[0:08]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Vào giờ này đạo đạo tràng đã trang nghiêm, mười phương chư Phật cũng hiện tọa đạo tràng nơi đây. Chúng con thành kính cung thỉnh Thượng tọa, chư Tôn đức Tăng Ni, kính mời toàn thể quý vị đạo hữu Phật tử chúng ta khởi thân đứng dậy, chắp tay trang nghiêm hướng về lễ đài, niệm Phật cầu gia bị.
[0:34]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:45]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:55]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:06]Chúng con thành kính cung thỉnh Thượng tọa cùng chư Tôn đức Tăng Ni đồng an tọa. Các Phật tử chúng ta cũng an tọa.
[1:18]Nam Mô A Di Đà Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Ngưỡng bái bạch trên chư Tôn thiền đức, chư Hòa thượng, Thượng tọa, Đại đức Tăng Ni. Kính thưa quý vị đại diện chính quyền Đảng ủy, Ủy ban Nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã Phả Lễ, các cơ quan ban ngành đoàn thể. Kính thưa toàn thể nhân dân, bà con Phật tử gần xa kính mến. Trong không khí trang nghiêm thắm tình đạo vị trước Phật đài tỏa ngát khói hương, nhân ngày hôm nay húy nhật Tổ sư, bản tự chúng con cùng toàn thể nhân dân tổ chức lễ húy nhật Tổ sư và khởi công động thổ ba tòa nhà giảng ngày hôm nay. Vào ngày 29 tháng 3 năm 2013, tức ngày 18 tháng 2 âm lịch,
[2:09]chùa Bảo Linh được phép của các cấp Giáo hội, thành phố Hải Phòng như chính quyền cho phép để tổ chức lễ động động thổ xây dựng đại giảng đường trong không khí trang nghiêm thắm tình đạo vị ngày hôm nay. Thay mặt cho ban tổ chức và Phật tử chùa Bảo Linh chúng con xin được bày bày tỏ niềm hạnh phúc vô biên khi được cung đón chư Tôn thiền đức quang lâm chứng minh buổi lễ cho chúng con. Chúng tôi hân hoan chào mừng quý quan khách về tham dự và toàn thể Phật tử gần xa dự buổi lễ giỗ Tổ và động thổ ngày hôm nay. Kính bái bạch trên chư Tôn thiền đức, kính thưa quý đại biểu, khách quý. Trong giờ phút trang nghiêm này, được sự hiện diện chứng minh của
[2:57]chư Tôn thiền đức, các vị tham dự đông đảo Phật tử bà con gần xa, cung thỉnh Thượng tọa Chân Quang trụ trì tại chùa Phật Quang khai tràng thuyết pháp cho các Phật tử chúng con được thính pháp. Sau đây, chúng con xin kính chúc chư Tôn đức Tăng Ni pháp thể khinh an, tuệ đăng thường chiếu, chúng sinh dị độ, Phật sự viên thành. Ngài là bóng cây đại thụ che chở mãi cho hàng xuất gia cũng như Phật tử tại gia chúng con được ân triêm công đức. Chúng tôi cũng xin kính chúc quý vị lãnh đạo Đảng, chính quyền địa phương được một sức khỏe dồi dào, cống hiến nhiều, nhiều hơn nữa cho sự nghiệp quê hương giàu đẹp, ngày càng giàu đẹp tốt hơn.
[3:46]Kính chúc quý vị Phật tử gần xa thân tâm thường lạc. Chúc buổi lễ thành công tốt đẹp. Chúng con xin tuyên bố khai mạc buổi khai tràng thuyết pháp của Thượng tọa. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Khai Bảo Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên Thượng tọa trụ trì chùa Bảo Linh, tức là chùa Phả Lễ. Kính bạch trên chư Tôn đức Tăng Ni. Kính thưa các cấp chính quyền địa phương. Kính thưa quý Phật tử.
[4:28]Hồi nãy chúng ta nghe Thượng tọa trụ trì đọc cái báo cáo về cái công trình xây dựng ngôi đại giảng đường và đại thiền đường ba tòa, nghe xong ai cũng giật mình. Nghĩa là cái tâm trí và cái chí nguyện của Thượng tọa trụ trì rất là lớn. Thật ra thì nhiều người thích xây chùa, xây chính điện, thích xây tượng, làm tượng to, rất ít thầy trụ trì mà quan tâm đến cái giảng đường và cái thiền đường. Vì cái thiền đường là tượng trưng cho cái sự tu tập, cái giảng đường là tượng trưng cho sự học hỏi. Mà có hai cái đó, có tu có học rồi thì Phật pháp mới xương minh. Cái đó mới là cái gốc. Chúng ta có vào trong cái giảng đường chúng ta nghe pháp,
[5:26]chúng ta có đến cái thiền đường để chúng ta tu tập thì chúng ta mới hiểu sâu sắc Đức Phật của chúng ta vĩ đại như thế nào. Lúc đó ta mới đến chính điện mà ta quỳ lễ Phật với trọn lòng tôn kính thiết tha. Còn nếu không không hiểu được Phật thì chúng ta không đủ lòng tôn kính Phật. Mà tại sao chúng ta không hiểu được Phật? Vì chúng ta không tu, không học. Nơi chính bản thân mình không thấy được cái đạo đức, cái trí tuệ, cái sự thanh tịnh nó tăng trưởng, không thấy được cái an lạc nó xuất hiện trong tâm mình như thế nào thì chúng ta sẽ không thấy được cái vĩ đại của đạo Phật như thế nào. Nên chính chỉ những người có tu có học mới là những người
[6:09]hiểu được Phật, mà mới là những người tôn kính Phật. Mà những người tôn kính Phật mới có thể chứng được thánh quả, ta nhớ điều đó. Chỉ những người có lòng tôn kính Phật thiết tha mới có thể chứng được thánh quả. Trong cái cuộc sống của nhân dân có ba cái điều quan trọng: thứ nhất là vấn đề vật chất, miếng ăn, miếng mặc, cái ở, đó là cái vật chất. Cái thứ hai là tinh thần, con người ta phải được học hành, được giáo dục, được hướng dẫn để có thể có ngành có nghề nuôi sống bản thân, để biết cái đường ăn ý ở mà giao tiếp, đối xử với nhau cho tốt đẹp. Đó, có cái phải có cái vật chất và có cái tinh thần.
[6:59]Để có thể có cái đó vật chất tinh thần, ta phải có hệ thống luật pháp để bảo đảm những điều đó, đó là vai trò của chính quyền. Còn cái yếu tố thứ ba rất cần cho chúng ta nữa là yếu tố tâm linh. Đây là một yếu tố rất mờ, khó hiểu, khó thấy và rất dễ bị lợi dụng để trở thành mê tín.
[7:25]Cái tâm linh là cái mà không ai chạy trốn được. Dù chúng ta có quay lưng, có khước từ cũng không chạy trốn được. Vì sao vậy? Vì đó là cái cội nguồn, vì đó là điều có thật, vì đó là cái phía sau che phủ hết tất cả cuộc sống của chúng sinh.
[7:49]Có ai nghĩ rằng mình chết rồi tất cả chấm dứt không? Có ai nghĩ vậy không? Không! Chết rồi vẫn còn cái điều gì đó phía sau, vẫn còn cái cuộc sống ở phía sau. Mà một người rất vĩ đại, một người rất nổi tiếng đã xác định điều đó, đó là ai? Ai?
[8:13]Bác Hồ. Đã viết trong di chúc: "Tôi viết những lời này phòng trong ngày nào tôi đi gặp các cụ Mác và Lênin", chúng ta đọc cái di chúc đó chưa cà? Đọc rồi phải không? Như vậy Bác Hồ đã khẳng định sau cái chết là sao? Bác Hồ còn đi chơi mà, đi thăm viếng các cụ tổ mà. Thì ta cũng vậy, ta là con cháu Bác Hồ thì xác định sau chết không phải là hết và cái đời sống sau khi chết mới là vấn đề lớn. Vậy các vị tôn túc có nói là: "Nhân gian là cõi tạm mà cái cõi tử mới là chốn đi về". Cái quê hương thật sự của ta nằm sau khi chúng ta mất, đó mới là cái quê hương thật sự, đó là cái đời sống lâu dài của chúng ta.
[9:00]Nhưng mà cái cuộc sống này, lúc chúng ta sống là xác định, vẽ lên cái bức tranh cái cái cõi sau khi chúng ta chết. Chúng ta chết về đâu? Làm một hồn ma vất va vất vưởng, đói khát hay là chúng ta chết rồi chúng ta về một cái lâu đài xinh đẹp, có người hầu kẻ hạ hay khi chết rồi chúng ta về một cái cõi cực kỳ hạnh phúc an lạc, đầy thần thông biến hóa là cõi trời vân vân là do cái cõi sống này. Chúng ta làm điều gì thì quyết định cái cõi sau chết. Nên giữa cái cõi giới bên kia gọi là cõi tâm linh với cõi bên đây, với cái đời giữa cái đời sống vật chất tinh thần này với cái đời sống tâm linh đều có cái mối liên quan rất là chặt chẽ.
[9:49]Nên vì vậy, cái kiếp người, cuộc sống của nhân dân luôn luôn bị chi phối bởi ba phần: một là vật chất, ăn, mặc, ở, đường sá, nhà cửa, đủ thứ; hai là tinh thần, học hỏi, giáo dục, rèn luyện, kiến thức, tài năng đó để chúng ta có thể phụng sự, cống hiến; và ba là vấn đề tâm linh. Như như cái vấn đề đạo đức,
[10:20]cái đạo đức nó thuộc về tinh thần hay thuộc về tâm linh? Đạo đức thuộc về tinh thần hay thuộc về tâm linh?
[10:32]Ai biết
[10:35]đạo đức là thuộc về đời sống tinh thần hay thuộc về đời sống tâm linh?
