[0:00]thì đúng lòng tôn kính Phật tăng trưởng rồi tâm từ bi sẽ phát ra. Là hồi nãy là mình nói là mình thương yêu được hết cả cái dân vùng quanh đây hết từ từ. Nhưng mà từ từ mình thấy một con chim bay ngang mình cũng thương, nhìn một cành lá mình cũng thương, một cánh hoa rơi mình cũng thương yêu được thì lòng từ bi từ từ đến tất cả những vật thể sống, những sinh thể dù là thú vật hay là cây cỏ mình đều thương yêu được hết. Thì đó là cái lòng từ bi của nhà Phật đó. Phải như vậy. Một điều thứ hai nữa là khi mà tôn kính Phật được lâu, niệm Phật lâu rồi, tôn kính được nhiều rồi, bỗng nhiên trí tuệ phải xuất hiện. À.
[0:41]Hồi nãy á là niệm Phật lâu rồi, từ bi phải xuất hiện. Bây giờ cũng vậy, niệm Phật lâu rồi, trí tuệ phải xuất hiện. Chứ niệm hoài mà thấy cứ ngu hoài là niệm trật. Vị thầy mình khi mà dạy đệ tử mình niệm Phật, niệm hai ba năm rồi nhìn thấy làm đâu hư đó, làm đâu trật đó, đoán chuyện nào cũng không trúng hết trơn. Hễ sai đi làm gì là thế nào về người ta mắng vốn, người ta tới chùa, người ta kéo tới chùa người ta cự nự. À, mới hỏi nè: "Con niệm sao?" À, nói: "Dạ, con niệm con đứng giữa đường con cầm xâu chuỗi con niệm cho người ta thấy." Nói: "Vậy may người ta chưa chở con vô bệnh viện tâm thần. Thôi ngừng lại, niệm lại cách này, tức là niệm với lòng tôn kính
[1:21]Phật, niệm mà buông thả, buông lỏng thân, buông lỏng tâm, ha." Rồi từ từ rồi mới phát sinh được trí tuệ, tức là lúc đó nhìn công việc rất là sắc, giao việc gì làm tỉ mỉ cẩn thận. Nghĩa là thầy chỉ nói tổng quát là người đệ tử đó làm chi ly từng chút từng chút hoàn thành, tức là biết cái người đệ tử này niệm Phật có kết quả, là có trí tuệ lên, à không có làm hư việc nữa, mà thường là dù việc khó đi giao bỗng nhiên cũng gặp may mắn rồi thành công. Đó là niệm Phật có kết quả. Mà trong các cái trí tuệ
[1:56]của cái người nhà Phật á là trí tuệ hiểu được nhân quả. Hiểu được nhân quả là khi mình có trí tuệ cao lên, mình hiểu sâu giáo lý thì bỗng nhiên mình hiểu về nhân quả rất là chi ly. Mình nhìn một nhân biết nó là quả nào, nhìn cái quả biết này cái nhân như thế nào. Mặc dù là có thể nhân quả khác nhau. Ví dụ như có một người đó họ dắt một người thân của họ đến, nói: "Thưa bạch sư thầy, con có cái người cháu con là khi sinh ra là không nói được, là không biết nhân quả là gì?" Thì cái việc mà một người mà không nói được á, nó rất là nhiều cái nhân ở đời trước chứ không phải là một cái nhân. Là ừm đây là những cái nhân nè, mình kể ra sơ sơ:
[2:44]Một á là đời nào đó chơi cắt lưỡi người ta không cho người ta nói. Đó là cái nhân ác nhất. Là vì lúc mình làm quan làm tướng gì đó, mình trừng phạt ai bằng một cái lệnh thì thay vì thôi bắt giam người ta hay là răn đe người ta thôi, chơi đi cắt lưỡi người ta. Đó, đó là một cái tội. Hoặc là cái nhân thứ hai là lúc đó ừm ừm làm chức lớn rồi có nhiều người họ nói cái điều gì điều hay điều phải mà mình mình bị tự ái hay vì gì mới ra lệnh, nói: "Ta cấm ngươi không được nói!" Do cái mình cấm người ta nói một điều phải nên cái này người này sinh ra nhiều đời câm không nói được nữa. À, đó cũng là một nguyên nhân khiến cho sinh ra bị câm.
[3:30]Hoặc là một nguyên nhân câm nữa là thế này: là ví dụ như mình thấy à có một người họ ăn cắp rồi họ rồi cái người khác bị nghi oan, thế mình biết rõ chuyện đó nhưng mình không thèm nói. Mình sợ cái tay ăn cắp đó, mình sợ nói ra nó vô nó đánh mình, mình làm thinh không nói, tức là mình không nói một cái điều chính đáng để cứu cái người bị oan thì nhiều kiếp sau mình sinh ra cũng bị câm luôn, không nói được nữa. Thì cái mà bị câm nó có nhiều nguyên nhân như vậy. Thì khi mà mình niệm Phật lâu ngày đó bỗng nhiên có trí tuệ, người ta dắt con người ta lại tới hỏi: "Cháu này nè, con cháu con bỗng nhiên nó bị câm,
[4:08]con không biết làm sao để giải nghiệp?" Thì mình tự nhiên lúc đó cái linh tính mình phát ra mình biết chính xác một cái nhân liền. Chính xác liền! Mình biết trong ba cái nhân đó có một cái nhân mình nói: "Tại cái cái chú này hồi kiếp xưa làm lớn mà ăn hiếp người khác, cấm không cho người khác nói điều lẽ phải, cho nên bây giờ kiếp này bị câm." Có người kia nói: "Bây giờ con phải làm sao giải nghiệp?" Thì bây giờ là phải giải nghiệp bằng cách gia đình phải xuất tiền ra là mời quý thầy quý cô về giảng, tức là khuyến khích người khác nói lên cái điều lẽ phải. Tức là tổ chức tại nhà hay tại chùa, mời nhiều Phật tử đến nghe,
[4:47]nhiều quý thầy quý cô đến nói về Phật pháp và hồi hướng công đức cho người này. Tức là hồi xưa cấm người ta nói với điều lẽ phải, bây giờ mình thỉnh quý thầy quý cô về nói lên cái điều của lẽ phải để xóa cái nghiệp đó trở lại. Thì làm được một vài lần là bắt đầu cái người con ú ớ nói lần lần được. Vì giải đúng nghiệp, giải đúng nghiệp mới hết. Đó, là do mình niệm Phật lâu ngày bỗng nhiên mình có cái trí tuệ, mình thấy được chính xác nhân quả. Đó. Thế còn mà lỡ mà gặp ai mà mà cắt lưỡi người ta thì làm sao mà giải nghiệp? Hả? Khó chứ không phải dễ. Cho những cái nghiệp đó hình như nó là một loại định nghiệp á,
