[0:08]Hôm nay chúng ta học bài Pháp Cú lần thứ 11. Chúng ta học một bài kệ, một bài kệ ngắn:
[0:20]"Tinh cần giữa phóng dật, tỉnh thức giữa lầm mê, người trí như tuấn mã, bỏ sau con ngựa hèn". Bài Pháp Cú này ngắn. À nó cũng xuất phát từ một câu chuyện cũng đơn giản. Là có hai người huynh đệ cùng xuất gia, cùng đến với Phật để nhận cái pháp tu, rồi sau đó họ mới đi về một cái trú xứ riêng ở gần cái rừng vắng để tu tập. Ừ thì Phật cho mỗi người một đề mục, một cái phương pháp tu hành. Thì về nơi cái rừng vắng như vậy, cái đời sống nó cũng không phải là thuận lợi lắm. Đêm Ấn Độ xuống thì rất là lạnh, muỗi mòng nhiều. À thức ăn đi khất thực thì cũng phải đi hơi hơi xa mới vào làng được. Thì trong cái đời sống vất vả như vậy thì một người rất là tinh cần.
[1:18]Là ngoài những giờ đi khất thực, những giờ làm các nghi lễ, tụng giới, Bố-tát hoặc là đàm đạo cần thiết, thì dành trọn thời gian còn lại để tọa thiền, nhập định. Còn người còn lại thì lại phí thời gian vào những việc la cà, ăn uống, nói chuyện phiếm. Hoặc là khi đêm xuống, lấy lý do là trời lạnh quá thì ông cứ đốt củi, ông sưởi ấm, à rủ thêm vài người huynh đệ khác nữa đến ngồi nói chuyện. Nghe thì mới đầu giống như nói chuyện đạo, nhưng nói một lát nữa nó tràn lan ra chuyện thế gian đủ thứ điều hết, nên ông mất thời gian rất là nhiều. Rồi khi sáng dậy trời rất là lạnh, thì vị Tỳ-kheo kia đã trở dậy quấn
[2:04]cái y chịu lạnh và ngồi thiền, thì cái người Tỳ-kheo dãi đãi lại đốt lửa lên để ngồi hơ, rồi rủ ai được thì rủ dậy ngồi nói chuyện tiếp. Tức là cái thời gian mà ông dành cho ngồi thiền rất là ít. Rồi đến khi thấy cái người bạn của mình mà tinh cần ngồi thiền và càng lúc càng nhập được các mức định sâu, nên ngồi được lâu, thì ông hay nói xỏ, nói xiên. Ờ rồi nói: "Ngồi riết rồi thành cóc" vân vân, hoặc là "Tu đắc đạo giỏi à nha". Cứ xỉa xói, trong lòng không vui. Cái chuyện như vậy. Cứ đến cái hết một thời gian bao nhiêu năm á, thì Đức Phật đi ngang ghé thăm, thì hai vị đến lễ Phật, rồi trình bày, thì Đức Phật mới hỏi là:
[2:51]"Ở đây hai ông tu hành làm sao?". Thì cái người Tỳ-kheo mà dãi đãi thì lẹ miệng cướp lời nói trước, nói rằng: "Bạch Thế Tôn, ở đây con tu rất là tinh tấn, ít có ngủ, tại mắc nói chuyện với đốt lửa không à, ít có ngủ nhà. À còn cái ông này ổng ổng lười". Nói lại, Đức Phật nghiêm mặt quở liền. Tại Đức Phật biết liền à, nói dối Đức Phật không được. Đức Phật nói: "Ông đã lười biếng, phí bao nhiêu thời gian, mà còn không biết quý trọng cái người bạn đạo rất tinh tấn của mình. Còn người này mới là con của ta, như cái con tuấn mã vượt trên cái đường xa, bỏ lại đằng sau con ngựa hèn yếu. Và người này mới là người mà xứng đáng là nối cái dòng của ta".
[3:43]Và lúc đó Đức Phật mới nói lên một bài kệ ngắn như thế này: "Tinh cần giữa phóng dật, tỉnh thức giữa lầm mê, người trí như tuấn mã, bỏ sau con ngựa hèn". Cái bài kệ này ngắn, nhưng mà ý tứ thì quyết liệt, hay và ở đây độc đáo cái là dùng hình ảnh một con ngựa, con ngựa đẹp gọi là tuấn mã, để ví cho một cái người tinh cần và có trí tuệ. Thì hôm nay chúng ta cùng nhau mổ xẻ cái bài kệ này một chút. Hai câu đầu ở trên thì nói thế này: "Tinh cần giữa phóng dật, tỉnh thức giữa lầm mê". Là có một con người giữa bao nhiêu người đang phóng dật, lười biếng thì người này vẫn giữ được mình trong cái sự tinh tấn, siêng năng.
[4:31]Giữa một thế gian đầy những người sai lầm, tội lỗi thì mình là người tỉnh thức thoát ra ngoài những điều đó để giữ vững bước chân mình đi trên con đường chánh đạo. Giữa bao nhiêu người dãi đãi vậy mà mình vẫn tinh tấn được, giữa bao nhiêu người sai lầm vậy mà mình vẫn tỉnh thức được, thì người đó gọi là người trí. Nghĩa là yếu tố của trí tuệ mà Đức Phật định nghĩa trong bài kệ này tức là tinh cần và tỉnh thức. Như vậy nếu mà chúng ta có siêng năng, chúng ta có tỉnh thức thì biết rằng chúng ta có trí tuệ. Và cái người nào mà có trí tuệ thì buộc người đó phải luôn luôn siêng năng và và tỉnh thức.
[5:18]Chứ không thể à nói rằng cái người đó có trí tuệ là người đó ăn hay nói giỏi, không phải. Không phải thấy người đó nói lanh miệng, nói đâu cãi được, nói đâu cũng cãi được là người đó có trí tuệ, không phải. Mà cái đánh giá cái trí tuệ của một người là nhìn coi cái thời gian người đó sử dụng có hết hay chưa, hay là người đó không biết làm gì. Có thời gian mà không biết làm gì thì không phải người trí tuệ. Đó là người lười biếng, không có trí tuệ, không biết sử dụng thời gian của mình có là không trí tuệ. Thứ hai là người đó trong đời sống nếu mà làm cái gì cũng đúng hết thì mới là trí tuệ, chứ còn làm có vi phạm những điều sai lầm thì không phải trí tuệ.
[6:03]Nên như vậy để đánh giá một người có trí tuệ, ta đánh giá theo cái cách người đó sử dụng thời gian và đánh giá theo cái việc làm của người đó có đúng hay không, chứ không phải đánh giá trên cái lời nói của người đó. Thông thường khi tất cả chúng ta mới biết đạo thì ai cũng thích nói vì đạo lý cho ta cái cảm hứng đặc biệt quá. Nghĩa là bao nhiêu điều mà trước đây ta không biết, Phật cho ta những điều quá mới lạ. Nào giờ ta không biết nhân quả, hôm nay ta biết rằng có một luật nhân quả công bình, nghĩa là ai làm điều gì sai quả báo sẽ trở lại, ai làm điều gì đúng hạnh phúc sẽ tìm đến. Nghĩa là ta biết, ta bất ngờ quá,
[6:46]rồi biết bao nhiêu những cái điều hay ý đẹp bàng bạc trong khắp kinh Phật. Thế là ta choáng váng, ta choáng ngợp, ta bất ngờ, ta hạnh phúc, ta sung sướng, rồi ta thường chia sẻ. Thì khi mà ta bất ngờ, vui được với đạo như vậy, ta thường hay chia sẻ như vậy hoàn toàn đúng, không sai. Nhưng đừng nghĩ rằng ta có trí tuệ. Và nếu ta có nghe một người như vậy, khi hiểu đạo rồi họ cũng say sưa nói về đạo thì cũng đừng nghĩ người đó có trí tuệ. Tại vì cái trí tuệ mà định nghĩa đúng như Phật nói trong bài kệ này lại là đời sống. Cái thời gian mình được sử dụng như thế nào, có tận dụng hết thời gian hay chưa,
[7:27]hoặc là đời sống mình còn sai lầm hay là không còn sai lầm, đó mới là dấu hiệu của trí tuệ. Giờ chúng ta sẽ phân tích từ từ. Cái tỉnh thức hay thức tỉnh nó khác với chữ tỉnh giác nha, sau này người ta hay dùng sai á. Nhiều khi người ta hay dùng cái chữ tỉnh thức nó lầm với cái chữ tỉnh giác. Tại cái tỉnh giác là một trạng thái của thiền định. Cái người mà tu thiền, tập định lâu ngày thì trong tâm họ xuất hiện một cái trạng thái tỉnh giác bàng bạc bàng bạc, lúc nào lòng họ cũng sáng, cũng rỗng, cũng sáng, cũng rỗng mà thanh thản. À vọng tưởng mà khởi lên manh nha bị họ phát hiện liền. Thì cái trạng thái đó gọi là trạng thái chánh niệm, tỉnh giác.
[8:14]Cái người đó tu cũng phải hơi lâu một chút mới được. Cái người nếu mà đời trước mình có thiện căn thì mình dụng công vài ba tháng, năm sáu tháng mình chứng được cái tỉnh giác đó liền, còn nếu mình không có thiện căn thì mình phải tích lũy vất vả bốn năm năm mới có thể xuất hiện được cái tỉnh giác đó. Mà nếu người có cái tỉnh giác đó rồi, giữ cái tỉnh giác đó tu suốt đời, tới khi mình chết cũng được an uổng. Là nói chưa tới chứng được các mức thiền định, nhập được các mức thiền định nữa thì còn cao siêu hơn nữa. Nên cái chữ tỉnh giác là một trạng thái của thiền định, nó cũng là trí tuệ. Còn cái chữ tỉnh thức hay thức tỉnh á nó lại có ý nghĩa
[8:51]triết lý, chứ không phải là có ý nghĩa thiền định. Cho nên nói là: "Tỉnh thức giữa lầm mê". Tức là giữa bao nhiêu người si mê, sai lầm thì ta là người tỉnh thức biết được điều sai, điều đúng để tránh cái điều sai mà đi theo con đường đúng. Cái chữ tỉnh thức ở đây nó thuộc về lý trí, thuộc về triết lý, nên có nghĩa là Hai điều: một là không phạm sai lầm, hai là không có đắm say hưởng thụ, hai ý nghĩa đó gọi là người có tỉnh thức. Ví dụ bây giờ có một người nào đó rủ ta đi chơi, nói... nói thôi nay mắc đi chùa. Nó nói thôi thôi, lát về lấy băng nghe lại hơi đâu, giờ tui với anh đi chơi một chút, đi nhậu một chút.
[9:39]Lúc đó mình xiêu lòng một cái thì có nghĩa là mình không tỉnh thức đó. Không tỉnh thức vì vì lạc vào cái đắm say hưởng thụ. Còn nếu lúc đó mình mạnh mẽ thoát ra, không, tui đi nghe Pháp cái đã, tui đi dự khóa tu thiền cái đã, hoặc là tới giờ tui tụng kinh, tới giờ tui ngồi thiền, tui không làm việc này. Mình mạnh mẽ thoát ra như vậy để không đắm say hưởng thụ thì gọi là mình tỉnh thức. Hoặc là không phạm sai lầm, nghĩa là có người nào đó họ đưa cho mình 100 cây vàng nhờ mình giữ giùm. Giữ giùm thì mình cất kỹ ở trong cái két sắt rồi lâu ngày họ đi đâu mất luôn, họ không trở lại nữa, mười năm biền biệt mất tin luôn.
[10:18]Và lúc đó trong đầu mình chợt khởi ý nghĩ là có thể họ đã chết, có thể là họ đã bỏ, và thôi bây giờ mình sử dụng. Thì nếu mà mình nghĩ như vậy là mình phạm sai lầm, nghĩa là mình không còn tỉnh thức nữa. Mà nghĩ thế nào mới đúng mà là không phạm sai lầm? Thì nghĩ như thế này mới đúng, nghĩa là hoặc là phải kiên nhẫn tiếp tục chờ đợi, viết giấy lại nếu mình chết rồi thì con mình vẫn biết đây là tài sản không phải của cha, mà đây là tài sản của người tên đó họ đó và đời con phải tiếp tục giữ gìn cho người đó. Nếu người đó không tìm trở lại thì sau này con của người đó tìm trở lại thì phải giao trọn số vàng này không mất một đồng nào.
[10:59]Đó là cái ý nghĩ thứ nhất ta phải nghĩ. Hoặc ý nghĩ thứ hai, nếu ta nghi ngờ là người đó đã chết thì ta phải dùng hết số tiền đó để làm một cái công đức hồi hướng hết cho người đó luôn, chứ còn phần mình là không giữ một cái gì hết. Thì nghĩ như vậy mới gọi là không phạm sai lầm. Đó, trong những cái tình huống khó xử lý như vậy mà ta luôn luôn tỉnh táo, không để tâm tham, tâm sân, tâm si chi phối mình, lúc nào cũng giữ vững đạo lý, giữ vững cái lòng mình, thì đó gọi là tỉnh thức, tỉnh thức giữa một cái thế gian lầm mê này, gọi là không phạm sai lầm. Do đó cái tỉnh giác là một trạng thái rỗng rang của tâm,
[11:38]nó khác với cái gọi là con người có tỉnh thức hay có thức tỉnh, là không phạm sai lầm, không đắm say hưởng thụ, nhớ là như vậy. Giờ ta phân tích: nói tại sao cái người có trí tuệ thì siêng năng? Siêng năng là gì? Phật định nghĩa câu này thật là hay á, nghĩa là cái người mà có trí như con tuấn mã là người biết tinh cần. Phải nói một cái định nghĩa rất là độc đáo, một cái góc, một cái khía cạnh rất là độc đáo của tâm lý mà ta phải để ý là người có trí tuệ thì luôn luôn siêng năng.