[10:43]Xin thưa, cả hai. Mà phải cả hai mới có thể xây dựng được đạo đức. Cho nên nếu à một người nào đó muốn xây dựng đạo đức mà chỉ bằng yếu tố tinh thần thôi, chỉ bằng cái khuyên dạy, nói suông, à: "Nè các con phải sống đạo đức nha, phải nhường nhịn, phải tử tế." Nghĩa là chỉ bằng lời dạy thuộc về tinh thần thì đứa trẻ nó vẫn đạt được, tốt lắm chỉ đạt được 60%. Còn bình thường nghe khuyên như vậy rồi, nó chỉ đạt được 20%, 30%, nếu là bằng tinh thần. Nhưng mà nếu có yếu tố tâm linh thì có thể đạt được 90%. Yếu tố tâm linh là gì? Là cái thứ nhất nói rằng: Mọi chuyện trên đời đều có nghiệp báo nhân quả.
[11:38]Có một cái luật nhân quả bí mật trong vũ trụ nó chi phối kiếp người và nó đem lại sự công bằng cho con người. Ai ở hiền gặp lành, ai ở ác gặp dữ. Ai bố thí cúng dường, giúp đỡ tử tế thì được giàu sang. Ai khiêm hạ, biết cung kính mọi người, sau này được phú quý quyền chức. Còn ai sống ích kỷ, hẹp hòi sau này nghèo khổ. Mà ai ác độc hại người thì sau này đọa luôn vào súc sinh, địa ngục, ngạ quỷ luôn. Nghĩa là có một cái luật nhân quả bí mật vô hình chi phối toàn thể vũ trụ này. Mà không phải là chỉ là một cái luật nhân quả vô hình, nó còn có một cái những cái đấng thần linh ở trên cao là những người mà thưởng phạt công minh, luôn luôn quan sát cái thế gian này.
[12:29]Những vị đó, những vị thần thánh ở trên cao là xem cái người nào hiền lành thì các ngài ban thưởng, xem những người nào ác độc thì trừng phạt. Đó là cũng là yếu tố tâm linh, cũng là lời nói về tâm linh. Nên khi mà con người được dạy về đường ăn ý ở, biết cách phải đối xử tử tế với nhau, nhưng mà nếu người đó được tin thêm cái tâm linh, tin rằng có luật nhân quả, tin rằng còn có thần thánh trên cao quan sát mình thì người này sao? Rất dễ khép mình để xây dựng được đạo đức trọn vẹn. Nên do đó, đạo đức vừa thuộc về tinh thần, vừa thuộc về tâm linh mà phải cả hai mới xây dựng được đạo đức cho cho xã hội.
[13:12]Nên vì vậy, ta rất cần
[13:17]cái ủy ban, một cái tòa nhà ủy ban, trong đó có những người lãnh đạo vạch ra kế hoạch, chính sách, đường đi để mà xây dựng cái xã hội. Ta rất cần cái đồn công an, những người mà cầm khẩu súng, vũ lực để trừng phạt kẻ xấu và bảo vệ người lương thiện, ta rất cần. Nhưng ta cũng cần một mái chùa yêu thương, ấm áp để chúng ta đến đó quỳ xuống, lễ Phật, học hỏi đạo lý và tự nguyện dặn lòng mình sẽ sống theo đường ngay nẻo thiện. Do đó, ta cần cái mái trường để em thơ được đến đó học hành, à được dạy dỗ, được rèn luyện. Ta cần cái mái nhà có cha, có mẹ đầy ắp yêu thương. Nhưng ta cũng luôn luôn cần một mái chùa thiêng liêng.
[14:19]Bên cạnh cái tình yêu thương của con người với nhau, bên cạnh cái quyền lực thế gian để bảo vệ chúng sinh, ta vẫn cần một mái chùa của tâm linh để cho con người có cái niềm tin, có trí tuệ mà mà bước lên. Vì vậy mà hơn 2.000 năm qua,
[14:42]hơn 2.000 năm qua, Phật giáo đã đến với Việt Nam và cha ông ta đã sáng suốt chọn lựa đạo Phật làm cái nền tảng tâm linh cho dân tộc mình. Sự thực thì ai mới là người tổ đầu tiên mà đem Phật giáo vào Việt Nam? Ai?
[15:10]Ai ạ? Xin thưa, đó là một người nghèo khổ, côi cút, không quần không áo mặc,
[15:23]phải đi, khi thì phải ăn xin, khi thì phải đi bắt cá lẫn ở các đầm, các trạch.
[15:33]Nhưng là một người có cái tâm đạo đức tuyệt vời. Đó là ai ạ? Đó là Chử Đồng Tử. Cái người mà
[15:49]làm chồng của công chúa Tiên Dung trong triều đại Hùng Vương. Vì công chúa Tiên Dung cũng là một người phụ nữ đặc biệt, ở cái thân phận giàu sang mà lại chọn lấy một người chồng nghèo khổ bất ngờ nên bị vua cha rầy trách. Rồi hai vợ chồng sau này phải tự lập. Rồi Chử Đồng Tử có cơ duyên đã đi về được cái xứ Phật học đạo, đem về truyền bá ở đây. Nên cái chữ "Bụt" mà ta nghe trong cái văn hóa truyền thống dân gian của Việt Nam mình để nói về Đức Phật là chính cái từ gốc của Ấn Độ: Buddha. Là từ chữ "Bụt" đó là Ấn Độ là do ngài Chử Đồng Tử ngài học từ Ấn Độ ngài đem về. Và cái chữ "Bụt" đó truyền đời luôn cho tới bây giờ.
[16:41]Còn cái chữ "Phật" là ta học qua trung gian chữ Nho, là ta học từ cái Phật giáo Trung Hoa đi sang. Nhưng mà về sau này, ta ảnh hưởng cái văn hóa của Trung Quốc hơi nhiều cho nên ta dùng cái chữ "Phật" luôn và nghe quen tai thì thôi không cần đổi. Nhưng mà chữ "Bụt" cũng để lại cái dấu vết là từ đời xưa ta đã học Phật pháp trực tiếp từ Ấn Độ như vậy. Nên hôm nay về đây, nơi ngôi chùa Phả Lễ này có nguồn gốc 800 năm từ đời Trần, ngôi chùa rất nổi tiếng từ xưa. Bây giờ vẫn còn giữ được cái thanh tịnh, yên lắng, trang nghiêm thế này thật là công đức của bao nhiêu đời tổ sư. Có những lúc ngôi chùa không có người trụ, phải không thầy à?
[17:27]Hình như có những giai đoạn như thế, có những giai đoạn không có người trụ trì. Rồi rồi bây giờ thì được cái phúc duyên có Thượng tọa Thanh Lộc về đây kế thế trụ trì cái ngôi chùa này thì là một cái điều tốt đẹp cho Phật giáo của ta ở vùng này và và cho Phật giáo chung cả cả nước chứ không phải là không. Nhưng một điều bất ngờ nữa là Thượng tọa Thanh Lộc lại phát tâm xây ba cái tòa nhà, trong đó hai cái tòa làm giảng giảng đường và thiền đường mà cực kỳ rộng lớn như ta nhìn trên những cái bức hình in được in highlight trước á. Thì như thế này, hồi nãy chúng tôi có nói chuyện, có thưa chuyện với Thượng tọa trụ trì,
[18:14]nếu mà thầy xây được cái công trình này với cái phương tiện như vậy thì nơi Phả Lễ này nên là nơi mà tập trung tu học của Tăng Ni và Phật tử. Sẽ có nhiều đạo tràng về đây mà tu học. Những ngày nhập hạ, Tăng Ni về đây mà an cư. Mùa hè, các em học sinh về đây mà mà được giáo dục. Và thầy rất là hoan hỷ, thầy nói thầy cũng phát tâm như vậy. Nên do đó, sau này quý Phật tử mà thích tu cứ cứ về đây mà mà tu tập thì ta sẽ có được cái phương tiện rất là rất là đẹp. Cái hay là biến cái chùa to mà cảnh thì yên tĩnh mà lòng của ông thầy thì độ lượng thì thật là là tuyệt vời. Ta sẽ có một cái, thì nãy chúng tôi nói với thầy là có một cái đại thư
[19:06]viện, một cái thư viện thật lớn của Phật giáo, mọi người bất cứ lúc nào cũng về đây mà đọc sách, ngồi thiền, nghiên cứu được hết. Và thầy sẽ đãi cơm cho ăn, đãi nước cho uống. Có không thầy? Có, thấy không? Đó, thầy hứa nha. Không về đây không sợ đói bất cứ lúc nào, về đây lúc nào cũng có cơm, hả! Mà không biết cơm chay hay cơm mặn. Cơm gì thầy cũng đãi hết, muốn ăn gì thầy đãi nấy, đúng không? À, rồi có cái thiền đường để tu thiền, rồi khi lâu lâu thầy sẽ tổ chức giảng dạy vì có cái giảng đường rất là to. Cho nên để mà khi mà thầy xây được mà Phật chứng minh rồi thì chúng ta tin rằng là ở đây sẽ là một cái pháp hội hưng thịnh cho cái Phật giáo
[19:53]ở cái khu vực miền miền Đông Bắc của của chúng ta như thế này nha. Chúng ta cũng thành tâm cầu nguyện trên mười phương Tam Bảo gia hộ cho Thượng tọa sớm hoàn thành cái công trình thực là ý nghĩa to lớn như như thế này.
