Transcript: Trực Tiếp Và Gián Tiếp

[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:23]Mời quý Phật tử ngồi xuống. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay chúng ta cũng nói về đề tài sự khác biệt của những cặp phạm trù đối lập. Cái đề tài hôm nay là Trực Tiếp và Gián Tiếp. Chúng tôi định nói cái đề tài Tích Cực và Tiêu Cực, mà thấy những cái ý đó nó gần với bài Tĩnh và Động quá. Cái chữ trực tiếp, tiếp là tiếp xúc, trực là thẳng, nên trực tiếp là tiếp xúc thẳng.

[1:00]Còn gián tức là ngăn cách, nên gián tiếp có nghĩa là tiếp xúc mà qua trung gian. Ý nghĩa hai cái đó đơn giản chỉ là vậy. Tuy nhiên, khi mà ứng dụng trong cuộc sống thì nó biến thành muôn màu muôn vẻ, mà hôm nay chúng ta bàn với nhau một chút. Ví dụ như khi mình làm việc, thì mình có hai cái cách để mình tiến hành công việc cũng như mình tu tập cũng hai cái cách, rồi mình đối xử trong đời sống cũng có hai cái cách, là lối trực tiếp và lối gián tiếp. Ví dụ như là mình dùng cái lối trực tiếp là mình đến thẳng, mình gặp thẳng với mục tiêu, với đối tượng mà mình cần tiếp xúc. Còn theo lối gián tiếp, thì mình đi vòng vo qua nhiều trung gian

[1:48]trước khi mà mình đến gặp cái đối tượng chính của mình. Ví dụ như bây giờ trong cái giao tiếp giữa người với người đi, có một cái điều mình muốn nói với một cái người, mình muốn góp ý với ai đó, cái mình cứ tới ngay thẳng nhà người ta mình gõ cửa, mình xin gặp mặt trực tiếp mình nói chuyện, thì đó là mình hành xử theo lối trực tiếp. Còn có những trường hợp mà mình không được phép như vậy, mình phải đi qua nhiều trung gian, gặp gỡ nhiều người, gửi, nhắn, đề nghị, yêu cầu đủ thứ rồi cuối cùng cái lời nói của mình mới đến được cái tai của cái người nghe, thì gọi là gián tiếp. Nên ở đây á, trong cái nhà nước cũng vậy,

[2:30]sau một thời gian dài, thường á là những cái cấp chính quyền mà ở cao, họ không bao giờ mà có thể tiếp xúc trực tiếp với dân được, thì nhiều người đến quá họ không giải quyết xuể. Nhất là vào cái thời vua chúa phong kiến á, người dân không bao giờ biết được mặt vua, vì không có hình ảnh, không có báo chí, mà nhiều khi những ông quan mà vào triều đình chứ đâu có dám ngẩng nhìn mặt vua thẳng, lúc nào cũng phải cúi đầu. Nhưng có lần đó khi mà vua Đường Minh Hoàng bị cái loạn của Lộc An Sơn mà phải chạy trốn khỏi kinh thành, chạy tới miền hoang vu mà chạy trốn như vậy, thì lúc đó có những cái dân làng,

[3:08]có một ông lão mới đến dâng cho vua những món ăn, rồi mới nói về cái việc mà các quan lại ở các địa phương lũng đoạn, hối lộ, tham nhũng như thế nào, đày sách dân chúng như thế nào, thì vua Đường Minh Hoàng mới nói là: "Tại sao mà các khanh không đến triều đình để mà gặp trẫm mà trình bày những việc này?" Mới nói thế này là: "Hoàng thượng ở trong cái cung cấm thâm nghiêm, đến chừng nào mà thảo dân mới có thể nghĩa là nhìn thấy được mặt rồng?" Thì đó là một cái hình ảnh nhỏ. Sau này vua Đường Minh Hoàng mà trở lại ngôi vua được thì ông cải cách cũng khá nhiều, vì biết được những điều mà ông được nghe báo

[3:52]cáo ở trong cung với cái thực tế ở ngoài đời sống nó khác nhau. Nên cái mà nghe tiếng nói của dân mà gián tiếp qua nhiều vị quan báo lại, đó là một điều không hay, điều dở. Đó là cũng là lý do là những cái đất nước, những cái thời đại mà tiến bộ như vậy thì những cái vị mà chính quyền ở trên cao họ hay tìm cách là tiếp xúc thẳng với dân. Ví dụ như những người mà họ được bầu vào trong Quốc hội thì họ hay đến với tận dân chúng để họ lắng nghe, rồi họ mới đem lên về Quốc hội họ bàn ra vấn đề. Giống như bây giờ chính quyền hay có những phòng tiếp dân á, mình cứ tới đăng ký để xin gặp mặt, gặp mặt thẳng với lãnh đạo để bớt qua trung gian bị báo cáo méo mó.

[4:36]Nên ở chỗ này là mình thấy cái ưu điểm của cái gọi là lối hành xử trực tiếp là khi mình lắng nghe thông tin, mình lắng nghe một cách trực tiếp, nó đỡ bị nhiễu. Đó là một trường hợp là dùng cái lối trực tiếp, nó hay hơn gián tiếp. Nhưng có nhiều trường hợp chúng ta sẽ thấy là dùng cái lối gián tiếp nó lại hay hơn trực tiếp, là như vậy. Về cái phương diện thông tin á mà cái gì nó trực tiếp thì thường là nó trọn vẹn hơn, nó nhanh chóng hơn. Trong cái thời đại mà thời đại tin học này, thời đại thông tin, hễ ai bắt thông tin chậm thì người đó sẽ bị thua thiệt. Cũng giống như vậy, là vào thời xưa khi mà mọi người đến chùa học đạo thì không có máy móc, không có ghi âm nha.

[5:22]Cái người mà giảng sư á là cái người họ trong chùa tu chứ phải có luyện nội công. Thì khi mà họ lên thăng pháp tòa ngồi như vậy đó là mở miệng nói ở đây là cách xa mấy trăm thước phải nghe oang oang như vậy như là có cái âm ly á. Bây giờ mình còn nghe trong cái truyện sử kể lại là những cái vị mà pháp sư khi thăng tòa thì tiếng nói vang vang như chuông đồng, chứ đâu có máy móc gì đâu. Bên La Mã đó, những cái nhà thờ Công giáo á thì họ lại khéo thiết kế cái nhà thờ, họ để trong những cái hốc tường á những cái lu để làm cái âm thanh nó vang dội, nó cộng hưởng, tự nó khuếch đại, nên khi mà linh mục ông

[6:00]đứng trên ông làm lễ thì ông nói vừa phải nhưng mà nó sẽ gây tiếng vang vang vang ra thì để cho người nghe được rõ. Rồi nhưng mà vẫn có một cái bất lợi là không có cái máy ghi âm, cho nên cái người mà họ nghe được á, họ về họ mới kể lại cho người không nghe, rồi cứ truyền người này kể qua người kia, người kia kể qua người nọ, cho nên từ cái người thứ mười mà nghe được cái bài pháp đó qua trung gian người ta thuật lại, có khi cái đạo lý không còn chính xác nữa. Vì người ta sẽ thuật lại theo cái người ta hiểu. Nhưng mà đâu phải ông pháp sư ổng giảng mười đâu có ai mà hiểu hết mười, phải không? Cái người siêu lắm mới hiểu hết mười.

[6:40]Còn ổng giảng mười mà người hiểu tới mười một thì cái người đó chuẩn bị sau này lên làm pháp sư tiếp. Chứ còn đa phần mình hiểu làm sao? Hiểu được bảy, tám là người khá lắm. Đôi khi hiểu năm, sáu. Còn đa phần mà chúng ta nghe bài pháp xong hỏi: "Bài pháp thầy giảng gì?" Mình nhớ lơ mơ một, hai điều. Thí dụ ông thầy ổng giảng một tiếng rưỡi, mình về mình kể lại hàng xóm nghe thì thoảng mấy phút, chừng năm phút à. Mình nói: "Hôm nay ổng giảng gì? Nay ổng giảng cái bài trực tiếp, gián tiếp gì đó, nói gặp mặt là gặp mặt thẳng hay nói vòng vòng vậy? Đó, đâu đâu, gì đó. Nghe hay lắm." Ừ, vậy thôi! Đó là hết rồi đó, mình nói ba câu là hết, đó mình nhớ.

