[0:00]Cái bộ não ta luôn luôn suy nghĩ. Cái trí tuệ của thiền này nó từ nội tâm thanh tịnh không suy nghĩ. Cái người có trí tuệ của thiền, họ biết rất ít nhưng mà vừa gặp công việc bừng vỡ ra cái thức. Vậy còn đợi gì nữa mà không chịu tinh tấn tu thiền.
[0:42]Hôm nay chúng ta nói về thiền tiếp ha. Thì chúng ta đều biết rằng thiền là giữ tâm mình cho thanh tịnh, à không có suy nghĩ.
[0:55]Thì cái câu mà nói rằng giữ tâm mình cho thanh tịnh không có suy nghĩ á, ừm có nhiều người nghe rồi không có thích. Tại vì cái đầu của ta, cái bộ não ta nó được tổ chức theo cái cách là phải luôn luôn suy nghĩ, à không lúc nào nó dừng lại được, đúng không ạ? Hết nghĩ chuyện này tới nghĩ chuyện kia. Cả trong giấc ngủ mình ngủ quên thôi, chứ nó vẫn đang suy nghĩ. Rồi khi ta thức dậy thì nó suy nghĩ từ sáng cho tới tối, không cách nào dừng được. Và có những khi ta tự hỏi: "Ủa, sao nó cứ suy nghĩ hoài vậy?" Thắc mắc thì thắc mắc, nó cứ suy nghĩ, không bao giờ dừng được. Nó chỉ dừng khi nào? Sao? Ta hôn mê, bất tỉnh rồi đó mà nó tự nó suy nghĩ
[1:44]ta không biết thôi, chứ còn nó cứ suy nghĩ. Và trong cuộc đời này vậy, có khi ta chủ động ta suy nghĩ, ta tìm tòi, ta tính toán công việc, à giống như khi ta đi học, ta giải bài toán là mình phải chủ động suy nghĩ. Hoặc là bây giờ muốn xây cái nhà, phải tính toán tiền nong, công thợ, vật liệu. Muốn đi trồng cây, trồng lúa, cũng phải tính toán thời tiết, giống má, đất đai. Tức là cái đó ta chủ động ta suy nghĩ. Không suy nghĩ nữa thì nó tự suy nghĩ, nó suy nghĩ đủ thứ chuyện trên đời, tức là không lúc nào dừng. Hễ mình chủ động thì suy nghĩ theo ý mình, buông ra thì bộ não suy nghĩ theo ý nó, không lúc nào dừng được.
[2:34]Ví dụ bây giờ ta thấy à một cái anh chàng không có chuyện gì làm, bắt cái ghế ra ngồi ngoài cổng, nhìn mọi người đi xe đi qua đi lại, ngồi rất thảnh thơi. Thấy ngồi thảnh thơi chứ trong đầu sao? Cũng nghĩ đủ thứ chuyện, đúng không à? Là con người ta luôn luôn suy nghĩ. Và mỗi khi cần tính toán gì thì lại suy nghĩ nhiều hơn.
[3:03]Cái thông minh của con người, cái công việc con người nó đều dựa trên sự suy nghĩ, cái nguyên tắc là như vậy. Thì cho đến khi có những bậc hiền thánh, họ mới tìm ra được một cái con đường dừng sự suy nghĩ lại. Khi dừng sự suy nghĩ lại thì họ phát hiện ra hai điều: một là họ rất hạnh phúc. Thì ra nào giờ cái tâm suy nghĩ, động loạn là cái tâm đau khổ,
[3:37]còn cái mà tâm thanh tịnh không suy nghĩ gì mới là niềm hạnh phúc. Đó là cái thứ nhất họ phát hiện ra. Cái thứ hai họ phát hiện ra là khi tâm không suy nghĩ, họ thông minh, trí tuệ hơn trước kia. À, đây là cái bất ngờ, đây là cái bất ngờ. Vì ta cứ nghĩ rằng muốn giỏi, muốn thông minh ta phải suy nghĩ nhiều, phải động não suy nghĩ nhiều, bây giờ lại có một con đường ngược lại: muốn thông minh, muốn giỏi, dừng sự suy nghĩ lại.
[4:16]Thì cái con đường mà dừng lại cái suy nghĩ để đi tìm cái trí tuệ, cái hạnh phúc là một con đường mà gọi là cái tinh túy văn hóa của Đông phương, mà nhất là của Ấn Độ và tột đỉnh là của Đức Phật.
[4:34]Cái đi tìm sự định tâm thì nó rải rác từ phương Tây qua tới phương Đông, cũng nhiều người phát hiện lắm. Ví dụ như ông Socrates là một triết gia Hy Lạp ngày xưa, ông là một người nhập định rất là giỏi, nên ông có những cái bài thuyết giáo về triết học, về đạo đức cực kỳ sâu sắc. Ông là nổi tiếng, có những lần mà gọi là ông đi ngoài đường mà ông đứng yên đó ông nhập định một ngày một đêm đứng bất động ngoài đường, hay như vậy. Sau này khi mà cái suy nghĩ của ông, cái triết học của ông nó cải cách táo bạo quá, nó đụng chạm đến nhiều cái thế lực đương thời nên họ giết ông bằng cách là đánh thuốc độc cho ông chết.
[5:19]Ông uống thuốc độc rồi ông bình tĩnh gọi các môn đồ lại dặn dò mọi việc và báo rằng cái chết nó đang kéo tới: "Cái chân của thầy đang chết từ từ lên tới đầu gối và nói lên tới bụng và lên tới tim thì thầy sẽ đi." Ngồi nói sảng sảng vậy đó. Mà đúng là khi cái lạnh, cái chết lên tới tim rồi cái tim dừng lại ông đi liền, rất tự tại. Nghĩa là chờ cái chết tới từng giây từng giây trong cái sự tỉnh táo, ông Socrates. Hoặc là như Pythagoras, ông có nhập định được, ông biết được kiếp trước, kiếp sau, thường nói về nhân quả, luân hồi. Ta nghe tên Pythagoras có lạ tai không?
[6:03]Pythagoras. Tụi con có nhớ Pythagoras là ai không? Dám là không quen lắm à. Ai đi học qua cấp hai đều phải nhớ Pythagoras, phải không à? Định lý Pythagoras, phải không? Định lý đó là sao?
[6:20]Tổng bình phương của hai cạnh góc vuông thì bằng gì? Bình phương cạnh huyền. Lớp cấp hai lớp mấy? Lớp tám ha, tám, lớp tám. Đừng học định lý Pythagoras. Như vậy ông là một nhà toán học mà cũng là gì? Một thiền sư. Và những đệ tử của ông cũng đều là những người rất là giỏi về thiền định, vừa là toán học, vừa là triết học mà vừa là một thiền sư, đó là bên Hy Lạp. Còn đi về tới Ấn Độ thì những nhà yoga, những người đạo sĩ Ấn Độ, ông nào cũng nhập định có tới thần thông luôn. Đi qua, đi ngược lại cái Ai Cập cũng vậy, cái thần bí của Ai Cập đều có cần cái sức định nữa. Chạy qua tới Trung Hoa, chạy tới qua tới Trung Hoa
[7:07]thì cái Tiên đạo, cái Đạo Lão của Trung Hoa đều phát triển trên nền tảng của cái định lực của nội tâm, mà họ xây dựng cả một hệ thống triết học và nó ứng dụng vào trong võ thuật chiến đấu. Nghĩa là người ta đi tìm luôn được cái sức mạnh nội sinh từ cái tâm thanh tịnh, à chứ không phải từ cái cái mà tập căng thẳng. Ví dụ như giờ ta xem một cái võ đài, những người võ sĩ mà muốn oánh thắng họ phải to con lớn, u, vai u thịt bắp, đánh một cái đòn ra cả mấy trăm ký, vậy. Nhưng mà ở cái cái võ thuật Trung Hoa đó, những cái cô tiểu thư nhìn bên ngoài vẫn dáng yểu điệu, bình thường, không có gì khác lạ, nhưng mà đánh, đàn ông không ai đánh lại.
[8:00]Họ đánh rất nhanh và đòn đánh rất mạnh, công lực rất là dồi dào là đi từ cái đều cái nội lực, mà cái nội lực đó đều từ thiền định phát sinh, à trải qua như vậy. Và những cái trên một cái mà thực dụng ở cái chiều thực tế mà bề cạn thì ai muốn mạnh thì phải phải vận động cơ bắp, luyện tập cơ bắp và phải suy nghĩ nhiều, tính toán nhiều, người đó sẽ giỏi. Nhưng ở một cái chiều ngược hẳn lại, người ta lại phát hiện ra một cái con đường khác để phát triển là sự thanh tịnh nội tâm. Ví dụ như bây giờ ta muốn đi tìm hạnh phúc, ta tính toán, ta mưu tính, à ta chạy vạy, thì cái mà ta tìm được chỉ là một cái cảm giác,
[9:01]chỉ là một cái cảm giác, cái hạnh phúc chỉ là một cái cảm giác. Ví dụ bây giờ, cái một anh chàng nó thấy cái cô gái đẹp, cái thương, thương rồi cái theo đuổi. Theo đuổi rồi phải làm sao? Phải thầy cũng không rành cái này lắm, không biết sao nữa. Đại khái cái gì nó tốn tiền tốn công lắm, đại khái như vậy. Tốn tiền tốn công lắm rồi mới hi vọng rằng được cô này cô đáp lại tình yêu. À đáp lại tình yêu thì cái khi được đáp lại tình yêu thì họ thấy hạnh phúc. Cái hạnh phúc đó là một cái cảm giác thôi. Đến khi cưới nhau về thì làm sao? Cái cảm giác đó nó tan biến. Rồi sau đó thì sao? Sau đó thì vừa rồi trên clip ta có quay được á,
[9:46]cái ông chồng ổng đánh vợ đó, ổng nhận nước xuống hồ ổng oánh thê thảm, đến nỗi công an phải vô điều tra, oánh vợ gì tàn nhẫn dữ vậy. Nhưng mà nếu mà ta quay ngược lại thời gian, lúc đầu mà ổng theo đuổi bả đó thì thôi nghĩa là những lời có cánh ha, bao nhiêu lời ngọt ngào, tử tế thì tuôn ra hết. Nhưng mà ngày hôm nay thì giọng nhận đầu bả xuống cái hồ nước quánh bả té lên té xuống, bả chạy, kéo lại đánh rất thê thảm, nên nó chỉ là cái cảm giác. Còn cái nội tâm thanh tịnh thì nó không có cảm giác. Nó lại là một cái hạnh phúc không cảm giác mà cực kỳ hạnh phúc, thực sự là an lạc. Lạ lùng như vậy.
[10:25]Lạ lùng là khi tâm ta thanh tịnh thì ta có cái hạnh phúc nó ngược hẳn với những cái cảm xúc, những cái cảm giác của thế gian này. Ví dụ ta thấy tiền ta sung sướng, ta trúng số ta sung sướng, à ta ăn ngon ta sung sướng. Những cái sung sướng đó đều là những cái cảm giác, và cảm giác nó qua nhanh. Để tìm được cái cảm giác đó rất là tốn kém. Rất là tốn kém. Còn đi vào thiền định, khi ta tâm ta thanh tịnh, họ tìm được một cái hạnh phúc khác hẳn, an lạc, sung mãn, và không lệ thuộc vào cảm giác, cũng không có phải chạy vạy tìm kiếm mất công. Nên Đức Phật có nói câu chứ: Lạc của thế gian vui ít, khổ nhiều.
