[0:02]Ở đây cũng nhiều người chắc là cũng có cúng dường vào trong tượng phải không à? Nhiều người cúng mà cũng không nói. Có người cúng nhiều, người cúng ít. Mà với tượng Phật lớn như thế này, đẹp như thế này thì ai mà đã góp cái phần công đức để làm nên thánh tượng này thì ta yên tâm là đời đời ta được rất nhiều phước lành. Cái phước lành đầu tiên là ta sẽ được cái thân thể trọn vẹn, bền chắc, khỏe mạnh, cứng như đá granite. Cái công đức thứ hai là cái thân của ta sẽ rất là xinh đẹp. Và cái thứ ba là ta gieo được một cái hạt giống giác ngộ nha. Vì người nào cũng vậy, ta cúng dường thánh tượng là đều gieo cái hạt giống giác ngộ sau này.
[1:02]Vừa đẹp mà vừa tinh tấn tu hành tốt thì thôi còn gì quý bằng, phải không à? Hôm nay là ngày mùng 1, ngày mùng 1 mà ta có mặt ở đây rất là sớm chứng tỏ rằng cái tấm lòng của ta đối với chùa, đối với Phật pháp thật là sâu đậm, thật là lớn lao. À, Phật thì cứ tính vậy đó, từ mùng 1 cho tới mùng 6 mà xếp loại Phật tử, nghĩa là ai cứ đến sớm ngày nào thì đó là cái con ruột của Phật là lớp thứ nhất, mùng 2 thì là lớp thứ hai, mùng 3 lớp thứ ba, mùng 6 là lớp thứ sáu, mùng 7 thì bắt đầu là con ghẻ. Như vậy ở đây mùng 1. Chúng
[1:49]ta thấy à tới ngày bắt đầu trước Tết như ở Trung Hoa gọi là xảy ra một cuộc đại di dân. Vì mấy trăm triệu người Trung Quốc họ đi về quê ăn Tết, mà cái lượt đi lượt lại tính ra là hơn một tỷ lượt người đi. Trên thế giới có nhiều lần có những cuộc di dân, nhưng mà không bao giờ có tới con số là mấy trăm triệu người. Ví dụ như à có một lần đó có một đợt di dân khoảng mấy trăm nghìn người, lần nào nhiều thì một triệu, hai triệu người, nhưng cho đến cái thời hôm nay, một lần Tết như vậy Trung Quốc họ rùng rùng rùng rùng đổ ra đi. Và Việt Nam mình cũng vậy, tới những ngày này thì là người ta đi về quê ăn Tết, bỏ lại cái thành phố vắng vẻ.
[2:40]Thế tại sao như vậy? Nó là một tiếng réo gọi thiêng liêng nào đó mà Tết
[2:51]cái ngày Tết á bị người ta bị một cái tiếng réo gọi thiêng liêng là phải sum vầy,
[3:00]phải gặp nhau, phải đoàn tụ gia đình. Đó, nên nơi nào
[3:09]là cái nơi mà nghĩa tình nhất của cuộc đời ta thì Tết ta ta phải về đó.
[3:17]Cái ý nghĩa Tết là như vậy.
[3:21]Vậy mà ngày mùng 1 Phật tử về đây có nghĩa là cái nghĩa tình lớn nhất của cuộc đời quý Phật tử là đặt ở... Đặt ở đâu? Nói lại cho đúng coi. Đặt ở đâu? Đặt ở đâu? Không, đặt cho cái ông này.
[3:51]Rõ ràng cái nghĩa tình lớn nhất của đời mình mình đặt cho Phật. Mà mà nghĩa tình của mình đã đặt hết cho Phật thì nó thành một cái nhân quả, nhân quả. Ví dụ như vầy, ví dụ như người con đi làm ăn xa, cái tới Tết cứ cố gắng hết sức để về với bố mẹ mình. Một năm chỉ về với bố mẹ được có vài ngày, còn lại là vì cuộc sống mưu sinh, phải ở xa bố mẹ, rất khó khi về, nhưng chỉ cần ngày Tết về được thôi thì đã thành được cái đạo hiếu. Và đã thành được cái đạo hiếu rồi thì ta bảo đảm một điều cái người này lúc già không cô đơn. Không cô đơn. Dù một năm rất ít về, nhưng tất cả tấm lòng, tất cả nghĩa tình đã đã về với bố mẹ mình.
[4:46]Cái đạo hiếu đã thành rồi nên chắc chắn là về già không cô đơn vì có nhân, có quả. Cái nơi mà cái tiếng réo gọi thiêng liêng vào cái ngày Tết gọi ta thì nó thành cái nhân, cái quả. Thì cũng vậy, cái ngày mùng 1 Tết, ta bị cái tiếng réo gọi thiêng liêng của cái đấng từ bi gọi thì ta về đây ta cũng gieo thành một cái nhân, một cái quả. Và điều đó bảo đảm cho ta một điều về già ta không cô đơn. Ta không cô đơn. Cái không cô đơn của cái người mà con đối với bố mẹ là một cái không cô đơn kiểu khác. Còn cái không cô đơn của một người đặt nghĩa tình với Phật cũng là một cái không cô đơn, không cô đơn kiểu khác.
[5:35]Ví dụ người con có hiếu với bố mẹ, ngày Tết về sum vầy với bố mẹ thì nó thành cái đạo hiếu, thì chắc chắn cuối đời cái người này sẽ được con cháu mình yêu thương, chăm sóc gì đó, vì cái nghĩa tình của ngày thiêng liêng nhất đã đặt nơi đó. Còn chúng ta cái ngày nghĩa tình thiêng liêng nhất ta đặt nơi Đức Phật, về già ta cũng không cô đơn, nhưng cái kiểu không cô đơn của ta là chúng ta sum vầy trong đạo lý, trong sự tu tập. Thầy nói rồi mọi người coi sau này có đúng hay không. Cứ ta gieo cái nhân như thế này, cái ngày thiêng liêng ta về với Phật như thế này thì sau này ta già dần, già dần có thể ta không có gần con cháu đâu,
[6:28]nhưng mà tự nhiên huynh đệ, đồng đạo gắn bó, đùm bọc, yêu thương, đỡ đần nhau. Và ta vẫn sống hết một cái đời tuổi già êm ấm rồi ra đi trong hào quang của Phật, vì nghĩa tình ta đã đặt nơi Đức Phật. Ta yên tâm điều đó, đừng sợ nha.