[12:17]Thí dụ một ngày trôi qua 24 tiếng đồng hồ, nếu mà có một khoảng thời gian khoảng một giờ nào đó trong ngày ta không biết làm chuyện gì, thì ngay lập tức ta là người ngu si liền. Ta không biết làm chuyện gì. Tại vì sao? Có phải là tại vì không có việc để làm không? Có phải không? Có vô số việc trên đời để làm, từ đây cho đến ngày ta thành Phật thì triệu triệu tỷ tỷ công việc phải làm. Mà ta nghĩ hổng ra, không biết làm gì hết. Một tiếng đồng hồ trôi qua hổng biết làm chuyện gì, kiếm người nói chuyện chơi hoặc là bỏ đi đâu chơi cho nó đốt thời gian, hay gọi là chữ giết thời gian, thì rõ ràng ta không có trí tuệ, ta không biết chuyện gì để làm.
[13:04]Nên cái không biết chuyện gì để làm nên thành ra ta lười biếng. Thấy rõ ràng, cái chữ không biết là ngu hay khôn? Rõ ràng là ngu, và chính vì cái không biết nên mới có cái không làm gì hết, gọi là giết thời gian hay bỏ trống thời gian. Còn cái người có trí tuệ họ biết phải làm chuyện gì, và thậm chí thời gian không bao giờ đủ cho họ. Cho nên nếu ta sống trên đời mà ta thấy một ngày 24 giờ dài quá thì biết ngay ta thuộc loại người nào, cái đầu ta đặc hay rỗng?
[13:37]Ngộ nha, cái chữ đặc hay rỗng. Cái đ... óc mà nó nhiều thì nó đặc hay rỗng? Óc thì nó đặc, mà cái gì nó đặc thì gõ vô nó có kêu không? Không. Mà nếu rỗng thì nó kêu làm sao? Rỗng thì nó kêu phải không? Nó kêu bóc bóc. Còn mà nếu đặc thì nó kêu cộp cộp. Cho nên mình gõ vào đầu mình á mà nó nghe kêu bóc bóc là biết cái đầu mình sao? Đầu mình nó rỗng và mình không biết làm gì, trong một hai tiếng đồng hồ không có chuyện gì để làm. Còn nếu mình gõ vào đầu mình mà nghe bột bột thì biết rằng mình có nhiều việc để làm mà thậm chí 24 giờ không đủ, không đủ. Tới khi nằm yên để nghỉ ngơi là bởi vì không có việc gì làm hay là sao?
[14:20]Không phải, vì phải nghỉ để lấy sức làm tiếp, chứ công việc vẫn còn đầy, và tới khi ta chết vẫn chưa hết việc làm, thì đó là người có trí. Nên hôm nay khi mà nghe Phật nói điều này ta giật mình liền, đúng không? Đúng là còn rất nhiều thời gian ta đã bỏ phí, đúng không? Chính xác như vậy. Chúng ta nhìn lại cuộc đời mình ta giật mình, đúng là có rất nhiều khoảng thời gian ta không biết làm gì. Nên vì vậy ta vẫn chưa phải là người có trí tuệ như Phật nói. Chúng ta tu thế nào, phát triển trí tuệ đến như thế nào mà một ngày 24 tiếng đồng hồ không đủ để ta sử dụng là đúng rồi đó. Vì sao? Vì tự nhiên trong đầu ta khi mà ta biết đạo lý á,
[15:08]tự nhiên ta nghĩ ra vô số chuyện phải làm, vô số điều phải tu. Giờ đó ta phải lạy Phật, giờ đó ta phải ngồi thiền, giờ đó ta phải đi kinh hành bách bộ, giờ đó ta phải xem kinh, giờ đó ta phải nghe thuyết pháp, giờ đó ta phải đi làm việc mưu sinh,
[15:27]giờ đó ta phải đi làm một việc từ thiện, giờ đó ta phải đi thăm viếng một người đã lâu già yếu ta không gặp, giờ đó ta phải về thăm cha mẹ mình, vân vân. Giờ đó ta phải gọi điện ta hỏi thăm ai, rồi tương lai sắp tới là ta phải làm một cái công đức gì to, rồi ta phải viết cái cuốn sách gì, ta phải lưu lại một cái nhật ký gì, ta phải dặn dò con cháu như thế nào, vân vân, là vô số việc, vô số việc phải làm. Mà khi ta hiểu được đạo lý rồi bỗng nhiên ta mới thấy được vô số điều phải làm, mà đây là điều rất là đúng. Nghĩa là trước khi mà chưa biết đạo, rõ ràng ta không thấy có việc gì để làm nhiều ngoài
[16:07]khi ta đi làm kiếm tiền rồi về nhà thôi, đi chơi, xem tivi cho nó qua ngày, hết giờ, chờ tới giờ đi ngủ, rồi sáng thức dậy rồi đi làm, cứ ngày trôi ngày, và cuộc đời cứ mong yên ổn đừng ai phá đám là được. Nhưng đến khi ta biết đạo rồi bỗng nhiên còn quá nhiều điều mà ta chưa làm, từ đây ta phải làm. Mà để ý từ khi biết đạo lý ta mới nghĩ ra được nhiều điều để làm, nên chính cái mà biết đạo lý đã cho ta một cái trí tuệ, và từ đó ta mới thấy rằng cái quỹ thời gian của mình không nhiều. Thường thường á những người sống trên đời đến khoảng năm sáu mươi tuổi thì than cái quỹ thời gian không còn nhiều, vì có nhiều cái ước mơ mà thời gian đã hết,
[16:52]sức khỏe đã tàn, thì người đó mình rất đáng kính nha. Tới năm sáu mươi tuổi mà cảm thấy mình không còn nhiều thời gian, đó là người đã trưởng thành đó, trí tuệ đã phát triển, mới biết rằng nhiều ước mơ còn ấp ủ mà sức khỏe đã hết, thời gian không còn nhiều, đó là người đáng kính, người ai mở miệng được nói câu đó. Còn nếu cái người nào mà đến ba mươi tuổi mà đã bắt đầu than thời gian không có đủ, người đó càng đáng kính, vì người đó có trí tuệ, có đạo lý. Còn cái người nào mà đến sáu bảy mươi tuổi là vẫn thấy thời gian vẫn còn thừa, cứ kiếm chuyện đi chơi cho hết chuyện, là biết người đó chưa có đạo lý trong tâm, chưa có trí tuệ.
[17:31]Chúng ta đánh giá lại mình những điều này. Hôm nay mà khi ta nói với nhau điều này thì đây là những điều nói thật từ nơi Đức Phật nói, thì có thể ta đã đã bị đụng chạm, có không? Có bị đụng chạm không? Nhưng mà đụng chạm rồi có ghét người nói không? Đừng ghét tội nghiệp nha, người này ốm yếu, ai ghét là càng ốm thêm nữa.
[17:55]Siêng năng có nghĩa là không phí thời gian cho những việc vô ích hoặc là nghỉ ngơi nhiều quá. Siêng năng nghĩa là làm làm việc nhiều, học tập nhiều và tu tập nhiều. Chúng ta nhớ như vậy. Siêng năng nghĩa là như vậy: làm việc nhiều, học tập nhiều và tu tập nhiều. Thì nói này là nói tổng quát, nếu nói trong đạo, cái chữ làm việc nhiều nghĩa là làm phước được nhiều; học tập nhiều tức là chúng ta nghiên cứu giáo lý; còn tu tập nhiều là ta lễ Phật, ta tọa thiền, nói trong đạo. Còn nếu ngoài thế gian á, làm việc nhiều thì ta có làm những công việc mưu sinh, nuôi sống bản thân mình và xây dựng đất nước;
[18:34]học tập nhiều là ta phải trau dồi kiến thức thường xuyên, chứ không phải tốt nghiệp ra trường rồi là hết; và tu tập nhiều là vẫn phải dành thời gian để xét lại mình, để tập làm những điều tốt, làm những điều phước, cũng bỏ thời gian lễ Phật, tọa thiền. Đó là nói theo người người cư sĩ. Rồi bây giờ vậy, để đánh giá mức độ siêng năng của ta, ta xem lại là trong một ngày có 24 giờ, một tuần thì có 7 ngày, thì ta xem là cái thời gian có ích là bao nhiêu, còn bao nhiêu là thời gian bị ta bỏ phí. Từ đây chúng ta kiểm điểm lại, rồi xem một tháng ha. Tháng sau ta sẽ gặp lại nhau vào một buổi sáng Chủ nhật cũng như vậy.
[19:18]Nghĩa là từ đây cho tới một tháng sau ta gặp lại nhau thì ta còn một tháng để thử kiểm lại mình. Nghĩa là bao nhiêu năm qua ta đã quên kiểm cái thời gian của mình để đánh giá cái mức độ tinh cần, siêng năng của mình. Mà đánh giá mức độ tinh cần, siêng năng của mình tức là đánh giá trí tuệ của mình. Thì bây giờ kiểm tra cái siêng năng, nghĩa là kiểm tra cái thời gian mà sử dụng của ta, tức là kiểm tra trí tuệ của ta. Đó, giờ muốn xem cái người đó khôn hay là ngu, xem biểu thời gian của người đó làm việc như thế nào. Như vậy một tháng sau ta sẽ gặp lại nhau, rồi mỗi người chắc không có tiện để báo cho thầy nghe, thì mỗi người hãy nói với nhau
[20:00]là trong một tháng qua tôi kiểm tra lại, tôi thấy tôi đã bỏ phí vào những ngày giờ này, vào những lúc này, và những thời gian những tuần lễ gần đây hơn thì tôi đã lấp được hết, không có thời gian nào gọi là là bỏ không. Trên một thiền sư ở trong đạo, nhiều khi thấy ổng đi lơn tơn chống gậy đi chơi chứ thật ra ổng không ở không đâu, hoặc là thấy ổng nằm võng không phải ở không. Nên có câu chuyện đùa vậy, có một cái ngôi chùa, chuyện này chuyện có thật chứ không phải chuyện đùa mà nghe nó vui vui. Hồi xưa có trong cái ngôi chùa đó thì có một ông thầy tu ổng trẻ, ổng trẻ ổng vô ổng tu sau nên gọi ổng là sư đệ,
[20:38]mà ổng thì hơi ở dơ, quần áo thì xốc xếch ít có giặt, mũi thì nhiều khi chảy lòng thòng, ghèn thì nó còn dính trên mắt. Thì mấy người sư huynh khó chịu, mấy sư huynh cứ nói là: "Sư đệ sao mà ở dơ, ở bẩn quá, nhếch nhác quá, chịu khó tắm rửa, quẹt mũi rồi cái coi." Ổng nói: "Em không có thì giờ sư huynh ơi." Ổng cười cười ổng bỏ đi. Rồi mấy người sư huynh mét ông sư phụ, mà ông sư phụ ổng bênh, kỳ lạ. Hỏi: "Thưa thầy, chú đó sao chú dơ quá? Con nói chú, chú nói chú không có thì giờ ở không." Sư phụ mới cười cười nói: "Thôi kệ nó, đừng nói." À, chuyện như vậy. Rồi một hôm, cái ông quan đó, ổng có người mẹ bị bệnh, và cái người mẹ nằm mơ
[21:23]nói rằng cái chùa đó có vị thánh tăng tới mới chữa được cho mẹ. Cái ông quan ổng đến chùa ổng thỉnh, ổng nói nghe nói trong chùa có thánh tăng. Cái mấy thầy nói đâu có ai là thánh tăng, chỉ có ông thầy trụ trì thì đắc đạo cao đức trọng thôi. Cái ông quan ổng ngập ngừng ổng nghĩ, nói thôi ngày đó ổng thỉnh hết toàn bộ chư tăng đến nhà để mà cúng cho mẹ ổng, cúng từ trên xuống dưới. Nghĩa là hôm đó mọi người là y áo đi đến nhà ổng thì cũng phải kéo luôn cái ông Sa-di theo. Thì cái ông sư huynh nói: "Bữa nay là đi cúng ở nhà quan nha, nên vinh dự lắm á, chú chịu khó tắm rửa đàng hoàng." Cái ông kia ổng cười:
[21:59]"Dạ không sao đâu sư huynh, kệ." Rồi ổng đi. Ổng nói, ông sư huynh mà bước cùng đi sau ổng cứ dòm cái ông này mày đi sát mình ổng mắc cỡ đó. Nói mình đang đi nghiêm trang, đằng sau dòm sau lưng có ông nhếch nhác nè, mũi chảy lòng thòng nữa kìa. Ổng biết ý ổng đi xa xa ra. Ông quan chơi cắc cớ, ổng chôn cuốn kinh ở dưới ngay cái ngõ đi vào, chôn cuốn kinh. Thì ở trên á, ông thầy trụ trì bữa đó ổng không đi. Mấy ông kia cứ tiếp tục giẫm qua cái cửa đi, giẫm qua cửa đi, ông quan ổng đứng ổng thất vọng. Tưởng hết rồi, dòm lại còn có ông lơn tơn lững thững lững thững đi đằng sau tới. Thôi ổng phải kiên nhẫn đứng chờ cho hết,
[22:32]thì đi tới đó ổng chống tay ổng ngược, lộn đầu lên ổng đi bằng hai tay ổng đi vô. Qua khỏi cuốn kinh ổng mới lật chân lại ổng đi tiếp. Ông quan chặn đầu lại quỳ xuống đảnh lễ liền: "Thỉnh ngài lên làm chủ lễ cúng cho mẹ con." Ổng vô ổng đảnh lễ ổng chú nguyện xong, ở trong giường bà mẹ ngồi dậy liền, hết bệnh liền. Cho nên có những cái chuyện như vậy. Nên cái chữ mà ổng nói là: "Em không có thì giờ ở không", câu đó không ai hiểu. Cứ tưởng là ổng không thời gian quẹt mũi, không có. Ổng biểu hiện cái thời gian tinh tấn của một người tu là không một sát-na sơ hở giữ gìn tâm của mình. Ý như vậy, chứ đưa tay lên quẹt mũi hay làm gì lại không được,
[23:10]mà ổng muốn thị hiện chút nhắc nhở mọi người chứ không phải ổng ở dơ. Chớ đừng nghe chuyện đó xong rồi từ nay ở dơ nói tôi là thánh tăng nha. Đừng ở dơ, ai hỏi: "Sao ở dơ không quẹt mũi?", nói: "Tôi thánh tăng á", không được đâu.
