[0:01]Kính bạch trên Chư Tôn Đức, kính thưa quý vị đại biểu cùng toàn thể quý Phật tử. "Chùa soi bóng quê hương đất nước, chuông chiều buông trên bước đường xa, càng yêu Phật pháp thiết tha, càng yêu Tổ quốc đậm đà thiêng liêng." Vào giờ này, toàn thể đạo tràng chúng con đang trang nghiêm lắng lòng, thành kính hướng về Chư Tôn Thiền Đức, khát ngưỡng những lời pháp mầu vi diệu cao quý. Chúng con xin thành kính cung thỉnh Thượng tọa đạo hiệu Thích Chân Quang, giảng sư Phật học, tiến sĩ Luật học, Viện chủ Thiền Tôn Phật Quang, Núi Dinh, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu quang lâm pháp tòa ban bố cho chúng con những
[0:40]lời pháp nhũ làm món quà tinh thần đầu năm gửi đến toàn thể đại chúng. Xin cung thỉnh Thượng tọa.
[1:06]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:11]Kính bạch trên chư vị tôn túc. Kính thưa quý vị lãnh đạo chính quyền địa phương các cấp. Kính thưa tất cả các Phật tử, quý vị khách quý về đây dự lễ Cầu Quốc Thái Dân An thiêng liêng hằng năm này.
[1:32]Việt Nam chúng ta có một di sản văn hóa rất là quý, đó là ngày Tết Nguyên Đán.
[1:41]Cả một năm chúng ta làm việc vất vả, và trong cái thời gian làm việc vất vả, xoay xở bươn chải đó, chúng ta dễ bị động tâm, dễ bị tham, sân, si cuốn đi.
[2:02]Nhưng ta có cái ngày Tết Nguyên Đán là ngày chúng ta dựng lại cái văn hóa của đất nước, cái truyền thống tốt đẹp, lối sống đạo đức của tổ tiên ta truyền lại.
[2:17]Trong cái những ngày Tết Nguyên Đán đó, ta cố gắng về để sum họp với gia đình. Ta cố gắng bày tỏ cái lòng kính trọng đối với tổ tiên, ông bà, bố mẹ. Ta cố gắng bày tỏ cái tình thân ái đối với xóm giềng, với cộng đồng, bạn hữu và tất cả mọi người.
[2:45]Trong những ngày Tết Nguyên Đán đầm ấm thiêng liêng đó, ta lúc nào cũng cố gắng làm đẹp lòng nhau, đem lại niềm vui cho nhau. Rồi cái ngày Tết Nguyên Đán cũng trôi qua. Có nơi ta chỉ hưởng Tết được 3 ngày, có khi ta 7 ngày. Tuy nhiên, cái dấu ấn của ngày Tết Nguyên Đán đầu năm đó, cái truyền thống văn hóa tốt đẹp đó sẽ theo ta suốt một năm còn lại và điều chỉnh tâm hồn ta, điều chỉnh hành vi, lối sống của ta. Và có khi chỉ vài ngày Tết Nguyên Đán đã không đủ giữ tâm hồn ta trong suốt một năm bươn chải vất vả, ta lại cần một cái Tết Nguyên Đán kế tiếp. Cho nên, Tết Nguyên Đán là một di sản văn hóa cực kỳ độc đáo của người Việt Nam.
[3:49]Và trong suốt mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước, ít ai ngờ cái ngày Tết Nguyên Đán cung cấp cho dân tộc ta một cái hồn nước, một sức mạnh tinh thần để bảo vệ, giữ gìn cái quê hương mến yêu này.
[4:10]Nên vì vậy,
[4:14]cái điều khôn ngoan của các lãnh đạo của ta, dù thế giới biến động thế nào, Đảng ta vẫn giữ gìn cái ngày Tết Nguyên Đán. Bởi vì như Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nói vậy: "Văn hóa là linh hồn của dân tộc, văn hóa dẫn dắt cả một dân tộc ta đi lên, nên phải bảo tồn, phát huy cái dân văn hóa của dân tộc." Ta thấy cái tầm nhìn của các lãnh đạo của ta là như vậy, bảo tồn cái bản sắc của văn hóa của dân tộc ta như vậy. Thế còn cái lễ Cầu Quốc Thái Dân An là gì? Bên cạnh cái việc phục dựng lại,
[4:59]tức là tái cái tái refresh lại đó, là mới lại cái văn hóa đạo đức lối sống của ta, thì người dân ta trong những ngày đầu năm lại hướng về cái tín ngưỡng về thần thánh. Đây cũng là một cái truyền thống văn hóa bên cạnh đi kèm theo cái đạo đức, lối sống, văn hóa tốt đẹp của dân tộc ta. Thì
[5:30]đôi khi chúng ta cầu nguyện, mong ước, chờ đợi cái điều may mắn cho suốt năm còn lại bằng cách bằng nhiều cách kết nối với thần thánh. Và trong nhiều cách để kết nối với thần thánh đó, không ít lần chúng ta đã rơi vào mê tín. Mê tín là cái lời cầu nguyện hoặc là có những hành vi thuộc về tín ngưỡng tâm linh nó sai, không có kết quả, không có hiệu quả. Và như vậy chúng ta tốn tiền, tốn thời gian, tốn công sức nhưng sẽ không đem lại cái may mắn trong suốt một năm đó.