[6:56]Rồi ta thấy à có những người mấy xe cộ bắt cực quá cái họ chạy bộ họ về quê, đi cả mấy trăm cây số về. Về tới nơi không ăn Tết gì được nữa, mệt quá. Rồi còn có người nằm vật vã ở bến xe, bến tàu để được về quê, hành lý kéo đi quá chừng. Họ mang theo cả cái trái tim, cả tình yêu thương về với quê nhà của mình. Mà quê nhà mình là cái gì? Cũng chỉ là một căn nhà nghèo thôi, nhưng mà đầy hạnh phúc. Mà tại sao hạnh phúc? Bởi vì nơi đó có người yêu thương ta, có người ta yêu thương. Hạnh phúc chỗ đó đó, chìa khóa nằm nơi chỗ đó. Hạnh phúc là nơi nào? Tổ ấm là nơi nào? Là nơi mà có người yêu thương ta và có người ta yêu thương.
[7:48]Giống như bây giờ nơi chùa này vậy,
[7:52]quý thầy yêu thương các Phật tử, có không kìa? Có thấy không kìa? Thấy không? Và quý Phật tử thì có yêu thương quý thầy không? Cũng có ha.
[8:12]Đông quá thì không biết có không thể hiện được như trong gia đình mình chỉ có vài người, nhưng mà đông quá nó lại có một cái vui khác, nhưng cái quan trọng là ta yêu thương nhau. Nên nhiều người về chùa rồi thấy vui. Có mấy em thanh niên về chùa phụ gói bánh tét trước Tết, định phụ gói xong rồi mới từ giã chùa mới về nhà ăn Tết, nhưng ở gói vài bữa xong cái bắt đầu tìm cách trốn nhà ở lại chùa ăn Tết luôn, vì ở đây vui quá. Có có em thì về nhà ăn Tết, về tới nhà rồi bắt đầu mới nói với các bạn: "Thôi chắc tao lên chùa quá, ở nhà buồn quá không có gì hết trơn á, tao lên chùa vui hơn." Là thấy chùa vui hơn.
[9:01]Mặc dù là vẫn phải về nhà với nghĩa tình, với bổn phận nhưng lại thấy chùa vui hơn. Lý do tại sao thấy chùa vui hơn? Vì hình như là nơi đây có tình yêu thương rõ ràng hơn, hình như vậy. Mà cái tình yêu thương ở đây thì làm sao thể hiện được? Thầy cũng không thể nào yêu thương, chăm sóc được từng người, nhưng mà ta nhận được cái tình yêu thương từ nơi Đức Phật rồi ta yêu thương nhau. Từng lời nói, từng cử chỉ, từng cái mời mọc, từng ánh mắt, từng sự chăm sóc mà ta hiểu rằng là mọi người bước vào cái không gian này, ta phải yêu thương nhau. Ta sống được những ngày giờ đầm ấm, yên vui, thanh thản.
[9:51]Đúng là khi rời bỏ cuộc đời tất bật, xô bồ, ta về đây ta tìm được một cái không gian đầm ấm, thanh thản và hạnh phúc. Và hạnh phúc chính là yêu thương rồi thanh thản. Không có gì phải phức tạp, không có gì phải lo nghĩ, không có gì phải đấu đá, ta thấy đúng đó là hạnh phúc. Trước đây ta nghĩ hạnh phúc là cái gì mà ta phải đấu đá để giành được nó, bây giờ mới biết rằng hạnh phúc là cái gì ta buông hết thì cái đó mới là hạnh phúc. Ta buông hết cái sự xô bồ, đấu tranh, hơn thua, ích kỷ để chỉ còn lại một cái gì đó trong nội tâm ta gồm hai điều: một là sự thanh thản, hai là sự yêu thương. Bỗng nhiên từ hai điều đó cộng lại hay hai điều đó nhân với nhau,
[10:42]tức là thanh thản nhân với yêu thương, kết quả bằng bằng hạnh phúc.
[10:52]Thanh thản và yêu thương bằng hạnh phúc. Nhưng ta hiểu điều này, ta hiểu điều này rồi thì ta cảm thấy ta có bổn phận
[11:04]bổn phận. Ta hiểu rằng thanh thản cộng với yêu thương thành ra hạnh phúc thì ta cảm thấy mình có bổn phận. Bổn phận gì?
[11:21]Bổn phận phải yêu thương nhau. Bổn phận phải giúp nhau tìm được sự thanh thanh thản trong tâm hồn. Khi mình hiểu được chìa khóa của hạnh phúc là thanh thản và yêu thương.
[11:39]Khi mình cảm nhận được cái sự thanh thản, yêu thương trong cái không khí của chùa, mình thấy hạnh phúc thì mình hiểu được cái bổn phận của mình từ đây đối với cuộc đời, đối với mọi người bên ngoài kia. Ta sẽ mang cái sự thanh thản, yêu thương từ nơi cái không khí của chùa mà ta học được, ta đem về ta tặng cho cuộc đời. Ta sẽ sống để đem yêu thương và giúp cho mọi người thanh thản. Có nghĩa là ta đem cho mọi người hạnh hạnh phúc, vậy thôi. Nói: "À, à tôi muốn cho bạn hạnh phúc, anh muốn cho em hạnh phúc, ba muốn cho con hạnh phúc." Hạnh phúc là cái gì? Hai điều: yêu thương và và thanh thản, vậy thôi. Thì đó.