[20:11]Nhưng mà cầu nguyện không thì không đủ, mà phải làm sao nữa thì công trình mới sớm hoàn thành? Phải chịu khó móc túi ra nha, móc túi ra. Cái cái mà nó nằm ở trong túi của mình nó giống như khúc ruột của mình á, dứt ra nó đau lắm. Nhưng mà vì Phật pháp cứ dứt ra nha. Có cái gì chôn dưới đất moi lên cho thầy đem đi góp vào đây để cho ngôi chùa sớm được hoàn thành. Và nếu ai rảnh thì ta đến về đây ta công quả nha, công quả góp cái công lao đổ giọt mồ hôi xuống đây đều nở lên thành những đóa hoa sen cho muôn đời sau như vậy. Bây giờ ta mới bắt đầu đi vào cái bài bài giảng để cúng dường cho cái lễ húy kỵ ngày hôm nay,
[20:57]cũng giống như là cúng dường cho cái lễ đặt đá của cái cái cái công trình vĩ đại này. Cái bài pháp hôm nay ta có cái tên rất là nhẹ nhàng, dễ thương là "Cỏ và lúa", cỏ và lúa.
[21:12]Biết hay không mà vỗ tay?
[21:18]Cách đây khoảng hơn 20 năm, có một người hỏi chúng tôi thế này, nói: "Thưa thầy, Phật pháp vi diệu như vậy, tuyệt vời như vậy, đẹp đẽ như vậy, được cả thế giới yêu thích như vậy, nhưng mà tại sao phải từ từ đi tới cái chỗ suy vong và hoại diệt mất luôn? Và có nhiều đạo tà, đạo tà sai lầm, mê tín, thậm chí hung dữ ác độc, tại sao cứ tồn tại bền vững và phát triển?" Như trong kinh Phật cũng thường nói vậy, khi Đức Phật à đi đến một cái xứ đó, cái người ngài ngồi xuống bên cạnh cái tòa tháp cũ, đã cũ rồi, thì có một cái người nông dân ở cái làng đó họ đến gặp Phật họ không chào, gặp chư Tăng họ không chào,
[22:14]họ đi vào họ lo lễ cái tháp đó rồi họ quét dọn cái tháp đó, mà không để ý tới Đức Phật. Thì à sau đó thì cái các tỳ kheo, các đệ tử ngài đi theo mới ngạc nhiên, mới nói: "Cái oai đức của Đức Phật rực rỡ như ánh mặt trời, ngài ngồi đâu là sáng chói như là một vầng thái dương, mà dung nghi của Đức Phật tuyệt đẹp." Nghĩa là khi Đức Phật xuất hiện ở đâu là mọi người đều trầm trồ, chiêm ngưỡng, lễ bái, mà có một cái ông nông dân này khi Đức Phật đang ngồi cạnh cái tháp lại không để ý Đức Phật mà chỉ vào lễ bái cái tháp. Đức Phật mới nói rằng là: "Không, đây là cái tháp mà thờ Đức Phật Ca Diếp ngày xưa còn sót lại." Tức là vào khoảng không biết bao nhiêu
[23:01]năm trước, có thể mấy chục ngàn năm trước, đã từng có một Đức Phật xuất hiện tên là ngài Ca Diếp. Dạ. Thì khi ngài nhập Niết bàn, tháp được xây dựng nhiều nơi để thờ, nhưng qua năm tháng tàn phai hết, không ngờ nơi này còn sót được cái tháp này. Thì cái người nông dân này họ giữ được cái tháp này, cái công đức rất là lớn và cái lòng tôn kính đối với cái tháp Phật này khiến ông không còn nhìn thấy điều gì khác nữa, đừng trách ông. Và ông này có công đức rất là lớn. Thì qua cái câu chuyện nho nhỏ đó, ta thấy rằng là Đức Phật đã khẳng định rằng trước Đức Phật, xa xưa hơn nữa, cả những triệu năm trước, đều lần lượt có những Đức
[23:44]Phật khác thỉnh thoảng đã xuất hiện giáo hóa cho chúng sinh rồi nhập Niết bàn. Và cái chánh pháp của Phật xuất hiện rực rỡ, hưng thịnh theo cái thời Đức Phật đó, rồi sau đó bắt đầu lại suy tàn, yếu dần, yếu dần cho đến biến mất luôn, không còn. Phải đợi một Đức Phật sau xuất hiện trở lại mới dựng lên chánh pháp trở lại một lần nữa. Và Đức Phật cũng nói ngài cũng vậy, cái thời của ngài, ngài giáo hóa được rất nhiều người đắc đạo, à chánh pháp hưng thịnh, nhưng sau ngài bắt đầu là chánh pháp suy tàn. Bắt đầu tới thời tượng pháp, tức là dòm thấy giống giống thôi, rồi tới thời mạt pháp, là cái thời của chúng ta là bắt đầu đi vào
[24:29]thời mạt pháp, là chánh pháp không còn được giống như thời Đức Phật nữa mà bị pha tạp, lai trộn, và đến lúc nào đó biến mất luôn. Mà cái thời mạt pháp này kéo dài ngót 10.000 năm là chúng ta vất vả giữ gìn Phật pháp, nhưng mà 10.000 năm rồi không còn. Thì cái người Phật tử mới hỏi chúng tôi: "Thưa thầy, các đạo khác có một số đạo mê tín, tà bậy, tại sao nó không mạt giùm đi? Tại sao nó không suy tàn, hoại diệt theo cái luật vô thường cho mất đi? Thế tại sao cái chánh pháp đẹp đẽ vậy lại bị luật vô thường cuốn trôi và tàn suy tàn, đau lòng quá?" Thì hôm đó chúng tôi có trả lời, nhưng ngày hôm nay
[25:18]chúng tôi trả lời cái câu hỏi đó bằng một bài thuyết pháp để chúng ta thấy được cái công đức của người mà dựng nên cái giảng đường, để ta biết rằng cái chánh pháp đáng yêu, đáng quý biết chừng nào.
[25:37]À chúng ta hãy nhìn ra cánh đồng lúa, may sao hôm nay có cánh đồng lúa, đẹp không ạ? Đẹp. Rồi do đâu có được cánh đồng lúa vậy? Ở đâu có? Con người ta trồng. Cánh đồng này của chùa mình hay là của dân thưa thầy?
[25:59]Của chùa một nửa, dân một nửa? À à à, vậy là thầy cũng biết làm lúa hả? Ồ giỏi nha, tuyệt vời nha. À trồng lúa vất vả không thưa thưa thầy? Trồng lúa rất là vất vả. Dạ. Thế à trên ở bên kia có một bãi cỏ, có cái đồi cỏ, thế ai trồng vậy thưa thầy?
[26:28]Cỏ có ai trồng hay là nó tự nhiên nó mọc? À nó tự nó mọc, à. Thế như vậy cỏ mọc tự nhiên không cần trồng vất vả phải không ạ? Lúa trồng rất vất vả. Và chân lý nằm ở đó.
[26:44]Lúa như là chánh pháp, ta không trồng sao? Không mọc. Ta trồng mà ta không chăm thì sao? Cũng hư luôn. Còn cỏ thì sao ạ? Cỏ như tà pháp, không cần trồng. Cứ tự nhiên là nó mọc.
[27:05]Và chẳng những là nó mọc, nó mới lấn vào trong lúa luôn. Thế là mỗi ngày Thượng tọa của ta đây, sau giờ kinh tiếng kệ rồi phải lội xuống ruộng mà đi nhổ cỏ, chứ không nó lấn hết lúa, phải không thưa thầy? Thấy không? Đó thấy. Vất vả như vậy.
[27:22]Cái tốt, cái đẹp phải trồng, phải cấy, phải chăm, phải bón mới lớn lên, mới thành kết quả, mới thành những hạt lúa, mới thành hạt gạo cho ta ăn. Còn cái cỏ hoang, cỏ dại khỏi trồng, tự nó xuất hiện, tự nó mọc và tự lan tràn và nó lấn vào trong cái lúa của ta luôn. Thì tà pháp cũng vậy. Khỏi cần trồng, khỏi cần giảng đạo, tự người ta rỉ tai, người ta đồn với nhau thôi là lan tràn khắp nơi và thành ra cái mê tín tràn ngập luôn. Chúng ta cứ đi lâu lâu cứ thấy bên đường có cái miếu nho nhỏ, có mấy người lại thắp nhang xì xà xì xụp, hỏi chuyện gì, "Xin số đề. Đây linh lắm, cầu với xin tối nay nằm mơ, nằm mơ cái cái thấy con rắn hay con...
[28:11]con rắn số gì đó không biết được, rồi người ta đi đánh chắc là trúng số đề", tức là như vậy. Thì cái đó không cần ai dạy, cứ người này truyền tai người kia nghe là tin theo và phát triển thôi, phát triển mạnh đến nỗi là nhà nước cũng đau đầu mà cũng dẹp không nổi luôn vì những cái mê tín như vậy. Vậy ta hỏi thêm một câu nữa: "Tại sao tà pháp không cần xây dựng, chăm sóc, giảng dạy, giáo hóa mà vẫn mạnh? Tại sao?"
[28:45]Tại vì, nhớ một điều, đây cái chìa khóa nằm ở chỗ này.
[28:51]Con người ta vốn có sẵn cái gì? Tham, sân, si, ích kỷ, vô minh, con người ta vốn có sẵn cái đó, khỏi dạy. Nghĩa là mới sinh ra tự nhiên tham, sân, si. Mới sinh ra là hai đứa nhỏ nó giành bánh với nhau nó hét, nó thét lên nó khóc tùm lum. Con người tự nhiên tham, sân, si. Lớn lên khỏi ai dạy tự nhiên biết yêu, à đúng không ạ? À không hỏi thầy. Không biết sư... Thôi thôi không hỏi sư đây, hỏi à đúng không bác hả? Thấy không đúng đây hả? Hôm qua là như bác đến có có bác gái đi theo, đúng rồi. Khỏi ai dạy lớn lên tự nhiên biết yêu. À à khỏi ai dạy tự nhiên biết giành ăn từ nhỏ, phải không? Con người ta vốn tham, sân, si tự nhiên.