[23:26]Chính vì vậy mà
[23:29]khi nhìn cái quỹ thời gian của ta mà biết ta lấp đầy hết, kể cả những lúc ta ngồi không. Vì lúc ngồi không không phải nghĩ bâng quơ, mà lúc ngồi không làm gì? Ngồi không làm gì? Kiểm soát tâm mình, giữ tâm mình trong an tĩnh, chứ không phải ngồi không. Còn nhiều khi mệt quá rồi leo lên võng đong đưa cũng không phải nằm nghỉ chơi, nghĩ bâng quơ, mà nằm đong đưa để làm gì? Cũng nhiếp tâm chứ không phải ở không. Thì nếu mà chúng ta sử dụng thời gian không có một sát-na phí phạm thì ta bắt đầu là con của Phật, là con tuấn mã mà Phật khen ngợi. Mà tại sao như vậy? Thì đó, vì cái người mà có trí á, tự nhiên nhìn ra công việc
[24:13]để làm, còn người không có trí mới không biết việc gì để làm và để cho thời gian trôi qua vô ích, đó là như vậy.
[24:24]Cái chữ mà không biết việc gì để làm với cái chữ thất nghiệp nó hơi khác nhau một chút, chúng ta hơi phân tích chút xíu. Thất nghiệp nghĩa là gì? Thất nghiệp không phải là không có việc làm. Thất nghiệp nghĩa là không được tuyển dụng để trả lương. Ví dụ mình có tay nghề, mình có thiện chí nhưng mà không ai tuyển dụng để trả lương cho mình sống. Hoặc là chính mình làm chủ, mình sản xuất ra được món hàng nhưng mà hàng mình không ai mua, cho nên làm cho mình bị đình đốn sản xuất, khiến cho mình cũng bị rơi vào thất nghiệp dù mình có cơ sở làm ăn. Cho nên cái thất nghiệp nó hai nghĩa: hoặc là mình đi đi làm thuê nhưng mà không có người tuyển
[25:04]dụng, hoặc là mình tự mình làm chủ nhưng mà những sản phẩm, dịch vụ của mình đưa ra không được tiếp nhận, do đó mình không thể làm tiếp tục, đó là gọi là là thất nghiệp. Nghĩa là ý mình vẫn có thiện chí, nhưng ở đây cái phước thiếu chứ không phải là cái trí thiếu. Cái trí á, là không biết việc gì để làm á gọi là mới thiếu trí; còn mà muốn làm mà không ai giúp ta làm để ta có lương sống thì gọi là thiếu phước, hai cái đó. Còn khi ta có phước thì ta được tuyển dụng hoặc là ta sản xuất thì được mọi người đón nhận cái sản phẩm của mình, gọi là có phước. Còn cái chỗ có trí á là ta luôn luôn biết tự nghĩ ra những việc để làm.
[25:50]Nhưng mà dĩ nhiên giữa cái thất nghiệp và cái đãi đãi nó cũng có một chút liên quan nhân quả. Nghĩa là sao? Nghĩa là khi một người bị thất nghiệp thì nguyên nhân thường là trước đây, hoặc là kiếp này hoặc kiếp khác, đã có một thời gian họ lười biếng, à, cũng bị cái nghiệp đó. Khi ai mà gieo cái nhân đãi đãi thì thường mắc cái quả báo bị thất nghiệp. Do đó, để chúng ta chuyển cái nghiệp này, thì bây giờ ví dụ dù ta không có việc làm thì ta vẫn tìm việc để làm phước, à, cứ kiếm việc phước mà làm, kiên nhẫn kiếm việc phước làm. Năm nay chưa có ai kêu mình đi làm nữa thì cứ là ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng, cứ đi làm phước hết chuyện này chuyện kia.
[26:37]Đến khi mà chúng ta xóa được cái nghiệp đãi đãi ở kiếp trước rồi đó thì bỗng nhiên là ta sẽ được tuyển dụng một cách là là đắc ý, được trọng dụng đàng hoàng. Đó, hai cái nghĩa nó khác nhau như vậy. Ví dụ mình nói cái người cư sĩ này là thật ra từ đây mà cho tới cái ngày mà ta thành Phật thì có vô số công việc để cho ta làm, để cho ta tu, để cho ta học. Cho nếu mà ta thấy ngày mai mình không biết làm việc gì thì phải vô sám hối liền, vì lúc đó mình không có trí tuệ. Ví dụ ngày mai chủ nhật anh làm gì? À nói tôi cũng chưa biết nữa. Mình trả lời xong câu đó phải vô lạy Phật sám hối liền, vì mình vừa thiếu trí tuệ.
[27:26]Còn nếu mà ai nói, "Mai anh có làm gì không?" nói "À vâng tôi có làm", nói "Vậy tôi muốn mời anh chuyện này" mà mình thấy hợp lý, mà mình thấy có thể xếp bớt công việc mình lại để đi với người kia thì cái đó mới không có lỗi. Thế còn ai hỏi mình bất cứ lúc nào mà mình cứ trả lời là "À tôi chưa có việc gì" là mình chưa phải Phật tử. Tại cái người Phật tử không lúc nào mà không có việc để làm hết. Hễ ngưng việc này là có việc để làm phước liền, ngưng việc này có việc để làm phước liền. Hoặc là lúc đó có một khoảng thời gian trống thì tìm cách mình sang thăm nhà hàng xóm, vừa thăm bệnh, vừa nói chuyện đạo, vừa an ủi giúp đỡ người ta,
[28:03]vừa chia sẻ đạo lý với người ta liền, không có giờ nào ở không. Mà từ đây cho tới ngày mà ta đắc đạo thành Phật là vô số việc, vô số việc để làm như vậy. Còn hoặc là ta trau dồi thêm kiến thức, vì trên đời kiến thức không bao giờ thừa. Nên là bao nhiêu giáo lý ta chưa biết nè, hôm nay thấy có một lúc rảnh là lấy băng ra nghe liền, hoặc là có một lúc rảnh lấy cuốn sách ngoại ngữ ra học liền, hoặc có một lúc rảnh mở máy vi tính ra học thêm một vài phần mềm liền, chứ không có ở không. Hoặc là có một lúc rảnh mở sách âm nhạc ra, học chút xíu về âm nhạc, có kiến thức liền. Những điều đó nó vừa làm phong phú đời sống của ta
[28:42]mà cũng vừa làm cho ta có điều kiện để ta đóng góp vào những cái môi trường sống của ta với bạn bè, với người thân, với chùa chiền của ta. Ví dụ mình đến tham gia với chùa rồi mà mình biết hát, biết âm nhạc, là biết vi tính mình cũng làm cho cái chùa phong phú thêm. Hoặc là mình đến thăm bạn bè rồi mình biết nhạc, biết vi tính hay biết tiếng Anh có khi cuộc nói chuyện nó cũng vui thú hơn, nghĩa là những việc học cũng không bao giờ thừa. Hoặc là có thời gian rảnh một chút xíu thì mình còn một cái chút gút mắt trong tâm, hoặc là vừa qua đã làm việc nhiều quá, thế là leo lên chánh điện mình ngồi thiền liền chứ không có để thời gian ở không.
[29:22]Còn cái mà đi tới đi lui không biết chuyện gì rồi nghĩ quẩn nghĩ vơ là không phải đệ tử Phật. Chúng ta để ý lại. Hôm nay cái bài kệ Phật nói rất là ngắn, "tinh cần giữa phóng dật", nhưng mà ý nghĩa rất là lớn, cả một sự cảnh giác của ta, cho ta rất là, rất là quan trọng. Hôm nay ta phải để ý lại cái siêng năng hay là cái giải đãi của mình. Và cái cuối cùng cái chữ "tinh cần" mà Phật nói trong bài kệ này á là nãy ta nói nghĩa rộng nên nhiều việc, việc học, việc tu, việc làm phước. Nhưng mà bài kệ này riêng trong trường hợp đó Phật ám chỉ cho cái công phu tu tập thiền định giữa hai cái người huynh đệ,
[30:02]một người siêng năng tọa thiền và một người không siêng năng tọa thiền, nên cái chữ "tinh cần" hàm cái ý là thiền định. Thì cũng vậy, thì ta hãy xem cái thời gian mà ta dành cho thiền định là bao nhiêu để biết rằng ta tinh cần hay không, để biết rằng ta có trí tuệ hay không. Vì tinh cần tức là có trí tuệ. Nếu tâm ta loạn động, căng thẳng mà ta vẫn không có dành thời gian để thiền định nhiều, biết ngay ta, ta ngu. Là ta đã sai với Phật. Cái đời sống mà lúc nào lại không có việc làm ta căng thẳng, cho nên hễ trống thời gian nào là ta tranh thủ bắt chân lên ngồi thiền nhiếp tâm liền. Biết buông lỏng toàn thân, giữ toàn thân bất động mềm mại,
[30:44]rồi theo dõi hơi thở ra, hơi thở vào mà không điều khiển hơi thở, không kéo hơi thở dài, hơi thở chậm, chỉ lặng lẽ biết thôi. Tự thân mình nó phải thở, mà khi nó thở vào, ta biết nó đang thở vào, khi nó đang thở ra, ta biết nó đang thở ra. Cứ theo dõi như vậy làm cho tâm hồn ta lắng dịu hết mọi cái căng thẳng, và tâm an tĩnh sâu dần, sâu dần. Là trong cái tâm trống trải đó, ta bắt đầu tìm thấy những cái lầm lỗi của mình mà trước đây mình không thấy. Cho nên cái tinh tấn cuối cùng mà Đức Phật nhắc vẫn là cái thiền định. Do đó là nếu ta là người tinh cần, có trí tuệ thì ta phải dành nhiều thời gian cho, cho thiền định.
[31:29]Thậm chí, những vị mà xuất gia tu hành trong đạo Phật có những lúc họ phải buông thời gian để vào nhập thất luôn, nghĩa là bỏ hết mọi chuyện bên ngoài, dành trọn thời gian cho việc tu tập. Là họ nhờ một huynh đệ hay ở chùa hộ thất, bưng cơm bưng nước, còn họ họ đóng cửa lại, không tiếp xúc với ai hết. Kể cả cái người bưng cơm, bưng nước vào cũng không được nói chuyện, ngậm thẻ luôn. Cũng không cần phải viết giấy ra luôn, ừ, không có chuyện gì phải lo, phải giải quyết hết. Và họ cứ vậy, ngoài những lúc ăn cơm, khi kinh hành nghỉ ngơi là còn lại dành để lễ Phật rồi dành thời gian để ngồi thiền không.
[32:06]Như vậy để tăng tiến được thiền định. Như vậy phải như vậy mới gọi là một người tinh cần. Rồi ngoài thời gian nhập thất, bước ra ngoài phải đối duyên tiếp cảnh làm việc này việc kia thì họ vậy, vừa làm bao nhiêu công đức, vừa học tập mà trong tâm vẫn lặng lẽ kiểm soát bí mật bên trong mà không ai biết hết. Cứ nhìn thấy họ bình thường như mọi người, chỉ có thấy họ hơi trầm hơn một chút, nhưng mà sự thực họ đang bận rộn đấy nhưng vẫn đang tu tập đấy, thì đó là một người tinh cần thực sự, đó là những người khôn ngoan của Phật.
[32:42]Ta phân tích cái chữ mà tỉnh thức giữa lầm mê. Cái chữ "tỉnh thức" có nghĩa là biết được việc nào đúng, việc nào sai, biết thế nào là thiện, thế nào là ác một cách rất rõ ràng gọi là người có tỉnh thức, gọi là người có trí tuệ. Thế bình thường đôi khi chúng ta bị lầm lẫn, có những việc thấy như đúng mà không phải đúng, có những việc thấy như sai mà không phải sai. Do đó, à ta phải tỉnh thức vượt lên trên. Như có một lần có một cái công nương nổi tiếng của thế giới, ngày bà đã mất rồi, bà mới dạy con bà thế này, "Con hãy lắng nghe tiếng nói của trái tim và con sẽ không phạm sai lầm", nhưng thật ra bà sai lầm tuốt luốt.
[33:29]Không biết thầy có nói cái này ở đâu rồi? Chưa nghe thầy ơi. Chưa nghe hả? Bà vì vì bà không biết đạo Phật nên bà cứ tin rằng hễ cái cảm xúc của bà hay cái tình cảm bà thúc đẩy thế nào thì cứ sống như vậy nhưng không ngờ sai, không ngờ sai. Ta phải được soi sáng bởi trí tuệ chứ không phải bị dẫn dắt bởi tình cảm. Bởi những điều ta muốn là một cái tình cảm, và những điều mà ta biết đúng hay sai thuộc về trí tuệ, thuộc về lý trí. Cho nên nếu mà ta khờ dại, ta không nghe lời lý trí mà ta chỉ nghe lời cái trái tim nó muốn thì đời ta sẽ phạm sai lầm. Mặc dù là cái muốn của trái tim mãnh liệt lắm, mãnh liệt khủng khiếp.
