Transcript: Năm Triền Cái

[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:23]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:39]Thầy tử ngồi xuống. Hôm

[0:43]nay chúng ta học bài thứ mười hai: Phá trừ năm triền cái. Triền là ràng buộc, cái là bao, là ngăn, là che. Năm triền cái là năm cái cái lớp, năm cái tổ chức mà nó ràng buộc, nó ngăn che trong tâm khiến cho ta không có nhập định sâu được. Năm triền cái nó được kể ra: thứ nhất là tham, mà tham dục chứ không phải tham thường thường. Tham là tham dữ á. Hai là sân. Ba là hôn trầm. Tư là trạo cử, đúng. Thứ năm là nghi, mà mình dịch là hoang mang á.

[1:28]Hôm trước chúng ta học bài gì? Tưởng mới học xong quên liền, sắp đắc đạo tới nơi rồi. Thì tu mình rất là cực khổ, mình mới chứng được chánh niệm tỉnh giác. Thì khi chứng được chánh niệm tỉnh giác rồi, chúng ta tiếp tục an trú kỹ lưỡng một thời gian, bắt đầu chúng ta phá dần năm triền cái này. Năm triền cái này là cái thước đo để chúng ta biết là mình ở được cái mức nào. Chứ nhiều người không có biết được về năm triền cái cho nên đôi khi tu theo đạo Phật mà mình mờ mịt, không biết con đường mình đã đi tới đâu, đúng hay sai. Đôi khi mình tưởng mình đã chứng quá cao thì đây là điều nguy hiểm. Ví dụ như mình nghe một người nói chứ:

[2:15]"Tôi ngồi thiền tôi mất thân, không thấy thân nữa." thì mình biết ngay người này là chưa phá được năm triền cái. À, chưa gì hết. Vì mình đã học bài này rồi mình biết, còn chưa học bài này á thì đúng là mình mờ mờ mờ mờ không biết đâu. Sau này chúng ta sẽ học từ Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền như thế nào nữa, biết kỹ lưỡng cái thước đo chuẩn mực mà nó thực tế, rõ ràng. Thế sau đó mình biết mình tu đi tới đâu, rồi người khác họ tu tới đâu mình biết rất là rõ. Còn mà không biết á, chúng ta sẽ hoang mang rồi nhiều khi hiểu lầm, cứ tưởng mình mình đã quá giỏi mà trong khi thật sự là mình chưa tới đâu.

[2:52]Một thời gian dài cả mấy nghìn năm qua thì đạo Phật chúng ta vậy đó, do vì không có dựa kỹ vào lời dạy của Phật cho nên chúng ta đi mà không có cái bản đồ định hướng, không có cái thước để đo, không có cái tiêu chuẩn nhất định để chúng ta so sánh. Nên vì vậy, mỗi người mỗi đi một hướng, rồi mạnh ai nấy tu. Mỗi tông phái cứ phát triển cái con đường của mình mà không bao giờ biết đo vào cái tiêu chuẩn nào để đánh giá là mình đã tu tới đâu. Và hiện nay cũng vậy, trên khắp thế giới người ta dạy thiền đầy, ngày nay từ Âu châu, Á châu, Úc châu, đủ thứ chỗ nào cũng vậy. Ở Việt Nam mình cũng nhiều phái thiền

[3:37]nhưng mà không có phái thiền nào lấy được cái căn bản tiêu chuẩn mà Phật dạy để làm thước đo, cứ mỗi nơi mỗi nói, mỗi nơi chỗ nào cũng nói mình nhất thiên hạ hết mà không chịu căn cứ lại lời Phật dạy. Nên hôm nay á, khi mà chúng ta lập cái giáo trình về thiền định này á, chúng ta lấy lại cái căn bản của Phật dạy, chứ không được trật không có trật ra khỏi chỗ này. Mà khi lấy lại căn bản của Phật dạy rồi, chúng ta thấy nó rõ cụ thể như 2 với 2 là 4 á, không có mờ mờ mịt mịt. À đi như thế phải tới như thế, mình chưa tới như thế là biết mình chưa tới đâu. Còn việc có chứng rồi cũng đối chiếu lại, à biết mình là chứng nhiều, chứng ít rõ ràng từng bước từng bước như vậy, cụ thể.

[4:22]Nên điều đặc biệt là nhiều khi chúng ta chưa chứng được bốn mức thiền, hoặc là chứng vậy đó mà không biết mình chứng đâu có phải nằm trong bốn mức thiền hay chưa cũng không biết nữa. Hoặc là thậm chí nhiều người còn chê bai bốn mức thiền nữa, cho rằng bốn mức thiền là thấp, là cạn. Tôi tu là tôi siêu việt ngoài có ngoài không là gì nói tào lao thiên tướng không à. Cứ cái gì cũng nhiễm không nhiễm không hết thì nói tào lao, chứ sự thực là con đường của đạo Phật là một con đường khoa học: 2 + 2 = 4, 4 + 4 = 8, dứt khoát vậy chứ không có trật. Nói từ 4 cộng với 4 là không 8 cũng không 9, đừng nói kiểu đó.

[5:04]Đạo Phật không có cái vụ mà không này không kia, cứ rõ ràng 2 với 2 là 4, cụ thể, thực tế. Thì con đường thiền cũng vậy, nó có cái chuẩn mực rất là khoa học. Chúng ta đi từng bước, đi tới đâu thấy tới đó rõ ràng vậy. Nên hôm nay là khi dựng lại cái giáo trình, chúng ta sẽ theo đúng cái con đường thời Đức Phật dạy chứ không có đi theo chư tổ. Chư tổ, chư đại sư là tuy có cái công phu đặc biệt, tuy để lại nhiều sách vở nhưng chúng ta cũng chỉ tham khảo thôi, không được y cứ một cách chắc chắn, hãy nhớ điều này. Chúng ta hãy xác định điều: giữa Phật và chư tổ thì chúng ta phải chọn? Phật, không nói tiếng nào hết.

[5:47]Nên nhiều người nhiều cái tông phái dựng lên, thật ra là dựng lên từ một vị tổ nào đó chứ không phải là dựa vào Đức Phật. Tức là cái người mà bậc thiên nhân chi đạo sư cao nhất, giỏi nhất, tuệ nhãn nhất thiết là tuyệt vời nhất thì chúng ta lại không dựa mà chúng ta dựa vào một cái vị nào ở gần chúng ta hơn, có duyên với chúng ta hơn thì đây cũng là một điều điều lệch lạc. Và cứ lệch đi lần lần, lệch đi lần lần cho tới ngày hôm nay, cái giáo lý mà chúng ta nhận ra được thì nó đã nhiều điểm điểm sai lầm. Nó có lẫn những cái sai trong giáo lý mà chúng ta học được. Như hồi sáng tôi có nói một chuyện, tôi nói là ví dụ bây giờ học học cho ai?

[6:32]Học học cho ai? Học cho đừng nói học cho mình, không phải đạo Phật. Học cho cho Phật pháp, học cho cho người sau. Mình có khả năng mình dạy cho đàn em của mình, đừng nói đâu xa. Còn nếu mình muốn bắn bổng mình nói: "Dạ, học cho tất cả chúng sinh.", đó là mình muốn nói cho nó lớn. Nhưng mà thường cái người mà nói lớn chừng nào thì không làm được một chút gì hết trơn á. Miệng mà nói càng bự thì cái tay không làm được gì hết, mà mình bị cái đó, đạo Phật mình bị cái đó. Ví dụ như đêm nào chúng ta cũng tụng câu gì? Chúng sinh vô biên thệ nguyện độ, nghĩa là thề độ hết chúng sinh. Nhưng mà chỉ có một điều là chúng ta luôn luôn

[7:19]hứa lèo, hứa, thề nhưng không bao giờ làm. Nghĩa là chúng ta chỉ xem cái việc hứa độ chúng sinh là là đã là công đức rồi, còn mà thật sự bắt tay độ chúng sinh thì không cần làm nữa. Đạo Phật mình bị vậy, bị cái nhược điểm không thực tế. Còn ở các đạo khác á, họ chả biết tất cả chúng sinh là ai hết nhưng mà họ có kế hoạch, họ lên một cái giáo trình, lên kế hoạch, lên chiến lược rất cụ thể là đi độ từng người một, không nói hết chúng sinh. Là ví dụ bây giờ với cái người mà tranh thủ trước nhất những người nghèo chưa biết đạo, vì họ lập đối tượng đó trước chứ không nói khắp chúng sinh. Vì những người nghèo chưa biết đạo phải đi độ trước,

[8:01]chưa có đạo gì hết là giành trước, giành không cho các đạo khác giành. Lập trường của họ rất là rõ ràng, minh bạch. À nghèo, tới lấy tiền mua, biết nhà đó chưa có đạo nào phải không? Rồi tới liền: "Bây giờ anh theo đạo tôi, tôi cho anh ba triệu." Cái người kia thì cũng chẳng có đạo nào hết trơn, cũng không ai giành giật, cũng không cần phải cắn rứt lương tâm. Thì có ba triệu thì được ba triệu cho tôi theo đạo liền. Nên có những cái loại đạo nó truyền đạo không có cái cao siêu như đạo Phật, nó thực tế, nó cụ thể và đến nỗi nó trắng trợn, vô liêm sỉ nhưng nó cứ làm và nó lấy được tín đồ. Vô được những vùng dân tộc cao nghèo cũng vậy,

[8:39]người dân tộc đâu có đạo nào đâu, nó tới: "Bây giờ theo đạo cho ba triệu." Theo liền! Và cứ đem ba triệu nó mua hết cả buôn làng luôn. Là hết buôn làng này tới buôn làng kia là theo ra ngoại đạo hết. Nên họ không cần độ hết chúng sinh như mình, không cần nói nhưng mà họ có mục tiêu cụ thể từng nhóm từng nhóm một. Ở khu vực đó phải làm như vậy, là giáo sĩ phải đi học tiếng Ê Đê, tiếng dân tộc truyền đạo, đem theo một đống tiền vô mua từng nhà từng nhà mua hết luôn. Vậy rõ ràng, minh bạch, cụ thể, trắng trợn, vô liêm sỉ như vậy mà họ vẫn làm, không cần biết. Còn ví dụ ở thành phố thì đi luồn đi luồn những cái nhà nào nghèo

[9:16]chưa có đạo, mua hoặc là những sinh viên nghèo học vất vả tới tài trợ mỗi tháng mấy trăm ngàn rồi sau đó cho bắt theo đạo. Tức là họ lấy tiền mua tín đồ và cứ làm một cách vô liêm sỉ như vậy, không cần không cần gì cao siêu nhưng mà thực tế và có kết quả. Còn chúng ta chúng ta nói nhiều quá, chúng ta nói lớn quá, thề độ hết chúng sinh nhưng mà rồi sau khi mà buông cái bản kinh xuống, cởi cái y ra, buông chuông, buông mõ rồi, rồi không làm gì nữa. Có những cái ngôi chùa ở làng quê mà cái nhà kế bên là chuyên môn gây lộn với chùa. Vậy chùa không độ được họ và không hề có ý định phải độ họ. Trong khi thí dụ một cái tôn giáo khác, cái nhà mà ở gần họ là họ qua lại

[10:02]qua lại, họ độ tới chừng nào phải theo đạo họ thì thôi để tạo thành cái tín đồ chung quanh hết cả cái khu vực của cái cái đền thờ của họ. Chứ còn mình không để ý chuyện đó. Đúng không? Đúng không? Có không? Có. Như vậy lỗi đó là của ai? Hả? Nếu trách là trách tăng ni phải không? Trách tăng ni, nhưng mà sự thật xét cho kỹ là không phải tại tăng ni, mà tại ai? Tại ai? Tại sư phụ của tăng ni, cái người đi trước không hề dạy chúng ta cái điều đó. Lúc mới xuất gia không hề dạy chúng ta một cái cái ý thức cụ thể phải đưa chúng sinh vào đạo như thế nào, không hề nhắc. Thuộc được năm đệ Lăng Nghiêm rồi là cho xuất gia.

[10:53]Thuộc rặc Di Đà cho xuất gia. Đơn giản, cái chuyện mà tụng mà thuộc, chuyện nó quá dễ ai làm cũng được hết. Nhưng mà cái đạo hạnh mới khó, cái đạo đức mới khó, cái trí tuệ và cái khả năng mà lôi cuốn quần chúng mới khó. Ờ cái đó thì chùa không chú ý. Vì vậy á là các ngoại đạo họ nghiên cứu đạo Phật nhiều năm nhiều tháng rồi họ kết luận câu đạo Phật yếu. Giáo lý đạo Phật có thể hay, nhưng tổ chức đạo Phật rất lỏng lẻo. Tinh thần làm việc của đạo Phật không đáng kể, cái sức mà truyền bá của đạo Phật là dường như không có. Tự phát. Khi họ nghiên cứu rồi họ lập cái bản báo cáo họ báo cáo lên cái trung ương giáo hội của cái đạo của họ xong là bắt đầu họ tung chiến

[11:38]dịch ra là truyền đạo mạnh và lấn đạo Phật luôn, và họ luồn người mua chuộc trong đạo Phật để đạo Phật chống lẫn nhau. Rồi cứ bên phe này chống phe kia, lập giáo hội này chống giáo hội kia chơi, để cho đạo Phật ly gián. À rồi mấy ông thầy mình nghĩa là nhận được tiền, nhận được những lời hứa cho chức này chức kia rồi là cứ đứng lên chống lẫn nhau. Và cái quan trọng nhất là xúi Phật giáo chống Nhà nước. Tại vì truyền thống của đạo Phật mình á từ mấy ngàn năm qua, lúc nào đạo Phật cũng gắn bó với Nhà nước. Triều đại nào cũng vậy. Khi mà gắn bó được với Nhà nước rồi á thì cái đạo Phật rất là mạnh.