[11:15]Khi ta chạy đuổi theo cái dục lạc thế gian, tính ra cái niềm vui mà ta có ít hơn là cái công sức mà ta phải đầu tư tìm kiếm nó rất là vất vả. Ví dụ bây giờ vậy, mình có con, rồi con nó đẻ đứa cháu. Thấy nó đẻ đứa cháu rất là mừng, nhưng mà nuôi cực thấy mồ luôn đúng không? Nuôi giùm nuôi con đã rồi tới nuôi cháu, rất là rất là vất vả. Tính ra cái hạnh phúc của thế gian này ta phải trả nhiều cái giá rất là cao. Đó nói về hạnh phúc. Bây giờ nói qua cái trí tuệ. Cái thông minh, cái mưu tính của ta vậy, tới cái mức nào đó cái nó dừng lại. Gọi là cái tối đa của sự thông minh của mỗi người thì ta không nhảy qua được nữa.
[12:04]Ví dụ như có người vậy là học tới lớp 5 thôi, học lớp 6 học không nổi, tại nó đổi qua một cái cái hệ tư duy mới. Tới lớp 5 thì còn học được, qua tới lớp 6 vô qua tới hình học, đại số rồi là hết biết đường học. Thôi đi về nhà đi chăn trâu. Ba mẹ không bắt được nữa, bắt trường không được, nó trốn học miết à. Tới chừng vô phát hiện ra hai tháng nay nó đâu đi học đâu, mỗi ngày nó cầm vở đi chứ đi chơi không à. Nó đi bắt bướm, bắt sâu, đi nhảy xuống sông rồi bắt cá rồi vậy thôi đành thôi cho ở nhà đi làm ruộng luôn cho rồi, tại vì không học được nổi. Hoặc có người học tới lớp 9 thôi, lên cấp ba học không nổi nữa,
[12:39]một cái tư duy mới hẳn lên, cao lên hẳn, học không nổi. Và có người hết lớp 12 thôi, lên đại học không nổi. Vì cái tư duy mỗi bước lên cao, có lần thầy gặp ông đó, là lúc đó cái ổng học xong cái Cử nhân Kinh tế, ổng ráng được cái Thạc sĩ Kinh tế, cái nói: "Sao anh không học Tiến sĩ?" Ổng nói: "Dạ, cái tiến sĩ á nó chỉ có mấy năm, nhưng cái công sức mà nó bỏ ra bằng từ lớp 1 cho tới tới lên tới thạc sĩ. Là nó khó đến như vậy nên hôm nay con theo không nổi. Thôi ngừng ngang đây được rồi, thôi lo làm ăn chứ không không lấy học vị được nữa." Vì cái mức thông minh mỗi người nó dừng ngang đó rồi, ta đành chịu.
[13:21]Và đây là cái sự bất bình đẳng giữa con người với nhau. Có người học rất giỏi, có người học rất kém, nên ta không ép ai được hết, không ép ai được. Ví dụ có người sinh ra da trắng, người sinh ra da đen, mình không có cạo da người ta bỏ đi cho giống nhau được, đành phải chấp nhận, đành phải có cái tâm bao dung, chấp nhận con người là bình đẳng. Trong cái bất bình đẳng đó, ta phải cố gắng đi tìm cái sự bình đẳng cho con người. Trong cái bất bình đẳng giữa con người, sự chênh lệch về cái thông minh đó, ta đi tìm ta ta nghĩ về con người, ta tìm cái sự bình đẳng cho con người để cố gắng mà tránh cái sự phân biệt.
[14:07]Bây giờ cái em đó nó học tới lớp 9 hết rồi nó không học nổi, còn em này nó qua đại học được thì cái em mà nó qua đại học được thì thôi ta phân công xã hội nó theo cách này, em học lớp 9 rồi phân công xã hội cái này, nhưng mà bảo đảm cho hai em đó cái vị thế về cái chính trị, về pháp luật, về cái tư cách của con người sao cho nó bằng nhau. À chứ nói: "À ông này đại học thì ông phải trên, ông này lớp 9 thì phải làm nô lệ", không có. Cố gắng giữ sao ai cũng bình đẳng. Giống như có thời gian mà người ta phân biệt da đen da trắng, biết bao nhiêu nhà xã hội học phải đấu tranh để làm sao cái thế giới này nhìn mọi người không phân biệt màu da nữa.
[14:53]Đó cũng là một sự hết sức cố gắng về đạo đức. Thì cũng vậy, thả ra một cái, cái người giỏi họ leo lên liền, người dở tụt xuống liền, nhưng bằng cái đạo đức ta cố gắng mà giữ để cho mọi người được bình đẳng với nhau. Ồ giống như trong chùa vậy, có người đến chùa có người giàu, có người nghèo, nhưng mà nhà chùa phải cố gắng giữ một cái nhìn sao mà yêu thương, tử tế và bình đẳng vậy. Chỉ có cái gì? Có phê bình nhất là vấn đề đạo đức, nên kém đạo đức rồi một cái là không được, phải ráng giữ đạo đức, đó. Chứ còn giàu nghèo không quan trọng, vậy, cái tấm lòng mới là quan trọng. Tuy nhiên, thực sự nó có cái bất bình đẳng của con người về trí thông minh.
[15:42]Có những người rất thông minh và có những người kém thông minh. Nhưng mà càng lên cái cái mức thông minh thì cái con người ít dần ít dần lại. Càng ngày chứ sao chứ còn rất ít người đạt cái mức độ là cực kỳ thông minh, thấy không? Đa phần người ta khá khá thì nhiều, khá khá vừa vừa thì rất là đông người. Nhưng mà lên tới thông minh là số người giảm dần giảm dần giảm dần, cho tới mà cực kỳ thông minh thì trên thế giới này chỉ còn một vài người thôi, chứ không có nhiều nữa. Đó là cái trí thông minh của con người nó hữu hạn. Vì sao? Bởi vì nó phải suy nghĩ mới có. Giống như nhà bác học Einstein vậy.
[16:28]Ông gốc máu, dòng sắc Do Thái rồi ông học, làm việc ở Đức. Từ nơi Đức thì ông được mấy cái được cái giải Nobel, giải Nobel về một cái lý thuyết nhỏ nhỏ là lý thuyết về tương đối hẹp. Sau đó ông mở rộng những lý thuyết về khoa học của mình càng ngày càng lớn, càng ngày càng vĩ đại ra, mở rộng cả một cái chân trời mới cho cho khoa học, vật lý, thiên văn vũ trụ. Những cái tư duy đột phá mà làm choáng váng suy nghĩ của các nhà bác học trên thế giới đương thời. Là một bài thuyết giảng đầu tiên của ông, mấy trăm người nhà bác học thế giới về chỉ có 13 người hiểu, hiểu tạm tạm. Hiểu tạm tạm. Thì khi mà sau này, trước cái Thế chiến thứ hai thì ông Einstein mới qua Mỹ ông ở.
[17:21]Ông ở một thời gian rồi ông nhập quốc tịch ở đó. Thì ông cũng đi dạy rồi chút đỉnh, không làm việc gì nhiều. Rồi ông có than với một người bạn. Ông than nói rằng hình như là nhà nước Mỹ nuôi tôi chỉ để cho tôi suy nghĩ, không làm chuyện gì khác. Đâm chẳng làm gì nữa, không có nhận công việc gì, cứ suy nghĩ rồi ông cứ để ông suy nghĩ ra ông ông tìm ra được gì đó ông tìm. Nhưng mà từ đó về sau rồi cũng không có gì đặc biệt. Sau khi qua Mỹ rồi thì không có gì đặc biệt. Ông chỉ có góp ý về cái bom nguyên tử một chút, vài công thức đó chút xíu, rồi ông lại đổ qua nghiên cứu về triết học và tôn giáo.
[18:00]Khi nghiên cứu về triết học tôn giáo, ông mới phát hiện ra đạo Phật vĩ đại. Tại ông đọc qua nhiều cái tài liệu của các tôn giáo, sau đó ông mới phát hiện đạo Phật quá vĩ đại. Đạo Phật là chân lý. Những gì ông suy nghĩ trong đầu ông mà ông cho rằng vĩ đại, đạo Phật có hết à, nói từ đời nào hết mà nói còn nhiều hơn nữa, chuẩn bị những điều trong đó còn đi sâu xa hơn. Và bằng cái trí thông minh tuyệt vời ông mới nói câu này: "Đạo Phật đi trước hết rồi. Bây giờ khoa học có tiến gì đó tiến rồi cũng tới đó thôi, rồi cũng đi theo con đường mà Đức Phật đã định ra rồi, chả có gì mới được nữa đâu." Ông nói cái câu rất là nổi tiếng
[18:41]làm cho nhiều người đệ tử Phật rất là vui mừng, tự hào. Vui mừng, tự hào nhưng mà không tu thì cũng không có gì nha. Thì một vài người lẻ loi như Einstein có trí thông minh cực độ vậy thôi, là hết rồi. Tuy nhiên, nơi cái thiền định của đạo Phật lật ngược vấn đề lại, mở cái giới hạn đó ra, giúp cho con người có thể tìm được cái thông minh, cái trí tuệ không có giới hạn, không có giới hạn. À, đây là một điều hết sức là đặc biệt. Ta thấy có thể xem một vài bộ phim Hollywood, họ nói là có ông nhà khoa học, những tập đoàn bí mật chế ra được cái loại thuốc cực kỳ thông minh. Uống vô rồi bỗng nhiên đầu óc sáng suốt,
[19:35]nghĩ ra đủ thứ chuyện, cái gì khó tới đâu cũng có thể giải quyết được hết. À, những và những con người đó khi họ uống viên thuốc đó rồi thì trên đời không còn chuyện gì khó và họ vượt hết thành công này tới thành công kia vì họ quá thông minh. Cuối cùng vẫn là cái gì? Cái người thông minh nhất sẽ là người làm chủ cái trái đất này. Ý là như vậy, nhưng mà họ cho rằng có một loại thuốc có thể kích thích cái trí thông minh đó của con người. Tuy nhiên, nó có cái tác dụng phụ, có thể nó làm cho mình thông minh trong bao lâu, nhưng sau đó một thời gian mình cứ dùng mãi, rồi tới tháng thứ sáu, tháng thứ bảy, nguyên cái bộ não mình sao?
[20:17]Nó chảy thành nước hết, nó chảy qua hai lỗ tai, nó chảy qua hai lỗ mũi, rồi mình chỉ còn lại cái gì? Còn cái hộp sọ không thôi, vì nguyên cái bộ óc đã chảy tan thành nước cả. Nó có cái phản ứng phụ nha, do đó rồi chết. Còn với cái nội tâm thanh tịnh, không suy nghĩ, bỗng nhiên cái cái ba-ri-e, cái li-mít, cái giới hạn của sự thông minh nó bị gạt qua một bên, con người ta phát triển tới vô tận luôn. Đây là cái độc đáo như vậy. Nên những người họ có tu thiền, khi tâm thanh tịnh là tâm không suy nghĩ gì, cứ nghĩ rằng không suy nghĩ thì mình ngu. Nhưng không ngờ, khi không suy nghĩ bỗng nhiên mình thông minh hơn rất nhiều.