[34:11]Nhưng mà ta phải chiến thắng. Cho nên Pascal có nói đó, "Con tim có những lý lẽ mà lý trí không sao hiểu nổi." À thế là ta cứ thương một cái thằng du côn, cha mẹ mình không có thích nhưng mà cứ thương. Mà hỏi thương cái lý do gì tìm không ra, mà cứ thương. Đó là cái con tim. Trong suốt cuộc sống này vậy, có nhiều cái sai đúng nó cứ lẫn lộn, lẫn lộn. Và cái người có trí là trong cái đám hỗn mang, mờ mịt, lộn xộn của thế gian này, ta nhìn ra chính xác cái nào đúng, cái nào sai. Đó là bản lĩnh, là trí tuệ. Còn nếu không thì nghe ai nói cái gì ta cũng nghe theo thì ta bị chìm trong cái sai lầm của thế gian, ta không được gọi là tỉnh thức giữa
[34:58]lầm mê, mà ta bị trôi theo cái dòng mê lầm của thế gian. Nên ở đây cái người có đạo lý, có trí tuệ, có sự tỉnh thức là không phải ai nói gì mình cũng nghe, ai xúi gì cũng làm mà lúc nào cũng cũng tỉnh táo và nghi ngờ cả chính mình. Cái hoài nghi cả chính mình là bản lĩnh của người tu thiền. Nên có lần thầy nói với một người Phật tử khi họ hỏi về cái sự tu tập thì thầy mới nói thế này, "Bản lĩnh của người tu thiền là không tin vào ý nghĩ của mình." Cả ý nghĩ mình cũng không tin, nhờ vậy mới buông được hết. Khi mà buông cho nó trống hết mọi ý nghĩ, chỉ còn cái tâm trống không thôi thì lúc đó cái
[35:44]trí tuệ tự nó biết cái gì đúng, cái gì sai. Còn nếu ta nghĩ cái gì, ta tin cái đó là đúng thì chắc chắn ta phạm sai lầm. Vì tâm ta còn động thì những ý nghĩ đó thường sai hết 70%. Chỉ khi nào tâm ta rất thanh tịnh thì những điều ta nhận biết mới tương đối đúng được khoảng 7-80%, 7-80% thôi, không phải hoàn toàn. Vì sao? Vì cái sai vẫn còn chìm trong tiềm thức chưa có bị lôi ra hết. Cho nên là cái tỉnh thức giữa lầm mê là cái nhận định được đúng sai, thiện ác giữa một thế gian mờ mịt, hỗn loạn thế này. Chúng ta sẽ nghe báo nói thế này, thiên hạ đồn thế kia, hàng xóm nói thế nọ, cha mẹ ta thì nói như thế, ông bà ta nói khác, vô trường ông thầy giáo nói khác.
[36:33]Giữa thế gian như vậy, vô số ý kiến đó mà nếu ta không có cái trí tuệ của đạo ta bị nghiêng ngả như là cái cây mà bị giông bão thổi qua thổi lại. Còn nếu ta có trí tuệ, báo chí đăng nói như thế, kệ báo chí. Ba mẹ mình nói như thế, nghiên cứu lại. Bạn bè ta đồn như thế, từ từ xét lại. Chúng ta có cái trí tuệ của đạo. Dĩ nhiên ta không chấp ngã, ta không bướng bỉnh đi theo cái ý của mình bởi vì ta cũng biết hoài nghi cả cái ý của mình, ta không bướng bỉnh, nhưng cái trí tuệ thầm lặng nào đó, vi diệu nào đó, sâu xa nào đó khiến cho ta nhận định được điều sai, điều đúng rất là rõ ràng. Ví dụ như cái gì là sai, cái gì là đúng? Thì thứ nhất thế này:
[37:19]Sống hưởng thụ cho cá nhân là sai, mà sống lo cho chúng sinh là đúng. Đồng ý không? Đồng ý phải không? Do đó là trong suốt cuộc sống này nếu mà có lúc nào đó ta thích một điều, cứ đi ngang qua một cửa hàng ta thích cái áo đẹp thì ta cẩn thận liền, coi chừng ta vừa rơi vào cái cái hưởng thụ cho cá nhân và đây là một điều điều sai.
[37:45]Ta đi ngang qua, ta thấy một căn nhà tồi tàn, ta nhìn vào, ta thấy những con người rách rưới và ta khởi tâm là muốn về kiếm một ít tiền đến tặng thì cái ta biết ngay cái đó là đúng. Bởi vì đó là sống mà lo cho người khác là đúng. Rồi ta muốn à hôm nay ví dụ như là có một người bệnh, người ta có người bà con bị bệnh, bà con cũng xa không gần lắm, nhưng mà ta biết họ cũng khó khăn và ta có nghe tin vô tình nghe tin chẳng ai báo và ta dành thời gian là ta muốn đi thăm họ, nhưng mà cùng lúc đó có người rủ ta đi chơi. À lúc đó buộc ta những lúc đó thử thách đó để ta chiến đấu đó. Mà ta chọn một bên là để đi chơi gọi là hưởng thụ
[38:28]cá nhân, một bên là ta đi thăm viếng, an ủi và tặng cho người bệnh, đó là sống lo cho chúng sinh. Ta bị đặt vào hai tình huống liền và ta chọn cái nào. Đấy và ta biết cái trí tuệ của mình liền. Nếu lúc đó ta vẫn từ chối được cuộc vui để đi đến thăm cái người bệnh nghèo thì ta đã tỉnh thức giữa lầm mê. Ta đã thoát được cái khuynh hướng hưởng thụ cho cá nhân mà biết đi theo cái khuynh hướng sống lo cho lo cho chúng sinh. Là như vậy. Hoặc một cái sai cái đúng khác là sống mà tham đắm thế gian là sai, mà sống có lý tưởng giác ngộ là đúng. Nghĩa là cái người nào mà cho thế gian này là thật, là đáng yêu, đáng quý để ta chìm trong đó, ta đi trong đó là ta sai.
[39:19]Còn nếu ta có cái lý tưởng giác ngộ, giải thoát là đúng, vì sao? Vì thế gian coi vậy chứ là chỗ tạm bợ, không phải chỗ ở lâu, không phải chỗ ở lâu. Vì ta cứ thử tưởng tượng ví dụ một nhà khoa học, một nhà bác học có cái tấm lòng vị tha, nhân ái, hy sinh, phụng sự và ông muốn những cái phát minh của mình là xây dựng lại thế giới, xây dựng cho hòa bình thế giới. Ví dụ ông chế ra năng lượng hạt nhân và ông không muốn cái năng lượng này sử dụng trong chiến tranh, ông chỉ muốn cái năng lượng này sử dụng trong hòa bình. Vậy ý ông đúng hay sai? Đúng hay sai? Quá đúng đi, quá đúng. Và ông muốn xây dựng thế giới này những cánh rừng xanh tốt,
[40:04]à những cái ngôi trường giáo dục tiện nghi, à những cái bệnh viện tối tân, à không còn những khu nhà ổ chuột, thế giới sống thương yêu với nhau, muốn tốt hay xấu? Quá tốt đó, nhưng vẫn sai. Nhưng vẫn sai, vì sao vậy? Bởi vì trong đây thiếu cái lý tưởng giác ngộ, giải thoát. Vì sao? Bởi vì thế gian này không phải là chỗ ở lâu. Đức Phật đã dạy ta rất rõ. Bây giờ dù ta có xây dựng rất nhiều cho trái đất này, trái đất này có tồn tại mãi không? Không, trái đất này rất là giòn bở. Cho nên trong kinh Phật dạy rất là rõ, cái điều mà bậc đại nhân phải hiểu là trái đất này giòn bở. Cái điều làm ta ngạc nhiên, tại sao cách đây mấy ngàn năm
[40:53]mà dám có một con người nói rằng trái đất này giòn bở? Trong khi ai cũng nghĩ rằng trái đất này rất là cứng chắc, tại vì mình đào hoài không hết đất, phải không? Đào sâu thâm thẳm thâm thẳm xuống không hết đất, tức là nghĩ rằng lớp đất rất dày, rất kiên cố. Mọi điều ta sống ở trên đất này, ta xây dựng ở trên đất này, ta tồn tại trên cái đất này bao nhiêu tòa nhà, bao nhiêu lâu đài ở trên miếng đất này. Nhưng rồi ngày hôm nay khoa học mới biết được rằng nếu mà trái đất này chúng ta thu lại bằng cái quả trứng gà thì cái lớp đất cứng của chúng ta mỏng như cái vỏ trứng gà, còn lớp dưới là những cái dung nham cháy bỏng và trôi chảy.
[41:32]Ở trong đó nó lưu chuyển, nó chảy ở trỏng đó. Chỉ cần chúng ta nhúc nhích cái sao, nó xì ra, nó đốt, bung thành núi lửa và đất khói đất rung rinh. Vừa rồi ta bị động đất phải không? Ta bị động đất hai lần. Cách đây hình như một tuần. Vào lúc một lần là khoảng 12 giờ 17 khuya, lúc đó thầy đang còn thức và đang ngồi trên ghế thì nghe cái rắc, cái mái nhà phía trước sau đó rung rinh èn èn èn èn gì đó. Thầy ngồi thầy biết động đất, tại thầy có kinh nghiệm mấy lần trên núi thầy biết rồi. Qua trưa hôm sau, lúc đó thầy đang nằm, khoảng 3 giờ kém 5, thầy đang nằm nghiêng, thấy cái giường nó èn èn èn èn biết rồi.
[42:14]Và lúc đó thầy mới báo về trên núi, thì trên núi thầy nói: "Thưa thầy, núi vừa đụng rần cả nhà hết, chó sủa ầm vang." Rồi báo đăng liên tiếp liên tiếp. Mà lúc đó nghe nói là động đất ta là 5,5 độ Richter. Mà thầy nghĩ rằng chỉ cần động thêm chừng 5 giây nữa là nhà sập hết. Nó cứ lắc kiểu đó chừng 5 giây nữa là nhà không nhà nào chịu nổi. Tại vì cái kết cấu nhà của ta, ta không tính tới yếu tố động đất. Nên cái cột và cái đà này nó ngang, chứ nó không có cái nắp xéo xéo. Nếu mà tính tới yếu tố động đất ta phải có cái nắp xéo này xuống để chịu độ rung. Chúng ta không có, cho nên vô số căn nhà ở Sài Gòn này nếu mà hôm nào động đất
[42:51]mà lên tới 6 độ Richter, 7 độ Richter là vô số người chết, vô số nhà sập. Lúc đó ta mới thấy Phật đã nói là: "Quốc độ nguy thuý", là cõi nước là giòn bở. Mà đây là điều của mấy ngàn năm trước một bậc thánh đã nói, làm ta ngạc nhiên cái trí tuệ của người xưa, trí tuệ của Phật á. Cho nên vì vậy mà dù cho cái nhà khoa học đó có những ước mơ cao đẹp đối với loài người, đối với thế giới thì vẫn sai, bởi vì thiếu cái lý tưởng giác ngộ, giải thoát. Ngày nào đó trái đất này cũng cũng tàn hoại, một thiên thạch nó va vô một cái rồi là xong ngay. Hoặc là nóng lên từ từ, băng tan ra hết rồi đời sống sẽ vô cùng nghèo khổ vì tất cả vậy.
[43:35]Rồi cứ vậy người ta cứ phá rừng hết, ánh nắng mặt trời rọi xuống, không có rừng cây để hấp thu cái nhiệt lượng đó, và cái hơi nóng đó nó tồn tại trong không khí, nó bay trong không khí và nó làm thành gì? Làm thành những cơn bão. Bão là gì? Bão nghĩa là sự di chuyển của không khí rất mạnh. Mà tại sao không khí di chuyển rất mạnh? Bởi vì có cái lực, có cái năng lượng rất mạnh mới làm cho không khí di chuyển rất mạnh. Mà cái năng lượng rất mạnh ở đâu ra? Chính là hơi nóng của mặt trời tồn tại quẩn trong không khí và trong nước biển. Thế là nó bốc lên từ nơi nước và thổi đi ào ào ầm ầm thành thành bão tố, thành sóng xô.
[44:14]Lúc đó không cần phải đợi là nếu phải cách xa em đời anh là bão tố, không có, chỉ cần là nếu không còn có rừng thì đời ta là bão tố. Mà trái đất này là như vậy, không phải là chỗ ở lâu. Luôn luôn là nguy hiểm. Do đó nên là dù ta có thương yêu con người, dù ta có cái lý tưởng xây dựng thế giới hòa bình, hạnh phúc, thịnh vượng, ấm no, nhân ái thì ta vẫn cần phải thêm một lý tưởng nữa là giác ngộ, giải thoát á. Ta sẽ về ở một nơi mà bình yên, không còn sóng xô, không còn bão tố, không còn hận thù, oán ghét, không còn những nguy hiểm, không còn những bất an, mà chỉ là một cái vầng sáng tâm linh phủ trùm cả vũ trụ này.
[45:00]Đó mới là chỗ đến cuối cùng, đó mới là chỗ bình yên cuối cùng. Ta phải có lý tưởng như thế và ta phải chia sẻ cái lý tưởng như thế đến với tất cả mọi người. Và đó mới là điều quan điểm sống đúng, là lý tưởng đúng. Đồng ý không? Hoặc là thế này là đúng, thế này là sai nè:
[45:24]Ta theo đuổi danh vọng huyễn hoặc là sai, mà ta tùy duyên để phụng sự là đúng. Theo đuổi danh vọng là sao? Theo đuổi danh vọng tức là ta mơ ước ta có quyền chức và có tiền bạc, phải không? Là theo đuổi danh vọng. Còn tùy duyên phụng sự là sao? Là nếu lỡ ta có duyên, ta có tiền bạc, ta có quyền chức thì ta sẽ sử dụng những điều đó để để phụng sự con người. Đó là hai cái khác nhau. Trong nhân quả nó có cái điều rất kỳ lạ. Để sau này khi mà thầy soạn cái giáo trình nhân quả thầy sẽ phân tích lại điểm này một chút. Là cái người có phước á, không hề sung sướng đâu. Kỳ lạ nha. Giờ thầy mới biết một điều á, nào giờ thầy cứ tưởng là hễ người có phước là
[46:08]sung sướng, giờ thầy mới hiểu một điều người có phước không hề sung sướng. Người không có phước thì rất đau khổ đã đành rồi, phải không? Người không có phước thì rất đau khổ, nhưng mà người có phước cũng không hề sung sướng. Ồ, kỳ lạ vậy, tại sao? Tại vì phước sẽ đem đến cho ta hai điều, một hoặc là cả hai: Tiền bạc và quyền chức.
