[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:24]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:38]Xin cung thỉnh thượng tọa giảng sư an tọa, xin mời các Phật tử an tọa.
[0:45]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay chúng ta bắt đầu học qua kinh Pháp Cú. Bài kinh Pháp Cú là thuộc về Tiểu bộ kinh của cái bộ Nikaya nằm trong kinh Nguyên thủy. Và bên bộ A Hàm cũng có cái bộ kinh Pháp Cú tương tự. Thì kinh Pháp Cú là những bài thi kệ nó từng năm câu, sáu câu, hoặc bốn câu, mỗi một đoạn vậy nói một cái ý đạo lý nào đó. Và cô đọng, dễ hiểu. Cho nên là bộ kinh Pháp Cú được truyền bá rất là rộng rãi trên thế giới. Hình như hầu hết nước nào cũng đều có dịch cái bản kinh Pháp Cú, trừ mấy nước Hồi giáo. Mà kinh Pháp Cú dễ hiểu. Ví dụ như hôm nay chúng ta sẽ học cái đoạn này là:
[1:39]"Tâm dẫn đầu các pháp, tâm là chủ tạo tác. Nếu nói hay hành động với tâm ý ô nhiễm, khổ não sẽ theo ta như xe theo ngựa kéo." Đoạn thứ hai ngược lại cũng vậy: "Tâm dẫn đầu các pháp, tâm là chủ tạo tác. Nếu nói hay hành động với tâm hồn thanh tịnh, hạnh phúc sẽ theo ta như bóng không rời hình." Dễ hiểu không? Dễ hiểu không? Hiểu rồi phải không? Vậy thôi khỏi giảng nữa nha, được rồi. Pháp Cú là vậy đó, những đoạn ngă ngắn ngă ngắn mà đọc xong mình cảm thấy dường như mình hiểu rồi, vậy. Cho nên mà việc giảng kinh Pháp Cú đúng là làm việc nó hơi thừa hơi, rảnh rỗi. Thử mình nghe vài ba lần mình chán à.
[2:26]Bữa nay nghe một lần tò mò cho biết chứ nhiều khi giảng thêm vài ba lần nữa trời ơi, chưa giảng hiểu hết trơn rồi, giảng chi mất công. Thì chúng ta coi hôm nay mình còn học, mùng 1 chúng ta cũng học một bữa nữa, rồi chắc mình nghỉ luôn, nghỉ luôn. Qua năm sau, qua năm sau mới gặp lại. Tức là mùng 1 này chúng ta còn học một bữa Pháp Cú nữa rồi qua năm sau gặp lại. Qua năm sau thì chắc là chúng ta không có gặp nhau ngày mùng 1 nữa, mà chúng ta sẽ gặp nhau vào buổi sáng Chúa Nhật của cái tuần lễ thứ ba của tháng Âm lịch, hình như thầy trụ trì sắp xếp như vậy. Có cái bảng thời khóa đó, chúng ta theo đó làm.
[3:02]Thì trở lại cái kinh Pháp Cú đi. Thì từng đoạn từng đoạn dễ hiểu như vậy cho nên dường như ai cũng thích. Có những bài kinh nghĩa lý khó hiểu đòi hỏi ta phải được giải thích. Và chính vì vậy nên nhiều khi người ta cũng ngại. Cái người có trí tuệ thì thích, cái người không có trí tuệ người ta không tìm hiểu. Nhưng riêng kinh Pháp Cú thì lạ cái là ai cũng hiểu, đọc ra đơn sơ vậy ai cũng hiểu. Và do đó ai cũng thích như vậy. Tuy nhiên là tùy theo cái mức độ được triển khai mà ta sẽ thấy cái sức hiểu của ta về cái những bài kinh Pháp Cú này sâu cạn khác nhau như thế nào. Cái kinh Pháp Cú cái tiếng Pali là Dhammapada là mình nói theo kiểu trơn tru
[3:44]mình chứ còn nói theo các sư thì nó giọng điệu nó hơi khác, Dhammapada. Dhamma là pháp, ở đây pháp có nhiều nghĩa nhưng chữ Dhamma pháp ở đây có nghĩa là lời Phật dạy, cái nghĩa căn bản như vậy. Chứ còn chữ Dhamma pháp nhiều nghĩa lắm. Nhiều khi pháp này có nghĩa là mọi thứ trên đời cũng gọi là pháp nữa. Nhưng mà thường chúng ta hiểu chữ Dhamma là lời Phật dạy. Chữ pada có nghĩa là câu, cú. Nên cứ ghép lại ta gọi là Pháp Cú, đơn giản như vậy. Nhưng một nghĩa khác cái chữ pada đó thì nó lại là bước chân đi. À, cái chữ Dhamma lại có nghĩa là chân lý. Nên cái Dhammapada là từng bước chân đi về lẽ phải.
[4:28]Ý nghĩa thứ hai lại nghe rất là dễ thương. Nghe rất là hay. Còn cái nghĩa đơn giản nhất, Pháp Cú là từng câu lời Phật dạy, nghĩa như vậy. Còn cái nghĩa mà Dhammapada theo một nghĩa khác, pada là bước chân, Dhamma là chân lý thì là từng bước chân đi về chân lý, ý nghĩa nó như vậy. Thì những cái câu này Phật dạy ngắn gọn mà luôn luôn là nhân có một cái sự kiện gì đó, chứ Phật không nói khi không. Không phải khi không cái Phật nói mấy câu nãy mình vừa nghe, không phải khi không Phật nói vậy. Mà có một cái sự kiện gì nó xảy ra đó cái là Phật mới kể một cái truyện tích vào những kiếp xưa sự tình nó đã xảy
[5:06]ra như thế như thế, bây giờ nhân quả như thế như thế. Cho nên rồi Phật mới rút gọn lại, đúc kết lại trong vài câu ngắn gọn. Cho nên là khi học Pháp Cú thường người ta phải được nghe kể một cái chuyện tích, thì mình mới cảm thấy nó thông suốt hơn, dễ chịu hơn. Chứ còn mà khi không mình nghe mấy câu này mà không biết tự nhiên ở đâu Phật nói, chứ có cái nguyên nhân rõ ràng. Thì theo cái bộ kinh Nguyên thủy thì chúng ta có 423 bài Pháp Cú. Nói là 423 bài, sự thật là có những bài nó giống nhau. Ví dụ như vừa rồi chúng ta vừa đọc là hai bài. Nó ý ngược nhau thôi, nhưng mà hoàn toàn giống nhau. Cho nên hai bài mà chúng ta xem như một bài.
[5:47]Vì vậy là 423 bài Pháp Cú nếu mình học lại nhiều khi rút lại còn chừng trăm mấy bài. Trăm mấy bài mà nếu mà mỗi tháng học một lần thì trăm mấy tháng, chừng 10 năm hết à, không có gì hết trơn. 10 năm hết. Mình sẽ nghe Pháp Cú mình sẽ thấy nó chán á. Tại cứ Pháp Cú lần này cũng nghe Pháp Cú, lần sau nghe Pháp Cú, năm đầu mà thấy đông đông cái năm sau bắt đầu vắng dần vắng dần vắng dần. Tới hết bộ Pháp Cú ở đây còn có mình giảng sư à. Nó vậy thôi. Thì ở đây á cái bài kinh Pháp Cú dịch qua tiếng Việt Nam á cũng được dịch bởi rất nhiều tác giả, chứ không phải là một người dịch. Mà bản chúng ta học ở đây là bản của Hòa thượng Minh Châu.
[6:27]Thì bản của Hòa thượng Minh Châu ngài dịch sát theo nguyên nghĩa và ngài không đặt nặng cái tính thi kệ lắm, ngài không có trau chuốt, uốn nắn cho nó thành một bài thơ. Mà ý của ngài là muốn cho sát với cái từ của Pali. Vì vậy chúng ta nghe tính thi kệ không cao, hồi nãy chúng ta vừa đọc lại nó giống giống như vậy. Chúng tôi cũng có sửa một vài chữ cho nó dễ hiểu hơn chút, nhưng mà ngài dịch là vậy. Còn có nhiều tác giả họ dịch bài Pháp Cú lại dịch thành thơ lục bát, nghe cũng đã tai lắm. Tuy nhiên là vì chúng ta muốn cho nó sát với nguyên nghĩa Pali nên chúng ta sử dụng bản dịch của Hòa thượng Minh Châu.
[7:02]Còn nếu ai có điều kiện mà chúng ta gặp những bản dịch khác, nhất là những bản dịch mà có bằng thơ lục bát, thì cũng nên tham khảo thêm cho vui. Tại nhiều bản dịch cũng rất là hay, rất là hay. Nhưng mà thôi, thì thôi chúng ta đành dùng bản của Hòa thượng Minh Châu. Cái đoạn hồi nãy đó có cái chuyện tích như thế này. Chúng ta nghe kể cái chuyện tích chút xíu rồi để biết là vì sao mà Phật đã nói ra cái quan điểm này. Cái bài kệ Pháp Cú là: "Tâm dẫn đầu các pháp, tâm là chủ tạo tác. Nếu nói hay hành động với tâm ý ô nhiễm thì khổ não sẽ theo ta như xe theo ngựa kéo." Cái đoạn này rất là dễ hiểu phải không?
[7:38]Tức là tâm là gốc mọi điều. Mình muốn nói hay mình muốn hành động thì phải có cái tâm đi trước, phải không? Tâm phải quyết định trước rồi mình mới nói. Mình muốn chửi ai thì tâm cũng phải khởi lên trước rồi tâm mới điều khiển cái miệng. Mình muốn đánh ai thì tâm nó phải điều khiển cái tay mình mới đánh người ta được, nên tâm là chủ tạo tác là vậy. Nhưng mà nếu cái tâm đó là tâm xấu thì bảo đảm là lời nói xấu, hành động xấu và cái quả báo sẽ sẽ xấu. Đó là ý như vậy thôi, rất là dễ, nên không cần nghe giảng cũng cũng có thể hiểu được, không có sao. Cái chuyện nó xảy ra như thế này. Là vào thời Đức Phật có cái gia đình đó sinh ra được hai người con.
[8:18]Thì người con trai lớn là sau này xuất gia theo Phật lấy hiệu là Cakkhupala. Thì gia đình của hai anh em này cha mẹ rất là giàu, nên để lại cái gia tài lớn cho hai anh em. Nhưng mà người anh thì sau đó phát tâm xuất gia. Sau khi gặp được Phật thì phát tâm mạnh mẽ xuất gia, để lại hết toàn bộ tài sản cho em của mình. Thì tôn giả Cakkhupala sau khi theo Phật xuất gia là một con người cực kỳ tinh tấn, tu hành hết sức là nghiêm chỉnh, phải nói là một bậc chân tu, một bậc trưởng lão uy đức sáng chói. Thì có một lần chuẩn bị vào một mùa hạ, chuẩn bị vào một cái lần an cư thì tôn giả Cakkhupala mới dẫn một số vị tỳ-kheo xin đi về một cái làng xa để an cư.
[9:11]Thì Đức Phật đồng ý. Thì ngài cùng với một số tỳ-kheo đi du hành đến một cái khu vực, một cái khu vực cũng hơi xa, rồi cái xin dân làng chỉ cái chỗ nào đó thì dân làng chỉ một cái chỗ mà có rừng cây, có vài cái nhà lơ thơ, cũng không xa làng lắm để có thể đi khất thực. Thì trong cái buổi mà hội họp ngồi nói chuyện với nhau thì tôn giả mới dặn dò những huynh đệ của mình là trong 3 tháng an cư cố gắng tinh tấn để tu hành và mỗi người phải phát nguyện cái sự tinh tấn của mình như thế nào cho thích hợp. Thì những vị kia cũng nói lên là họ cũng sẽ giữ thời khóa, họ cố gắng tinh tấn để tu hành, vân vân.
[9:52]Riêng tôn giả thì tôn giả nói rằng: "Trong mùa hạ này, tôi sẽ phát nguyện là chỉ giữ ba oai nghi là đi, đứng và ngồi, không nằm để tinh tấn tu." Ý chí ngài sắt đá. Và kể từ đó ngài không nằm nữa. Nghĩa là khi ngủ cũng là ngủ ngồi rồi hoặc đứng hoặc đi để giữ cái tỉnh giác. Chúng ta có nghe một số vị họ tu khổ hạnh là không nằm nghỉ. Thì những vị đó có hai lý do. Thứ nhất là mấy vị đó sức khỏe cực kỳ tốt. Cái thứ hai là các vị đó hết sức là tinh tấn. Vì sao? Vì các vị cho rằng khi mà nằm như vậy, tâm nó sẽ dễ bị hơi mê một chút. Nên các vị muốn không nằm thì tu trong ba oai nghi đứng, đi, ngồi để tâm lúc nào cũng có cái tỉnh giác, kiểm soát được tâm.
[10:43]Đây là những cái tấm gương mà tinh tấn kỳ lạ, khó có trong cuộc đời. Thì tôn giả Cakkhupala cũng là một người như vậy. Ngài có ý chí sắt đá và ngài phát nguyện là không nằm. Thì khi mà ngài phát nguyện không nằm một thời gian như vậy, bắt đầu cái mắt của ngài bị bệnh, không biết lý do gì. Những vị tôn giả khác, có những vị cũng phát nguyện không nằm nhưng mà mắt không bị bệnh. Riêng ngài thì mắt bắt đầu nó đỏ lên, nó sưng tấy lên và ngài đi đứng, đi khất thực đồ rất là khó khăn. Đến lúc nhiều người phải dìu ngài đi. Thì sau này cái người dân làng họ mới nghe được thì họ đến, họ dắt một người thầy thuốc đến, người thầy thuốc chuyên chữa về mắt.
[11:21]Thì cái vị này sau khi khám bệnh cho ngài xong thì mới nói cái bệnh này không có nặng, có thể chữa được. Thì ông mới cho là trước khi ngài nằm ngủ, ngài hãy nhỏ thuốc vào mũi. Tại thuốc này nó không bôi trực tiếp lên mắt được, mà khi nhỏ vào mũi thì từ nơi mũi nó chảy ngược lên mắt dần dần, dần dần nó thấm dần thấm dần rồi hết bệnh. Chứ còn nhỏ vào mắt trực tiếp thì lại không hay. Không biết hồi xưa họ có nhiều cái khoa cũng hay lắm nha, cái thuốc hay. Thì một tuần sau ông quay lại, ông thấy mắt ngài cũng sưng vù, cũng không nhúc nhích gì. Cái ông nói, "Bệnh của ngài và thuốc của tôi là buộc phải hiệu quả.