[12:14]Nhưng mà ngoại đạo họ biết điều đó nên luôn luôn họ ly gián. Họ cứ xúi mấy ông thầy lập một phe phái để chống lại Nhà nước, ly gián giữa đạo Phật và Nhà nước để cho đạo Phật đứng chơ vơ một mình không có một cái sức ủng hộ nào của vua quan. Còn họ thì họ đi mua chuộc cán bộ hết luôn, để cho cán bộ ủng hộ họ. Rồi nghĩa là ngoại đạo họ đủ ngón mánh lới đủ thủ đoạn hết, còn đạo Phật ta thì ngây thơ, vô tư, không nhìn xa không thấy rộng, mà không ai nhắc nhở không làm gì hết. Cứ vài cái thời kinh thời xưa tụng hoài cho rằng đó là tu. Nên chúng ta không thực tế, không thích thời, không khôn ngoan không sáng suốt và hay nói chuyện trong lớp.

[12:54]Nhớ, mình không có học cho mình, mình học cho đàn em của mình, mình phải có lý tưởng có trách nhiệm thì việc học mình mới khá được. Ví dụ ngay khi lúc mà tôi nói như vậy, quý thầy ngồi ghi chép đừng nghĩ là ghi cho mình, đừng nghĩ là ghi cho mình, mà ghi cho ai?

[13:15]Mình ghi cho ai đó không biết, nhưng mà nếu lúc nào có người nào lỡ cầm cái cuốn sổ ghi chép của mình đọc họ vẫn hiểu được bài này nói cái gì, họ vẫn thâm nhập được giáo lý.

[13:27]Quý thầy học tất cả các môn đều phải như vậy. Cái cuốn vở mình học không phải là mình viết cho mình, mà mình viết cho bất kỳ một người nào đó, đàn em của mình hay người bạn của mình, khi họ kẹt họ mất tài liệu họ cầm cuốn vở mình lên họ học lại rất dễ dàng. Ví dụ người bạn họ đi vắng, bữa sau họ lấy cái tập vở mình họ mượn lại họ nhìn họ hiểu được bài, hoặc là mình giữ cái cuốn vở mình học rồi sau này mình giao lại cho cái người đàn em mình họ khóa sau thì họ có thể có thêm tài liệu tham khảo và rất dễ hiểu. Trong đầu lúc nào cũng phải vậy. Nhớ vậy ăn miếng cơm là ăn cho ai? Ăn chó gì, ăn chó. Ăn cho mập chắc?

[14:03]Á không phải, không phải mình ăn cho mình, mà mình ăn để để sống và làm việc cho Phật pháp. Phải nhớ từng hơi thở mình mình không có thở cho mình, thở cho ai? Thở cho thở cho Phật pháp, cho chúng sinh, cứ nhớ như vậy. Nên cả cái cuộc sống này phải sống hết sức là vị tha, không nghĩ gì cho mình hết, phải tập cái lý tưởng như vậy. Và cái lý tưởng đó nó phải đi với mình trong từng hơi thở, từng phút giây của cuộc sống, chớ đừng có nói rỗng trên đầu môi, mà phải thật ý thức như vậy. Phải tập nó thành một thói quen đi. Thành thói quen là làm cái gì cũng làm cho mọi người, làm cho đạo, làm cho đàn em, chứ không có phải làm cho mình.

[14:46]Nhớ hồi xưa vậy, lúc mà tôi học chữ Nho cũng vậy. Lúc đó vì ham tu quá cho nên cái tôi tôi xin ra ngoài cánh đồng vắng cất cái cốc nhỏ, cất cái chòi ở để tu. Thì lúc đó có cái tủ, tủ sách của một ông thầy ổng để đó, ổng gửi đó, có mấy cái bộ sách chữ Nho, tôi muốn học mà tôi tôi kềm tôi không học. Tôi cứ nghĩ là mình giữ cái độn công phu là giữ cái ngu, không biết gì hết, không muốn học nhiều, chỉ để làm một người tu hành khờ khạo suốt đời mà chỉ mong mình tinh tấn tu suốt đời chứ không mong mình giỏi. Lúc đó cái ý nghĩ trong đầu tôi là như vậy, là không mong giỏi, chỉ mong là được tinh tấn, tu trong cái cảnh nghèo nàn suốt đời thôi.

[15:29]Nhưng mà không biết lý do gì cái tự nhiên bị cái cái sự thôi thúc bên trong là bắt phải học chữ Nho. Mà thôi thúc dữ dội lắm, cứ kềm chế hoài mà kềm chịu không nổi. Sau tôi về tôi thăm thầy tôi, Hòa thượng, tôi mới nói như vậy, nói "Không biết sao trong lòng con bị cái thôi thúc học chữ Nho. Không ấy thôi thầy cho con học một chút?" Cái Hòa thượng mới nói: "Chú cứ học nhiều." Nhờ câu khuyến khích của Hòa thượng mà tôi về tôi lấy sách ra bắt đầu tôi học. Học một mình, ngồi tôi ghi từng nét từng chữ lại. Cái tập mà tôi học á là tôi nghĩ biết đâu sau này có người sẽ sử dụng. Cho nên tôi viết rất là kỹ.

[16:06]Viết ra cũng một người nào đó sẽ tự học như mình rồi cũng sẽ biết cách học. Viết nét ngang viết trước nét dọc viết sau như thế nào, nét dọc viết trước ngang viết sau, hơi chếch lên một chút xíu làm sao để cho đẹp, cấu trúc sao rồi giải thích tại sao nó cấu trúc nó vẽ như vậy, giải thích hết để cho dễ nhớ. Ví dụ tại sao chữ vô là nó gồm những cái nét này, nó có lý do tại sao chứ không phải khơi khơi mình viết. Rồi tại sao cái chữ cộng là viết như vậy, tại sao chữ dị viết như vậy, à tại sao chữ chữ chân mà viết như vậy, vân vân. Là có lý do tại sao chứ không phải là viết đại. Và tôi luôn luôn chú thích rất là kỹ để sau này mình không dùng cái

[16:44]tập này nữa, người đàn em mình họ cầm lấy họ học họ học dễ dàng. Lúc nào cũng nghĩ tới người khác như vậy. Nhớ vậy, chúng ta tập cái lý tưởng trong cuộc sống đó. Cho nên khi học hành ngồi như vậy mình không nghĩ là học cho mình, mà học cho cho đàn em. Và vì vậy chúng ta học rất là nghiêm túc, học và hiểu cho hết, hiểu cho sâu, hiểu cho nắm hết vấn đề để sau này mình tu đúng rồi mình còn dạy người khác đúng nữa. Chứ còn nếu mà mình học không nghiêm túc, mình hiểu lơ mơ thì sau này không dạy ai được. Và uổng công đàn na tín thí nuôi mình, thầy tổ dạy mình, lo lắng cho mình đủ thứ hết rồi mình mang tội.

[17:22]Mang tội nó khó trả lắm. Nhớ người ta cho mình 5.000đ cũng phải trả, 100.000 cũng phải trả, 5 triệu cũng phải trả mà trả gấp đôi gấp mười không à. Cái nợ. Giờ đi tu cũng vậy, mình mang nợ suốt cuộc đời, mà nếu suốt cuộc đời mang nợ đó mình không làm điều lợi chúng sinh sau này trả cực lắm, không dễ. Tới đó hối hận. Nên có cái câu chuyện nói là lần thấy cái người hoàng hậu với bốn cái người khiêng kiệu cho bả. Hỏi sao? Nói: "Bốn người khiêng kiệu đó ngày xưa là bốn người tu, mà bà hoàng hậu là một thí chủ bả nuôi. Bả nuôi nhưng vì bốn người đó tu không đàng hoàng nên kiếp này thì bả nhờ phước bả lên làm hoàng hậu thì bốn người đó

[18:01]khiêng kiệu để trả." Câu chuyện nghe rất đáng sợ. Còn chúng ta cũng vậy, chúng ta mắc nợ hết cả thế gian này. Khi một đời mình tu hành mình mắc nợ hết cả thế gian, mà nếu mình không làm điều lợi ích chính đáng rồi sau này mình không biết mình khiêng cho ai, khiêng một người ba ngày. Cứ "Ai mướn tôi làm không?", rồi lại làm mướn cho người ta ba ngày rồi qua nhà khác làm ba ngày để trả hết cả cuộc đời, sợ.

[18:28]Thì khi mà phá trừ năm cái triền cái này chúng ta để ý phân tích ra thì thấy thế này: Khi mình phá trừ được tham dục và sân hận tức là mình tăng trưởng được cái gì? Tăng trưởng được đạo đức, phải không? Con người mà không tham không sân thì đạo đức quá tuyệt vời rồi. Cho nên phá được cái này chúng ta tăng trưởng được đạo đức. Phá được cái buồn ngủ và cái cái dao động nhúc nhích người, chúng ta tăng trưởng được cái gì? Năng lực, năng lực, cái người mình có cái năng lực. Phá trừ được cái nghi hoang mang, chúng ta tăng trưởng được trí tuệ. Vì vậy là khi phá trừ năm triền cái, chúng ta phát triển được ba điều lớn lao ở trong tâm mình:

[19:17]một là đạo đức, hai là năng lực và ba là trí tuệ. Phải không? Bây giờ chúng ta nói về cái triền cái dục tham, tức là tham dục. Tham dục này có hai nghĩa: một là tham lam về vật chất, à tham muốn về vật chất và hai là dâm dục, là ái dục á.

[19:39]Thật ra đó, cái nghĩa tham dục mà Phật nói nó hàm chứa cái nghĩa dâm dục nhiều hơn, tức tình dục nhiều hơn chứ không phải là cái tham lam tài sản thường thường. Nhưng mà cái tham tài sản nó cũng nằm một phần trong đó, chứ nặng nhất là vấn đề dâm dục á. Chúng ta thấy thế này, thực sự á, ví dụ như bây giờ nói là cái tham thì nhiều khi mình cứ tưởng là mình à cái tham nó khi có khi không, nhưng mà sự thật không phải. Cái triền cái nó là một cái cấu trúc vững chắc trong tâm mình và nó nằm yên đó. Khi mà đụng duyên thì nó bung khởi lên liền. Ví dụ nói về tham tài sản vật chất đi. Như mình thấy người huynh đệ mình có cái đồng hồ đẹp ai cho,

[20:24]mình cứ nhìn nhìn ngắm ngắm rồi mình thích, thì cái thích đó là gì? Là là tham. Mà nói thích thôi đã là tham, còn nếu người nào mà khởi tâm tìm cách lấy cho được thì thêm cái gì? Thêm cái cái ác, tức là muốn chiếm của người khác về cho mình gọi là ác. Còn chỉ chưa chiếm hoặc là mình xin một cách đàng hoàng, hoặc là mình đi kiếm tiền chạy vạy đâu để mình mua, mình đổi, thì đó chỉ gọi là tham không ác, nhưng đã là tham. Hoặc nhìn thấy một người có chiếc xe đẹp, bộ đồ đẹp, vân vân, mình thích mình muốn cũng có như vậy, thì gọi là tham. Nhưng mà lúc mà không có người đó nữa, lúc không thấy người ta đeo cái

[21:06]đồng hồ đó nữa, không thấy người ta chạy chiếc xe đó nữa, thì lúc đó mình cũng phôi pha, quên cái chuyện đó rồi không tham nữa, phải không? Mình nói là: "À, như vậy cái tham nó cũng không phải có thật, nó khi có khi không." Chúng ta nói vậy được không? Được không? Không. Nói vậy là vì chúng ta không hiểu triền cái là gì. Nếu hiểu triền cái là gì thì chúng ta mới biết thế này: cái triền cái tham nó còn nằm trỏng á, nó không hết. Ví dụ như khi mà không gặp cái người cầm cái đồng hồ hay cầm một xấp tiền thì mình không tham, là vì không gặp thôi. Còn gặp có cái xấp tiền rồi bỗng nhiên mình muốn có liền,

[21:46]thì như vậy là trong tâm mình có triền cái tham. Chỉ khi nào mình thấy người ta cầm xấp tiền người ta để đó, hoặc là mình đi đường thấy một xấp tiền rớt trước mặt, chung quanh mình không ai biết, không ai phát hiện, mình có thể lấy số tiền đó mà không ai biết để phê phán, mà mình không thèm lấy, lúc đó người đó mới thực sự không tham, mới không có cái triền cái tham. Chứ còn nếu bình thường không bị thử thách thì chúng ta không biết là mình đã hết triền cái tham chưa, đó. Hoặc là đối với vấn đề ái dục nam nữ cũng vậy. Ví dụ, khi bình thường chúng ta thấy một người con gái đẹp, ăn mặc hở hang, thế là mình động tâm ham muốn,

[22:26]thì đó gọi là có cái ham muốn về cái sắc dục. Rồi ví dụ cái người con gái đó lại đi qua mất, không có trước mặt mình, thế mình không nghĩ tới nữa, cái mình hết, cái mình nói: "À, vậy tôi cái ham muốn sắc dục nó khi có khi không." Như vậy là nó phải là khi có khi không không? Không, nó nằm thường xuyên ở trong, vì cái triền cái tham dục còn nằm ở trong đó. Cho nên đụng chuyện là khởi lên liền. Chừng nào mình tu đến cái mức độ phá được cái triền cái tham dục á, đối với cái người phụ nữ trước mặt mình tuy họ ăn mặc đẹp, hở hang, thậm chí khỏa lồ, không động tâm, vẫn không động tâm, thì mới gọi là hết triền cái tham dục.