[5:25]hễ mà chơi cắt lưỡi người ta rồi cái nó thành cái định nghiệp rất là khó giải. Còn nếu mà mình niệm Phật lâu ngày mà chưa có được cái cái trí tuệ hiểu sâu nhân quả thì niệm chưa đúng. Tức là lòng mình niệm mà không có tôn kính Phật thì là niệm trật, phải coi lại. Vì chúng ta hiểu thế này: là ngay cả Phật cũng phải thuận theo luật nhân quả để giáo hóa và gia hộ cho chúng sinh, chứ không phải là là Phật đi ra ngoài luật nhân quả. Nhớ! Nhiều khi Đức Phật dạy cho chúng sinh, giảng đạo cho chúng sinh cũng theo căn cơ, tức là theo nhân quả mà giảng điều gì cho thích hợp. Hoặc là sai ai đến cái vùng nào giáo hóa là Phật cũng biết là giữa cái vị
[6:10]tỳ-kheo đó với dân vùng đó có cái duyên lành ở kiếp xưa mới sai đến là đúng với luật nhân quả, chứ Ngài không có cưỡng ngược lại luật nhân quả. Hoặc là Phật gia hộ ai cũng vậy, cũng theo luật nhân quả. Ví dụ là đó là một cái người mà thường xuyên đi chùa, lạy Phật hay làm phúc, ở trong làng xóm thì hay thương người, giúp người, đối với các cháu nhỏ thì hay ân cần dạy dỗ, tức là một người sống rất là tốt. Mà nếu theo nhân quả quy định á, để cho nhân quả từ từ mà nó xảy ra cái quả đó thì người này chết đi đó là lên cõi trời và sau này cái đầu thai xuống cõi người đó là một người quyền quý. Thì đó là nhân quả trải đi đừng có gì cưỡng hết thì nó sẽ như vậy.
[6:50]Nhưng mà bất ngờ có cái chuyện có cái chuyện là cái người như thế, cái người tốt lành, một người Phật tử tốt lành như thế, cái trong nhà có một cái người thân bị bị tai nạn, bị tai nạn. Bị tai nạn có thể là bị một cơn bệnh hiểm nghèo mà thấy chết trước mắt. Cái người này mới đến lạy Phật thế này, nói: "Xin Phật à gia hộ cho em của con thoát được cái bệnh hiểm nghèo này. À, vì con thương em con, con không muốn cho em con khổ vì bệnh hoặc là rồi phải chết." Thì cái tâm thành mà cầu nguyện như vậy á nó phải nói Phật chứng liền, chứng liền. Tại vì cái người này tốt quá, đúng nhân đúng quả. Cho nên thay vì đợi là người người này sẽ hưởng được cái phước
[7:35]cõi trời và hưởng những cái phước cõi người ở đời sau thì Phật chuyển bớt cái phước của người này chuyển sang cho người em. Thế là người em hết liền. Là do cái người cầu nguyện có tạo phúc, có tạo phúc nên lời cầu nguyện của mình được thành tựu. Còn ví dụ người quanh năm suốt tháng chẳng hề tạo phúc, chẳng giúp ai điều gì, chẳng đi chùa lạy Phật với lòng thành kính, đối với trẻ em thì hắt hủi, à không thương, vân vân, tranh giành với người này người kia từng chút mà đụng chuyện, đụng chuyện cái là chạy vô chùa cầu, nói: "Lạy Phật, là bây giờ sắp sửa tới là cái chức mà chủ tịch phường nó trống,
[8:14]xin Phật cho con nhảy vô chức đó, đừng cho ai nhào vô chức đó. Phật mà cho con lên được cái chức đó là con sẽ đem cúng Phật một nải chuối." Thì cái người như vậy có được không? Không, có phúc đâu mà được. Nên Phật có phù hộ cho mình cũng là theo cái nhân quả của mình, chứ không phải là là đi ngoài nhân quả được. Nên do đó là cái người mà họ niệm Phật được lâu ngày á, bỗng nhiên họ có trí tuệ mà trong cái trí tuệ đó họ hiểu về nhân quả và khi mà hiểu nhân quả rồi thì họ thường hay làm phúc. Vì vậy, ví dụ chúng ta thấy một người thường hay niệm Phật mà không thấy làm phúc gì hết thì biết ngay người này sao?
[8:54]Niệm trật, niệm trật, tại vì chưa thấy nhân quả. Niệm Phật không hiểu nhân quả nên không chịu làm phúc thì người này niệm sai cái gì ở trong tâm á. Còn cái người mới ban đầu họ chưa biết làm phúc, họ cứ niệm Phật, khi mà họ niệm một thời gian rồi bỗng nhiên thấy họ thương người, bỗng nhiên họ kềm chế, không dám làm điều ác và cứ siêng năng làm những điều thiện, hay giúp người, thương người, biết người này niệm Phật đúng rồi, niệm Phật đúng rồi. Chứ còn mà chỉ quên hết chuyện đời không giúp ai cái gì hết trơn, chỉ một mình lo ngồi: "Nam mô A Di Đà Phật, Nam mô A Di Đà Phật," lốc cốc lốc cốc, "Nam mô A Di Đà Phật," người này niệm trật.
[9:28]Niệm đúng rồi mình mở cửa bước ra với cuộc đời, để thương yêu con người, làm lợi ích cho chúng sinh. Đúng như vậy. Thấy một cọng rác bên đường mình cũng nhặt lên. Thấy một cái cây cành cây nó muốn gãy đổ, lấy đồ chống lại, thương cả cái cây nữa. Thấy đứa bé tự nhiên đâm đầu chạy ra đường mà nhìn quanh không thấy người lớn chăm dắt, mình dừng xe lại giữ đứa bé lại trước, đợi cái người lớn của nó đến trao lại, chứ không có nhìn rồi bỏ đi luôn. Tức là những việc phúc nhỏ chút chút chút chút gì đều làm hết. Như vậy đó mới là người niệm Phật đúng. Rồi có một cái lời hứa hẹn là khi chúng ta niệm Phật như
[10:09]vậy sau khi chết chúng ta được vãng sinh về cõi Phật. Cõi Phật là một cõi như thế nào? Vô cùng sung sướng phải không? Là không có điều bất như ý, chúng ta muốn gì được cái nấy, chung quanh chúng ta toàn là người tốt, là cõi đất thì vàng bạc, là không có rét quá như là mấy ngày Tết, mà không có nóng bức quá như những ngày hạ vân vân, nghĩa là muốn gì được nấy, sung sướng vô cùng. Thì chắc có thể là cũng có cõi như thế chứ không phải không. Nhưng mà để đủ nhân quả chúng ta sinh về cõi đó thì có cái giá phải trả, tức là có cái nhân phải xứng đáng, chứ không thể mà không có cái nhân xứng đáng mà được sinh về cõi Phật.