[11:56]Vậy ngài có một cái gì đó ngài đã không tuân thủ." Ổng ngồi ổng hỏi lát nữa, "Ngài có nằm không? Nhỏ thuốc xong ngài có nằm không?" Ngài im lặng không trả lời. Ổng gặng đi gặng lại, rồi thì ổng mới biết là ngài không nằm. Cái ổng mới nói là, "Nếu mà ngài không nằm thì thuốc nó không có thấm ngược từ mũi lên mắt được và bệnh không thể hết, cho nên tôi bó tay. Thuốc của tôi phải như vậy, bất cứ ai cũng chữa được, mà ngài không chịu nằm là thôi không phải trách nhiệm của tôi nữa." Nói rồi ổng bỏ đi. Ông thầy thuốc cũng rất là cứng rắn, cương quyết, mà ngài thì cũng thuộc loại lì. Ngài không chịu nằm nên thuốc không thấm ngược
[12:29]lên được, còn thuốc khác bôi thì không lành. Và thế là ngài mù. Thế là ngài mù. Khi ngài mù như vậy thì trong truyện tích ngày xưa ghi lại để an ủi là ngài cũng chứng đạo. Tuy nhiên là khi chúng tôi đọc lại cái đoạn đó chúng tôi nghi ngờ, chúng tôi không nghĩ là ngài chứng đạo. Tại vì những cái biểu hiện phía sau á nó không rõ ràng của việc một người chứng được A-la-hán. Có thể là ngài có chứng nhưng mà chứng một cái quả vị nào đó đó trong cái ba quả vị còn lại là Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm với A-na-hàm, chứ chúng tôi không nghĩ là ngài chứng được tới A-la-hán. Tuy nhiên là trong truyền tích ghi là ngài chứng được đạo quả A-la-hán.
[13:08]Thì sau đó là các vị Tỳ-kheo kia mãn hạ mới đi về trở lại, ở với Đức Phật trở lại thì mới thưa cái chuyện là ngài bị mù. Thì cái chuyện đến tai gia đình của người em. Người em mới cho con mình lặn lội đi tìm đến để đưa cái người bác của mình về. Thì phải dắt cái cây vịn cái đầu gậy để mà ngài đi. Nhưng mà cái người này là người con trai mới lớn. Ngài cầm cái đầu gậy, người kia cầm cái đuôi gậy dắt ngài đi. Đi giữa đường cái người con trai đó gặp một cái cô con gái. Cô con gái đó cũng hơi rùng rợn. Thế là anh chàng giả bộ nói, "Trưởng lão ngồi đây nghỉ một chút con đi lấy nước." Cái anh bỏ theo cô gái và không biết
[13:50]như thế nào, không bao giờ trở lại, mất luôn. Không biết mê gái gì mà dữ thần không biết nữa, bỏ ngài. Thế là ngài ngồi hoài, ngài ngồi cái anh chàng kia không biết ảnh tán tỉnh được hay là cô kia dắt đi đâu mất tiêu, không biết được nữa, khổ vậy. Bởi con gái nguy hiểm lắm á tụi con á, là nguy hiểm lắm. Thế ngài cứ ngồi và ngài trời xuống lần lần, chiều tối rồi mà cái cậu đó ổng đi luôn không biết ổng tán được chưa mà ổng không quay lại, không biết kết quả thế nào. Chuyện không nói tới nữa, ngộ ghê. Lúc đó trời Đế Thích ở trên trời á mới bị động tâm, cái ngai của ngài ngồi bị rung rinh. Cái ngài mới dùng thiên nhãn nhìn xuống thì mới thấy là có một vị
[14:25]trưởng lão chân tu mà đang gặp cái cảnh khốn đốn là mù mắt, ngồi ở giữa rừng, rồi còn cái người mà đưa đường thì mê gái chạy mất. Thế là ngài hiện thân xuống, giả làm một người đi đường để mà xin được dắt tôn giả đi về tịnh xá của Phật. Khi mà mọi chuyện thì trời Đế Thích hiện thân, đích thân đưa đi thì coi mọi việc tốt đẹp, đường được rút ngắn lại vân vân, về tới nơi an ổn. Thì về lại các vị Tỳ-kheo mới hỏi Phật cái chuyện là một vị trưởng lão tu hành tinh tấn dường như thế, chân chính như thế, rồi phát nguyện không nằm như thế, nhưng tại sao bị mù mắt? Thì Đức Phật mới kể cái nhân duyên đời xưa.
[15:00]Đức Phật kể là ngày xưa, vào cái thời xưa lắm, thì có cái bà đó bà có ba người con. Rồi bà chồng mất, bà phải nuôi ba người con. Rồi bà bị bệnh mắt. Bà bị mắt cái mắt cũng như mù vậy đó, thì mới có một ông thầy thuốc đến chữa cho bả. Thì bả mới nói thế này, là: "Tôi nhà nghèo, tôi không có tiền để trả cho ông thì ông chữa cho tôi lành mắt được, thì từ đây tôi và ba mẹ con của tôi sẽ theo hầu hạ ông để coi như là đền cái ơn, cũng coi như trả cái món tiền nợ." Thì ông thầy thuốc ổng đồng ý. Vì ổng là thầy thuốc giỏi nên ổng lấy thuốc ổng phết vô mắt, phết một tuần bả sáng lại. Sau khi bả sáng lại xong thì bả bả xù cái lời hứa.
[15:44]Bả xù lời hứa bả thấy giờ bây giờ xong rồi mà ổng phết có một tuần, đem cả cuộc đời của mình và bốn mẹ con mà đi hầu ổng hơi uổng. Cái bả giả dụ không đi theo. Thì ông thầy thuốc ổng mới biết là bà này nuốt lời hứa, ổng giận. Ổng giận, chúng ta nhớ cái chi tiết là giận. Ổng giận ổng mới cho một loại thuốc, ổng nói để cho sáng thêm, ổng cho một loại thuốc, bả phết xong bả mù trở lại liền và ông thầy thuốc bỏ đi luôn không tới lui nữa. Thế là bả mù suốt đời luôn. Thì Đức Phật mới kể rằng là trưởng lão ngày xưa chính là ông thầy thuốc đó. À là rất nhiều đời bị mù. Mà ngày hôm nay gặp Phật tu hành,
[16:21]gặp được chánh pháp tu hành rồi, nhưng mà quả báo mù vẫn không hết. Khi đắc đạo quả rồi mà vẫn phải bị mù để trả cái nghiệp tiền khiên của mình. Mặc dù là có gieo duyên với Phật pháp, được gặp Phật tu hành, nhưng rồi vẫn phải bị mù. Cho nên vì cái sự kiện đó Đức Phật mới nói rằng là: "Tâm dẫn đầu các pháp, tâm là chủ tạo tác. Nếu nói hay hành động với tâm ý ô nhiễm thì khổ não sẽ theo ta như xe theo người kéo." Tức là cái ông thầy thuốc ổng giận á. Khi ổng ổng giận vì cái bà kia là không giữ lời hứa theo hầu ổng, làm nô lệ cho ổng, ổng phết thuốc một cái bả mù trở lại luôn, suốt đời luôn không ai chữa nữa.
[16:58]Và nói cái chính cái giận đó là cái tâm giận đó đã làm cho ổng gây ra một cái hành động là hại người khác mù trở lại, và khổ não, cái quả báo theo ngài hết đời này sang đời khác. Đó là cái câu chuyện là cái nhân duyên đó mà Phật mới nói một đoạn Pháp Cú này. Rồi còn cái đoạn Pháp Cú thứ hai ngược lại là: "Tâm dẫn đầu các pháp, tâm là chủ tạo tác. Nếu nói hay hành động với tâm hồn thanh tịnh, hạnh phúc sẽ theo ta như bóng không rời hình." Thì có một cái sự kiện cũng vậy vào thời Đức Phật, có sự kiện như thế này: Là có một cái ông nhà đó ổng giàu, ông trưởng giả rất là giàu có nhưng cực kỳ hà tiện.
[17:34]Là cả đời của ổng là tiền vô túi ổng thì được chứ đừng hòng rớt ra ngoài. Là những người làm công cho ổng, những người vay mượn hay nhờ vả ổng là phải đem lợi lại cho ổng thôi. Tức là một người mà cực kỳ bóc lột thiên hạ, ỷ mình giàu có rồi bóc lột thiên hạ. Thì ổng chỉ có được một người con trai duy nhất, ổng rất là thương yêu. Thương thì thương, nhưng không bao giờ muốn tốn tiền nhiều, phải không? Khi người con trai này lớn lên, bỗng không may lâm cái bệnh nặng, thì bà vợ mới hối ông chồng là kêu thầy thuốc tới chữa, nhưng mà ổng tiếc tiền. Ổng không muốn tốn tiền cho thầy thuốc nên ổng nói chắc không sao, ít bữa nữa hết, ít bữa nữa hết.
[18:14]Bà vợ tức giận khóc lóc than thở, ổng cứ cà rề cà rề hoài cái ổng sợ tiếc tiền ổng không kêu thầy thuốc. Cái đến cái lúc mà con bệnh ngáp ngáp gần chết rồi thì ổng mới đặt cái giường ngoài sân, ổng để con ngoài nằm, ổng hy vọng rằng sẽ có một thầy thuốc nào đi ngang á thấy thương tình sẽ chữa giùm. Nói này không biết trong đây có ai mà hà tiện cỡ đó không? Thì Đức Phật hôm đó buổi sáng thì Đức Phật dậy sớm, khoảng 2 - 3 giờ ngày Đức Phật thức dậy, ngài ngồi thiền. Ngài ngồi thiền thì ngài mới dùng Phật nhãn ngài quan sát lại trong thế gian, là ngài xác định lại một lần công việc cụ thể của ngày hôm nay là ngài sẽ độ ai hay làm những việc gì.
[18:55]Thường thường Đức Phật như vậy. Cuộc đời của ngài thì ngài nhìn trước cả vô lượng kiếp rồi, nhưng mà cứ mỗi ngày ngài lại xác định lại một lần nữa để trong ngày hôm đó ngài làm việc. Ngày hôm đó ngài sẽ đi khất thực, ngài sẽ ghé thăm ai, hoặc là ngài sẽ về tịnh xá sớm để chờ ai tới, tức là ngài chủ động sắp xếp hết, ngài biết trước hết. Hôm nay cũng vậy, thì ngài nhập định ngài quan sát thì ngài thấy là có một người con trai của một gia trưởng bần tiện có duyên với ngài và bệnh cũng sắp sửa tiêu, nhưng mà có duyên với ngài, ngài cũng sẽ độ. Cho nên hôm đó Đức Phật thay vì là ngài đi khất thực chỗ khác thì
[19:32]ngài ôm bình bát ngài đi về cái hướng của cái gia đình đó. Khi đến nơi thì người thanh niên vì nằm quay mặt vô trong, quay mặt vô trong không có thấy Phật, thì Đức Phật cũng giả vờ như không biết gì. Nhưng ngài dùng thần thông của ngài, ngài phóng hào quang. Phóng hào quang thì anh này ảnh mới quay mặt vô trong nhà ảnh nằm tại ảnh cũng tủi, tủi thân. Tủi thân là cũng rất là buồn cha mình giàu có mà không kêu thầy thuốc chữa bệnh, để mình nằm ngoài sân để hy vọng có ai mà chữa từ thiện vậy đó. Ảnh cũng buồn thì ảnh tủi thân nên ảnh nằm quay mặt vô trong chứ không nằm quay ra đường. Nằm quay vô trong mà tự nhiên thấy một vầng ánh sáng ở sau lưng
[20:06]mình chói lòa, thì anh mới rên khe khẽ và ảnh lật người lại, mở mắt ra thì nhìn thấy Đức Phật từ xa đang từ từ đi tới. Đức Phật theo sau ngài là những vị Tỳ-kheo cực kỳ là đoan nghiêm, là uy đức rực rỡ. Còn Đức Phật thì lúc đó trong cái cặp mắt bệnh hoạn của anh, anh thấy Phật như ánh mặt trời rực rỡ, như một cái tòa núi châu báu cực kỳ đẹp, cực kỳ sáng. Và mặc dù là chưa nghe Đức Phật nói một lời nào, chỉ thấy Đức Phật từ xa chậm rãi uy nghi đi tới, đĩnh đạc, trầm hùng như một con voi chúa đi trên mây. Chúng ta hãy nhớ nha, cái dáng đi của Phật phải được diễn tả như thế này, như một con voi chúa đi trên mây.
[20:49]Nghĩa là làm sao? Là tướng đi của Đức Phật rất là hùng, rất là trầm, nhưng lại rất là nhẹ nhàng. Nhớ như vậy, Đức Phật đi là như vậy. Còn ví dụ như chúng ta đi nhẹ nhàng mà chưa có trầm hùng thì không được hết cái tướng của Phật, hoặc là người nào đi trầm hùng mà nghe nặng cũng không phải tướng của Phật. Tướng của Phật đi trầm hùng, mạnh mẽ nhưng lại nhẹ nhàng như đi trên mây. Thì anh thấy vậy anh thấy một con người từ xa đi lại với tướng đi như một con voi chúa đi trên mây, như một ngàn ánh mặt trời, như một tòa núi gắn đầy châu ngọc. Thế lúc đó lòng anh xúc động, anh khởi tâm tôn kính Đức Phật tuyệt đối.
[21:28]Và anh không nói được nữa, anh thều thào, anh khởi trong tâm: "Con xin dâng lên ngài cái lòng tôn kính trọn vẹn của con." Anh khởi được tâm xúc động mạnh xong thì anh tắt thở qua đời luôn. Chuyện vậy, tắt thở qua đời. Thì sau khi anh tắt thở qua đời, anh lập tức sinh lên cõi trời liền. Chỉ bởi vì cái gì? Chỉ bởi lòng tôn kính Đức Phật tuyệt đối đủ phước rồi, chứ trong suốt cuộc đời vừa qua anh không làm được nhiều việc phước. Tại vì sao? Tại ba anh không bao giờ cho anh làm điều gì tốn tiền, mà không tốn tiền rồi lấy đâu lòi ra phước, phải không? Cho nên anh không hề có phước, nhưng mà chỉ đúng giờ phút cuối cùng
[22:06]thấy được Đức Phật, anh khởi tâm tôn kính tuyệt đối và anh được sinh thiên liền. Ngày hôm nay chúng ta nếu tôn kính Đức Phật tuyệt đối ta cũng thu hoạch được rất nhiều công đức, nhưng ta có tôn kính Đức Phật tuyệt đối chưa? Chưa, vì sao? Bởi vì thế này, bởi vì tất cả những điều gì chúng ta biết về Đức Phật, hiểu về Đức Phật chỉ là qua đâu? Qua trung gian lời dạy của quý thầy. Quý thầy không lột tả được hết. Qua trung gian bức tượng nhưng mà không một nhà điêu khắc nào có thể tạc được cái nét đẹp của Đức Phật như ngàn ánh mặt trời. Cho nên, vì vậy chúng ta không thể nào mà chiêm ngưỡng Đức Phật trực tiếp để có thể khởi lòng tôn kính tuyệt đối.
[22:50]Dù tâm chúng ta nguyện sao? Nguyện tôn kính Phật tuyệt đối. Chúng ta hãy tâm nguyện như vậy, biết đâu tâm nguyện lâu năm lâu tháng cái cũng thành sự thật là tâm ta tôn kính Phật tuyệt đối thì bảo đảm vĩnh kiếp về sau không bao giờ chúng ta đọa vào ác đạo. Nghĩa là đường phía trước chúng ta là con đường thênh thang luôn luôn đi về nơi hạnh phúc, nơi cao quý. Có thể là ngày hôm nay lần đầu tiên quỳ xuống trước Phật chúng ta nguyện tôn kính Phật tuyệt đối nhưng cái cảm xúc cái xúc động nó không hề có như cái người thanh niên đó như người thanh niên mà tên là Matthakundali. Matthakundali, chúng ta sẽ không được cái cảm xúc như vậy.