[23:09]Mà không có đè nén nha! Cái ý chí quyết tâm thì nó nằm ngầm ở trong đúng rồi, nhưng mà lòng mình vẫn thanh thản, nhẹ nhàng thì mới gọi là phá hết triền cái tham dục. Phải đối diện trước thử thách thì mới được. Đa phần là người tu chúng ta khi thọ giới mà nếu có quyết tâm thì cũng giữ được, nhưng mà chưa gọi là phá trừ được triền cái dâm dục, chưa gọi. Chỉ khi nào chứng được chánh niệm tỉnh giác ở chiều sâu thì mới phá trừ được triền cái tham dục. Nhớ như vậy. Như bây giờ quý thầy ngồi đây cũng vậy, chỉ có thầy nào mà chứng thiền định sâu thì hy vọng là phá được triền cái, còn nếu chưa chứng thiền định sâu thì chỉ giữ giới nhờ gì?

[23:59]Nhờ nhờ ý chí thôi, nhờ quyết tâm, và cái đó cũng rất là tốt. Ý chí cũng là cái nhân, công đức lễ Phật là cái nhân, rồi sau này chúng ta mới có cái thiền định để phá tan mất cái triền cái đó. Tuy nhiên thế này, chúng ta mới nói tới cái mức độ nhẹ là khi thấy cái đối tượng thì chúng ta mới động tâm, ví dụ hoặc là thấy tiền bạc mình mới tham, hoặc thấy người ta để vàng cả lớp lớp lớp trong cái tủ nhà người ta khi mình đến chơi, rồi người ta bỏ đó người ta đi chỗ khác, để trước mặt mình một đống vàng. Người ta tin tưởng thầy tu nên người ta không có cất liền, người ta bận người ta chạy xuống bếp chút xíu lên,

[24:37]thì mình cũng không có lấy, mình không có tham, mình giữ giới không lấy nhưng mà lòng mình rất muốn. Thì cái lòng rất muốn đó đã là đã là tham, phải không? Hoặc là khi mình nhìn thấy một người phụ nữ đẹp mình động tâm, hay thấy người ta ăn mặc hở hang mình động tâm, hoặc là nhìn một cái bìa ảnh mà nó in hình một cô gái lõa lồ mà mình động tâm, thì cái đó là cái nó kích động nó khởi lên thấy rõ. Nhưng mà khi quăng tờ báo đi hoặc là khi không có ai, mình lại thấy không động tâm, thì đó là do không có cái hoàn cảnh bên ngoài nó kích động thôi, chứ không phải là hết. Còn trường hợp mà nó nặng hơn á thì không cần đợi đối tượng bên ngoài.

[25:14]Ví dụ như là tham vật chất á, dù là mình không thấy vàng, không thấy tiền của ai mà trong lòng lúc nào cũng nghĩ là ước chi mình có được nhiều tiền, nhiều bạc, thì cái đó cũng là cũng là tham. Hoặc là không có thấy một người phụ nữ trước mặt, nhưng mà trong lòng vẫn ước ao, vẫn tơ tưởng một người phụ nữ trước mặt thế này thế kia, thì đó vẫn là vẫn là tham dục, vẫn là tham dục. Cho nên là không có đối tượng hay không có đối tượng, chúng ta vẫn đó là không bị tham dục thì mới gọi là phá trừ triền cái tham dục. Nhưng mà nó khác thế này nữa, có người cái triền cái mỏng nhẹ, ít bị tham dục; có người triền cái mạnh, tự nhiên lúc nào cũng tham dục hừng hực, thì nó khác nhau.

[26:01]Còn mà phá trừ được triền cái bằng thiền định thì nó tắt hẳn luôn hoàn toàn, khác hẳn luôn. Và chúng ta nhớ là phá trừ được triền cái tham dục rồi, vẫn chưa phải là Sơ thiền nha, chưa chứng Sơ thiền. Cho nên vì vậy cái Sơ thiền dễ hay khó? Dễ hay khó? Khó. Nội phá năm triền cái này phá nổi chưa? Chưa phá nổi. Mà phải qua cho hết năm hàng rào này mới vào được Sơ thiền, mới nhập định được Sơ thiền. Vì vậy, chúng ta phải hiểu là người nhập được Sơ thiền là làm ông thánh rồi. Bị phá cái này là làm vị ông thánh rồi, phải không? Sống trên đời mà tham dục không còn nữa là đúng là thánh rồi. Mà phải vượt qua được năm hàng rào này, nên không dễ, không dễ.

[26:47]Và đây là điều rất là chắc chắn, là cái thước đo rất là chắc, chúng ta tự nhìn trong tâm mình chúng ta cũng biết được. Thì khi phá được năm triền cái thì như thế nào? Thứ nhất là người đó không có nói chuyện trong lớp khi mà khi mà nghe giảng. Quý thầy hay bị xao lãng quá, quên mất mình đang học. Chớ tôi học, tôi không có bị xao lãng. Hồi đó tôi học kỹ lắm, học là theo bám sát từng cái môi ông thầy nhúc nhích. Theo từng cử chỉ, từng ánh mắt của ông thầy dạy. Thậm chí tới cái lúc ông thầy ổng nói câu thứ nhất biết câu thứ hai ổng sắp nói gì. Mình theo sát như vậy đó. Ổng nói một, hai chữ là biết nguyên câu ổng sắp nói cái ý gì.

[27:30]Nói một câu thôi, hai, ba câu sau biết nói cái gì. Bám sát như vậy á, học tập trung như vậy á, mới có thể giỏi được. Cái người như vậy mới học một mà biết hai, ba. Chứ còn thầy dạy một mà biết được có mẻ, có miếng chưa được phân nửa là chết rồi. Tại vì xao lãng, không chánh niệm, nhớ.

[27:50]Cái ngày nào đó mà quý thầy chứng được chánh niệm tỉnh giác rồi phá được tham dục, lúc đó giống như Phật nói thế này: giống như là một cái người bao nhiêu năm á bị bắt đeo cái gánh nặng trên vai, tới cái ngày bứt được dây thả gánh nặng rớt đè xuống đất; giống như một người bị mắc nợ nhiều năm tháng, bỗng nhiên có ngày trả được hết nợ; giống như một người đi lạc trong rừng hoang không biết đường lối, bỗng một hôm thoát ra được khỏi khu rừng, tìm được đường về; giống như một người lạc trên biển sóng dữ, bỗng nhiên ghé được bờ bến. Tức là khi phá được năm triền cái, lòng người ta thanh thản, nhẹ nhàng, an vui như vậy.

[28:37]Thì cũng vậy, ví dụ khi một ngày nào đó quý thầy phá được cái triền cái dục tham, lúc đó quý thầy mới nhớ lại những ngày tháng trước khi mà mình còn nhiều ham muốn thì mình thấy nó làm sao? Thấy nó thấy nó tức cười, thấy tức cười, thấy nó buồn cười những chuyện nó vẩn vơ không đáng. Ví dụ như là ngày xưa mình thích có bộ đồ đẹp, cái bây giờ cái phá được triền cái dục tham rồi cái tự nhiên cái thích đó nó mất tiêu à, cái mình cảm thấy mặc đồ gì cũng được, miễn che thân đàng hoàng, tươm tất thôi. Nhớ lại xưa tự nhiên mình khùng khùng không đi thích ba cái đồ đẹp, đua đòi đồ đẹp, thấy tức cười, thấy tức cười.

[29:20]Hoặc là tự nhiên lúc đó mình ham ham đua đòi để làm sao mà có được cái đồng hồ giống như huynh đệ cho đẹp, sang, ngon lành, đeo lấy le. Bây giờ vượt qua được cái triền cái dục tham rồi, mình nhớ lại thấy tức cười. Nói: "Ôi đồng hồ nào đeo miễn chính xác liếc coi giờ thôi, hơi đâu lúc đó..." Cái tâm mà đua đòi á, mình thấy tức cười. Hoặc là ngày trước mà chưa đi tu, ngồi ở nhà này mình tơ tưởng nhớ cái cô hàng xóm bên cạnh, thấy cổ cứ dạo qua dạo lại là mình cũng tương tư, nhớ thương cổ, tới chừng sau này cái triền cái dục tham vượt qua được rồi, nhớ lại lúc đó mình thấy gì? Thấy tức cười, thấy con nít, thấy lãng nhách.

[29:55]Tự nhiên khi không người dưng khác họ đem lòng nhớ thương.

[30:02]Thấy nó buồn cười, thấy nó dư thừa, nó trơ trẽn mà nó đúng là lãng nhách. Còn khi mà không vượt qua được á thì mình thấy đó là niềm vui. À. Đó, đây là cái chỗ khác nhau. Khi mà chưa phá được cái triền cái tham dục á thì mình thấy những điều đó là niềm vui, là hạnh phúc, là cái đẹp của cuộc sống, cuộc đời. À không có hạnh phúc gì chiều chiều ngồi trên chiếc xe máy, nổ máy mặc bộ đồ đẹp chạy tành tành, lạng qua lạng lại, gặp em út rồi chọc cho vui. Tới chừng mà mình đi tu, mình vượt qua dục tham rồi, nói: "Thôi, sao hồi trước ngu gì đâu, ngu gì đâu". Mới cười như có mấy thanh niên, cũng lâu rồi,

[30:40]cũng mấy chục năm trước, giờ hình như ảnh đi đâu bên Mỹ rồi tôi cũng không không gặp lại, ảnh kể chuyện, ảnh nói cái lớp thanh niên của ảnh á đua đòi, và bây giờ ảnh thấy tức cười. Tại khi ảnh hiểu đạo rồi thì ảnh mới thấy những cái điều ảnh làm nó nó nó nó cà trớn. Ảnh nói: "Chạy xe ra ngoài đường á, bắt đầu mà thấy có cô nào đẹp đẹp đó, bắt đầu mình rú ga mình lạng, mình xẹt qua xẹt lại cho cổ chú ý chơi. Tại vì không làm vậy cho cổ chú ý, mà cổ chú ý để làm cái gì? Cổ không biết có chú ý không chứ mà công an chắc chắn là chú ý mình trước, mà nhà thương nhà xác là chú ý mình trước". Nói ngồi nghĩ tức cười. Rồi làm gì?

[31:14]Nói bạn bè đua đòi với nhau, một người là thanh niên là phải có 10 cô bồ, rồi mới gọi là đủ tiêu chuẩn gọi là thanh niên hào hoa. Rồi hẹn đi chơi với nhau, hẹn nhau là: "Kỳ này tao dắt con bồ thứ năm, tụi bây dắt hết con bồ thứ năm", thế là rủ nhau bồ thứ năm là đúng năm cô mặt lạ hết. Mai mốt đi chơi con bồ thứ sáu là dắt bồ thứ sáu. Tất cả những đứa đó đều có một cô gái khác lạ hết. Là vậy đó, nó đùa giỡn với tình yêu và lấy cái đó làm cái model, thích thú. Tới chừng biết đạo nhìn lại rồi cái thấy mấy cái đó thấy tức cười, thấy ngu si, lãng nhách mà làm khổ người ta, chả có đâu ra đâu hết trơn.

[31:48]Không biết đây ai có vậy xưa không ta? Đâu giơ tay coi. Minh Lãnh hả? Có không? Có không? Tuy nhiên, nói như vậy không có cái nghĩa là chỉ bởi chứng được thiền định mà chúng ta phá được triền cái dục tham. Không phải, mà vì cái gì? Có cái gốc xa hơn. Cái gốc đó là gì? Là là công đức lễ Phật, kính trọng những bậc Thánh, rồi mình làm nhiều điều đem an vui cho người khác, đem giáo pháp cho người khác. Ví dụ như một ngày xưa khi mình mới tu, mình đã biết lạy Phật sám hối chân thành, rồi biết đem giáo pháp cho người khác, biết rủ người khác đi chùa. Tức là những cái công đức nó tích lũy vô vàn như vậy thì cuối

[32:35]cùng đúc kết ngầm, đúc kết ngầm trong thiền định, khi mình vào sâu thiền định cái mình phá luôn cái triền cái dục tham. Chứ ai không hiểu điều này cứ tưởng là cứ ngồi thiền sẽ phá được dục tham là sai nha. Trước đó nhờ hai điều: một là công đức và hai là nhờ ý chí giữ giới. Nhờ hai cái đó thì mới phá được cái triền cái dục tham. Cho nên có nhiều người á, vì trước đó họ không có cái công phu lễ Phật nè, không có cái quyết tâm giữ giới à như là đệ tử Phật. Có nhiều người cũng đắc được thiền định, họ tu thiền, cũng rủ nhau tu, nhiều người đắc được cái trình độ định cũng cao siêu, nhưng mà không phá được triền cái dục tham, không phá được.