[29:40]Và tham, sân, si đó như cỏ, phải không ạ? Khỏi trồng, khỏi dạy, tự tham, sân, si. Và những cái tâm linh, tín ngưỡng mà nó thuộc mê tín là nó khai thác, nó phát triển cái tham, sân, si đó lên. Còn chánh pháp là cái gì? Là cái mà diệt tham, sân, si đó đi, hướng về vô ngã. À một bên dạy chúng ta là đừng sống cho mình nữa, hãy sống yêu thương mọi người. Một bên nè anh anh anh anh cầm cái này nha, anh cầm cái cục bùa này, anh vất vô nhà hàng xóm thì tự nhiên nhà hàng xóm nó bất ổn, nó sẽ dọn đi và nó bán anh cái khu đất rẻ.
[30:26]Thì bây giờ ta nghe ai? Ta nghe một vị thầy nói với mình: "Ờ này đạo hữu, đạo hữu đừng sống cho mình, ha, hãy sống vì mọi người." Và một bên có một người tới rỉ tai: "Tôi cho anh cái miếng bùa này linh lắm, anh đem anh ém vô nhà hàng xóm, hàng xóm tự nó sống không được nó bỏ đi, nó kêu anh nó bán rẻ, anh mua miếng đất đó rẻ anh sẽ được lãi." Hai người nói ta hai câu thì ta theo ai? Nói thiệt bụng thì nghe.
[31:02]Người nào chịu theo ông thầy mà sẽ sống một đời vị tha, không sống cho mình? Ai đưa tay lên thầy coi. Đúng thực 10 người. Ai tin theo cái người rỉ tai đưa cho ta cái bùa yểm nhà hàng xóm, hàng xóm bỏ nhà đi bán rẻ nhà cho ta, ta sẽ bán lại lấy lãi, ai? Giơ tay lên. Bây giờ thì giả vờ không dám đưa tay nha, kỳ nha. Chớ về nhà có ai nói câu đó là lượm liền, phải không à? Đó, tà pháp là vậy. Tà pháp nó đánh vào cái tham sân si của ta, khuyến khích cái tham sân si thế là làm sao? Thích liền. Đúng không à? Đó là cái tà. Và khỏi cần dạy dỗ, khỏi cần kinh, cần điển, cần chùa, cần gì hết, cứ rỉ tai nhau là cứ lớn mạnh lên.
[31:58]Hoặc là hoặc là cái nói là nếu nói tôi giận quá, cái tôi tôi bữa tôi đi ăn bữa tiệc mà cái cái tên đó nó xúc phạm tôi, nói tôi tôi tôi cho anh cái miếng miếng miếng miếng bùa ha, anh anh lại đây, anh anh lạy ông thần của tôi ha, là tôi yếm ba bữa cái thằng kia là nó nó nó ọc máu lên, nó đi bệnh viện cấp cứu và nếu không khéo nó chết luôn. Thế là mình nghe không? Khoái, thỏa mãn cái cơn tức giận của mình. Nhưng mà mình vào chùa mình nói với ông thầy: "Thưa thầy, con tức quá, bữa nó dám sỉ nhục con, nó hạ nhục con trước mặt mọi người." thì ông thầy nói làm sao? Thầy nói làm sao? Thượng tọa ví gặp Thượng tọa Thanh Lộc thì ổng nói làm sao? Thì ổng nói là:
[32:43]"Thôi con bỏ đi." phải không à? "Con đừng giận." phải không ha? Mình nhẫn nhục, mình tha thứ. Đúng không thầy hả, thầy dạy vậy phải không? Đó, thầy sẽ dạy thế. Tức là thầy dạy mình diệt cái sân đi. Nhưng mà mình gặp một cái ông thầy khác thì ổng nói: "Được rồi, tôi cho miếng bùa quánh nó một cái là ọc máu liền." Thì bên nào nghe đã tai hơn? Hả? Một ông thầy bùa với ông thầy chùa, ông nào nói nghe đã tai hơn? Thầy bùa nói nghe đã tai hơn. Đánh thằng kia ọc máu mình mới đã cái cái giận của mình phải không à? Gặp ông thầy chùa ổng nói mình xìu mất tiêu, không được sân si là không được giận hờn, phải tha thứ.
[33:23]Ông thầy chùa ổng dạy mình cái mình xìu mất, còn ông thầy bùa làm cho mình phấn khởi: "Đúng rồi, đánh cho nó ọc máu cho tui." Nó như vậy. Và đó là tà pháp. Cho nên cái tà pháp nó hợp với cái tham sân si ích kỷ của mình và khỏi cần xây giảng đường ha, khỏi cần xây chính điện, tự nó lan truyền tùm lum hết. Cứ một góc miếu cũng tà pháp nó cũng phát triển được. Rồi cái nhà của ông thầy bùa ổng thờ một cái góc thờ nhỏ nhỏ, vô mình cũng lạy gần chết để xin bùa này kia được, tà pháp tự nó lan tràn. Còn chánh pháp thì sao? Thầy phải xây chùa to, cảnh đẹp, thanh tịnh để cho mọi người thấy cái uy nghi của
[34:02]Phật pháp như vậy rồi mới có lòng tin đến với đây học. Tức là mình mang cả cái khối tham sân si trong tâm, nhưng mà đến với cái ngôi phạm vũ đẹp đẽ cái mình lắng lòng lại, nghe thầy giảng dạy, rồi thôi mình phải chống lại chính mình. Đó, cái chánh pháp dạy ta chống lại chính mình nên ta khó chịu.
[34:24]Ta khó chịu, đúng không à? Còn cái tà pháp dạy ta cái gì? Dạy ta nâng niu chính mình mà chống lại người khác cho nên ta dễ chịu vô cùng. Đó là lý do mà tà pháp không cần phải mà chăm bón giáo dục vất vả, tự nó cứ lan truyền, cứ để không, tự nó lan truyền. Còn chánh pháp thì phải dạy dỗ, hướng dẫn rất là vất vả thì mới mới có thể trụ được. Giống như cái cây lúa vậy. Thầy ta đây phải trồng, phải trọt, phải chăm bón rất vất vả, ta mới nhìn được cái cánh đồng lúa xanh như thế. Nhưng mà thầy có yên chưa? Thấy xanh vậy chớ chưa yên, ít bữa nữa sâu rầy bọ lại phá lại lội lặn lội xuống ruộng nữa. Nghĩa là ngày ngày nào mà chưa mà thu được lúa vào trong
[35:12]chùa, để trong bồ là chưa yên tâm, đúng không thầy hả? Cứ thấy vậy chớ chưa yên, nó khổ vậy. Còn cái cỏ thì sao? Khỏi, khỏi. Nghĩa là không làm cỏ là tự mọc tràn lan hết trơn. Thì bởi vậy cái tâm linh con người luôn luôn nó tồn tại trong cuộc sống này, mà nếu ta không được định hướng đúng, tự nó phát triển thành tà, thành mê tín. Ở đây vị nào là là là làm công tác chính quyền à? Vị nào? Mấy anh không? Có vị nào làm công tác chính quyền, xin quan tâm điều đó. Các anh bỏ thả lỏng tâm linh, đừng nói tới tâm linh thì tự cái mê tín tràn ngập trong dân chúng. Các anh đừng nói gì tới thì tự mê tín phát triển liền.
[35:58]Và mê tín nó phát triển đến cái mức độ nào đó, thổi bay chế độ ta luôn, vì nó là tà mà. Cho nên nếu các anh quan tâm tới tâm linh của của của nhân dân, xây dựng Phật pháp, giúp đỡ cho chùa viện được nguy nga, giáo pháp được lan tràn thì sao? Dân chúng có đạo đức, ổn định và chế độ ta cũng bền vững từ đó luôn. Bởi vì nói là tại sao mà nói là: "Đạo Phật đồng hành với dân tộc." là vậy. Trong một cái triều đại có chính nghĩa thì lúc nào cũng cần đến Phật pháp và Phật pháp cũng cần cái triều đại chính nghĩa đó. Hai bên cần lẫn nhau. Còn nếu buông ra một cái, thì ta sẽ thấy cái mê tín và cái tà pháp nó lan, tự động nó xuất hiện, nó lan tràn.
[36:45]Và người dân khi mất đạo đức rồi thì họ không còn yêu nước nữa, họ không còn biết kính trọng cái người lãnh đạo nữa và nổi loạn, nổi loạn vô cớ. Còn bây giờ người dân có đạo đức thì ta biết tôn trọng cái người lãnh đạo. Ví dụ như họ có bất mãn chuyện này nhưng họ còn tin tưởng được người khác, họ vẫn tin vào cái chính nghĩa của chế độ, mà họ yên tâm sống, làm việc, góp ý. Đôi khi có kiện tụng nhưng kiện tụng theo luật pháp và và đời sống dân chúng được ổn định, ấm no. Còn nếu cái mê tín mà nó cứ lan tràn, nó rỉ tai mà đi tùm lum hết, những cái đạo mà không phải chánh pháp á, nó cứ ruồng ruồng nó rỉ tai, cái người dân dần dần họ mất đạo đức.
[37:33]Vì cái tà mà, cái tà nó khơi, gợi cái tham sân si. Thế là người ta mất đạo đức, mất đạo đức rồi người ta quên luôn cả đất nước này, người ta chỉ còn biết bản thân thôi. Sẵn sàng bán nước, sẵn sàng hợp tác với giặc, sẵn sàng nổi loạn vì những chuyện vô cớ không đâu và đất nước mất ổn định ngay. Nên cái tâm linh nó ghê như vậy. Cứ để tự nhiên là cỏ mọc liền, còn phải chăm, phải bón vất vả thì lúa mới mọc. Cũng vậy, cái tâm linh mà không mê tín phải lúc nào phải được chăm sóc, phải xây dựng, phải bồi đắp. Mà cái công lao này trực tiếp là thuộc về quý thầy, gián tiếp thuộc về các lãnh đạo chính quyền.