[23:31]Nhưng mà ngày hôm sau chúng ta khởi niệm như vậy, ngày sau nữa năm này qua năm kia đến một lúc chúng ta cũng thành tựu được cái tâm tôn kính Phật tuyệt đối và bảo đảm không bao giờ chúng ta đọa vào ác đạo. Bỏ thân này đi về một nơi chắc chắn là một nơi vô cùng hạnh phúc, vô cùng an vui. Đó là điều chắc chắn. Thì câu chuyện nói cái khi mà cái người cha trở ra để chờ coi có ai mà đã cứu chữa con mình miễn phí chưa thì phát hiện rằng con mình đã đã ra đi về miền cát nóng, nơi có quê hương mịt mù thuốc súng, đêm giấu trăng soi, đại khái là như vậy. Thì ổng cũng gào khóc than thở nhưng sau đó ổng giật mình ổng tỉnh lại,
[24:16]ổng nói, "Trời, bây giờ phải tốn tiền mua hòm." Là ổng ổng tỉnh liền hết khóc liền. Con người rất là hay, con người hay. Vừa gào khóc than thở, vợ ổng cũng vậy. Nhưng mà ổng đang khóc ổng sực nhớ phải mua hòm cái ổng khô nước mắt liền. Ổng đang nghĩ cách nào để không phải tốn tiền mua hòm. Cái chuyện này về sau. Thì khi mà cái vị thiên tử này Matthakundali này ở trên trời cao mới nhìn xuống thấy cái người mà vừa rồi là cha mình nhưng mà cái tâm bỏn xẻn bần tiện không hết thì thật là đáng thương. Nên vị này đã thị hiện xuống để mà giải thích cho cha mình nghe, để khuyên ông phải khởi tâm lành. Thì ông này mới ừ sau khi đó mới thấy
[24:54]thực sự qua cái buổi nói chuyện rồi mới thấy rằng đúng là con mình đã sinh cõi trời thì ổng mới hỏi nguyên nhân gì mà sinh được cõi trời. Thì anh này mới nói rằng là, "Chỉ bởi cái lòng tôn kính Đức Phật tuyệt đối mà khi mà anh mạng chung, anh được sinh lên cõi trời." Thì câu chuyện như vậy thì sau này các vị Tỳ kheo mới nghe câu chuyện đó về hỏi Đức Phật thì Đức Phật xác nhận là đúng như vậy. Anh này chưa làm được gì nhiều nhưng mà ở cái giây phút cuối cùng của cuộc đời đã đem hết tất tất cả những cảm xúc của mình để tôn kính Phật mà được sinh cõi trời. Và nhân điều đó cái Phật mới nói cái bài kệ Pháp Cú thứ
[25:30]hai là, "Tâm dẫn đầu các pháp, tâm làm chủ tạo tác. Nếu nói hay hành động với tâm ý thanh tịnh thì hạnh phúc sẽ theo ta như bóng không rời hình." Đó, tức là từ hai cái câu chuyện, một câu chuyện ông thầy thuốc mà tức giận mà phết cái thuốc cho người ta đui trở lại và câu chuyện của chàng thanh niên Matthakundali chỉ bởi lòng tôn kính Phật mà được sinh thiên. Hai câu chuyện đó chúng ta có hai bài Pháp Cú, hai bài Pháp Cú tương tự nhau, ngược lại một chút. Vì như vậy nên chúng ta gom hai bài lại thành một bài để chúng ta học hôm nay. Và chúng ta nghe xong mình có thể hiểu liền, tức là chúng ta muốn nói hay muốn làm thì tâm mình phải phải nghĩ trước, phải không?
[26:10]Tâm nghĩ trước rồi mới nói hay làm. Như vậy nếu tâm tốt ta sẽ làm ra hành động tốt, lời nói tốt và sẽ được quả báo tốt. Cái công thức đó là hoàn toàn hợp lý, hoàn toàn dễ hiểu và không cần phải ai lảm nhảm giải thêm, phải không? Không cần phải ai lảm nhảm giải thích thêm, đồng ý không? Đồng ý ha? Nghỉ được chưa? Cái kinh Pháp Cú là như vậy á. Chúng ta nghe chúng ta có cảm giác mình hiểu được liền, phải không? Nó quá dễ hiểu, quá rành mạch, quá ngắn gọn. Tuy nhiên, coi vậy chớ nếu chúng ta chịu khó chúng ta đào sâu thêm, chúng ta sẽ thấy rằng còn rất nhiều vấn đề lắt léo trong đó, không đơn giản.
[26:51]Bởi vì nói tâm dẫn đầu các pháp. Vậy tâm là gì? Tâm là gì? Đó. Thì chúng ta nói nhau chút tâm là gì nha. Thật ra trong tâm chúng ta có nhiều cái thành phần, chứ không phải nói tâm là chung chung. Trong tâm nó nhiều lắm. Ví dụ như là bây giờ chúng ta nhìn cái hoa chúng ta biết cái bên đây hoa đỏ, bên kia hoa vàng thì nó là có một phần của cái tâm. Đó là cái tâm phân biệt. Hoặc là chúng ta ngồi làm toán, chúng ta đem những con toán tính cộng cộng cộng trừ chia nhân bình phương, lũy thừa gì đó vân vân với nhau thì cái đó là một cái phần tâm khác. Phần đó để tính toán, làm toán. Hoặc là chúng ta làm thơ thì chúng ta kết nối những câu chữ,
[27:37]những ý tưởng, vần điệu sắp xếp lại thì cái đó một vùng tâm khác phụ trách nhiệm. Hoặc là chúng ta thương ai thì cái phần tâm đó là cái phần thuộc về tình cảm. Chúng ta hận thù là hoặc là cái chúng ta nhớ lại, ha, thuộc về ký ức. Hoặc là chúng ta sáng tạo rồi cái khả năng, sự thông minh, cái sự phán đoán của tâm, vân vân. Tức là nói tâm nhưng kỳ thực là tâm là một cái khối rất là nhiều thành phần trong đó, không phải là dễ. Mà cái quan trọng nhất của cái tâm mà để có thể khởi nên hành động thì chính là phải có cái muốn. Hôm trước chúng ta học Kim Cang có nói rồi, phải không? Tâm là gồm ba phần chính là cái gì?
[28:23]Biết, muốn và nghiệp. Nhớ hôm trước chúng ta học. Nếu ai chưa nghe điều này xin vui lòng nghe lại bộ Kim Cang Bát Nhã nha. Hôm nay cũng nói về tâm, ta nhắc lại một chút xíu, nhưng mà nhắc qua khía cạnh khác là cái phần tâm mà để làm cho ta khởi lên lời nói và hành động, tức là cái ý muốn. Ví dụ như khi ta nhìn một người cái ta đến chúng ta chào. Thì trước khi mình đến chào, có khi không mà tự nhiên mình không nghĩ gì mà có đến chào không? Phải muốn, phải không? Chúng ta muốn vì lý do gì đó ta có cái muốn nên ta mới đến chào người đó. Hoặc là ta thấy người nghèo ta muốn giúp là ta phải có cái muốn giúp, phải không?
[29:06]Hoặc là ai mà đi đạp chân mình một cái, lấy cái guốc cao gót mà nhọn nhọn á dẫm lên chân mình một cái, mình đau quá cái mình muốn, muốn gì? Muốn gì? Tùy, tùy mỗi người nha, đại khái. Là nó phải có một cái muốn rồi mới có lời nói và hành động. Phật tử đồng ý không? Đồng ý. Sự thật không đơn giản như vậy đâu. Sự thật không đơn giản là chỉ có cái muốn là chúng ta hành động đâu nha. Cái chuỗi mà từ tâm đi ra tới hành động nó phức tạp hơn nhiều. Ví dụ như là bây giờ chúng tôi muốn đem cái giỏ hoa này tặng cho một bà cụ trong đây. Trong đầu mình có cái muốn rồi đó nhưng vẫn chưa làm. Đúng không? Có nhiều khi mình muốn chứ mà vẫn chưa làm, phải không?
[29:54]Nhưng mà khi nào thì bắt đầu làm? Nó còn một cái tâm nữa là quyết định nữa. Nên từ cái muốn mà đi tới hành động nó phải có một cái quyết định. Ví dụ như nhìn bà cụ ha, tự nhiên thấy nhớ bà cố mình. Ví dụ vậy, nhớ bà cố. Nói ngày xưa à cũng hom hem, già cả, nhăn nheo cái nhớ bà cố mình cái trong lòng, "Để mình tặng cái giỏ hoa bà cụ." Muốn nhưng mà vẫn đứng yên không làm, liếc liếc vậy thôi chưa làm. Nhưng mà đến khi quyết định rồi là tay cầm giỏ hoa đem xuống đưa liền. Như vậy từ cái muốn mà đến hành động nó phải có cái quyết định. Tuy nhiên là thôi mình hôm nay không phân tích cái quyết định đó dài dòng.
[30:32]Chúng ta chỉ dừng ngang ở chỗ cái muốn để mà phân tích thôi. Thì như vậy rõ ràng nếu chúng ta kiểm soát được cái muốn của mình là ta có thể biết được ta sắp sửa làm cái gì, phải không? Sắp sửa làm. Nhưng mà xin thưa, có một điều rất là lạ là dường như chúng ta ít để ý là ta đang muốn cái gì. Bởi vì sao vậy? Bởi vì cái muốn đó nó hơi sâu ở bên trong, nó hơi sâu, chứ nó không nằm cạn bên ngoài. Trong tâm chúng ta đang có những tư tưởng ở trỏng, đúng không? Giờ không nghe giảng, chúng ta nhìn cái tâm mình Có gì trỏng vậy? Đang nói lải nhải gì đó phải không? Không, có những câu chữ đúng không? Đúng không?
[31:16]Nếu không có thì tất cả mọi người đây đang nhập định được hết rồi. Bây giờ ngừng không nghe, rõ ràng là trong tâm mình đang có lải nhải gì đó phải không? Đúng không? Không lẽ nhập định hết rồi. Rõ ràng là mình đang có những ý nghĩ ở trong đầu phải không? Nhưng mà những ý nghĩ nó chưa phải là cái muốn, cái muốn nó nằm chìm khuất sâu hơn mình không thấy. Nên vì vậy là ví dụ như chúng ta ờ có người đi ngang qua tiệm phở cái tự nhiên dừng xe quay vô ăn mà không hề nghĩ là mình vừa mới có một cái muốn. Không nhìn thấy cái muốn mà chỉ thấy thèm, thấy thích rồi bước vô ăn, nhưng có cái muốn. Hầu hết chúng ta không thấy cái muốn của mình,
[31:54]nhưng mà chính cái muốn đó dẫn đạo ta làm việc này, nói việc kia suốt cả ngày, chính cái muốn đó. Nên nếu mà người nào tu tập mà có thể thường xuyên thấy được mình đang muốn cái gì thì người đó là người làm chủ tâm hồn mình, là một người chân tu và cái ngày đắc đạo không xa. Nếu ai thấy được cái muốn của mình thường xuyên. Rồi một lát nữa chúng ta sẽ thấy nha, nhiều khi một người nhập định, một thiền sư rồi vẫn không hề thấy được cái muốn của mình. Cái muốn nó sâu tới mức độ như vậy chứ không phải dễ. Nhưng mà nếu không có cái ý muốn thì ta không nói, không làm gì cả, là như vậy. Ừ. Thì bây giờ có muốn thì bắt đầu chúng ta
[32:37]nói hay hành động, hay nói đúng hơn theo bài bản hơn, khi nào cái ý muốn khởi lên thì ta sẽ bắt đầu tạo nghiệp, tạo nghiệp, có cái muốn rồi mới có tạo nghiệp. Là ví dụ như ta muốn tặng quà cho ai, hay là ta muốn hại ai, ta muốn khen ai một câu hay ta muốn mắng ai một câu thì phải có cái muốn trước, rồi sau đó chúng ta mới tạo nghiệp là mới tác động với chúng sinh, tạo thành cái thiện nghiệp hay ác nghiệp cho chính mình. Đó là cái muốn đi trước. Và trong 12 nhân duyên thì Đức Phật có nói câu này là cái Thọ sinh ra Ái, Ái sinh Thủ, Thủ sinh Hữu. Cái này nó dài lắm, mình nói lại: Thọ sinh Ái, Ái sinh Thủ, Thủ sinh Hữu.
[33:22]Thọ nghĩa là cái cảm xúc của ta, cái thích, cái ưa, cái chán, cái buồn, cái vui của ta, đó là Thọ. Sinh ra Ái là sinh ra cái ý muốn, Ái tức là ý muốn để làm một việc gì đó. Thì Ái mới sinh Thủ, Thủ là bắt đầu hành động tạo nghiệp thực sự. Nghĩa là có Ái rồi sẽ có Thủ, nghĩa là có ý muốn rồi sẽ có hành vi tạo nghiệp. Mà Thủ sẽ sinh ra Hữu, nghĩa là có hành vi tạo nghiệp rồi thì có một cái cõi giới chờ chúng ta ở kiếp sau. Cái Hữu tức là cái cõi giới mà ta sẽ sinh về bắt đầu hiện ra dần dần. Cái Hữu là bức tranh ở kiếp sau, cuộc đời ở kiếp sau đang chờ ta sẵn. Khi mà ngày hôm nay từng ngày, từng giờ ta đang Thủ, tức là ta đang tạo nên nghiệp.