[33:16]Nhớ như vậy, chúng ta để ý chỗ này cũng là chỗ phân biệt giữa đạo Phật và cái người không phải đạo Phật. Thì ở trong đạo Phật á, chúng ta có cái công đức là lạy Phật, công đức là làm lợi ích chúng sinh, rồi chúng ta có thêm cái ý chí giữ giới, rồi cuối cùng là nhờ thiền định mình phá được dục tham. Còn có nhiều cái phái thiền khác ở các đạo khác, các nhánh khác, họ không có công đức lễ Phật, không có ý chí giữ giới thì họ chỉ nhờ thiền định. Cho nên thấy người đó nghe nói cảnh giới họ đắc cũng cao siêu, nhưng mà cái dục tham vẫn tồn tại. Ví dụ thấy ông đó là thiền sư ngồi thiền cũng tự tại rồi,

[33:56]nói cảnh giới cao siêu rồi, nhưng mà trong tâm lúc nào cũng hừng hực ham muốn, muốn mình được đông tín đồ, muốn mình có nhiều vinh quang, muốn người ta cúng mình nhiều, thậm chí còn trong chỗ bí mật mà muốn thêm những chuyện bí mật về sắc dục lại khác nữa, vẫn có thể có. Đó, đây là điều chúng ta cẩn thận. Cho nên như hiện nay vậy, có một bà kêu là nữ sư phụ cũng nổi tiếng lắm, bả xưng bả rất là cao thì bả cũng kể chuyện về cái cảnh giới về thiền thế này thế kia, á nhưng mà sự thật là không phải là người vượt qua được triền cái dục tham. Cho nên là chúng ta biết là người đó tâm chỉ mới không không trống trống thôi, rồi sau đó loạn lại bởi vì không

[34:38]có giữ công đức tiếp, không đi sâu để phá được triền cái dục tham này. Chứ còn cái mà nói: "Ờ tôi ngồi thiền thấy tâm tôi trống hết trơn rồi", mình đừng tin nha. Xin thưa đừng tin, vì sao? Vì ngồi thiền mà tâm trống là mới bắt đầu có chánh niệm thôi, chứ chưa phá được triền cái. Tâm trống đó mà phải rất tinh tấn, thúc liễm tiếp tiếp tiếp lâu ngày bắt đầu mới phá bứt được những triền cái từng bước từng bước này. Chứ còn nói: "Ô tôi ngồi thiền không có vọng tưởng", xin thưa đừng lấy đó làm thước đo. Cái thước đo mà Phật dạy khác với cái tiêu chuẩn mà những cái thiền sư hay nói. Những cái thiền sư hay nói á thì hay

[35:18]dựa trên tâm, tức là xem tâm mình còn vọng tưởng hay hết vọng tưởng để cho rằng mình đã tiến bộ hay chưa. Nhưng mà Phật thì lại không. Phật thì xem cái sự tiến bộ của thiền định, thứ nhất là trên phá được triền cái và thứ hai là cảm giác của thân. Ngộ nha. Trong đạo Phật á, cái thước đo để biết cái tiến bộ của tâm thì lại căn cứ trên cảm giác của thân. Còn những người mà không học căn bản theo Phật á thì muốn biết thiền định thâm sâu thì chỉ nhìn tâm. Hai điểm này khác nhau. Càng ngày chúng ta học tới dần tới dần chúng ta sẽ thấy đây là điều rất là lạ, rất là căn bản mà lại rất là chuẩn xác cho cuộc đời tu hành

[35:59]của ta, cũng như ta dựng lại cái thiền của đạo Phật cho chính xác mà từ quá lâu rồi đã bị đi sai lệch hoặc là mất căn bản, là các phái thiền khác đều muốn biết mình tiến hay không là lo nhìn tâm, còn trong đạo Phật biết mình tiến hay không lại nhìn thân. Và trước hết là phải nhìn năm cái triền cái này cái đã. Đây là điểm khác nhau. Nhiều khi á giới điều buộc chúng ta phải sống một đời sống đạm bạc để tránh cái tham, nhưng mà nếu chưa có phá trừ được triền cái tham dục thì trong cái cảnh đạm bạc cô đơn đó, chúng ta vẫn có cái động tâm, chúng ta vẫn có cái ham muốn thầm kín mà người ngoài không biết, mắt thường không thấy được.

[36:42]Những cái triền cái này người ngoài không thấy, tự mình biết thôi. Nhiều khi một người tu hành trong cái cốc vắng yên lặng thì mình nghĩ người đó hay, không chắc. Có khi trong lòng họ vẫn còn những mơ ước hoặc là những cái động, những cái động mà ham muốn về tình dục vẫn có thể có chứ không phải không. Chừng nào mà người đó phá được triền cái tham dục thì họ ở trong cốc vắng yên, đúng là rất là thanh tịnh trong cốc vắng đó.

[37:10]Bây giờ chúng ta nói ra ngoài xã hội một chút. Hiện nay, do cái nền văn minh tự do của Tây phương nó lấn áp thế giới, do kỹ thuật và cái nền kinh tế hùng mạnh của họ nó lấn áp thế giới, và thế là họ đem cái văn hóa đó truyền ra được khắp thế giới. Cho nên là cái lối sống buông thả, tự do và nuông chiều tình dục của Tây phương cũng tràn ngập trong cái mọi ngõ ngách của các quốc gia châu Á, vốn là những nước mà chú trọng đến cái đoan trang, cái sự đàng hoàng trong cái thuần phong mỹ tục, là chúng ta đã bị lấn áp bởi cái nền văn hóa khác. Mà cái nền văn hóa đó nó buông thả cho tình dục, nó khêu gợi tình dục, kích động tình dục,

[37:55]khai thác tình dục để làm kinh tế tiếp, tức là họ đóng những cái phim về tình dục rồi họ đưa truyền bá đi. Thì chúng ta thấy là con người bình thường á, ví dụ cái ham muốn về sắc dục người ta ít, nhưng khi mà coi một bộ phim xong rồi thì cái ham muốn nổi lên rất là mạnh và người ta có thể làm những tội lỗi. Nhiều cái vụ án hiếp dâm khi đem ra tòa, ông tòa hỏi: "Tại sao mày làm chuyện đó?", nói: "Dạ, con vừa mới coi phim sex xong, chịu không nổi, đi kiếm con gái hãm hiếp liền". Nên chúng ta thấy là khi mà một cái nền văn hóa mà nó đổ vỡ như vậy, nó khêu gợi cho cái tội lỗi tràn ngập. Có những gia đình đang hạnh phúc êm ấm,

[38:36]nhưng mà rồi cái loại những cái phim ảnh nó luồn vào trong nhà, gia đình nó tan vỡ liền. Như chính là tôi đã thấy, một gia đình Phật tử rất là ngoan hiền, biết đạo, hạnh phúc, chí thú làm ăn, bỗng nhiên cái ông chồng được người bạn đưa cho coi cuốn phim sex. Tối về ổng lén vợ lén con mở ngồi ổng coi. Coi cuốn có bộ hấp dẫn, kiếm cuốn nữa, kiếm cuốn nữa. Thì sau khi ổng coi được chừng nửa tháng tới một tháng, bắt đầu ổng đi ổng kiếm bồ bên ngoài, tại vợ mình không thỏa mãn được cái ham muốn, rồi gia đình tan vỡ, ly dị luôn, rất là đau khổ. Cho nên cái phim ảnh như vậy nó gây tội lỗi, gây đổ vỡ, gây đau khổ cho xã hội.

[39:18]Mà nói là ngay cả cái người tu cũng vậy, nếu chúng ta không có một cái công phu tu tập vững chắc thì chúng ta cũng bị động tâm trước những cái hình ảnh, những cái sách báo mà nó nhan nhản bên ngoài. Là nội cái người nữ mà ăn mặc lả lồ mà nó trưng ở ngoài đường không, cái người tu mà không có công phu vững nội tại cũng động tâm nữa chứ đừng nói tới người thường. Người đời họ không kềm chế mà những hình ảnh lả lồ mà trưng ngoài đường như vậy thì đúng là kích động cái tình dục con người, và kích động tình dục thì gây nên tội lỗi. Cái triền cái tham dục nó được phát triển, và ngày nay như vậy, chúng ta đi trên đường phố Sài

[39:53]Gòn chúng ta sẽ thấy có nhiều cái mẫu quảng cáo là quảng cáo người phụ nữ ăn mặc rất là hở hang. Rồi, thậm chí là trên cái đầu đường 3 tháng 2 ở Sài Gòn vậy, nó có một cái cửa hàng bán giường, mà nó quảng cáo cái giường đó bằng cách là nó giăng cái hình ở trên cao á, là in hình cái giường, và trên cái giường đó có một đôi nam nữ đang ân ái ở trên đó, khỏa lồ đang ân ái. Mà trưng trên ngoài đường nha, ai đi qua lại cũng thấy, mà nhà nước không làm gì cả, văn hóa thông tin không làm gì cả. Chúng ta thấy là tuy nhà nước có kêu gọi bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc, nhưng mà dường như nhà nước lúng túng, không có định hướng rõ.

[40:37]Những người có trách nhiệm về vấn đề bảo vệ văn hóa dân tộc, dường như đã làm được không nhiều, làm được không nhiều. Cho nên, ví dụ một cái cuốn phim quảng cáo nó cũng in những cái hình mà khỏa lồ, rồi đăng ký là quần áo mà quần áo lót phụ nữ nó cũng để cái hình phụ nữ, in hình phụ nữ to thiệt là lớn vậy đó, ngay ngoài đường ai đi qua lại cũng thấy. Mà nội chỉ quảng cáo cái giường mà nó cũng làm như vậy nữa. Đó chúng ta chưa nói tới trong những cái phim, rồi những cái phim mà ngoài luồng, phim lậu, phim tầm bậy truyền đi, nên làm băng hoại hết xã hội chúng ta, băng hoại, tan nát. Vì cái đó nó muốn nhiều quá rồi, người ta phải đi làm bậy.

[41:11]Còn trong xã hội mà những cái văn hóa đó ít, người ta có thể biết kiềm chế hơn, giữ gìn, không ai khiêu gợi, không ai rủ, mình không làm bậy. Mình đang có cái triền cái tham dục còn mà, mà có người rủ, người kích động là làm liền, làm bậy liền. Trừ những người phá được triền cái tham dục, chứ còn không thì không được. Chúng ta thấy là trong cái giáo lý đạo Phật của chúng ta, tuy có cái giới dâm dục, ừm, và nhưng mà không nói nhiều, chỉ ai thọ giới có nói chút chút, còn lát đác trong giáo lý rất ít nói tới, phải không? Phải không? Rất ít nói tới. Đó là vì sao vậy? Vì nói tới chuyện đó là chuyện người ta ngại nói,

[41:51]không muốn nói tới, chuyện tế nhị, nói ra nó kỳ. Nhưng mà chính vì không nói cho tới nơi tới chốn, cho nên quý thầy mình không có cảnh giác hết được cái sự nguy hiểm của cái chuyện mà kích động cái dục tham nơi chính mình. Vì ngại nói, ngại nói. Chư Tổ ngày xưa ngại nói, không muốn nói tới nhiều, vì xã hội thời đó người ta ổn định, thuần phong mỹ tục, cho nên nói gì đó phớt phớt phớt phớt. Nhưng mà ngày hôm nay, cái chuyện mà cái văn hóa đồi trụy nó tràn lan, đủ chỗ hết, thì cái giáo trình, cái giáo lý về vấn đề mà giữ cái sự vô nhiễm, như phá cái triền cái dục tham là phải được kỹ lưỡng hơn, nói tới nhiều hơn mà thẳng thắn hơn, chứ đừng có ngại, tránh né nữa.

[42:36]Vì các ngài đó, các ngài nói là nói chuyện đó nghe nó kỳ, nghe kỳ. Nhưng nãy giờ quý thầy nghe tôi nói thấy có kỳ không? Không, phải không? Bởi vì chúng ta nói rất nghiêm túc và phải thẳng thắn mà nhìn nhận về nó, chứ đừng có tránh né. Tránh né rồi Tăng Ni không biết đường đâu mà đi. Nhất là thế này, nhất là bên Tăng á, rất là nguy hiểm. Vì sao vậy? Bị trời sinh như vậy. Trời sinh á là người nam á, thiên mạnh về dâm dục, còn người nữ thiên mạnh về luyến ái. Tức là người nữ có thể thấy như bên Ni nó coi vậy chứ ổn định hơn. Có thể là mấy cô thoáng có tình cảm với ai để trong lòng rồi thôi, giữ kín không nói ra.

[43:20]Còn bên nam á, thì cái khuynh hướng của cái tình dục lại mạnh hơn. Và người nam thì không bị ràng buộc, dễ buông thả tự do hơn, nên nguy hiểm hơn bên Ni. Nên trong hai giới tu hành Tăng và Ni, thế là Tăng dễ quậy hơn Ni. Trừ trường hợp mà Tăng quậy quá rồi Ni bắt chước thì mới thua, chứ còn không là là Tăng vẫn nguy hiểm hơn. Cho nên quý thầy làm Tăng, quý thầy phải cẩn thận hơn. Mình phải đặt cái vấn đề đó lên mà xét nét kỹ lưỡng, chứ không là rất là khó. Chúng ta cần thêm nhiều cái giáo trình về vấn đề mà đạo đức vô nhiễm này cho Tăng Ni, chứ nói phớt phớt như ngày xưa, hết ứng dụng được rồi.

[43:58]Vì cái thời đại ngày nay nó quá quắt á. Cho nên Hồi giáo họ mới đi một cực đoan ngược lại. Bên Tây phương thì cởi trần cởi truồng ra vậy, còn bên Hồi giáo thì họ buộc người nữ phải làm sao? Chỉ ló hai con mắt hả. Họ cho rằng cái cơ thể người nữ là kích thích tham dục. Người nữ mà ăn mặc mà đưa cái cơ thể ra làm cho người đàn ông động tâm. Cho nên phải đậy lại cho hết, cho kín lại. Thì họ cũng hơi ác. Đáng lẽ là phải trị hai bên, phải không? Nghĩa là nếu mà cái cơ thể người nữ gây nên một sự kích thích như vậy, thì một bên là kêu người nữ hơi kín đáo một chút, nhưng cũng kêu đàn ông thì đừng có mà lộn xộn. Còn ở đây đổ thừa hết cho người nữ,

[44:36]bắt người nữ che hết, còn để cho đàn ông đừng động tâm, đó là một cái giáo lý, một cái tôn giáo nó hơi thiên vị đàn ông quá, không được, phải không, hơi thiên vị quá. Ở Việt Nam chúng ta cái đạo Nho á là quân bình lại. Đó là người nữ ăn mặc kín đáo một chút, còn người nam không được lộn xộn nghe, không được. Hai bên đều được răn nhắc hết, cho nên thôi vậy, nó không quá. Còn bên kia là ép người nữ tối đa luôn, chỉ còn đôi mắt. Nên phụ nữ Hồi giáo họ chỉ có trang điểm đôi mắt thôi à, chứ không được trang điểm đâu hết trơn á. Mắt cứ vẽ lông mi hay cái gì đó vẽ cho làm cho đã đi, rồi thôi, chứ còn gì nữa không có, vì còn có đôi mắt hả.