[12:28]Nhưng hôm nay cái thanh thản thì ta khoan nói, để dành mấy mùng khác nói. Hay hôm qua nói rồi, đêm Giao thừa hôm qua nói rồi, hôm nay thầy nói về yêu thương một chút. Yêu thương thì ta nghe nhiều lắm rồi, đến đâu cũng đòi nhau thương yêu nhau, triết lý nào cũng nói yêu thương nhau, bài ca nào cũng nói yêu thương nhau, bài thơ nào cũng nói yêu thương nhau, đạo nào cũng nói yêu thương nhau. Ta nghe nhiều lắm rồi, nhưng mà
[12:59]ta vẫn chưa yêu thương được nhiều vì cái yêu thương rất là là khó. Hôm nay thầy không có hướng dẫn cách yêu thương, thầy chỉ phân tích hai cái tính chất của sự yêu thương, hai mức độ của sự yêu thương, hai tầm bậc của sự yêu thương để ta chọn lựa cái cách mà ta yêu thương mọi người chung quanh mình. Có hai cái cách: một là yêu thương cạn, hai là yêu thương sâu.
[13:29]Một cách là yêu thương cạn, yêu thương hời hợt; và một cách là yêu thương sâu sắc, sâu sắc chứ không phải sâu đậm, tại sâu đậm nhiều khi nó cũng hời hợt nữa. Hai cách yêu thương. Và vì đâu ta có yêu thương? Ta sẽ phân loại vì đâu ta có yêu thương, sau đó ta sẽ chọn cái cách ta yêu thương: yêu thương hời hợt hay là yêu thương sâu sắc. Nhưng vì đâu ta có yêu thương? Ví dụ: yêu thương vì thói quen, vì sở thích, chẳng cần duyên nợ gì. Ví dụ như người có cái tính yêu chó, thấy chó là thương, chẳng cần mình với nó có duyên gặp ta. "À, Ki Ki lại đây Ki." Kiếm gì cho nó ăn, vì chỉ vì nó là con chó. Mà vì sao?
[14:19]Vì mình có cái tính yêu chó. Hoàn vì năm nay là năm con con chó. Và cái cái sở thích đó nó tự nhiên nên thấy chó là thương. Có không ạ? Có không? Có người thấy chó là thương, nhưng có những người thấy chó rất ghét. Nhưng có những người thấy chó là thương thì cái thương này không cần duyên nợ. Hoặc là có những người hễ mà thấy ai đẹp thì thương, chẳng cần duyên nợ. Hễ mà nhìn ti vi xem phim Hàn Quốc thấy soái ca là mê. Hễ qua Việt Nam mà ra phi trường đón rần rần. Mà hỏi: "Ủa, mình có duyên nợ gì với ổng không?" Chả duyên nợ gì cả, chỉ làm phiền người ta. "Mà bởi vì tôi có cái sở thích là thấy trai đẹp tôi mê thôi,
[15:07]đừng thắc mắc." Hoặc là đàn ông cũng vậy, thấy gái đẹp thì thương thôi. Rất là từ bi, hễ thấy gái đẹp là thương, chẳng cần duyên nợ gì. Cái đó gọi là gì? Tức là là sở thích, thói quen chẳng cần duyên nợ. Đó là một lý do để ta yêu thương. Còn hạng thứ hai là hạng yêu thương vì ta có duyên nợ. Ví dụ như là hai người cưới nhau vì vợ chồng thì thương nhau, đó là duyên nợ. Như hồi xưa thầy nhớ thầy có ông ngoại thì ông thì là cái người cũng uyên bác, cũng thông minh, giỏi việc. Bà thì lù khù mà quê mùa, nói chung chẳng có gì đặc biệt. Rồi sau này con cháu mới hỏi: "Ủa, vậy rồi sao hồi trước mà ông ngoại đi đâu mà lại cưới bà
[15:56]ngoại?" Nói ông cũng đi học, trên đường đi thấy một cái cô gái gánh cái bán hàng rong, nhìn cổ thương chịu không nổi. Thế là cứ trông chờ gặp cổ rồi từ từ làm quen. Quen rồi cái xin cưới rồi được rồi bây giờ đẻ ra một đống con cháu vậy thôi, cũng chả hiểu tại sao. Thì hồi đó mình nghe thì mình nói tự nhiên mà đi đang đi học ngon lành, đẹp trai đi học ngon lành gặp cái bà bán gánh hàng rong bỗng nhiên bị tiếng sét ái tình đánh một cái bốp một cái bể vỡ cái tim. Mình nghĩ tức cười. Nhưng khi mình hiểu đạo rồi thì mới biết đó là cái gì? Duyên nợ. Hai người này là duyên nợ vợ chồng, cho nên họ bị cái tình thương không hiểu được, không lý giải được.
[16:36]Đừng có nói lý do. Đừng có nói lý do: "Trời ơi sao phải môn đăng hộ đối đi, người phải tương xứng, phải tưa hợp nhau này kia nọ chứ sao kì vậy, chọn ai kì?" Đừng giải thích lý do vì nó là duyên nợ, không lý giải được. Giống như có cô Phật tử cổ mới tâm sự với với thầy, cô nói: "Cái ngày đầu tiên con gặp ảnh tự nhiên con hiểu anh này sẽ là chồng mình. Rồi con cứ chờ cho ảnh dụ con, mà đúng ảnh dụ con thiệt rồi cưới luôn. Đẻ ra bốn đứa, xong, hết phim." Cứ vậy, đó đó là một dạng duyên nợ. Thì hoặc là bây giờ tại sao mình đầu thai vô làm con trong gia đình? Bởi vì duyên nợ, cho nên buộc phải thương nhau.