[38:18]Đó lãnh đạo chính quyền sáng suốt à biết kia là mê tín, đây là chân chính, nên chính quyền hỗ trợ cho cái tâm linh chân chính mà là đạo Phật. Nhờ vậy chùa viện phát triển, Phật tử có nơi quy hướng mà tu tập. Đó và chính quyền sáng suốt cũng biết kia là mê tín à nên phải đến tìm cách chặn đứng liền. Hễ nó vừa xuất hiện ở đâu là công an tới hỏi liền: "Các anh từ đâu tới? Các anh đến đây ở qua đêm đã có đăng ký chưa? Các anh sinh hoạt với ai và cho biết là đến đây với mục đích gì?", ngăn chặn liền. Nhờ vậy cái tà pháp nó nó bớt phát triển, chứ người dân ta thực sự rất dễ tin.
[39:03]Thầy nói câu này không biết có mọi người có tự ái không. Cái người dân bình thường rất dễ tin, ai nói gì cũng nghe, cũng tin liền, đúng không à? Thầy nghe nhiều cái chuyện tào lao nó truyền bá trong dân, mà nhiều người cứ tin. Rất là mê tín, cứ tin. Nói ví dụ thế này, nói câu này không biết có đụng chạm ai không. Như Bác Hồ ta vậy ha, là một đời vì độc lập dân tộc, giành được độc lập cho dân tộc, rồi lãnh đạo đất nước, là một nhà văn hóa, rồi được UNESCO thế giới công nhận là một danh nhân văn hóa, một chiến sĩ đấu tranh vì độc lập dân tộc, anh hùng. Đó. Thì Bác Hồ cũng nhận mình là như thế và thế giới cũng ca ngợi Bác Hồ là như thế.
[39:53]Nhưng Bác Hồ chết rồi cái bỗng nhiên có người dựng lên cái bài kinh Phật ngọc Hồ Chí Minh, tôn Bác Hồ lên làm Phật và truyền bá một cái tôn giáo. Và cái tôn giáo đó cách truyền đó, lấy danh nghĩa Bác Hồ. Thì như vậy thật sự bản chất cái đạo Phật ngọc Hồ Chí Minh là gì? Có phải là đạo Phật không? Phải không à? Cái danh từ không quan trọng nhưng cái bản chất việc làm mới là quan trọng. Mà ta dẹp cái bàn thờ tổ tiên thì tức là Tổ quốc cũng không còn, phải không à? Trong nhà ta cái bàn thờ tổ tiên nó lợi hại lắm á, quan trọng lắm á. Bên cạnh việc thờ Phật, ta còn có bàn thờ tổ tiên, mà tổ tiên nhiều đời suy lên đến tận
[40:37]nguồn cội tức là Tổ quốc của ta, tức là Quốc Tổ của ta, đúng không à? Nên còn bàn thờ tổ tiên trong nhà ta còn Quốc Tổ, ta còn Tổ quốc, ta còn tình yêu nước để nói với con cháu mình. Dẹp bàn thờ đó rồi ta mất Tổ quốc, không hay à. Cho nên một người bỗng nhiên dựng lên nói Bác Hồ làm Phật mà cứ xúm nhau mà tin. Nhưng mà vì cứ lấy danh nghĩa Hồ Chí Minh cái nhiều khi chính quyền cũng lúng túng, nói: "Ủa, mấy người này lấy Hồ Chí Minh thì chắc à chắc không phải phản động đâu." Nhưng đâu ngờ vẫn là phản động. Vì sao? Vì nó đi rất là khéo, lấy danh nghĩa Bác Hồ nhưng mà dẹp được cái tổ tiên, dẹp được Tổ quốc trong lòng ta.
[41:18]Mà dân ta thì rất dễ tin, ai nói gì cũng dễ tin. Hoặc là cái nói thế này: Ở đó có cái miếu, trời ơi cái năm ngoái tui làm ăn thua lỗ quá cái tui đến đó tui khấn thì về cái tui tự nhiên trúng mánh trúng mối làm ăn vượt dậy. Có một người nói xúm nhau mà đồn ra cả ngàn người tới đó mà lạy. Đúng không à? Rất nhiều người bị những tin đồn như vậy. Mà nhiều khi tới già rồi, 60 tuổi rồi vẫn chưa có trưởng thành để đánh giá cái tin đồn đó thực hay hư. Nói như là một cây thuốc thôi, nói: "Ồ cái cây thuốc này trị bá bệnh, bệnh gì cũng hết, ung thư uống vô cũng hết luôn." Cái cái người kia cũng lật đật lấy về uống, uống ba bữa chết mất tiêu.
[42:04]Cái lại hỏi, nói thì thì hết sống thì nó cũng hết bệnh chớ làm sao.
[42:11]Cứ nghe tin đồn mà không kiểm chứng, bởi vì nhà nước cứ lâu lâu phải cấm vậy, cấm cái thuốc đó được công ty để vì còn phải kiểm nghiệm lại. Ví dụ đem cái thuốc đó cho bao nhiêu người tình nguyện uống, thí nghiệm ở trên chuột rồi, rồi phải xin giấy phép rất là khổ sở mới được thí nghiệm trên người. Mà trên người thí nghiệm là một ví dụ 100 người uống bao nhiêu người lành thì mới mới mới được đánh giá để có thể là thôi như vậy cái thuốc này nó cũng hiệu quả 60%, thôi chấp nhận cho phổ biến. Qua biết bao nhiêu quy trình mới gọi là được một cái loại thuốc được cấp phép để lưu hành. Còn ta, khỏi cấp phép, khỏi kiểm nghiệm, nghe lời đồn:
[42:49]"À, thuốc này uống gì cũng hết" là ta tin. Con người ta rất dễ, rất dễ tin. Và chính vì cái dễ tin đó là miếng đất màu mỡ cho tà pháp nó lan truyền, không nhận định, không sáng suốt. Nhưng vì vậy, chính Phật tử chúng ta từ đây phải vững lòng, phải sáng suốt nhận định những cái nguồn tin. Ai nói gì cũng không tin. Ai nói gì cũng vô chùa hỏi lại với với Thượng tọa trụ trì mình. À. Lại nói: "Thưa Thầy, hôm qua à con nghe nó có người nói ở cái làng trên kia có đẻ ra con heo hai đầu mà ai tới lạy nó một cái thì về nhà được ăn nên làm ra, phải vô hỏi Thầy liền chứ đừng có mà nghe cái lật đật chạy xuống lạy con heo hai đầu nha.
[43:34]Nha, Thầy nhắc, cái là Thầy chịu khó trả lời giùm." Tức là ta cứ nghe đồn rồi cái là ta cứ cứ tin tầm bậy tầm bạ. Từ đây là chúng ta có Thầy, cứ chạy vô hỏi Thầy vấn đề tâm linh. Còn nếu mà Thầy đi vắng, chạy vô hỏi mấy anh chính quyền đây: "Thưa anh, anh có đi lạy heo hai đầu không à? Tôi nghe đồn." Cho nên đó, cái miếng đất màu mỡ mà để cho mê tín, tà pháp phát triển là gì? Cái sự dễ tin của chúng ta. Đó, gọi là cái si mê đó. Rồi cái gì mà nó gợi trong ta cái sân si, ích kỷ thì nó là tà pháp, mà làm cho ta rất là khoái chí. Nhớ như vậy. Ai dạy cho ta cái gì
[44:20]mà làm cho ta thích thú, ta phải coi chừng lại. Vì nó có hai cái loại thích thú: một cái thích thú của sự cao thượng trong Chánh Pháp và một cái sự thích thú của cái bản ngã. Hai cái đó đều làm ta thích. Và ta chọn cái thích nào là tùy cái căn cơ của ta. Bây giờ Thầy nói lại ví dụ hồi nãy để quý Phật tử xem lại lòng mình sẽ thấy. Bây giờ có một người nói ta thế này: "Trên đời này coi vậy chớ cuộc sống qua mau, phải không, kiếp người ngắn ngủi, nên vì vậy sống ngày nào hãy sống có ích cho đời, sống biết phụng sự, biết cống hiến, để một mai khi ta nhắm mắt lìa cõi đời này, ta không còn gì phải ân hận,
[45:11]hối tiếc." Quý Phật tử nghe những câu này nghe có thích không ạ? Thích không? Đó. Đó là đạo lý vô ngã làm cho ta thích. Bây giờ cũng một câu nói cũng làm ta thích này, nói, cũng nói như thế này: "Trên đời này kiếp người ngắn ngủi, qua mau, phải không ạ?
[45:31]Nay vầy, mai khác. Cuộc sống thay đổi bất ngờ, cho nên vì vậy còn sống được ngày nào, hãy ráng mà hưởng thụ, hãy ráng mà ăn cho ngon, sống cho vui, có tiền hãy đi du lịch, ha, hãy đến những nhà hàng sang trọng, hãy kết giao với những bạn quyền quý biết ăn biết chơi, hãy đến những vũ trường à hào nhoáng, ừ, à hãy mặc những bộ cánh đẹp, à và hãy phải sống để cho người ta biết mình là ai, chớ đừng có sống thầm lặng, lặng lẽ rồi chìm theo quên lãng, cát bụi. Hãy sống để chứng tỏ mình là đã sống một đời sống vẻ vang, đời sống nổi trội, sống cho mọi người biết mặt, sống cho mọi người biết ta là ai." Nghe thích không ạ?
[46:28]Nghe đã không ạ?