[7:15]Đó là cái mà nó qua nhiều trung gian rồi là cái thông tin nó bị mất, bị mất. Còn bây giờ nhờ cái kỹ thuật mà chúng ta giữ được tiếng nói, cho nên cái bài pháp nó lưu truyền qua nơi này qua tới nơi kia vẫn còn nguyên vẹn. Rồi Phật tử sau này mà nghe băng là giống như nghe trực tiếp được, cho nên cái thông tin nó không bị mất. Đó, đây là trong trường hợp mà thông tin đi con đường trực tiếp rất là có lợi cho người nghe. Trong cái sự tu tập, chúng ta cũng nghe nói tới một cái pháp môn tu tập thẳng vào tâm để được định. Là ví dụ như mình nói ngồi thiền là mình tìm cách mình biết vào tâm, nhắm vào tâm, an vào tâm để làm sao được định,

[7:56]nghĩa là nó đánh thức cái ngộ của tâm, gọi là chỉ thẳng tâm người đó, chỉ thẳng chân tâm, tức là thẳng trực tiếp vào tâm. Cái trường hợp này thì lại không hay lắm, trường hợp này lại không hay. Ngộ như vậy, chúng ta thấy cái trực tiếp, gián tiếp không phải lúc nào cũng là đều hay đâu, có trường hợp khi này hay, khi khác hay. Ví dụ có cái người mà cái căn cơ họ nhanh nhẹn á, là đến ông thầy ổng kêu bắt chân lên ngồi thiền, nói: "Con đừng suy nghĩ nữa nha," là ngồi không suy nghĩ liền. Chỉ nói tới tâm thôi, không suy nghĩ liền. Hoặc là thậm chí có cái người nhạy hơn, đến một thiền sư hỏi: "Thế nào là đại ý Phật pháp?", ông thiền sư trả lời là:

[8:36]"Cây bá ở trước sân", ngộ đạo liền, bừng cái tuệ ra luôn. Đó là trực tiếp, cái lối mà gợi ý như vậy đó là trực tiếp ngộ trong tâm liền. Thì đây là những trường hợp rất là lợi căn, con người mà thiện căn rất sâu dày thì nói ngắn gọn trực tiếp vào tâm người ta ngộ ra, còn đa phần không được như vậy. Cho nên có những cái pháp hội của những thiền sư mà đông tới cả ngàn người, 1500 người, nhưng mà người ngộ đạo được có hai ba chục người, bởi vì cái lối đi thẳng này, lối đi thẳng không hiệu quả. Để cái việc tu tập mà vươn tới đỉnh cao thì mà đi thẳng thì lại không hay. Chính đi chậm, đi vòng quanh, đi gián tiếp qua nhiều cái giai đoạn khác nhau thì lại hay.

[9:20]Mà chỗ này chúng ta mới thấy Lão Tử là hay. Lão Tử nói thế này: "Muốn đi xa phải đi..." Chậm. Ừ, Lão Tử lại hay là muốn đi xa phải đi chậm. Hoặc là nói là nhu thắng cương, nhược thắng cường. Nghĩa là cái con đường của Lão Tử mà sau này nó biến thành một cái triết lý lớn của Trung Hoa. Cả đi trong y thuật, đi trong võ thuật đều là cái lối này. Đi cái mềm mà thắng được cái cứng. Đi cái quanh co mà đến được sớm hơn cái thẳng tắt. Chỗ mà ông bà mình cũng nói đó: "Đi vòng tốn một khắc mà đi tắt tốn một ngày." Đây là cái kinh nghiệm cũng xương máu của qua bao nhiêu thế hệ mà Lão Tử đã nói trước á: Muốn đi xa phải đi chậm.

[10:06]Cái người đi chậm mới có thể đi hết được tỉnh này qua tới tỉnh kia. Thì chúng ta thử nè, mình thử thế này. Bây giờ mình đặt ra một đoạn đường là năm cây số với một người sức khỏe tương đối trung bình, cắm đầu chạy, chạy, và một người đi từng bước chân đều đặn, thì coi chừng cái người đâm đầu chạy chạy không tới, nửa chừng gục, rớt lại. Còn cái người mà họ đi từng bước á, họ đi tới nơi rồi họ vẫn khỏe, vì mình đi bộ năm cây số hơn một tiếng à. Mà cái người chạy nhiều khi chạy với tốc độ mà chạy hùn hục á thì 15 phút mình gục rồi, không đủ sức chạy, mình không kéo dài chạy hơn 15 phút được. Còn nếu mà muốn chạy xa nữa, người ta bởi vì người ta có

[10:48]lối chạy marathon á, chạy chầm chậm, chầm chậm như vậy. Nên đây là một cái khôn ngoan trong cuộc sống. Thì cái việc tu tập thiền định cũng vậy, cái việc mà đạt được chánh định, đạt được sự giác ngộ là một cái đỉnh rất cao. Cho nên cái lối mà mình vô mình chỉ nói thẳng à hãy đừng suy nghĩ nữa, tâm yên đi, nhiếp tâm yên đi, một ít người làm được, trong một ngàn người chỉ được nửa người làm được, rất ít người làm được. Mà vào đó bắt đầu dạy là mình điều thân, mình làm phước trước, mình tạo công đức, thuần hóa cái tâm mình ở trong cái thiện pháp trước, rồi tập khí công trước, điều thân trước, điều chỉnh hơi thở trước,

[11:28]vậy mà nhiếp tâm từng bước từng bước an ổn, nên đi con đường chậm như vậy. Đó cũng là chủ trương của chúng tôi vậy. Khi chúng tôi mà hướng dẫn thiền định thì chúng tôi cũng đi cái con đường vòng như vậy, đi con đường rất là chậm, rất căn bản. Bởi vì căn cơ của chúng tôi thấp và chúng tôi cũng nghĩ là nhiều người hiện nay cũng giống như chúng tôi là căn cơ thấp, cho nên chúng ta cùng nhau đi một con đường rất là chậm, rất là vòng quanh, rất là gián tiếp qua nhiều cái bước căn bản phải chuẩn bị kỹ rồi tâm mình từ từ mới nhiếp được như vậy. Còn chúng ta chọn con đường gián tiếp là đi vòng qua nhiều

[12:09]cái bước tạo công đức, tạo phước để đánh vào tâm linh mình để được định, chúng ta chọn con đường gián tiếp đó. Nhưng chúng ta rất tán thán, rất ca ngợi những người mà đi được con đường trực tiếp. Ừ, những vị đó mình biết là căn cơ họ lớn, họ đi thẳng vào tâm để vào định luôn, đó là căn cơ lớn. Tuy nhiên, những vị mà đi con đường trực tiếp đó đó, họ lợi cho họ thì nhiều mà lợi chúng sinh thì ít. Vì sao vậy? Vì họ đem cái lối ra họ dạy tràn lan không ai làm được hết trơn. May mắn là ví dụ chúng tôi căn cơ thấp, chúng tôi chọn con đường thấp, căn bản, gián tiếp, đi vòng mà đi thì vô tình lại có thể lợi

[12:45]được nhiều người, bởi vì trên cuộc đời này cái người mà căn cơ thấp vẫn nhiều hơn cái người người căn cơ cao là như vậy.

[12:57]Còn ví dụ như là khi chúng ta nói chuyện với con người cũng vậy, nói một đề tài nào mà mình dùng cái lối nói trực tiếp á là vô là mình nói thẳng vấn đề liền, không có nói vòng quanh. Ví dụ khi mình gặp đối tượng, mình hôm giờ mình giận người đó, mình thấy cái người đó cư xử như vậy là ác độc, thấy. Mình vô cái gặp nhau sau khi chào: "Khỏe không anh hai?", "Khỏe không anh ba?", cái mình nói liền: "Lúc này tôi thấy anh ác độc lắm nha." Nghe người ta giật mình liền, đó là lối nói trực tiếp á. Sau khi mình nói xong đó thì mình phải lắc qua một bên, sợ người ta người ta quánh một cái vô mặt, nó vậy.

[13:33]Thì đó là lối nói gọi là nói trực tiếp. Còn mà mình dùng cái lối nói gián tiếp á thì mình nói quanh co qua lại, bắt mình ngồi nói chuyện sau khi hỏi sức khỏe xong mình mới nói: "Sống trên đời, sống với nhau đó, phải thương nhau một chút, chứ đừng có tàn nhẫn quá." Cái ông kia ổng mới trợn mắt dòm mình ổng chưa hiểu gì, bắt đầu mình nói thêm được phải không? Nghĩa là: "Thấy người ta nghèo khổ mà không giúp là cái thứ mà nghĩa là ác độc xài không vô." Mình người ta cũng chưa có hiểu nói gì. Mình nói vòng qua vòng lại rồi từ từ cái mình mình mới mới nói: "Nãy giờ tôi nói cũng không đâu xa, anh ngồi anh hãy xét lại anh đi nha." Rồi đâm đầu mình chạy.

[14:04]Thì cái đó là mình đi nói gián tiếp. Mình chửi xéo qua xiên lại một lát rồi mình mới cho người ta biết là mình nói người ta. Nhưng mà có những người thông minh mình nói ra cái người ta biết mình nói liền, là bắt đầu mặt người ta hầm hầm lên rồi thì mình từ từ mình rút ra cửa từ từ. Ra tới cửa rồi mình mới nói một câu cuối cùng rồi mình đâm đầu chạy luôn được. Là cái lối mà nói trực tiếp, gián tiếp. Hoặc là ví dụ bây giờ mình nói về cái luật nhân quả đi. Mình nói luật nhân quả, ví dụ khi gặp người mình nói thẳng luôn. Mình nói trên đời này á cái gì cũng có nhân quả nghiệp báo hết. Anh mà nghĩa là ở hiền anh gặp lành, anh ở ác thì anh gặp dữ.