[10:52]Cái nhân xứng đáng để để sinh về cõi Phật là như thế nào?
[10:58]Là cái nhân quả nói như thế này: Chúng ta muốn cho mọi người được điều gì thì chúng ta sẽ được điều đó. Nhân quả là như thế. Quý cô đồng ý không? Quý phật tử đồng ý không? Không có cự nự nha. Đó đúng như vậy. Nghĩa là chúng ta muốn cho mọi người được điều gì thì chúng ta sẽ được điều đó. Nhân quả là như thế. Nên ví dụ như bây giờ vậy, phật tử chúng ta ai cũng đến chùa, mình nhìn thấy một cái người đến chùa mà còn sân si, cái mình ghét thì như vậy là mình không muốn cho người ta tốt, thì mình cũng sẽ sân si theo người ta. Còn người ta đến chùa mà người ta còn ích kỷ, còn sân si, mình muốn, mình nói trong lòng mình muốn
[11:45]người đừng thôi đến chùa đừng sân si với nhau nữa, đừng ích kỷ nữa, mình muốn ai đến chùa cũng phải thương yêu nhau thì bỗng nhiên mình là con người sao? Mình đạo đức nhất, trước hết mọi người. Mình muốn người ta được như thế, người ta chưa được như thế là mình đã được trước. Đó là nhân quả. Đồng ý không? Đó là nhân quả chính xác. Thì cũng vậy, để cho mình có thể sinh về một cái nơi cõi Phật, chung quanh toàn là thánh không, toàn là Bồ Tát không, sung sướng điều gì cũng có hết, muốn được như vậy thì mình phải làm sao? Phải muốn cho mọi người được như thế trước, nghĩa là phải xây dựng cõi này thành cõi Phật trước.
[12:20]Đó là nhân. Không bao giờ có cái chuyện mà chúng ta lặng lẽ bỏ cái cõi đời này để đi về cõi Phật một mình, không bao giờ có chuyện đó. Chỉ có những người mà được Phật rước là người như thế này: Là vì người đó lúc sống trên đời đem hết cả cuộc đời, cả trái tim, bàn tay, khối óc mình để xây dựng cuộc đời này thành cõi Phật thì người đó có khi xây chưa xong, chết Phật rước liền, về cõi Phật liền, vì đó là nhân quả.
[12:49]Vì vậy, những người nào vừa niệm Phật mà vừa đem Phật pháp, đem đạo đức, đem đạo lý gieo rắc khắp cuộc đời này, làm cho tất cả mọi người đều sống như Phật, đều theo được Phật, hiểu được nhân quả, đều thương yêu nhau, từ bi với nhau như Phật, là từ vua quan cán bộ tới dân, người nghèo người giàu ai cũng tin kính được Phật pháp, ai cũng thương yêu được nhau, sống tốt với nhau, suốt cuộc đời đem Phật pháp ra, sống với lý tưởng như thế, gieo rắc khắp, mong cho cõi này thành cõi Phật thì tận tụy hết cả sáu bảy mươi năm như vậy thì không biết được hết hay không, nhưng mà đến cái ngày bỏ cái thân này thì chư thánh chờ sẵn liền, rước đưa đi liền.
[13:37]Bởi vì người đó đã gieo cái nhân rất xứng đáng, lúc nào cũng muốn cho cõi này thành cõi Phật. Đó là nhân quả. Mọi người có đồng ý nhân quả này không? Như vậy muốn vãng sinh về cõi Phật là chúng ta vất vả hay là an nhàn? Vô cùng vất vả. Vì vậy, khi chúng ta nhìn một người tu mà họ an nhàn qua ngày qua tháng, họ chết đi về đâu? Họ sẽ về một cõi vất vả. Vì chúng ta nhớ điều này, cái sự an nhàn của người này luôn luôn là sự cực khổ của người kia. Để cho mình có miếng cơm ăn thì bao nhiêu công lao phải kết tinh trong đó, biết bao nhiêu người phải dầm sương dãi nắng ngoài đồng ruộng. Hoặc là ví dụ như là mình muốn có
[14:25]quần áo sạch đẹp thì cũng phải có cái người may, người dệt, người giặt. Nghĩa là để cái sự sung sướng của người này luôn luôn núp đằng sau đó là sự vất vả của người kia. Thì cũng vậy, một người tu hành an nhàn thì phải hiểu là đằng sau sự an nhàn đó có biết bao nhiêu người phục vụ mới nhàn nhã, chứ còn không khi nào mà tự một người đó mà nhàn nhàn được hết. Ai đem cơm cho ăn? Ai nấu cơm cho ăn? Ai rót nước cho uống? Phải không? Luôn luôn như vậy. Vì vậy cái người tu mà luôn luôn sống một đời an nhàn thì sau khi chết trả lại, sinh về một nơi nào đó không biết, vất vả. Còn cái người suốt một đời vất vả đi gieo rắc đạo lý cho
[15:04]mọi người, ai chưa biết Phật pháp là mình tới nơi liền, ai chưa biết nhân quả là mình giải thích liền, ai còn hung dữ là mình tới mình khuyên can liền, là đem Phật pháp hết cả một cuộc đời mình như vậy, chỉ mong sao cho cõi này thành cõi Phật thì người đó chết về cõi Phật liền. Đó là nhân quả xứng đáng, không còn con đường thứ hai, không có. Còn người nào mà ví dụ như cả một đời niệm Phật nhưng mà chưa hề khuyên một người khác tin được Phật pháp thì người đó sẽ đầu thai lại cõi này tu tiếp. Đầu thai lại tu tiếp, chưa hề được về cõi Phật. Tới chừng nào mà độ được nhiều người biết Phật pháp, gieo rắc đạo lý được những cái vùng rất là rộng rãi thì chết mới được về cõi Phật.