[46:38]Khi ta có tiền bạc rồi, ta có quyền chức rồi đó thì lúc đó mới là cái thử thách. Nếu ta ỷ cái phước của mình, ta sử dụng quyền chức để phụng sự bản thân mình, ta sử dụng tiền bạc để hưởng thụ cho bản thân mình, địa ngục mở ra liền, rớt liền. Ồ, kỳ lạ. Cho nên vì vậy khi mà cái người có phước mà có quyền chức và có tiền bạc thì họ nhân quả buộc họ phải nâng cấp tâm hồn họ lên một bước nữa để làm sao họ sử dụng quyền chức và tiền bạc cho chính xác, để làm sao cho có lợi cho mọi người tiếp tục, chứ họ không được lui lại để hưởng thụ. Mấy mấy mới cái đó mới khổ không? Có tiền mà xài lúc nào cũng sợ không dám xài, sướng hay khổ? Khổ thấy mồ đó.
[47:22]Nhưng mà nhân quả buộc ta phải như thế. Ví dụ có một người đó giàu quá, trong trong ngân hàng mình có một tài khoản 10 tỷ đồng. Có ai có 10 tỷ không? Giơ tay lên cho thầy thầy thầy tới thăm. Có ai thầy tới thăm một chút. Ví dụ vậy, ví dụ. Thầy không nói ai biết đâu, cho thầy địa chỉ không nói ai biết, nếu ai có 10 tỷ, ví dụ vậy. Thì cái người này đó nếu mà không biết đạo lý đó, trong đầu cứ nghĩ: "À, 10 tỷ này mình sẽ mua nhà, mình mua xe, mình
[47:53]Thầy nghĩ không ra tại vì thầy cũng không quen hưởng thụ, thầy không biết hưởng. Hưởng thụ là làm sao ta? Thầy cũng không biết. Mua áo đẹp, rồi đi chơi, đi du lịch, à gì nữa ta? Thầy nghĩ hết ra rồi. Đại khái vậy. Hễ trong đầu mình mà có 10 tỷ đó mà mình nghĩ như vậy, xin thưa, địa ngục mở ra liền, mà nhanh hơn cái người nghèo nữa. Tại người nghèo họ không có bị cái nghiệp xài bậy. Cho nên tiền đưa đến cho mình là không phải để mình hưởng mà để mình thử thách trí tuệ mình, để nâng cấp tâm hồn mình xài cho đúng. Còn nếu người nào có 10 tỷ trong túi mà lo sợ, không biết làm sao xài cho đúng, lúc nào xài cái đồng nào cân nhắc cho nó đúng đạo lý,
[48:34]à việc này xài cho mình, việc này xài cho gia đình mình, cho con mình, việc này xài cho Phật pháp, việc này xài cho chúng sinh, việc này cho từ thiện xã hội, cứ cân nhắc từng chút, từng chút mà thường là xài cho mình thì hạn chế ít, mà xài cho tha nhân thì nhiều thì người đó phước thêm nữa. Đời sau cực kỳ giàu, ở vị trí cao hơn và xin thưa khổ hơn nữa. Vậy đó. Cho nên cái người mà khổ nhất là cái người, ông vua ở trên cõi trời là Trời Đế Thích á. Là ông vua trên cõi Trời Đế Thích là ông đầy quyền lực, muốn cái gì có cái nấy. Nhưng xin thưa đó là người khổ nhất thế giới này. Tại vì chuyện trong kinh có kể một đoạn,
[49:12]thầy nhắc lại có lẽ thầy đã nói rồi, nhưng thầy nhắc lại. Một lần nọ, Đức Phật nhập định trong hang núi. Ngài lên cái hang núi vắng, Ngài nhập định một mình. Đức Phật cũng vậy, Ngài cũng hay có những thích những giờ phút cô độc, chứ không phải lúc nào Ngài cũng muốn muốn ở đông người. Có những lúc Ngài yêu thích sự cô độc, Ngài lặng lẽ đi lên một cái ngọn núi, đi vào cái hang rồi Ngài nhập định bất động trong đó, không ai biết, không ai tìm thấy. Nhưng mà Trời Đế Thích thì biết. Lúc đó, Trời Đế Thích đi qua cái cõi nước này và biết Đức Phật đang nhập định. Rồi sẵn đi qua cái trái đất này cái Ngài đi vào
[49:45]cái không gian này, Ngài đến đứng ở trên cao. Biết đoàn tùy tùng rất là đông. Và Ngài mới nói rằng: "Ta muốn thăm Thế Tôn một chút. Sẵn đi ngang qua đây, ta muốn thăm Thế Tôn. Nhưng mà Thế Tôn đang nhập định." Vì Ngài có con mắt trời, Ngài biết. "Mà ta không dám đánh thức." À vì Ngài rất là kính nể Đức Phật, nên mới sai ông thần âm nhạc: "Ngươi đến ngươi làm sao đánh thức Thế Tôn để cho ta thăm chút." Thì cái ông thần âm nhạc đó ông mới bay xuống đến trước cửa hang, ổng lấy cây đàn ra ổng tấu lên một khúc nhạc. Mà khổ là bài nhạc tình, tại ổng cũng không có nhạc đạo. Phải ổng hỏi thầy, thầy cho mượn ít bài nhạc đạo,
[50:21]này ổng không hỏi thầy, cái ổng chỉ soạn nhạc tình không. Bài nhạc tình của ổng nhưng mà nó có liên quan tới đạo một chút. Trong kinh ghi cái bài đó lại nguyên văn dài lắm, mà trong đó có câu thế này: "Anh yêu em như là A-la-hán yêu thiền định." Đức Phật nhập định, Đức Phật cũng cười. Đức Phật mới hỏi: "Ở đâu mà anh có bản nhạc này?" Nói: "Dạ, bạch Thế Tôn, con yêu cái cô công chúa con của vua Trời Đế Thích mà nàng không yêu con. Cho nên mà con biết rằng nàng rất mộ đạo, rất quý kính Tam Bảo, cho nên con soạn một bài nhạc, con đưa cái yếu tố tôn kính Tam Bảo vào đó, và đúng là nàng đã xiêu lòng." Và ngay lúc đó Trời Đế Thích hiện ra liền.
[51:02]Quỳ xuống đảnh lễ Phật, nói: "Bạch Đức Thế Tôn, con rất là bận rộn." Chúng ta nhớ nghe không? Đó, rất là bận rộn. Chớ đừng tưởng vua trên trời mà tối ngày mà nghe cung nữ múa hát nha! Đừng có tưởng mà coi cái Tây Du Ký đó, thấy trên cõi trời múa hát là lầm chết, không có đâu, đừng có mơ mộng. Mới lại nói: "Bạch Thế Tôn, con rất là bận rộn, không có thời gian. Nhưng hôm nay con đi ngang qua cõi nước này, thấy Thế Tôn đang ngồi thiền, con muốn ghé thăm Thế Tôn một chút cho đỡ nhớ nhung, à rồi con xin phép đi tiếp." À vấn là ờ ờ Phật trao đổi vài chỗ vài điều rồi ông lui ra và biến mất. Ông đi tiếp trên cái hành trình mà đi công vụ của ông.
[51:39]Nên ta thấy cứ càng có phước là là càng như vậy. Thì cũng như vậy, ví dụ một người có phước, có quyền chức, làm cái chức chủ tịch này, chủ tịch kia. Nhưng mà nếu trong đầu nghĩ rằng: "À, hôm nay mình là chủ tịch rồi, bắt đầu mình sống cho sung sướng, mọi người phải cung phụng, phải hầu hạ mình" là chết liền, địa ngục mở ra liền. Còn cái người nào lúc đó biết nâng cấp tâm hồn mình lên, tiếp tục sống đạm bạc, sống hy sinh, dành hết cuộc đời mình để phụng sự cho nhân dân, cho đất nước thì người đó phước lớn hơn nữa và sẽ đau khổ hơn nữa. Vậy đó. Cho nên mà nếu mà không có phước thì sao? Thì khổ rồi, đương nhiên.
[52:17]Cho nên sống trên đời là khổ.
[52:23]Nhưng buộc ta phải như vậy. Nghĩa là cái nhân quả buộc ta phải sao? Phải biết làm phước, rồi khi có phước rồi lại phải tiếp tục sao? Làm phước nữa, nâng cấp tâm hồn của mình lên để xứng đáng với cái phước mới, rồi để vượt lên nữa, vượt lên nữa, cho tới vô biên vô tận để ta đạt được sự giác ngộ hoàn toàn. Nhân quả bắt buộc. Còn người nào mà khi hưởng phước mà tâm hồn không nâng cấp lên được nữa thì lại sẽ làm gây gây tội và tuột xuống lại. Đó là lý do ta bị trầm luân trong vô lượng kiếp tới nay là vậy. Chỉ bởi vì khi ta có phước rồi ta không nâng cấp tâm hồn ta lên được, ta sử dụng cái phước đó,
[53:02]cái quyền chức và tiền bạc đó để hưởng thụ và thế ta rơi xuống lại. Nên hôm nay ta biết đạo, ta biết là ta không thể không làm phước, ta phải làm phước và ta cũng biết rằng khi ta có phước đến, ta phải sao? Dùng cái phước đó để phụng sự, để hy sinh chứ không có hưởng thụ. Nha, những cái đó là cái sai, cái đúng mà khi ta hiểu được thế này là đúng, thế này là sai thì gọi rằng ta là người tỉnh thức giữa giữa lầm mê là như vậy. Hoặc là người sống bạc bẽo, phản bội là sai mà sống có nghĩa tình, thủy chung là đúng. Sống bạc bẽo, phản bội là sao? Tức là trên đời này ta sống, ta chịu nhiều ân nghĩa và tình thương yêu với nhau, phải không?
[53:51]À có người nào đó đã thương yêu ta, đã giúp đỡ ta, có người nào đó ta cũng đã thương yêu họ, quý mến họ. Nhưng mà rồi ta ta quên, ta bội bạc, ta làm cho họ khổ hoặc ta không nhớ tới thì đó gọi là bạc bẽo. Có thể cuộc đời ta ta bận rộn nhưng mà trong lòng ta, ta phải dành cho những người thân yêu đó, những người đã có duyên nợ ân nghĩa với ta đó một một sự quý mến không bao giờ mất. Có thể là mình không có duyên gần họ nữa hoặc là không tiếp xúc vì ta quá bận rộn nhưng mà trong lòng mình không được có cái cái bội bạc. Nên lúc nào cũng phải biết ơn, biết nghĩa, lúc nào phải trân trọng, phải quý hóa những người mà đã có duyên
[54:38]với ta trong đời này, có ân nghĩa với ta trong đời này, những người mà đã tôn trọng ta, đã thương yêu ta, ta không bao giờ quên. Hoặc là sống thế này: kiêu mạn, khinh người là sai mà khiêm hạ, vô ngã là đúng. Cái này thì ta nói rất là nhiều rồi, phải không? Đó, ví dụ mình có cái gì hơn rồi mình ỷ, mình coi thường người khác là mình phạm sai lầm rất là nặng và sau đó cái công đức ta mất hết, đạo đức ta mất hết, ta sẽ trở thành cái người tầm thường trở lại, nói năng tầm bậy tầm bạ liền. Khi mà ta khiêm tốn á, cái trí tuệ ta tỉnh táo, cái nhân cách ta vượt lên, ta nói câu nào nó chính xác câu đó.
[55:18]Còn khi ta kiêu ngạo rồi, tự nhiên trí tuệ ta mất, nhân cách ta mất, mở miệng nói bậy liền. Lạ lùng vậy. Nên do đó là sống trên đời này ta phải biết lúc nào cũng giữ cái cái khiêm hạ, cái khiêm tốn. Đôi khi ta được vinh quang tột độ, cũng phải suy nghĩ làm sao đó để mà diệt cái kiêu ngạo đi, để mà đừng thấy mình hơn người. Có một lần, một con đứa bé cái nó chuẩn bị đi du học nước ngoài, đến gặp thầy nó hỏi, nói: "Thầy, xin thầy cho con một lời khuyên để con mang đi." Thầy mới nói thế này: "Thầy chúc cho con học giỏi. Nhưng thầy dặn con một điều, khi con có kết quả học tập giỏi, con phải tìm cái suy luận gì đó, cái lý luận gì đó để cho con đừng kiêu ngạo.
[56:13]Cái mà tìm ra cái lý luận gì đó để đừng kiêu ngạo là tự con, thầy không nói trước. Nhưng thầy chỉ dặn con thôi. Thôi, chúc con lên đường may mắn." Vậy thôi. Và tất cả chúng ta ở đây ai cũng vậy. Ví dụ như một lúc nào đó à có một Phật tử nào đó ngồi đây ngày nào đó có thể lên làm Thủ tướng. Có không? Đời biết đâu, phải không? Dám có lắm. Ừ dám có lắm. Không con trai cũng con gái, không gái cũng con trai, không trẻ cũng già, không già cũng trẻ, biết đâu, phải không? Có người nào đó trong đây tương lai lên làm Thủ tướng nước Việt Nam, ví dụ vậy. Thủ tướng ngon lành không? Quá ngon, quá vinh quang, phải không?
[56:56]Mà lúc đó mình nghĩ mình hơn người, nói: "Tôi là người đứng đầu thiên hạ, tôi là người cai trị cả đất nước này" thì ý nghĩ đó là ý nghĩ kiêu ngạo, sẽ tổn phước liền, sẽ sai lầm liền. Nhưng mà rõ ràng mình ngon hơn thiên hạ mà phải suy nghĩ thế nào? Đừng nghĩ mình ngon hơn mọi người, tự mình tìm cái ý nghĩ đó ra, tự mình tìm cái cách để mà có một cách hóa giải để đừng nghĩ mình hay hơn mọi người. Ví dụ như bây giờ thầy có ngon hơn quý Phật tử không? thầy không ngon. Thịt thầy nó nhão, nó mềm, nó xưa cứng rồi. Ví dụ bây giờ cứ nhìn cứ nói là thầy ngon hơn quý Phật tử à tại vì thầy đứng ở vai trò là một người thầy à thấy mình ngon.