[14:39]Vô mình nói thẳng một câu liền, đó là lối nói trực tiếp, mình giải thích đạo lý kiểu đó. Thì giải thích đạo lý theo cái kiểu mà trực tiếp như vậy á thì nó chỉ có lợi cho những người mà đã thiện căn sâu dày thôi. Cái người này đâu đời trước họ đã biết đạo Phật rồi, họ đã có tu rồi, họ nghe họ chịu liền, họ nói có lý, vì trong cái tâm của họ đâu đời trước họ đã chấp nhận luật nhân quả, họ đã tu tập. Còn những người mà đời trước chỉ nhậu không, mà vô mình nói thẳng là anh ở hiền gặp lành mà ở ác gặp dữ, họ ngơ ngơ ngơ không tin liền, họ thấy: "Đâu có đâu. Thấy thằng cha ba phệ bên kia, ba bụng phệ bển dữ thấy mồ

[15:15]mà giàu quá, có gì đâu." Cứ ngồi ngơ ngơ không tin liền. Nói không tin nó có những trường hợp. Còn nói: "Thấy tôi ăn ở hiền lành thấy mồ, là có rượu là mời bạn bè chứ đâu có ăn uống một mình đâu, mà tôi đâu có giàu đâu." Nói vậy. Nên mình nói liền người ta chưa tin, nên phải dùng cái lối gián tiếp. Tức là gặp cái người mà không phải thiện căn sâu dày á, mình muốn nói về luật nhân quả, mình phải dẫn chứng, mình kể chuyện này, mình kể chuyện kia, kể vòng vòng một lát rồi bắt đầu mình mới nói, kết luận: "Ở trên đời này chứ chuyện gì cũng có cái công bằng của nó. Mình đem niềm vui cho người khác, mình sẽ được cái quả báo lành,

[15:50]còn mình đem cái nỗi khổ người khác mình sẽ gặp quả báo dữ." Nhưng mà trước khi kết luận được câu đó là mình phải kể năm non bảy núi, là ba châu bốn biển đủ thứ chuyện rồi mới kết luận được, tức là mình đi con đường gián tiếp á. Mà nhiều chuyện để mình kể lắm. Trong cuộc sống mà nhất là những người lớn tuổi mình có chịu khó chiêm nghiệm, suy ngẫm cuộc đời, mình sẽ thấy là đúng là luật nhân quả có thật. Ví dụ như có cái người đó là mình thấy lúc đương thời giàu có, mà mình phải qua nhiều năm mới thấy, giàu có. Nhưng khi họ giàu có như vậy thì họ không có bố thí, mà đôi khi họ kiêu căng, thậm chí nhiều khi hơi hách dịch, vân vân như vậy.

[16:34]Rồi cái mình để ý ngó tới đời cái ông đó ổng qua rồi, tới đời con cháu sao cái dòng họ nó lụn tàn từ từ. Cái mình thấy đúng là: "Đời cha ăn mặn đời con khát nước." Nó có một cái gì nó liên quan giữa hai điều đó. Hoặc là mình thấy một cái người sống hiền lành, đạo đức vậy, thì bản thân người đó nghèo cả một đời à, nhưng mà sống rất đạo đức, mà tới cái đời con cái sao tự nhiên khá lên từ từ từ từ. Cái mình có những cái gì là mình phải suy ngẫm, mình để ý thì chính những cái câu chuyện chút chút chút đó mình dẫn chứng làm cho người ta tin luật nhân quả. Cho nên những cái ví dụ mà thực tế sống động trong

[17:08]cuộc đời nó là những cái chứng minh cho đạo lý. Chúng ta đi tìm đạo lý của đạo Phật, mình đừng có tìm xa xôi trong kinh điển gì hết, mà hãy nhìn trong cuộc sống mình đối chiếu với kinh điển rồi mình sẽ thấy cái sự thật nó bày ra đó như vậy. Đó là cái lối mòn gián tiếp như vậy, ừ. Cái lối gián tiếp nhiều cái nó hiệu quả, mà trong cuộc sống á thật ra dùng cái lối trực tiếp á nó ít có hiệu quả hơn lối gián tiếp. Ví dụ bây giờ một đứa con vậy, người đến xin tiền cha mẹ mà đến nhiều khi nói cho tiền liền không không hay, không linh. Mà bắt đầu ngồi nói qua nói lại, nói: "Hôm nay là mẹ mặc cái áo thấy đẹp thiệt.",

[17:47]ngồi khen, rồi khen qua khen lại một lát cái cái câu cuối cùng mới kết luận: "Cho con mấy chục." Thì đó là cái lối gián tiếp. Hoặc là thì có một cái người là muốn làm quen với một người dưng khác ở trong cái nhà khác, tức là mình ở cái nhà này rồi có cái người dưng ở nhà bên kia mà mình muốn làm quen. Mà mình đến mình làm quen trực tiếp nhiều khi nó không thành công. Nói cái này chắc thì nghi mấy ông bắt chước quá. Lại vô nhà người ta làm quen với mẹ người ta trước, làm quen với em người ta trước, vậy đó. Không nói gì tới người ta hết trơn á. Cứ làm quen mẹ người ta, làm quen em, làm quen cha mẹ người ta.

[18:22]Không nói gì tới cái người mà mình muốn làm quen thật sự hết á. Rồi khi mà thấy cả gia đình có cảm tình rồi đó, từ từ từ từ tới cái người kia là thành công liền, chắc ăn. Cho nên hôm nay nói mà nghe đạo nhưng đừng đem về áp dụng, vì sao? Vì mình làm quen kiểu đó sau này cuộc đời mình sẽ rắc rối nhiều lắm, đời rắc rối, không thể đi tu được. Cho nên nói cho biết thôi chứ đừng có áp dụng, những người còn trẻ đó nha, những người mà chưa có ai quen đó thì thôi đừng thèm làm quen. Nhưng đây cũng là một cái lối gián tiếp mà khá thành công, khá thành công như vậy. Đó là cái mà chúng ta so sánh vài điểm về trực tiếp và gián tiếp.

[18:56]Thì bây giờ chúng ta nói về cái ưu điểm và khuyết điểm một chút. Cái phương pháp trực tiếp á có cái ưu điểm là nó rõ ràng, thẳng thắn, có vẻ như nhanh chóng. Vì cái gì mình nói thẳng, mình làm ngay. Nhưng mà cái nhược điểm của nó là gì? Là có thể bị rơi vào cái lỗi nông nổi, hấp tấp, chưa chuẩn bị kỹ. Đó là cái nhược điểm của cái phương pháp trực tiếp. Ở đây đó, trong cuộc sống chúng ta vậy, chúng ta cũng gặp có những người mà gọi là tính tình thẳng thắn. Tính tình thẳng thắn thì cái đúc kết kinh nghiệm của dân gian thì có nói cái câu gì? Thật thà thẳng thắn thường thua gì? Thua thiệt, đúng rồi. Đó, cái câu nói vậy.

[19:47]Nó là cái lỗi của cái trực tiếp là vậy đó. Mình dùng cái đường lối mình gọi là trực tiếp á, thật thà thẳng thắn thường thua thiệt là vì sao vậy? Vì có những điều mà mình nói thẳng á, nó lại không thay đổi được tình thế, không thay đổi được tâm hồn con người mà phải đi quanh co, qua nhiều cái bước trung gian, mình mới thay đổi được tình thế. Ví dụ bây giờ một người làm trong cái cơ quan, mình có cái ông sếp thì cái ông sếp này cái tánh của ổng là nhiều khi ví dụ như ổng hơi độc tài, rồi quyết định chuyện gì đó không có hỏi nhiều người, hoặc là ổng có cái đôi khi là hay đì những cái người mà không có nịnh ổng ví dụ, mà làm như vậy

[20:27]nó thiệt hại đến cái công việc chung, nghĩ như vậy cho nên mình góp ý. Mà đến gặp ổng góp ý thẳng thì sau đó làm sao? Thì ổng cho mình nghỉ, đó. Cái thẳng thắn ngày đó nó thất bại, bởi vì nó rơi vào cái lỗi nông nổi, hấp tấp. Tình thế không thay đổi. Khi mình nói thẳng một câu á, thì ông đó ổng không hề đổi cái tánh đó đâu, ổng không hề ổng bớt cái việc mà ổng đì người khác, ổng không hề ổng đổi cái tánh mà độc tài của ổng, không có đổi. Cho nên cái lời nói thẳng thắn là một lời nói gì? Nó không được chuẩn bị kỹ, nên cái sức mạnh nó không nhiều. Còn cái người mà đi con đường gián tiếp á, cho đến cái lúc mà họ nói câu đó ra rồi đó,

[21:07]thì sau lưng của lời nói đó là cả ngàn, cả triệu cái ký, cái nặng cái trọng lượng nó mạnh, nói rồi lật vấn đề chuyển liền, bởi vì họ đã chuẩn bị trước rất nhiều trước khi họ nói cái lời đó. Là sao? Là trước khi mà họ biết ông này ổng làm sếp, bây giờ chưa thể nào mà cách chức ổng được, ổng cũng chưa nghỉ được tại vì ổng còn phước. Chúng ta nhớ như vậy nha, hơn thua nhau là cái phước á. Ví dụ ông đó nhiều khi ổng không có năng lực, cả cái đạo đức cũng không có ngon lành gì hết trơn, hay đì người này, chọt người kia, phe cánh đủ thứ, thậm chí có khi là tham lạm, có khi là ăn này kia nọ biết, nhưng mà cái phước ổng còn lật không được,

[21:43]ổng vẫn có người che chở, đần, bênh vực ổng, đỡ đầu ổng, có ô có dù, thì làm cho cái công ty sẽ từ từ đi vào cái mà thua lỗ, thì thiệt hại cho nhà nước, cho nhân dân, đất nước chứ không hay ho gì hết trơn. Mình biết nhưng mà phước ổng còn á, thì không có ăn thua gì, mà mình nói thẳng là mình bị nghỉ việc liền. Cái lợi không thấy, mà thấy phần mình thiệt thòi. Nhưng mà mình không nói, mình nịnh theo ổng để mình sống cho được á, thì mình mang tội, và mình không còn là con người chân chính nữa, mất cái đạo lý, mình là người tiểu nhân, nó là hèn hạ, tội lỗi, không phải là người quân tử. Nên ở đây á, cái người mà làm quân tử một cách nông nổi là tới gặp ổng

[22:18]góp ý thẳng, chê ổng thẳng thì cũng không được việc, không thay đổi được tình thế, mà làm người tiểu nhân để mà sống theo cái tội lỗi của ổng để được sống, được ăn, được chia thì mất lương tâm của mình. Mình không làm được, mình là người có đạo lý, là đệ tử Phật không làm được chuyện đó. Cho nên phải thay đổi tình thế mà phải thay đổi bằng phương pháp gián tiếp thì mới hiệu quả. Là sao? Đi con đường gián tiếp là sao? Là bắt đầu mình mình vận động xây dựng cái đạo đức cho có nhiều người cùng ý thức ở trong cái cơ quan của mình, nhiều người cùng hiểu được phải trái, đúng sai, hiểu được nhân quả, hiểu được là phải đấu tranh cho điều tốt.