[15:50]Người đó sẽ thắc mắc. Người đó mới mới gặp, khi chết xuống thì gặp một vị vua cai quản ở cái cõi âm phủ để phán xử tội phước của con người. Thì cái vị đó mới hỏi: "Thưa ngài, tôi là một người suốt đời niệm Phật, tại sao chết thì tôi lại không được về cõi Tịnh độ Cực Lạc mà lại phải đối diện với ngài ở cõi Diêm Vương này?" Thì vua Diêm Vương mới nói: "Này, một người mà muốn được về cõi Phật thì phải suốt một đời mà xây dựng cõi Phật trên trần thế. Nhà ngươi tuy tinh tấn tu hành tốt đẹp, siêng năng niệm Phật nhưng chưa hề đem đạo Phật đến cho được người thứ hai, cho nên ngươi không đủ nhân quả để về cõi Phật.
[16:39]Ta cho ngươi đầu thai lại làm người tu hành tiếp, nhưng ngươi phải lần sau nhớ tâm nguyện là phải góp phần xây dựng cõi đời đó thành cõi Phật thì lần nữa khi ngươi chết sẽ được rước về cõi Phật." Cái người này mới cãi: "Thưa ngài, trong kinh Quán Vô Lượng Thọ nói rõ rằng là bốn mươi tám lời đại nguyện của Phật A Di Đà là ai mà niệm danh hiệu Ngài nhất tâm thì Ngài rước về cõi Phật liền, mà tại sao lại không đúng?" Thì vua Diêm Vương mới nói: "Ngươi đọc kinh mà đọc không kỹ. Là cái lúc mà Phật A Di Đà phát đại nguyện á là lúc Ngài chưa thành Phật. Chưa thành Phật cho nên Ngài rất có thiện chí, Ngài thương yêu chúng sinh nên Ngài
[17:17]rất có thiện chí, chứ còn người thành Phật rồi thì nhìn vấn đề lại khác. Nhìn vấn đề lại khác. Ví dụ như thế này, có một đôi nam nữ đó thương yêu nhau, thương yêu nhau và thề non hẹn biển thì họ thêu dệt cái ước mơ tương lai là: Nửa chúng ta sẽ sẽ sống hạnh phúc, chúng ta sẽ sinh con, đại khái chúng ta thương yêu con chúng ta, lo cho nó ăn, nó học, muốn gì được cái nấy, chúng ta chìu nó tất cả để cho con chúng ta được hưởng cái tình thương yêu của cha mẹ nó, vân vân. Là hai người đều hẹn với nhau như thế lúc họ chưa cưới nhau. Rồi đến khi đó họ cưới nhau, rồi họ sinh đứa con, rồi bắt đầu họ chìu.
[18:00]Rồi lúc họ cũng khôn mà khi họ chìu quá bắt đầu mới biết cái đứa con nó làm sao? Nó leo lên đầu nó ở. Nó quá dữ, nó quá bướng đi. Tại vì từ nhỏ là nó hiểu được một điều: nó muốn điều gì người khác phải làm theo. Nó mang cái tâm đó rồi lớn lên không ai dạy nó nổi. Lúc đó cha mẹ mới hối hận. Lúc đó chúng ta yêu nhau chúng ta nói một lời sai lầm, bây giờ phải nói lại. Chúng ta sẽ nghiêm khắc dạy con mình, không chìu nó nữa, chỉ cho phép nó làm điều gì đúng mà thôi. Thì lúc đó họ chính chắn rồi họ nghĩ lại, phải không? Đó, thì cũng vậy, lúc đó Đức Phật A Di Đà Ngài chưa thành Phật Ngài thương yêu chúng sinh nên Ngài
[18:37]phát lời nguyện đầy thiện chí là ai chỉ cần kêu tới Ngài, Ngài rước liền. Nhưng đến khi Ngài thành Phật rồi thì tất cả mười phương ba đời chư Phật đều chỉ có một con đường dạy chúng sinh, đó là Tứ diệu đế và Bát chánh đạo. Không có Phật nào hơn Phật nào hết, nhớ điều đó. Cho nên điều đó là cái giáo lý đó mà khi Phật Thích Ca đã dạy như thế thì Phật A Di Đà cũng phải dạy như thế, Phật Dược Sư cũng phải dạy như thế, Phật A Súc Bệ cũng phải dạy như thế, Phật Tỳ Lô Giá Na cũng phải dạy như thế, bởi vì không Phật nào cao hơn Phật nào. Chân lý tối thượng cũng chỉ là Tứ diệu đế và Bát chánh đạo, không khác được.
[19:13]Do đó, lúc đó vua Diêm Vương mới nói: "Này, vì ngươi không đọc kinh Quán Vô Lượng Thọ kỹ, cho nên lần này ta cho ngươi đầu thai lại. Ngươi nhớ phải xây dựng cõi đời này thành cõi Phật, vì đó là gì? Đó là cái Chánh nghiệp trong Bát chánh đạo. Trong Bát chánh đạo có cái Chánh nghiệp, mà Chánh nghiệp tức là gì? Là góp phần xây dựng cõi đời này thành cõi Phật, làm cho sao cho mọi người đều thương yêu nhau, làm sao cho mọi người đều tin hiểu nhân quả, ai cũng kính tín Phật pháp, thì lúc đó là đúng nhân đúng quả rồi, ngươi sẽ được rước về cõi Phật A Di Đà."
[19:52]Rồi cái người kia mới cãi vua Diêm Vương tiếp: "Nhưng mà thưa ngài, làm sao mà sức con nhỏ bé mà có thể nghĩa là làm cho cõi đời này thành cõi Phật được?" Ổng nói: "Không, chỉ cần hết tâm hồn của ngươi thôi. Chỉ cần ngươi thiết tha trọn tấm lòng là điều đó Phật chứng, nhân quả đã thành tựu. Đó, rồi cứ làm nha, rồi phải đầu thai về. Nhưng mà nhờ cái công đức ngươi tu hành cũng tốt cho nên ta cho ngươi đầu thai lại một cái gia đình tương đối khá giả, biết Phật pháp để cho ngươi nhanh chóng mà gặp được Phật pháp trở lại." Rồi đó tu sớm đó, đại khái là như vậy.