[21:09]Mình thông minh hơn rất nhiều, à biết nhiều chuyện, phát hiện ra nhiều điều, đoán trước được nhiều thứ, à người ta thông minh hơn rất là nhiều. Vậy. Và đây là một điều đặc biệt, nên hôm nay ta nói với nhau về cái sự khác biệt giữa hai cái loại, một là cái trí thông minh do suy nghĩ mà có, hai là cái trí tuệ do thiền định mà có. Ta phân biệt hai cái loại này để thấy là mỗi bên có cái ưu khuyết điểm như thế nào, nha, ưu khuyết điểm thế nào, vậy. Hôm nay ta nói như vậy, ừm. Cái trí thông minh của khoa học nó gồm có những điều thế này. Thứ nhất là nó có khả năng tiếp nhận kiến thức, bởi vậy ta mới đi học á.
[21:59]Mới sinh ra ta không biết được gì cả, rồi ta phải đi học. Mà cái việc đi học này không bao giờ
[22:10]thay thế được, à thay thế được. Không có cái chuyện mà sau này nó có cái máy nó học giùm ta, à nhấn nút một cái cái ta biết hết mọi chuyện, vĩnh viễn không bao giờ có chuyện đó. Ăn thì có máy ăn được rồi đó. Là sao? Bơm vô máu cái dinh dưỡng là thôi có thể sống lây lất được, nhưng thật sự ta vẫn thích ngồi nhai, nuốt hơn, nó ngon hơn, chứ còn chích vô máu thì nó không ngon lành gì, mà cuộc sống mà không có nhai, nuốt thì nó buồn, buồn lắm phải không ạ? Nhưng mà còn cái học, rồi ta vẫn phải học từ đầu. Thế giới ngày hôm nay ta dùng tới máy vi tính để lập trình tạo ra được robot, nhưng mà khi bắt đầu sáu tuổi đi học, ta vẫn phải làm sao?
[23:00]Phải làm bài toán 2 + 3 là là 5, 5 + 2 là 7, 7 - 1 = 6, 6 x 4 là 24, 4 lũy thừa 2 là 16. Cứ phải học những điều hết sức căn bản như vậy, không ai thay thế ta được. Dù khoa học tiến tới đâu, có lên tới sao Hỏa, sao Thổ, vượt Thái Dương Hệ gì không biết, nhưng mà ta mở mắt chào đời lên lớp sáu vẫn phải học lại từ đầu. Kìa vậy, chứ không có thay thế được. Và cái trí thông minh nó có cái tính chất là tiếp nhận kiến thức, à, từ đời trước truyền cho đời sau. Đó, cái thứ nhất là tiếp nhận kiến thức. Thứ hai là ghi nhớ kiến thức, vì nếu học xong mà ta quên rồi thì sao? Coi như vất. Còn học đâu nhớ đó là một ưu điểm của trí thông minh. Cái người thông minh là gì?
[23:56]Là người học đâu nhớ đó, học rất ít khi quên. À, ta sẽ so sánh trong lớp vậy, cái đứng kêu: "Em này đứng lên, nói đoạn coi năm đó chuyện gì xảy ra?" Em này đứng lên kể vanh vách cái lịch sử, còn em khác quên mất rồi. Nghĩa là ông thầy giáo cho một bài giống nhau, nhưng mà đứa nhớ, đứa quên. Thì cái đứa nhớ được cho điểm cao, đứa quên bị bị phạt, bị điểm thấp. Và được đánh giá là: cái đứa quên học dở, mà đứa nhớ là học giỏi. Như vậy, cái trí nhớ cũng được coi là một yếu tố của sự thông minh. Nhất là khi học ngoại ngữ, học đâu nhớ đó thì đỡ đỡ vất vả vô cùng. Đất nước mình có những con người mà siêu nhớ từ xưa tới giờ phải không, ta nhớ không?
[24:47]Lê Quý Đôn, Mạc Đĩnh Chi, rồi Nguyễn Siêu. Đó, giờ có... à như Hòa thượng Thiện Nhơn là Chủ tịch Hội đồng Trị sự cũng là một người có cái trí nhớ siêu việt, hoặc là thầy Lê Mạnh Thát cũng là người có trí nhớ rất là siêu. Hồi lúc ổng học ba cái tiến sĩ khác nhau, ba cái ngành khác nhau, học đâu nhớ đó, không... Nghĩa là khi đọc qua cuốn sách rồi thì ổng sẽ nhớ cái nội dung nó nằm ở cái tờ thứ mấy, trang thứ mấy, dòng thứ mấy. Mình đọc qua một lần rồi mình quên liền, có nhớ mang máng là cuốn sách có nói điều đó, vậy là mừng lắm rồi, cần gì thì tìm cuốn sách rút ra coi lại, lật tìm lại. Còn ổng đọc cuốn sách đó qua một lần rồi, ổng sẽ nhớ cái nội dung đó nằm ở trang
[25:27]số mấy, nhớ luôn cái trang của nó nữa, kinh hồn luôn, không hiểu nổi. Như vậy, không có điều gì ổng quên, và làm cho ổng là trở thành một nhà nghiên cứu rất là tài ba là vì cái trí nhớ. Nên cái cái trí thông minh của ta có khả năng là tiếp nhận kiến thức, ghi nhớ kiến thức, và gì? Và áp dụng kiến thức vào trong cuộc sống này. Áp dụng kiến thức vào trong cuộc sống này, có nhiều người nói: "Trời ơi, sao bắt học sinh học vi phân, tích phân làm chi vậy? Có áp dụng trong cuộc sống này đâu." Có nhiều người nói như vậy. Hoặc là bây giờ mình mua căn nhà, người ta dòm căn nhà, miếng đất nó méo méo tùm lum hết trơn, nói:
[26:08]"Dòm nhà vậy sao tôi biết đây là đúng diện tích tôi mua không mà tôi trả tiền?" Nói: "Thì học toán thì biết có gì đâu." Thế là canh cái gì? Gạch những đường đường vuông góc, tìm ra chiều cao, chiều đáy, góc vuông rồi mình nhân. Đây là tam giác thì tính theo công thức này, cái phần này hình chữ nhật thì tính theo công thức này, vân vân. Rồi ta cộng các góc đó lại hết, ta tìm ra được diện tích. Đó là nhờ cái gì? Kiến thức ta học toán mà ta biết. Đó, rồi có người nói: "Ủa, vậy thì vi phân, tích phân là gì?" Vì nếu không có vi phân, tích phân thì ta không có cái nền văn minh này, nhớ như vậy. Không học vi phân hay đạo hàm,
[26:45]tích phân thì ta không có cái nền văn minh của thế giới hiện nay. Nền văn minh thế giới hiện nay nó dựa trên toán tích phân, vi phân không. Tại mình không áp dụng thôi, chứ nó đầy đủ hết, không có cái toán gì thừa, không có kiến thức gì ta học ở phổ thông mà thừa trong cuộc sống cả. Rồi bây giờ cũng nói vậy, bây giờ ví dụ như nói là:
[27:09]"Trời, sao lúc này nó bão nhiều quá? Mỗi lần bão sập nhà, sập cửa hết, lý do tại sao?" Bão nghĩa là gì? Bão nghĩa là... à... Mưa kèm theo gió, gió lốc mà gió ở tốc độ rất là cao.
[27:31]Mà gió tốc độ cao ở đâu ra? Tại sao gió nó thổi rất mạnh để thành bão? Rồi ta hiểu một điều, gió thổi mạnh là do nó được cung cấp năng lượng, phải không ạ? Năng lượng nhiều thì cái tốc độ gió nó mạnh, nó nhanh; năng lượng ít thì cái tốc độ gió nó thoang thoảng thôi, thổi cho mát mát, để bay tóc em trong chiều lộng gió thôi. Còn mà gió nó mạnh lên chút xíu nữa thì nó thổi bay em rớt xuống, xuống sông luôn. Nó vậy. Do năng lượng nằm trong gió. Mà năng lượng ở đâu ra? Do sức nóng, sức nóng. Nên năm nào mà ta thấy mùa hè cực kỳ nóng bức, thì hãy hiểu một điều, bắt đầu bước vào mùa mưa bão là sẽ có những cơn bão khốc liệt.
[28:23]Vì cái hơi nóng nó tích tụ, nó cung cấp năng lượng cho bão tố. Như vậy tại sao nó nóng? Vì mặt trời đốt cái không khí này nóng hơn bình thường. Đó, là những cái kiến thức đó là những kiến thức mà ta học từ thời phổ thông cả, và nhìn vào cuộc sống ứng dụng ta biết được hết. Nên cái gọi là ta tiếp nhận kiến thức, ghi nhớ kiến thức, rồi ứng dụng kiến thức này trong cuộc sống làm cho chúng ta mở mang, xử lý được rất nhiều điều trong cuộc sống này. Nhưng ngày hôm nay cũng vậy, ngày hôm nay bắt đầu người ta đặt tới vấn đề là những người nông dân thông minh, chứ không còn có cái chuyện là cái người nào mà dốt thì đi làm ruộng như ngày xưa nữa.
[29:13]Chuyện nói nó không học hành thôi bắt nó ở nhà làm ruộng, và cứ nghĩ rằng cái làm ruộng là công việc dành cho cái người mà không còn đầu óc nữa. Nhưng ngày hôm nay ngược lại, phải người rất thông minh mới được quyền đi làm ruộng. Sau này mà anh muốn đi làm ruộng phải không? Xòe cái bằng cấp ra học chưa? Được bằng nông dân mới được đi làm ruộng. Sau này mà xòe cái bằng nông dân ra là đó là một cái người rất là danh giá. Chứ nhớ thời đời ông cố tui ổng không học gì ổng mới đi làm ruộng, sao đời tui bắt phải có bằng? Vì đời bây giờ nó khác. Vì sao vậy? Vì kiến thức về cây trồng, kiến thức về dinh dưỡng trong nước,
[29:50]cái độ phân bón, những cái thời tiết không khí, độ ẩm rồi đủ thứ chuyện hết trơn thì không có đoán mò nữa. Người nông dân không được quyền ngồi đoán nhìn trời nhìn đất rồi ngồi đó buồn quá hát câu vọng cổ rồi cái chờ cho mưa tới, nước lên, không có chuyện đó nữa. Mà phải chủ động hết tất cả mọi thứ. Mà tạo ra được cái gì? Tạo ra được cái nông sản rất là ngon, cạnh tranh với thế giới. Đó thì tất cả những điều đó, tất cả những điều đó nó đòi hỏi cái gì? Kiến thức về nông nghiệp rất là lớn. Như hôm rồi vậy, có một cái bà, bà hoàng thân người Thái Lan bả sang thăm chùa mình. Bả sang thăm chùa mình thì bả là em của cái ông vua đời
[30:32]trước á, nên cái ông vua đời này kêu bả bằng cô đó. Ờ, thì bả nói rằng bên Thái Lan tập trung về nông nghiệp, dồn sức đầu tư về nông nghiệp rất là lớn, nên cái ngành nông nghiệp của Thái Lan phát triển cực độ. Bây giờ mình ăn toàn trái cây Thái Lan, nhớ không ạ? Đồ gì ngon ngon chút me cũng Thái Lan, mít cũng Thái Lan, xoài cũng Thái Lan, rồi gạo cũng Thái Lan, rồi cái gì cũng Thái Lan không à. Vì sao? Vì họ đầu tư và họ đầu tư nông nghiệp ở, ở cấp độ cao. Nên những cái ứng dụng của kiến thức khoa học đi vào trong cuộc sống của họ rất là thành công. Chứ không phải là, là nói là học dốt rồi đi làm
[31:12]nông dân, sau này giỏi mới đi làm nông dân. Rồi cái trí thông minh đó là ta tiếp nhận kiến thức nè, ghi nhớ kiến thức nè, ứng dụng kiến thức trong cuộc sống và phát minh. Có những phát minh mới, có những phát minh mà trước đây chưa ai có, chưa ai biết, bây giờ ta nghĩ ra. Đó là cái thông minh đó. Là con người có khả năng nghĩ ra những điều mới mẻ, phát minh ra những điều mới mẻ. Đó là cái kiến thức của sự, sự thông minh là như vậy. Rồi một thêm một điều cuối cùng nữa, nhớ giùm học cho đủ luôn là truyền dạy kiến thức. À, ta có thể đem kiến thức mình đã có mà dạy lại cho đời sau. Nên đây có những cái tính chất thế này khi mà ta phân tích về sự thông minh.