[34:10]Thọ là cái cảm xúc của ta. Thọ sinh Ái là sinh cái cảm xúc sinh ra cái ý muốn. Ái sinh Thủ tức là cái ý muốn đó làm cho ta tạo nghiệp. Thủ sinh Hữu nghĩa là cái tạo nghiệp đó dựng nên cái đời sống của ta ở kiếp sau. Nên có người có cái Hữu rất là tốt ở trên cõi trời, có người có cái Hữu rất tốt ở cõi người, có người có cái Hữu rất xấu ở súc sinh. Cái Hữu là đời sống ở kiếp sau mà do cái Thủ tạo ra, cái Thủ tức là hành vi tạo nghiệp. Nên nói là tâm tạo ra tất cả nhưng phải hiểu rằng kỹ lưỡng hơn chính là cái ý muốn của ta làm cho ta phải tạo nghiệp. Và khi tạo nghiệp rồi thì cái quả báo nó đã hình thành từ từ hết trơn,
[34:58]chỉ đúng ngày chúng ta bước vào đó, nghĩa là khi chết ở đây, chúng ta sẽ đầu thai vào nơi đó là vì chúng ta đã quy định tất cả rồi, chứ không phải đợi khi chết rồi mới tìm nơi đầu thai nha, không có chuyện đó. Đừng hiểu lầm rằng là khi tôi chết, bắt đầu tôi đi tìm nhà nào giàu tôi đầu thai, không có. Vì sao vậy? Bởi vì cái nơi mà ta đầu thai kiếp sau á là kiếp này chúng ta đã dựng lên hết rồi. Chúng ta dựng lên à cha là ai, mẹ là ai, học hành tới đâu, mình tên gì họ gì, kiếp này mình đã dựng sạch sẽ hết trơn rồi, tạo hết ra rồi. Và khi mình chết, chờ cái nhân duyên đủ rồi đầu thai vào đó là cứ tiếp
[35:39]tục một đời sống mới, chúng ta không cưỡng lại nổi nha, không bao giờ cưỡng lại nổi cái kiếp sau của mình, không bao giờ thay đổi được. Vì sao? Vì chính mình là người quy định, chính mình đã tạo nên tất cả. Ở đây chúng ta vừa nói với nhau rằng vì chúng ta muốn nên chúng ta mới nói, chúng ta mới làm. Tuy nhiên, nếu là một cái muốn tốt thì chúng ta làm điều tốt, nếu là một cái muốn xấu, chúng ta làm điều xấu. Nhưng để có cái muốn trong tâm ta xuất hiện lại rất nhiều điều kiện khác, rất nhiều điều kiện khác. Ví dụ là cùng nhau hôm nay là ngày Chủ nhật là khuya dậy, 4:00 dậy chúng ta nghe tiếng chuông chùa
[36:26]và 1.000 người sống chung quanh ngôi chùa đó, 4:00 đó có khoảng 300 người thức dậy. 300 người thức dậy đó cùng nghe tiếng chuông chùa buổi khuya 4:00 sáng, nhưng trong 300 người đó chỉ có khoảng 100 người khởi cái ý muốn sáng nay sẽ đi chùa, còn 200 người khác không khởi ý muốn đó. Như vậy họ cùng nghe giống nhau, nhưng mà người thì muốn thế này, nhưng người không muốn như thế, người muốn cái khác, lại muốn là sáng nay đi chơi ở đâu đó. Thì chúng ta thấy là rõ ràng là cái muốn nó có cái lý do, có điều kiện, có nhiều yếu tố để thúc đẩy tạo nên, chứ không phải luôn luôn là mọi người muốn giống nhau.
[37:10]Ví dụ là khi ta đói thì ta muốn muốn gì? Muốn ăn. Khi ta đói thì ta muốn ăn. Như vậy cái muốn ăn á là do ở đâu ra? Cái muốn ăn đó là do ở đâu ra? Là do nhu cầu của cơ thể thúc đẩy phải không? Nó là bình thường, ai đói cũng muốn ăn. Nhưng có một người đói không muốn ăn thì cái nhu cầu nó tác động lên tâm để nó tạo ra cái muốn ăn, nhưng mà người này bên cạnh cái nhu cầu cơ thể đó, họ còn có một cái một cái yếu tố khác để xóa cái ý muốn ăn đó. Là ví dụ cái người đó là tháng vừa rồi cân thì thấy mình cái cân nhảy lên nó có dao động ở khoảng 89 kg. 89 kg trong khi mình cao chỉ có 1,495 m, 1,495 m mà cái nhảy lên cân thì nó dao động ở chỗ 89 kg, chưa phải 90 kg.
[38:07]Nên người này khi cái đói khởi lên nhưng mà cái ý muốn khác là ý muốn giảm cân nó mạnh hơn, cho nên dù đói mà không muốn không muốn ăn. Còn bình thường một cái người mà ốm cà tong cà teo si cà que như chúng tôi đây thì sao? Đói là lập tức muốn muốn ăn. Nên chúng ta thấy nghĩa là cái ý muốn á không phải là mọi người giống nhau, có nhiều cái điều kiện để tạo thành cái ý muốn phải không? Hoặc là khi ngứa thì ta muốn muốn gãi, đó là cái nhu cầu cơ thể, nhưng có người ngứa mà không muốn gãi, đó là ai?
[38:45]Đó là người đang ngồi thiền, đang ngồi thiền. Nghĩa là khi đang ngồi thiền cái không biết cái con kiến hay con muỗi nào đó, thiệt là nó cà trớn không? Lúc nào không chơi cắn đi, chơi lúc người ta ngồi thiền nhào vô nó cắn. Nghiến răng trèo trẹo nhưng mà sao? Không thể gãi. Nhiều khi muốn là phải xóa, tại vì liếc liếc thấy cái người giám thiền cầm cái cây gậy đi qua đi lại á, kỳ. Chừng nào mà cái người đó đi khuất quay lưng qua thò tay, rồi bắt đầu nhắm mắt ngồi nghiêm chỉnh lại, đó. Thì có những trường hợp, cho nên không phải là mọi cái muốn giống nhau dù cái điều kiện, vì sao? Có nhiều yếu tố trong tâm á, nó có yếu tố gì nữa mới
[39:19]tạo ra cái muốn đó, chứ không phải là giống nhau. Hoặc là ví dụ à hôm nọ cái mình trời mưa, mình lại không đem áo mưa, cái xe mình tạt quẹo vô trong cái nhà. Khi mình tạt vô nhà thì mình mới phát hiện là nhà này tuy có cái mái hiên nhưng mà nhìn vô trong á có những người, mấy đứa con nó ngồi nó túm lại một góc thì góc đó không có dột. Còn những chỗ khác nước cứ nhỏ lóc tóc ướt đầy nhà hết trơn. Chỗ này thì che miếng vải nilon, chỗ kia che miếng vải nilon, thì m- mấy đứa nhỏ nó thu vào một cái góc giường chỗ đó là không có mưa dột, ngồi chờ cho mưa tạnh mới bước ra làm việc. Rồi mình thấy nhà nghèo quá,
[39:56]thế là mình khởi tâm mình muốn giúp, khởi tâm muốn giúp. Thì để có được cái mà muốn giúp đỡ đó thì nó phải có nhiều điều kiện chứ không phải khi không đâu. Điều kiện gì? Điều kiện gì? Thấy cái người nghèo khổ mà khởi ý muốn giúp, nó phải có cái điều kiện là cái người này học không biết bao nhiêu kinh điển của Phật rồi, phải không? Đã huân tập nhiều đạo lý trong tâm rồi, đã quen làm phước rồi, đã thường nghĩ về lòng thương yêu chúng sinh rồi. Thì ngày hôm nay, ngài vô tình quẹo ngang đường thấy một nhà nghèo là muốn giúp. Chứ còn cũng biết bao nhiêu người bộ hành, khi mưa cũng đã ghé vào cái mái hiên đó,
[40:36]cũng đã nhìn vào thấy người ta co ro trong một đêm mưa lạnh, nhưng rồi tặc lưỡi rồi quay lưng đi luôn, không hề khởi muốn giúp. Vì người kia không được học đạo lý. Còn ta, vì đã lỡ dại học đạo lý quá nhiều, cho nên thấy cái người nghèo khổ không cầm lòng được, không cầm lòng được. Và hôm đó, ví dụ mình móc trong túi mình chỉ còn một ít tiền, mình cũng móc ra đưa vội, và mình hẹn lần sau mình tới lại. Thế là sáng hôm sau mình đã quay lại, mình tặng thêm ít tiền để cho người đó họ mua mấy tôn họ lợp lại cái nhà họ cái đã, vân vân vân vân rồi hỏi han thêm. Đó, là phải có cái điều kiện là có đạo lý trong tâm thì ta thấy người nghèo
[41:14]ta muốn giúp, chứ không phải là ai thấy người nghèo cũng muốn giúp đâu. Cho nên muốn có một cái muốn xuất hiện thì phải có những điều kiện nào đó. Hoặc là ví dụ làm có một người leo giường nằm trằn trọc, vắt tay lên trán, thiu thỉu ngủ, cái chợt nghe cái tiếng của con thằn lằn nó tặc lưỡi. Thế là ngồi dậy, lấy tiếp cái bài thơ đang làm lở dở ra viết tiếp. Bài thơ khúc đầu làm cái bí, thôi bỏ đi ngủ, nhưng mà không ngờ là cái tiếng con thằn lằn nó tặc lưỡi á, cái là viết được cái đoạn kết, là: "Nghe thằn lằn tặc lưỡi, anh nhớ em mà muốn chửi" hay gì đó không biết đại khái, đại khái. Thì nguyên nhân tại sao?
[41:58]Thì biết bao nhiêu người nghe cái tiếng con thằn lằn tặc lưỡi mà không ai có cái khởi cái ý muốn là ngồi dậy làm một bài thơ, nhưng mà người này thì lại khởi cái ý muốn nên làm một bài thơ. Bởi vì sao? Bởi vì nó phải có cái điều kiện mới tạo ra cái muốn đó. Thì điều kiện là người này là một nhà thơ, người này đang có một bài thơ làm lở dở, người này lúc nào cũng muốn làm việc gì phải xong việc đó. Tức là nó có nhiều điều kiện như vậy thì mới có cái chuyện mà nghe tiếng thằn lằn tặc lưỡi mà muốn muốn ngồi dậy hoàn thành cái bài thơ của mình, phải không? Chúng ta thấy cái muốn không phải dễ xuất hiện đâu, nó phải có cái điều kiện gì đó.
[42:33]Hoặc là khi chúng ta rảnh rang thì có người á thì muốn đi ngồi thiền, thì có người thì muốn đi chơi đâu đó để lấp đầy cái khoảng trống. Có người hễ là rảnh giờ nào là chạy lên bàn Phật ngồi thiền giờ đó, nhưng có người hễ rảnh giờ nào, cái là chạy đi chơi game, đi nghe nhạc làm cho hết thời gian. Cũng là rảnh giống nhau, trống thời gian giống nhau, nhưng người thì khởi ý muốn ngồi thiền bởi vì người này đã học rất nhiều đạo lý là muốn tu tập, muốn làm thánh. Còn cái người kia thì không có học đạo lý, không muốn làm thánh, chỉ muốn vui. Vậy thôi. À đó, cái khác nhau là như vậy chứ không phải dễ đâu, ừ.
[43:11]Nên cái ý muốn cũng lệ thuộc với cái tính tình, cái khuynh hướng nữa. Đây mới là cái khuynh hướng chính nè. Ví dụ bây giờ chúng ta vào rừng, chúng ta thấy một cái cây to hai ba người ôm, cao vút lên trời xanh bốn chục thước, năm chục thước ở trển, cao vút ngất nghểu cây to vậy thì chúng ta muốn cái gì? Muốn gì? Muốn gì? Thì tùy người, tùy cái tính mỗi người nữa. Ví dụ một tay lâm tặc thì muốn cái gì? Muốn cưa phăng liền, đốn liền, phải không? Lôi ra khỏi rừng bán liền lấy tiền, mà ai mà kiểm lâm mà lại cản cản là dứt liền. Nhưng mà những cái người có đạo đức, có đạo lý, có hiểu biết thì muốn làm sao bảo vệ được cây này.
[43:51]Bởi vì cây này nó phải cả mấy trăm năm tuổi, bốn năm trăm năm tuổi hay cả ngàn năm tuổi, đây là cái quý hiếm của thế giới. Và rừng còn là sự sống trên Trái Đất còn, ngày nào mà hết rừng thì sự sống trên Trái Đất sẽ biến mất luôn. Biết như vậy nên yêu rừng, yêu cây. Còn cái người lâm tặc thì yêu cái gì? Yêu tiền, cho nên là muốn tiêu diệt tất cả miễn mình có tiền. Cho nên cũng nhìn một cái cây cao to mà một thi sĩ thì làm bài thơ, một người có đạo đức có kiến thức thì muốn bảo vệ cây rừng, còn tay lâm tặc thì chỉ muốn chặt phá. Đó, cái muốn khác nhau hết là do tính tình, do khuynh hướng, do kiến thức, do đạo đức.
[44:31]Rất nhiều cái yếu tố để tạo nên một cái muốn chứ không phải cái muốn nào cũng giống nhau, mà có cái muốn rồi thì có tạo nghiệp. Hoặc là ví dụ như là có một người đến gặp ta, biết mình có tiền mới nói là: "À bây giờ tôi có cái chương trình làm ăn, thì nếu anh góp vốn vào, anh đưa tôi một tỷ thì chỉ trong vòng sáu tháng, anh lãi được ba trăm triệu." Một tỷ mà lãi ba trăm triệu trong sáu tháng tức là lãi sáu tháng lãi ba mươi phần trăm, lớn hay nhỏ? Khủng khiếp á cái lãi đó, không thể nào tưởng tượng nổi. Thì có người nghe vậy là lật đật vét móc đưa một tỷ liền, nhưng có người không chịu. Lý do tại sao?
[45:08]Như vậy cái muốn của ta nó lệ thuộc vào khả năng phán đoán của ta nữa, phải không? Có người phán đoán cho rằng lời nói người này là đáng tin, khả năng phán đoán này, cái móc tiền đưa hết, nhưng có người lại phán đoán là lời nói này không đáng tin, trên thế giới này không có ai làm kinh tế mà có thể trả lãi một tỷ mà sáu tháng mà ba mươi phần trăm hết. Cho nên như vậy là cái muốn của ta cũng tùy thuộc vào cái khả năng phán đoán của ta. Nếu khả năng phán đoán thấp thì ta muốn tầm bậy, còn nếu khả năng phán đoán cao thì ta muốn một điều chính xác. Ừ cái muốn nó nhiều lệ thuộc vậy. Hoặc là còn một cái ảnh hưởng tới cái muốn nữa nè.
[45:44]Ví dụ bây giờ là có hai người bạn cùng học với nhau, học xong 12, rồi cái một người á thì muốn đi đào vàng, nói nghe nói ở cái vùng đó trong rừng nó có cái khu vàng, đào mà mình đãi được thì có thể mau giàu. Thế là anh này cái vác khăn gói bỏ đi vào đào vàng. Còn một anh thì muốn đi dạy học nên ảnh ghi tên vào một cái trường Cao đẳng Sư phạm ảnh học, ảnh ra ảnh đi làm thầy giáo, sống yên lành một đời. Còn cái người đi đào vàng thì vô đó gặp sao? Sốt rét, vắt, muỗi mà gặp cái đám đầu gấu nữa và đã chết giữa rừng. Chết giữa rừng. Thì như vậy chúng ta thấy cái này là cái muốn nó do nghiệp tác động nữa.