[20:30]Cái ý nghĩa mà vãng sinh đó, đây là chỗ mà nhiều người không hiểu, cứ lặng lẽ lo niệm Phật một mình là sai. Phải vừa niệm Phật, phải vừa xây dựng cõi Phật trên đời. Đó. Rồi một điểm nữa là chúng ta để ý nữa nè, là khi chúng ta niệm Phật á, cái giai đoạn đầu của niệm Phật, lòng tôn kính Phật tăng trưởng từ từ, lòng từ bi tăng trưởng, trí tuệ tăng trưởng, hiểu sâu nhân quả, đạo đức tăng trưởng. Khi đạo đức tăng trưởng nhiều, bỗng nhiên những cái lỗi lầm của mình từ nhiều đời nhiều kiếp nó hiện ra dần dần. Và hiện tới đâu mình sám hối tới đó, hiện tới đâu sám hối tới đó. Hay như vậy. Đầu tiên khi mình mới vô chùa tu,
[21:07]mình thấy mình như ông Phật vậy đó, cái gì cũng biết hết. Nhưng mà tu cho chân chính, ba năm sau nhìn lại là cả quãng đời qua lỗi lầm đầy. Nên cái người mà nhìn thấy được lỗi lầm của mình là người tu có tiến bộ. Còn người mà tu lâu rồi mà nói: "Bà thấy bà có lỗi không?", nói: "Không, tôi càng tu càng tiến, càng càng lúc càng thành Phật", à người này tu trật rồi đó. Tu trật. Cho nên hễ càng tu là càng thấy lỗi thì mới là niệm Phật đúng. Mà thấy lỗi tới đâu là sám hối tới đó, thấy lỗi tới đâu là lỗi hết tới đó, thấy tới đâu là hết tới đó. Và dần dần như vậy, lần lần cái tâm mình hoàn thiện, bỗng nhiên cái đạo đức mình càng lúc càng hoàn hảo dần dần,
[21:46]hoàn hảo dần dần, và tâm vị tha càng lúc càng phát triển lớn ra. Đến một lúc, bỗng nhiên lỗi mình dường như hết luôn rồi. Dĩ nhiên là không hết lỗi tế nổi đâu, những cái lỗi mà vi tế không hết, nhưng mà những cái lỗi thô là dường như không còn xuất hiện nữa. Không bao giờ mình thô tháo mà mắng chửi ai, nóng nảy nói gì với ai hết. Là lỗi thô không có nữa, chỉ còn lỗi tế rất là ngầm mà phải người chứng đạo chứng thánh mới thấy. Thế còn lúc mình niệm Phật đúng rồi, năm mười năm rồi là hết lỗi. Mà lúc đó đó, cái tâm sám hối bỗng nhiên nó cũng bớt dần bớt dần do cái lỗi mình bớt rồi, thì bắt đầu tới chỗ này là nhìn đâu cũng thấy chúng sinh có lỗi.
[22:25]Những cái lỗi ngày xưa mình vướng, bây giờ mình thấy người ta còn, và lòng mình thương. Nhớ, cái khác nhau giữa một người chân tu và một người giả tu là như vậy đó. Cái người giả tu đó, thấy người cái lỗi người khác á thì mình lên mặt tự cao để thấy rằng mình hơn người khác. Còn người chân tu á, lỗi đó mình không còn nhưng mà thấy người khác còn thì thương. Thương và muốn người ta đừng bị nữa, đừng bị nữa. Bởi vì có lỗi gì cũng khổ hết trơn, bởi vì có cái lỗi nào rồi cũng có cái quả báo của nó hết. Khinh người thì nửa gương mặt xấu xí. Nó như vậy. Chê người, nửa mặt xấu xí. Người ích kỷ làm biếng thì nửa èo uột yếu đuối, vân vân.
[23:04]Nghĩa là hễ một cái lỗi nào thì có cái quả báo tương xứng xảy ra. Và khi mình đã biết lỗi rồi, mình vượt qua rồi, tự nhiên mình thương yêu con người và mình nhìn đâu cũng thấy có lỗi. Thấy mà thương, đó cái khác nhau giữa cái người chân tu và người giả tu. Giờ mọi người nhìn lại giùm. Chúng ta hãy nhìn tâm mình là hôm giờ mình thấy người khác có lỗi, mình thương hay mình mình kên, mình ghét? Nếu mình mình kiêu mạn vì mình không có lỗi đó mà người ta mắc lỗi đó là mình tu sai. Còn mình không mắc lỗi đó mà thấy người ta mắc cái lỗi đó, mình thương là mình tu đúng rồi đó. À. Và lúc đó, tự nhiên cái câu niệm Phật của mình hồi nãy mình đang niệm nè,
[23:43]giờ mình cứ Nam Mô A Di Đà Phật, Nam Mô A Di Đà Phật, mình nghĩ niệm cho mình. Lúc khi mình thấy cái lỗi người đó, bỗng nhiên câu niệm Phật đó cho người đó. Lúc đó cái năm phút đó mình niệm niệm giùm cho người kia, niệm để mong cho người kia hết lỗi. À. Nên cái người mà niệm mà đúng đó, từ từ bỗng nhiên niệm giùm cho thiên hạ, không còn niệm cho mình nữa. Năm mười năm đầu niệm cho mình mà, lúc nào cũng niệm để giữ tâm mình, hoàn thiện chính mình, tăng trưởng lòng từ bi, tăng trưởng công đức. Qua năm mười năm mà thuần rồi á, nhìn thấy cái người đó bỗng nhiên thương rồi cái niệm cho người đó năm mười câu,
[24:19]một lát cái niệm giùm cho người khác năm mười câu. Suốt một ngày niệm giùm thiên hạ không, không còn niệm cho mình nữa. Đó là niệm Phật đến khi thuần rồi, bắt đầu niệm cho chúng sinh, không còn niệm cho mình nữa. Và lâu dần lâu dần rồi đó, có những lúc ngồi trong phòng một mình, không còn có cái người trước mặt để mình thương yêu và niệm giùm nữa thì lúc đó niệm Nam Mô A Di Đà Phật, Nam Mô A Di Đà Phật mà đang niệm cho toàn bộ chúng sinh, không còn niệm cho mình, không còn niệm cho một vài cá nhân riêng lẻ mà lúc đó niệm cho khắp tất cả chúng sinh. Lúc đó là vừa niệm Phật mà vừa tu tập tâm đại bi vô ngã.
[24:55]Niệm Phật tới lúc đó mới đúng. Chứ còn mà đi suốt một đời cứ lần chuỗi niệm Phật cho mình là người đó hoàn toàn đi sai đường, tâm từ bi không có. Khi ra tiếp xúc với con người, âm thầm niệm Phật nhưng mà đang niệm giùm cho người bạn mình đó, người bạn không hay. Ví như lâu ngày gặp lại người bạn: "A! Anh khỏe không? Lúc này sao không hay đi chùa như trước?", mình cười cười, nói: "Hà, tôi vẫn đi chùa anh ạ. Anh rảnh đi chùa với tôi nhé." Thì nói miệng thì nói nhưng mà trong tâm đang niệm Phật, niệm giùm cho người bạn mình, cầu cho người bạn mình kính tín Phật Pháp, cầu cho người bạn mình được những điều bình yên trong cuộc sống.