[46:33]Tại sao quý Phật tử ngồi đây nghe không đã câu này? Vì mình là Phật tử, phải không? Vì mình đã từng thấm nhuần đạo lý, cho nên nghe cái câu này cái mình thấy nó cứ kích thích cái bản ngã lên, mình khó chịu, mình biết cái này sai, này nói tầm bậy. Còn mà cái câu trước nghe nó vô ngã, phụng sự, nó là đạo lý, mình nghe thấy thích vì mình đã chọn nó rồi. Mình đã chọn hai con đường: một con đường của tội lỗi, sân si mình đã khước từ; một con đường của đạo đức cao thượng mình đã mình đã chấp nhận để bước lên. Nên hôm nay giữa hai cái lý luận đó, mình đã chọn cái đầu rồi, mình không chọn cái sau. Nhưng còn rất nhiều người trên cuộc đời này chọn cái thứ hai, chọn cái thứ hai.
[47:19]Lâu lâu ta sẽ thấy những cái bảng quảng cáo ngoài đường, nó ghi câu này:
[47:26]"Tôi nổi bật bởi vì tôi là tôi." Cái câu ngoài đường câu rất vô duyên, cứ tôn vinh cái bản ngã. Vậy mà nhiều cái đứa trẻ thích cái câu đó, thích cái gọi là cá tính, thích cái gọi là không giống ai, thích cái cái gọi là nổi trội. Nó kích thích cái bản ngã con người lên, vậy mà rất nhiều người đã thích cái điều này và đã chọn cái con đường đó đi, mà con số đó số đông. Nói vì lý do đời ngắn ngủi nên phải hưởng thụ, phải sống nổi bật, à, vậy mà đã nhiều người bị thuyết phục cái câu đó. Còn cái câu nói đạo lý vì cuộc đời ngắn ngủi nên phải sống cho xứng đáng, có ý nghĩa, chỉ một ít người biết thôi, một ít người nghe thích thôi.
[48:09]Ta sẽ thấy thế này: có hai cái loại thích khi ta nghe giáo pháp. Một cái Chánh Pháp á, nói lên những điều vô ngã, đạo đức và gây cái sự thích thú cho một số người, và số người đó là người có trí tuệ, có thiện căn, có đạo đức sẵn ở trong lòng. Còn một loại lý luận thứ hai cũng làm chúng ta thích, nhưng mà loại đó khơi cái bản ngã, phát triển cái tham sân si, và loại đó cũng làm rất nhiều người thích chứ không phải là không. À ví dụ, ví dụ như ta sẽ xem phim, nói anh chàng đó ảnh mới đeo bom hết vô người ảnh, ảnh đến ở cái chỗ đông là ảnh sẽ kích nổ, giết hết mọi người, cùng ảnh chết và mọi người cùng chết.
[48:57]Nhưng sau đó bị bắt lại hỏi: "Lý do tại sao anh làm như vậy?", nói: "Vì em tôi nó bị bắn chết mà nó không thể tôi không muốn cho nó có một cái chết vô nghĩa. Cái chết của nó phải được trả thù, phải được mọi người biết là nó đã chết oan, chết uổng. Và tôi phải nổ chết tôi và chết mọi người để mọi người phải hiểu rằng ai giết nó là những kẻ ác độc, những kẻ đó phải ân hận suốt đời. Vì sao? Vì một mạng nó phải đổi 30 mạng người khác." Cái câu nói đó vậy mà có người thích, người chấp nhận. Vì chấp nhận cái sân si, cái thù hận đó mới mang bom đi mà giết người khác tiếp. Vì một đứa em mình chết mà giết tiếp 30 người, không cần biết 30 người đó là ai.
[49:42]Đó là gì? Đó là sự thù hận, đó là lý luận của sự thù hận. Hoặc là
[49:50]mà cũng lôi kéo được một số người, vì sao vậy? Bởi vì nó kích động cái sự hận thù, sự căm giận của con người. Mà con người cái hận thù, căm giận là cái có sẵn, kích động làm người ta thích thú. Đó gọi là cái tà nó lan tràn trong cuộc đời này như như cỏ vậy. Nên vì vậy, chúng ta hiểu rằng là chúng ta đi theo Phật là con đường vất vả hay là an nhàn? Vất vả hay an nhàn?
[50:23]Vất vả, giống như Thầy của chúng ta nói, trồng lúa vất vả vô cùng. Chúng ta chăm cái tâm của mình, giữ cái tâm của mình rất là cực khổ. Còn chúng ta theo tà, vất vả hay an nhàn? Ban đầu thì an nhàn. Khỏi cần tu tập là tự cái tham sân si nó khởi lên. Là vì người ta khuyến khích mình tham lam và sân hận mà, cho nên cứ tham sân si thoải mái là gọi là đi theo cái tà. Và như vậy từ đây về sau, nếu ai hỏi ta: "Thế nào là tà? Thế nào là chánh?", chúng ta trả lời được chưa? Trả lời được chưa? Được rồi, phải không ạ? Nói nghe, tà tức là khơi dậy, khơi dậy gì? Tham sân si. Chánh là cái gì? Diệt trừ tham sân si, diệt trừ bản ngã, chỉ như vậy thôi.
[51:18]Mà bây giờ ta cứ nghe một cái ngôi đền đó có cái thờ cúng, thì làm sao ta biết ngôi đền đó là chánh hay tà?
[51:33]Nếu ta đến cái đền đó, ta cứ quan sát cái tâm mình. Rồi ta sinh hoạt trong cái đền đó rồi ta đi ra về mà ta thấy cái tham mình nó biến mất thì cái đền đó là chánh. Nếu ta vào cái đền đó xong ta đi ra, ta thấy cái tham mình nó tăng lên thì cái đền đó là tà. Dễ biết chưa ạ? Đó, nó dễ biết vô cùng. Từ đây về sau tự mình chọn mà đi. Tự mình chọn vị thầy để đến mình học đạo. Tự mình chọn cái đền, cái miếu, cái chùa để mà đến mình mình tu tập. Cứ xem trong lòng mình cái nơi đó làm cho mình khởi lên thêm tham, sân, si hay là nơi đó làm cho mình diệt bớt tham, sân, si và biết đó là là chánh là tà. Và đi theo con đường chánh diệt bớt tham, sân, si thì nhớ một điều rất là cực khổ.
[52:28]Hôm nay vừa tu được chút xíu, mừng quá về khoe: "Nồi hôm nay à hôm nay mẹ vô chùa mẹ lạy được một trăm lạy, tụng được bài kinh, ngồi được một thời thiền. Thầy khen mẹ tinh tấn." Thì lúc đó là sao? Vậy là tốt chưa ạ? Lúc đó đang sụp đổ.
[52:48]Vừa mới tu tốt, thầy vừa mới khen, nhưng sao? Lại bắt đầu đổ vỡ, vì cái gì nó vừa tăng lên? Lòng kiêu mạn vừa tăng lên, tự hào vừa tăng lên, phải không ạ? Lúc mà lạy Phật với lòng thành kính, đúng là có công đức. Tụng những lời kinh Phật dạy ta diệt trừ vô minh, đó là công đức. Rồi ta đi cầm cái chổi ta quét chùa, ta gánh nước, ta phụ chấp tác công quả trong chùa, đó là công đức. Nhưng mà khi thầy khen ta à nói hôm nay thí chủ đạo hữu đến đây công quả tu tập thật là tinh tấn ghê, hay quá, cứ như thế mà tu thì thì sau này sẽ còn vượt lên được nhiều điều tốt lành nữa. Mình nghe thầy khen, cái kiêu mạn nó xuất hiện thì ngang đó đổ vỡ hết.
[53:35]Thế là sau đó thì sao? Sau đó về nhà khoe với con cái mình xong thì qua ngày hôm sau bắt đầu nổi gió lên, chửi hàng xóm rồi chửi bên kia, mắng người này mắng người nọ. Nói: "Ủa, sao hôm qua mẹ đi chùa tinh tấn mà bữa nay sao mẹ giống như khùng vậy, nổi gió tùm lum hết?" Lúc mình giật mình nhìn lại, nói đúng: "Ủa, tại sao vậy?" Thì ra cái kiêu mạn bí mật khởi lên phá tan công đức của ta hết. Bắt đầu phải làm lại, thế là vô chùa lật đật: "Thưa thầy, con về con đã kiêu mạn, con đã sân si, con đã bất bình thường, nay con xin sám hối." Thầy mới dạy vài điều xong cái lên chánh điện mình lạy Phật sám hối.
[54:14]Cực không ạ? Cực vô cùng, phải không ạ? Cứ vậy, cứ sửa lỗi lầm mình từng chút từng chút rất là cực khổ. Mà đó là chánh pháp. Đó là con đường của Phật dạy. Đó là trồng lúa. Còn nếu nếu mình vô mình gặp ông thầy nói thưa thầy, có một người đàn ông đến thưa thầy: "Con có vợ rồi, nhưng mà
[54:42]con đã có vợ, con có hai cô bồ và vừa rồi trái tim con lại rung động một lần nữa. Xin thầy cho con cái ý kiến." Thầy mới nói rằng: "Như vậy là con một vợ, hai hai bồ và mới rung động lần nữa là mới có bốn, mà tiêu chuẩn thường thường là phải từ bốn mươi thì người ta mới mệt mỏi, thôi con cứ tiếp tục nha, không sao." Thì như vậy đó là chánh hay tà? Tà. Phát triển cái gì? Cái tham, sân, si, ái của mình, phải không ạ? Và mình dễ tu không? Dễ tu vô cùng, khỏi chiến đấu. "Ồ!" nghe thầy nói mừng quá, vui vẻ về kiếm thêm bồ. Thì như vậy là sao? Phấn khởi vô cùng, dễ tu vô cùng và nó phát triển tham, sân, si, ái của mình đất.