[31:55]Nhớ giùm, nhớ giùm thầy một cái nè: Một là tiếp nhận kiến thức. Hai là ghi nhớ kiến thức. Ba là áp dụng kiến thức. Bốn là phát minh mới. Và năm là truyền lại kiến thức cho đời sau. Nhớ khi nói về trí thông minh ta nhớ năm điều này. Già thì già cũng nhớ giùm thầy năm điều này để mình về nói chuyện với con cháu trong nhà nha. Trí thông minh gồm có năm đặc tính nha: Một là gì? Tiếp nhận kiến thức. Hai là ghi nhớ kiến thức. Ba là áp dụng kiến thức. Bốn là phát minh mới. Năm là truyền dạy kiến thức lại. Con bé này giỏi đó, vậy là thông minh rồi. Nó nhớ hết năm cái. Nhắc lại giùm thầy năm điều nha. Năm nay học là học chứ không phải học nghe qua tai, học ghi nhớ giùm thầy.
[32:44]Cái trí thông minh con người có năm tính chất nè: Một là tiếp nhận kiến thức. Hai là ghi nhớ kiến thức. Ba là áp dụng kiến thức. Bốn là phát minh mới. Năm là truyền dạy lại kiến thức cho người khác. Nhớ chưa? Giờ mặt nghi nghi quá à. Ôn lần nữa đi rồi ta qua phần khác. Tính chất thông minh con người có năm tính chất, một là gì? Tiếp nhận kiến thức. Hai là ghi nhớ kiến thức. Ba là áp dụng kiến thức. Bốn là phát minh mới. Năm là truyền dạy lại kiến thức. Thuộc chưa? Mấy cái này phải làm bài kiểm tra cuối năm á nha. Đó. Thì đây là cái năm đặc tính của trí thông minh. Nhưng mà cái trí thông minh có một cái đặc điểm siêu
[33:37]việt chỗ này là cái kiến thức của loài người nó được tích lũy qua rất nhiều thế hệ nối tiếp nhau. Nó cứ chồng hết người này, nó chồng lên tới người kia. Hôm nay người này phát minh cái này, mai người khác phát minh cái khác. Nó cứ chồng chất, chồng chất lên, nó thành một cái ngọn núi hùng vĩ. Và đó là lý do khiến cho ta bay lên được sao Hỏa. Chứ nếu như một mình bản thân mình với kiến thức gì kiến thức, thì cùng bất quá mình chạy được chiếc xe đạp ra tới Vĩnh Long chạy vô đây hết á. Nhưng mà con người ta tích lũy hết năm này tới năm kia, hết người này tới người kia, hết cái vùng khu vực này tới
[34:17]khu kia, tất cả hợp sức lại nên ta bắn phi thuyền lên tới sao Hỏa, rồi thả xuống đó mấy cái vệ tinh để bò bò, đang bò bò trển á, và đang dự tính thả người lên nữa. Rồi có một cái vệ tinh bay ra khỏi Thái Dương Hệ luôn, chụp ngoài vùng rìa Thái Dương Hệ coi ngoài đó là cái gì. Đó là cái sự tiến bộ của con người là phi thường, nó chỉ là trí thông minh thôi. Trí thông minh mà ta gọi là trí thông minh có hữu hạn, có giới hạn, không vượt bực, không phi thường, nhưng nó là sự tích lũy của rất nhiều con người qua rất nhiều thế hệ và nó trở thành cái gì? Phi thường. Nhớ, không coi thường được cái trí thông minh của loài người.
[34:55]Có những người đi học đạo rồi nghe nói đạo lý cao siêu, rồi mở miệng coi thường cái khoa học. Thì những người như vậy sẽ mắc cái quả báo là sao? Đời đời ngu dốt. Nhiều người bị lắm. Nó cười lắm, như khi thầy có gặp, thầy nhìn một người, thầy thấy người này đủ căn cơ của đạo pháp, biết tu, biết làm phước, ờ có thiện căn. Nhưng học lớp ba à, lớp bốn nghỉ mất á, không có cơ hội học nữa. Mặc dù đầu óc cũng rất có trí tuệ, nhưng không có cơ hội học nữa. Tìm hiểu nguyên nhân thì chỉ vì đời xưa, những kiếp nào đó mở miệng chê bai kiến thức của nhân loại, coi thường kiến thức của nhân loại, ờ cứ nói rằng:
[35:43]"Ồ, theo đạo là đủ rồi, không cần học cái gì ngoài đời," thì mắc quả báo ngu dốt liền. Mắc quả báo là không học được nữa. Bởi vì sao? Vì nó hàm cái ý là ta khinh thường hết tất cả những nhà bác học, những học giả trên thế giới này. Mà ta khinh thường những con người có cái kiến thức thì ta làm sao? Ta trở thành người ngu dốt. Đó, nhớ như vậy nên đừng bao giờ mở miệng nói bậy. Nhiều khi một cái vài lời nói sai, một cái quan điểm sai tạo thành một cái quả báo ngu dốt mà ta không ngờ, ta không ngờ quý vị. Nên ở đây ta phải hiểu được cái ưu điểm của cái trí thông minh, của cái kiến thức, của học thức của loài người.
[36:26]Vì nếu họ dở làm sao mà họ bay lên tới sao Hỏa? Mà nếu họ dở làm sao bây giờ họ chế ra được robot, phải không ạ? Phi thường lắm. Bây giờ robot nó lấn qua trong lĩnh vực đạo, mà bên Nhật chế được cái robot mà thuyết pháp luôn á. Nên sau này ta có thể là ờ nhập khẩu vài cái con robot mà nó thuyết pháp, rồi thì thầy không cần đi giảng nữa nha. Tới đúng ngày đặt nó ngồi đây, nó nói, giảng cho mà nghe. Mà nó giảng không bao giờ mệt. Mình ngồi nghe mình mệt rồi mình nói: "Thôi thôi nghỉ đi ông ơi," thì nó tắt máy cái cụp, nó tự động nó nghỉ. Rồi sau đó ờ mình muốn nghe mình nói: "Thôi giảng tôi nghe," cái nó nó on bật đèn xanh lên bắt đầu nó
[37:03]ngồi nó nói hoài, nói chừng nào mình ngủ hết sập thì thôi. Đó, sau này không cần giảng sư nữa. Tại vì sao? Robot nó giảng được rồi. Đó, người ta thông minh tới mức độ như vậy. Đó là cái sự tích lũy như vậy. Nhưng mà làm sao?
[37:19]Máy thì vẫn là máy mà thôi. Giống như vậy đó. Nào giờ thì ờ những người tu theo Tịnh độ thì tin rằng cứ cố gắng niệm Phật, chết thì được Phật rước, đúng không ạ? Có tin như vậy. Nhưng mà niệm hoài quá nhiều khi mình cũng mệt, cũng hay quên, nên có những nhà kỹ sư của Tàu chế cho mình cái máy niệm Phật, ta có thấy chưa ạ? Bật lên rồi là nó cứ làm sao? Cứ Nam Mô A Di Đà Phật suốt ngày, nghe muốn khùng luôn vậy đó nha. Để lên bàn thờ, cứ niệm hoài. Thì như vậy khi chết thì ai vãng sanh?
[38:00]Máy nó vãng sanh chứ mình đâu có vãng sanh. Mình chết nhưng máy nó vãng sanh nha. Nên sau này khi nào mà ta lên sinh lên Tây Phương Cực Lạc ta sẽ phát hiện cái gì? Rất là nhiều máy niệm Phật ở trên đó. À. Còn con người thì sao? Vẫn sao? Vẫn trôi lăn luân hồi sinh tử ở ở dưới này. Tại máy làm chứ mình đâu có làm đâu. Nên sau này cũng vậy, ta thuyết pháp thì cái máy nó có công đức chứ ta đâu công đức. Rồi sau này ta nghe thuyết pháp hoài ta có chán không? Chán, bắt đầu ta bấm cái máy thâu cho nó nghe giùm nha. Hay là trên này thì ông robot thuyết dưới đó ta để cái máy thâu, còn ta đi chơi. À, nên cái máy nó thuyết mà máy nó nghe, còn mình đi đánh lô đề gì đó, đi chơi.
[38:49]Thì đến khi mà sau này chết rồi tái sinh rồi chuyện gì xảy ra? Đó, cái công đức thuộc về máy, còn mình thì vẫn trôi lăn, đọa lạc. Nói đùa như vậy, nhưng mà cũng có nghĩa là thế này: ta không coi thường cái kiến thức của khoa học, cái trí thông minh của con người được, vì đó là sự tích lũy bề dày của rất nhiều nhiều nhà học giả. Bây giờ ta nói qua cái trí tuệ của thiền. Trí tuệ của thiền nó hỗ trợ cho trí thông minh. Bởi vì trí thông minh là gì? Nghe hiểu liền.
[39:25]Mà người ta nói chưa hết câu hiểu liền. Người ta nói câu trước biết trước người ta nói câu sau là câu gì. Ta mới mở miệng nói đã hiểu trước người ta nói. Cái đó gọi là trực giác. Nên cái trí tuệ của thiền nó giúp cho ta thông minh hơn rất nhiều lần. Và cũng vậy, cái người mà có tu thiền tâm thanh tịnh ghi nhớ rất dễ dàng vấn đề. Ví dụ trước đây ta hay quên, nghe ai nói gì qua tai cái quên mất, nhưng nếu ta có ngồi thiền tâm thanh tịnh, họ nói phớt qua tai một cái nhớ luôn. Tại vì sao vậy? Vì bản chất của thiền là nhớ. À. Trong thiền nó có một cái từ gọi là chánh niệm. Niệm là nhớ. À. Nên cái người tu thiền đặc biệt là là nhớ.