[45:13]Thì hai cái đó đều là cực đoan, cái văn hóa chúng ta mới dung hòa. Thì chúng ta thấy vậy, một ngày nào đó nhân loại phải thức tỉnh, nhân loại phải thức tỉnh, là phải chống lại cái lối sống mà buông tuồng, dễ dãi và nuông chiều tình dục. Thế giới phải chống lại cái lối sống đó. Chứ còn nếu không là thế giới này sẽ bị diệt vong vì cái lối sống dễ dãi như vậy. Nhân loại phải thức tỉnh, là phải chống lại cái lối sống mà buông tuồng, dễ dãi và nuông chiều tình dục. Thế giới phải chống lại cái lối sống đó. Chứ còn nếu không là thế giới này sẽ bị diệt vong vì cái lối sống dễ dãi như vậy. Như ở bên nước mình á, cái người con gái, con trai mà khi quen biết nhau

[45:52]tiến tới tình cảm á là có cha mẹ kiểm soát, nhắc nhở, hướng dẫn. Còn bên Tây phương không có nha, nó thương ai là quyền nó à, nói không được à. Thậm chí con gái mà nó dắt trai về nhà vô phòng nó làm bậy bạ, cha mẹ không được nói, nói nó thưa cảnh sát á. Vì nó nói tới tuổi trưởng thành. Mà 18 tuổi có gì đâu trưởng thành, 18 tuổi ngu thấy mồ. Ở đây mấy thầy mười mấy tuổi à? Hả?

[46:19]Cho nên thế giới đang cần những con người sáng suốt và dũng cảm đứng lên để chống lại cái văn hóa mà kích động dục tham như vậy. Mà mỗi một tu sĩ chúng ta, mỗi một người cư sĩ, đệ tử Phật phải là một chiến sĩ đó đó. Phải là một chiến sĩ mà đứng lên bảo vệ nhân loại trước cái sự tàn phá của cái lối sống buông thả, nuông chiều tình dục. Đó, phải làm. Riêng Việt Nam chúng ta thì còn nhiều cái nữa. Hình vóc của chúng ta thì nhỏ nhắn, phải không? Mà người nhỏ nhắn thì mạnh hay yếu? Mạnh hay yếu? Yếu chứ sao mạnh được, phải không? Mình nhỏ con tức là mình phải yếu. Mà khi mình yếu như vậy, thì mình lao động,

[46:59]mình xây dựng kinh tế là làm có năng suất không? Có năng suất không? Làm sao mà có năng suất được, phải không? Không có năng suất. Mình yếu, mình đâu có năng suất bằng người ta.

[47:14]Mà bên nước ngoài nó mạnh dữ lắm. Như là những cái giàn khoan dầu khí mà ở ngoài biển á, những công việc mà quan trọng á, khó khăn á, là nhà nước mình phải thuê người Indonesia. Mấy người mà râu ria rậm rạp á, dân Hồi giáo mạnh khủng khiếp lắm. Có những khi mà có những công việc quan trọng, họ làm từ sáng tới chiều không ăn không uống nha. Họ chỉ làm quần quật, lúc đó là kẹt không ăn không uống gì được, là họ đủ sức họ làm từ sáng tới chiều không ăn không uống nha, kể cả uống luôn. Vậy mà sau đó chiều về bắt đầu họ mới bồi dưỡng ăn uống lại. Quý vị nghĩ con người Việt Nam mình, chỉ cần làm quần quật ngoài

[47:49]biển, ngoài sóng mà từ sáng tới trưa không ăn uống xỉu liền. Hoặc là mấy cái người mà Hàn Quốc họ qua đây họ làm việc cũng vậy. Là ban ngày họ làm việc ha, chiều tối họ kêu tài xế chở họ ra Vũng Tàu chơi. Ăn chơi, nó nhảy nhót ở ngoài đó cả đêm, sáng dậy kêu chở nó về Sài Gòn đi làm việc tiếp, không nghỉ. Còn tài xế đi theo chỉ ngồi chờ thôi là đã xỉu giữa đường rồi. Cho nên cái sức khỏe nó vậy, nên họ lao động có năng suất khiếp đảm lắm. Năm 1997, Hàn Quốc bị khủng hoảng kinh tế, họ phải vay của nước ngoài khoảng 65 tỷ đô la. Mà họ làm 5 năm sau họ trả hết 65 tỷ đô la, dư 152 tỷ đô la. Họ lao động vậy đó.

[48:27]Người Việt Nam mình làm không nổi. Cho nên kinh tế mình khó theo kịp được thế giới, mà nguyên nhân đầu tiên đơn giản là sức khỏe kém quá. Sức khỏe kém, làm kinh tế không nổi. Mà nay mình đã kém rồi, mà mình còn hao phí sức khỏe nữa, thì sao? Thì đất nước đó chắc chắn nghèo, phải không? Nếu mà lực lượng lao động trong đất nước đó, chẳng những đã không mạnh, yếu, còn bệnh hoạn, èo uột nữa thì đất nước đó bảo đảm nghèo. Nhưng mà tại sao đất nước đó cái lực lượng lao động bị yếu? Bởi vì ăn chơi. Mình đã yếu rồi mà mình không bảo vệ cái sức khỏe mình, mà còn ăn chơi sa đọa thì bảo đảm rằng là đất nước đó hư luôn, đi xuống luôn.

[49:08]Ngày xưa vậy, Pháp nó muốn đánh tiêu cái tinh thần mà kháng cự của dân tộc chúng ta giành độc lập, nó cứ đem thuốc phiện bậy tầm lum nó bán. Thanh niên nhiễm rồi là không còn sức lực để chiến đấu nữa. Bây giờ cũng vậy, bây giờ mà những cái văn hóa đồi trụy nó tràn lan, văn hóa đồi trụy tràn lan rồi cái người thanh niên đang cái sức để xây dựng đất nước, có cái trách nhiệm với đất nước, vậy mà chui đầu vào những cuộc chơi trác táng, hoang phí, sa đọa, mất hết sức lực, nên không còn sức để mà xây dựng đất nước nữa. Đây là một điều mà chúng ta không ngờ, mà nhà nước cũng không ngờ, là muốn xây dựng một cái kinh tế vững mạnh cho đất nước,

[49:47]trước hết phải xây dựng một cái văn hóa lành mạnh cho đất nước trước. Nghĩa là dân tộc ta phải có một văn hóa lành mạnh, cái người thanh niên biết kiềm chế mình, không có hoang phí sức lực vì ăn chơi, rồi mới đem cái sức lực đó mà xây dựng đất nước được. Nếu mà xây dựng kinh tế mà không xây dựng văn hóa trước hết, thì đất nước đó không thành công về kinh tế. Các nhà kinh tế họ tính toán đủ trò đủ màn á, là quy luật kinh tế, có phương trình, tiền tệ, cung cầu, chứng khoán, hối đoái, ngoại tệ, rồi đủ thứ mặt á, nhưng họ quên một mặt là văn hóa. Lối sống, cái đạo đức của từng con người trong cái xã hội đó

[50:29]thì ảnh hưởng rất lớn đến cái nền kinh tế của quốc gia đó. Vì vậy, khi mà chúng ta hôm nay nói về thiền, nói về triền cái dục tham, sẵn đây chúng ta nói qua vấn đề xã hội một chút. Và cũng muốn nhắc nhở trước hết là đất nước chúng ta, nhà nước phải có trách nhiệm hơn trong việc bảo vệ bản sắc văn hóa, thuần phong mỹ tục của dân tộc. Bởi vì đó là tiền đề để giữ được linh hồn của đất nước mình, mà cũng là tiền đề để xây dựng kinh tế. Và chúng ta cũng kêu gọi mỗi người đệ tử Phật của chúng ta phải là một chiến sĩ dũng cảm, sáng suốt, chống lại cái lối sống mà buông tuồng, nuông chiều về tình dục.

[51:05]Chúng ta nhắc qua một chút. Bây giờ chúng ta nói qua cái triền sân. Sân là gì? Sân là gì? Sân là một nơi mà không có tường và không có mái, cho nên mưa gió tạt vào được, phải không? Sân là như vậy. Và vì mưa gió tạt vào cho nên chúng ta bị ướt. À, thì chúng ta bị ướt cho nên chúng ta bực bội, khó chịu, tức tối, nóng giận, căm hờn. Sân là như vậy. Sân là cái gì mà không có định nghĩa được, nhưng mà nó sôi động, à nó xao động, căng thẳng, tức giận, bực bội, căm ghét, đại khái là đó gọi là sân. Chúng ta không dùng ngôn ngữ để diễn tả được, nhưng mà chúng ta trải qua kinh nghiệm thì chúng ta biết những cái

[51:57]gì làm mình bất mãn, hận thù, sôi động, khó chịu, tức tối thì đó đều là là sân. Ừ. Thì chúng ta thấy là những cái tâm trạng mà sôi động, bực bội, tức tối đó nó không phù hợp với cái tính cách của một người tu hành giải thoát. Nên vì vậy, cái người tu giải thoát phải vượt qua được cái cái trạng thái sân như thế. Ừ. Nếu ngày nào mà mình còn sân á thì mình không được biện minh, không được đổ thừa cho hoàn cảnh nha. Không được nói: "Ủa sao mà nóng nảy vậy?" Nói: "Nó làm vậy mà tôi không nóng sao được!" Mình đổ thừa người khác, không được. Có thể người kia làm sai nhưng mình không được sân. Không được sân.

[52:41]Mình sân mình sai theo. Mình sân tức là mình còn triền cái sân hận. Còn cái người ta sai á thì có khi chúng ta im lặng, bởi vì mình không có biết, không có duyên để xử lý, nhưng có khi chúng ta bày tỏ quan điểm để mình sửa, góp ý người khác. À, nhưng mà trước hết là không được sân.

[53:03]Thì cũng vậy, cái sân nó là một cái triền cái, tức là nó một cấu trúc nằm bền vững ở trong tâm. Khi chưa có ai chọc á thì mình không có sân, nhưng mà ai chọc thì mình nổi nổi sân. À ví dụ như là mình lỡ bước vô phòng cái thấy huynh đệ mình đang ăn ăn bánh, à thì người ta mở cái bánh ra người ta đưa trước mặt mình, mình tính đưa tay lấy thì người ta lấy lại, người ta bỏ vô miệng người ta, cái mình nổi sân lên liền. Mình mới trợn mắt lên thì người ta lấy cái bánh thứ hai người ta đưa tiếp cho mình, mình cầm mình ăn cái mình hết sân. Đó như vậy, là như vậy. Thì như vậy cái sân nó có duyên, nó có một điều kiện gì đó nổi lên nổi xuống nổi lên nổi xuống.

[53:44]À không cho ăn thì sân mà cho ăn hết sân, không cho ăn cái sân, cho ăn hết sân. Nó cứ nổi lên nổi xuống. Hoặc là khen và chê cũng vậy, ví dụ người ta gặp mình, người ta nói mình: "Thầy đẹp trai" câu thứ nhất, câu thứ hai: "Nhưng mà thầy hơi ngu", cái là sân liền. Đó. Tức là khen thì không sân mà chê cái sân, à. Nhưng mà vừa thấy mình sân cái người ta nói tiếp: "Thầy ngu chứ nhưng mà thầy dễ thương", cái hết sân. À. "Thầy dễ thương nhưng mà thầy hay ăn vụng", cái sân lại. Tức là cứ theo khen chê đó mình nổi lên nổi xuống như vậy, à vậy. Thì đó là điều kiện nó kích động lại bởi vì bên trong mình còn cái triền cái sân ở trỏng á, phải không?

[54:21]Chứ nếu mà triền cái sân nó hết rồi thì mình bình thản trước cái khen, cái chê của người khác. Nhưng đó là những cái khen chê nhỏ nhỏ. Ví dụ bây giờ người ta nói một cái chuyện động trời hơn, động trời hơn. Ví dụ như mình nghe người ta nói về mình thế này: "Cái ông thầy đó là tôi biết ổng mà, ổng ở gần chỗ tôi, hồi ổng trước khi đi tu là ổng hãm con đứa, đem ra làng, nghĩa là đem ra xã kiểm điểm, phạt ổng tù treo tù ở gì đó, rồi sau đó ổng bây giờ không còn mặt mũi nào ổng vô đây ổng tu nè, tôi biết chứ đâu." Thì mình nghe làm sao? Mình nghe mình bị cảm giác thế nào, quý thầy tưởng tượng coi? Điếng người hết phải không? Điếng người hết.