[46:24]À một cái người mà họ có một cái nghiệp lành, tự nhiên họ muốn một cái điều khiến cuộc đời họ được bình yên. Còn một người họ có cái nghiệp dữ, nên cái nghiệp nó thúc đẩy khiến cho người này khởi lên một cái muốn, đưa cuộc đời mình đi vào ngõ cụt, vào bế tắc rồi chết luôn trong rừng luôn, chết mất xác luôn, bị đầu gấu nó giết chết luôn. Tranh cãi sao nó nó lấy xà beng nó đập cho một cái chết. Thì như vậy rõ ràng là cái muốn của ta là cũng do nghiệp tác động nữa. Cái nãy chúng ta phân tích như vậy cái muốn do nhiều phải không? Muốn là do nhu cầu cơ thể, muốn là do những cái sở thích nào đó, cái muốn do tính tình do khuynh hướng,
[47:01]cái muốn là do khả năng phán đoán và cái muốn do nghiệp tác động nữa. Nên như vậy chúng ta thấy để có một cái muốn coi vậy không đơn giản, không ai giống ai, mà muốn rồi mới có tạo nghiệp. Như vậy là khi biết như vậy rồi thì chúng ta luôn luôn chuẩn bị cho mình những điều kiện tốt để hễ mình muốn điều gì thì bảo đảm đó chỉ là những cái muốn tốt đẹp, để chúng ta tạo nên cái nghiệp tốt đẹp và quả báo là là tốt đẹp. Thì muốn có được cái muốn như vậy ta phải huân tập đạo lý, ha, phải huân tập đạo lý, phải học nhiều đạo lý, thấm sâu vào lòng mình, nhắc đi nhắc lại hoài, để cho tâm mình trở nên tốt, từ đây về sau hễ gặp người
[47:42]nghèo là mình muốn giúp, ai lỡ lấy guốc cao gót giẫm lủng chân mình thì mỉm cười, nghiến răng mà mỉm cười, mình xin lỗi trước là: "Xin lỗi tôi đã thò cái chân vô để cho bạn giẫm", ha, vậy ví dụ vậy. "Cảm ơn bạn đã giẫm một cái, nhờ vậy mà tôi tôi học thêm được hạnh nhẫn nhục", như vậy nghiến răng trợn mắt mà cảm ơn, ví dụ vậy. Thì nghĩa là mình huân tập đạo lý cho nên chúng ta muốn cái gì cũng là điều tốt, và chúng ta cũng tập mình có khả năng phán đoán chính xác là tăng cái trí tuệ lên, à. Rồi chúng ta tạo cái nghiệp lành nhiều để cái thiện nghiệp giúp chúng ta muốn những điều hợp lý chứ đừng để ác nghiệp
[48:18]nó thúc chúng ta muốn cái điều tầm bậy không, vân vân. Và cái điều quan trọng nữa là chúng ta phải có khả năng kềm chế bản thân. Nhớ như vậy nha! Khả năng kềm chế bản thân để cho ta không muốn tầm bậy. Khả năng kềm chế bản thân là sao? Kềm chế bản thân là ví dụ cái điều đó có thể đem cho ta một cái vui, nhưng mà nếu nó tội, mình không làm. Là biết kềm chế lại. Ví dụ như chúng ta muốn ăn nhưng mà lúc đó ăn không phải phép, ăn không đúng lúc, ăn mất phần, ăn không hay thì không ăn, tức là kềm chế bản thân lại, dù lúc đó là mình đói, vân vân. Như trong báo Công an vừa rồi có đăng cái chuyện một cái anh chàng ảnh đi ngang cái ảnh thấy mấy đứa nhỏ nó cứ
[49:02]cười khúc khích nó nhìn vô cái bụi rậm, cái ảnh mới dừng xe lại hỏi: "Tụi bây làm gì?", cái tụi nó chỉ. Ảnh dòm vô thì ảnh thấy một đôi nam nữ đang tâm sự trong bụi, ảnh mới đuổi mấy đứa nhỏ đi: "Tụi bây không được coi nhìn tầm bậy", đuổi mấy đứa nhỏ bỏ chạy hết rồi cái ảnh mới ghé mắt ảnh dòm. Ảnh dòm bắt đầu cái ảnh lúc này ảnh khởi cái muốn lên mà không kềm chế bản thân được. Ảnh vô ảnh vác cây ảnh rượt cái người thanh niên, đuổi thanh niên chạy, ảnh quay lại ảnh cưỡng hiếp cô kia. Và dĩ nhiên là cái việc đó không thành nhưng mà công an bắt đi. Bắt. Thì chúng ta thấy là anh này đã có cái muốn mà do không kiềm chế được bản thân.
[49:36]Nên vì vậy, để gọi là chúng ta có cái muốn tốt, chúng ta phải biết kiềm chế bản thân. Cái mà rèn luyện khả năng kiềm chế bản thân này là một bản lĩnh để sống ở đời. Chúng ta phải tập nhiều lắm, từ nhỏ phải tập dữ lắm. Nếu cha mẹ thương con cũng phải tập cho con mình điều này, tập cho con biết kiềm chế bản thân, đừng bao giờ chiều nó. Như trên báo An ninh Thế giới có đăng một câu chuyện, hai vợ chồng đó yêu thương nhau chân chính, chân thành, chung thủy, lấy nhau đẻ ra một đứa con trai và hứa với nhau là tình thương yêu dành cho con, dành cho con mọi điều tốt nhất. Và sau khi dành tất cả mọi tình thương yêu cho con
[50:11]hết thì lớn lên thằng đó xì ke và ăn cướp. Lý do: Nó muốn gì được cái nấy. Cha mẹ đã không dạy nó kiềm chế bản thân, mà cha mẹ luôn luôn dạy nó là thỏa mãn những điều nó muốn, lớn lên thành ăn cướp liền. Bây giờ hối hận viết một bài đăng lên báo nói lên cái nỗi đau của mình, nhưng mà đã muộn, con mình đã vào tù rồi. Nghĩa là cái tình yêu chân chính của lứa đôi kết tinh lại thành thằng ăn cướp chỉ bởi vì không dạy con biết kiềm chế bản thân. Và chúng ta cũng vậy, những người nào mà ngày Chủ nhật, nghĩa là người ta mời đi chơi, từ chối không đi mà để đến chùa nghe Pháp thì người đó có biết kiềm chế không? Biết, có đó, biết đó.
[50:51]Cũng là một cái biết chút chút. Và còn nhiều điều nữa, trong cuộc sống chúng ta nhớ hễ người nào càng biết kiềm chế bản thân chừng nào thì người đó ít có những cái muốn tầm bậy chừng nấy. Ít muốn tầm bậy. Thấy điều đó người ta vui, thấy điều đó mời gọi, nhưng đừng thèm. Đừng thèm. Nếu thấy hậu quả nó không hay, đừng thèm. Chỗ này phải cứng rắn, phải cho giỏi á, phải cho giỏi, phải cho giỏi. Thì ở đây, nếu mà chúng ta đã huân tập được những điều kiện đó rồi ha, chúng ta đã học được đạo lý, chúng ta thường xuyên suy tư về đạo lý, chúng ta biết kiềm chế bản thân, à chúng ta biết tập làm phước thì sau này thường
[51:29]là hễ ta muốn cái gì, đó là những điều muốn tốt đẹp. Thì khi mà chúng ta đã muốn những điều tốt đẹp, chắc chắn chúng ta sẽ tạo thành những cái nghiệp tốt đẹp và quả báo sẽ là cực kỳ tốt đẹp. Đó là chân lý, không có gì phải nói, phải không? Thì ở đây trong kinh nói thế này là từ cái tâm ô nhiễm mà ta nói hay hành động thì quả báo sẽ theo ta như xe theo cái con ngựa kéo. Thì cái tâm ô nhiễm mà trong kinh nói là cái tâm gì? Là những cái tâm lý phi đạo đức, ví dụ như là cái tâm ích kỷ, ganh tị, nóng nảy, hẹp hòi, kiêu ngạo, tham lam, không yêu quý thiên nhiên, không có tinh thần cộng đồng, ham thích dục lạc, thích hưởng thụ hay hèn nhát.
[52:15]Những cái đó gọi là tâm ô nhiễm. Cái người hèn nhát cũng được gọi là một người xấu. Nghĩa là lúc nào cũng sợ hãi cho bản thân mình và không dám mạnh dạn đương đầu với nguy hiểm để làm cái điều tốt gì cho cuộc đời, cho con người thì cái hèn nhát đó cũng là một điều xấu. Hoặc là ham thích hưởng thụ làm điều xấu, là thích mình xài sang làm điều xấu, dù có tiền mà thích xài sang là một điều xấu. Hay thích dục lạc, dục lạc là xác thịt trai gái á, cũng là một điều xấu. Rồi không có tinh thần cộng đồng làm điều xấu. Ví dụ mình sống trong khu vực mình chỉ biết tới mình thôi, mà không biết để ý là xóm làng mình có tốt lên,
[52:54]có xả rác nhiều chưa, đèn đường có sáng không, có khúc nào hư lở cần phải sửa hay không, vân vân. Nghĩa là cái người mà không có tinh thần cộng đồng cũng là một cái điều xấu. Rồi không yêu quý thiên nhiên, ví dụ một cái cây nhà nước mới trồng non non, rồi ai đi qua họ đụng cái ngã nghiêng, mình không biết dựng lại, bảo vệ, rào giậu lại để phụ giữ cái cây đó cho nó lớn lên, cũng là không yêu quý thiên nhiên, đó cũng là một cái xấu, vân vân. Còn những cái khác như là ích kỷ, ganh tị, ờ nóng nảy, hẹp hòi, kiêu ngạo, tham lam thì rõ ràng rồi, phải không? Cho nên nếu cái người nào mà trong tâm đầy những cái tâm lý
[53:29]phi đạo đức như thế thì ta bảo đảm là người đó làm sao? Luôn luôn nói nói bậy, luôn luôn làm bậy. Thì cái quả báo nó đeo đẳng khó chịu giống như cái ông thầy thuốc vậy, chỉ vì giận lên một cái phết cái thuốc người ta đui luôn. Và hết kiếp này kiếp kia, cứ sáng mắt được nửa đời, nửa đời sau là đui, sáng mắt được nửa đời, nửa đời sau đui. Kiếp nào cũng bị như vậy. Tới cái ngày đắc đạo rồi, quả báo đó vẫn phải trả một lần cuối mới hết. Rất là đáng sợ. Nên vì vậy chúng ta thấy nếu chúng ta còn có một cái giận trong tâm thì thế nào cũng có ngày mình làm cái điều bậy. Có ích kỷ trong tâm, thế nào cũng có làm cái điều bậy.
[54:11]Ví dụ như những người mà tài xế lái xe cũng vậy. Có những người nha, họ thoát những tai nạn trong gang tấc. Đáng lẽ lúc đó suýt tí nữa họ đâm nhằm cái xe kia, nhưng mà một phép lạ nào đó làm cho họ thắng kịp thời, họ lách kịp thời, họ không có đụng nhằm ai hết. Nhưng mà có người nhích xe ra xíu cái nào cũng đụng. Lý do tại sao? Mục đích á, nghĩa là trên bình thường á thì ta thấy rằng không tài xế nào muốn gây tai nạn. Nhưng sự thật, có những người tài xế lái xe mà trong lòng có sân ở trong đó. Là khi đang lái, có cái người xe hai bánh họ đi họ lái ẩu á, họ sàn qua sàn lại, giận. Nói, "Giận, này tao quẹt một cái mày té bây giờ." Trong tâm nói thầm chả ai nghe.
[54:54]Nhưng cái ý niệm đó đã đã có trong đầu, cái ý muốn đó đã có trong đầu, cái sân nó đã có trong tâm. Và chắc chắn có ngày quẹt người ta thiệt. Chắc chắn có một ngày nào đó mình lỡ tay lỡ chân cái đúng là tông nhầm chiếc xe kia người ta lật liền, người ta chết liền. Ừ thấy ông này mình nói ổng xui. Nói, "Tội nghiệp đi tông người ta chết." Đâu biết rằng cái ngày nay ổng vô tình tông người ta chết là trước đây ổng đã có 100 lần ổng khởi niệm, ổng giận mấy cái người đi sàn qua sàn lại trước mũi xe của ổng, giận, "Tao quẹt cái mày đụng mày ngã mày chết bây giờ." Chỉ sân chút chút thôi, nhưng có ngày làm được.
[55:28]Còn cái người tài xế là lúc nào cũng yêu quý sinh mạng con người, trong tâm không bao giờ giận, đi tuyệt đối thà nhường, thà mình tránh, thà mình nhường, thà mình chậm, không bao giờ dám khởi cái niệm là để tổn hại ai. Cái người đó suốt đời lái xe gặp may, nhiều cái tai nạn thấy sờ sờ trước mắt rồi tránh được hết trơn. Này điều đây là những điều rất là lạ như vậy. Nên cái ý muốn của ta là nó xuất hiện từ nhiều cái khuynh hướng, từ cái tâm đạo đức hay không đạo đức. Vì vậy, nếu mà ta cứ huân tập những cái điều phi đạo đức, những cái ích kỷ, hận thù, tham lam, nóng giận, bảo đảm dù mình ráng giữ bên ngoài một cái vẻ đạo mạo đàng hoàng nhưng sẽ có ngày làm bậy.
[56:10]Chúng ta cũng gặp trên cuộc đời, phải không? Có những người ở bên ngoài giữ được cái vẻ đạo mạo đàng hoàng nhưng đến khi mình nghe đổ bể chuyện có rất nhiều chuyện rất là là tồi tệ. Tại vì sao vậy? Là bởi vì những cái khuynh hướng xấu trong tâm người này không cương quyết diệt trừ. Ừ, không cương quyết diệt trừ. Nên vì không cương quyết diệt trừ, cho nên có ngày có ngày tạo thành cái hành động, tạo nghiệp. Do đó mà Phật nói là nếu mà nói hay làm với tâm ý ô nhiễm thì quả báo chắc chắn sẽ tới. Vì vậy biết khôn, chúng ta phải từng giờ từng phút gạn lọc hết những cái tâm ý ô nhiễm của mình ra. Đây là người nào mà biết khôn phải như vậy, không còn cách nào khác.
[56:54]Chúng ta tưởng là à tôi đâu có làm gì ác, tôi đâu có hại ai đâu, chửi ai. Không đơn giản đâu, sẽ có ngày chúng ta sẽ hại ai, sẽ có ngày chúng ta sẽ chửi ai. Vì sao? Bởi vì khi mà chưa hại ai, chưa chửi ai đó, ta đã không hề biết kiềm chế, ta không có tu tập cái tâm từ bi nhẫn nhục, mà cứ tâm giận thỉnh thoảng giận, chửi thầm trong bụng, khởi giận lên cái muốn nói bậy trong bụng, bên ngoài không thấy gì hết, nhưng cái sân thỉnh thoảng khởi lên, ghét người hàng xóm, "Cái mày chết đâu cho rồi." Ví dụ vậy. Có những cái câu nói bậy trong tâm, bên ngoài không ai thấy. Cứ tưởng mình vẫn đàng hoàng, chả đụng chạm tới ai.
[57:29]Rồi ai nói mình nói, "Sao anh không tu?", "Tôi có làm hại ai đâu mà tôi tu?" Bên ngoài rõ ràng không làm hại ai, nhưng bên trong làm sao? Xúc phạm người ta đều đều, xúc phạm người ta hoài. Có không? Có không?