[22:57]Rồi bản thân mình mình cũng chiếm cảm tình của ổng một cách khéo léo. Chiếm cảm tình ổng rồi, nhiều khi chiếm cảm tình luôn gia đình ổng, nhiều khi chiếm cảm tình luôn cấp trên ổng nếu được, tức là mình đi một con đường rất là rất là rộng như vậy, lớn như vậy. Cho đến khi mà mình thấy cái tiếng nói mình đủ trọng lượng rồi thì mình mới bắt đầu đặt vấn đề góp ý thẳng ổng, mà khi góp ý như vậy là đằng sau mình là bao nhiêu người ủng hộ cái ý kiến đó. Dĩ nhiên mình không có lợi dụng là mình kéo bè cánh để làm một cái gì loạn, mình chỉ vì đấu tranh vì điều tốt, nhưng mà muốn đấu tranh cho điều tốt thì không được nông nổi, không được nông nổi vội vàng.

[23:31]Cái lỗi của tất cả chúng ta, của tất cả những người tốt trên cuộc đời này, chúng tôi nói lại là cái lỗi của tất cả những người tốt trên cuộc đời này cứ tưởng mình tốt là đủ, đó là một cái sai lầm lớn. Một sai lầm lớn của những người tốt trên cuộc đời này, cứ tưởng mình tốt, mình làm điều tốt là mình được quyền nói gì thì nói, không được, đó là một cái sai lầm lớn. Vì sao vậy? Vì người đó tốt mà chưa khôn, chưa có trí tuệ. Người tốt phải khôn, phải có trí tuệ, phải biết lúc nào nên nói, lúc nào chưa nên nói, cái lời nói mình có thể thay đổi được tình thế hay chỉ làm cho tình hình nó rối ren thêm.

[24:13]Đó mới là cái quan trọng. Còn có nhiều người á hễ mình thấy mình à tôi không tham lam nè, tôi không nịnh bợ ai nè, bây giờ tôi thấy sai tôi nói, những người đó không phải. Tuy thấy mình như tốt mà dựa vào cái tốt của mình đó chưa đủ, dựa vào cái tốt đó nó mong manh như sương như khói gãy liền. Cho nên trên đời này vậy, chúng ta là người có đạo lý, chúng ta là người quân tử, chúng ta phải khôn ngoan, phải biết tích lũy, phải đi con đường gián tiếp, phải chuẩn bị kỹ trước khi mình xây dựng một cái điều gì tốt đẹp cho mọi người chung quanh mình. Nên đây là cái điều mà chúng ta để ý, từ xưa tới nay rất nhiều người quân tử

[24:53]từ quan về ở ẩn là vì lý do này, họ nghĩ rằng họ tốt là đủ rồi. Rồi khi mà gặp những cái người xấu ở trong triều đình, ở trong cơ quan họ cấu kết bè đảng nhau để họ mưu hại người này, họ thao túng quyền lực thì mình nói không ai nghe. Họ cứ lên họ nói với quan, vua cũng không nghe, cái họ buồn quá họ từ quan đi về ở ẩn, thì giao cái cuộc đời này lại cho cái người xấu giữ hết. Đó là lý do tại sao mà cái thế gian này, cái nhân loại này cứ chìm trong bóng tối mãi, bởi vì người tốt không biết khôn ngoan để thực hiện được cái điều tốt của mình. Thường là chúng ta hay nông nổi, dùng phương pháp trực tiếp,

[25:32]hễ thấy sai cứ nói thẳng, nói thẳng không bao giờ thành công hết, nên phải đi con đường vòng, phải chuẩn bị kỹ trước. Đây là một cái gọi là chúng ta để ý, cái trực tiếp và gián tiếp là như vậy. Ví dụ bây giờ chúng ta gặp một cái người mà mình người thân, người quen của mình, sau khi mình nhiều năm mình tu tập theo đạo Phật, mình tin cái luật nhân quả nghiệp báo và mình thấy khi mình tin được luật nhân quả nghiệp báo, cuộc sống mình thay đổi, cái suy nghĩ mình thay đổi, mình bắt đầu cân nhắc phải trái, thiện ác, đúng sai để làm, chứ không còn dám làm cái gì là bừa bãi, làm đại. Và khi mình giữ được đạo đức như vậy,

[26:11]làm được nhiều việc phước như vậy, mình thấy gia đình mình tự nhiên tốt lên dần dần, tốt lên dần dần, con cái, vợ chồng, anh em đồ lần lần chuyển hóa theo, nên mình thấy cái việc mà một người có tin, có hiểu luật nhân quả là một điều lợi cho cuộc đời. Nên mình phát nguyện là làm sao giúp cho mọi người cùng hiểu. Thì có khi đưa cuốn sách người ta không đọc, có khi đưa cái băng người ta không thèm nghe, có những trường hợp như vậy. Mà có khi mình phải đích thân mình nói chuyện người ta mới nghe, đích thân mình nói chuyện. Ví dụ như gặp cái người mà có thiện căn á, mình nói thẳng như nãy chúng ta nói,

[26:47]họ tin liền, rồi từ từ mình đưa sách, đưa băng họ nghe luôn. Mà có người chưa có thiện căn á, mà mình muốn độ họ, thì mình thấy cái người này cái tâm người này không tốt nè, hay ích kỷ nè, hay tham lam, mà đôi khi có cái lừa đảo, rồi có khi ăn hiếp người này, ăn hiếp người kia, mình thấy tội nghiệp, bởi vì lòng từ bi của đạo Phật mình biết cái người như vậy sau này họ khổ, họ khổ cái đời họ rồi con cái họ khổ nữa, bởi vì đời cha ăn mặn đời con khát nước. Thì họ khổ nên mình muốn độ họ về luật nhân quả, nhưng mà đưa sách họ không đọc, đưa băng họ không nghe, mà mình nói thẳng họ cũng không chịu, không tin, thì những trường hợp như

[27:20]vậy á, bắt đầu phải đi một đường rất là vòng, rất là dài, là mình phải chiếm cảm tình với họ trước. Như mình có bánh chia họ ăn, có cóc chia họ nửa trái vân vân vậy đó, có me đồ vậy, mời họ ăn, từ từ lấy cảm tình cái đã. Cảm tình xong rồi á, mình mới dẫn chứng, lâu lâu cái mình kể một câu chuyện một bậc Thánh, à có những bậc Thánh siêu phàm, sống một cái đời đạo hạnh, có thần thông, có phép lạ, con người ta khoái thần thông phép lạ, là một đạo đức siêu việt vân vân, nên mình ca ngợi cho họ khởi cái lòng kính trọng một chút xíu, hoặc mình kể một đoạn đời về Đức Phật thì làm cho họ kính trọng. Chính cái mà kính trọng bậc Thánh á nó làm tăng cái thiện căn của con người.

[28:02]Chúng ta nhớ đây là yếu chỉ quan trọng nha. Mình muốn cho một người mà tăng được cái thiện căn, tức là căn cơ tu hành cao lên đó, là làm sao cho trong tâm họ khởi lòng kính trọng được bậc Thánh, đó là yếu chỉ cực kỳ quan trọng. Còn nếu mà chưa có kính trọng được bậc Thánh, thì chúng ta không tăng được căn cơ lên. Đó là cách mình độ người khác mà lâu bền, hiệu quả. Còn chính bản thân mình thì mình phải làm sao? Thì phải luôn luôn tôn kính Phật, luôn luôn lễ Phật để cho cái căn cơ của mình cứ cao lên mãi, cao lên mãi. Mà mình độ người khác cũng bằng con đường đó. Nhưng phần mình á thì mình đã hiểu rồi.

[28:41]Mình đã hiểu thánh là như thế nào, Phật là như thế nào, thì mỗi ngày mình đến trước bàn thờ, mình lạy Phật mình chỉ khởi lòng tôn kính thôi, vì mình đã tin, đã hiểu quá rồi, chỉ còn cái tôn kính thôi. Nhưng mà nhiều người khác á thì chưa ạ. Những người mà chưa biết đạo, mình kêu họ kính Phật họ không biết gì để kính. Kêu họ tôn kính tổ Bồ Đề Đạt Ma, tôn kính ngài Ca Diếp, ngài A Nan, họ không biết gì để kính, nên phải kể chuyện, phải giải thích. Đó, đó là cái mà cái công lao cực khổ của một người mà đi độ cái người khác trực tiếp á, chứ không phải là đưa cuốn băng họ nghe là được đâu. Nhiều khi chính mình phải nói.