[25:31]Lúc đang nói chuyện là đã niệm giùm người ta rồi. Cứ như thế. Nghĩa là không có tiền để cho con người nhiều, chúng ta không có nhiều điều để san sẻ bằng vật chất, nhưng mà câu niệm Phật thì luôn luôn dư dả để tặng cho con người. Gặp ai cũng niệm giùm cho người ta vài tiếng, trong lòng cầu cho người ta được bình yên, được hạnh phúc. Đó là còn ngồi trong phòng một mình thì câu niệm Phật đó là niệm cho tất cả chúng sinh. Đó là vừa niệm mà vừa tu tập đại bi vô ngã. Biết sư thầy đã như vậy chưa? Đã đến giai đoạn đấy chưa? Chưa.
[26:07]Rồi niệm Phật phải được như thế này nữa là phải làm chủ được câu niệm Phật. Tức là bình thường khi mình niệm thì câu niệm Phật hiện ra trong tâm: Nam Mô A Di Đà Phật, Nam Mô A Di Đà Phật. Khi mình không muốn niệm nữa, tâm bặt liền, vắng liền, trong đó không có tự động nở khởi. Chứ không phải là lúc mình không muốn niệm mà trong tâm mình cứ tự nó Nam Mô A Di Đà Phật là sai, là không làm chủ được câu niệm Phật. Vì sao vậy? Bởi vì không phải lúc nào chúng ta cũng được quyền niệm Phật. Vì sao? Có những nơi ô uế chúng ta không được quyền niệm Phật. Ví dụ như khi chúng ta vào trong nhà vệ sinh, hãy tắt câu niệm Phật liền.
[26:48]Và lúc đó chỉ giữ tâm vắng lặng, chỉ thấy thân này là bất tịnh, thân này là vô thường thì được, lúc đó không được niệm Phật. Vì sao vậy? Bởi vì khi chúng ta niệm Phật, luôn luôn có chư Thiên đi theo hộ. Mà lúc mình vào nhà xí mà mình niệm Phật là mình vô lễ với Phật và làm khó chịu chư Thiên. Nên lúc đó phải giữ tâm vắng lặng, không được niệm Phật. Và muốn như vậy, chúng ta phải tập làm chủ câu niệm Phật. Khi niệm, có câu; không niệm, câu đó tắt trong tâm liền. Phải như vậy mới là đúng. Chứ còn nói lúc nào cũng đi đứng nằm ngồi đều niệm, lúc nào cũng niệm là coi chừng sai, coi chừng sai. Một cái điều chúng ta cần lưu tâm khi niệm Phật nữa là phải kín đáo.
[27:28]Hãy nhớ trong cái sự tu hành, chúng ta kín đáo thì sự tu hành mới bền bỉ. Còn cái người vừa tu vừa khoe thì sẽ đổ vỡ không lâu, đổ vỡ không lâu. Đổ vỡ không lâu là như thế nào? Là ví dụ chúng ta thấy có cái ông đó nào giờ thì thấy ổng cũng sống bình thường như mọi người thôi. Bỗng nhiên mình nhắm mắt mở mắt dậy sáng hôm sau thấy ổng mặc áo tràng đà, lúc nào cũng đứng ngoài đường cầm xâu chuỗi niệm Phật cho người ta đi qua lại nhìn. Thì đó là sao? Tu mà tu tu khoe. Tu khoe, tu ra cho người ta thấy hết. Thì ai đi ra lại là cũng ngạc nhiên. Có người mới thắc mắc: "Ủa, sao ông này ổng tu ổng ra đứng ngoài đường ổng tu?", thì có người mới nói:
[28:10]"Không, có thể đây là một cái pháp môn siêu việt đặc biệt á. Đứng ngoài đường tu mới linh chứ còn trong nhà tu không linh", ví dụ như vậy. Thì cứ ai bàn qua tán lại kệ, ổng cứ đứng ngoài đường ổng cầm xâu chuỗi ổng lần xâu chuỗi ổng niệm cho người ta đi qua lại nhìn. Thì thoắt một cái, bỗng nhiên hai tháng sau thì mình thấy ổng cưới thêm bà vợ bé. Đó. Đó như vậy. Đó là sự thoái thất á, cái sự thoái lui của sự tu hành. Bởi vì khoe khoang. Nghĩa là khi tu hành mà khoe khoang, phô trương thì bị mất công đức, bị tổn giảm liền. Do đó chúng ta tu hành phải kín đáo. Lúc nào cũng phải kín đáo. Cái tinh tấn nhất của mình, cái hay nhất của mình luôn
[28:51]luôn là giấu trong thầm lặng, ai biết biết thôi. Nhưng mà trong tâm không khoe. Bên ngoài mình sống bình thường như mọi người, mình vẫn công tác, vẫn hòa vui với mọi người nhưng bên trong vẫn âm thầm đang niệm Phật, không ai biết. Đó mới là chính xác. Còn đừng làm ra vẻ đạo mạo lắm. Cái người nào lúc nào cũng cố gắng làm ra vẻ đạo mạo thì người đó sẽ gãy đổ không không lâu. Còn cái việc mà chúng ta niệm Phật cầm xâu chuỗi, hãy thấy hết sức cẩn thận. Vì sao vậy? Khi mà chúng ta đang đứng chỗ chúng ta lần xâu chuỗi, mọi người nhìn vô là biết mình đang làm gì? Đang đang niệm Phật. Tức là cái việc giấu trong tâm mà bị lộ ra ngoài là do ta cầm xâu chuỗi.
[29:32]Cho nên đừng cầm xâu chuỗi mà lần lần trước mặt mọi người, tổn phước á, giống như cái ông mà ổng lấy bồ nhí á. Chúng ta muốn cầm xâu chuỗi niệm Phật thì niệm trong phòng vắng thôi, không ai biết. Còn khi bước ra trước mặt mọi người là mặc niệm, không ai biết, không cầm xâu chuỗi. Thì như vậy sẽ bền bỉ. Phải như vậy. Còn đeo xâu chuỗi cho đẹp thì cứ đeo, không ai cấm.