[57:43]Thầy cũng phải tìm một cái lý luận gì đó để thấy mình không ngon. Lý luận gì? Lý luận thế này. Thầy nói, "Phật, Ngài sắp xếp mọi chuyện và sắp cho mỗi người một một bổn phận, một trách nhiệm giữa cuộc đời này. Phật sắp cho một cái thằng đó ngồi trên bục giảng thì nó phải làm trọn vẹn cái bổn phận của nó. Và Phật sắp cho những người ngồi dưới bục giảng để sau đó đem đạo lý đến vô số những nơi vùng vùng khác, thì những người đó phải sao? Phải ngồi nghe dưới bục giảng và sau đó đem đạo lý đi vào cuộc sống này, đi vào muôn nơi. Nên mỗi người đều là một sứ mạng mà được Phật sắp, không có ai ngon hơn ai." Đồng ý không?
[58:30]Đồng ý, vỗ tay. Ai cũng như ai. Mới nhìn vô thì thấy có cái thằng nào nó ngon hơn, ngồi ở trê Nhưng mà không phải, không phải. Tất cả chúng ta đều là tôi tớ của Phật, đều là con của Phật và thừa hành một cái Phật sự nào đó Phật giao. Và như vậy, ai cũng như ai hết. Ừ, vậy thôi. Giờ đây thì quý Phật tử ngồi nghe nhưng sau đó mình mới đem ngọn lửa của đạo lý này, mình đem thắp vào cuộc đời. Chứ thầy có đem được không? Không, thầy sẽ về lặng lẽ về cái núi rừng của mình, sống lủi thủi một mình à không ai tới lui thăm viếng hết nên lủi thủi. Thì còn những người ngồi nghe đây nè, bắt đầu mới đem cái lửa này đi thắp vào cuộc đời, đốt chỗ này, thiêu chỗ kia.
[59:15]À, đó. Cái đó cái vinh quang của mình chỗ đó, cái hay của mình đó mà thầy không làm được. Làm sao mà thầy lân la tới cái bà hàng thịt mà ngồi mà nói chuyện đạo được. Nhưng mà Phật tử làm được, phải không? Làm sao mà thầy lân la tới cái tụi tay xã hội đen mà ngồi nói chuyện được. Nó ngồi nó nói chửi thề tùm lum làm sao mà ngồi đó nói được. Nhưng mà Phật tử thì sao? Tỉnh bơ ngồi đó từ từ uốn nắn, lái lại, hóa độ con người. Cho nên có ai ngon hơn ai không? Không, không ai ngon hơn ai hết. Đó, như vậy. Và cũng vậy, vô số điều khác thì quý Phật tử ngồi đây, có cái người làm giám đốc, có người làm phó giám đốc, vân vân.
[59:50]Có thể có những người như vậy, nhưng mà không cho thầy biết địa chỉ tại sợ thầy tới thăm. Không sao, nhưng mà nếu mình dù mình đang ngon như vậy nhưng phải suy nghĩ để làm sao cho đừng thấy mình ngon nha. Nhớ như vậy giùm đó. Thì như vậy là đúng, còn ngược lại là là sai. Mà nếu như vậy thì được Đức Phật khen là thức tỉnh giữa giữa lầm mê. Ừ. Rồi cái này là đúng, cái này là sai nữa. Loạn động, vọng tưởng là sai mà nhiếp tâm, an tĩnh là là đúng. Ấy vậy, cái này là cái công phu tu tập. Nếu trong ngày mình thấy mình cứ suy nghĩ tùm lum chuyện thì phải biết mình sai, lúc nào cũng phải cố gắng giữ tâm hồn cho cho an tĩnh.
[1:00:34]Hoặc là ta niệm Phật, hoặc là ta theo dõi hơi thở, tùy theo cái trình độ của mình mà ta sử dụng một cái công phu nào đó để giữ tâm mình cho an tĩnh, đó là là đúng nha. Giữa một thế gian lười biếng và mê lầm thì những người có trí họ có sức mạnh vượt khỏi mà không bị lôi kéo. Còn đa phần là người ta dễ bị bắt chước. Là ở ngoài họ chơi game online, nhảy vô chơi game online; ngoài họ thuốc lắc, mình thuốc lắc; ở ngoài họ mặc quần hở rốn, mình cứ hở rốn; ngoài họ mặc áo dây, mình áo dây. Tức đa phần giữa một thế gian dễ bắt chước cái sai lầm của thiên hạ. Còn cái người có trí không bắt chước điều đó. Người ta đi chơi, mình đi tu. Ừ.
[1:01:17]Người ta mặc đồ hở hang, mình mặc đồ kín đáo. Thôi, không hỏi nữa, hỏi kỳ quá. Thầy rầu ghê đó. Đi ra thấy thiên hạ mặc đồ rồi càng lúc thì càng càng càng sợ. Không biết thế gian này nữa đi tới đâu nữa, chán. Mà mấy cái bảng quảng cáo đó, cứ nhìn mấy cô người mẫu á ăn mặc thiệt là là là
[1:01:44]Nên ở đây nhìn á nhìn ta có cái sức mạnh hay không là ta bắt chước hay là ta mạnh mẽ, ta thoát ra, ta giữ cái lập trường đi đúng của mình. Nếu mà ta thấy thiên hạ làm gì cứ lật đật bắt chước theo để sợ mình bị đề mốt, sợ mình là không có model, sợ mình bị lạc hậu thì biết ngay ta là người chìm trong mê lầm của thế gian. Còn nếu ta mạnh mẽ, thế gian cuồng loạn chạy đi đâu chạy, ta vẫn đứng yên, ta đi cái con đường chánh đạo thì biết ngay ta là người trí. Như vậy, ai áo dày áo, ta áo đàng hoàng, kín đáo. Ừ. Ngày nào đó ví dụ như nhiều khi họ buồn buồn á, họ mặc model cái đôi giày mà chỉ nửa chân thôi.
[1:02:26]Xỏ nửa chân, còn nửa chân để trống chơi thì kệ họ, ta vẫn mang giày dép nguyên bàn chân đàng hoàng. Ngày nào đó họ model cạo nửa mái tóc qua một bên, bên để tóc dài xõa trên vai xuống tới thắt lưng, kệ họ, ta vẫn để nguyên mái tóc đàng hoàng. Hoặc là phải cạo hết như quý thầy, còn không là để hết, đúng không vậy? Đó là thế gian cứ cuồng loạn chạy thế nào đó chạy, ta cứ thản nhiên ta đi con đường đúng và không chạy theo. Đó mới gọi là là tỉnh thức giữa lầm mê là như vậy. Ừ. Thì cái mà thế gian cuồng loạn họ chạy loạn động như vậy mà ta đứng vững được gọi là ta có có trí tuệ. Nhưng mà trí tuệ phân nửa à.
[1:03:09]Thế nào mới là trí tuệ nguyên vẹn? Khi nào mà ta đủ sức lôi kéo người xấu về lại con đường tốt luôn thì mới gọi là có trí tuệ nguyên vẹn. Nghĩa là ta thấy cái người đó họ say mê cái game online, điện tử, ta khuyên họ dành thời gian để để làm những điều công đức. Đừng có chìm trong đó, đừng đi trong cái thế giới ảo đó. Ừ. Ta thấy cái người mà họ sống ích kỷ, ta khuyên họ sống vị tha. Ta thấy họ mặc đồ cà trớn quá, ta khuyên họ mặc đồ đàng hoàng lại. Thấy chưa? Lúc đó là ta mới có cái trí tuệ nguyên vẹn, nghĩa là ta đủ sức để cảm hóa người, chứ không phải chỉ có cái đủ sức để giữ mình không. Giữ được mình đã là một trí tuệ nhưng là phân nửa,
[1:03:55]còn đủ sức để ảnh hưởng được người khác, cảm hóa được người khác về với chánh đạo thì mới là mới là hoàn toàn. Nhớ như vậy. Nên ở đây nói rằng là ta có sức mạnh để siêng năng, tinh cần; ta có cái lý trí để chọn lựa cái thiện pháp thì đó gọi là ta có sức mạnh của con tuấn mã để tiến xa trên đạo lộ của chư thánh. Và ở đây cái hình ảnh con tuấn mã làm cho ta bất ngờ. Tuấn mã là gì? Tuấn là gì? Chữ tuấn có nhiều nghĩa. Chữ tuấn nó khác với chữ mỹ. Cái chữ mỹ nghĩa là đẹp, đẹp đơn giản; còn chữ tuấn nó hàm nhiều nghĩa mà dành cho con ngựa đời xưa á. Thì vì ngày xưa á cái phương tiện di chuyển chính là
[1:04:41]là ngựa, nhưng mà không phải ai cũng đi bằng ngựa. Người nông dân không biết đi ngựa, người nông dân đi bằng bò và đi bộ. Còn chỉ những người nào? Quý tộc, quan chức, chiến sĩ mới đi mới đi ngựa. Cho nên, cái con ngựa là cái đôi chân của họ, là tài sản của họ, là biểu tượng của họ, nhìn vào con ngựa biết chủ thuộc giai cấp nào. Nếu một con ngựa hèn, con ngựa què thì biết người chủ rất là nghèo. Mà nếu con ngựa cực kỳ đẹp, cao lớn, có làn da lông bóng lưỡng, nghĩa là mỗi lần hí vang cả trời, cất cái vó ngựa lên là là hùng dũng lên, biết ngay cái người chủ là một giai cấp sang trọng và có thể là một chiến sĩ giỏi.
[1:05:22]Nên cái con tuấn mã là cái con ngựa là vừa đẹp, khỏe, chạy nhanh và khôn ngoan. Đó, bốn yếu tố đó mới được gọi là tuấn mã, chứ còn nếu chưa đủ bốn yếu tố đó vẫn chưa gọi là tuấn mã. Ngược lại với tuấn mã là những con ngựa ngựa hèn yếu, ngựa hèn yếu đó. Đây Phật dùng cái hình ảnh oai hùng, hiên ngang của con tuấn mã để khen tặng một người trí tuệ, chân tu, đắc quả thánh. À và Phật có cái ý của Phật. Nó vừa làm cái sự lãng mạn, đẹp đẽ của nghệ thuật nhưng mà có những cái ẩn chứa những đạo lý trong đó. Nên tuấn mã là đẹp, khỏe, nhanh và khôn ngoan. Thì cái người một bậc thánh chân tu, có trí tuệ, có đắc quả cũng phải vậy.
[1:06:08]Thứ nhất, phải đẹp trai, khỏe mạnh, khôn ngoan. À, đại khái là vậy. Thì chúng ta nhìn à cái người chân tu vậy, chúng ta phải thấy họ tuấn tú, hiên ngang, hùng dũng, mạnh mẽ mặc dù là có cái sự trầm lặng đó. Quý Phật tử đã gặp được một người như vậy chưa? Nếu muốn gặp thì hãy xin vào cái lầu bên trái ta bước lên trên, có một người ngồi trong cái phòng trong trong trong người đó. Người đó đẹp trai mà tuấn tú.
[1:06:40]Nó có một cái dấu hiệu của cái gọi là tuấn mã nữa là sự can đảm. Tức là ngoài cái con ngựa đẹp, khỏe, chạy nhanh, khôn ngoan, nó còn có cái can đảm. Thì cái người trí mà tu hành cũng vậy, họ có cái cái can đảm của họ.
[1:06:56]Can đảm là gì? Có nhiều cái để ta được gọi là can đảm. Ví dụ như trước nguy hiểm ta không sợ, trước sự đe dọa ta không sợ. Nhưng mà nó có một cái rất là tế nhị, là ta không sợ cô độc, không sợ cô độc. Tức là giữa một thế gian thường tình, ai cũng phải sống theo cái như thế, mà đôi khi ta dám cô độc đi con đường của mình, cái đó cũng là sự can đảm. Thầy nói ví dụ, ví dụ như có một người Phật tử lên thăm thầy mới nói: "Bây giờ con quy y thầy rồi, nhưng mà con không giữ được cái giới mà không uống rượu. Tại vì con còn làm ăn, mà trong làm ăn mà không đi nhậu không ký được hợp đồng." Thầy nói: "Cái văn hóa gì kì lạ vậy?
[1:07:45]Ở mấy nước khác đâu có, mà tại sao Việt Nam mình hễ nhậu mới thân nhau mới chịu ký hợp đồng, còn không nhậu không ký hợp đồng?" Thầy nói: "Bây giờ Phật tử thầy làm gan giùm thầy một cái, mình nêu ra: 'Cái hợp đồng này đưa ra thì đôi bên cùng có lợi, há, không nhậu vẫn phải ký thôi. Tại vì anh vẫn có lợi sau khi thực hiện hợp đồng, chứ đâu phải là có nhậu rồi mới thành tựu được hợp đồng. Họ đâu phải lợi vì cái nhậu đâu, họ lợi vì họ thực hiện hợp đồng. Còn cái nhậu là cái mà mấy ông bày ra, mà để nghĩa là sa đà trốn vợ trốn con đi chơi bia ôm bia đồ lung tung, cho nên ta phải cưỡng lại cái điều đó.'" Có nhiều người nữ giám đốc họ đâu có ăn
[1:08:24]nhậu đâu, vẫn ký hết hợp đồng này tới hợp đồng kia. Có không? Vẫn có. Nên tại cái này hư mấy ông thôi, đừng đổ thừa là hổng nhậu hổng ký hợp đồng. Phải gan dạ giùm thầy, đệ tử thầy phải gan dạ. Không nhậu mà làm cho người ta vẫn phải nể mình, bởi vì cái hợp đồng mình làm đàng hoàng. Thử làm, và đó cũng là một sự sự can đảm, đó. Rồi có những trường hợp người tu cũng vậy, là đôi khi chúng ta chiều lòng người, ta bẻ cong đạo lý một chút để cho vừa lòng nhiều người, nhưng cái đó là chết á. Bẻ cong một chút đạo lý sau này mắc quả báo chết luôn. Như có nhiều người, có một đệ tử nói với thầy, nói: "Thưa thầy, có những người họ chống thầy, bởi vì thầy cải cách đạo Phật.