[57:47]Hy vọng là không có nha, hy vọng ta biết đạo thì không có. Nhưng quá khứ có không? Có thể có, phải không? Tức là ngày xưa kia lúc mà ta chưa biết đạo, có thể mình đã sân như vậy, mình đã chửi thầm, mình rủa thầm thiên hạ trong bụng nhiều. Nhiều khi không đánh ai được mà lúc giận quá trong bụng nói sao? "Quánh một cái mày chết trơ." Ví dụ vậy. Bên ngoài không ai biết hết, nhưng trong bụng có. Có không? Nói thiệt đi mà, năn nỉ nói thiệt. Thì những cái ý nghĩ mà thuộc là sân hận, cái giận hờn như thế, nó vẫn chờ đợi có một ngày để mà ta thành ra cái kết quả. Nó vậy. Giống như vậy, như có hai người đó nghĩa là thương nhau thề non hẹn
[58:29]biển, nhưng mà cái một ngày nọ cái tự nhiên hai người chia tay. Thì những người khác không hiểu, nói, "Ủa sao hai anh chị tôi thấy thương nhau quá mà sao giờ cái chia tay?" Thì anh kia nói, "Tôi cũng không biết nữa, mà tự nhiên cái cổ là cứ cứ đòi chia tay." Rồi cái người ta quay qua hỏi cổ, người bạn, tại họ là bạn chung của nhóm bạn bè, cái nói là, "Tại trong lòng tôi hay giận, mỗi lần tôi giận tôi cứ đòi chia tay, cái bỗng nhiên tự nhiên cái quyết định nó tới. Cái ngày kia nó thành tựu cái việc đó, nó thành tựu việc đó." Nên đó, cái ý muốn tới, hành động nó sẽ tới. Hoặc là cái người vậy, trong lòng cứ hay nguyền rủa thiên hạ,
[59:06]sẽ có ngày mình đánh người ta, sẽ có ngày mình giết người ta. Không phải đơn giản. Hoặc là còn cái người mà theo đạo Phật vậy, trong tâm lúc nào cũng ước mơ làm điều thiện mà nghèo làm không được, rồi đi mua vé số thì chẳng bao giờ trúng. Cứ vô hỏi, "Thưa thầy, con học hỏi Phật pháp, con yêu quý điều thiện, con muốn làm phước nhưng mà con nghèo, cho nên con để dành tiền mua vé số, mà sao Phật không cho con trúng để con làm phước theo ý nguyện của con?" Á, nhiều người cũng dễ thương lắm, nói vậy. Thì mới câu trả lời thế này là phước á nó phải từ cái phước mà ra và từ cái công lao khó nhọc của mình mà ra mới thành phước.
[59:44]Chứ còn mà nói là vì mình muốn làm phước nên Phật phải luôn luôn cho cái người đó trúng số thì như vậy còn là phước nữa không? Còn việc làm phước quá dễ nó không thành phước. Nó phải từ cái công lao khó nhọc, từ cái phước quá khứ của mình hôm nay cái tài sản do mồ hôi nước mắt mình làm ra nên khi mình đem tiền đó mình làm thì cái phước thực sự là có giá trị. Đó, nhưng mà cái người cứ nuôi tư tưởng đó đi rồi sẽ sao? Sẽ có ngày làm được. À, hay như vậy. Tức là khi mà cái tâm ý ta thanh tịnh, những điều đạo lý được huân tập thật dày bên trong, thì bây giờ ta chưa có điều kiện làm nhưng bảo đảm ngày đó sẽ tới.
[1:00:22]Ở trên chư Phật, chư Bồ Tát sẽ đem cái điều thiện đến, đem cơ hội đến để cho ta làm. Chỉ sợ là ta không chịu huân tập cái điều lành, không ước mơ để làm điều lành, không có cái ý muốn để làm điều lành thì điều lành sẽ không tới cho ta làm. Đó, nên vì vậy là ta phải chuẩn bị cái nội tâm mình trước, mà chuẩn bị nội tâm là chuẩn bị rất nhiều điều như nãy chúng ta nói, để mỗi khi đụng việc ta có cái ý muốn khởi lên và ý muốn đó chỉ là ý muốn tốt đẹp mà thôi, ý muốn thiện lành mà thôi. Thì ngược lại với những cái tâm lý phi đạo đức hồi nãy chúng ta nói á thì có những cái tâm lý đạo đức. Tâm lý đạo đức đó là gì?
[1:01:03]Là từ bi phải không? Gì nữa? Khiêm hạ, độ lượng, nhẫn nhục, can đảm, yêu quý thiên nhiên, hoan hỷ, vui vẻ. Vui vẻ cũng là một tâm lý đạo đức nha. Vui vẻ cũng là một tâm lý đạo đức. Thì những cái tâm lý đạo đức như vậy đầy ngập trong tâm mình, thì bảo đảm là chúng ta gặp chuyện chúng ta chỉ khởi lên cái ý muốn tốt và chúng ta sẽ làm điều tốt thì quả báo sẽ theo ta như là bóng không rời hình. Đức Phật nói như vậy. "Tâm dẫn đầu các pháp, tâm là chủ tạo tác. Nếu nói hay hành động với tâm ý thanh tịnh thì hạnh phúc sẽ theo ta như bóng không rời hình." Đó là cái công thức như vậy. Là rõ ràng, như vậy đến đây chúng ta đã rõ hết chưa? Phải không?
[1:01:55]Như vậy tâm là dẫn đầu. Có tâm mới có hành động. Nhưng mà sự thật chúng ta phân tích kỹ là tâm rất nhiều phần, trong đó cái phần chính là ý muốn. Có muốn rồi mới có nói hay hành động. Nhưng mà tuy nhiên chúng ta lại thấy là để chúng ta có được cái muốn tốt thì thấy rất nhiều điều kiện khác phải không? Rất nhiều sự tu dưỡng. Rất nhiều sự chuẩn bị. Dài ngày, dài tháng chúng ta mới luôn luôn khởi được cái ý muốn tốt, còn không là chúng ta sẽ bị những ý muốn xấu. Bây giờ chúng ta đặt tới những vấn đề có những trường hợp vô tình không muốn mà làm thì quả báo ra sao? Phải không? Bởi vì trong cái Pháp Cú Thí Dụ có một đoạn như thế này.
[1:02:32]Khi mà tôn giả Cakkhupala á ngài đi quay trở về cái tịnh xá để ở với Phật thì lúc đó ngài mù mắt mà ngài cũng nghị lực phi thường, cũng ngồi chứ không nằm, đi đứng ngồi chứ vẫn không nằm, vẫn ngồi thiền thường xuyên. Thì một hôm trong một buổi sáng, ngài mới muốn đi kinh hành và hôm đó là ngài dậy sớm quá cho nên là các vị khác họ chưa có xả thiền, họ chưa có đi ra, họ chưa có quét sân, quét đất, chỉ có một mình ngài ngài dậy sớm. Thì cái lối đi, nước bước ngài đã quen rồi. Tuy ngài mù nhưng mà ở một chỗ thì mình đi mấy bước tới chỗ nào quẹo, chỗ nào bước mình rờ hoặc mình chạm cây mình nghe mình
[1:03:11]biết hết nên ngài sáng sớm dậy ngài mới mở cửa cái phòng của ngài ra, ngài đi kinh hành men theo rừng cây ngài đi. Nhưng vì ngài mù cho nên lúc buổi sáng sớm ngài giẫm đạp chết rất nhiều côn trùng. Những con mối đi trên đất, những con kiến, những con trùng bò lên ngài giẫm ngài đạp chết. Ngài đi qua rồi giẫm, đi lại giẫm, đi qua giẫm, đi lại giẫm. Lát cái mặt trời lên các vị tỳ kheo xả thiền bước ra cái ngày vận động thể dục rồi các ngài chuẩn bị đắp y, mang bát để đi vào làng khất thực thì mới thấy ngài lững thững lững thững ngài đi kinh hành, đi qua đi lại khúc đường, các vị mới nhìn theo cái đoạn
[1:03:47]đường ngài đi thì dưới đó côn trùng nằm chết rất là nhiều. Thì có một số vị tỳ kheo trẻ mới trách ngài. Trách ngài nói rằng ngài nói là ngài tinh tấn, ngài tu hành nhưng mà sáng hôm nay ngài đi là ngài đã không thấy đường và ngài giẫm chết vô số côn trùng tổn thương cái lòng từ bi. Cái các vị đó mới đến trình với Phật là: "Kính bạch Thế Tôn, tôn giả Cakkhupala đã đi kinh hành từ sáng sớm là ở trên cái đoạn đường chưa có ai quét dọn và đã giẫm chết rất nhiều côn trùng. Và như vậy cái ý nghĩa đạo lý, quả báo này sẽ ra sao?" Đức Phật mới nói an ủi thế này: "Này các vị tỳ kheo, Cakkhupala là một người chân tu,
[1:04:31]tâm ý thanh tịnh chỉ vì trưởng lão Cakkhupala không thấy cho nên đã giẫm đạp côn trùng và Đức Phật không xem đó là tội." Thì qua cái câu này á, chúng ta lật đật chúng ta kết luận rằng, vậy cái người không cố ý thì không tạo không tạo tội phải không? Chúng ta kết luận vậy coi chừng hố nha. Lúc đó Đức Phật nói câu đó là bởi vì sao? Bởi vì Đức Phật thương ngài Cakkhupala. Là sợ ngài đã mù rồi mà bây giờ mình tống thêm mình kết tội nữa, kết cái vô tình ngộ sát đó làm cho ngài mặc cảm, ngài day dứt, thì thương. Cho nên Đức Phật mới nói an ủi: "Thôi không sao, vì không thấy đường á lỡ giẫm đạp thì không có cái tội."
[1:05:21]để cho các vị tỳ kheo trẻ đừng có lại mà cằn nhằn nữa, để cho ngài yên. Vì ngài mù ngài không đi khất thực được cho nên thường là những cái đệ tử của ngài mới đi khất thực mang về cho ngài ăn chứ ngài không có đi khất thực. Đi xa phải có người dẫn gậy đồ nó bất tiện, thường ngài ở nhà. Mà cuộc đời người ta đã bất hạnh rồi, dĩ nhiên là có cái nghiệp quá khứ nhưng mà đã bất hạnh rồi Đức Phật muốn không gieo thêm cái nỗi khổ tâm nữa. Không gieo thêm nỗi khổ tâm nữa là như vậy. Tuy nhiên, chúng ta đừng ỷ y, vì có những cái vô tình nhưng sự thực có nguyên nhân. Những cái vô tình mà có nguyên nhân sâu xa bên trong.
[1:05:56]Giống như nãy ông tài xế, lần đó rõ ràng ổng vô tình ổng cán người ta, không hề cố ý nhưng sự thật là trước đây có những cái tâm sân cố ý. Có những lúc giận đã khởi lên: "Tao hích một cái mày té chết bây giờ." Đã nhiều lần khởi cái tâm đó rồi nên ngày hôm nay mới có cái vô tình cán người ta chết. Nên có những điều ta tưởng vô tình nhưng xin thưa có nguyên nhân bên trong hết, chứ không phải là không. Ví dụ như thế nào? Ví dụ như là con người đó cái họ trồng cái ruộng lúa thì chuột hay cắn phá cái lúa của họ thì họ mới bẫy chuột bằng cách họ câu dây điện ra ngoài đồng, họ giăng dây điện để cho chuột mà tới đụng dây điện thì nó nó chết, chứ họ không có ý giết người.
[1:06:38]Nhưng mà một lần nọ có cái anh đó ảnh vô tình đi ngang vì công chuyện gì ảnh phải băng qua cái bãi ruộng đó, ảnh giẫm nhầm dây điện ảnh ngã xuống ảnh chết. Thí vậy rõ ràng cái người mà giăng dây điện có cố ý giết người không? Không, nhưng mà luật pháp bắt không? Bắt liền, luật pháp không cho. Bởi vì trong luật pháp có cái tội mà ngộ sát xét theo mức độ vẫn có thể truy thành tội chứ không phải là không. Ở đây, cái người mà họ giăng dây điện giết chuột không phải để giết người nhưng mà có tội không? Khi người ta chết có tội không? Chúng ta ai cũng thấy có tội phải không? Vì sao chúng ta kết tội cái người không cố ý giết người này?
[1:07:17]Vì sao?
[1:07:21]Vì hai nguyên nhân. Nguyên nhân thứ nhất là người này muốn giết chuột cũng là một ý niệm sát sinh phải không? Là ý niệm sát sinh. Nguyên nhân thứ hai là không thương yêu con người. Bởi vì ai cũng phải biết mình giăng điện người bước vô chết liền nhưng mà bỏ mặc không thèm để ý điều đó, tức là trong tâm không hề thương con người. Chính cái không thương yêu con người á nên mới đưa tới cái vô tình mà ngộ sát, nên nó có nguyên nhân chứ không phải là người đó hoàn toàn vô tình không muốn giết người đâu. Người đó đã coi thường thân phận của con người khác. Nên mới để giăng bẫy điện và có người vô tình giập đạp chết.
[1:07:59]Nên chúng ta thấy có những điều vô tình nhưng kỳ thực có nguyên nhân chủ quan. Riêng việc đó thì vô tình nhưng có nguyên nhân chủ quan phía trước. Hoặc là ví dụ như một người họ đi vô một cái tòa nhà đó cái họ hút thuốc cái họ quăng cái tàn thuốc vào trong cái giỏ rác, 10 phút sau cả tòa nhà bốc cháy luôn. Vô tình, thì khi truy bắt ra thì tìm ra cuối cùng là nguyên nhân phát hiện là do cái người vô tình quăng tàn thuốc. Anh này nói: "Tôi chỉ quăng tàn thuốc vào trong thùng rác chứ tôi đâu có cố ý đốt nhà đâu." Hoàn toàn là vô tình, không có ý nhưng mà có tội, có tội thế này. Không có tội cố ý đốt nhà tại vì nếu mà có tội cố ý đốt
[1:08:36]nhà thì tội cực kỳ nặng, nhưng ở đây là vô tình. Mà lý do tại sao đưa đến cái vô tình đó? Đây là những lý do thế này. Thứ nhất là tội đầu tiên là tội gì? Hút thuốc. Ai hút thuốc xin đừng hút nữa nha, đừng hút nữa. Cái thứ hai là cái tội bất cẩn, không nghĩ sâu, không chịu dập tắt cái tàn thuốc cho kỹ mà không nghĩ rằng là nhiều người hút thuốc xong rồi cái tàn lửa đang còn cháy là quăng đại đấy nha, có không? Rất nhiều người, phải nói tệ dễ sợ luôn á, tệ rất là tệ. Hút thuốc là đã bậy, thả khói vào trong cái không khí trong lành này đã là bậy rồi, rồi khi cái tàn thuốc đang còn cháy quăng không chịu dập tắt là bậy cái thứ hai.
[1:09:19]Mà riêng cái anh chàng này là có thể trước đây ảnh khởi nhiều cái tâm gì đó không biết nên ảnh khiến quăng vào cái thùng rác, không ngờ bữa đó thùng rác đầy rẫy và cái thùng rác đó lại nằm kế bên cái đường dây điện nằm ngậm trong tường sát một bên. Ba, bốn nguyên nhân hợp lại, lúc đó nó bốc cháy lên, nó nóng bức tường nó chảy luôn bức tường, hai điện chập lại cái là toàn bộ dây điện xẹt cháy hết luôn, cả tòa nhà bốc cháy luôn từ cái điếu tàn thuốc vậy thôi. Mà nguyên nhân là bất cẩn cũng là nguyên nhân coi thường mọi người chung quanh mình. Nên chúng ta nhớ vậy, cái coi thường mọi người chung quanh mình là rất đáng sợ.