[40:13]Có một cái ông được gọi là một thiền sư, à, ổng đến thăm một ông thiền sư khác. Tại ổng nghe cái ông thiền sư kia rất là giỏi, thì ông mới đến thăm coi giỏi cỡ nào. Đó là chuyện bên Nhật á. Thì khi đến cửa, người Nhật họ cái cửa họ cửa kéo á, họ kéo một bên, ổng để cái dù xuống, ổng đi vào, hai bên chắp tay chào nhau. Hừ. Thì cái ông thiền sư chủ nhà mới hỏi: "Khi anh bước vào, cái dù của anh cầm theo anh để bên phải hay bên trái?" Ông kia ngớ người, quên. Quên. Cái ông thiền sư chủ nhà cười, lắc đầu, biết rồi, thua rồi. Tức là cái sức tỉnh giác của mình không có miên mật, còn bị gián đoạn nên có những lúc quên.
[41:05]Thế là cái ông thiền sư khách chấp nhận ở lại làm học trò của ông thiền sư này thêm 10 năm nữa mới đạt được cái trạng thái mà tỉnh giác thường xuyên không bao giờ gián đoạn. Nên cái người mà họ ở trong chánh niệm á, họ đặt cái bước chân nào tới trước, đặt bước chân nào sau, họ biết rõ. Trước khi mở miệng nói, biết rõ câu sắp nói của mình. Để một cái gì ở đâu, biết rõ, có ý thức biết rõ, không có quên. Nên cái đặc tính của thiền là chánh niệm, niệm tức là nhớ. Vì vậy, cái nhớ đó nó đi vào trong cuộc sống, học cái gì, tiếp xúc cái gì, làm cái gì rồi, nhớ rất rõ. Đó là đặc tính của của thiền định.
[41:52]Mà nhớ nhiều cũng là yếu tố của sự thông thông minh. Nhớ hồi nãy ta nói rồi. Nên nó thiền trong cái tâm thanh tịnh nó phát ra cái trực giác làm cho ta đoán được, biết trước được rất nhiều điều. Vì nói ứng dụng trong học tập thôi, mình chưa nói trong cuộc sống. Trong học tập, ngồi đó nghe ông thầy ổng giảng, ổng nói câu trước biết trước biết câu sau ổng nói cái gì. Hoặc là ra đề làm, đoán trước được cái kết quả phải làm cái gì. Đó là cái trực giác của thiền, cái trí tuệ của thiền nó hỗ trợ cho sự thông minh và nó hỗ trợ cho trí nhớ. Trước đây mình ít nhớ, nhưng khi có ngồi thiền rồi thì bắt đầu nó nhớ, nhớ rất là nhiều việc.
[42:38]Mà nhìn vấn đề nó sâu sắc, tâm thì hư vô, không nghĩ gì, nhưng mà đụng chuyện, chuyện gì cũng biết, không cần chuẩn bị trước. Thường á là ta muốn biết một điều gì, ta phải tìm tòi, lục lọi hay suy nghĩ,
[42:59]lấy dữ liệu. Còn cái người mà họ có trí tuệ của thiền, họ biết rất ít, cũng không có thời gian chuẩn bị, nhưng mà vừa gặp công việc một cái bừng vỡ ra biết hết, biết rất sâu vào trong bản chất sâu thẳm của vấn đề mà trước đây chưa từng ai biết. Cái trí tuệ của thiền là như vậy, lạ lùng như vậy. Mà cái trí tuệ của thiền này nó từ đâu ra? Từ nội tâm thanh tịnh không suy nghĩ. Nên cái người mà họ tu thiền, tâm họ thanh tịnh không suy nghĩ, nhiều khi ta nhìn thấy họ là quê mùa. Ta nhớ ồ cái ông trong làng này ngày xưa ổng cũng quê quê, cũng không học gì cao. Mặc dầu thấy ổng đàng hoàng thôi, thì người tu thiền phải
[43:45]đàng hoàng mới tu được, chứ người ba trợn tu không được. Người phải có cái đạo đức, người có làm phước, sống tử tế, giúp người, giúp đời thì mới nhiếp tâm trong thiền định được. Đó là nguyên tắc. Cái đòi hỏi của thiền là đạo đức, công đức đã. Thì mình thấy cái ông già đó cũng là ông già quê, nào giờ ở trong xóm mình cũng biết cả, không học hành gì nhiều mình cũng biết cả. Chỉ có cái ổng sống đàng hoàng, tử tế, vậy thôi. Rồi sau đó phát hiện ổng đi chùa, ổng tu thiền. Khi phát hiện ổng đi chùa tu thiền rồi, thì lần lần khi mình đi làm ăn xa mình trở về, bỗng nhiên thấy ổng nổi rực trong xóm lên như
[44:24]một ngôi sao, không thua gì ngôi sao Hàn Quốc. Lý do? Vì mọi người trong làng này có chuyện gì rắc rối cứ tới hỏi ổng, ổng góp ý, ổng khuyên lơn đều giải quyết được hết tất cả mọi thứ, vậy. À. Tất cả mọi thứ được hết. Ví dụ như thế này: à nói a nói đây: "Chú Tư ơi, chồng con cũng có vợ bé, con muốn ly dị." À, muốn ly dị, đó cái chuyện là như vậy. Thì thì giờ ông chú Tư mà ổng có tu thiền này á, ổng ngồi mới ôn tồn ổng khuyên lơn. Ổng nói: "Bây giờ ly dị rồi thì con cái làm sao?" Nói: "Dạ, thì đứa nào theo ổng thì theo, đứa nào theo con thì theo." "Ờ, như vậy tụi vì hai đứa nó chia nhau ra ở hai bên như vậy thì nó sẽ
[45:14]nó sẽ buồn hay nó vui?" "Dạ, thì chắc nó sẽ buồn." "Rồi tài sản sao?" Nói: "Dạ, cưa đôi." Cưa đôi như vậy là cái cơ sở đang làm ăn như vậy nó sẽ mất phân nửa vốn, mỗi bên đều chỉ còn phân nửa, rồi không bên nào nó là một cái doanh nghiệp được đàng hoàng cả. Cái sự làm ăn nó sẽ bị tuột xuống liền, nó là vỡ tan vỡ liền. Tài sản chia ra rồi nó tan vỡ cái doanh nghiệp nó liền. Con cái chia ra nó buồn. Và một đứa thiếu mẹ, một đứa thiếu cha, liệu nó có được giáo dục hay không?" Đó, thì phân tích ra thì thấy là đúng là ly hôn là một điều thất bại, nó dở đủ thứ chuyện hết. Nhưng mà không ly hôn không được, tại ổng có bồ. Ổng nói:
[45:54]"À đúng là có bồ cũng là một cái lỗi, nhưng mà cái lỗi này không phải là không thể khắc phục, không thể khắc phục." Nghĩa là sao? Nói là: "Chú Tư bắt con phải tha cho ổng hay chấp nhận cho ổng có bồ hả?" "Không, chú Tư không bắt như vậy. Nhưng mà nếu ổng biết lỗi, ổng hối hận thì ta phải cho một cơ hội vì nghĩ đến tương lai của con cái, nghĩ đến sự ổn định của gia đình, nghĩ đến danh dự của dòng họ, mọi thứ nhiều lắm. Chứ lúc ta đang giận thì ta chỉ nghĩ có một giải pháp là ly hôn, nhưng nếu ta nhìn rộng ra hơn, nhìn sâu sắc hơn thì ta chỉ khắc phục cái sự giận mình một chút và tìm cách cải hóa cái con người kia lại.
[46:39]Thôi kêu ổng lại đây chú Tư nói chuyện cho." Thế bả dắt thằng chồng lại, thế ông chồng ổng cũng khuyên lơn. Khuyên lơn đủ thứ, nói: "Dạ, cô bồ kia lỡ có bầu, ừ bỏ cũng không được." Thấy cuộc đời rắc rối không? Mấy con tính lấy chồng nữa không? Cuộc đời nó rắc rối như vậy. Nhưng mà chú trong cái rắc rối đó, thì ổng chú Tư đó, ổng có tu thiền đó, ổng ngồi ổng phân tích trước sau ổng xử lý được hết, rồi mọi chuyện đều ổn thỏa. Ổn thỏa sao thầy cũng chả biết. Nhưng đại khái là người trong làng có cái chuyện gì tới ổng đem đạo lý ra ổng giải bày và ai cũng hạnh phúc. Xóm làng cũng yên vui được hết, không có chuyện gì xáo trộn.
[47:18]Con hư con dở gì cũng tới ổng dạy dỗ cho. Thế mình đi làm ăn xa về bỗng nhiên cái chú Tư ngày xưa mà mình thấy cũng cục mịch, hiền lành, không có gì đặc biệt, ngày hôm nay nổi lên như một ngôi sao đầy sức sống, đầy trí tuệ, đầy lợi ích cho xóm làng. Chỉ vì cái gì? Chỉ vì ổng ngồi thiền, tâm được thanh tịnh.
[47:40]Tâm thanh tịnh rồi thì sao? Xử lý được hết mọi chuyện. Nói: "Nhà con có người bệnh quá, giờ phải làm sao?" Ổng đâu phải thầy thuốc, nhưng bằng cái trí tuệ sắc bén, ổng có cái lời khuyên nên chữa theo hướng nào. Chữa theo, đúng thành công. Ổng không biết chữa nhưng ổng góp ý cách chữa, làm theo thành công. Nói: "Nhà con ma tùm lum à. Đêm nằm thấy ma hiện ra, hiện vô." thì ổng cũng góp ý. Ổng không phải thầy bùa, thầy pháp nhưng góp ý rồi ma không hiện ra phá quấy nữa. Cứ như vậy, tức là như là một cái chỗ dựa tinh thần của cả cái ngôi làng. Mặc dù trước đây ổng không học hành gì nhiều, nhưng từ khi ổng tu thiền rồi, ổng có cái trí tuệ.
[48:17]Mà ổng có trí tuệ rồi, ổng nhìn vào mọi vấn đề nào, nhìn sâu sắc tới tận gốc rễ của nó và xử lý được hết luôn. Là như vậy. Nên cái lợi ích của việc tu thiền là vậy. Và những điều này không có sách vở nào dạy được. Những điều này không có sách vở nào dạy cả. Những cái tinh vi, những cái tế nhị, những điều lạ lùng, những cái chi tiết, những cái đặc thù của cuộc sống của mỗi con người, tâm lý của mỗi con người, mỗi hoàn cảnh không ai giống ai và chẳng có sách vở nào nói cả. Nhưng mà cái ông chú Tư này ổng biết hết, hiểu hết, xử lý được hết. Đó là cái gì? Trí tuệ của của thiền định. Trí tuệ của thiền định nó vậy.
[48:59]Là nó cứ sáng tạo và luôn luôn mới mẻ. Nhớ vậy, trí tuệ của thiền định là luôn luôn sáng tạo, mới mẻ mà không có rập khuôn. Cứ tùy cơ ứng biến, tùy cơ ứng biến, gặp việc là nó phát ra, xử lý được hết. Là như vậy. Mà dĩ nhiên như ta nói vậy, muốn có được nội tâm thanh tịnh là điều không dễ dàng. À. Ta cứ nghĩ là à nó suy nghĩ, bây giờ mình thôi không suy nghĩ nữa. Cái quyền không suy nghĩ là quyền của mình. Nhưng có được không? Muốn dừng suy nghĩ được không? Không. Như vậy cái quyền về nội tâm của mình là không phải của mình. Vì cái đầu nó không biết của ai, nó cứ suy nghĩ. Giống như là cái đầu này cho mình mượn thôi.