[1:09:08]Cho nên con nghĩ là thôi bây giờ thầy chiều lòng thế gian, thầy nói nhẹ lại một chút, thầy thay đổi một chút để cho vừa ý họ. Rồi sau này khi thầy có thế rồi, thầy muốn nói gì nói." Thầy nói: "Cái gì được, chứ cái chuyện đạo không làm như vậy được. Chuyện xã giao á nhiều khi hơi nói sai một chút được. Ví dụ cái người đó họ không đẹp lắm, ví dụ mình xã giao mình mới khen: 'Bạn là người đẹp nhất.' Còn nửa câu mình nói trong bụng: 'So với những người xấu nhất ở trong đây.' Cái nửa câu còn lại mình nói trong bụng, còn phân nửa câu thì mình nói họ nghe: 'Bạn là người đẹp nhất.' Nói vậy thôi, phải đúng không?
[1:09:49]Thì trong xã giao thì được phép một chút, nhưng mà trong đạo lý không được. Trong đạo lý, với cái sự kinh nghiệm tu hành, với giáo lý mình đã học được từ nơi Phật, mà mình vì chiều lòng thế gian mà mình nói trật đi chút xíu mắc quả báo chết luôn, là sẽ có nhiều người họ hiểu sai, họ đi sai cái đường tu tập. Và chính mình mất phước, sau này không thuyết pháp được, không tu hành được, và có khi đọa luôn, làm súc sinh địa ngục luôn cũng có. Nên vì vậy, chỉ sợ mình hiểu sai mình nói bậy thôi ráng chịu. Còn mình biết đây là đúng kia là sai, mà vì chiều lòng con người mà phải uốn cái giáo lý mình cho
[1:10:27]cong chút xíu để vừa lòng thế gian là chết liền, mà đó cũng là hèn nhát nữa. Do đó không được, không được. Thôi thì chấp nhận cô độc, rồi mọi việc để Phật sắp xếp. Dù sao trên thế gian này cũng còn rất nhiều người biết nhận ra lẽ phải, và những người đó sẽ chịu khó đến chùa Từ Tân nghe tiếp, không sao, không sao hết á, vậy thôi."
[1:10:53]Trong mọi cái oai hùng, cái hiên ngang của một bậc chân tu là có cái không sợ chết, à, nó phải căn bản cái đó trước. Chứ còn người sợ chết thì mình tuy có can đảm nhưng mà cái can đảm vẫn còn giới hạn. Tu sao không biết, hễ mà đạt đến cái mức độ không còn sợ chết nữa thì mới được gọi là chân tu, mới gọi là một người đầy đủ cái cái can đảm. Không sợ chết, tức là vì đạo mình không sợ chết, vì những cái điều thiện mình không sợ chết, chấp nhận hy sinh. Nếu chết, thanh thản chết liền. Nhưng mà trước khi chết thường nó đau chứ không phải khơi khơi mà chết như giấc ngủ đâu. Mà chấp nhận cái đau để chết nếu cái chết của mình có ý nghĩa đối với đạo.
[1:11:35]Chỉ sợ mình chết sai chết lãng nhách, người ta xúi mình: 'Ra tự thiêu đi, chống đối chơi', cái mình ra mình tự thiêu, đó là chết bậy. Cho nên chỉ chết khi nào mà đúng ý nghĩa hãy chết, còn không không có chết lãng nhách. Vì sao vậy? Bởi vì cái thân ta rất là quý, thân ta là một tài sản quý, thời gian còn sống của ta là một tài sản quý. Ta phải đem cái con người này, cái thân này, cái tâm này, cái trái tim này, cái đôi bàn tay này, cái nhiệt tình này, sức mạnh này, trí tuệ này để tạo nên vô số điều thiện, điều tốt đẹp cho thế gian này. Còn nếu mà khi không buồn buồn mình uống thuốc rầy mình chết chơi á là mình đã phí một cái tài sản cực kỳ lớn.
[1:12:15]Rồi kiếp sau mình không có tài sản đó nữa, mình sẽ lẩn quẩn làm ma tới hai ba trăm năm chưa đầu thai được, rất là khổ sở, rất là khốn khổ. Rồi khi đầu thai lại được làm người sẽ chết yểu, vài năm chết liền, tại vì đời trước mình đã coi thường cái mạng sống. Chỉ khi nào mình chết vì hy sinh, vì đúng đại nghĩa thì phước rất lớn, không sao. Còn tự thiêu mà chết bậy, uống thuốc rầy chết bậy thì coi chừng, không phải. Nhưng mà quan trọng là không sợ chết mới được gọi là tuấn mã oai hùng. Hoặc là mình dám bênh vực cái người oan ức thế cô, không sợ cái người đông họ áp đảo, đó cũng là cái cái can đảm.
[1:12:55]Và quan trọng là người Phật tử không có sợ ma. Ở đây có sợ ma không?
[1:13:04]Tu làm sao chừng nào hết sợ ma mới đúng nha. Muốn biết mình hết sợ ma thì sao? Hãy vào nghĩa địa ban đêm, một mình nha, lướt qua coi mình còn sợ ma không biết liền.
[1:13:19]Nghĩa là không cần ai nhát, tự nhiên mình ở đâu sao có nghe có người đi sau lưng mình phải không? Tự nhiên da gà nổi lên hết. Rồi làm sao mà vô mà tỉnh bơ được mới không sợ ma. Mà tại sao ta không sợ ma? Không phải vì ta dữ hơn ma, mà bởi vì ta thương yêu ma. Thầy không có nói đùa đâu nha, nguyên tắc để không sợ ma là thương ma. Vì sao ta thương ma? Bởi vì ta biết rằng ma cũng là những chúng sinh đau khổ, cần sự giúp đỡ. Ví như trong nhà ta nghe có tiếng đũa muỗng loảng xoảng, tiếng tự nhiên cánh cửa mở ra đóng lại cái rầm, rồi nằm đêm có người nắm chân mình lay, vân vân, thì ta biết nhà mình có ma.
[1:14:03]Nhưng mà ma đó có phải nhát mình không? Không, họ nhắc là họ có cái sự hiện diện trong nhà và họ cần sự giúp đỡ. Họ không nói, ta không nghe, phải hiểu như vậy nên không sợ. Lúc đó ta phải cúng cầu siêu cho họ, ta phải cúng thí thực cho họ ăn. Và một thời gian, khi mà họ chưa đầu thai họ phù hộ ta, còn họ đầu thai rồi thì nhà yên luôn, và ta rất là có phước. Hiểu như vậy ta không còn sợ ma nữa, mà ta xem đó là những người bạn ở trên đường đời mà ta vô tình gặp phải, như là vô số người bạn ở trên trên thế gian này, nên lòng ta không có không có sợ. Rồi cái cuối cùng mà nói là tinh cần trong thiền định đó là không phải là dễ. Vì sao?
[1:14:48]Vì thiền định chính là chiến đấu với chính mình. Cái can đảm cuối cùng là chiến đấu với chính mình, bởi vì kẻ thù lớn nhất là chính mình, đúng như vậy. Ý nghĩ mình nghĩ lên mà mình phải buông bỏ, cái sai của mình chính mình phải tự phê bình, trách mình, những điều đó vĩ đại vô cùng. Chúng ta chửi người khác, ta trách người khác dễ không? Dễ, mình nói 10 năm chưa hết cái lời để mình chửi mắng người khác. Nhưng mà một lời chửi mình, mình không dám. Chúng ta tâm lý như vậy đúng không? Ở đây cái người biết tu quay ngược lại, lúc nào cũng ân cần yêu thương con người, tôn trọng con người, nhưng với chính mình thì hết sức là nghiêm
[1:15:29]khắc, lúc nào cũng biết trách mình, xét nét từng cái lỗi của mình, cái người đó rất là rất là vĩ đại, đó mới là một dũng sĩ thật sự. Sau này ta sẽ gặp một bài Pháp Cú nói về ý nghĩa đó thì ta sẽ lặp lại, còn hôm nay mình không có nói, ừm. Thì ở đây nó có một ý nghĩa là có một vị Tỳ kheo lười mà khi hỏi thì ổng lại ổng chê bạn, hoặc là thấy ông bạn tinh tấn thì ổng lại xỉa xói, rồi đây là tâm lý rất thường tình. Tâm lý thường tình nhiều khi cái người xấu lại hay nói xấu người tốt. Vì vậy khi ta nghe một người này nói xấu người kia thì ta phải biết coi chừng, hoặc là cái người này nói đúng hoặc là chính cái người nói xấu á mới là người mới là người xấu, đúng như vậy.
[1:16:12]Bởi vì có khi họ rơi vào cái tâm lý thường tình đó, nhưng may mắn ở đây là Đức Phật. Cho nên Đức Phật ngài sáng suốt ngài biết hết mọi chuyện, ông kia mở miệng nói xong là Phật quở liền, vì ngài biết chính xác ai đúng ai sai, ai tốt ai xấu. Nên làm một vị thầy hay là một lãnh tụ rất là khó là chỗ này, là chỗ là ta thường hay nghe báo cáo, mà nếu cái báo cáo đó sai sẽ làm cho ta có cái quyết định sai, vì ta không nhận định được cái người báo cáo đã sai. Chừng nào mà ta có cực kỳ trí tuệ đó, ai báo cáo ta biết cái nào đúng cái nào sai thì ta mới quyết định đúng được. Và ở đây nó có một cái bình, một cái tệ, à một cái tệ nạn, một cái nạn.
[1:16:56]Tại vì ở đây không phải bài giảng nên thầy không phân tích, thầy chỉ nói sơ sơ thôi. Ví dụ thế này, có một ông ở mức độ chỉ huy cao thì ổng nghe báo cáo. Có người lên báo cáo nói: "À thưa thủ trưởng, cái chùa Từ Tân rất là tốt, nhiều hoạt động tốt, những người trong đó tu tốt." Ổng nghe vậy, rồi có báo cáo thứ hai: "Nói thưa thủ trưởng, chùa Từ Tân rất là xấu, mấy thầy trong đó tu bê bối." Hai cái báo cáo trái ngược nhau hoàn toàn thì như vậy làm cho cái ông thủ trưởng này ổng có ba cái đánh giá: một là ổng nghe cái báo cáo trước là chùa Từ Tân tốt thật, còn cái báo cáo mà nói Từ Tân xấu là báo cáo sai, ổng bỏ;
[1:17:40]hoặc là ổng nghe cái báo cáo thứ hai là chùa Từ Tân xấu và ổng bỏ cái báo cáo thứ nhất; hoặc là cái thứ ba là ổng trộn hai cái lại: chùa Từ Tân vừa vừa, vừa tốt vừa xấu, phải không? Và như vậy nếu chùa Từ Tân thật sự là tốt thì ông thủ trưởng đó nếu ổng quyết định theo hai cái kia, ổng nhận định theo hai cái kia là ổng sai liền, và ổng ra quyết định sai liền. Lúc ừ ví dụ ổng nghĩ chùa Từ Tân thôi, ổng trộn hai cái lại cho quân bình đi. Như vậy là ổng sai hoàn toàn, ổng sai liền. Vì ổng đã trộn giữa đúng và sai nó thành ra một cái lợn cợn giữa đúng và sai, không còn chính xác nữa. Và lúc đó ổng sẽ quyết định sai luôn.
[1:18:17]Ổng không còn đánh giá đúng vấn đề, không còn xử lý đúng vấn đề. Nên ta thấy rất là sợ cái việc mà nghe báo cáo. Và cái việc mà nghe báo cáo để nhận định được cái báo cáo đúng sai nó là bản lĩnh của người lãnh đạo. Cái người lãnh đạo mà nghe toàn báo cáo bậy rồi tin theo là người đó hết phước luôn. Họ dẫn dắt cái cộng đồng, cái tổ chức đó đi vào sai lầm sụp đổ luôn. Và ở đây ta không biết cách nào để làm sao mà nói là nhận định cho đúng những báo cáo, cái tùy duyên, tùy phước, tùy bản lĩnh của họ thì ta không có nói và hôm nay không có bàn đến, không bàn đến chuyện đó như vậy. Thì trở lại cái hình ảnh mà người trí như tuấn mã bỏ sau con ngựa
[1:18:57]hèn thì trong đầu ta hiện ra hình ảnh như một cuộc đua mà trong đó có những con ngựa đứng ngang hàng với nhau từ buổi đầu. Sau đó người ta phất cái cờ một cái hay người ta bắn tiếng súng, tức là những cái người nài đó ruổi ngựa, thúc ngựa chạy lên. Ban đầu là những con ngựa bằng nhau, nhưng mà càng chạy lâu thì sao? Bắt đầu sai lệch từ từ. Có những con ngựa vượt lên xa hẳn xa hẳn và có những con ngựa vẫn lẹt đẹt lẹt đẹt phía sau cái khoảng cách xa dần xa dần. Trong cuộc sống này cũng vậy, chúng ta bắt đầu giống như nhau. Khi ta lọt lòng mẹ, ta giống nhau, không có gì hết trên bàn tay ta hết, ta không có một mảnh quần áo,
[1:19:35]ta không có một mảnh sự nghiệp, không có một đồng tiền, không có gì hết. Nhưng 30 năm sau, 50 năm sau gặp lại thì sao? Khác nhau. Người đã vinh quang và những người rất là cay đắng. Những người rất là giàu sang và có những người rất là nghèo khổ. Đó là sự sai lệch rất là lớn. Cái gì đã làm cho cuộc đời sai lệch như vậy? Chính là cái phước và cái trí của từng người. Một cái khởi đầu giống nhau như vậy nhưng một người đó họ có cái phước từ kiếp trước, họ có cái trí. Rồi khi lớn lên, họ cứ tiến dần tiến dần mà vượt xa vượt xa. Còn cái người không có phước thì lẹt đẹt lẹt đẹt đi từng bước chậm rãi lùi lại lùi lại.