[55:25]Đó là tà. Dễ tu vô cùng. Cho nên ai nói ta một cái con đường gì dễ tu thì sao? Coi chừng nó là tà, phải không ạ? Ngay cả trong đạo Phật, chánh mà cũng biến thành tà nếu ai hứa hẹn ta một điều dễ dàng. Ví dụ như ta tìm hiểu đạo Phật, sau khi đọc nhiều kinh điển rồi nghe nhiều bài giảng mới đến gặp thầy ta, nói: "Thưa thầy, xin thầy dạy cho con một con đường nào mà nhanh chóng để con đạt được sự giác ngộ." Thì mình đến mình cái lòng mình, cái câu mà nhanh chóng nó đã trật rồi, nhưng vì mình đang còn vô minh mà, mình đến mình hỏi một câu nó có sai trỏng á. Không ngờ cái ông thầy ổng phát triển luôn. Ổng nói:
[56:10]"Con đến đây với thầy nha. Con chỉ tu mười ngày, thầy cho con một cái câu thần chú tụng mười ngày con giác ngộ ngay." Thì đó là chánh hay tà? Dễ dàng, phải không ạ? Nhớ, ông thầy mà ổng nói một câu dễ dàng biết ngay ông thầy này tà liền. Vì cái đó trồng cỏ, không phải trồng lúa. Lúa là vất vả. Chừng nào khi mình đến mình nói: "Thưa thầy, xin thầy dạy cho một con đường nhanh chóng con đạt được sự giác ngộ, tại vì con đã si mê nhiều kiếp rồi, con không chịu nổi." Đến ông thầy ổng nói: "Rồi, thầy sẽ dạy cho một con đường giác ngộ thêm mười kiếp nữa. Theo thầy mười kiếp nữa." Nghe ổng mở con đường đó mình ngạc nhiên, nói:
[56:50]"Con muốn nhanh." Nói: "Con càng muốn nhanh thì con càng đi chậm. Còn khi nào con hiểu đạo rồi, con không tính thời gian nữa thì lúc đó con mới bắt đầu đi đúng. Mà đúng là không tính thời gian á." Thì thầy nói câu đó rồi mình vỡ lẽ ra, chấp nhận cực khổ, không màng bao nhiêu năm tháng, cứ theo thầy tu hành và đó là chánh pháp. Vất vả. Vì chống lại chính mình, chiến đấu với chính mình, chiến thắng chính mình là vất vả. Còn ai nói mình một cái gì tu hành dễ dàng nó phù hợp với cái tham lam, phù hợp với cái hấp tấp của mình, đều là tà. Nghe rất dễ, rất đã tai, rất thích thú nhưng là tà. Cái chánh pháp, cái tà pháp giống như cỏ và và lúa vậy, giống như lúa và cỏ vậy.
[57:37]Chánh pháp tu hành vất vả vì nó đi ngược lại cái bản năng ích kỷ, tham, sân, si của ta. Còn cái tà pháp nó giống như cỏ không trồng mà mọc dễ dàng vì nó phù hợp với cái gì? Tham, sân, si, ích kỷ của ta. Và ta cứ nhìn cái đó để ta biết rằng là cái gì là tà pháp, cái gì là chánh pháp. Cứ nhìn cái đó mà biết. Và tại sao ta phải chọn cái chánh pháp?
[58:05]Tại sao ta phải chọn chánh pháp mà đi?
[58:13]Vì thứ nhất là trách nhiệm với chính cuộc đời của mình, phải không ạ? Ta chọn tà pháp rồi thì sau này ta đọa luôn, chết rồi đọa luôn vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh. Nên vì trước hết có trách nhiệm với chính mình nên phải theo chánh pháp, dù vất vả vô cùng. Và thứ hai, vì trách nhiệm đối với xã hội.
[58:37]Cứ thêm một người mà tà bậy, mê tín thì xã hội bất an, hỗn loạn. Thêm nhiều cái điều ác lan tràn. Nên trách nhiệm với xã hội. Còn cứ thêm một người chánh pháp thì xã hội đi dần vào ổn định, no ấm. Là nếu mà nhà trường dạy tốt, nhà chùa dạy tốt thì các anh công an đỡ vất vả vô cùng. Lúc đó các anh chỉ điều chỉnh thôi, chứ không cần phải cực khổ mà xử lý. Còn nếu mà nhà trường dạy không tốt, nhà chùa dạy không tốt, cái tà ác nó tràn ngập thì những người trong chính quyền rất là khổ. Mà cái chữ khổ này nó đồng nghĩa với cái tốn kém tiền bạc của ngân sách của nhà nước nữa chứ không phải là không. Xử lý một cái vụ gì đều phải tốn kém.
[59:30]Và tiền đó của ai? Của dân đóng thuế. Nên do đó, khi ta gây ra cái bất ổn, ta làm tốn kém cho xã hội, tốn kém tiền dân. Còn nếu ta đem lại sự bình an, ổn định, tốt đẹp cho xã hội thì ta đã tiết kiệm được rất nhiều cái tiền của xã hội. Nhớ như vậy. Bây giờ ví dụ thế này. Ví dụ thế này, ví dụ như trong xóm ta à có một cái bà già neo đơn. Không biết vì lý do gì đó chồng đã mất rồi, con cái thì một hai đứa, bà con thì không thấy, một hai đứa nó đi làm ăn xa rồi nó chết mất luôn. Thế còn mình bà. Thì như vậy bây giờ ai lo cho bà? Ai lo? Buộc lòng nhà nước phải lo, phải không ạ? Thế là nhà nước, Mặt trận phải xuống thăm hỏi bà.
[1:00:25]Thì có thể là bà nghèo khổ, thậm chí bà bệnh và bà không đóng góp được một chút gì cho xã hội, nhưng mà vì chính sách nhân đạo, nhà nước cũng phải chu cấp và phải giao cho Mặt trận với thôn xóm để chăm sóc bà, lấy tiền ngân sách. Đó. Nếu nhưng mà bây giờ nếu ở nơi cái xóm đó tự động có hai gia đình biết đạo tới lui chăm sóc bà, gia đình cũng không chăm sóc thêm bà cũng chẳng tốn thêm bao nhiêu. Nhưng mà khi mà cái chính quyền thì họ xuống họ hỏi thăm thì biết rằng à bà già này tuy hoàn cảnh neo đơn, bất hạnh như thế nhưng mà có được mấy cái gia đình trong xóm rất là đạo đức cũng chăm lo. Thôi, nhà nước đến thăm thôi rồi không cần phải chi tiêu nữa.
[1:01:08]Thì như vậy rõ ràng cái đạo đức của từng người đã góp phần giảm bớt cái tiêu hao cho cho ngân sách quốc gia. Và nhà nước có thể tích lũy cái tiền đó để đầu tư những việc khác. Nên do đó ta nói rằng cái việc mà đi theo chánh pháp á đem đến cái đạo đức cho mình, đem đến bình yên cho xã hội là như vậy. Nghĩa là ta phải có trách nhiệm với chính mình và có trách nhiệm với xã hội trong việc mà quyết tâm đi tìm chánh pháp. Giống như là ta phải vất vả mà trồng trồng lúa như vậy. Nãy giờ ta lên án cỏ ha, ta ca ngợi lúa, phải không? Ta cho rằng cái cỏ nó xấu vì nó là bản năng của con người là tham, sân, si, không trồng mà tự nó mọc, không cần ai dạy là tự nó nó có.
[1:02:01]Như vậy ta chê cỏ vô cùng, phải không ạ?
[1:02:07]Nhưng mà thật ra cỏ có lợi.
[1:02:12]Trong cái môi trường sinh thái nha, cỏ tượng trưng cho sức sống.
[1:02:18]À vừa rồi về, chúng tôi đi về miền Tây để giảng, đi vào cái vườn, thấy cỏ sạch bóng à, mới hỏi: "Ủa sao?". Nói: "Dạ, ở miền Tây tụi con hễ cỏ là nhổ sạch hết". Mới nói là: "Đừng, hãy cắt thôi. Nó mọc cao, cứ cắt, đừng có nhổ". Vì sao? Vì cỏ có lợi cho môi trường sinh thái. Nó sống cộng sinh với các cây vườn, nó làm tốt lẫn nhau. Như ở trên Tây Nguyên vậy đó, cứ trồng cà phê mới nhổ sạch cỏ. Mới nói: "Nhổ sạch cỏ thì cây cà phê mới tốt", nói là lầm. Cắt cỏ thôi, đừng nhổ. Và cái cỏ nó cộng sinh với cây cà phê, cây cà phê sẽ có năng suất hơn. Mà có một người Phật tử họ nghe lời chúng tôi, họ cắt cỏ bỗng nhiên năm đó cây cà phê thu hoạch được năng suất hơn.
[1:03:01]Cho nên đừng chê cỏ. Nãy giờ ta mượn cái hình ảnh cỏ và lúa để ta ví dụ là Chánh pháp với tà pháp. Nhưng mà sự thực, trong thực tế, cỏ cần thiết cho sự sống. Nơi nào cỏ còn mọc, nơi đó cái sinh thái còn tốt đẹp. Chứ nơi nào mà cỏ mà tiệt diệt hết rồi là nơi đó sinh thái rất là xấu, đó. Thì ở đây có nghĩa là gì? Cái tham, cái sân chưa phải xấu nếu ta biết định hướng lại. Nói: "Ủa, sao nào giờ chúng con nghe tham sân là xấu, bây giờ bắt đầu thầy nói ngược lại rồi?". Nói thế này. Bây giờ chúng ta đi tu chúng ta có muốn đắc đạo không ạ? Muốn không? Muốn. Chúng ta muốn được giác ngộ giải thoát không ạ?