[1:09:55]Hoặc là cái người là không cố ý nhưng mà cái mảnh chai vỡ, cái ly vỡ mình quăng bừa bãi, nhậu nhẹt rồi quăng bể chai bể ly cho vui rồi có người khác giẫm đạp á. Đó mình không cố ý cho ai bị thương cái chân nhưng mà cái sự bất cẩn, cái sự coi thường mọi người, cái tâm coi thường mọi người đã đưa đến cái ngộ sát. Chúng ta nhớ điều đó như vậy. Hoặc là thế này hoặc là có một nhóm người đi chơi picnic vào rừng chơi, vào rừng trong mùa nắng thì nhậu nhẹt đập phá lát cái ly đem theo nó vỡ, cái chai đem theo nó vỡ mà không dọn dẹp kỹ. Trong tâm không thương cái người sau, tại nếu mình lượm hết mảnh chai thì người sau họ đi
[1:10:34]không giẫm đứt chân nhưng vì không thương người sau, đó cái tâm không thương người đó mới để lại một cái mảnh thủy tinh nó cong cong như cái kính lúp á. Và khi nắng lên thì sao? Nó hội tụ lửa lại, nó nóng cháy bừng bừng cái đồng cỏ rồi và cháy luôn tan khu rừng đó luôn. Thì người này trong tâm họ không hề muốn đốt rừng, nhưng rồi chính cái không thương yêu con người của họ đã làm cả khu rừng bị cháy. Nên chúng ta thấy vậy đó, nhiều khi nói là vô tình nhưng mà đã có cái cái chủ quan ở trong, một cái tâm không tốt ở trong, chứ không phải là hoàn toàn vô tình đâu. Nên do đó chúng ta sống trên đời vậy,
[1:11:12]để đừng có bị những cái vô tình mà tạo nghiệp đau lòng như vậy, chúng ta ráng thương yêu con người, ráng tôn trọng cuộc sống của mọi người, ráng cẩn thận từng ly từng tí để đừng làm tổn hại ai. Nhớ như vậy. Được không? Được không? Ráng nha, như vậy. Như mấy ông thợ mộc nhiều khi tháo nhà cũ ra để xây nhà, nhổ đinh quăng vương vãi tùm lum, 3 tháng sau có người giật kinh phong chết tươi. Đó, bởi vì không lượm đinh. Mình phải biết cái nguy hiểm, nhưng mình vì không thương con người, ai giẫm kệ họ. Chính vì trong đầu mình nghĩ điều đó mà có người chết và mình đã tạo nghiệp vô tình. Vì tâm ý mình vẫn còn bị ô nhiễm ở chỗ là không thương con người.
[1:11:52]Nhưng vì vậy chúng ta tôn trọng con người, thương yêu con người, cẩn thận hành vi không để tổn hại ai thì chúng ta tránh tạo những nghiệp vô tình. Hồi nãy khúc đầu là những nghiệp cố ý, nhưng mà tới những nghiệp vô tình vẫn làm ta đau khổ, khổ tâm day dứt ân hận suốt cả đời còn lại chứ không phải là dễ đâu. Có không? Có đó nha, nó vậy. Rồi có những người ngược lại cũng vậy. Cái người nào mà hay thương yêu con người là hay nghĩ đến lợi ích người khác là nhiều khi không cố ý mà vẫn vô tình giúp cho người khác, cứu giúp người khác được. Lạ lùng như vậy, ngược lại với cái kia. Cái người kia không thương yêu con người có thể
[1:12:30]vô tình đã hại con người, hại cuộc đời. Thì ngược lại, cái người nào mà hay khởi tâm thương yêu con người, lúc nào trong tâm cũng muốn giúp người mà mình không trực tiếp giúp được, sẽ có lúc nào đó vô tình mình giúp. Ví dụ, ví dụ. Ví dụ một bữa nọ mình ở cái phòng trọ nghèo của sinh viên, bên đây mình lấy cái đàn mình đánh, hát một bài chơi thôi, mình hát mình nghe thôi. "Bạn thân ơi hãy cố yêu thương người dù người không yêu ta. Hãy cố yêu thương đời dù đời bạc đen lừa dối, dù đời cay đắng như vôi. Ngày nào bầu trời còn nhiều máy bay, ta vẫn cứ thấy thương yêu người." Thì không ngờ là cái phòng kế bên, cái cô đó cổ tháo cái dây thòng lọng cổ cổ ra.
[1:13:15]Cái phòng kế bên, cổ nghe tiếng hát, lúc đó cổ treo cái dây lên xà nhà rồi, cổ tròng vô cổ, cổ đứng lên ghế rồi, cổ chuẩn bị đá cái ghế là cổ chết. Bởi vì cổ đang bị đời bạc đen lừa dối. Nhưng không ngờ kế bên đây anh chàng hát cái bài là dù đời bạc đen lừa dối, dù đời cay đắng như vôi mà cứ hãy cứ yêu thương con người. Mà cái lòng yêu thương nó có sức mạnh kì lạ lắm, khi ta thương yêu con người bỗng nhiên ta có cái sức mạnh để sống. Cái người chán đời luôn luôn chỉ có một nguyên nhân duy nhất là không yêu thương cuộc đời. Còn khi ta yêu thương cuộc đời, yêu thương con người, ta có sức mạnh để sống dù đời đau khổ.
[1:13:52]Thì đó là những cái vô tình mà anh này anh đâu biết là anh vừa mới cứu một người thoát chết. Nhưng mà không hề vô tình, vì sao? Vì trước đó anh ta yêu thương con người, lúc nào cũng muốn làm gì đó để giúp con người, nhưng mà chưa làm trực tiếp thì hôm nay sẽ có cơ hội anh vô tình anh làm cái giúp được con người. Hoặc ví dụ một lần nào đó, một buổi tối thì vô tình ngủ không được cái mình dậy mình đi ra công viên dạo chơi, đi lơ thơ lửng thửng, người đàn ông mình tướng cũng to con, mình lơ thơ lửng thửng mà đâu biết rằng mình vừa mới cứu một cô gái. Cô gái cũng không hề biết được mình vừa được cứu bởi một con người đi lang thang.
[1:14:30]Tức là có hai tên cướp nó đã phục sẵn ngay trong cái góc tối đó rồi và nó biết cô này là đúng giờ đó đi ngang chỗ đó. Nó canh nhiều ngày nó đếm giờ chính xác rồi. Thì đúng cái ngày mà nó ra tay thì đúng cái giờ cô gái đi về thì bữa đó mình lại đi thơ thẩn đi dạo ngoài công viên, đúng qua khúc đó, nó thấy có một người đàn ông bự to cao khỏe đi lang thang thôi nó ngừng ý định lại. Không ngờ bữa đó mình vừa cứu giúp mà mình không hề muốn, không hề biết. Nhưng mà có phải vô tình không? Không, chỉ bởi vì mình đã nuôi nhiều cái tâm nguyện trong những ngày tháng trước đó là thương yêu con người, muốn giúp đỡ mọi người, thế là khiến có những cơ hội vô tình.
[1:15:08]Cuộc đời nó như vậy đó, rất là lạ lùng. Nên coi có những cái nghiệp mà ta tưởng ta không cố ý ta vô tình, chứ sự thật có cái ý chủ quan đâu đó hết trơn, có hết chứ không phải không. Hoặc là ví dụ một đêm nọ mình ngủ say rồi ăn trộm bò vô nhà. Khi ăn trộm vô tới nhà, bỗng nhiên cái nghe mình nói: "Ngươi mà bước thêm một bước nữa đó là ta sẽ không tha thứ cho ngươi. Ngươi sẽ thấy được cái lưỡi gươm đó là ta sẽ ra một cái đường tuyệt chiêu hàng nhất này." Anh này anh ăn trộm anh tưởng là chủ ta đã thấy đó, anh đâm đầu anh chạy mất, đâu biết rằng mình vừa mới xem phim Hàn Quốc bị ám ảnh. Nãy mới xem phim bị ám ảnh.
[1:15:49]Vô tình cứu cả nhà không bị ăn trộm. Những cái vô tình như vậy sự thật có cái nguyên nhân của nó. Nguyên nhân là tâm ta có điều thiện ở trong á, vậy đó. Nhưng mà đừng có tưởng là ai coi phim Hàn Quốc rồi cũng sẽ nói mớ mà chặn ăn trộm nha, đừng có tưởng rồi xúm nhau coi phim Hàn Quốc, không phải là cứ tối ngày mà coi Thập Diện Mai Phục mà Ngọa Hổ Tàng Long rồi sẽ chặn được ăn trộm, không phải. Do cái tâm mình tốt. Lúc nào cũng thương con người, giúp con người thì tự nhiên nó có những cái vô tình mà khiến ta khiến ta tạo được nghiệp lành như vậy chứ không phải là vô ý. Rồi có những người hiểu lầm thế này
[1:16:23]là khi tôi vô tâm thì tôi làm điều gì cũng không có tội. Nên có một người họ tu theo cái con đường đó, họ tu là hễ vô tâm làm gì cũng không có tội, thế là họ giữ tâm thanh tịnh không suy nghĩ gì hết, họ vác cần câu ra câu cá lên nướng mời mọi người ăn. Cái nói: "Ủa, sao anh tu theo Đạo Phật mà anh đi ăn câu cá?" Cái nói: "Không, tâm tôi trống bóc à, tôi không nghĩ gì hết trơn á. Tôi làm mà tôi không có nghĩ gì hết nên tôi không có tội." Đúng không? Đúng không? Nhiều người nghĩ vậy đó. Mà nếu mình lấy cái máy mình đo tâm anh đó thì đúng là anh này tâm này anh không vọng tưởng thiệt, tâm vắng bặt, tâm trống không.
[1:17:00]Anh ngồi câu cá mà tâm không suy nghĩ, ngồi nướng cá tâm không suy nghĩ. Nhưng mà có tội không? Có. Vì sao vậy? Bởi vì cái ý muốn nó sâu hơn vọng tưởng. Có thể là họ giữ được tâm không vọng tưởng nhưng mà cái ý muốn không diệt được. Có ý muốn mới có xách cần câu đi câu cá nướng ăn. Hoặc là nói: "Tôi không suy nghĩ là tôi làm không có tội." Gặp người đó lại túm má người ta, tát người ta bạt tai, bốp, tát người ta lại cái bốp, đạp tới cái éo người ta té lăn nhào cù đèn. Hỏi: "Làm gì vậy?" Nói: "Không, tâm tôi vô tâm, tôi không nghĩ gì hết nên tôi đánh người ta không có tội." Tội không? Sự thật mình lấy cái máy đo tâm á mình thấy đúng ông này không có vọng tưởng.
[1:17:41]Lúc ổng tát bẹo má người ta cái bốp, quay lại tát phải cái bốp, đạp cái ừ một cái, tâm ổng không hề suy nghĩ gì hết, nhưng mà ý muốn có. Bởi vì sao? Vì cái ý muốn nó sâu hơn vọng tưởng, anh này không thấy được. Anh chỉ thấy anh lắng được cái vọng tưởng nhưng anh không hề diệt được cái ý muốn mà anh không biết. Nên mới có cái chuyện là có một lần cái ngài Nam Tuyền, ngài ở trên núi cao, chùa ngài trên núi cao, hôm đó cái ngài mới đi xuống ngài thăm một cái trang chủ, cũng là một cư sĩ nhưng ông này là ông trang chủ giàu có, rất là giàu có, ở dưới núi, ngài đi xuống ngài thăm. Thì khi ngài bước vào cổng thì thấy người nhà
[1:18:18]đã đón hai bên, bày tiệc rồi đầy đủ hết. Ngài nói là: "Ta đi ta không nói với ai mà tại sao ông biết để mà tiếp đón?" Cái vị trang chủ chắp tay nói: "Thưa ngài, đêm hôm qua Thổ Địa hiện lên mách con là sáng nay ngài sẽ đến thăm con." Thì ngài mới than là ngài tu không có lực, cái tâm của ngài bị Thổ Địa nhìn thấy. Nhưng mà sự thật không phải vậy, sự thật không phải vậy. Kể cả Phật, hễ có làm là có ý muốn, mà có ý muốn là người khác thấy, không riêng ngài Nam Tuyền, không riêng ngài Nam Tuyền. Nên ngày xưa cũng vậy, có một lần đó thời gian đầu mà Đức Phật đi giáo hóa thì ngài cũng có những thị giả.
[1:19:00]Nhưng mà nhiều cái thị giả của ngài cũng ham vui, đôi khi là không có lo cho ngài chu đáo. Đến lúc đó tuổi ngài đã lớn và ngài cần có một thị giả chu đáo hơn. Thì Đức Phật có nói là: "Hôm nay Như Lai muốn có một người thị giả tốt để chăm sóc vì Như Lai đã lớn tuổi." Thì không biết là Đức Phật nghĩ như thế nào ngài không nói nữa, ngài nói câu đó ngài không nói nữa. Thì lúc đó ngài Mục Kiền Liên á mới nhiếp tâm lại, nhìn vào tâm Phật coi Phật muốn chọn ai, thì ngài đọc thấy tâm Phật muốn chọn ngài A Nan. Nên là có ý muốn là có người biết liền. Dù là tâm Phật rất thanh tịnh nhưng mà phải có ý muốn mới có việc làm.
[1:19:40]Đức Phật muốn đi khất thực, Đức Phật muốn thăm ai, Đức Phật nói bài pháp nào đều có muốn hết. Và kể cả muốn chọn ngài A Nan cũng có ý muốn. Và ngài Mục Kiền Liên nhập định vào ngài thấy cái muốn liền. Thế là ngài mới đứng lên ngài đi về phía ngài A Nan mới nói thế này, nói là, "Thưa tôn giả, tôn giả hãy hoan hỷ coi là vì sức khỏe của Thế Tôn cũng giống như là thay mặt cho Tăng chúng mà hãy làm thị giả hầu hạ cho Thế Tôn." Ngài A Nan mới nói thế này, nói rằng, "Được theo hầu hạ Thế Tôn là hạnh phúc của tôi. Nhưng thưa hiền giả, là nếu mà để cho tôi được hầu hạ Thế Tôn thì xin cho tôi có những điều kiện." Cái ngài Mục Kiền Liên nói, "Được.
[1:20:25]Hiền giả hãy nói lên những điều kiện gì?" Thế là ngài A Nan ngài mới đặt những điều kiện. Ngài nói là, "Thứ nhất là ngài không ăn cơm dư của Phật." Tại cơm của Phật ngon lắm, mà khi mà thị giả ăn cơm dư, người ta sẽ nghĩ rằng, "À, ông này ổng ỷ làm thị giả nên ổng ăn đồ ngon." "Thứ hai, tôi không lãnh cái mặc cái y dư của Phật, tức là vải người ta cúng Phật hay dư, Đức Phật hay cho lại mà thị giả là người thường hay được nhận ưu tiên." Ngài nói ngài không nhận ưu tiên đó để không bị nói xấu, chỉ trích là làm thị giả nên được hưởng ưu tiên. Và thứ ba nữa là, "Nếu có người nào mà muốn đến gặp Phật
[1:20:57]mà nếu tôi yêu cầu xin Phật hãy tiếp." Vì lúc đó gặp Phật cũng khó lắm, do Phật cũng bận rộn á, nhưng mà nếu ngài đứng bên ngoài ngài xét, ngài thấy người đó xứng đáng thì xin Phật hãy cho gặp nếu mà ngài yêu cầu. Tức là ngài có nhiều điều kiện, thì lúc đó ngài Mục Kiền Liên lại thưa Đức Phật, Đức Phật đồng ý và từ đó Đức Phật có một người thị giả vĩ đại nhất trên thế gian này. Từ cả một ngàn triệu năm trước và một ngàn triệu năm sau, chưa có người thị giả nào hầu Phật mà chu đáo, tuyệt vời như ngài A Nan, mà cũng từ cái đêm đó. Nhưng mà Phật có cái ý muốn và ngài Mục Kiền Liên đọc được ý muốn đó.