[29:16]Mình gặp cái người mà mình hồi nãy chúng ta nói cái tâm họ không tốt á, mình muốn cho họ tin nhân quả, đầu làm cho họ tin bậc thánh trước. Nghĩa là mình kể chuyện Đức Phật một đoạn ngắn rồi bỏ không thèm nói nữa, ngưng chút. Qua bữa khác thì gặp họ lại cái kể một đoạn bậc thánh khác chút xíu, kể công hạnh của ngài Hư Vân, ví dụ ngài đi ba bước lạy một lạy, vân vân. Rồi những cái đoạn mà ngài tu hành cực khổ, rồi hoặc là những cái đoạn mà một đời ngài sống đạo hạnh đến nỗi mà con cọp nó đến chùa nó xin quy y, hoặc cái đức của ngài nó đến cái nỗi mà cái cây ổi mà nó trổ hoa sen để nó mừng cái lễ truyền Bồ Tát giới của ngài, vân vân.

[29:57]Thì là những cái điều mình kể chút chút chút chút mình bỏ lửng, chút chút bỏ lửng, nên cái người muốn đi độ người khác phải thuộc nhiều chuyện về những bậc thánh. Thì khi mà kể người ta vừa có cảm tình với mình và vừa nghe kỹ chuyện bậc thánh lâu ngày rồi cái tâm người ta thuần thì bắt đầu mình mới nói tới luật nhân quả. Cho nên có những cái người mà mình thương người ta, mình độ người ta mất vài tháng người ta mới bắt đầu tin nhân quả. Mà căn cơ người ta thuần rồi cái mình đưa cuốn sách là đọc. Đọc xong cuốn sách rồi dính luôn. Từ đó người ta thành con người khác dần dần. Nên cái việc mà độ một cái người rất là cực khổ mà rất là công đức.

[30:31]Không có gì quý bằng cứu chữa được tâm hồn của một con người. Chúng ta cho người nghèo ăn cơm, chúng ta chữa bệnh người nghèo không bao nhiêu phước. Vì cái người nghèo đó có khi cũng là người ác, có khi cũng là người ác. Mà họ khỏe rồi họ quậy không ai chịu nổi trơn. Cho nên mình đừng tưởng cái việc đó là việc làm phước nha. Cho nên trong cái chuyện mà Tàn Bản Ký Ức á, bác Hai Như Sanh ổng nói câu này rất là hay. Vì có một lần bác Hai ổng đi ổng bán dao cái người ta nói ông bán cái đồ mà để cắt đâm chúng sanh. Bác Hai mới nói không phải, do cái người xài thôi, họ đem họ ví dụ họ gọt thơm, gọt dưa cũng cần dao vậy.

[31:08]Chứ đâu phải đem chặt đầu tôm đầu cá không, do người sử dụng chứ đâu phải do người bán dao. Cái mà người ta không chịu, người ta mới nói là tại cái anh bán rồi này kia. Cái một lần gặp ông thầy thuốc, bác Hai mới nói: "Cái ông thầy thuốc này tội hơn tôi nhiều." "Ủa sao vậy?" "Tại ổng chuyên môn làm cho người ta mạnh." "Mà ủa tại sao làm cho người ta mạnh mà mang tội?" Thì bởi vì nên cuộc đời này trong mười người á thì Đức Thầy nói chín người xấu một người tốt. Thì ổng chữa được trăm người tức là ổng làm cho chín chục người xấu nó mạnh lên phải không? Mười người người tốt nó mạnh lên, thì chín chục người xấu mạnh lên ai chịu đời cho nổi.

[31:42]Thì cái ông thầy thuốc mới là ông tội lỗi nhất. Thì nói giật mình mình nghe có lý. Đó, nào giờ mình cứ tưởng hễ cứ giúp người ta ăn no, mặc đẹp, khỏe mạnh là có phước, đâu có ngờ. Mình nhìn cho sâu hễ cái tâm hồn của người xấu mà họ mạnh, họ khỏe, họ giàu lên thì đúng là cái họa tạ cho cuộc đời. Chúng ta thấy nhân quả khủng khiếp chưa? Em vì vậy mà cái việc mà cứu chữa tâm hồn con người á mới là cái công đức lớn. Họ mạnh hay yếu không biết, nhưng mà họ đang xấu họ biến thành người tốt. Thế là cái niềm vui từ họ nó lan ra cuộc đời chung quanh liền, lan ra cuộc đời. Nên bữa hôm thì có một số Phật tử ở

[32:18]ở Trà Vinh lên chơi, chúng tôi ngồi nói chuyện tôi nói đùa đùa, tôi nói kể một cái đoạn chuyện ở dưới Diêm Vương á, chuyện dưới Diêm Vương. Thì lúc khi mình chết thì quỷ sứ mới bắt mình về dưới Diêm Vương để mà luận tội, luận công. Thì có người đưa vô tới khi mà lật cái sổ tội ra thì cũng đầy hết trơn. Nói chứ trên đời mình ai cũng tội nhiều lắm, bảo đảm. Kể ra quý Phật tử ngồi đó cũng tội cũng đầy, mà chúng tôi ngồi đây tội cũng đầy. Lắt ngắt lắt ngắt mình không biết được đâu, tội đầy hết nè. Có ai bảo đảm mình không tội không? Không đâu, phải không? Con nít như ba, bốn tuổi mà hễ lập sổ tội nó cũng nhiều chứ đừng

[32:55]có nói tới mình sống tới tuổi này, bảo đảm là tội nhiều. Thì lật ra mà ông phụ tá của Diêm Vương ổng ngồi ổng đọc cái sổ tội rồi ổng đọc dài dài dài dài dài dài. Đọc thấy xong là cái người mà mình chết xuống dưới mình nghe kể tội mình hết hồn, thấy đúng hết á. Nào giờ mình làm mình không để ý mà không ngờ những điều chút chút nó thành tội hết. Chút chút là thành tội, ví dụ như là kêu có người chạy qua hỏi: "Anh anh thấy con chó mới chạy ngang đây không?" Mình nói: "Ờ tôi thấy đây nè, nó chui vô đây kìa." Cái hồi rượt vô họ đập đầu nó đem dạo nhậu. Vô tình mình chỉ một cái thì không ngờ là sổ Diêm Vương cũng ghi rồi.

[33:28]Chỉ đường để người ta giết một con chó. Khi mình chết rồi đó, mà ông Diêm Vương ổng lật cái sổ tội mình ra ổng nói từng điểm mình xanh mặt hết liền, hết tinh thần liền. Chứ lúc mình sống mình nghĩ mình tội không bao nhiêu đâu. Mình nghĩ không tội bao nhiêu. Nhưng mà về đó cái sổ Diêm Vương mà ghi với cái trí tuệ của họ phân tích ra từng ly từng hào từng li hào hết hồn liền. Mình nói trời ơi sáu chục năm, bảy chục năm tôi sống sao tội nhiều quá. Nào giờ tôi thấy đâu có phải tội mà không ngờ về đây luận là cái gì cũng thành tội hết trơn, xanh mặt rồi. Là mình thấy là địa ngục chảo dầu sôi là chờ rồi đó.

[33:58]Ổng luận nhiêu đó là ổng quăng vô chảo dầu được rồi. Thấy thê thảm rồi. Mà tới chừng luận qua cái sổ công ít, cái sổ mình làm phước không bao nhiêu hết trơn. Mà chỉ được có một cái thôi, vậy mà được Diêm Vương tha tội hết. Có cái gì? Nói có lần đó đó là ổng đọc cái cuốn sách về nhân quả, đọc xong cuốn sách nhân quả. Thì có người khác tới chơi cái ổng nói: "Cuốn này hay lắm nè, anh xách về anh đọc cho vui." Thế là cái tay đó đó là sắp sửa đi giết người. Nhưng mà nhờ đọc cái cuốn nhân quả mà do ông này ổng khen ổng đưa một câu thôi, mà tay kia dừng tay lại không đi giết người nữa. Cho nên nghĩa là cái tội toàn bộ của cái cuộc đời từ

[34:40]trước tới giờ coi như Diêm Vương xóa, cân, bỏ. Chỉ có làm nghĩa là chữa được tâm hồn của một người mà ổng Diêm Vương ổng coi như là bằng được hết tất cả cái tội mình làm cả cuộc đời của mình. Thôi cho nó đi đầu thai lại, vô cái nhà không giàu, không nghèo mà cho nó biết tu nó làm phước lại, thử thách lại nữa, không cho vô địa ngục. Thế mình nghe mừng hú vía lạy ổng quá chừng rồi lật đật là cho nó vô ăn cháo lú rồi đi đầu thai. Nhưng mà rồi có một cái người đó chết đưa xuống nói người này hồi ở nhà trên sống làm cái gì? Nói cái người này thì cũng làm nghề nhưng mà hay đi Ngọc Thành nghe giảng, hay đi Ngọc Thành nghe giảng.