[17:18]Ở trong gia đình đó mà cứ phải chăm lo cho nhau một cách tự nhiên cái nó càng lúc nó thành cái tình gia đình sâu đậm. Hoặc là hoặc là bạn bè, bạn học ngồi học cùng lớp với nhau nó cũng thành duyên thành nợ rồi rồi thương nhau. Hoặc là sếp với nhân viên, vân vân cũng là nhân duyên từ nhiều kiếp cái thành ra phải phải phải thương nhau là vậy. Đó là trường hợp thứ hai là có duyên nợ. Trường hợp thứ ba là do ngưỡng mộ. Ngưỡng mộ là sao? Tức là có những người nào đó họ họ tài giỏi quá, họ có cái gì đặc biệt quá, họ gây được ảnh hưởng tốt với mọi người quá cái mình ngưỡng mộ. Khi mình ngưỡng mộ thì thế nào mình cũng làm sao? Cũng thương.
[18:06]Thì cái lòng cái cái tình yêu thương này nó là một điều rất tự nhiên là mình thương vì ngưỡng mộ. Nhưng mà cái lòng thương đó có khi nó dừng lại ở một mức độ đàng hoàng, trong sáng; nhưng cũng có khi nó nó đi hơi xa, nó đi hơi xa. Đi hơi xa thì mình cần phải cầm dây cương mình kéo lại, nha, vậy thôi chứ không gì. Đây là cái tâm lý của sự yêu thương vậy. Cho nên ví dụ như bây giờ có một cái ông bác sĩ tài giỏi, ổng chữa bệnh rất hay, rồi ổng làm được nhiều điều, ổng trình những luận án và những công trình, thế là nổi tiếng quá chừng. Thế là nhiều khi mình tiếp xúc những cái con người mà tài hoa
[18:49]như vậy mình ngưỡng mộ, ngưỡng mộ rồi mình cái thương thầm. Đó, cái tâm lý ngưỡng mộ rồi thương thầm. Ở đây có ai đã trải qua tâm lý đó chưa? Có không? Không có ai hả? Ồ, rất đặc biệt nhờ. Rồi một dạng thứ tư là yêu thương là do đạo đức. Yêu thương do đạo đức. Yêu thương do đạo đức là làm sao? Tức là bây giờ thế này: ví dụ ta đến với Phật pháp, ta học đạo đức, ta học từ bi của Đức Phật. Thế là trong cái ngày hội, ngày Tết như thế này ta gặp nhau như thế này, chẳng ai quen ai cả. Mọi người đều là bốn phương trời tụ hội lại, xa lạ, không quen. Nhưng vì đạo đức của Phật dạy nên ta buộc lòng mình ta yêu thương mọi huynh đệ đã đặt chân về đây.
[19:49]Thì cái mà buộc mình phải yêu thương đó thì cái sự yêu thương đó là do đạo đức, là do đạo đức. Hoặc là mình ở trong xóm, trong làng mình cái mình nhìn qua cái nhà bên kia mình thấy có một cái người già
[20:07]họ sống cũng cô đơn, con cháu lâu lâu mới về, một mình bà cụ lủi thủi lủi thủi, ông thì mất rồi. Thì lâu lâu mấy đứa nó xẹt qua, vài ba ngày mấy đứa con cháu nó xẹt về nó coi chút xíu rồi nó cũng đâm đầu nó chạy mất để mà lo công ăn việc làm. Thì mình thương. Mình thương cái mình cứ tranh thủ rảnh chút cái chạy qua thăm bà, nấu miếng cơm hay có gì ngon đem cho bà ăn. Đó cũng là một cái yêu thương. Cái yêu thương đó là do gì? Do đạo đức. Đó, chính vì ta có đạo đức nên ta yêu thương người. Đây là một dạng thứ thứ tư là từ đạo đức mà ta yêu thương. Rồi cái đạo đức nó buộc ta yêu thương nhiều thứ lắm.
[20:44]Người mà có đạo đức rồi cái tình thương họ mênh mông à. Gặp ai họ cũng yêu thương và tìm đủ lý do để yêu thương mọi người. Yêu thương từ con vật, từ con chó, con mèo, con chim, con cá gì đó; rồi cái người này người kia họ gặp họ buộc họ phải yêu thương. Nên cái cái yêu thương mà từ đạo đức thì nó rất là là lớn. Còn một cái yêu thương nữa là do bản năng. Bản năng là Cái thiên nhiên gài vào trong gen của chúng ta, nó buộc ta phải có cái tham ái, không cần nhân đời trước, không cần duyên đời trước. Hễ mà cái người nào mà bị bản năng kích thích cái là ta thương liền. Ví dụ như hồi nãy nói cái sở thích là ta thương cái người trai đẹp hay
[21:29]ta thương gái đẹp, cái sở thích đó nó cũng là một dạng bản năng. Mà cái bản năng thì nó mạnh hơn. Nghĩa là khi mà cứ người nam, người nữ ở gần nhau, cái bản năng khởi lên là thương nhau. Cái thương đó nó chả gì yêu thương cả, cũng phải là chẳng duyên nợ gì cả, mà nó là bản năng. Nên ông bà mình mới nói cái câu là gì: "Lửa gần rơm lâu ngày cũng bén." Đó, vân vân. Cái đó gọi là vì bản năng. Đó, nó nó nó bản năng. Hoặc là khi một cái con vật mà nó đẻ con nó ra thì nó phải yêu thương con nó. Nó yêu thương rất là đậm đà, rất là dạt dào, rất là tha thiết nên gọi là bản năng. Nên tại sao ta tôn thờ tình mẹ, bởi vì người mẹ yêu thương cách
[22:16]bản năng, yêu tự nhiên, yêu dạt dào, yêu vô điều kiện, yêu cho con mình nó hư luôn cũng yêu, chìu nó hư luôn cũng yêu. Cho nên nên ta mới có những bài nhạc ca ngợi tình mẹ. Ta ca ngợi tình mẹ vì ta cảm động trước cái tình thương của người mẹ, nhưng thực sự sự thực là đó một loại tình thương bản năng. Chứ người mẹ cứ thương con mà bất kể lý do. Con nó hư cũng thương, đi ăn cướp của cũng thương, giết người cũng thương, chẳng cần lý luận gì cả, gọi là loại thương của bản năng. Nên có bài nhạc mà của Trần Tiến mẹ ơi đó: "Thế giới mênh mông mênh mông không bằng nhà mình", đó. "Mẹ ơi, phú quý vinh quang vinh quang không bằng