[1:21:30]Cho nên nếu mà chúng ta tưởng, "À, tôi không suy nghĩ gì hết, tôi làm không có tội." Xin thưa là hiểu lầm nha. Vì sao? Vì ý muốn nó sâu hơn cái suy nghĩ của ta. Ta có thể không suy nghĩ gì hết và ta vẫn làm, nhưng xin thưa hễ có làm là có muốn. Nhớ như vậy. Hễ có làm là có muốn. Và như vậy bây giờ ta không cần kiểm tra coi cái muốn của ta là tốt hay xấu. Ta không cần kiểm tra vọng tưởng ta luôn tốt hay xấu. Ta nhìn điều này là ta biết tâm ta tốt hay xấu. Nhìn những điều như thế này. Chúng ta kiểm tra bằng cách thế này, là khi mà ta thấy người khác hạnh phúc, thành công, mình nhìn tâm mình vui hay buồn?
[1:22:14]Nếu người khác hạnh phúc thành công mà mình vui thì tâm mình tốt hay xấu? Tốt. Chắc chắn dù không suy nghĩ nhưng cái muốn nào cũng tốt hết, là như vậy. Còn nếu mà thấy người khác hạnh phúc, thành công mà tự nhiên mình cứ khó khó chịu chịu, khó chịu chịu thì tâm mình cái gì trỏng? Tâm ô nhiễm, tâm xấu. Xin hãy ráng điều chỉnh tu hành lại. Nhớ như vậy nha. Nên ở đây nó có những cái điều mà nó sâu hơn vọng tưởng mà mình thấy được mình phải cảnh giác. Nên có những người nhiều khi sau ba tháng tinh tấn ngồi thiền, tâm được thanh tịnh và mới nói, "Ồ, tôi đã đạt được thanh tịnh." Nhưng một người sáng mắt nhìn vô
[1:22:49]mới thấy người này vọng tưởng bớt nhưng kiêu mạn lại tăng lên rất nhiều. Kỳ lạ, vì sao vậy? Bởi vì cái kiêu mạn nó sâu hơn vọng tưởng. Người này thanh tịnh được vọng tưởng nhưng mà kiêu mạn bí mật bên trong lại phát triển nặng hơn lúc trước. Đây là điều rất khó kiểm soát, rất khó kiểm soát. Phải có trí tuệ cực kỳ mới kiểm soát được điều này. Nên do đó là chúng ta tu hành cẩn thận. Có khi chúng ta bớt vọng tưởng nhưng bản ngã lại đang tăng. Hãy cẩn thận vì ý muốn của ta, cái kiêu mạn của ta nó sâu hơn vọng tưởng rất là nhiều. Hôm nay chúng ta học với nhau cái bài đầu tiên là bài Tâm làm chủ. Từ cái tâm làm chủ này ta tạo nghiệp, và từ cái nghiệp này ta có cái quả báo, đó.
[1:23:33]Nhưng chúng ta nhắc với nhau rất nhiều về cái tâm là gì, phải không? Hôm nay chúng ta nhấn mạnh tâm là gì, vì nói tâm chung chung, sự thực chúng ta không hiểu rõ. Còn cái việc tạo nghiệp rồi có quả báo thì tương đối là chúng ta dễ hiểu vì ta đã nói với nhau rất nhiều. Tạo nghiệp gì, ra quả báo gì, ta đã nói rất nhiều, nhưng tâm để tạo thành cái ý muốn tạo nghiệp thì hôm nay chúng ta nói dông dài một chút. Như vậy cái câu Pháp Cú đó dễ hiểu không? Dễ hiểu không? Coi vậy chứ không dễ ha. Nghe qua hiểu liền, nhưng mà đi đào sâu vào chúng ta mới thấy còn nhiều vấn đề nữa, vậy. Còn vài phút chúng ta nhắc nhau điều này sắp tới.
[1:24:11]Sắp tới là trong đạo Phật có một lễ rất là lớn là lễ gì? Lễ Phật Thành Đạo nha. Ý nghĩa cực kỳ quan trọng, nhưng mà nhiều ngàn năm qua, ta rất là thờ ơ. Đây là cái lỗi của tất cả những người đệ tử Phật trên thế giới là đã thờ ơ trong cái ngày lễ thành đạo của Phật. Hôm nay chúng ta phải chấm dứt cái lỗi lầm đó và chúng ta phải tôn vinh cái ngày thành đạo của Phật, hãy nhớ như vậy. Chúng ta tôn vinh nó bằng cách nào? Là mong các chùa, chùa nào cũng tổ chức lễ thành đạo thật là lớn. À là thứ nhất. Thứ hai là sắp sửa tới ngày thành đạo, chúng ta phải nhắc lẫn nhau, nè, chị, sắp tới ngày thành đạo,
[1:24:51]chúng ta hãy làm điều gì đó cho có ý nghĩa mà cúng dường Phật. Chúng ta cứ gọi điện thoại nơi này, chúng ta gởi thư bên kia để nhắc nhau là ngày Phật thành đạo sắp tới và xin mọi người hãy làm điều gì đó để cúng dường Phật. Lát nữa chúng ta sẽ được tặng cái thiệp, cái thiệp thành đạo. Và cái thiệp đó là thiệp trống, không phải là tặng ta, nha. Lát nữa quý thầy, quý cô sẽ tặng quý Phật tử những cái thiệp trống, quý Phật tử mình thương quý ai mình sẽ viết người đó thiệp và mình gởi tới để nhắc người đó ngày ngày lễ thành đạo. Lát nữa chúng ta sẽ được tặng như vậy. Và xin chúc cho quý Phật tử là luôn luôn được hạnh phúc
[1:25:26]như là bóng theo hình, bởi vì tâm mình luôn luôn thanh tịnh và nói hay hành động đều là những việc rất là rất là tốt. Và xin chúc cho mọi người là chúng ta bước vào cái lễ thành đạo cũng giống như bước vào năm mới được nhiều may mắn, tốt lành, hạnh phúc, tinh tấn và thành đạt. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Có ai hỏi gì thì chúng ta đưa câu hỏi lên nha. Trong một băng giảng ở hải ngoại, một thầy đã trả lời thắc mắc Phật tử như sau, "Cái đẹp không có tội. Thấy người đẹp ta cứ chiêm ngưỡng, miễn là đừng có tư tưởng chiếm hữu. Thân thể đàn bà là sự gợi dục. Nếu ta cứ chiêm ngưỡng sẽ nảy sinh lòng tà.
[1:26:09]Vậy sự trả lời của vị giảng sư trên có đúng Chánh pháp hay không?" Khi phước hết mạng chung thì sắc, thọ, tưởng uẩn của ta cũng tiêu tan, chỉ còn hành và thức uẩn là hang ổ bản ngã. Vậy nếu không có thật bản ngã thì ai tạo tội, ai hưởng phước? Cái gì của ai còn lại sau khi đổi thân thành ông B? Cái câu có người trả lời là, "Cái đẹp không có tội. Thấy người đẹp ta cứ chiêm ngưỡng, miễn là đừng có tư tưởng chiếm hữu." Khi mà có nhiều cái đẹp, chúng ta chiêm ngưỡng thì ít có tội. Nhưng mà cơ thể phụ nữ mà chiêm ngưỡng thì sao? Có chuyện. Có chuyện liền. Mà vì sao vậy? Bởi vì thiên nhiên đã giăng cái bẫy, giăng cái bẫy dục cho tất cả
[1:26:49]chúng sinh, là khi mà cái nhiễm sắc thể của người đàn ông là có X và có cái nhiễm sắc thể hình Y, nó tạo ra một cái dòng điện. Rồi cái nhiễm sắc thể của phụ nữ là nhiễm sắc thể X, nó tạo ra một loại dòng điện, dòng điện sinh học. Và hai dòng điện nó luôn luôn thu hút nhau. Do đó, ví dụ chúng ta ngắm một cái hoa đẹp, chúng ta ngắm chúng ta không động tâm. Chúng ta ngắm bức tranh đẹp, ta không động tâm. Chúng ta ngắm núi non hùng vĩ đẹp, ta không động tâm. Nhưng ngắm một cơ thể khỏa thân của phụ nữ, bị liền. Do đó cái câu trả lời này không chuẩn. Và một bậc thánh nhân, một bậc thánh nhân họ rất ghét
[1:27:26]cái sự động tâm ô nhiễm trong tâm của mình. Cái người phàm phu á mà thấy cái điều gì liên quan tới dục á, nó khởi động lên trong tâm thì rất thích và chạy theo. Còn đối bậc Thánh, nó gợn một chút xíu như hạt bụi là rất khó chịu, diệt liền, không bao giờ để cho nó xảy ra. Do đó ngắm nhìn một cơ thể người phụ nữ để rồi mình gợn lên là điều không chấp nhận, không chấp nhận. Ngắm cái khác đẹp thì được, đừng ngắm cơ thể phụ nữ, hổng hay, không hay đâu. Khi phước hết mạng chung thì sắc uẩn, thọ uẩn người ta tiêu tan? Không có đâu. Cái thân vật lý này tiêu nhưng mà chúng ta lại vẫn còn cái sắc uẩn của cái linh hồn.
[1:28:02]Linh hồn nó vẫn có hình hài mà, nên sắc uẩn vẫn còn nha. Thọ uẩn, tưởng uẩn gì còn nguyên, chả có cái nào hết hết trơn á, không có nào mất hết trơn. Chỉ có người tu á, nhập định sâu thì mất sắc uẩn, mất thọ uẩn, mất tưởng uẩn, chỉ do định thôi, không phải do chết. Chết từ trạng thái này qua trạng thái kia, năm uẩn còn nguyên nha, vậy thôi. Còn bây giờ nếu không thật có bản ngã thì ai gây tội và ai chịu quả báo? Thì ở đây cái câu này nhiều người hỏi, Đức Phật cũng hay nói như vậy. Sự thật chúng ta có một cái ngã ảo để gây tội là cái hành ấm ta đó, cái hang ổ bản ngã đó gây tội. Rồi đến khi quả báo là cái đau khổ là gì?
[1:28:39]Là thọ ấm chịu. Nhưng mà thọ ấm, hành ấm nó gắn nhau một chỗ, nên nó vẫn có một cái ngã ảo để gây tội và có một cái ngã ảo để chịu thọ báo. Mặc dù bản chất chỉ là những cái hợp với nhau, những cái duyên hợp với nhau nhưng mà gắn bó với nhau rất chặt và vẫn làm cho thọ ấm cực kỳ đau khổ, ha. Thọ ấm cực kỳ đau khổ.
[1:28:59]Thí dụ kẻ ác tạo nghiệp ác rồi, ngày đêm đọc Kinh Pháp Hoa, bởi nghĩ là dẫu cho tạo tội hơn núi cả, chẳng nhọc Diệu Pháp vài ba hàng, vậy là hóa giải được luật nhân quả phải không ạ? Xin thưa không nha. Tụng Pháp Hoa thì tụng, mà trả báo thì cứ trả nha.
[1:29:16]Thầy có giảng vấn đề thầy pháp mượn phước sớm, cấp phép đó cho thí chủ đang cần xin thành tựu việc chi đó. Thưa thầy, nói vậy thì với một đối tượng mà không hề có phước thì thầy pháp bó tay phải không ạ? Cái người mà hoàn toàn thứ nhất là không có phước quá khứ, và thứ hai không có đạo đức thì đúng là cầu xin mượn phước không được nha, không ai cho. Tức là tâm ích kỷ, nham hiểm, quá khứ không tạo phước, đến khi gặp khốn khổ cầu nguyện không linh. Ví dụ chúng ta chấp nhận là chúng ta phước quá khứ không có nhưng mà xin thưa có đạo đức, thì sẽ được cho mượn phước. Vì sao? Bởi vì khi ta có đạo đức thì ta sẽ làm được phước để bù lại.
[1:29:53]Còn người không có đạo đức thì họ đâu chịu làm phước bù trả lại, nên không có linh, cầu không linh. Thưa thầy, do một nghiệp nào đó một người hay bị dư luận xấu nhưng thực ra không phải người xấu. Do bị ganh ghét, đố kỵ mà ra. Trường hợp này quý thầy có do thiền mà thấy và giải oan cho họ được không ạ? Cái nghiệp mà mình bị người ta đánh tấn công bằng dư luận xấu á, nó nhiều nguyên nhân lắm, không phải là ngày xưa mình nói xấu người ta đâu. Mà do ngày xưa trên chiến trường mình giết người ta. Tên chiến trường mình giết người ta, bây giờ người ta không giết lại mình bằng thân xác được bởi vì cái đức mình lớn hơn thì người ta giết mình
[1:30:26]lại, giết cái danh dự của mình, đấy cũng là một cách trả thù. Nên những người mà ngày xưa làm chiến tướng rong ruổi chiến trường đánh đông dẹp bắc, đời sau sinh lại kẻ thù nhiều lắm, hay bị người ta nói xấu. Bạch thầy, đây là lần thứ hai con nghe pháp. Giỏi dữ ha. Con xin hỏi điều này. Mẹ mang nặng đẻ đau sinh con ra và nuôi con khôn lớn cho đến ngày con quyết định xuất gia giải thoát, thoát cảnh gia đình. Bạch thầy, đó có phải là bất hiếu không vì chưa báo đáp được công ơn đó? Nếu mình tu không nghiêm chỉnh là bất hiếu. Còn nếu mình tu nghiêm chỉnh, làm lợi ích chúng sinh thì mẹ mình hưởng chia được cái phước đó thì vẫn là trả hiếu được nha.
[1:31:03]Thưa thầy, xin nhờ thầy giải thích chữ công phu là như thế nào và công phu sao lại không có phước còn công quả mới có phước? Thường thường là công phu là công phu tu hành tự thân, ví dụ như mình tụng kinh, mình ngồi thiền thì gọi là công phu, mình rèn luyện cái gì đó gọi là công phu. Còn công quả có phước là bởi vì công quả mình đem đến cái lợi ích cho người khác. Ví dụ mình quét chùa, người ta đi được sạch, mình rửa chén, nấu cơm người ta ăn, mình cất chùa có chỗ người ta ở. Thì công quả là cái gì mình làm để cho người khác hưởng. Còn công phu, mình ngồi mình tụng, mình tu một mình mình, nên người khác không hưởng nên gọi là không có phước.
[1:31:35]Nhưng coi vậy chứ vẫn có phước nha. Coi vậy vẫn có phước vì sao? Vì mình tạo ra một tấm gương. Tạo tấm gương làm cho người khác thấy mình tu tốt cái người ta cũng muốn tốt theo, cái người ta bớt làm bậy, cũng là cái lời dạy không lời, cho nên coi công phu nguyên tắc là không có phước nhưng vẫn có phước.