[6:18]Tuy nhiên, vì đây là vấn đề nhạy cảm,
[6:24]tín ngưỡng, nên Nhà nước ta cũng hết sức là dè dặt, bởi vì Hiến pháp của Việt Nam chúng ta đã ghi rõ điều là người công dân Việt Nam được quyền tự do tín ngưỡng. Chỉ khi nào cái tín ngưỡng đó bộc lộ những cái sai lầm rõ rệt, có phương hại đến cái đời sống của nhân dân, của xã hội, an ninh trật tự của Tổ quốc thì pháp luật sẽ vào cuộc. Còn chưa đến mức độ đó thì Nhà nước tuy cũng rất muốn điều chỉnh nhưng cũng rất là dè dặt vì ngại làm tổn thương cái tâm tình của đồng bào ta. Đây là sự tế nhị sâu sắc của các vị lãnh đạo đất nước ta.
[7:14]Thì đó là về phần các vị lãnh đạo, nhưng về phần tăng ni, Phật tử, ta là những người theo Phật, có chánh kiến thì buộc ta phải nhìn rất rõ cái sai, cái đúng trong cái việc tu tập, trong cái sinh hoạt tâm linh, tín ngưỡng để chúng ta lan truyền cái chánh kiến, cái điều đúng trong cộng đồng của dân tộc ta. Chúng ta là những người biết được điều đúng rồi thì ta phải có cái trách nhiệm phát huy, giữ gìn, lan truyền cái điều đúng đó cho đồng bào ta. Đây là trách nhiệm chứ không phải là cái điều mà tự nguyện được, bắt buộc ta phải lan truyền cái điều đúng. Thì trong cái đầu năm này, nhiều cái hoạt động
[8:09]tín ngưỡng, tâm linh cầu may mắn, giải hạn xui rủi hoạt động rộn dịp khắp nơi, thì Phật giáo ta có một cái nghi lễ gọi là Cầu Quốc Thái Dân An. Cái nghi lễ này
[8:31]Có nhiều cái đặc điểm như sau: Thứ nhất là lúc mà chúng ta
[8:42]dĩ nhiên là dâng lên Phật cái niềm tôn kính như hằng ngày chúng ta vẫn tu tập, nhưng lúc ta dành rất nhiều cái tấm lòng, cái tình cảm yêu kính của mình hướng về
[8:59]tổ tiên, Quốc tổ, bao nhiêu đời các vị lãnh đạo, bao nhiêu đời các vị anh hùng đã đổ xương, đổ máu, vắt tim, vắt óc để giữ gìn, phát triển đất nước ta cho đến ngày hôm nay. Hồi nãy lúc mà phút tưởng niệm, tụi con nói thiếu một câu. Ngô Trí nè, chúng ta tưởng niệm anh linh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, tụi con ngừng lại đó là sai. Vì bên cạnh Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp còn rất nhiều vị lãnh đạo kiệt xuất của ta, đấy, làm nên một cuộc cách mạng vang rền cả thế giới này, dựng hình ảnh, tên tuổi đất nước Việt Nam lại trên bầu trời của thế giới, làm cho thế giới biết rằng trên cái tinh cầu này có một
[9:50]đất nước có thể là không lớn về diện tích nhưng anh hùng, bất khuất và kiên cường.
[10:00]Nên ta phải biết ơn. Bên cạnh Bác Hồ và Bác Giáp còn rất nhiều vị lãnh đạo kiệt xuất khác, nhớ phải thêm cái câu đó, chứ chỉ có hai vị đó là sai. Rồi cái này nữa, là trong cái đầu năm mà ta đến chùa, ta dâng lên niềm tôn kính Phật, đó là một đạo đức cần thiết để ta xây dựng cho tâm hồn của mình. Trong cái đầu năm, ta đến chùa, ta dâng cái niềm tôn kính, yêu kính lên Quốc tổ ta, các vị lãnh đạo các... các qua các triều đại cho đến tận ngày hôm nay. Đó là đạo đức của tâm hồn ta. Nên những ai mà đến chùa trong cái ngày Lễ Cầu Quốc Thái Dân An này, tâm hồn ta được tắm tẩm tươi mát bởi những cái đạo đức cao quý này. Và trúng...
[10:59]cũng trong cái nghi thức Cầu Quốc Thái Dân An này, ta trải tấm lòng ta, ta yêu hết đồng bào ta, nhân dân ta, đó là cái tình cảm, một loại đạo đức đặc biệt để nuôi dưỡng tâm hồn ta, nuôi dưỡng tâm hồn cho con cháu ta nhiều thế hệ về sau. Vì sao vậy? Bởi vì cái tình cảm mà yêu nước, yêu nhân dân, yêu đồng bào không dễ có trong trái tim của mỗi người. Chúng ta có nghe nói về tình yêu nước, về tình yêu đồng bào, về tình yêu Tổ quốc, nhưng có nghe nói thoáng thoáng đâu đó một vài lần trong đời, hoặc một vài lần trong năm, nhưng cái tình yêu đó sẽ không trở thành sự thật, sẽ không trở thành tim thành máu của ta
[11:47]nếu ta không có lúc quỳ xuống trước bàn thờ của Phật và bàn thờ Tổ quốc, nguyện lòng mình yêu thương cả dân tộc này, đất nước này, đồng bào này. Nên chính những giờ phút mà làm Lễ Cầu Quốc Thái Dân An này là lúc ta nuôi dưỡng trái tim ta trong cái tình yêu thương cao thượng đó. Rồi trong cái phần cuối của cái nghi thức Cầu Quốc Thái Dân An này, ta cũng có cái lời nguyện là hứa rằng ta xây dựng đất nước Việt Nam giàu mạnh, hùng cường để làm gì? Để đóng góp vào cái sự nghiệp xây dựng hòa bình, hạnh phúc, đạo đức cho cả thế giới.