[22:54]có mẹ." Cảm động như vậy, bài rất là hay. Nhưng bởi vì cái tình thương của người mẹ là bản năng. Còn tình thương của người cha cũng là bản năng, nhưng mà nó có lý trí nhiều hơn, nên người cha lúc nào cũng hơi khô khô khô khô là vậy. Đó, ừ. Rồi có những trường hợp là ta không yêu thương, lẽ ra ta phải yêu thương. Ví dụ, ví dụ như hai vợ chồng sống với nhau thì lẽ ra phải yêu thương, nhưng đến một ngày nào đó bỗng nhiên hai người không thương nhau nữa, hay một người không thương người kia nữa mà chẳng biết lý do. Có những người vợ họ tâm sự: "Bỗng nhiên ảnh cứ lạt lẽo với con cũng không thèm nói
[23:36]chuyện với con nữa." Hỏi lý do, nói hỏi lý do nói: "Đâu có lý do gì, tui đâu có ghét bà gì đâu." Nhưng mà không thích nói chuyện, không thích gần gũi, thích đọc báo, thích cầm máy điện thoại lên coi Facebook rồi thích nói chuyện bạn bè, còn gặp vợ lảng lảng đi không nói chuyện. Vậy mà hồi xưa là ảnh thương con ghê gớm, nói tự nhiên hết thương. Mà lẽ ra phải thương, lẽ ra phải thương nhau suốt đời, nhưng mà bỗng nhiên tự nhiên hết thương hổng biết tại sao. Hoặc có những bậc cha mẹ cũng vậy, mình đẻ con ra đáng lẽ mình phải thương, nhưng mà có những bậc cha mẹ chẳng thèm thương con luôn, bỏ con mù lăn mù lóc, thậm chí đánh đập con dã man.
[24:11]Có vài trường hợp mà ngược đãi con kỳ lạ trên thế giới họ đăng tải, đó là những trường hợp mà không thương mà đáng lẽ ra phải phải thương. Đó, vì sao vậy? Vì những người này giống như duyên nợ hết, hay là bản tính ác độc, hay là họ không có đạo đức. Đó, có những trường hợp ta có trách nhiệm phải thương nhau mà lại không chịu thương. Nhưng mà bây giờ ta nói về hai cái dạng thương: thương nông cạn và thương sâu sắc có trí tuệ. Cái người mà không thương, bữa nay ta không có bàn. Ta chỉ bàn cái người mà thương nhau. Thường là khi ta thương nhau thì ta làm cái gì cho nhau?
[24:54]Thứ nhất là mình nói, phải không ạ? Thứ hai là gì? Mình đụng chạm. Ví dụ như là cha mẹ thương con bồng đứa con lên phải không ạ? "Trời ơi, cưng quá nè!" Ôm nè, hun chóc chóc vậy đó, tức là mình thích đụng chạm, ừ vậy. Thứ ba là gì?
[25:17]Thứ ba là, cái này mới là người ta đã định nghĩa rất là đúng: "Yêu là tốn ở trong nhà một mớ", có đem cho, đấy, san sẻ vật chất. Cho nên mình thương ai nhiều là mình cứ tìm cách mà đem tiền cho người đó, đem kẹo cho ăn, đem cơm cho ăn, đem bánh cho ăn, đem tiền cho bỏ túi, rồi có vàng cho vàng, có nhẫn cho nhẫn, có xe cho xe, đại khái là cho người ta. Nên rõ ràng, tình yêu thương là một dạng kích thích để ta trả nợ. Ta trả nợ. Ta thương ai là ta mắc nợ người đó. Giống như thầy, thầy nguyện lòng thầy yêu thương mọi người có nghĩa là thầy mắc nợ mọi người.
[26:07]Đừng cười, đây là cái thật lòng. Vì sao vậy? Vì trong nhiều kiếp thầy cũng chịu ân nghĩa của rất nhiều người, nên cứ từ khi bắt đầu biết đạo, cái lòng cứ phải quán yêu thương. Và cả cuộc đời cứ nghĩ đến cái chuyện yêu thương mọi người. Tuy nhiên là thầy càng yêu thương chừng nào thì thầy không tốn tiền mà như người ta tốn tiền lại cho thầy thì phải á. Vì ông thầy hổng có đủ tiền, chứ nếu đủ tiền thầy cũng cho hết á. Nhưng mà nhưng mà đây cái nguyên tắc bình thường của chúng ta, ta có mấy bước thế này. Cái biểu hiện đầu tiên của tình thương yêu là nói nha, nói bày tỏ bằng lời nói. Không nói được thì viết thư, viết thư mà không gửi được thì ta ném qua cửa sổ.
[26:55]Còn bây giờ có email thì email, không email thì nhắn tin, không nhắn tin thì Facebook, không Facebook thì đủ thứ trò đại khái vậy. Phải phải nói cho người người kia biết rằng mình yêu thương. Thứ hai là tìm cách gần gũi, xúc chạm, và thứ ba là có tiền đưa từ từ, đó là ba đấy. Nên nếu mà ta khôn á mình tới hai bước thôi, đừng có bước thứ ba thì đỡ tốn tiền. Còn mà yêu cho trọn vẹn đi luôn ba bước thì có nhiêu tiền mất hết. Bởi vì có một nhà thơ đã nói rồi đó: "Yêu là mất ở trong nhà một mớ" là vậy đó, ừ vậy. Thì đây là cái bước yêu thương cạn. Đố mọi người biết tại sao phương Tây họ hay ly dị, mặc dầu buổi đầu họ thể hiện sự yêu thương với nhau rất
[27:40]là mặn nồng, đậm đà, nhưng rồi lại rất dễ ly dị? Đố ai biết tại sao?