[55:03]Trong khi mình đi tu là vì lý tưởng, phải không, vì lý tưởng tu hành, mong muốn là đem cái điều tốt đẹp đến cho thế gian, bây giờ tự nhiên người ta bôi nhọ mình thành cái thằng mà nghĩa là hết đường sống rồi phải vô chùa mà trốn thôi, chứ ở ngoài đời không có ai chứa nó hết, cái thằng đó tôi biết mà, giờ đi tu cạo đầu coi vậy chứ tụng kinh chứ tôi biết nó hãm con gái người ta. Cái câu đó nó quá động trời. Chứ còn cái khen chê đôi khi mình nhẫn được. Ồ khi cho mình ăn giựt lại thôi mình cũng cười, mình quen rồi, hoặc khen mình, chê mình một câu mình cũng cười, nhưng mà nói tới bôi nhọ mình không còn gì nữa thì điếng người liền. Có không?

[55:37]Quý thầy bị cái đó coi thử coi, chịu không nổi đâu. Thì đó những cái mà nó quá nặng, nó giống như nó dập mình không còn đường sống. Nhưng mà bị như vậy mà không sân á thì đó mới là thứ thiệt, mới là thứ thiệt, con người tu hành thứ thiệt. Đó. Thì cũng cầu mong cho ngày nào quý thầy bị ai nói vậy thử nha, thử coi. Coi chịu nổi không. Mà trên đời nó vậy đó. Ví dụ như là nói nhiều khi nói thuyền nhỏ sóng nhỏ, thuyền lớn sóng lớn á, chứ bây giờ còn là học tăng, chuyện nó đơn giản, đôi khi mình nói, mình nghe những lời đàm tiếu nói xấu qua xấu lại chút đỉnh, nhưng một ngày nào đó ví dụ quý thầy ở trên vị

[56:16]trí cao, nhiều khi tu lâu năm mà bốn năm chục năm sau bất ngờ có một người trong đây lên làm hòa thượng trưởng ban trị sự gì chẳng hạn, mà khi người ta muốn hại mình, người ta phải hại ở cái cái thủ đoạn nặng hơn chứ không còn là một câu nói xấu nhè nhẹ nữa. Nhưng mà tới lúc đó cũng phải giữ lòng mình bình thản như mây như gió, chứ không có không được giận là vậy. Bởi vì lớn thuyền lớn sóng, cái mưu mô hiểm độc người ta hại mình nó trầm trọng hơn nhiều. Ừ. Cái việc mà mình nổi sân người khác là khi bị người ta xúc phạm, người ta làm mình bị tổn hại, bị thiệt thòi, hoặc là người ta là người nằm ở dưới mình,

[56:54]nằm trong phạm vi trách nhiệm của mình mà người ta làm sai nên làm cho mình cũng bị ảnh hưởng, nên làm cho mình sân. Cho nên cái liên quan cái sân là có cái liên quan đến cái vị kỷ, vị kỷ là như vậy. Chứ nếu mình không có vị kỷ mình cũng không có sân. Và đặc biệt là nó liên quan đến cái ghét.

[57:16]Cái sân luôn luôn liên quan đến cái ghét. Hễ là lòng mình còn ghét ai á thì thế nào cũng có ngày nổi sân. Giống như hồi nãy tham dục á, mình cứ tưởng là nhờ thiền định hết tham dục chứ đâu biết rằng trước đó phải nhờ công đức và và ý chí. Thì cái sân cũng vậy, khi mình phá được cái sân mình cứ tưởng là nhờ mình thiền định cho nên phá được cái sân, chứ đâu biết rằng thực sự là trước đó mình phải có cái công phu nhiều năm tháng mình diệt trừ cái ghét trong lòng mình. Là tập làm sao sống trên đời không ghét ai hết, bất cứ ai, bất cứ ai không ghét ai hết. Dù cho người đó à hại mình, nói xấu mình thế nào, lòng cũng không ghét,

[57:59]chỉ đáng thương thôi, không ghét, mà phải tập như vậy. Mà phải gặp nhiều nghịch cảnh để thử thách điều đó. Được không? Quyết tâm tập như vậy, bởi vì chúng ta là đệ tử Phật, trong lòng mình có còn ghét một người nào đó thì mình chưa có đáng là đệ tử Phật. Nhớ như vậy. Hãy kiểm lại trong tâm chúng ta, rà soát lại hết trong lòng mình coi là từ trước đến giờ sống mình có ghét ai hay không. Có không? Có không? Có khi có, có khi không. Nhưng mà quý thầy á nhiều khi lòng cũng nhẹ hơn quý cô, chứ còn hỏi có hay không quý cô trả lời rập: "Có!" Bởi người nữ thương ghét nhiều, còn người nam coi vậy chứ hời hợt, cũng ít thương ít ghét ai rõ ràng. Ừ.

[58:46]Tuy nhiên là cái ít thương ít ghét nó nó thành một cái cảm tính tự nhiên, chứ nó chưa phải là một lập trường của sự tu hành. Bây giờ chúng ta phải làm cho nó trở thành cái lập trường của sự tu hành là dứt khoát trong lòng nguyện lòng không ghét ai hết. Ừ. Được không? Ráng nha, phải ráng thì phải quyết tâm như vậy. Mà phải diệt trừ cái ghét trong lòng mình cũng phải là bốn năm năm như vậy đó, nó mới thành cái gốc công đức, rồi từ cái gốc công đức này chúng ta kết hợp với công phu thiền định thì một ngày nào đó chúng ta mới phá được cái triền cái sân hận, lúc đó không có sân, ai làm gì làm không sân, tại không ghét nên không sân.

[59:26]À, không ghét không sân. Tuy nhiên nó có trường hợp này, là khi người ta làm sai có khi tổn hại tới mình, có khi không tổn hại tới mình, nhưng mà vì người ta sai là mình có hai cái thái độ: một là chúng ta im lặng, hai là chúng ta bày tỏ quan điểm.

[59:47]Khi mình sân thì là chuyện bỏ đi, chúng ta không kể, đây là trường hợp không sân, không sân nhưng mà chúng ta vẫn có hai cái thái độ để đối với cái việc làm sai của người khác: một là chúng ta im lặng, hai là chúng ta bày tỏ quan điểm. Khi nào thì chúng ta im lặng và khi nào thì chúng ta bày tỏ quan điểm? Ai biết? Ai có kinh nghiệm?

[1:00:14]Ví dụ, ví dụ là có những cái điều khi người ta làm sai, hoặc là khi người ta nhục mạ, nói xấu mình, mà mình thấy rằng mình nói đính chính vô ích, nó chỉ làm rối rắm thêm, có những lúc nên im lặng. Ví dụ như trở lại cái chuyện mà là có ai đó nói xấu, ồ nói đi tu gì trước là hãm con gái người ta, cái câu đó mình biết là người ta có ác ý muốn hại, và trước những chuyện động trời như vậy, mình bình thản không nói, không trả lời, im lặng không trả lời, không cần phải đi đính chính và giải thích gì hết, cứ giữ sự tu hành chuẩn mực của mình, và chính cái tu hành đàng hoàng, chuẩn mực của mình, 5 năm sau mọi người mới

[1:01:00]mới bắt đầu là được giải thích bằng cái sự tu hành chân chính của mình, không thèm nói, hoặc là 10 năm sau, và chấp nhận 10 năm sau hay 20 năm sau người ta sẽ biết được sự thật, bây giờ không thèm nói luôn, và chỉ lấy sự tu hành đàng hoàng hằng ngày của mình, lấy bổn phận trách nhiệm mình đối với Tam Bảo từng giờ từng phút là câu trả lời, chứ không thèm đề cập đến vấn đề đó, không thèm nhắc tới chuyện đó, chuyện mà người ta nói xấu mình dữ dội như vậy, thì có trường hợp im lặng không nói, được không? Được không? Có những lần trường hợp như vậy, có khi là để 10 năm sau người ta sẽ biết thế nào là sự thật, bây giờ không thèm nói.

[1:01:38]Và có những trường hợp mà mình bày tỏ quan điểm liền lập tức khi thấy người khác sai, khi thấy người khác sai.

[1:01:47]Ví dụ như là mình có bổn phận giữ tiền,

[1:01:51]thầy giao cho mình bổn phận giữ tiền, cái có người nói với thầy: "Thấy huynh đó thầy giữ tiền thầy rồi con thấy hay gặp cái Phật tử nào đó hay lấy tiền đưa cho người ta". Cái ông thầy ổng kêu mình lên ổng hỏi là: "Con có lấy tiền chùa con đưa cho ai không?". Thì lúc mình phải làm sao? Mình phải làm sao, có im lặng được không? Không, lúc phải trả lời: "Nói dạ thưa thầy không bao giờ con tham lạm tiền của chùa, thầy đã giao con giữ chặt không có bao giờ mất đồng nào, là sổ sách đầy đủ thầy có thể kiểm tra vân vân". Thì cái đó là cái câu mình phải bày tỏ quan điểm, chứ không phải là lúc đó là im lặng.

[1:02:28]Hồi xưa có cái câu chuyện dễ thương mà tôi không biết xuất xứ, tại tôi nghe tôi đọc có một lần cho nên tôi không có biết chắc là câu chuyện có thật hay không. Thường thường tôi phải kiểm tra một câu chuyện cổ đó hai, ba nguồn rồi tôi mới xác định là thật hay không. Câu chuyện kể rằng ở bên cái chùa Trung Hoa, trong đó có hai vị Thượng tọa chơi rất thân với nhau, rất quý trọng nhau, nhưng một vị thì lúc nào cũng hiền lành, từ ái, một vị thì rất là nghiêm khắc và hay trừng phạt trong chúng. Cái ông mà hiền lành á thì ai mà phạm lỗi gì ổng chỉ cười cười, ổng nói ổng khuyên, còn cái ông mà nghiêm á, ai phạm lỗi ổng lấy hèo ổng đánh liền.

[1:03:09]Và hai ông này rất là quý nhau mà hai ông là hai cái thái độ khác hẳn, trong chúng không biết nó như thế nào, nói: "Ủa hai ông ngược tánh nhau mà sao chơi với nhau thân?". Đến cái ngày mà chết á, thì hai ông lên ngồi chung một sàng, ngồi kiết già, tịch đi cùng lúc luôn. Tức là hai vị Bồ tát thị hiện, nhưng một vị thì thị hiện cái hạnh hiền lành, từ ái, còn một vị thì thị hiện cái hạnh là nghiêm khắc, cả hai đều lợi ích để dạy chúng hết, chứ không có cái nào là dư, và điều này để nhắc cho chúng ta rằng là vì lợi ích chúng sinh, chúng ta phải vừa từ ái mà vừa vừa vừa nghiêm khắc. Đó cũng là lý do mà chúng ta ca ngợi Đức Phật là Đấng gì?

[1:03:54]Đấng Nghiêm Từ, phải không? Vừa nghiêm mà vừa từ. Nên tuy nói rằng chúng ta hay nhắc Đức Phật của chúng ta là Đấng từ bi vô lượng, khi chúng ta mà gặp Đức Phật, mình mềm lòng liền vì cái hiền lành, thương yêu Đức Phật tỏa ra, nhưng mà chúng ta rất là kính nể, vì sao? Bởi vì cũng ngay nơi đó có một cái gì nó nghiêm trang tỏa ra, chứ không phải là chỉ hiền không, nên hiền lành người ta dễ bỡn cợt, coi thường, phải có cái nghiêm để người ta sợ. Một người thầy, một người lãnh đạo phải cần cả hai yếu tố đó. Có nhớ cái bài hát Trầm Hương Đốt không? Quý thầy có nghe không? "Nguyện nguyện kính Đấng Nghiêm Từ vô lượng,

[1:04:35]cầu cầu xin chứng tâm thành chúng con, vờn vờn khói kết mây lành cúng dường", có nghe chưa? Trời, sao mà nhà quê dữ vậy trời? Này mấy cô biết liền á. "Nguyện nguyện kính Đấng Nghiêm Từ vô lượng, cầu cầu xin chứng tâm thành chúng con,

[1:04:59]vờn vờn khói kết mây lành cúng dường". Nghe chưa? Mới nghe hả? Trời ơi đúng rồi.

[1:05:16]Còn cái người mà phá được cái triền cái sân rồi đó, thì lòng họ phẳng lặng, không một hạt bụi nổi sân khởi lên, là khi mà gặp chuyện trái ý, nghịch cảnh, mưu hại, vu khống, lòng họ không một hạt bụi nóng giận nổi lên, hãy nhớ, nhớ tôi xác định nhắc đi nhắc lại cái chữ là không một hạt bụi nha, không một hạt bụi, tỉnh bơ. Cho nên là chúng ta phải dọn cái công phu là không có ghét ai nhiều năm nhiều tháng thì mới đạt được như vậy. Giống như một Bồ tát nghịch hạnh vậy, khi các ngài thị hiện có khi là làm vua cầm quân đi đánh giặc, mà có khi phải giết người á, nhưng mà trong lòng không ghét ai, ví dụ như Thành Cát Tư Hãn của Mông Cổ.