[35:19]Giở cái sổ ra thì tội cũng có, cũng nhiều chứ không ít nha. Nói đi Ngọc Thành nghe thì nghe chứ quậy cũng quậy. Nhưng mà lật qua tới cái sổ phước á thì bộ hơi bộn, tức là đưa băng đưa sách cho người ta nghe hơi nhiều. Mà tính ra đó là cái người này đã độ được cho cả một trăm người về với Phật pháp. Độ được cho một trăm người tin nhân quả, biết làm thiện, biết làm điều phước. Thì ông Diêm Vương ổng nói: "Như vậy là cái phước nó dư hơn cái tội nhiều quá, cho nên thôi cho người này nghĩa là đầu thai lại, cái tội coi như xóa hết, nhưng mà cho người này đầu thai lại vào cái nhà giàu." Đó, nhớ nha, nhớ mấy người đi nghe giảng Ngọc Thành đó mai mốt là vô nhà giàu hết.

[36:01]Thì cái chuyện mà chúng tôi kể một câu chuyện đùa cho cái người Trà Vinh nghe, nhưng mục đích để nói cái mạnh, cái quan trọng là gì? Chúng ta muốn cuộc đời này tốt á, mình muốn cứu một con người á ví dụ mình thấy người ta khổ đem tiền cho người ta, đó là lối cứu trực tiếp. Hiệu quả bao nhiêu hết. Nhưng mà cứu gián tiếp là gì? Cứu tâm hồn người ta trước. Cứu tâm hồn người ta trước. Thì người ta sẽ thay đổi được cuộc sống, người ta tạo được phước, cứu người ta vĩnh viễn. Đây là lý do á mà các bậc Bồ Tát á cái lòng nhiều khi hơi lạnh lùng là vậy đó. Khác với mình, khác với mình là ví dụ mình thấy cuộc đời khổ quá

[36:39]mình xót xa, mình than thở, mình thương người mình đứt ruột. Bởi vì ví dụ mình thấy sao, cái người họ là nhà không có ở, mưa xuống nó dột, ngồi co ro một góc. Nghĩa là cha mẹ con cái cứ lấy áo mưa ngồi trùm ở trong nhà mà lấy áo mưa ngồi trùm khi trời mưa, mình quá thương quá cảm đi. Rồi bữa ăn bước vô nhà họ ăn thì cái lứa tuổi nó đang lớn tuổi ào ào vậy đó mà nó ăn được chén rưỡi là nồi cơm đã hết rồi phải nhịn. Rồi mình thấy mình xót rồi nó bị suy dinh dưỡng. Thì mình thấy mình xót xa quá thì mình mới cứu cuộc đời này cho nó bớt khổ bằng cách gì? Bằng cách là mình xin tiền để mình mình lợp cái nhà lại cho họ, rồi mình cho họ gạo.

[37:19]Đó là lối cứu chữa trực tiếp cái cuộc đời của họ. Thấy họ khổ thì làm cho họ sướng. Đó là lối mà cứu chữa trực tiếp. Nhưng mà cái lối đó nó nông nổi, hấp tấp. Vì sao vậy? Vì không có chữa được tận gốc cái đau khổ người ta. Nghĩa là khi người ta còn tội nghĩa là đến lúc mà họ tội họ còn quá, mình cho họ mấy miếng tôn lợp nhà, đói quá hoặc là họ thích nhậu gỡ tôn ra bán liền. Rồi tiếp tục trời mưa ngồi trùm áo mưa như cũ, có đó. Vì có một lần vì chúng tôi cũng vậy cũng vận động tổ chức đi giúp một số người nghèo xin tôn, xin cây. Nhưng có một số người tôn, cây đem về không lợp nhà nha, mặc dù là nhà dột mưa xuống là thê thảm.

[37:58]Nhưng mà khi mà cho tôn, cho cây tới đem bán cái đã. Bán để ăn, nhậu cái đã rồi tiếp tục khổ lại như cũ. Nên chúng ta thấy đó, cái lối mà mình không có nâng cái phước con người lên á mà chỉ chữa trên hiện tượng nó nó không hết. Đây là lý do mà các bậc Bồ Tát họ lạnh lùng là vậy đó. Ví dụ họ thấy thế gian đầy đau khổ đâu phải không thấy. Nhưng mà đâu bao giờ mà họ hô biến cho cái người nghèo tự nhiên được giàu lên, hô phép một cái cho cái người đói được no, hô phép một cái cái người không nhà được có nhà. Các vị đâu có làm, mặc dầu ở trên trời nhìn xuống thấy hết, thấy hết nhưng mà đâu bao giờ làm.

[38:32]Chỉ có mình ráng làm, mình làm làm. Đó mình làm mình chữa cái đau khổ người ta, cứu giúp cái đau khổ người ta trực tiếp bằng cách là cho liền cái đó. Nhưng mà nó không bao giờ bền. Nên các vị thánh thì thấy chữa là chữa cái tâm hồn người ta. Người ta tin được nhân quả, tin được đạo lý, tự người ta thay đổi cuộc đời người ta là hiệu quả nhất, không có cách nào hay hơn. Ờ đây là điều mà chúng ta thấy giữa cái trực tiếp và cái gián tiếp. Cái người mà có thiện căn á, mình nói một tiếng à. Còn cái người mà không có thiện căn, mình phải độ người ta rất lâu, rất dài, vòng vòng chiếm cảm tình, dẫn chứng đủ thứ hết.

[39:07]Cũng giống như mình muốn giúp cái người mà thoát khỏi đau khổ vậy. Là phải làm cho người ta biết đạo lý, người ta biết tạo phước, tự cái may mắn nó đến chứ mình không cần giúp nhiều. Cho nên nói cái chữa tâm hồn người khác là cái công đức rất là lớn, rất là lớn rồi. Ví dụ bây giờ cái người mà muốn kinh doanh làm giàu, thì cái người mà có phước á, họ cứ làm tới. Cứ bỏ tiền ra, gây vốn làm ăn là từ từ nó phát. Đó là có phước là đi con đường trực tiếp. Nhưng mà ví dụ trường hợp đó mà mình ít phước, thì đừng bao giờ làm lớn, đổ nợ liền là trốn nhà đi luôn hoặc là ở tù liền. Mà phải làm sao? Phải làm ăn nhỏ, rồi làm phước chút chút, tiến lên từ từ.

[39:53]Đó là con đường gián tiếp á. Nghĩa là muốn làm giàu thì phải lo làm phước chứ không phải đi lo làm ăn. Trên đời này rất nhiều người làm ăn thất bại bỏ xứ đi cù bơ cù bất hoặc là phải vào tù chỉ vì lý do là muốn làm giàu một cách nhanh chóng bằng cách làm ăn lớn mà không biết phước mình có lớn hay không, hoặc là vay mượn gì đó, cầm cố gì đó để có được cái vốn lớn bỏ ra làm ăn cho lẹ, đi con đường trực tiếp rồi gãy hết, trốn bỏ xứ đi luôn, hoặc là phải vào tù luôn. Bù lại cái lúc mình làm lớn là do cái lối làm trực tiếp á, làm thẳng, nên cái khôn ngoan của mình á là biết đi con đường gián tiếp, mở một cái gì làm ăn chút chút theo cái phước của mình,

[40:37]rồi làm phước, nghĩa là có thu nhập vào mình ngắt ra chút xíu làm phước, ngắt chút xíu làm phước, chút chút vậy mà từ từ nó lớn dần, nó nảy nở dần. Năm năm, mười năm, thời gian coi chứ không bao lâu đâu. Năm năm sau, mười năm sau, mình sẽ trở thành người khá giả, không bao lâu. Hai mươi năm sau thành người giàu, không bao lâu. Thời gian coi vậy chứ thấm thoắt lắm, thấm thoắt qua lẹ. Ví dụ như chúng tôi vậy, từ cái ngày đầu khi mình vào chùa, mình nghĩ là hai mươi năm sau là một cái gì ghê gớm xa xôi lắm, chớp mắt cái qua mất hai mươi năm rồi, không có gì. Thì cũng vậy, ví dụ bây giờ bắt đầu mình đi làm

[41:15]ăn, làm giàu, mình đang là một người nghèo, mình bắt đầu làm ăn, làm một chút, làm phước một chút, làm một chút, làm phước một chút, mình nghĩ nó lâu giàu, coi vậy không lâu đâu. Năm năm sau mình đã thay đổi rồi, đã có chỗ đứng vững chắc. Mười năm sau mình cũng đi theo cái con đường đó, vừa làm ăn vừa làm phước, vừa làm ăn vừa làm phước mà không dám hoang phí á, mười năm sau bắt đầu mình có khá giả nhiều. Hai mươi năm sau mình giàu vững rồi, mà do cái cách mình đi con đường chậm rãi như vậy, chứ đừng có ham làm con đường trực tiếp, đổ vốn vào làm cho lớn chuyện lên, có khi gãy cái hết, không có gì hết.