[49:50]Khi nào mình cần tính toán thì mình có cái đầu để mà tính toán. Mình buông cái tính toán ra rồi thì nó đi đường nó, nó cứ suy nghĩ mãi. Rõ ràng là cái đầu này không phải của ta. Tại vì nếu cái đầu này của ta, ta kêu nó dừng suy nghĩ thì nó phải dừng. Nhưng nó có nghe lời mình không? Không. Như vậy nó có phải của ta không? Không. Hôm nay thầy đã chứng minh ha, hôm nay thầy đã chứng minh rõ ràng rằng cái đầu này không phải của ta. Nên bây giờ ta gỡ cái đầu này đem trả lại cho ai đó thì trả. Đúng không ạ? Tại mình kêu nó dừng, nó không dừng, nó không nghe lời mình thì nó không phải là của mình. Giống như là ông bố mẹ trong nhà đó: "Tao nói mày không nghe lời,
[50:37]mày không phải con tao, mày đi ra khỏi nhà tao." Có mà. Có khi nào mình bị rầy cái đó không? Có không? Có ai mình rầy con cái mình nói chưa? "Tao nói hoài mày không nghe lời phải không? Phải không? Tao đuổi mày ra khỏi nhà, mày không phải con tao." Thì như vậy, điều kiện để gọi là con tao thì phải là nghe lời tao, phải không? Không nghe lời tao thì không phải con tao. Cái đầu này cũng vậy, nó không phải con tao. Kêu nó: "Dừng suy nghĩ." Nó có dừng không? Không, vậy rõ ràng nó không phải con tao. Thì mình đuổi nó đi, nha. Đuổi đi đi, được không? Được, nó dính đây rồi, không đuổi được. Bởi vậy, Đức Phật có nói rằng sao?
[51:16]"Tâm này không phải là của ta." Tâm này không phải của ta. Đó là điều rõ ràng như vậy. Nhưng mà mình nói không phải của ta cũng được vì sao? Nếu không phải của ta sao nó cứ dính theo mình, nó cứ đeo theo mình mãi thế này? Đây mới là cái phức tạp. Hễ thấy nó dính theo mình thì ta cứ nói nó là của ta. Chỉ có những bậc thánh triết như Đức Phật mới nói nó dính theo mình mà thực sự nó không phải là của mình. Đây mới là cái độc đáo, đây mới là một cái đạo lý, đây là một điều một cái triết lý siêu việt. Còn ta nhìn bằng con mắt thấy cái đầu nó dính trên đầu, trên cổ tui thì nó là của tui. Chỉ có một con người thấy đầu dính trên cổ mình
[52:00]chứ lại không phải của không phải của mình. Độc đáo chưa?
[52:09]Nên sau này cũng dựa vào cái trí tuệ của Phật đó, nhiều thứ mà nó dính theo mình thực sự là không phải của của mình. Những cái gì nó dính theo mình mà không phải của mình đâu, nói nghe coi. Bởi có người nói: "Thân này không phải ta, chân này không phải của ta nên đôi dép này cũng không phải của ta. Đi chùa xong ra mất dép hết trơn hết trọi thì đừng buồn nha. Tại vì dép này cũng không phải của ta." Lý do là vậy. Quý vị, rồi. Thì cái ông chồng, bà vợ đi theo mình tò tò mỗi ngày có phải của mình không? Nhớ nha. Nhớ cái đầu dính trên cổ mình còn không phải của mình nữa, cho nên cái ông chồng, bà vợ đi tò tò theo mình thì hoàn toàn là làm sao?
[52:52]Không phải là của mình, nhớ giùm như vậy. Vậy cái nhà này phải của tui không? Không. Tiền phải của tui không? Không. Danh dự này phải của tui không? Không. Nhớ như vậy. Đây là cái nhìn xuất sắc của đạo Phật. Nhìn xuất sắc của đạo Phật. Nhìn rồi trên đời này không gì của ta cả. Nên sống rất là thanh thản. Ta làm tròn trách nhiệm thôi, không phủ nhận trách nhiệm, vì lỡ cái đầu nó gắn trên cổ mình rồi cho nên mình đành phải chải tóc cho nó, rửa mặt cho nó đàng hoàng, nha súc miệng rồi đàng hoàng cũng xử lý cho nó tốt thôi, chứ biết nó không phải của mình, nha. Lỡ ông chồng, bà vợ tò tò theo mình rồi thì thôi cũng đối xử tử tế,
[53:31]đàng hoàng chăm sóc, nhưng mà trong lòng cũng biết là không phải của mình. Lỡ đôi dép này nó tò tò theo mình rồi, rồi nó mất ráng chịu kệ nó, không việc ai leo đèo đèo đèo đại khái. Đại khái là như vậy. Thì cái người mà muốn cái tâm thanh tịnh á nó có cái quan điểm ở đó. Đầu tiên phải có cái quan điểm về triết lý về cái không gì là của ta cả, nhớ giùm như vậy. Không gì là của ta cả. Căn bản đấy. Cái đó là cái căn bản phải hiểu như vậy trước, trước khi ta đi vào thiền. Vì chưa hiểu quan điểm này, ta không đi vào thiền được. Mà cho đến cái gì? Đến thân này không phải của ta luôn. Mới ghê đó. Thân này không phải của ta.
[54:13]Cái mà ta phải ăn, phải uống, phải giữ, phải gìn, phải đủ thứ cho nó đây nè. Rồi bằng cái nhìn sắc bén của đạo Phật, nó cũng không phải của ta. Phải can đảm, phải nhìn tới chỗ này. Nếu mà không đủ can đảm, không nhìn tới chỗ này thì ta không bước vào cửa thiền được. Vì đây là cái điều kiện để bước vào cửa thiền: thân này cũng phải của ta. Ủa thấy nó đeo nó là mình đây mà tại sao không phải của mình? À, vì cũng vậy, mày là con tao thì mày phải nghe lời tao. Mình phát hiện ra nó không đẹp. Mình phát hiện không đẹp, da nó không sáng: "Da, sáng lên cho tao." Nó có trắng không? Không, phải tốn tiền đi tắm trắng, ít bữa nó đen lại.
[55:00]"Mập tí lên cho tao." Nó không mập, nó cứ móp vầy. "Ốm bớt cho tao, tao mập quá." Nó không thèm ốm. Nó không thèm: "Đừng có bệnh." Nó cứ bệnh, làm gì nhau? "Không được ung thư." Nó cứ phát ung thư, làm gì nhau? Tức là hoàn toàn cái thân này có nghe lời mình không? Không. Vậy nó có phải con tao không? Không. Đuổi nó đi. Đuổi không được. Đuổi không biết đi đâu, cho nên là cái quan điểm mà một cái cái cửa đầu tiên để ta phải lọt qua rồi mới bước vào cửa thiền được là quan điểm về cái không. Không có gì là ta, thân này không phải ta, tâm này không phải ta. Thân này không phải ta, tâm này không phải ta thì trên đời còn gì là của ta không?
[55:44]Hết rồi. Nên không có gì là ta. Chỉ còn lại cái gì? Trong từng hơi thở vào, trong từng hơi thở ra, trọn niệm tôn kính Phật. Chỉ còn chỉ còn một cái cái cái tình cảm cao thượng để ta sống và để ta chết. Nói: "Bây giờ sống mang cái gì đi theo?" Thôi, buông bỏ mọi thứ nha, buông bỏ mọi thứ, hiểu rằng trên đời không gì là của ta, thôi còn chỉ niềm yêu kính gửi lên Đức Phật để sống. Vậy khi chết mang cái gì theo? Tất cả bỏ lại hết, đúng không ạ? Chỉ xin mang theo cái gì? Lòng tôn kính Phật mà ra đi. Rồi, it's enough, đủ rồi. Vậy thôi, không cần gì nữa, vậy là hạnh phúc rồi. Cho nên cái người có quan điểm chặt như vậy mới bước được vào cửa thiền.
[56:37]À, khi hiểu rõ rồi thân này không phải ta, tâm này không phải ta, chẳng có gì là ta. Vậy đó mà bắt đầu bước vào cái cửa thiền. Và khi bước vào cái cửa rồi, đầu tiên ta phải trau dồi là đạo đức cuộc sống, yêu thương được mọi người, nhẫn nhục nha, kiên trì, từ bi, khiêm hạ, hy sinh, tận tụy, làm việc không chấp công, vô số những điều đạo đức ta phải trau dồi, làm cho cái tâm mình á, cái tâm mà không phải của ta đó nó đẹp lên từng ngày từng ngày. Vì sao? Vì từ vô lượng kiếp, cái tâm ta rất là bẩn, rất là xấu. Tâm ta ích kỷ, đụng chút là lo cho mình trước. Bây giờ lật ngược lại, gặp việc một cái lo cho người khác trước.
[57:26]À. Ví dụ, tới giờ ăn cơm, mình chạy đi dọn cơm trước. Ăn cơm, mời huynh đệ vô ăn trước. Huynh đệ ăn, thấy mọi người đủ phần cơm, đủ ghế ngồi hết, mình mới là người ăn sau cùng. Tập cái cái lối sống vị tha, đó là trau dồi đạo đức cuộc sống. Đi trên đường, thấy rác thì làm sao? Đi nhặt hết cho nó sạch đường, sạch phố. Đeo cái bảng sau lưng "Người Việt Nam không xả rác" nha, đi nhặt rác trên đường. Đi qua thấy cái cầu khỉ nó qua cái bờ mương, mà cái bờ mương này nó cũng năm ba cái gia đình cũng dồn đi qua đi lại cái bờ mương này, có cái cầu khỉ này. Nhiều đứa nhỏ đi qua đêm hôm sợ nó té, ông già bà già đi sợ té.
[58:13]Thế là ngồi trăn trở rồi sao rồi mượn người này, xin người kia tiền về làm cái cầu tàm tạm gì đó, đi qua được cho mọi người qua lại an toàn hơn. Đó là gặp vô số việc trên đời này, trong lòng mình sao? Cứ yêu thương, cứ tử tế, cứ cống hiến, cứ phụng sự, sống một cuộc sống đẹp như vậy. Đó là sống thiền đó. Sống thiền là như vậy, là ta bước qua được cái cửa Không, hiểu được mọi thứ không là gì của mình nữa, bắt đầu bước vào cái giai đoạn trau dồi đạo đức và làm vô số điều công đức. Mới có thể mà ngồi thiền được. Bắt đầu ngồi thiền thì ngồi thiền do phước ta cũng chưa đủ, vì cũng mới có làm sao? Mới bắt đầu tu dưỡng đạo đức,
[59:00]mới bắt đầu làm các điều công đức, cho nên phước chưa đủ. Phước chưa đủ nên khi ta ngồi thiền, tâm không có dừng lại được. Tâm rất là vất vả, nó cứ suy nghĩ, cứ vọng tưởng làm cho ta khổ sở lắm. Thân ngồi thiền không nhúc nhích rất là tê, rất là đau, mà tâm thì cứ vọng tưởng loạn xạ. Giai đoạn đầu rất là khổ sở, nhưng mà ta không bỏ cuộc. Nhiều người ngồi thiền nửa chừng bỏ cuộc, không dự các khóa thiền nữa, đêm về nhà không ngồi thiền nữa. Tại sao? Tại vì ngồi tê chân, tâm nó loạn, không thấy an lạc, hạnh phúc gì. Còn ta cũng vậy, ngồi cũng tê chân, đau chân, cũng vọng tưởng nhưng không bỏ. Đố ai biết tại sao?