[29:59]Một điều nữa chúng ta cần lưu ý nữa là đừng tưởng tượng. Nhé, đừng tưởng tượng. Chúng ta đừng có vừa niệm mà vừa tưởng tượng cái hình dung của Đức Phật, hoặc là đừng có tưởng tượng cái cõi giới của Đức Phật, vì làm sao mà đúng được mà tưởng tượng. Có ai biết được Phật A Di Đà gương mặt làm sao không? Khó. Chúng ta đem hết trí tuệ mình cũng không hình dung nổi nữa. Vẻ đẹp của Phật là như nghìn ánh mặt trời, mình không hình dung nổi, đừng có tưởng tượng mất công. Mà có ai lên cõi Cực Lạc chưa? Biết cõi Cực Lạc làm sao mà ngồi tưởng tượng có ao sen thất bảo rồi cây giăng hai bên đường, gió thổi reo ra tiếng niệm Phật rồi đất bằng vàng ròng, có không? Khó.
[30:36]Đừng tưởng tượng. Vì vậy, chúng ta niệm chỉ với lòng tôn kính Phật và với một nội tâm trống vắng là đúng, chứ đừng có tưởng tượng. Đừng có vừa ngồi vừa tưởng hình dạng Đức Phật làm cho đầu mình căng thẳng. Nhớ như vậy, sự tưởng tượng làm cho cái não bộ bị căng thẳng và đó là một sự sai lầm. Ha. Chúng ta niệm Phật nhưng mà phải nhất quán với thiền định. Nghĩa là ngoài những lúc mà niệm trong mỗi oai nghi, còn những lúc chính khóa chúng ta phải bắt chân ngồi kiết già đúng tư thế như Phật. Bởi vì mười phương ba đời chư Phật đều ngồi kiết già. Chúng ta cũng phải ngồi kiết già như thế, bắt tréo hai chân như thế thế, đúng với tư thế từng ngón tay ngón chân.
[31:18]Chúng ta kết hợp với hơi thở. Thở vào một câu niệm Phật, thở ra một câu niệm Phật. Vài năm sau mình buông câu niệm Phật, chỉ còn biết rõ hơi thở vào, biết rõ hơi thở ra mà tâm hoàn toàn vắng lặng là chúng ta đi đến. Mà phải nương vào hơi thở mới đạt được như vậy. Nghĩa là thiền và niệm Phật trở thành duy nhất với nhau. Rồi đến khi xả thiền cũng đúng phương pháp đàng hoàng. Tới giờ xả thì chuyển động đầu, cổ, mình, mẩy, tay, chân xoa bóp đàng hoàng, rồi từ từ mới buông chân ra xả rồi cũng đi kinh hành. Đó như vậy. Nghĩa là giữa niệm Phật và thiền phải nhất quán, chứ không bao giờ được nói rằng:
[31:58]Ờ, người kia tu thiền, tôi tu Tịnh độ không dính. Trật. Chân lý chỉ có một, không có hai ba. Chúng ta chưa đủ thì phải bổ sung, chứ không được nói là tôi không cần cái đó, không có. Tất cả những điều gì trong Phật pháp đều đáng yêu, đáng quý, chúng ta phải bổ sung hết chứ không được nói vậy. Rồi lần lần trong cái nhất quán với thiền đó, chúng ta tiến tới thực hành đầy đủ những đạo lý căn bản của Phật như trong 16 hơi thở mà Phật dạy vậy. Chúng ta thở vào biết rõ toàn thân, thở ra biết rõ toàn thân. Thở vào giữ thân mềm mại bất động, thở ra giữ thân mềm mại bất động. Thở vào thấy thân này là vô thường, thở ra thấy thân này là vô thường.
[32:46]Chúng ta thở vào thấy cuộc đời là hư ảo, thở ra thấy cuộc đời là hư ảo. Thở vào thấy cái bản ngã này không có thật, thở ra thấy bản ngã này không có thật. Hoặc là thở vào nguyện lòng thương yêu chúng sinh, thở ra nguyện lòng thương yêu chúng sinh. Đó là chúng ta kết hợp từ cái niệm Phật nhất quán được với thiền, rồi củng cố lại cái 16 hơi thở của thiền chính xác luôn để làm cho Đạo Phật trở thành duy nhất. Là chúng ta là một người tu thì tất cả mọi pháp môn tu hành của Phật mình đều nắm vững trong lòng bàn tay hết, không có thiên vị một pháp môn nào. Nghĩa là từ cái cửa Tịnh độ chúng ta đi vào,
[33:28]chúng ta đi vào đến một Đạo Phật chung cho toàn bộ luôn, chứ không còn đứng riêng một tông nào nữa. Đây là một lời chúng ta nhắc nhở nhau. Nghĩa là dù chúng ta đến với Đạo Phật bằng một cái cửa ngõ của Thiền tông, của Mật tông, của Tịnh độ, nhưng mà chúng ta phải tâm nguyện là đi tìm đến một Đạo Phật chung không còn tông phái nữa để tạo lại sự đoàn kết, sự hòa hợp của Đạo Phật trong tương lai.
[33:54]Và khi mà niệm Phật và thiền mà đã được nhất quán như vậy, một ngày nào đó chúng ta chợt tỉnh ngộ ra một điều là khi tâm chúng ta đã an lạc rồi thì bất cứ ở đâu cũng là cõi Phật. Lúc đó chúng ta mới chợt cười, chợt cười vang lên vì sao? Vì ngày xưa mình niệm Phật tu hành để cầu về một cõi Phật, đến khi mà tâm bùng vỡ giác ngộ rồi mới phát hiện tất cả đều là cõi Phật, đâu cũng là cõi Phật, chỉ vì tâm ta chưa an thôi thì chúng ta mong ước một nơi đó nào nọ được hạnh phúc. Đến khi tâm chúng ta an rồi thì mới hay rằng ở đâu cũng là cõi Phật. Thì chúng ta mới thấy rằng những cái điều mà ngày xưa chúng ta khó chịu,
[34:36]chúng ta đau khổ đó, bây giờ những điều đó lại là những điều mà chúng ta thấy nó là có lợi, chúng ta thấy đó là hạnh phúc, đó là niềm vui. Ví dụ như thế này, ví dụ như là cuộc đời chúng ta gặp cái lúc nghịch cảnh, có những người họ chống đối hay những lúc không may mắn, thì đó là ngày xưa người nghịch cảnh đó chúng ta xem nó là cái gì? Bất trắc, những bất hạnh trong đời, ngày hôm nay chúng ta xem đó là một cơ hội. Nghịch cảnh bây giờ đã trở thành cơ hội để chúng ta giữ được cái lập trường tu hành của mình, chứ không phải là nghịch cảnh là điều làm chúng ta buồn như lúc trước nữa. Khi tâm chúng ta an lạc rồi, chúng ta nhìn vấn đề lật ngược lại hết.