[12:33]Cái tâm tình đó, cái ý niệm đó là cực kỳ cao thượng. Nên ai có những giờ phút lắng lòng trong cái buổi Lễ Cầu Quốc Thái Dân An này, ta chưa biết cái kết quả ra sao, nhưng trước mắt tâm hồn của ta đã bước lên một nấc thang mới của sự cao quý, chứ không còn bị trì trệ ở cái đẳng cấp thấp kém, tầm thường, ích kỷ, nhỏ nhen nữa. Đó là tính chất giáo dục đặc biệt của buổi Lễ Cầu Quốc Thái Dân An. Và trong cái buổi Lễ Cầu Quốc Thái Dân An này, đặc biệt, các Phật tử ta, nhân dân, đồng bào ta được tiếp cận các vị lãnh đạo của mình.
[13:20]Có khi vậy, nhiều khi quanh năm quanh tháng, ta cũng ít khi được gặp các vị lãnh đạo của mình. Nhưng trong cái buổi Lễ Cầu Quốc Thái Dân An này, ta được gặp các vị lãnh đạo của ta, những người mà trong tâm lúc nào cũng nặng lòng vì cái bổn phận với dân, với nước. Những ngày lo toan, những đêm thức trắng, vân vân, ta không biết đâu. Ta chỉ nghĩ tới quyền lợi của mình thôi, chứ ta không biết rằng để mình có thể có cuộc sống an bình này thì những cái mái đầu kia cứ phải bạc dần, phải vất vả. Chị Nga cứ phải đi nhuộm một ngày... vài tháng một lần ví dụ vậy để giữ cái nhan sắc, chứ sự thật các vị rất là vất vả.
[14:04]Và khi ta ngồi ở dưới kia, ta nhìn các vị quỳ, dâng hương, dâng nước, dâng cơm lên Quốc tổ, lòng ta yêu mến các vị biết là bao nhiêu. Nên cái Lễ Cầu Quốc Thái Dân An này cũng là cơ hội để kết nối giữa lãnh đạo và nhân dân. Cách... Cách đây hai ngày, cách đây hai ngày thầy có chuyến đi về Hà Tĩnh, thì khi đến thành phố Hà Tĩnh, thầy đến cái khu lưu niệm của Đại thi hào Nguyễn Du thì anh Võ Trọng Hải là Chủ tịch tỉnh Hà Tĩnh có đến thăm thầy, dùng cơm chung với thầy, thì thầy có lên tiếng mời anh về chùa Viên Quang để dự cái Lễ Cầu Quốc Thái Dân An này. Mấy đầu anh vui vẻ, nhưng đến khi thầy mới báo cho biết rằng
[14:58]trong cái nghi lễ Cầu Quốc Thái Dân An này thì quý thầy, nghĩa là các tu sĩ, chỉ là vai trò phụ, chỉ là lễ Phật lúc đầu thôi, chút xíu vậy thôi để thay mặt thôi, nhưng sau đó toàn bộ cái nghi lễ chính, cái người chủ lễ thuộc về các vị lãnh đạo, cán bộ, chứ không phải là các thầy nữa. Nên nếu anh về dự Lễ Cầu Quốc Thái Dân An ở chùa Viên Quang thì xin trân trọng mời anh cùng với các vị lãnh đạo để làm chủ lễ dâng hương. Anh vui vẻ nhận lời, nhưng mà anh hỏi Viên Quang ở đâu? Nói: "Ở bên Nghệ An, Nam Đàn." Anh nói: "Ơ ơ không được!" Anh anh nói anh ở Hà Tĩnh, anh qua bên kia làm cái lễ ở Nghệ An cái nó nó nó trái nguyên tắc.
[15:42]Và anh nhờ thầy tổ chức giùm một buổi Lễ Cầu Quốc Thái Dân An ở cho Hà Tĩnh của anh cũng trong dịp đầu năm này.
[15:55]Thế là lại thêm việc, nên hôm qua ở đây thầy cũng xin trân trọng giới thiệu cô Võ Thị Hòa là em ruột của anh Võ Trọng Hải, Chủ tịch tỉnh Hà Tĩnh đang ngồi ở đây. Đúng đây. Con đứng lên đi, con đứng lên chào các vị lãnh đạo đi, nên chào.
[16:15]Và nên từ mấy ngày nay cô Hòa đã tới lui với các thầy để bàn chi tiết cho cái buổi Lễ Cầu Quốc Thái Dân An ở Hà Tĩnh. Mới ban đầu thì là bên anh anh Thạch hôm nay đâu mất rồi? Anh là nguyên là Phó Chủ tịch Hà Tĩnh, anh có đề nghị đến cái chùa Đại Hùng có cái thờ Quốc tổ. Thầy có đến đó tham quan, đến xem địa điểm. Nhưng bàn đi bàn lại rồi cái điều kiện không có, rồi hôm nay thì cô Hòa đã đến đã đề nghị là làm nơi cái cái khu di tích Ngã ba Đồng Lộc nha, vì đó có cái quảng trường, mọi cái điều kiện nó thuận lợi hơn. Nên có lẽ chúng ta sẽ tổ chức tại đó. Và nếu và nếu mà mọi việc sắp xếp tổ chức xong,
[17:01]thầy cũng xin trân trọng kính mời các vị lãnh đạo sẽ có thư mời của tỉnh Nghệ An ta, mời các đạo tràng, các Phật tử cũng sẽ về Ngã ba Đồng Lập... Đồng Lộc để mà tham dự cái lễ tổ chức Cầu Quốc Thái Dân An tại đó nha. Thầy xin trân trọng kính mời.