[59:54]Ngồi thiền rất là khó khăn, nhưng mà có người thấy khó, ngồi hoài không nhiếp tâm, bỏ không tu nữa, chỉ vì người này thiếu một cái thiện căn ở kiếp trước. Cái người này ở kiếp trước không gặp được một bậc Thánh để đảnh lễ.
[1:00:14]Nên bây giờ gặp khó khăn, dừng lại, không tu nữa. Vì sao vậy? Vì đặc tính của tất cả các bậc Thánh là tâm thanh tịnh, nhớ như vậy. Tại sao ta gọi ông đó là Thánh? Bởi vì tâm ông đó thanh tịnh, nhớ giùm như vậy. Nên khi ta đảnh lễ một bậc Thánh là ta đã đảnh lễ cái tâm thanh tịnh của ngài. Và vì ta đảnh lễ cái tâm thanh tịnh của ngài, nên nó rớt vào tâm ta một cái nhân quả. Cái nhân quả là gì? Là đời đời kiếp kiếp ta sẽ theo đuổi cái công trình tu tập để cũng được một nội tâm thanh tịnh như ngài, nhớ như vậy. Đó là cái công đức. Nên khi mà ta tôn kính Đức Phật, mà Đức Phật là một nội tâm thanh tịnh tuyệt đối thì nó rớt cái nhân quả vào tâm ta.
[1:01:09]Thế là đời đời kiếp kiếp ta sẽ theo đuổi cái công trình là đi tìm cho được một nội tâm thanh tịnh nơi chính mình. Nên vì vậy, cái người mà không có được đảnh lễ một bậc Thánh ở kiếp trước thì bây giờ nghe nói ngồi thiền thấy hay hay, bắt chân lên ngồi tê chân đau chân trốn liền, bỏ luôn không tới dự nữa. Còn cái người cũng vậy, nghe nói khóa thiền hay hay, tới bắt chân lên ngồi tê chân, đau chân, loạn tưởng, không bỏ, dứt khoát không bỏ. Cứ lì lì, cứ kiên trì mà ngồi mãi. Khóa thiền là tới tu, đêm hôm về bắt chân lên ngồi tu tập, không bao giờ bỏ, bệnh cũng không bỏ. Ai nói dèm nói xỉm gì cũng không nản, nói:
[1:01:52]"Đồ đạo đức giả", "Ồ, tu làm chi mà như điên", kệ người ta. Cứ đeo đẳng, cứ kiên trì. Bởi vì sao? Bởi vì trong tâm đã rớt một cái chủng tử trong đó rồi. Chủng tử gì? Kính lễ một bậc Thánh nào đó rồi từ kiếp xưa. Nên bây giờ ta được cái kiên trì như vậy. Thì khi mà cứ kiên trì mãi như vậy, rồi ta mới đi qua dần dần từng bước có cái kết quả, tâm bắt đầu ta có kết quả nó yên. Khi tâm nó hơi yên trong một khoảnh khắc, chừng vài phút, à ta chợt mở ra một cái thế giới mới, à thấy đây cái chân trời mới là đây rồi, tâm được thanh tịnh, tâm hơi yên như vậy. Dĩ nhiên còn nhiều bước nữa. Ở đây ta có phát cái bài thiền 28 chưa con?
[1:02:45]Sao phát bài thiền 28 cho mọi người đọc? Cái bài thiền 28 phải phát cho mà đọc để ta hình dung được cái đoạn đường mà ta đi một chút. Thì khi tâm ta bắt đầu yên, ta mới thấy được cái chân trời mới đang mở ra. Dĩ nhiên đường đi còn rất là xa, xa nhưng mà đã mở ra, tâm bắt đầu thấy được hạnh phúc, thấy được hạnh phúc, thấy được an lạc nhưng chưa thấy được trí tuệ, vì trí tuệ nó nó không nói thành lời. Cái trí tuệ trong nội tâm thiền định nó không nói ra lời, vì nó là thanh tịnh mà. Nhưng chỉ có một cái này, chỉ có một cái là khi trong cuộc sống, bỗng nhiên ta hiểu ra nhiều điều, bỗng nhiên ta xử lý được nhiều điều độc đáo, trước đây không có.
[1:03:32]Lúc đó ta mới hiểu rằng là trí tuệ đã làm sao? Đã xuất hiện thầm thầm. Trí tuệ vô hình, không tướng, nó đã xuất hiện trong tâm ta rồi. Đó, bắt đầu mọi người mới khen ta: "Ồ, lúc này chị thông minh ghê nha, trí tuệ ghê nha". Mình cũng không hiểu nữa. Vì sao vậy? Bởi vì thiền là hư vô, thanh tịnh. Cái trí tuệ nó không hình không tướng, ta không bao giờ biết mình có trí tuệ. Nhớ như vậy. Cái đặc điểm của trí tuệ là không bao giờ ta biết mình có trí tuệ, nhưng mà đụng chuyện gì cũng hiểu, gặp việc gì cũng xử lý tốt, đó gọi là trí tuệ. Còn bình thường hỏi mình có trí tuệ không, mình nhìn vào tâm mình không thấy gì cả, nói:
[1:04:15]"Đâu có, tôi không có miếng trí tuệ nào cả". Cho nên nói: "Ủa, sao mà giỏi vậy?" Mình ngồ ngộ mình chả hiểu cái giỏi đâu ra, nói: "Hên thôi à, chắc là Phật độ". Mình cứ nghĩ như vậy chắc là Phật độ thì cũng là Phật độ thiệt, nhưng mà một điều là nó là trí tuệ. Và cái hay của một người có trí tuệ của thiền nữa là cái này, là không bao giờ nhận cái trí tuệ đó là của mình. Nhớ như vậy. Tại vì sao vậy? Vì cái trí tuệ của thiền nó luôn luôn hướng về vô ngã, không bao giờ thấy gì là của của ta. Không bao giờ thấy gì là của ta, nên không bao giờ nhận cái hay gì là của mình cả. Đó là cái trí tuệ của thiền định, nó giữ người ta trong sự khiêm hạ,
[1:05:08]kín đáo, không bao giờ khoe khoang. Mà nó là một cái điều thật sự chứ không phải là kềm chế bản thân, không phải, mà nó là một trí tuệ thật sự. Không bao giờ chấp nhận một cái gì bỏ vào tâm mình để tự khen mình hay cả. Nên nó cứ hư vô, thầm lặng. Ờ cái trí tuệ của thiền là như vậy, từ nội tâm thanh tịnh mà mà xuất hiện. Và nó đặc biệt của nó không có giới hạn. Khi ta học cái kiến thức khoa học á, học đến mức độ nào rồi ta học không nổi nữa. Cái người kiệt xuất trên thế giới chỉ được một vài người, còn đa phần đến mức nào ta buộc phải buông cái việc học ra mà thôi tìm việc làm để sống, chứ không đi mãi vì nó có giới hạn.
[1:05:54]Còn cái trí tuệ của thiền thì làm sao? Không giới hạn. Cứ càng tu thì nó càng mở ra, càng tu nó càng sáng, càng tu nó càng sắc bén cho tới vô cùng vô tận luôn, không bao giờ dừng lại. Hai cái đó nó khác nhau ở chỗ này. Nên khi mà ta ngồi thiền tâm thanh tịnh mà có trí tuệ, cứ yên tâm mà ngồi mãi. Vì cứ càng ngồi, ta càng thông minh, trí tuệ cực kỳ luôn, không giới hạn. Chứ còn đi học một thời gian dừng lại, giỏi lắm qua tới cử nhân, giỏi lắm thạc sĩ, giỏi lắm tiến sĩ, hết rồi. Nghiên cứu làm giáo sư gì đó thôi, vài người thôi. Còn đa phần tới hết lớp 12 là đuối à, đuối sức á. Giỏi lắm tới lớp 12 là xong, đuối, hết á.
[1:06:36]Còn cái trí tuệ của thiền, cứ học, cứ tu, tu mãi tu mãi trong cái tâm thanh tịnh đó. Trí tuệ nó nó vô biên vô tận, nó càng ngày càng sắc bén, càng ngày càng giỏi. Mà nó sắc bén, nó giỏi rồi, nó giỏi đủ thứ chuyện trên đời này, rất là độc đáo. Cho tới cái ngày mà nó biết những cái điều mà ta gọi mình gọi là có thần thông. Ví dụ một người họ đến gặp ta, ta hiểu được tâm tính của họ, ta hiểu được cuộc đời của họ sẽ ra sao. Đến mức độ như vậy, đến mức độ là không cần dữ liệu nữa, cái này nó không thuộc về cái khoa học nữa, bắt đầu đi vào thế giới của thần thông, biết được những điều rất là lạ lùng.
[1:07:16]Gặp một người, hiểu được tâm lý của họ, hiểu được cuộc đời của họ, hiểu được vận số họ, hiểu luôn kiếp trước họ làm cái gì, hiểu luôn kiếp sau này họ sẽ đi về đâu, biết luôn hết. Cái đó gọi là thần thông. Và những bậc Thánh thì họ đạt được tới cái mức độ đó như vậy.
[1:07:41]Cái kiến thức khoa học á, hữu hạn hay vô hạn?
[1:07:47]Kiến thức khoa học là hữu hạn hay vô hạn?
[1:07:51]Mấy cái điều chút chút định nghĩa này cho ta phải nắm cho vững, để về mình còn nói chuyện với người khác. Kiến thức khoa học là hữu hạn hay vô hạn? Ai nói hữu hạn giơ tay lên. Thank you. Ai nói vô hạn giơ tay lên.
[1:08:12]Còn những người không giơ tay cái nào hết là câu trả lời sao cà?
[1:08:21]Nhớ nha, mấy cái điều này nó nó tế nhị lắm, mình nói sai cái người ta bắt bẻ, người ta cãi mình phiền lắm. Nhớ thế này, để ý. Trí thông minh thì hữu hạn. Nha. Bởi vì trí thông minh là của cá nhân mỗi người, nên nó hữu hạn. Học tới mức độ nào đó đuối, không học được nổi nữa. Tuổi tác nó già, bộ não nó suy rồi, thôi dừng lại. Nên trí thông minh của con người thì hữu hạn. Nhưng kiến thức khoa học thì vô hạn, bởi vì sao? Bởi vì nó chồng chất, nó tích lũy hết thế hệ này tới thế hệ kia. Nhưng tới khi nào thì nó hết? Khi nào tận thế. Ví dụ như có một cái gì đó, chiến tranh hạt nhân nổ ra, loài người chết sạch thì sao?