[1:20:13]Và khoảng cách giữa cái người vinh quang và những người cay đắng cách nhau càng lúc càng xa. Và càng xa có thể đến cái hội chứng mà bên bồi bên lở như ta đã nói với nhau trong cái bài giảng là Bên lở bên bên bồi. À xin nghe lại bài đó, hôm nay ta không nhắc lại. Thì cũng vậy, có những người học sinh khi mà tốt nghiệp ra trường là giống nhau, nhưng mà 10 năm sau gặp lại mỗi người một số phận khác nhau. Thì cũng vậy, 3 triệu năm trước ta và Phật bằng nhau. Nhưng 3 triệu năm sau thì Phật đã thành một đấng giác ngộ phi thường mà ta có đảnh lễ suốt đời mình, kiếp này qua kiếp kia cũng chưa xứng đáng. Bởi vì sao?
[1:20:55]Bởi vì công đức của Đức Phật quá lớn, trí tuệ của Phật quá lớn, sức tinh cần của Phật quá lớn. Nên Đức Phật vượt vượt vượt lên và bỏ lại ta như một con ngựa hèn giờ này còn ngồi đây với nhau. Đó chúng ta thấy cái sự sai biệt á là do cái phước và cái trí bí mật như vậy. Khi ta ham vui một chút, ta hưởng thụ một chút, ta lầm lỗi một chút là ta đi chậm lại liền. Còn cái người mà họ cảnh giác được, họ thức tỉnh được, họ kiểm soát, không ham vui, không hưởng thụ, lúc nào cũng đi đúng thì họ vượt lên dần, vượt lên dần như một con như một con tuấn mã phi thường. Vì vậy chúng ta làm sao? Chúng ta hãy làm con tuấn mã, tung bước vó phi thường.
[1:21:40]Đầu xuân hay cuối hạ, rong ruổi nẻo thanh lương. Hãy làm con tuấn mã, vượt thắng mọi cung đường. Những bến bờ xa lạ, hoa cỏ ngạt ngào hương. Bỏ đằng sau bóng tối, ích kỷ với hơn thua, tầm thường và tội lỗi, những năm tháng bông đùa. Hướng về vầng ánh sáng của Phật pháp cao siêu, lòng từ bi ngời rạng, niềm an lạc thật nhiều. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:22:11]Và cũng như mọi lần là ai có câu hỏi gì thì cứ đưa lên. Mà đừng đưa nhiều quá thầy xỉu. Rồi
[1:22:22]có đứa con trẻ 12 tuổi xin xuất gia. Xin xuất gia thì thì lên núi thầy không có điều kiện cho đi học á cho nên cố gắng là học xong 12 đi ha, rồi hãy xuất gia nha.
[1:22:35]Có người hỏi thầy sao có cô thị giả là nữ, thầy làm gì có thị giả nữ? Thầy có hai hạng đệ tử, đệ tử tăng và đệ tử ni, còn thị giả thầy là tăng. Ở bên cạnh lúc nào ở bên cạnh cốc thầy, tuy nhiên ví dụ thầy về Sài Gòn thầy không đi theo, nếu mà đi xa thì đi theo hầu thầy. Còn bình thường thì bất cứ đệ tử nào cũng hầu thầy được hết. Đệ tử tăng cũng hầu thầy được, ni cũng hầu thầy được. Còn cái người thị giả đặc biệt của thầy thì luôn luôn là tăng, nhưng bởi vì thị giả của thầy kiêm luôn một cái chức là chức kiểm chúng. Nghĩa là khuya hôm sớm là phải đi kiểm soát sự tu hành của đại chúng hết cho nên khi nào đi đâu xa đặc biệt thì thầy mới mang đi theo.
[1:23:08]Còn bình thường đi gần gần thì thôi thầy không có mang, thì bất cứ ai cũng hầu thầy được nha. À có một vị giảng là không có địa ngục nào hết, chỉ có địa ngục trong tâm thì hỏi thầy, thầy nói: "Có địa ngục thật sự nha." Đừng tưởng là chỉ trong tâm, chết rồi biết liền. Cứ làm bậy đi, chết là đọa liền. Thấy có ngục tối giam cầm mình đàng hoàng, thấy có quỷ sứ đánh đập mình đàng hoàng. Đừng tưởng là không nha, đừng tưởng là địa ngục chỉ là một biểu tượng cho sự đau khổ, không phải đâu, có địa ngục thật sự, chết rồi đọa biết liền. Có thiên đường thật sự, có những cõi trời thật sự nha. Có mẹ con là đã chết gì đó, làm sao biết là mẹ con đã được siêu thoát chưa?
[1:23:49]Cái chữ siêu thoát á nó có nhiều nghĩa, nếu mà giải thoát thì chưa vì lúc đó phải đắc đạo. Còn ví dụ mình có một chỗ để đi về ở an ổn thì cũng gọi là siêu, không làm ma vất vưởng cũng gọi là siêu. Nên cầu khi chết rồi mình có về được một chỗ an ổn là rất là mừng hoặc là đầu thai sớm, có một cái nơi để đầu thai hoặc là có một cái chỗ ở cõi nào đó ở cũng là tốt. Thì quan trọng là có nhiều cách để biết rằng cái người thân của mình là có siêu về chỗ an lành hay chưa lắm. Có khi người đó về báo mộng, à rồi có nhiều hiện tượng hoặc là khi mình nghĩ tới người đó mà mình thấy vui thì biết rằng người đó đã về cõi lành.
[1:24:27]Còn nếu mình nghĩ về tới đó tự nhiên mình có một cảm giác buồn kỳ lạ không giải thích được thì người đó đang bị đọa, thì phải lo mà lo mà làm phước cầu siêu hồi hướng nha.
[1:24:37]À con đi nghe thuyết pháp các thầy không cho thờ cúng ông địa, ông thần tài, ông táo vì đó không có thật là mê tín. Thật ra cái ông thổ địa là như thế này, ổng là một ông quan cai trị một cái vùng ở cõi âm, chứ không phải là tưởng tượng đâu. Thì trong cái cõi âm mỗi vùng cũng có một ông thần ổng giữ, có cái chức quan giống như ông chủ tịch phường của mình vậy á. Ở trong thế gian mình có ông chủ tịch phường, ở trong cái cõi âm cũng có ông ông thổ địa. Thì chúng ta gọi chữ thổ địa nghe có vẻ tầm thường, chứ sự thật ta phải gọi là chữ thổ công mới đúng. Thổ công, đó là ông quan, ổng coi một cái vùng, cái vùng đó nhiều khi cũng lớn lắm.
[1:25:12]Hoặc là một khúc sông to, sông cho to kìa sông nho nhỏ không có, người ta gọi là sông có hà bá cũng vậy, cũng có ông quan ổng giữ cả khúc sông đó, chứ không phải là không. Thì cho nên là nhiều người mất đồ mà vái ông địa mà tìm ra là hoàn toàn chính xác chứ không phải không đâu. Tuy nhiên tuy nhiên thế này, là Phật không có cho mình thờ cúng một cái vị thần nào gọi là quy y đó, chỉ có vị thánh Phật mới cho thờ, tại sao vậy? Vì vị thánh họ không có đầu thai lại, khi mình kính ngưỡng vị đó thì luôn luôn có sự linh ứng, vị đó gia hộ cho mình. Còn cái vị thần á đôi khi họ đầu thai mất tiêu rồi, mình không biết mình cứ cúng hoài.
[1:25:48]Ví dụ như là mình nói có cái miếu thờ Khổng Minh, thật ra ông Khổng Minh ổng đầu thai mất tiêu, hoặc là nhiều người còn thờ Quan Công, nhiều khi ông Quan Công ổng đầu thai mất rồi, nhiều khi ổng đầu thai qua Việt Nam luôn rồi cũng có nữa. Có nhiều nên là Phật không cho thờ, mình tưởng niệm thì được. Nhưng mà nếu mà thờ để tin rằng vị đó còn hiện diện là sai, không có đúng với Phật pháp, vậy thôi nha. Thế còn ông Táo thì tin rằng có cái ông thần ở bếp thì điều đó không chính xác. Còn ông thần tài, ông thần tài á cũng không chính xác, thật ra đó là chư thiên thôi. Ví dụ chư thiên trên trời thấy mình là
[1:26:19]có tâm có lòng thì các ngài đôi khi độ để cho mình được may mắn trong việc làm ăn, ở trên trời chứ không phải ông thần tài mình thờ dưới đất mang tội. Nên thờ cái bàn thiên hay bàn Phật thì được, mà thờ Phật là được rồi. Còn nếu mình nghĩ tới ông địa, tức là ông thổ công là giống như ông quan, giống như mình thờ ông chủ tịch phường vậy nó không có Có nằm mơ thấy cái người cho cái áo cà sa rồi cho hai tờ vé số. Thôi nha, vừa thôi. Mê mía mà.
[1:26:52]À nói sao nhân quả không xảy ra trong kiếp này để mọi người nhìn vào đó tin vào nhân quả sống tốt hơn? Tại vì cái nhân quả rất là phức tạp, nó là một bài toán phức tạp mà nhiều khi thời gian trong kiếp này không đủ để nó xảy ra. Có khi nó xảy ra trong kiếp này và có khi cái nhân duyên không đủ nên ta không ép được, không ép được. Và lý do là buộc phải qua nhiều kiếp. Và đó cũng là làm cho ta không thấy được cái luân hồi, không thấy được cái nhân quả. Mà nếu ta bướng ta không tin thì mang tội ráng chịu. Mà nói: “Thôi thôi vậy cho con thấy luân hồi để con tin con tu.” Nói mình thấy luân hồi cũng không được nữa.
[1:27:30]Mình thấy luân hồi cái mình thành cái người sống bất thường liền, mình sống không có để không có bình thường nữa. Nên trong cái phim ở Mỹ họ có làm cái phim là Birth là sinh ra, tái sinh. Cái là cái cô đó có người chồng, ông chồng ổng chạy bộ buổi sáng cái ổng bị đột quỵ tim ổng chết. Ổng đầu thai làm thằng bé hàng xóm. Thằng bé hàng xóm nó nhớ lại kiếp trước, nó cứ tới nó nói cô này là vợ nó, thiệt, mà trong khi là cô này sắp lấy chồng mới. Hồi chuyện khổ sở đủ thứ hết trơn á, rắc rối. Nên thôi thà không biết gì hết, cứ sống bình thường vậy thôi mà hay. Cái hôm nào đó một cụ già mình năm nay mình sáu
[1:28:01]bảy chục tuổi gặp thằng bé nọ chạy lại: “Em! Anh nhớ em”, cái nọ cái nọ thôi nó loạn cuộc đời lên. Nên chỉ có bậc Thánh mới được quyền thấy, tại vì các bậc Thánh thấy mà giữ kín được, còn mình phàm phu mình thấy đâu mình nói bô bô, mệt lắm, rắc rối lắm. Có người nói trên chùa Núi Dinh bị niêm phong, không dám đâu. Nó đồn bậy không. Có người nói: “Đi chùa về cái bị bệnh, chùa tà chùa chánh. Họ nghi rằng ông thầy có bùa.” Cái này thầy không dám kết luận nha, thầy nói là sợ mất lòng. Mất lòng thấy thấy chùa mà đi không tốt thì thôi tránh ra thôi, chứ thầy không có dám nói là chùa đó có bùa có gì hết trơn á, mang tội.
[1:28:44]Có người rất tin kính Phật pháp nhưng lại nói dối và dùng tiền người khác để xài. Người ấy bảo rằng cứ trì kinh Pháp Hoa, chú Đại Bi thì tội gì cũng hết, có đúng vậy không? Hoàn toàn sai lầm nha! Hoàn toàn sai lầm. Chúng ta tụng kinh tụng chú là để đừng làm tội, chứ không phải tụng kinh làm chú là để làm tội rồi mà không bị tội nha. Hoàn toàn sai lầm, ai hiểu này mới là mê tín đó. “Năm nay con 36 tuổi, chồng con 40 tuổi. Con rất buồn khi chồng con hay chửi mắng con, xong lại nói là: Tôi khẩu xà tâm Phật, tôi chửi chứ lòng tôi tốt. Lúc đi làm ở cơ quan cũng thế, chồng con làm lớn, cứ ăn nói tục tĩu với mọi người.
[1:29:19]Con xin thầy cho con lời khuyên.” Thì khuyên ổng thế này, hôm trước thầy có giảng rồi, cái người nói tục thì kiếp sau không được nói mà chỉ được sủa. Nói ổng vậy đó cho ổng sợ. Nói: “Trong giáo lý đạo Phật không được tham sân si, còn người sống phải sống từ bi hiền lành, như vậy có bị là yếm thế không?” Sống hiền lành là can đảm, phải không? Sống hiền lành là can đảm, là mạnh mẽ. Mình kềm chế được cái nóng, cái tham của mình là mình là người rất là mạnh. Còn cái người mà cái tham nổi lên là mình chịu thua, cái sân nổi lên không kềm lại nổi, người đó mới là người yếu nha. Người đó mới là người yếu. “Trong gia đình con có người thân bị bệnh,
[1:30:01]bác sĩ cho biết chỉ còn sống được từ ba tới sáu tháng. Bây giờ chúng con phải làm gì để giúp người bệnh đó về Phật pháp khi người bệnh đã thốt ra lời nuối tiếc khi biết Phật pháp thì đã muộn màng?” Đúng rồi, có nhiều người bị như vậy. Nhiều người bị như vậy thì thôi. Cũng luân hồi là vô tận mà, khi ta phát tâm thì ta sẽ trở lại gặp Phật pháp tu tiếp. Thôi bây giờ còn những ngày tháng cuối cùng thì cứ nỗ lực làm phước và tu tập, rồi phát nguyện mạnh mẽ nói kiếp sau là đầu thai sớm lại gặp Phật pháp liền, vô chùa Từ Tân tu luôn nha. Nói vậy.