[1:03:47]Chúng ta muốn sau này mình thành Phật không ạ? Có. Cái muốn đó là gì? Tham. Nhưng cái tham được định hướng, thấy chưa? Cái tham được Cái tham muốn này bỗng nhiên được định hướng đi về cái mục tiêu cao thượng. Hoặc là bây giờ thế này. Là
[1:04:11]chúng ta có tiền, rồi chúng ta có ba cái muốn. À ví dụ bây giờ mình có một số tiền to và mình có ba cái muốn: Một là mình muốn cất hoài để đó hoài, là cái muốn thứ nhất. Cái muốn thứ hai: đem tiền đó ra tiêu pha, ăn xài cho thỏa mãn, cái muốn thứ hai. Cái muốn thứ ba: muốn đem tiền đó ra để làm việc phúc thiện, ba cái muốn. Vậy bây giờ nếu chúng ta có tiền, ta chọn cái muốn nào trong ba cái? Một: cứ cất hoài để lúc nào cũng nhớ tới nó mà hạnh phúc, à nhớ: "Ồ, tôi có một tỷ trong túi, mừng quá, vui quá", đó là cái chọn thứ nhất. Cái thứ hai: đem một tỷ đó ra tiêu xài xả láng cho thoải mái. Và cái muốn thứ ba:
[1:04:56]đem tiền đó ra làm việc phúc thiện. Ba cái muốn, ta chọn cái muốn nào? Chắc không? Thiệt tình không?
[1:05:08]Thiệt tình không? Nha, bây giờ ngồi đây thì nói nghe thiệt tình ngon lắm nha, đi về nhà bắt đầu khác à. Thường thì ta chọn hai cái muốn đầu phải không ạ? Cái người mà có cái tính mà thích hưởng thụ sẽ chọn cái muốn thứ hai là đem ra tiêu pha xài cho sướng. Còn cái người mà tính hà tiện, tiết kiệm thì cất trong tủ để hoài trong đó, để lúc nào cũng nhớ trong đầu là: "À, tôi có một tỷ, tôi có một tỷ" và cảm thấy sung sướng vô cùng, phải không ạ? Ít có người chọn được cái thứ ba, đem một tỷ đó ra làm việc phúc thiện, đem ra góp cho thầy Thanh Lọc để thầy xây cái giảng đường cho sớm. Ít ai biết ai chọn được cái thứ ba.
[1:05:44]Nhưng mà ba cái đó đều là ba cái muốn phải không ạ? Ba cái muốn. Và nếu ta chọn được cái muốn thứ ba, ta bước lên một bậc cao hơn, phước ta vượt lên trên, kiếp sau ta lên một cõi khác. Là cũng là cái muốn, là tham, nhưng cái muốn được định hướng. Cũng vậy, cỏ cũng vậy. Nếu mà ta để cỏ mọc tràn ngập, nó buông phá hư ruộng lúa, nó bò luôn trong nhà, mọc lên nóc nhà, phá hư lủng trần, dột nát hết nha. Nhưng mà nếu ta cắt, ta xén, ta cho nó trồng có nơi có chỗ thôi, thì nó góp phần bảo vệ sinh thái và nó làm nó cộng sinh với các cây ăn trái khác, làm tốt cho cả cái vườn chung của ta. Cho nên sự thật không có gì xấu nếu ta biết định hướng.
[1:06:27]Và trên đời này cũng vậy, cũng không có người xấu, chỉ vì chưa được định hướng thôi. Không có người xấu. Nói: "Thưa thầy, cái thằng đó là thằng đầu trộm đuôi cướp, nó chém giết người ta, tham lam vô độ". Trong lòng nó có cái dữ, trong lòng nó có cái sân. Tìm hiểu tại sao? Thực ra thì nó có nguyên nhân của nó, vì có ai đã kích thích cho nó cái sân, cái dữ lên. Bây giờ cũng con người đó, nếu cho nó có niềm tin vào cuộc sống, cho nó niềm tin vào nhân quả, cho nó niềm tin vào cái tình yêu nước, thì cái người chính con người đó dám cầm đại bác đem ra chiến đấu giữ Biển Đông cho ta liền. Không ai dám đi, sẽ người đó sẽ là người cầm súng đi trước đầu tiên.
[1:07:10]Tức là cái hung dữ đó mà được định hướng lại trở thành một điều điều có lợi. Còn mà anh không được định hướng là anh cứ hung dữ với đồng bào của anh. Còn nếu anh được định hướng, anh chỉ hung dữ với kẻ thù thôi. Còn đồng bào, anh yêu thương, anh đùm bọc, anh che chở. Do đó, trên đời không có người xấu, mà chỉ vì chưa được định hướng đúng mà mà thôi. Nên do đó, ta sống với lòng độ lượng, bao dung, ta nghe lời Phật dạy bao nhiêu cái điều từ bi, nên ta nhìn tất cả mọi chúng sinh với tâm yêu thương. Mặc dầu biết rằng trong chúng sinh này có những người tốt và cũng còn những người những người xấu, có những người đã đi đúng với Chánh pháp, có những người hãy còn trôi theo tà kiến.
[1:08:00]Nhưng mà lòng mình cứ yêu thương hết, cứ yêu thương hết và cứ gieo duyên lành với tất cả mọi chúng sinh, để một ngày nào đó cái người mà đã đi theo Chánh pháp rồi cứ vững bước mà tiến lên, còn cái người mà đã trót theo tà pháp rồi, sẽ một ngày nào đó gặp ta, ta sẽ có duyên định hướng, dẫn dắt lại và người đó sẽ quay lại với với Chánh pháp. Và cái tham, cái sân ngày xưa được uốn nắn, được sửa chữa, cũng sẽ trở thành một cái vũ khí sắc bén trong cái việc mà làm những điều phúc thiện cho cho đời. Đúng không ạ? Nên hôm nay ta nói chuyện với nhau về cái đề tài "Cỏ và lúa" là để thấy rằng là cỏ không cần trồng vẫn
[1:08:47]mọc, mà lúa muốn gieo trồng phải hết sức là chăm bón vất vả. Cũng như vậy, Chánh pháp mà muốn lan truyền thì đó là công sức tu hành của biết bao nhiêu con người, từ những vị xuất gia cho đến vị tại gia, đến những vị chính quyền mà ủng hộ Chánh pháp. Còn tà pháp khỏi cần, cứ rỉ tai vài câu là tự nó lan truyền, vì sao? Vì nó kích động được cái tham, sân, si. Còn cái Chánh pháp là cái mà diệt trừ tham, sân, si. Nhưng mà nói đi nói lại rồi cuối cùng ta hiểu một điều: thực sự rằng cái tham, cái sân, si đó mà được định hướng đúng, nó sẽ trở thành điều tốt và tự nó biến mất luôn. Ví dụ khi một người cũng hay sân,
[1:09:32]ban đầu là sân với mọi người, sau này vào đem cái sân đó giúp chùa, được thầy uốn nắn, dạy dỗ, tức là đem cái sân đó trở thành cái hào hiệp, cái ngang tàng nhưng mà là hào hiệp để bảo vệ cho chùa, lần lần cái sân đó sẽ tự biến mất luôn. Nghĩa là cái sân mà đi đúng đường, sân đó sẽ tự biến mất. Cái tham đi đúng đường, tham đó sẽ tự biến mất. Sợ nhất những người không biết tham cái gì và không biết sân cái gì. Không biết tham cái gì là sao? Cuộc sống không ước mơ, cuộc sống không hoài bão, không lý tưởng là người đó không biết tham cái gì. Cả Chánh pháp cũng không mơ ước luôn. Con người ta rất sợ những người như vậy, họ sống vô nghĩa.
[1:10:16]Và cũng không biết sân cái gì, không biết điều gì nên giận. Chứ trên đời này có những điều ta nên phải giận. Giận mà thương, thương mà giận. Thứ nhất là gì? Ta giận chính ta, ta giận sự ngu si của chính ta, ta giận cái sự lỗi lầm của chính ta, phải không ạ? Giận mà thương, thương mà giận. Và ta giận những người sao? Phản bội đất nước này. Ta giận những người gì? Sống bạc tình, bạc nghĩa trong cuộc đời này. Giận nhưng mà sao? Mà thương, giận mà để đó sau này giáo hóa lại. Cho nên chỉ sợ nhất những người không biết giận: mình lầm lỗi mà không biết giận chính mình, thấy điều xấu mà không biết giận để sửa đổi, thì những người đó sống
[1:11:05]sống mờ nhạt và vô nghĩa. Sợ nhất cái đó. Cho nên cỏ còn mọc được là ta còn mừng, mảnh đất đó còn tốt á. Người đó còn biết tham, biết sân mà định hướng được sẽ trở thành những điều tốt, nha. Chứ sợ mà đất cỏ mọc không nổi luôn, con người không biết ước mơ, không biết giận, con người đó cũng không định hướng được luôn, không có động lực, không có sức mạnh để mà mà đi tới. Như vậy. Nên hôm nay dưới cái mái chùa Phả Lễ, á chùa Bảo Linh này, ta mơ ước một ngày cái ngôi giảng đường, thiền đường được mọc lên nguy nga, tráng lệ và sẽ nhiều người về đây tu học, để trở thành một cái tổ đình nơi đây có những cái chúng
[1:11:50]hội tinh tấn làm cho Phật pháp lan tỏa ra khắp nơi và công đức đó thật là là vĩ đại của của thầy trụ trì chúng ta. Và chúng tôi cũng đã đến giờ phải rời ở đây sớm. Thì xin kính chúc cho Thượng tọa trụ trì thân tâm được an lạc, sức khỏe được tốt để mà xây dựng cái công trình này cho Phật pháp. Cũng xin kính chúc các anh, các cấp chính quyền ở đây cũng được nhiều sức khỏe, nhiều được thắng lợi, thành công trong cái công việc của mình mà chung lo cho nhân dân. Thầy cũng xin kính chúc cho các Phật tử được nhiều phước lành, mọi việc mình làm gì trong đời này cũng dễ thành tựu và nhất là làm được nhiều việc phúc và tinh tấn tu tập để vượt lên nha.
[1:12:42]Cố gắng mà về đây mà trồng lúa với thầy trụ trì nha. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.