[17:28]Sư phụ nói tới lúc nào thì ngưng á, ra dấu cho sư phụ nha. Dài quá. Còn nói nữa phải không? Ừ nói nữa, rồi rồi, xin phép nói nữa.
[17:41]Trong cái dịp đầu năm này, trong cái không khí tâm linh, tín ngưỡng chắt ngất nơi tâm hồn của chúng ta, thầy muốn trình bày một chút về cái ý nghĩa về cuộc đua giữa tôn giáo và khoa học, chút. Vì đâu tôn giáo xuất hiện, rồi khoa học đã xuất hiện như thế nào. Ta cho người đi tìm cái chỗ có đám tang đó, nói vặn nhỏ nhạc xuống giùm đi. Anh bảo vệ nào đó đi tìm về đó đi con. Mấy ngày nay mất quá chừng, người lành lạnh sao đám tang liên tục ở trong xóm ta.
[18:19]Đầu tiên tôn giáo xuất hiện là bởi vì...
[18:27]Không có điện thoại, không có điện thoại reo, cho nên tôn giáo mới xuất hiện. Tôn giáo xuất hiện là bởi vì con người thông minh, lúc nào cũng đi tìm cái nguyên nhân của mọi điều trong cuộc sống. Tại sao mưa rơi? Tại sao nước sông trôi? Tại sao sóng biển đánh dồn dập? Tại sao hoa nở? Tại sao nắng lên? Con người cứ hỏi tại sao, tại sao mãi. Và dĩ nhiên, cái kiến thức khoa học của những thời xưa đó không cung cấp cho con người một câu trả lời chuẩn xác. Và có một vài người cực kỳ thông minh đã tạo ra một cái câu trả lời, đổ thừa tất cả cho thần linh. Là mưa bởi vì có thần mưa, sông bởi vì có thần sông,
[19:14]mặt trời bởi vì lên vì có ông thần mặt trời, mặt trăng có thần mặt trăng. Thế là ta đổ thừa tất cả cho thần thánh, và thần thánh là cũng là một loài hữu tình có suy nghĩ, có trái tim, nhưng mà có thần lực, có phép lạ điều khiển được mọi thứ trong cuộc đời này. Nên bắt bắt đầu đơn giản tôn giáo chỉ là như vậy mà thôi để thỏa mãn cái câu hỏi tại sao, tại sao của loài người. Và con người ta ở trong buổi đầu đó đã yên tâm với câu hỏi đó. Và khi mà người ta chấp nhận câu hỏi đó là mọi việc do thần linh điều khiển rồi thì lập tức cái bước thứ hai nó xuất hiện liền. Thế thì cái trách nhiệm, cái vai trò,
[20:01]cái thái độ của con người đối với thần linh ra sao? Lập tức ta bắt đầu xuất hiện nghi lễ, con người phải thờ cúng thần linh tín ngưỡng để cầu mong cho mọi điều tốt đẹp cho cho mình. Thứ nhất là mưa thuận gió hòa để trồng trọt, đi săn được thu hoạch được nhiều thú, đi đánh cá được nhiều cá. Đầu tiên chỉ là như vậy, ta cần sự quỳ lụy, khuất phục, cầu xin vì thần linh họ quyền lực nhiều quá, quyền lực vô hình nhiều quá. Đó là dần dần bỗng nhiên từ một cái câu trả lời đơn sơ, bây giờ ta gọi là đơn sơ chứ ngày xưa là ai thông minh lắm mới nghĩ ra được, là có thần linh để tạo ra mọi điều. Rồi tiến hành đến bắt đầu có cái nghi lễ,
[20:46]có sự cầu nguyện, có lòng thành, ta trở thành tín ngưỡng. Và theo thời gian, con người ta tiếp tục thông minh, tiếp tục phát triển, ta đẩy cái tín ngưỡng nó lên thành cái gì? Thành tôn giáo. Có tổ chức, có tín đồ, và cái khái niệm thần linh được đẩy lên cao dần, cao dần cho tới khái niệm là Thượng đế. À, con người ta với cái sự thông minh của mình, con người đẩy cái khái niệm thần thánh lên dần, lên dần tới một vị thần cao nhất ta gọi là Thượng đế, và họ đẩy cái khái niệm Thượng đế trở thành một gì? Một sáng tạo, một vị sáng tạo ra tất cả trời đất. Khoa học tiến tới đâu thì ông trời tiến lên tới đó,
[21:27]cho tới khi mà khoa học phát hiện ra không phải là trời đất đơn giản này mà ta ở trong một vũ trụ bao la thì những nhà tôn giáo cũng phát triển cái lý luận mình lên luôn là vũ trụ bao la đó cũng do ông trời tạo ra. Và lúc này bắt đầu tôn giáo dựa vào khoa học để nâng cấp cái lý luận của mình. Đó là tôn giáo, còn khoa học thì sao? Khoa học là cũng xuất hiện do những con người thông minh, nhưng những con người thông minh này
[22:00]họ không chịu đón nhận cái câu trả lời đơn giản là tất cả do thần linh sắp xếp. Họ cứ mày mò nghiên cứu đi tìm quy luật của nó. Và dần dần ta có toán học, vật lý, hóa học, sinh học, mọi thứ.