[1:06:00]Vào cái thời đó thì Hồi giáo họ lập những đội quân họ đi truyền đạo, ai không theo đạo họ giết liền, tức là truyền đạo rất tàn bạo, và đạo Phật mình là đối tượng đầu tiên, họ vào gặp Tăng Ni là hiền lành, nhẫn nhục, chém đầu hết, tượng đập, chùa đốt, và họ tiêu diệt hết cả đạo Phật một dải từ bên Trung Đông qua tới Trung Á, Nam Á, châu Á tiêu hết luôn. Lúc đó Thành Cát Tư Hãn xuất hiện, từ một bộ tộc ổng lên ổng lãnh đạo cái bộ tộc ổng rồi, ổng khống chế, đánh hết, bắt tất cả các bộ tộc Mông Cổ khác phải quy phục, sau đó ổng lập những đội quân hùng mạnh ổng đi tràn qua bên Trung Đông, Trung Á, và đối tượng tiêu diệt của ổng là Hồi giáo trước hết,

[1:06:38]giết sạch Hồi giáo, chặn đứng sức mạnh Hồi giáo lại. Nhờ như vậy mà Trung Hoa không bị uy hiếp, chứ nếu không có Thành Cát Tư Hãn mà diệt bớt cái lực lượng Hồi giáo, có khi Trung Hoa giờ này cũng đã theo đạo Hồi, mà Việt Nam chúng ta giờ này cũng đã theo đạo Hồi. Vì họ đánh tràn hết, và lúc đó quý thầy không có được mà cạo đầu tu như vậy, một người giờ phải mắc bốn vợ cho đủ tiêu chuẩn, còn quý cô thì phải bịt đầu cho kín, chỉ ló hai con mắt ra. Thì cũng nhờ Thành Cát Tư Hãn, cho nên mặc dầu là sau này thì do cái đà đó quân đánh tùm lum cũng đem quân qua Việt Nam đánh mình ba lần, mà ba lần thua xiểng niểng, do cái khí thiêng của dân tộc chúng ta

[1:07:15]có những anh hùng hào kiệt như vậy, nhưng mà phải nói rằng cái công của Thành Cát Tư Hãn rất là lớn khi mà chặn được đạo Hồi lại, chứ còn không là họ tiêu diệt hết cả cái vùng Á châu này. Cũng giống như ông Chánh án vậy, ví dụ khi mà ổng xét xử tội nhân, khi mà nghe phân tích hết, thì thấy cái thằng này nó quá tệ, thôi phải tử hình, chiếu theo luật, thì cũng tuyên án là với những tội danh như vậy như vậy, không còn tình tiết giảm nhẹ, tòa tuyên án tử hình. Thì khi ổng tuyên án tử hình ổng cũng chẳng ghét cái người đó, nhưng mà bổn phận phải làm. Thì cũng vậy, cái người tu chúng ta vậy, khi mà diệt trừ được cái triền cái sân hận rồi á,

[1:07:50]chúng ta cũng chẳng ghét ai, nhưng mà đôi khi nghiêm khắc thôi, ví dụ thấy người sai mình phải nhắc nhở, chứ mình không phải là mình ghét mình giận người ta, nhớ như vậy. Mà khi mình không ghét không giận á, mình dễ dạy người ta lắm. Một cái triền cái nữa là hôn trầm, hôn trầm nghĩa là gì? Là buồn ngủ. Thật ra ngủ là một nhu cầu quan trọng của cơ thể, thiếu ngủ mình sẽ bệnh rồi chết liền, bệnh rồi điên rồi chết. Nên ai mà chuẩn bị trước khi bệnh tâm thần họ đều mất ngủ cái đã, rồi mới bệnh tâm thần. Thì giấc ngủ quan trọng, giấc ngủ phục hồi được năng lực, chữa những cái bệnh tiềm tàng trong cơ thể chúng ta,

[1:08:29]nên ai mà ngủ ngon là người luôn luôn khỏe mạnh. Nhưng mà tuy nhiên, mà ngủ nhiều quá nhiều khi chúng ta không ngồi thiền được, và khi chúng ta muốn thức mà không thức được thì lại là một cái dở. Ví dụ có khi chúng ta ngồi thiền khuya, 11 - 12 giờ, mình muốn ngồi thêm, mà cơn buồn ngủ ập tới thì là tức là chúng ta còn bị cái triền cái hôn trầm nó đánh vào trong tâm, nên phải vượt qua. Và đặc biệt là cái người mà chứng được chánh niệm tỉnh giác á, họ muốn thức là tỉnh táo, không ngủ nha, không buồn ngủ. Chứ còn mà hễ bị buồn ngủ, tức là cái triền cái hôn trầm chưa phá được. Chúng ta nghe kể chuyện ngày xưa có những vị thiền

[1:09:05]sư vì để mà chống lại cơn hôn trầm họ lấy dùi họ đâm vào đùi họ lúc ngồi thiền, có nghe không? Hoặc là có người ngồi bên vực để cho nếu mà mình té chết ráng chịu, ráng mà thức để mà ngồi. Đó là do lúc đó triền cái hôn trầm chưa phá. Nhưng mà cũng có vị hễ buồn ngủ, thôi nằm xuống ngủ chút xíu, 5 phút ngồi dậy, ngồi thiền rất là tỉnh. Nhưng mà như vậy đều là chưa phá được triền cái hôn trầm. Chứ người phá được triền cái hôn trầm rồi, hễ muốn ngồi thì ngồi liền, không có buồn ngủ, không buồn ngủ. Chỉ trừ trường hợp ví dụ vị đó mệt vì chuyện gì quá thôi muốn đi nằm nghỉ cho khỏe thôi, chứ còn nếu mà muốn thức rồi thì phải thức, chứ không có buồn ngủ.

[1:09:49]Có khi muốn thức suốt đêm thì cứ thức suốt đêm mà tỉnh thôi, an trú trong chánh niệm rồi, thức qua suốt đêm. Tuy nhiên không được lạm dụng, vì sao? Vì cơ thể vẫn cần ngủ. Nên do đó, phải giữ giấc ngủ, vì ngay cả Đức Phật cũng phải ngủ vài tiếng đồng hồ mỗi ngày, các vị A-la-hán cũng phải ngủ vài tiếng đồng hồ mỗi ngày. Đôi khi đặc biệt thì các ngài thức luôn, có cần có khi ngài thức luôn một tháng cũng được á, nhưng mà không lạm dụng, mà cứ bình thường cứ phải ngủ đều đặn, thì chúng ta cũng vậy, không được gượng ép. Khi mình chưa phá được cái triền cái hôn trầm thì vẫn phải ngủ cho nó điều độ để giữ sức khỏe. Nhưng mà chúng ta chỉ biết rằng,

[1:10:27]một ngày nào đó mà tâm mình an trú được chánh niệm, nó vằng vặc trong sáng, tỉnh táo, và khi mình không muốn ngủ thì cơn buồn ngủ không được quyền xuất hiện, đó là chúng ta phá được cái triền cái hôn trầm. Bây giờ nói qua triền cái trạo cử, trạo cử là gì? Trạo cử là cái tình trạng cơ thể chúng ta không yên, hay bị nhúc nhích khi chúng ta ngồi thiền. Do đâu như vậy? Là bởi vì trong não chúng ta có những cái rung động thần kinh nó truyền xuống dưới tứ chi, với toàn thân, cứ làm cho chúng ta hay nhúc nhích, nhúc nhích, không có bất động được, và đó cũng là một cái cái triền cái. Cái nhúc nhích này đó, đôi khi không có thấy được bằng mắt thường.

[1:11:09]Ví dụ như khi chúng ta ngồi thiền, người ngoài nhìn vào thấy chúng ta ngồi bất động, nhưng kỳ thực là chưa bất động, vẫn còn cái nhúc nhích rất nhỏ, chút chút chút chút, mà tự mình thấy thôi, chứ người ngoài không biết. Ví dụ như kỳ rồi khi chúng ta thi mà thi ngồi thiền cũng vậy, thì cái người chấm điểm thấy chúng ta ngồi đẹp quá cho 5 điểm. Nhưng mà sự thật là mình có bất động không? Không, mình vẫn nhúc nhích ít ít chút chút, nhưng mình ráng giữ, thì thôi giai đoạn đầu cũng là như vậy là tốt. Chứ còn mà cái người mà phá trừ được triền cái mà trạo cử á thì nó xuất hiện một cái trạng thái rất là

[1:11:44]lạ, là bỗng nhiên thấy thân mình cứng như khúc gỗ. Đây là một cái điểm để chúng ta làm thước đo. Nên có nhiều người nói á, nói nói là: "Tôi ngồi thiền, tôi thấy mất thân, không còn thân, chỉ còn cái biết và hơi thở", mình nói ngay người này chưa phá được triền cái trạo cử. Kết luận liền! Trước kia mình không biết á thì mình còn sợ, nói: "Chao, người này tu cao quá ha!". Tu mà thấy thân không còn, chỉ còn hơi thở và cái biết thì tưởng là cao, không! Nếu căn cứ theo cái tiêu chuẩn mà Phật dạy thì người đó chưa phá được triền cái trạo cử, mới chứng được chánh niệm tỉnh giác mà thôi, nên thấy thân không.

[1:12:24]Còn khi phá được trạo cử rồi đó, sẽ thấy thân cứng. Thân cứng. Tự nhiên thân cứng như một khúc gỗ, mặc dù không gồng. Không gồng nha, vẫn ngồi đó bất động, cứng như khúc gỗ. Lạ như vậy. Rồi khi nào mà nhập được sơ thiền á, thì bắt đầu thân mới bắt đầu mềm lỏng lại.

[1:12:47]À, ngộ như vậy. Nhớ như vậy. Rồi tới nhị thiền thì thân lại chuyển biến, chuyển biến một lần nữa. Thì ở đây á, Đức Phật á đánh giá cái tiến trình tu hành của tâm á là nhìn nơi thân á. À, khi mà cái thân không á, cái thân trống không, mất thân á, tức là thân trống á, thì là mới chánh niệm tỉnh giác thôi. Phá được triền cái trạo cử á thì thân bắt đầu cứng lại như một khúc gỗ. Mà khi nhập được sơ thiền thì thân lại mềm lỏng như nước xà bông. Phật dạy điều này rất là rõ, rất là lạ. Chúng ta cứ tưởng mất thân là cao siêu cái gì hết hết cao siêu, không phải. Nó lại sai căn bản. Cái căn bản là thân phải cứng,

[1:13:25]bắt đầu mới là đúng là phá được cái trạo cử, triền cái trạo cử. Rồi khi nhập được sơ thiền á thì thân lại mềm lỏng như nước xà bông. Mà ngộ nha! Cái nước xà bông này từ thời Đức Phật là đã nói tới rồi. Ngài dùng cái chữ là "bột tắm". Lúc đó cái người bình dân á thì không có cái loại bột tắm này. Cái người bình dân họ không biết mình không biết hồi xưa thời Ấn Độ có cái hương liệu gì để tẩy hay không, hay là chỉ tắm nước không rồi lên, được gì đó được. Nhưng mà ở trong cung vua á, họ chế được một loại bột tắm dành cho vua chúa. Vì Đức Phật chúng ta là thái tử nên Ngài được hưởng những cái tiện nghi đó.

[1:14:01]Thì khi mà tắm á, có cái bồn thì cái người hầu tắm á, cái người mà để lo việc tắm họ mới đem cái loại bột tắm đó họ lên họ quậy. Họ quậy rồi, bắt đầu cái cái bồn nước đó nó trở nên nó sền sệt, thì cái người tắm họ mới leo vào đó họ ngồi, họ lấy cái nước, nước sền sệt gọi là nước của bột tắm mà đã sền sệt mềm mềm họ khoát lên người họ là tẩm họ tẩy rửa. Như vậy vào thời đó, Ấn Độ cũng văn minh, cũng biết làm một loại bột tắm. Mà cái loại bột tắm đó bây giờ chúng ta gọi là xà bông, phải không? Xà bông. Nhưng mà cái sền sệt mềm mềm á nó lại không phải giống như xà bông mà nó giống như cái gì? Giống như kem tắm hay là sữa tắm bây giờ, phải không?

[1:14:40]Quý thầy có biết sữa tắm không? Biết không?

[1:14:50]Quý thầy cũng hơi hơi, nói chung là hơi hai lúa một chút. Lần sau quý Phật tử á mua cúng dường quý thầy nha! Mỗi người một chai sữa tắm giùm thầy cho quý thầy biết thế nào là sơ thiền. À, biết thế nào là sơ thiền. Thì đây là ngộ vậy đó! Nghĩa là khi mà thấy thân trống không hết trơn rồi, tưởng mình ngon, không phải. Tiếp tục tu một thời gian vững vàng, nhìn thân bắt đầu nó cứng lại như khúc gỗ thì mới là phá được triền cái. Đến ngày nào mềm lỏng ra như một đống nước xà bông ngồi, mà ngồi như một cục nước xà bông á thì mới gọi là sơ thiền. Đây là cái thước đo rất là chuẩn. Còn trước đây mình không có Phật dạy,

[1:15:27]mình không y cứ theo kinh Phật, mình cứ đoán mò mò. Mình tu thấy tâm mình không có vọng tưởng nữa, tưởng mình giỏi, ai ngờ là sai hết trơn à. Hết vọng tưởng không là cái gì hết trơn á. Hết vọng tưởng là mới là chánh niệm tỉnh giác à. Mới chánh niệm tỉnh giác, chưa phá được gì á. Rồi từ từ, từ cái hết vọng tưởng đó, bắt đầu phá được tham dục là không còn động tâm vì tình dục nữa. Thấy người nữ bây giờ người nữ lõa lồ ra cũng không phải là động tâm. Nhưng luyến ái có thể còn. À, ngộ như vậy. Tại vì cái duyên luyến ái nó là thuộc nhân duyên nó sâu hơn. Có khi một cái vị đó người ta chứng thiền cao,

[1:15:59]nhưng mà không có xuất gia, vẫn ở với vợ con thì vẫn thương vợ con mình, chứ không phải là không, vẫn thương. Mặc dầu có thể không có cái tham dục, dâm dục, nhưng mà cái tình luyến ái còn. Bởi vì cái luyến ái nó sâu, phải chứng được những mức thiền sâu, chứng được vị Thánh mới sâu, mới phá được cái luyến ái cá nhân, không phải dễ. Nhưng còn riêng cái dâm dục nó thô thì phá rất là sớm, chỉ cần chứng chánh niệm tỉnh giác là phá được. Thấy người nữ khỏa lồ hiện ra, đứng trước mặt mình không động tâm thì là phá được triền cái tham dục. Hoặc là người ta nói bậy, nói xấu, vu khống mình mà không một hạt bụi sân hận nổi lên là phá được triền cái cái sân hận.