[27:55]Việt Nam mình hổng mắc cái đó nên ít ly dị hơn, nhưng bắt đầu bắt chước rồi. Đây, thầy nói ra nha rồi để ý nha. Chúng ta có chứng kiến một cái cảnh cầu hôn của người Tây phương chưa? Có chứng kiến chưa? Cái người đàn ông quỳ xuống phải không, quỳ một chân trước người con gái, đưa cái hộp có cái nhẫn ra, nha, ừ. "Em làm vợ anh nhé!" Cô kia cô ẹo qua ẹo lại, cô cảm động quá, lấy cái tay đeo nhẫn vô, rồi sau này sẽ ly dị. Nói: "Ủa, sao vậy?" Tại vì quỳ.
[28:34]Khi ta thương ai, ta thương quá rồi ta chìu quá. Quỳ, đưa cái bản ngã của người con gái lên. Cái người con gái trở thành nạn nhân của cái sự yêu thương. Chứ ban đầu người con gái họ không hư như vậy đâu. Người con gái ban đầu họ cũng biết đi chùa Phật Quang, họ cũng biết tu tập dữ lắm. Nhưng vì có một cái thằng cha chả quỳ xuống trước mặt mình, chả nói chả yêu thương mình suốt đời, bản ngã mình lên mây. Bắt đầu khi bản ngã lên rồi, cái tính khí mình nó thay đổi, nay giận, mai hờn, nay thương, mai trách. Cái đàn ông họ mới nói: "Đàn bà là một cuốn sách mà không thể đọc được. Nay đọc trang này, mai đọc trang khác,
[29:14]tánh tình thay đổi chóng chóng không biết lý do." Thật ra tại họ không biết nguyên tắc, nguyên tắc này bản ngã lên cao thì cái tâm lý tình cảm người ta nó biến động bất ngờ, lý do. Mà tại sao bản ngã nó lên cao? Tại cái thằng cha đó quỳ xuống.
[29:36]Yêu thương nông cạn, ta chiều chuộng, làm tăng cái bản ngã của người mình yêu thương, và làm hư cái người mình yêu thương. Nên cái người mà được yêu thương, vô tình trở thành một nạn nhân, chứ không phải là mình được yêu thương là sung sướng đâu. Nên ta nhớ lại trong cuộc đời mình, ai mà thương mình quá chính là cái người hại mình. Cho nên ta yêu thương ai, ta nén lại trong lòng, giấu lại trong lòng cho kỹ. Chứ còn cái yêu thương nó cứ bồng bột, nó cứ sôi động lên, nó cứ muốn bày tỏ, cứ phải nói, cứ phải gặp gỡ và cứ phải đưa tiền, rồi cứ phải quỳ xuống, nên phải kềm chế lại. Nhớ như vậy. Nên cái sự yêu thương khôn ngoan sâu sắc có
[30:29]trí tuệ là yêu cách khác, không có chìu. Còn đa phần, khi ta thương ai là ta mắc nợ người đó. Khi mắc nợ rồi ta cứ phải bày tỏ tình cảm chiều chuộng, là muốn cho người đó vừa lòng, muốn cho người đó hài lòng, muốn người đó thương lại mình. Làm sao cho người đó hài lòng, vừa lòng, thương lại mình, cho nên ta có nhiều cái hành động và cái hành động đó làm cho cái người kia tăng bản ngã lên. Nhớ như vậy. Và cái tăng bản ngã lên là giết người ta! Nhớ như vậy. Bởi nói tại sao nói: "Con hư tại mẹ", mẹ thương con một cách bản năng, con nó cỡ nào cũng chìu, giết cuộc đời nó luôn, không dạy được. Nên có những cái người mẹ vĩ đại là những người mẹ thế nào?
[31:12]Thương con mà kềm chế trong lòng, mà dạy con rất nghiêm khắc, đó là những người mẹ vĩ đại. Còn đa phần những người mẹ giết con mình bởi yêu thương cạn cợt, yêu thương chỉ có nuông chiều, yêu thương chỉ muốn làm sao cho con mình vui. Đó, chỉ muốn cho con mình vui và chỉ muốn cho con mình hết phước cho lẹ. Đó, ta nhớ một điều thế này: Cái cách ta yêu thương làm cho cái người mà ta yêu thương đó hết phước rất là nhanh. Là rõ ràng ta hại nhau. Đó là một loại yêu thương nông cạn. Cho nên là ta thấy cái cái thương yêu nông cạn là chiều chuộng làm cho cái người mình yêu thương hết phước, và cái người được yêu thương vô tình trở thành cái nạn nhân.
[32:00]Nên cái cách yêu thương đó, sự thực không đem lại cái hạnh phúc lâu bền cho nhau. Ta sửa lại một cái lối yêu thương khác.
[32:12]Ta làm sao cho cái người mà ta yêu thương càng lúc càng diệt trừ được bản ngã, đó.
[32:22]Muốn cho cái người ta yêu thương càng lúc càng diệt trừ được bản ngã để người đó tăng trưởng được đạo đức, tăng trưởng được phước duyên thì ta làm sao? Thì ta làm sao?
[32:38]Thứ nhất, ta phải rủ cho bằng được đi chùa.
[32:48]Khi ta đưa cái người ta thương yêu về tới chùa Phật Quang rồi thì ta làm sao? Nói: "Em cứ đi bưng cơm cho mọi người để em thấy được cái tình yêu thương ở trong đạo".