[41:46]Đó là lối trực tiếp và gián tiếp là như vậy. Nó cân đối với cái phước của mình để mình đi con đường từ tốn, chậm rãi, có chuẩn bị, biết nhân quả, vậy. Chứ đa phần á, chúng ta bị một cái tâm lý là thích làm ăn lớn, nhất là có ai rủ á. Tự mình đang không có gì hết, bỗng nhiên có người rủ mình: "Thành lập công ty, tui làm giám đốc, anh làm phó nha. Bây giờ tui vay được 100 triệu, anh kiếm anh vay đâu 100 triệu bỏ góp vốn vô làm công ty trách nhiệm vô... trách nhiệm gì đó không biết. Công ty trách nhiệm bể hể, ngó đụng chuyện mình trốn", là vậy. Làm thì đúng làm vài bữa bể thôi chứ không gì hết. Tự nhiên mình thấy:

[42:20]"Ờ, ừ thôi mình ráng liều đi vay bên vợ bên chồng để được 100 triệu góp vốn lên làm phó giám đốc chơi". Thì đúng ít bữa gãy liền. Tại vì đó là một điều vội vã, không chuẩn bị kỹ. Cứ đi con đường ít của mình, chậm của mình, biết làm phước mà từ từ tiến lên, không có gượng gạo. Đây là tâm lý nhiều người bị lắm, cho nên quý phật tử mình mà nghe cái này mình ra mình ráng khuyên người khác vậy. Nghe ai mà muốn làm ăn lớn, mình phải khuyên người ta cẩn thận lại, không đơn giản. Cuộc đời không đơn giản là như vậy. Giống như hiện nay á, nước mình bắt đầu có cái gọi là thị trường chứng khoán, mua bán cổ phiếu á, mua bán cổ phiếu nhiều người hăm hở mua dữ lắm.

[42:59]Vì nó lên ào ào, lên mỗi ngày mà. Mình thấy mới mua ngày hôm nay qua ngày sau mình có lời rồi, ủa thấy cái này nó làm giàu lẹ. Có một lần vậy chúng tôi cũng gặp cái người, người này cũng thích mua bán cổ phiếu á. Chúng tôi mới nói là: "Phật tử biết một năm á, người ta thống kê được cái tiền lỗ về mua bán cổ phiếu bao nhiêu không?" Đâu đoán thử. Người này nói: "Đoán không ra, nói con đoán không ra". Nói: "Thử nghĩ đại một câu đi". Thử nghĩ đại coi. Nói: "Dạ chắc chừng 10 triệu đô la". Nói: "Nói thêm tí nữa đi". Cái ngồi nghĩ nghĩ, nói: "20 triệu đô la là tiền lỗ mà mua bán cổ phiếu trên toàn thế giới?" Nói:

[43:34]"Để thầy nói cho nghe, cái thống kê trên toàn thế giới một năm người ta lỗ 10.000 tỷ đô la về tiền mua bán cổ phiếu. Dĩ nhiên cũng có những người lời, nhưng mà cái số lỗ mà người ta cộng hết trên toàn thế giới lại 10.000 tỷ đô la về lỗ cổ phiếu. Nhưng mà Việt Nam mình thị trường mới, còn ham nhào vô hoài, ít bữa lỗ sặc... có dùng chữ sặc máu mà nghe nó kỳ, như người dân gian ngồi bán ngoài chợ nói: Lỗ sặc máu, tức là lỗ thê thảm, lỗ thê thảm cái chữ như vậy đó. Bởi vì cái đó là lối mà ham làm giàu lẹ và trực tiếp, nó không bao giờ bền. Chúng ta làm giàu cái gì nó bằng cái phước của mình thì không có bị sặc cái đó ra, quý vị.

[44:17]Mình làm cái may nó đến với mình một cách vững chắc, ổn định từ từ, mà lúc mà mình làm thành công tới đâu, mình có làm phước đều đều tới đó, như vậy."

[44:28]Thì cũng vậy, cái người mà muốn tu tập thiền định á, cái người mà đại căn mà tới gặp ông thầy á, bắt chân lên ngồi tâm vào định liền, đó là người đại căn. Nhưng mà cái người tiểu căn, thì mình phải tạo nền tảng vững chắc trước khi mình đi vào nhiếp tâm sâu. Tức là tâm mình phải thuần thiện, tâm phải thuần thiện, nó mới dễ đến với cái định. Cái nền tảng thứ hai á, là cái làm đem an vui, đem niềm vui đến cho mọi người, tức là phải làm phước rất nhiều. Tức là trong cái cuộc sống của mình á, là mình cứ làm cho người này vui, người kia vui thôi. Mà làm vui là bằng gì? Bằng kể chuyện tiếu, phải không?

[45:09]Phải không? Vui tức là mình giúp đỡ người... Giống như có cái ông đó, ổng hay kể chuyện tiếu lắm cho mọi người nghe cho vui. Không biết có phước để ngồi thiền không, mình không biết. Ổng kể chuyện thế này. Nói: "Có câu chuyện tiếu này tôi kể các bạn nghe. Nói đố các bạn biết tại sao các nhà khoa học, các thời tiết đều đặt tên các cơn bão là bằng tên của phụ nữ?" Nói: "Không biết." "Là bởi vì khi mà nó đến á thì ướt át, cuồng nhiệt, khi nó đi nó lấy sạch hết của mình, nhà cửa đi hết không còn." Không biết sao không biết nữa. Đó, ai hiểu sao đó hiểu, cười. Mấy người, nên tên các cơn bão đều đặt bằng tên của phụ nữ.

[45:51]Đến thì ướt át mà khi đi thì lấy sạch không còn gì hết trơn. Cái đó thì dường như nó không có phước để ngồi thiền, mà chúng ta nói cái phước của ngồi thiền á là mình đối xử tốt với con người, trong cái cuộc sống mình nhường nhịn trong cái lời nói, mình biết bố thí, biết giúp đỡ, khuyên nhủ, tạo việc làm, vân vân, những cái điều đó làm cho cuộc sống nó tốt tươi vui lên. Thì đó là cái căn bản thứ hai của thiền định là làm phước cho nhiều. Cái căn bản thứ ba của thiền định là là khí công, khí công. Tức là tập nội lực mà tích lực được ở những cái phần chân, phần bụng thì nó làm cho cái não mình dễ trống, cái tâm mình dễ hư vô.

[46:30]Đó là cái hư rỗng đó, nên đó là cái khí công. Nên chúng ta nhớ lại là ba cái nền tảng của thiền: Thứ nhất là đạo đức, thứ hai là phước, thứ ba là khí công. Đây là cái con đường đi gián tiếp á mà một người muốn tu tập thiền định phải đi con đường này. Trừ những người mà đại căn, họ sinh ra cái thể chất họ là đã như vậy rồi, là đã đủ phước, đủ đức đâu đó hết trơn, đủ nội lực, họ tu thiền rất là nhanh. Nhưng những bậc như vậy nó hiếm, còn đa phần là chúng ta cứ đi cái con đường gián tiếp căn bản như vậy. Ừ. Ví dụ thế này, ví dụ như một cái nhà nước mà muốn cho dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng,

[47:11]hạnh phúc, văn minh gì đó, thì rồi cứ muốn là đầu tư cho nhiều công trình, đầu tư cho nhiều cái công trình là vừa là hạ tầng cơ sở, thượng tầng kiến trúc về cái ngành công nghiệp, hiện đại hóa, thương mại, dịch vụ, vân vân để mong rằng nước giàu, dân mạnh, thì thật đó là đi con đường trực tiếp. Nên cái con đường đó coi vậy chớ vẫn nó bấp bênh, bấp bênh lắm. Vì sao vậy? Bởi vì sao? Bởi vì là muốn cho dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh á là quan trọng là con người. Từng con người cái đạo đức phải cho cao. Vì con người là giữ cái giềng mối của những cái điều đó hết. Chính con người mới tạo thành cái công nghiệp hiện đại

[47:56]hóa, chính con người mới giữ cái xã hội này công bằng, văn minh, chứ không phải do cơ chế, do chính sách. Chúng ta tạo ra một chính sách, đưa ra một cái đường lối để thi hành, ai thi hành? Cũng con người thi hành. Mà nếu con người đó là những con người mục ruỗng, vô đạo đức, tham lam, ích kỷ, bè phái, thì không có một chính sách tốt đẹp nào có thể thành tựu được. Nên vì vậy, mà chúng ta muốn xây dựng đất nước giàu mạnh, ấm no, hạnh phúc, xã hội công bằng, văn minh thì phải đi con đường gián tiếp là xây dựng cái đạo đức của người dân trước. Mà những người dân mà dân mà dân già, dân lớn như chúng ta rồi cũng khó dạy, phải không? Giờ dạy ai?

[48:40]Dạy học sinh trước, phải đầu tư lại cho lớp trẻ cho có một cái nền đạo đức sâu dày trước, đó, phải ưu tư về cái khía cạnh đạo đức của học sinh, sinh viên trước. Như vừa rồi báo nó nói chuyện, nói là: "Tại sao là những công trình của nhà nước quan trọng hay bị nứt? Ví dụ xây đê thì đê nứt, xây cống á đường liên cảng năm thì cống bể, xây mà nhà chung cư thì nhà... nhà dột. Sao cái chất lượng kém, giờ không biết phải thêm cái chất phụ gia gì vô để cho cái chất lượng công trình nó tốt?" Thì ông kia trả lời là: "Muốn cho công trình nó đừng có nứt, phải nói mấy nhà xây dựng á thêm một chút lương tâm vô trổng thì nó sẽ tốt." Thêm chút lương tâm,

[49:24]trộn chút lương tâm vô trong xi măng á, xi măng nó sẽ tốt lên liền, hết nứt liền. Nên chúng ta thấy cái con người là quan trọng. Giờ chúng ta có những chính sách lớn lao để đưa đất nước này lên, nhưng mà không có những con người lớn lao, những con người hẹp hòi, ích kỷ, nhỏ mọn thì không chính sách nào thành công hết. Nên vì vậy, chúng ta phải đi một con đường vòng rất xa là vậy. Là tuy cũng có chính sách để đầu tư, nhưng mà phải giáo dục cho con người trở nên biết hy sinh hơn, biết rộng lượng hơn, bớt lo cho mình để lo cho đồng bào hơn thì đất nước mới tiến được. Đó cũng là cái con đường con đường gián tiếp như vậy.