[1:16:34]Và khi ngồi thiền thức đêm không bị buồn ngủ là phá được hôn trầm. Và ngồi... Không biết cái triền cái gì ta? Còn triền cái hắt xì lớn quá.

[1:16:47]Còn ngồi thiền mà thân không gồng, tự nhiên mà nó vẫn hiện tự nhiên cứng một cách tự nhiên thì đó là phá được triền cái trạo cử. Đó, là vậy đó. Còn ngồi nghe giảng mà không hắt xì thì là phá được triền cái hắt xì.

[1:17:05]Mình nghe nói như vậy đừng có gồng nha, hễ mình gồng cái là bộ não hư liền. Bộ não hư là là mình sẽ bị điên đó. Nên có một sư cô vậy, lần trước tôi có nói chuyện á, tôi có kể chuyện sư cô viết thư hỏi tôi là nói: "Sao con tu thiền theo Thầy, theo Thầy rõ ràng mà bây giờ đầu con căng thẳng chịu không nổi? Là các bạn con kêu con là phải đi nhà thương, bệnh viện tâm thần thì con nói không, để con hỏi lại Thầy". Thì tôi viết thư tôi trả lời, tôi nói là: "Coi lại cái công phu mà giữ thân mềm mại, bất động giùm, buông lỏng toàn thân giùm, coi kỹ lại". Thì cô về cô sửa đó lại, cô viết thư trả lời lại nói:

[1:17:39]"Dạ, con hết bệnh, hết liền. Bắt đầu thân tâm con thư thái, an lạc". Chứ không ngờ cái căn bản là giữ thân mềm mại bất động thôi. Cho nên chúng ta nhớ là không được gồng cái thân. Tuy mình giữ bất động, không cho nhúc nhích nhưng mà không được gồng. Ngày nào mình chứng được chánh niệm và phá được trạo cử á thì mới tự nó cứng ngắc luôn. Tự nó cứng ngắc rồi, mà khi nào mà chứng sơ thiền thì nó bắt đầu nó mềm lỏng lại dần dần. Khác. Bây giờ cái triền cái cuối cùng là là hoang mang, là nghi đó. Tức là khi mà chưa phá được cái triền cái này đó, trong lòng mình chứ nó bí mật bên trong có cái hoang mang á.

[1:18:15]Ví dụ có người nào đó nói: "Tu vậy đi tới đâu?", mình: "Không biết đi tới đâu nữa". Nói: "Thôi, tu khổ quá, thôi đi về tôi cho anh đi học làm bác sĩ, ngon lành hơn. Thấy bác sĩ cứu người, thấy anh đi tu kiểu này tôi thấy không biết chừng nào anh độ được, anh làm phước anh giúp ai?". Cái mình thấy cũng có lý ha, giờ không biết đi ra đời làm bác sĩ được không? Mình hoang mang, dao động liền. Hễ là bị người ta thử một cái, người ta dí mình một cái cái mình hoang mang liền. Đó, là cái triền cái nghi còn. Hoặc là tự bản thân mình cũng vậy, mình nói: "Tu vậy không biết đúng đường chưa ta? Tu vậy không biết nữa đi tới đâu?",

[1:18:47]là cái hoang mang đó đó là cái triền cái nghi còn á. Còn không? Quý thầy còn không? Nó ngấm ngầm nó còn, chứ chưa xác tín được. Còn khi triền cái nghi mà nó phá được á, những cái đó mất liền. Bỗng nhiên mình xác tín, tự tin và vững đường đi, mình ai nói gì nói không nghiêng ngả. Có người lại nói: "Trời ơi, sao thầy đẹp trai đi tu uổng quá! Đẹp trai mà giỏi đi ra đây rồi tôi chỉ cho làm đi làm cán bộ, mình mới giúp dân giúp nước được hơn", đó. Rồi "Ai bắt thầy lấy vợ đâu, thầy cứ ra đây đi tôi cho...". Mình nói mình dao động liền, nhưng mà bây giờ ai nói gì nói, không không lay động, bởi vì con đường mình đã xác định rồi, không có sợ.

[1:19:22]Là cái đó là triền cái nghi mất rồi. Và khi mà mình xác quyết được đường đi rồi, tâm mình rỗng rang, thanh thản và biết chắc rồi, tự nhiên cái niềm tin đối với Phật mình rất là vững. Tự nhiên niềm tin với Phật, tại biết mình nhỏ bé mà đã như vậy nữa là Đức Phật muôn triệu lần cao siêu hơn, mình tin liền. Và cũng tin cái giáo pháp của Phật là chân thật, là chân lý có thể soi sáng được thế gian này, và tin được những vị thánh Tăng chứng ngộ, tin được xác quyết rõ ràng. Và đối với lý tưởng giác ngộ, trước đây mình có thể là còn dao động, nhưng khi mà phá được cái triền cái nghi này rồi thì mình coi như lý tưởng gần như tuyệt đối, không ai có thể làm gì mình lay động được nữa.

[1:20:02]Đó. Nãy chúng ta nói Đức Phật ca ngợi người nào mà tu mà đến phá được năm triền cái này giống như là bỏ được cái gánh nặng trên lưng xuống, trên vai xuống, người an vui nhẹ nhàng. Như là người bị mắc nợ nhiều năm không trả được, bữa nay bất ngờ trả được, lòng an vui nhẹ nhàng. Như một người đi lạc trong rừng hoang, hốt hoảng lo sợ, bỗng nhiên ra khỏi rừng hoang, tìm được đường về, lòng an vui nhẹ nhàng. Tức là nhiều cái ví dụ mà Đức Phật ca ngợi đối với một người phá trừ được năm triền cái. Chúng ta nhớ đến chữ Bát phong không? Lợi, suy, hủy, dự, xưng, cơ, khổ, lạc. Tức là đối với nghịch thuận nghịch cảnh trong cuộc

[1:20:45]đời này, mà cái người nào Bát phong xuy bất động, tám gió như thế thổi không động, thì được xem là người tu hành chân chính là một vị thánh ở đời. Thì chúng ta thấy phá năm triền cái này thì sao, làm thánh được chưa? Được rồi. Con người mà không tham, không sân làm thánh được rồi. Phải không? Tức là người mà không tham không sân thì tám gió thổi đâu động nữa đâu. Xác định được lý tưởng tuyệt đối rồi, người này làm thánh được rồi. Chúng ta nói người làm thánh được rồi, chúng ta không có nói đùa, bởi vì chúng ta căn cứ trên sơ quả Tu đà hoàn đó là người đó phá được cái gì? Thân kiến là ích kỷ nè, giới cấm thủ, học cái này chưa?

[1:21:29]Giới cấm thủ là cố chấp. Và nghi, nghi là hoang mang. Phá được ba cái này là chứng được sơ quả Tu đà hoàn. Phá thêm tham, sân thì chứng được Tư đà hàm và A na hàm luôn, chứng nhị quả, tam quả luôn. Thì ở đây người phá được năm triền cái là phá được ba cái này mất tiêu rồi. Thì đương nhiên cái thân kiến ích kỷ cũng mất mà, không còn cố chấp nữa. Cho nên, người phá được năm triền cái này chúng ta gọi là một vị thánh giữa đời được rồi đó. Tuy nhiên mà chưa nhập được sơ thiền. Chúng ta thấy sơ thiền khủng khiếp chưa? Sơ thiền rất là vĩ đại. Có người tu cả đời chưa chứng sơ thiền, không chứng sơ thiền.

[1:22:08]Thì nhị thiền sao, tam thiền, tứ thiền sao? Vì vậy chúng ta biết những vị mà chứng A la hán rất là vĩ đại. Nội mà phá được năm triền cái mình tu cả đời không phá được. Mà dù có phá năm triền cái vẫn chưa phải sơ thiền. Nhớ như vậy. Còn một vị A la hán là tự tại bốn mức thiền, nhập xuất tự tại, do đó chúng ta hiểu rằng cái vị thánh trong đạo Phật rất là vĩ đại. Chúng ta không có khen mình chê người, nhưng mà phải thật nói một điều rằng tuy chúng ta cũng là đoàn kết với tôn giáo bạn, nhưng bảo đảm không một tôn giáo nào bằng đạo Phật. Những cái điều mà họ gọi là thánh á, thật ra rất là tầm thường.

[1:22:48]Còn trong đạo Phật mà xét tiêu chuẩn mà gọi là thánh rồi, thật sự là thánh. Những người mà sống trên đời không còn tham, sân, xác định lý tưởng, không còn ích kỷ, không còn cố chấp, nhập xuất thiền định tự tại, đó mới thật là thánh. Cho nên tiêu chuẩn thánh trong đạo Phật nhiều khi thế giới không biết để công nhận, nhưng mà đó vẫn là một vị thánh vĩ đại. Còn nhiều khi thế giới chỉ công nhận là những người có những cái cống hiến lớn cho xã hội được gọi là thánh, chớ chỉ là chưa chắc đâu, chỉ là người có cống hiến được nhiều thôi. Chớ còn mà tiêu chuẩn để gọi là thánh trên cái đạo đức, trên cái trí tuệ như thế này, rất là lớn, mấy đạo khác không bằng được.

[1:23:24]Mình không khen, chê, mình cũng muốn đoàn kết, nhưng đó là sự thật. Và chúng ta may mắn chúng ta được là đệ tử Phật. Chúng ta đi trên con đường rất là lớn, rất là dài, rất là rộng, và chúng ta phải cố gắng. Tuy nhiên có một điều thế này, là chúng ta đừng nghĩ khi mình đã phá được năm triền cái, mình đạt được địa vị bất thối chuyển, bất thoái chuyển, vì sao? Vì chúng ta vẫn còn tà kiến. Tà kiến là những cái giáo lý mà chúng ta hiểu sai á, thì những cái hiểu sai đó vẫn có thể phá công đức chúng ta, khiến chúng ta làm điều sai lầm, rồi mình sẽ bị lui sụt ở một kiếp này hay kiếp khác. Nhớ như vậy nha.

[1:24:01]Cho nên, ví dụ chúng ta phá được năm triền cái rồi, vẫn nghĩ chưa phải. Mình vẫn còn hiểu lầm. Vì sao vậy? Vì chỉ có Phật mới hết tà kiến à. Còn chúng ta bảo đảm có, nhất là giáo lý chúng ta hiện nay qua mấy ngàn năm có bị thêm thắt, bị biến thái, nên bảo đảm có tà kiến lọt vào. Ví dụ, cái đơn giản, là nội cái mà đánh giá thiền trên thân hay tâm á, là chúng ta thấy đã khác nhau. Sau này, sau thời Đức Phật á, hay đánh giá thiền trên tâm. Cứ thấy tâm này là là Phật, không cần lạy Phật bên ngoài. À. Dễ thấy tâm là Phật. Còn thời Đức Phật thì sao? Đánh giá cái mức thiền trên đạo đức, trên trí tuệ và trên cái thân,

[1:24:44]đo cái cảm giác về thân để biết cái sự chứng ngộ mình tới đâu, tới đâu. Hai cái đó khác nhau hẳn. Tôi nói cái chuyện mà nội là xem cái tượng Phật mà chỉ là một đống xi măng mà để không cần lễ lạy, đó là một tà kiến sai lầm, nhìn không hết vấn đề. Nhìn không thấy hết vấn đề nên vẫn là một tà kiến. Tà kiến là hiểu không hết, hiểu sai. Ví dụ bây giờ, tôi nói quý thầy là một đống thịt, là một cục thịt, đúng không? Không đúng, bởi vì sao? Bởi vì trong cái cục thịt này, nhưng mà cục thịt này đẹp, thứ nhất. Có mắt, có mũi, có miệng rồi có mắt kiếng đeo rồi ngon nghẻo. Thứ hai nữa là đằng sau cục thịt này có cả cái lý tưởng

[1:25:19]giác ngộ giải thoát nằm ở trong á, phải không? Chứ đâu phải quý thầy chỉ là thịt, là xương đâu. Thì cũng vậy, cũng là một cục xi măng, nhưng mà cục xi măng mà để xây cái cột ngoài kia khác, mà cục xi măng mà tạc thành bức tượng Phật đẹp đẽ, biểu tượng cho Đức Phật và có thần lực của Phật gia hộ trong đó là khác à. Cho nên cái người lạy tượng Phật với lòng thành kính được phước rất lớn, được Phật gia hộ, điều đó rất rõ. Cho nên ai nói đừng lạy Phật, tượng xi măng lạy gì, đó là người tà kiến nguy hiểm, hiểu sai. Người đó đọa và kéo người khác đọa theo. Thì chúng ta cũng vậy. Ví dụ chúng ta tu mà phá được năm triền cái, đừng nghĩ là mình bất thoái chuyển,

[1:25:55]vì chúng ta vẫn có thể bị một giáo lý sai lầm nào đó gieo trong lòng mình rồi, mà vẫn chưa có dịp để gỡ ra, chưa dịp gỡ ra, là chúng ta vẫn có thể làm điều sai để thoái chuyển trở lại. Nên lúc nào cũng phải khiêm tốn và cảnh giác. Có ai hỏi gì không?

[1:26:12]Thôi, không hỏi gì thôi nghỉ ha. Tôi cũng phải về sớm chút. Nhớ khi mà chủ lễ xướng, mình bắt đúng cái giọng chủ lễ ha, tập cho quen. Nguyện đem công đức này, hướng về khắp tất cả,

[1:26:36]đệ tử và chúng sinh

[1:26:44]đều trọn thành Phật đạo.