[33:05]Bưng cho tới khi nào bắt đầu hạnh phúc luôn vì cái việc mà mình biết phục vụ người khác. Cảm thấy cuộc đời mình hạnh phúc khi mình được phục vụ cho mọi người thì lúc đó ta đã thành công rồi, ta xây dựng được cái tâm hồn của người mình yêu thương rồi. Cha mẹ yêu thương con cái cũng vậy, không phải là: "Con ăn gì không mẹ lấy cho con nha? Con mặc không? Ờ ờ để mẹ giặt đồ cho con nha". Cái đó làm con mình hư. Hãy đưa nó lên chùa Phật Quang, nha. Con đi coi coi mọi người ai cần gì ăn, bưng cho người ta ăn, cần gì uống, bưng cho người ta uống. Đó mới là tình yêu thương chân chính. Nên cái tình yêu thương sâu sắc là làm cho cái người mình yêu thương
[33:48]giảm bớt cái bản ngã và tăng được công, tăng được công đức. Cái đó mới là tình yêu thương sâu sắc. Nhưng mà để có thể yêu thương được sâu sắc thì đòi hỏi ta phải làm sao? Ta phải biết kềm chế cái tình thương mình lại. Nhớ như vậy. Vì khi ta yêu thương ta không kềm chế được, ta cứ muốn nuông chiều, mà ta nuông chiều là ta hại người mình yêu thương. Nên ở đây yêu thương phải có bản lĩnh, yêu thương phải biết kềm chế, yêu thương phải biết giáo dục. Đây chính là đây: yêu thương phải biết giáo dục. Ta thương ai, ta phải giáo dục người đó, chứ không phải ta thương ai, ta chiều người đó, nhớ như vậy.
[34:30]Cho nên từ đây về sau, trong cái cuộc đời này ta gặp người này gặp người kia, ta cứ xem mọi người thương nhau mà ta nhìn cái cách người đó thương là ta biết người đó có phải huynh đệ chùa Phật Quang của mình hay không. Nha, khi mà ta thấy người đó người này thương người kia mà cứ chiều, biết ngay đây là người không phải cái huynh đệ Phật Quang của tui. Mà ta thấy người này thương người kia mà cứ giáo dục giáo dục cho người kia tốt lên thì ta biết: "À đây đúng rồi, đây là huynh đệ Phật Quang". Cứ tới hỏi pháp danh thế nào cũng lòi ra cái họ của chùa Phật Quang. Đó là cái người bạn của mình thực sự.
[35:08]Ta yêu thương ai, ta giáo dục người đó cho bằng được. Càng yêu thương càng giáo dục, đó. Nên ví dụ đó là ta nói huynh đệ, còn ví dụ cái người mà họ cái tầm nhìn lớn như một người lãnh đạo trong đất nước thì họ phải thương dân. Đó là nguyên tắc là cái người cán bộ, người lãnh đạo thì phải thương dân. Nhưng ta ta xem qua một loạt các nước, ta sẽ thấy cái cách thương dân của nhiều nước nó cũng khác nhau. Có những quốc gia họ thương dân bằng cách là gì? Lúc nào họ cũng phát biểu rằng gì: chăm lo cho dân được gì? No ấm, tiện nghi, phải không ạ? Đầu tư đường sá, nhà cửa để cho tươm tất, tôi thiết thuận lợi cho mọi người, cho đời sống mọi người được nâng
[35:53]cao, được hạnh phúc thì ta biết rằng cái người lãnh đạo ở đất nước đó thương dân theo kiểu mà cạn, hời hợt, chỉ phục vụ và người dân hết phước. Hết phước rồi thì sao? Nợ quốc gia tăng lên, xúm nhau mà trả nợ, rồi có khi sụp đổ luôn cả một cái chính phủ luôn. Bởi vì sao? Bởi vì cứ đầu tư làm sao cho dân sung sướng. Đó là một loại thương cạn của những người lãnh đạo quốc gia. Còn người lãnh đạo quốc gia mà thương dân sâu sắc á thì giáo dục dân, dạy dân cho dân tốt lên, cho đạo đức của người dân nâng lên. Đó, chứ không phải là phục vụ cho dân được sung sướng, không có chuyện đó, dạy dân tốt lên. Đó mới là cái người lãnh đạo mà thương dân sâu sắc,
[36:39]thương dân qua nhiều thế hệ, hết đời này tới đời kia, đất nước nó sẽ tự nhiên phát triển văn minh tiến bộ hạnh phúc. Còn mà cứ chiều dân, đầu tư công trình này công trình kia cho dân được tiện nghi sung sướng là giết dân, sau này cả cái chính phủ sụp đổ luôn vì mắc nợ về tài chính công, nhớ như vậy. Nên ở đây, người cha mẹ thương con là không phải chiều, không phải làm quần quật rồi để lại cái gia tài cho nó, và nó tiêu xài một tháng một hết liền. Vì nó không có đạo đức, nó không giữ tiền được, không có đạo đức nó xài tiền phí tầm bậy tầm bạ, nó cứ cá độ đá banh vài ba trận là bay hết cái gia tài, bay hết cái nhà liền.
[37:16]Mà nó càng nóng máu chừng nào thì nó càng càng gì đó, càng thầy không biết cái từ mà để đưa tiền vô mà mà đặt cọc kêu là cái gì nhỉ? Đại khái tức là nó với số tiền lớn quá và thua liền, người ta gài bẫy nó thua liền hết nhanh. Trong khi cả đời mình cày mồ hôi nước mắt cực khổ để lại cái gia tài để cho nó phá. Là vì sao? Vì thương không sâu sắc, thương nông cạn chỉ biết chiều. Như có cái ông đại gia đó vậy, ổng giàu có, ổng đầu tư công trình này dự án kia, ổng ngồi mới nói chuyện với thầy, ổng nói: "Bây giờ con ngồi con nghĩ con làm như thế để làm gì? Không để làm cho cái thằng này? Con chết là để cho thằng này", rồi ổng chỉ thằng con trai ổng.
[37:56]Rõ ràng là con làm cực khổ như vậy để một gia tài đồ sộ cho cái thằng này mà liệu thằng này nó có phát triển tiếp được hay không? Hay là nó làm rồi càng lúc thua lỗ thua lỗ rồi mất hết những cái công lao mà ổng đã gây dựng từ trước. Ổng suy nghĩ như vậy là ổng nghĩ xa. Nên bây giờ cần nhất là gì? Cần nhất là cho con mình có kiến thức, có đạo đức, có tài năng, có bản lĩnh. Rồi sau này dù mình không để lại cho nó đủ gia tài, nó cũng sẽ tự vượt lên. Còn nếu mình để lại cho nó đủ gia tài thì nó sẽ làm lên lớn chuyện luôn, phát triển càng lúc càng rực rỡ luôn. Đó là nhờ cái gì? Nhờ kiến thức, nghề nghiệp, tài năng, bản lĩnh và đạo đức của nó.