[22:23]Những cái điều đó nó là mũi nhọn cứ phát triển dần, phát triển dần và cái trái ngược với cái niềm tin tín ngưỡng, niềm tin tín ngưỡng thì cần lòng thành, cần niềm tin, cứ tin thôi rồi mọi việc sẽ tốt, nhưng khoa học thì không, khoa học thì gạt niềm tin qua một bên, khoa học cần lý trí, cần tìm ra sự thật, cần tìm cái thử nghiệm. Hễ nước sôi đây 100 độ thì qua bên kia nấu 100 độ nó cũng phải sôi, tức là nó giống nhau đồng đều hết tất cả mọi nơi trên trái đất này. Khoa học cứ tiến bộ, tiến bộ mãi, và bây giờ thì bắt đầu mâu thuẫn. Mâu thuẫn ở chỗ là trước sự tiến bộ càng ngày càng sắc bén của khoa học thì tôn giáo bị lung lay.
[23:15]Tôn giáo cứ phải xoay xở nâng cấp lý luận mình để tồn tại, và ép tín tín đồ phải tiếp tục giữ niềm tin, ai không giữ niềm tin được bị kết tội, và có khi bị trừng phạt, là nó trở thành một cái tổ chức thành một tổ chức, thành một quy chế rộng khắp lần lần vượt biên giới này qua tới biên giới kia cũng rất là là là là đáng sợ chứ không phải là đơn giản. Còn khoa học? Mục tiêu khoa học là cái gì? Không phải là tín ngưỡng, nhưng khoa học lại tạo ra được sản phẩm cụ thể có thể ứng dụng vào trong kinh tế và trong quân sự và trong chính trị, trong tình báo. Những cái lợi ích của khoa học đem lại là rõ ràng.
[24:01]Ví dụ như bây giờ ta có cái micrô này, rồi ta có cái điện thoại cầm tay,
[24:08]ta có máy bay, tất cả đó đều là sản phẩm của khoa học. Mà khoa học càng tiến bộ thì ta càng có nhiều cái sản phẩm đặc biệt, còn tín ngưỡng thì dừng lại. Tín ngưỡng dừng lại, tín ngưỡng không tạo ra sản phẩm cụ thể, tín ngưỡng chỉ có mục tiêu thu hút nhiều tín đồ và tạo thành lực lượng.
[24:31]Cái tín ngưỡng không tạo ra sản phẩm. Rồi tín ngưỡng trong cái thời đại này dựa vào sự tiến bộ của khoa học để củng cố niềm tin. Ví dụ như thế này, khi khoa học họ nhìn sâu vào trong cơ thể của muôn loài, họ phát hiện cái cấu trúc DNA là cấu trúc gen di truyền.
[24:53]Khi họ phát hiện ra thì càng lúc khi họ càng tìm hiểu về cấu trúc gen di truyền này họ thấy nó lạ lùng, đặc biệt, tinh vi, quá độc đáo, mà dĩ nhiên cũng không biết ở đâu ra. Thì các nhà tín ngưỡng vội vàng chụp lấy cái lý luận đó để tuyên bố rằng: "Ai là người tạo ra cái gen di truyền nếu không phải là Thượng đế?". Tức là như vậy, tức là bên tín ngưỡng họ cứ bám theo sự tiến bộ của khoa học để vơ tất cả về cho cho Thượng đế. Thì các các vị tín ngưỡng cứ nói thì nói, nhưng các nhà khoa học họ không trả lời vì họ đang bận tâm tiếp tục đi tìm cái đầu mối của sự thật. Tuy nhiên có hai điều hiện nay mà cả khoa học và những tín ngưỡng cổ đều mắc kẹt
[25:45]là chỗ này. Khi ta quan sát mọi điều trong cuộc sống này, ta đều thấy tất cả mọi điều đều có lúc bắt đầu và có lúc chấm dứt. Ví dụ như ta ở đâu ra? Ta cũng bắt đầu từ lúc lọt lòng mẹ, tức là chính cuộc đời ta có lúc bắt đầu. Cái cây ở đâu ra? Từ lúc bắt đầu nảy mầm. Nghĩa là quan sát trong một phạm vi ngắn như vậy thì ta thấy mọi chuyện đều có lúc bắt đầu. Cái chùa này ở đâu? Từ lúc bắt đầu ta khai móng, đặt cái viên gạch đầu tiên. Tất cả mọi cái đều có lúc bắt đầu. Khoa học cũng chấp nhận điều đó và các tôn giáo cổ xưa cũng chấp nhận điều đó. Hai bên gặp nhau chỗ này và đều kẹt tại chỗ này.
[26:34]Để giải quyết cái bắt đầu này thì tôn giáo cho rằng bắt đầu của tất cả mọi sự vật sự việc, mọi trời đất này là do Thượng Đế. Cái câu trả lời đơn giản. Còn khoa học thì cho rằng cái sự bắt đầu của vũ trụ này từ một vụ nổ Big Bang. Hai người, hai bên bắt đầu giống nhau như vậy, nhưng mà cái bắt đầu mỗi bên có một cách khác nhau, nhưng giống nhau ở chỗ: phải có bắt đầu, không có bắt đầu thì không có gì hết. Ngược lại cả các tôn giáo đó và gợi ý cho các khoa học, đạo Phật đứng qua một bên, không mâu thuẫn, không tranh cãi, và đạo Phật nói thế này: "Trong phạm vi ngắn thì đúng là mọi thứ có bắt đầu,
[27:22]có chấm dứt, nhưng ở trên phạm vi vĩ mô toàn thể vũ trụ thì không có cái gì có bắt đầu và vĩnh viễn không có cái gì chấm dứt. Tất cả chỉ thay đổi từ trạng thái này sang trạng thái kia mà thôi". Cái câu nói này là vượt lên khỏi khoa học, vượt lên khỏi khoa học. Vì nói: "Nếu như vậy vũ trụ từ đâu?", "Vũ trụ tự có", "Vật chất từ đâu?", "Vật chất tự có, không cần ai tạo ra". Nói nhưng khái niệm của tất cả chúng ta, trong đầu chúng ta cứ in sâu cái quan niệm rằng cái gì cũng phải có bắt đầu. Bây giờ ta hỏi lại cái điều này: hai cộng với hai bằng bốn, cái đó có cần ai tạo ra không?