[35:22]Trước đây nghịch cảnh là bất hạnh, bây giờ nghịch cảnh là cơ hội. Trước đây những cái kẻ xấu chống chúng ta đó, những người mà làm chúng ta bực bội, chúng ta muốn xa lánh, thì ngày hôm nay tâm chúng ta an lạc rồi thì kẻ xấu trở thành ân nhân, là những người rèn giũa chúng ta cái tâm từ bi vững chắc hơn. Vì trước đây chúng ta chỉ thương cái người mà dễ thương thôi, bây giờ chính nhờ có kẻ xấu đó chúng ta tập thêm một bước nữa, thương luôn những kẻ xấu luôn. Nên kẻ xấu là ân nhân của chúng ta. Nếu không có kẻ xấu đó, chúng ta không mở được lòng từ bi mình thêm một bước nữa. Nên vì vậy trước đây kẻ xấu
[35:57]là cái chỗ chúng ta phải tránh, bây giờ kẻ xấu là ân nhân. Hoặc là trước đây chúng ta xem cái nghèo nàn á là cái cái khổ sở, nghèo muốn làm gì cũng không được hết, thì bây giờ nghèo nàn chính là chúng ta tìm trong cái thiếu thốn đó cái niềm vui của cuộc sống mà chúng ta cảm thấy nghèo là hạnh phúc. Không có gì hết, hạnh phúc, khỏi phải giữ, khỏi phải bận tâm. Hổng tin chúng ta đi tìm một người giàu nhất trong đây, chúng ta hỏi, chúng ta hỏi thế này là: Thưa bác, bác cho em biết là vàng bác cất ở đâu? Đố mà nghe câu trả lời, bắt đầu họ nhìn mình sao, nhìn xa lạ rồi lần lần lui chân vài bước rồi đâm đầu chạy
[36:36]mất liền, không dám nói chuyện với mình nữa mà nếu cần kêu công an trở lại, mình thấy bất an phải không? Còn bây giờ ai hỏi mình vàng cất ở đâu, mình trả lời sao? Trả lời liền, mình trả lời liền, cất ở đâu? Cất trong trong trái tim thương yêu mọi người nè. Trả lời liền, hổng sợ. Còn cái người kia mình hỏi vàng bác cất ở đâu là bác đâm đầu bác chạy mất liền. Cho nên người nghèo hạnh phúc hơn người giàu ở chỗ đó. Nên trước đây mình xem nghèo là bất hạnh, bây giờ nghèo hèn là hạnh phúc. Đồng ý không? Đồng ý ha, không cự nự nha. Trước đây đó, mà mỗi ngày mình phải đi làm 8 tiếng đồng hồ á, mình thấy nó là cái gì?
[37:16]Vất vả, sống trên đời phải chạy kiếm miếng ăn vất vả quá. Bây giờ 8 tiếng lao động là 8 tiếng của sự vui sướng. Lạ như vậy. À, trước đây lao động là vất vả, bây giờ lao động mới đúng là vinh quang á. Chỉ có người nào mà niệm Phật tâm được an lạc mới thấy lao động là vinh quang, công việc lại trở thành niềm vui chứ không còn là xem đó là một cái sự bó buộc nữa. Là như vậy. Hoặc là trước đây bệnh tật là cái gì? Bệnh tật thiệt là khổ sở. Bây giờ bệnh tật là một sự khuyến khích, một lời khuyến khích nhắc cho chúng ta biết rằng thời gian không còn nhiều, quỹ thời gian không còn nhiều, mà phải ráng, ráng thương yêu con người,
[38:01]ráng làm lợi ích cho con người và ráng giữ tâm thanh tịnh vì thời gian không còn nhiều. Nên trước đây mỗi lần mình bệnh mình rên hừ hừ, bây giờ mỗi lần bệnh biết ngay đó là lời khuyến khích. Ha. Nghĩa là tâm mình an lạc rồi, mọi vấn đề lật ngược lại hết. Trước đây đó, mỗi ngày mình sống là mình đi dần tới cái chết phải không? Và ai cũng sợ chết hết. Nhưng mà khi tâm mình an lạc rồi thì chết là cái gì? Chết là cánh cửa mở. Chết là cánh cửa mở. Mở đi về đâu? Tự suy nghĩ nha, chuyện này không trả lời. Chết lại là cánh cửa mở. Và lúc đó mới thấy vũ trụ này là là cái nhà của mình. Trước đây mình chỉ thấy cái nhà mình là cái gì?
[38:48]Là cái gì đó nó có cái mái che mưa che nắng, nó có cánh cửa để ngăn không cho kẻ xấu đi vào, à nó có cái phòng cho ta ngủ, rồi có cái nhà bếp cho ta nấu ăn, đại khái là vậy, đó là cái nhà của ta đấy. Nhưng khi mà tâm mình an lạc rồi mới biết không phải, nhà của ta là là toàn bộ cái pháp giới vũ trụ bao la này. Chịu không? Chịu nha, chịu ha. Chúng ta nói thêm chút xíu. Thật ra cái chỗ đến sau khi chết á cũng là mục tiêu của nhiều tôn giáo lắm, chứ không phải riêng Đạo Phật của Tông Tịnh Độ đâu. Đạo Phật chúng ta Tông Tịnh Độ cũng nói đến với nơi đến sau khi chết là cõi Cực Lạc, các tôn giáo khác cũng nói đến.
[39:31]Mà hầu hết các tôn giáo thần quyền á đều lấy cõi thiên đường sau khi chết á là cái lời hứa hẹn cho các tín đồ ngoan đạo. Chỉ có trong Đạo Phật chúng ta đó dựa vào luật nhân quả công bằng, nghĩa là chỉ ai đem được hạnh phúc đến cho người khác người đó mới về cái cõi an vui hạnh phúc sau khi chết. Đây là điểm khác nhau giữa Đạo Phật và các tôn giáo khác một chút. Trước khi dừng cái buổi pháp thoại này, con cũng xin chúc quý thầy, quý cô, quý Phật tử được một khoảnh khắc an vui, một khoảnh khắc nhưng là thiên thu. Nam Mô Bổn Sư Thích
[40:26]Ca Mâu Ni Phật.