[1:09:03]Bao nhiêu kiến thức khoa học đều biến mất cả. Nên cái hữu hạn của kiến thức khoa học chỉ dừng lại khi ta gặp phải sự gì? Tận thế. Còn nếu cái tận thế nó còn xa, Trái Đất nó hư nhưng mà con người ta đủ thông minh, người ta kéo nhau đi qua sống chỗ khác, ta đem cái kiến thức đó đi theo vẫn được, thì vẫn gọi là vô hạn. Nhớ như vậy nha. Nhớ mấy cái hai này nó dễ nhầm, để sau này khi mình nói chuyện với người ta, nhiều khi người ta bắt bẻ, mình phải định nghĩa tinh tế như vậy.
[1:09:40]Còn trí tuệ của thiền thì hữu hạn hay vô hạn? Vô hạn phải không? Câu trả lời này ai cũng biết. Trí tuệ của thiền, của thiền định, của thánh quả là vô hạn. Vậy cái chết có làm dừng lại cái trí tuệ đó không? Có không? Không. Chết rồi ta bước qua cõi giới khác, mang theo đầy đủ cái trí tuệ đó và còn sắc bén hơn nữa. Nên không sợ. Rồi tận thế có sao không? Tận thế ai không làm phước á, thì chết vất va vất vưởng trong một thế giới đã lạnh lẽo cháy bỏng. Còn ta có tu, ta có đến chùa Phật Ngọc Xá Lợi ta tu thiền, thì tận thế thì tận, ta lên cái cõi cao hơn, ta an trú trên đó và trí tuệ làm sao? Tiếp tục phát triển.
[1:10:32]Nên cái trí tuệ của thiền là vô hạn, không bị hàng phục bởi điều gì hết. Chỉ sợ là điều gì? Tái lai, tái sinh, ta bị cách ấm, ta mê mờ hết một khoảng thời gian. Rồi sau đó phải làm sao? Phải tu tập trở lại, rồi nó lại trở lại nó phát triển trở lại. Chỉ sợ ta làm những điều tổn phước, ta tà kiến, ta hiểu nhầm, ta tự cao thì nó tuột xuống lại liền. Nhớ như vậy. Trí tuệ của thiền nó không sợ gì hết, nó chỉ sợ cái tự cao, sợ cái kiêu mạn mà thôi. Ví dụ như mình tu tập có tiến bộ, có kết quả, à có trí tuệ, nhưng rồi mình tự hào thì trí tuệ nó tuột dần, nó sẽ giảm lại. Còn nếu mà mình kiểm soát được cái tự hào đó, không để cho nó khoe khoang bí mật,
[1:11:24]kiêu mạn bí mật thì nó cứ phát triển mãi, vượt mãi, không có giới hạn gì cả. Nhớ vậy. Người ta sẽ hỏi: "Ủa, tại sao trí tuệ của thiền mà lại bị kiêu mạn?" Nói: "Đó là lý do tà kiến nó xuất hiện khi tâm ta thanh tịnh." Nghe câu này rất là lạ nha. Đây là cái bài thiền 29 ta sẽ được nghe nói, hôm nay thầy giảng hơi sớm một chút. Nhớ như vậy, khi tâm ta thanh tịnh thì rất nhiều tà kiến xuất hiện ngang đó. Đó là lý do mà ngoại đạo được tâm thanh tịnh nhưng không bao giờ được giác ngộ giải thoát viên mãn, vì ngang cái tâm thanh tịnh xuất hiện nhiều tà kiến quá. Chỉ trong đạo Phật, khi tâm được thanh tịnh,
[1:12:14]ta vượt hết các tà kiến, ta vẫn tiếp tục đi về vô ngã thì ta được giải thoát giác ngộ. Còn ngoại đạo tâm được thanh tịnh, rồi phát sinh tà kiến, không đi tiếp tục đến con đường vô ngã, dừng ngang đó, gọi là ngoại đạo. Nhớ như vậy. Khen một chút này đi.
[1:12:41]Còn cái khác nhau này nữa chút xíu nữa. Kiến thức của khoa học hay cái trí thông minh của cá nhân, trí thông minh của cá nhân hay kiến thức khoa học của loài người có thể hỗ trợ cho sự ác độc, đúng không ạ? Thông minh quá chế súng bắn nhau, thông minh quá chế thuốc độc hại nhau, thông minh quá nó bày mưu nó lừa gạt nhau, nó lập những dự án bất động sản ma, nó dụ người ta bỏ tiền vô đầu tư rồi nó trốn mất, ví dụ vậy. Giống như hồi xưa ta nhớ cái câu chuyện Ngàn Lẻ Một Đêm có gì, Alibaba và mấy mươi tên cướp nhỉ? 40 tên cướp không? Alibaba và 40 tên cướp. Giờ bỗng nhiên nó có một cái dự án bất động sản rồi cũng tên Alibaba.
[1:13:27]Trong đó nó dụ người ta bỏ tiền vô rồi nó lừa. Cái có một bài báo tiêu đề là: "Alibaba và bao nhiêu tên cướp?"
[1:13:36]Bởi vì sau này mình thấy cái nào mà Alibaba mình đừng có bước vào, vì coi chừng nó có mấy chục tên cướp ở trong đó. Như vậy. Thì cái trí thông minh của cá nhân và cái kiến thức khoa học của loài người có thể hỗ trợ cho điều ác độc. Nhớ như vậy. Còn trí tuệ của thiền định thì sao? Không. Trí tuệ của thiền định thì chỉ hỗ trợ cho điều thiện mà thôi. Vì sao vậy?
[1:14:07]Vì cái căn bản của thiền định đã phải là điều thiện rồi, phải làm tu dưỡng đạo đức, làm nhiều công đức mới có thể nhiếp tâm trong trong thiền định được. Và khi tâm thanh tịnh rồi, trí tuệ phát ra rồi, ta biết: "Điều này là thiện, điều này là ác, điều này là đúng, điều này là sai, điều nhân thế nào, quả thế nào," ta biết rất là rõ. Biết rõ rồi, không ai dại khờ đưa cuộc đời mình đi vào tội lỗi cả. Tự mình giữ lấy mình, giờ có đem dao cắt cổ mình, có đem súng bắn mình, chấp nhận không bao giờ làm điều ác độc tội lỗi. Nhớ như vậy. Cái người đó họ có cái sự dứt khoát mạnh mẽ, rất là nhẹ nhàng, nhưng sự dứt khoát rất là lớn.
[1:15:02]Ví dụ bây giờ ta thường xem một cái phim Hollywood, à cái anh này ảnh làm trong cái bộ phận lưu trữ quốc gia, ảnh có thể tiếp cận được một hồ sơ tối mật quan trọng của quốc gia. Thế là giặc đi nó bắt cóc đứa con con gái ổng rất là yêu thương. Và hiện là bây giờ nếu đây nè video hiện ra: "Nếu anh báo cảnh sát thì giết con anh liền." Không dám báo. Và: "Chỉ có một con đường cứu con anh, anh vô anh ăn cắp cái hồ sơ đó đưa tôi thì tôi trả đứa con lại."
[1:15:37]Thì hầu hết 100% là mọi người đều sao? Chấp nhận, vì thương đứa con gái, nên vô lấy cắp cái tài liệu tối mật của quốc gia về giao cho giặc để hy vọng cứu đứa con mình. Câu chuyện phía sau thì nó tùy mỗi phim, nó tình tiết nó khác nhau, nhưng nó đều na ná giống nhau ở như vậy. Và đây là cái ta gọi là cái cái trí thông minh của cá nhân nó bị hạn chế là như vậy. Nó bị tình cảm chi phối. Tình cảm thương con nhiều quá là cái lợi ích của quốc gia bị sao? Bị đạp xuống chân liền, mà quốc gia là biết bao nhiêu con người. Nhưng lúc đó vì thương đứa con bé bỏng mình, chà đạp lên lợi ích của quốc gia, chấp nhận lấy cái hồ sơ tối mật đem giao giặc cứu đứa con.
[1:16:28]Mà đứa con gái lớn lên có chắc là nó có hiếu với mình không? Không chắc. Nhưng mà vì thương nó quá mờ mắt, không còn biết điều đúng, điều sai, điều tội, điều phước, điều thiện, điều ác gì nữa, chấp nhận nghe lời giặc. Đó là cái trí thông minh của cá nhân nó bị hạn chế như vậy. Còn nếu trong trường hợp đó, cái ông đó là một người tu thiền có trí tuệ, con gái ổng bị bắt cóc và ổng là người có thể tiếp cận hồ sơ tối mật quốc gia, giặc ra điều kiện là lấy cắp hồ sơ đó giao cho nó nó trả đứa con gái, thì nếu là một người có trí tuệ thiền định thì đố biết họ xử lý làm sao? Ai đưa ra cái kịch bản kế tiếp coi. Có hai hướng. Một:
[1:17:17]tìm cách câu giờ, kéo dài để xoay xở mà cứu đứa con mình. Giả bộ đồng thuận, đồng ý để mà kéo dài thời gian, tìm cách cứu đứa con, cái thứ nhất. Hai: thà con mình chết chứ không thể sao? Không thể phản bội quốc gia được. Phải đặt cái lợi ích của quốc gia lên cao hơn một đứa con gái bé bỏng của mình. Đặt lợi ích của quốc gia cao hơn cái lợi ích của gia đình mình. Vì lúc đó họ thấy rất rõ. Lúc mà ta nói: "Trời, sao nó tàn nhẫn vậy, độc ác vậy? Con anh không thương?" Con thì ai không thương, nhưng mà vì cái trí tuệ của thiền định người ta thấy rõ đúng, sai, tội, phước, thiện, ác thấy rất rõ và vì thấy
[1:18:04]quá rõ nên họ không bao giờ chọn làm điều sai, điều ác. Nhớ như vậy. Đó, hôm nay ta nói về những điều mà phân biệt giữa trí thông minh và cái trí tuệ của của thiền định. Một điều nữa thế này: Cái trí thông minh của cá nhân không bảo đảm được hạnh phúc lâu dài.
[1:18:29]Trí thông minh không bảo đảm hạnh phúc lâu dài. Thông minh thì thông minh, nhưng đau khổ thì vẫn đau khổ. Rất nhiều người học cao hiểu rộng nhưng mà sao? Gia đình vẫn tan nát, cơ nghiệp vẫn sụp đổ. Nên cái trí thông minh cá nhân không bảo đảm hạnh phúc lâu dài. Nhưng trí tuệ của thiền định thì sao? Bảo đảm an lạc, hạnh phúc bền vững lâu dài, không bao giờ đau khổ. Không bao giờ đau khổ. Nên nãy giờ ta đã phân biệt là cái trí thông minh của cá nhân và cái trí tuệ của thiền định phải không ạ? Vậy còn đợi gì nữa mà không chịu tinh tấn tu thiền, phải không?
[1:19:17]Thôi ta nghỉ nha, để thầy về, thầy về sớm. Thôi, thank you for listening. Mỗi người cố gắng học tiếng Anh nha. Try hard to learn English. Why? Because English now is a means for us to communicate to all around the world.
[1:19:44]Tiếng Anh bây giờ trở thành cái phương tiện giao tiếp rất quan trọng. Nên mỗi người dù già vẫn phải học tiếng Anh. Thầy có soạn cái tài liệu tiếng Anh cho người lớn tuổi nha. Học rất dễ, nè học rất dễ, học đâu quên đó, á học đâu nhớ đó vậy.
[1:20:02]Nên ai cũng phải ráng học tiếng Anh. Thôi ta nghỉ.