[28:13]Một cộng với một bằng hai, hai cộng với hai bằng bốn. Cái quy luật đó, cái sự thật đó có cần ai tạo ra không? Có không? Không. Hai cộng với hai buộc phải bằng bốn. Dù có 100 Thượng Đế cũng phải công nhận điều này, dù có một triệu các nhà khoa học cũng phải công nhận điều này, vì nó là hiển nhiên, không cần chứng minh. Hai cộng với hai bằng bốn là điều hiển nhiên, không cần chứng minh. Nên ta có những điều là obvious, hiển nhiên, không cần chứng minh. Mà ai buộc phải chứng minh một điều hiển nhiên, người đó kém trí tuệ. Có những điều hiển nhiên không được phép chứng minh, bắt chứng minh là ngu si.
[28:59]Giống như ngay cả toán học là một hệ thống chứng minh, nhưng đụng với định đề Ơ-clit rồi cũng phải dừng lại đó, không được chứng minh nữa và không thể chứng minh nữa vì nó hiển nhiên. Nên cái tận đầu mối của khoa học cũng là một điều không chứng minh. Giống như hai cộng hai là bốn là hiển nhiên, đừng ngu dại mà chứng minh. Cũng giống như định đề Ơ-clit, từ một điểm ở ngoài một đường thẳng, ta chỉ có thể vẽ một đường song song với đường thẳng đó và chỉ một mà thôi. Đó là định đề Ơ-clit này vĩnh viễn không có chứng minh, không cần chứng minh. Và nếu ai muốn chứng minh, người đó là ngu. Cũng như hai cộng hai là bốn, đừng chứng minh, chứng minh là ngu, hiển nhiên.
[29:46]Thì cũng vậy, vật chất này từ đâu ra? Không có bắt đầu và không thể chấm dứt. Hiện nay Mỹ phóng lên một cái kính thiên văn ở giữa không gian để đi nhìn ngược về vũ trụ, nhìn ngược về lịch sử vũ trụ. Và khi nhìn ngược lại, có thể họ đã phát hiện điều gì đó và họ giấu, giấu nhân loại. Vì nếu nói ra, nó tan vỡ hết cả hệ thống khoa học của họ. Ví dụ như các nhà khoa học tính toán cho rằng hơn 13 tỷ năm trước vũ trụ bắt đầu từ một vụ nổ, nhưng có thể cái kính thiên văn James Webb đó có thể đã nhìn ngược hơn 13 tỷ năm đó, tới 16, 17 tỷ năm và phát hiện vật thể vẫn đang tồn tại ở thời điểm đó. Trước 13 tỷ năm đó vẫn có các thiên hà, các thiên hà cổ.
[30:34]Hiện nay một vài cái thông tin đó đã được rò rỉ và các nhà khoa học đã gọi là panic, khủng hoảng, hốt hoảng trong giới khoa học. Vì sao vậy? Vì khi mà kính thiên văn nhìn tới sát 13 tỷ năm, có các thiên hà rất cổ. Nghĩa là nó đã xuất hiện từ rất lâu, từ rất lâu trước đó rồi. Và đến ở giai đoạn này, ta thấy ai cũng panic, ai cũng hốt hoảng. Các tôn giáo hốt hoảng, các nhà khoa học hốt hoảng, chỉ có một người bình thản mỉm cười. Đó là ai? Đạo Phật. Chính là đạo Phật.
[31:22]Vì những điều đó Đức Phật nói rồi. Tận cùng của các sự việc vật sự việc trong vĩ mô không hề có bắt đầu, không hề có chấm dứt.
[31:35]Đạo Phật bình thản, cứ cho khoa học tiến bộ, và khoa học tiến bộ đến đâu sẽ thấy rằng đạo Phật đã đứng đó rồi, đứng chờ đợi đó rồi và đã nói trước rồi. Nên ta rất may mắn khi ta được là con của Phật, ta đi theo một tôn giáo cực kỳ trí tuệ, cực kỳ chuẩn xác và đầy chánh kiến, nên ta cứ yên tâm làm con của Phật mà tu hành. Vậy.
[32:07]Bây giờ ta gạt qua một bên những cái lý luận đúng, sai, hơn, thua, lớn, nhỏ, đủ thứ, thì loài người chúng ta cần một điều chung, ai cũng phải cần. Tôn giáo phải cần mà khoa học cũng phải cần, đó là đạo đức. Vì nếu tôn giáo mà không có đạo đức thì anh trở thành một cái tổ chức có cái mưu tính lợi hại nếu không có đạo đức. Khoa học mà không có đạo đức thì anh dùng những sản phẩm của anh biến thành vũ khí giết hại lẫn nhau.
[32:44]Rồi chúng ta cũng vậy, trong gia đình ta cần đạo đức để bố mẹ yêu thương con cái, con cái kính trọng bố mẹ. Trong cộng đồng ta cần đạo đức để con người có cái tương tác tôn trọng, hỗ trợ, giúp đỡ lẫn nhau. Rồi trong phạm vi một đất nước ta cần đạo đức để người lãnh đạo thương dân và người dân ủng hộ, tôn trọng người lãnh đạo. Ở trong phạm vi toàn thế giới này ta cần đạo đức để các quốc gia sống hiền lành, thân thiện bên cạnh nhau.