[38:36]Mà nếu mà mình là người ở trong đạo, mình thương nhau mình còn tìm cho nhau cái gì nữa? Đưa cho nhau được cái tâm linh thiền định giác ngộ nữa, đó mới là cái tình yêu thương số một. Ta nhớ thế này:
[38:51]Cái người phàm thương nhau, chiều cho nhau hư. Cái người phàm mà người có trí thương nhau thì giúp cho nhau giỏi lên, tốt lên. Còn bậc thánh mà thương chúng sinh, chỉ có một ước nguyện muốn cho chúng sinh giác ngộ, như vậy. Cho nên khi ta thương ai, ta muốn cho người đó như thế nào thì ta biết ta là phàm phu hay là thánh nhân. Như vậy thôi. Ví dụ mình thương người đó, mình cứ muốn đem tiền cho người đó, biết mình đang còn là phàm phu. Mình thương một người nào đó cái mình muốn cho người đó giỏi lên, đạo đức lên, mình biết mình là phàm phu nhưng mình là người có trí tuệ. Còn mình thương ai muốn cho người đó giác ngộ
[39:31]thì mình đang là thánh, mình đang có cái tâm của thánh. Nên hôm nay ta học cái bài này, học cái cách yêu thương và cũng tự đánh giá mình, mình là cái cấp độ nào trong cái cõi Ta Bà này. Mình đang là phàm phu hay đang tiến dần lên cái vị trí của thánh nhân qua cái cách mà mình yêu thương mọi người. Đó. Cho nên bây giờ mình nói cái câu này vậy. Ví dụ như có người nói: "Em là tất cả của anh". Cái đó yêu thương gì? Loại nào? Nông cạn. Nói câu đó rồi người kia bản ngã lên liền. Hay là nhạc sĩ Đức Huy có nói: "Trong đôi mắt em, anh là tất cả" cũng là một cái loại mà làm cho người kia hư. Vậy mình thương ai mình phải nói câu gì?
[40:24]Nếu mình thương ai: "Em là nỗi lo lắng kinh hoàng của cuộc đời anh".
[40:37]"Con là niềm kinh sợ của ba". Rồi mới hỏi: "Tại sao vậy?". Thầy nói: "Sợ con hư, sợ em nghĩa là nhu nhược". Nên vậy, nói vậy phải làm sao? Phải đi chùa Phật Quang thôi, không còn cách nào khác. Thương là phải giáo dục, chớ đừng nói những lời mật ngọt rồi làm người ta ta hư, nhớ như vậy. Cho nên là ta thấy vậy, sống trên đời nếu ta không biết yêu thương thì ta là gỗ đá, rồi ta hết phước. Hết phước rồi khi ta chết, ta không có chỗ để đầu thai. Tại mình không yêu thương ai cả nên không có ai có duyên nợ với mình cả, chết rồi mình không có chỗ đầu thai. Mình không có chỗ đầu thai rồi mình đi đâu? Thầy không có nói người phạm tội nha, phạm tội bị đọa liền.
[41:29]Thầy chỉ nói người không phạm tội nhưng cũng chẳng yêu thương ai. Chết không có chỗ để đầu thai thì bắt đầu làm ma đói, vất va vất vưởng nơi này nơi kia không biết chừng nào đầu thai, vài trăm năm không có chỗ đầu thai. Cho nên khi ta sống trên đời, ta phải biết yêu thương, bắt buộc. Nếu mình thấy lòng mình nó hời hợt, không biết yêu thương thì phải bắt nó yêu thương, tập cho nó yêu thương. Vì nếu không yêu thương ta không có đạo đức, ta không có nghĩa tình, ta sống hời hợt, nhợt nhạt, vô trách nhiệm và không có phước, nên phải biết yêu thương. Nhưng yêu thương nó lại có hai dạng: yêu thương hời hợt và yêu thương sâu sắc.
[42:11]Ta chọn con đường yêu thương sâu sắc trí tuệ. Yêu thương là làm cho nhau tốt lên, tăng trưởng cái công đức, tăng trưởng được phẩm hạnh và diệt trừ đi bản ngã. Đó, có hai cách yêu thương. Ta hiểu như vậy nên kềm chế cái nỗi yêu thương trong lòng mình lại, không có nuông chiều, không có làm cho người kia tăng bản ngã, không có chuyện quỳ xuống mà: "Em có cưới anh không?", không có chuyện đó. Cho nên vậy, đầu năm bây giờ ta có nhiều lời chúc, nhưng thầy chúc câu này: Thầy chúc một năm mới mọi người yêu thương nhau sâu sắc.
[42:49]"Sống mà chẳng có thương yêu thì con người ấy thật nhiều nỗi đau". Mà giấu trong lòng cái nỗi đau mới không yêu thương ai được. "Sống mà chẳng có thương yêu thì con người ấy thật nhiều nỗi đau. Nhưng thương yêu phải thẳm sâu để đưa nhau đến bến cầu an vui. Từ nguồn con nước chảy xuôi rồi ra biển lớn chôn vùi riêng tư. Tấm lòng như cả Thái Hư, nhìn xa ngàn kiếp, tâm từ mênh mông". Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[43:27]Thầy mời quý Phật tử ở lại lễ Phật nha, nhận cái thiệp chúc Tết có cái lì xì đầu năm, rồi mời quý Phật tử ở lại ăn bữa cơm chay với chùa vào ngày mùng 1 nha. Rồi, thôi vậy nha. Một năm mới hạnh phúc, Happy New Year nha.