[33:20]Nên đạo đức là một cái mẫu số chung, là một ước mơ chung, là một nhu cầu chung để đem lại cho chúng ta một cuộc sống hiền lành, an vui, hạnh phúc. Và đạo Phật là một nguồn đạo đức vô tận. Ta đi theo Đức Phật rồi, ta mãi mãi cải thiện, xây dựng tâm hồn mình với cái nguồn đạo đức vô tận đó không bao giờ hết, không bao giờ cạn. Và cứ mỗi khi ta thêm một chút đạo đức vào tâm hồn mình thì hạnh phúc xuất hiện đi theo bên cạnh ta. Vì sao? Vì đạo đức là gốc của hạnh phúc. Ta không cần tìm hạnh phúc, ta chỉ cần củng cố đạo đức rồi hạnh phúc tự nhiên sẽ đến. Và với Đức Phật, với đạo Phật, ta có một nguồn
[34:21]đạo đức vô cùng tận, không bao giờ cạn, để ta có thể tu dưỡng,
[34:28]an vui mà sống ở trong cái nguồn đạo đức vô tận đó. Và cái nguồn đạo đức của đạo Phật có thể cung cấp cho tất cả mọi người, mọi giới, mọi loài. Tôn giáo nào cũng cần cái đạo đức của đạo Phật. Cái lòng từ bi mênh mông, yêu thương tất cả, đây là điều mà tôn giáo nào cũng cần, khoa học nào cũng cần,
[34:53]vị lãnh đạo nào cũng cần, người người dân nào cũng cần, đồng bào nào cũng cần. Cái cái đạo đức đó là vô tận. Rồi vô số những cái ý niệm về đạo đức mà đạo Phật cho ta là không bao giờ không bao giờ
[35:13]phai nhạt, không bao giờ làm cho chúng ta thấy thấy thấy thấy đuối, lúc nào cũng làm cho tâm hồn ta vươn lên, nâng dậy đời sống ta bước tới. Nên đến với đạo Phật, ta đến với một nguồn hạnh phúc vô tận, vô biên. Thấy vô tận, vô biên đó rồi đi đến đâu? Đạo Phật ngoài đạo đức làm nền tảng, đạo Phật còn đưa chúng ta tới cái mục tiêu cao tột, đó là sự giác ngộ. Sự giác ngộ là cái gì mà nơi dưới cội cây Bồ Đề, hơn 2500 năm trước Đức Phật đã nhập định 49 ngày và đạt được sự giác ngộ đó, nhìn thấy tất cả chân lý của vũ trụ và mở ra một tôn giáo độc đáo cho loài người. Đó là lý do mà hôm lễ Thành Đạo vừa rồi,
[36:08]trước đoàn Tăng thống của Campuchia và trước nhiều người, Thầy đã tuyên bố yêu cầu UNESCO phải công nhận sự giác ngộ của Đức Phật là một di sản văn hóa phi vật thể vô cùng cao quý của nhân loại này.
[36:29]Sau cái lời kêu gạo đó kêu gọi đó, hơn 40 báo đài đã cùng đưa tin về cái nghi lễ Thành Đạo và cái lời kêu gọi đó. Và đặc biệt trong số 40 báo đài đó có báo dangcongsan.vn của ta cũng đưa tin luôn.
[36:50]Nên hôm nay vậy, trong cái bầu trời của chùa Viên Quang, mát mẻ hay ấm áp cả? Nói lạnh thì nó kỳ quá. Hơi hơi giá rét của cái đầu năm, nhưng lòng chúng ta cảm thấy ấm áp, vì chúng ta được quỳ dưới Phật đài, nơi cái khung trời của huyện Nam Đàn, quê hương của Chủ tịch Hồ Chí Minh, à ta quỳ dưới Phật đài. Trước mặt chúng ta, ta nhìn thấy những vị lãnh đạo yêu mến của đồng bào ta, của địa phương, nhân dân ta. Ta được nhìn thấy các huynh đệ mến yêu ở nhiều miền đất nước cùng về đây. Ta nhìn thấy các vị tôn túc ai cũng đẹp trai cả, à ngồi đây để chứng minh cho buổi lễ của ta, vậy.
[37:45]Đầu năm ta trở lại với văn hóa, cội nguồn của mình là hai việc: một, xây dựng lại cái lễ nghĩa, cái văn hóa của dân tộc ta; hai, cầu phúc cho nguyên một năm còn lại. Thì cái lễ nghĩa đó ta đã đi qua, rồi. Còn cái cầu phúc cho một năm còn lại thì ta vẫn tiếp tục đang làm bao gồm những việc như sau: một là phóng sinh. Hôm qua hả? Hôm qua chúng ta đã phóng sinh được 10 tấn cá ở trên sông Lam, được cái lữ đoàn công binh ở đây đã hỗ trợ hết lòng, à. Rồi ta sẽ trồng cây, à nơi nào ta trồng cây được, cái mảnh đất trống cứ trồng thêm cây, tạo nên sự sống cho địa cầu. Cái phóng sinh và cái trồng cây đều có ý nghĩa là tạo
[38:45]thêm sự sống cho địa cầu, ta không có sát sinh nha. Vì nếu ta sát sinh, ta chặt cây là ta tiêu diệt sự sống, đưa đến một cái quả báo xấu, ta bị tổn thọ, cái tuổi thọ ta bị ngắn đi. Nên ai mà muốn cho cái mạng mình lớn á, nói theo ngôn từ của dân gian á, cái mạng mình lớn, cái tuổi thọ mình dài, vui lòng trồng rất nhiều cây. Vì khi ta trồng cây, ta tạo nên sự sống thì tự nhiên sự sống của chính ta được bền vững. Đó là việc thứ hai, phóng sinh, trồng cây, rồi gì nữa? Đi thăm các cụ già neo đơn. Vì trong xã hội ngày hôm nay, con cháu cứ đi làm ăn xa, nhiều khi cả ngày tết ngày lễ cũng không về thăm
[39:34]ông bà, bố mẹ được thì chúng ta ở gần đâu đó biết có các cụ già neo đơn, vui lòng đến thăm các cụ. Có khi cụ không phải là bà con thân quyến của mình, nhưng với cái lòng từ bi của nhà Phật, với cái lòng yêu đồng bào của người Việt Nam, chúng ta cố gắng đi thăm các cụ già neo đơn, đem đến cho các cụ một nụ cười, một niềm vui gì đó để các cụ tiếp tục những ngày còn lại trên cuộc đời này nó tươi sáng hơn, nó bớt ảm đạm hơn. Rồi gì nữa? Ta đi nhặt rác ngoài đường. Phải công nhận rằng người Việt Nam ta còn một cái tật xấu chưa vượt qua được, đó là xả rác ngoài đường nhiều quá. Những ngày xuân ta đi trên những cái quốc lộ,
[40:26]quốc lộ thì rất sạch, nhưng ở mép hai bên quốc lộ rác nhiều quá, không biết ai xả và không ai nhặt. Thì không biết đến ngày nào ta có thể xử lý được bằng một chính sách gì của nhà nước, nhưng bây giờ trước mắt là người Phật tử của ta phải đi nhặt rác cái đã, đừng để ta mắt ta nhìn thấy rác, vì mắt ta nhìn thấy rác thì du khách ở nơi khác về cũng nhìn thấy rác nơi địa phương ta. Và đặc biệt cái người nước ngoài họ đến họ nhìn rác của người Việt Nam, trong lòng họ đánh giá thấp cả cái Việt Nam của mình. Nói Việt Nam giỏi thì giỏi thiệt, nhưng mà việc xả rác dở quá. Đây cũng là một việc làm phước, ta làm sạch môi trường, nha.
[41:06]Phóng sinh nè, trồng cây nè, thăm người già neo đơn nè, đi nhặt rác nè. Rồi gì nữa? Trong cái việc làm phúc, ta liệt kê đầu năm không có những việc thuộc về mê tín nha, không có thuộc những về mê tín. Nên ta cố gắng tránh mê tín, chỉ làm phúc, mà đầu năm làm phúc đúng đắn, chân chính thì ta tin rằng một điều trong suốt năm còn lại ta sẽ gặp những điều may. Những điều may đó có khi không phải là cái may lớn lắm, nhưng cũng giúp cho ta vượt qua nhiều cái xui rủi bất ngờ nào đó nha. Nên hôm nay vậy, ta đến đây gặp nhau
[41:48]dưới Phật đài quang minh, cùng nhau tụng kinh, lễ Phật, lễ Quốc Tổ, làm lễ cầu quốc thái dân an để củng cố tâm hồn mình cho suốt một năm. Và nhớ đừng quên một điều quan trọng trong đạo Phật là thiền định, vì thiền định sẽ là tương lai của nhân loại. Cả thế giới hiện nay bắt đầu người ta tìm hiểu về thiền, nhưng vì do mò mẫm nên có nơi tu đúng, có nơi tu sai, họ vẫn còn lúng túng, nhưng tất cả đều hiểu một điều: thiền là một điều gì đặc biệt mà rồi nhân loại phải bước tới. Còn ta ở đây, vì là đệ tử Phật nên ta đã có cơ hội tiếp cận được với thiền, nên phải cố gắng mà tinh tấn tu tập thiền định,
[42:35]dù rằng ngồi thiền rất là vất vả, nhưng không được mà lơi lỏng, dãi đãi. Nên xin kính chúc cho các vị lãnh đạo của ta được nhiều sức khỏe trong công việc, xử lý mọi việc cho dân cho nước được nhiều thuận lợi, được nhiều thành công. Và nếu ai có chữ phó trong năm tới thì bỏ bớt cái chữ phó giùm. Bỏ bớt đi ha.
[43:04]Đây có mình anh trưởng phòng là trưởng rồi thôi thì thôi, anh trưởng rồi thì hy vọng anh lên một cái phó nữa khác ha. Còn những ai mà đang phó, yêu cầu chấm dứt cái chữ phó, chúc cho các anh bỏ bớt cái chữ phó giùm, vậy. Xin chúc cho tất cả bà con Phật tử của ta Ở đây có ai phó không cà? Cũng hết phó luôn nha. Rồi mọi người được nhiều sức khỏe, được nhiều may mắn, thành công, rồi làm được nhiều việc phúc nha, để tất cả chúng ta cùng đủ khả năng xây dựng một tinh cầu giác ngộ. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[43:38]Thay cho lời của toàn thể đại chúng, xin thành kính tri ân những lời dạy dỗ, chỉ bảo vô cùng quý báu của Thượng tọa. Và đó cũng là hành trang cho chúng con vững bước trên đường tu học của mình. Chúng con xin cung thỉnh Thượng tọa về bàn chứng minh. Và