[50:03]Ví dụ có những người muốn làm phước, mà làm phước là sao? Tức là bây giờ mình lấy tiền cho người ta, cho cái người nghèo gì đó, gọi là làm phước. Nhưng mà có những người á có phước rồi mới làm phước nha, chúng ta nhớ điều này. Chứ không phải ai muốn làm phước là làm đâu nha. Ví dụ nói bây giờ ai cũng biết là làm phước là tốt, phước là bố thí là có phước, sau này mình được giàu sang. Ai không biết điều đó, phải không? Mình đến ngồi đây ai cũng tin điều đó hết, ai cũng tin điều đó. Nhưng có tất cả chúng ta đều làm được không? Còn có những người muốn làm mà không có tiền để làm, phải không? Có một lần có Phật tử gặp tôi tội nói tội nghiệp lắm, nói:

[50:45]"Thưa thầy, con thương thầy quá, mà con không biết làm sao để cúng dường thầy. Nên lần ngày nào con cũng ráng mua vé số. Con trúng con bảo đảm đem lên cúng thầy liền". Nghe thì cũng tội nghiệp thiệt, nhưng mà dĩ nhiên là không bao giờ trúng. Tới giờ là năm năm qua rồi vẫn chưa bao giờ nghe tin người đó trúng số. Nhưng tôi cũng ráng chờ hoài, cũng mỗi ngày hy vọng ông đó trúng số mà không bao giờ thấy ổng trúng. Lý do tại sao vậy? Tại vì người đó muốn làm phước một cách trực tiếp mà mình chưa có phước sẵn. Cho nên ở đây là phải sao? Phải tạo phước, có phước rồi mới làm phước. Cho nên muốn làm cái phước lớn, bây giờ phải làm cái phước nhỏ.

[51:22]Muốn làm cái phước lớn á là mình phải làm những cái phước nhỏ từng chút, từng chút, từ từ như vậy, chứ đừng có mà muốn làm phước bằng cách là đi mượn tiền rồi đi làm phước rồi không trả nổi, hoặc là cứ ráng mua vé số rồi đợi trúng đi làm phước. Những cái cách đó không phải là hay. Có một lần vậy, có một cái nhà doanh nghiệp rất là lớn ở thành phố Hồ Chí Minh, rất là nổi tiếng, rất là bề thế, đều gọi là một đại gia. Thì ông này là ổng có nhiều cái công trình đầu tư lớn, rồi nghe nói ổng cũng hay đi làm phước, hay đi cho nơi này nơi kia, cúng tiền, trại mồ côi. Nhưng cho đến một ngày thì nhà nước mới ập vào kiểm tra

[52:08]thì phát hiện rằng ổng vay nợ ngân hàng 4.000 tỷ tiền Việt Nam, không còn khả năng chi trả, bắt và phải đem tử hình ổng. Thì có nhiều người mà được ổng làm phước á, được ổng cho bố thí thì tiếc thương, nói sao Phật pháp nói nhân quả mà không công bình? Không công bình là ở chỗ nào? Bởi vì rõ ràng ổng là con người hay làm từ thiện mà tại sao ngày nay ổng lại rơi vào cái cảnh khốn cùng là nợ ngân hàng không trả nổi? Như vậy nhân quả công bình ở chỗ nào? Mà nói người làm phước thì được phước, vậy ổng bố thí nhiều như vậy thì ổng phải giàu có thế này, chứ tại sao ổng lại thất bại đổ vỡ cái việc kinh doanh của ổng?

[52:50]Thì mình nghe mình thấy có lý không? Nghe chất vấn như vậy là mình cũng rung rinh ha, nói: "Ủa, luật nhân quả công bình mà sao kỳ vậy?". Mà thật sự luật nhân quả rất công bình. Bởi vì sao? Bởi vì cái tiền mà ổng đem bố thí là tiền của ai? Của ai? Của ngân hàng. Mà ngân hàng là của ai? Của mình, của tất cả mọi người, mình đem gửi trỏng. Từng cái tiền thuế dân đóng vô đó. Đó, bởi vì khi mà mất cái tiền đó là nhà nước phải kỳ đó là phải bán cái trái phiếu nhà nước, bán cái công trái á, để lấy lại được 4.000 tỷ tiền đắp vô lại cái tiền mà ổng đã lấy mất, để mà điều hành cái nền kinh tế, chứ không là bị sụp đổ nền kinh tế vì cái số tiền quá lớn. Thì đó là lý do vậy.

[53:35]Thì thấy làm phước mà không có phước, tại tiền của thiên hạ, không phải tiền của mình. Giống như là sao? Giống như là bây giờ mình muốn mình thương cái chùa đó quá, mình muốn cúng cái chùa đó tấn gạo, cái bắt đầu mình mới ban đêm mình mới vác cái thang mình đi qua nhà này nhà kia đó, coi nhà ai mà cửa lầu họ quên đóng mình bắt cái thang mình leo lên, mình lấy cho đủ được vài triệu để cúng vài tấn gạo cho chùa đó thì có phước không? Cái nhà kia có phước, mình đâu có phước. Mà nhà kia cũng không có phước nữa, tại họ tức họ đâu có biết họ làm phước đâu, họ rên rỉ, họ than thở, họ la. Như vậy còn mình thì lấy tiền người ta làm phước thì đâu có phước.

[54:07]Cho nên có những cái mà gọi là muốn làm phước cách nông nổi nhưng mà nó không đúng nhân quả. Bởi vì cái mà làm phước nó không phải công sức của mình, không phải tài sản sở hữu của mình, như vậy. Nên ở đây vậy, chúng ta muốn làm phước á cũng vậy, cũng chính mình tạo cái phước nho nhỏ tạo thành cái phước lớn rồi cái tạo thành phước lớn. Như vậy lần lần mà chúng ta mới làm được những cái phước lớn, chứ không phải là dễ đâu. Cái mà nói về cái gián tiếp, trực tiếp á, mình nhìn ở trong Đông y mới thấy hay. Là trong Đông y á, không bao giờ mà trị ngay cái bệnh á giống như Tây y. Ví dụ bây giờ mình nói mình bị bệnh chóng mặt,

[54:45]cái đầu xoay sẩm, thì bên Tây y họ lấy cái đầu mình ra họ mổ họ coi liền. Mổ ra mổ ngang mổ dọc ở trỏng giòm coi thiếu chất gì ở trong não á, bỏ chất đó vô. Hết không? Không hết, trị hoài, uống thuốc cũng hoài, năm này năm kia. Bên Đông y không có đâu. Đông y mà hễ mình nói chóng mặt á, cái ổng ròm dưới bụng mình hư gì ở dưới á, ổng chữa dưới bụng. Ổng chữa thận, chữa gan, chữa tim, chữa ở dưới mà hết cái đầu mình, cái đầu hết chóng mặt. Nên Đông y là luôn luôn đi con đường gián tiếp, vậy mà rất hiệu quả. Còn Tây y là hay đi con đường trực tiếp, hễ mình nói đau tim là mấy ổng mổ tim ra coi thiếu gì trỏng bỏ vô gắn vô, rồi ít bữa bệnh nữa.

[55:24]Đó, Đông y không có đâu. Đông y nói mình đau tim là mấy ổng chữa dưới thận á, củng cố lại ở dưới. Trong võ thuật của Đông phương cũng vậy, của Trung Hoa, Việt Nam cũng vậy. Thì muốn đánh cái tay, đánh cái đòn cho mạnh á thì không phải luyện cái tay đánh hoài, mà luyện cái chân, luyện cái chân cho cứng. Tại chân mà chắc mạnh rồi, cái đòn tay sẽ rất là vững, như vậy. Đông y thường đi con đường gián tiếp, mà bởi vậy nó thâm thúy, nó sâu sắc hơn. Thâm thúy sâu sắc hơn. Như vừa rồi có cái phim mà được giải Oscar mà là lần đầu tiên có phim kiếm hiệp mà được giải Oscar là phim gì? Phim gì? Ai coi rồi biết không? Phim gì?

[56:03]Ngọa Hổ Tàng Long. Nhưng Ngọa Hổ Tàng Long là phim của kiếm hiệp á mà lại được giải Oscar. Phim nó hay từng chi tiết nhỏ, từng cái lời thoại, từng cái triết lý ở trỏng á, ráng về kiếm mà coi. Mà coi đĩa VCD nó nó mờ, nó không thấy hết từng cái chiêu thức nhỏ, coi cái đĩa DVD á, từng cái thế đánh nhỏ nhỏ họ chỉ cho mình coi. Thì chúng ta mới thấy cái thâm thúy của võ thuật Đông phương là cái lối mà họ luyện tập gián tiếp như vậy, từng chút, từng chút mà rất là thâm thúy. Ở đây đó, chúng ta thấy thế này, ví dụ như khi mình đến một cái nhà thờ, nhà thờ Kitô giáo, thì thường từ cái cổng mà đi vào nhà thờ là nó làm sao?

[56:42]Thẳng, phải không? Từ cái cổng đi thẳng vô vào nhà thờ, đi lên luôn, đó là con đường đi trực tiếp. Thì vậy có thể thành công tại khi nào họ có thế lực lớn, bề thế lớn, họ được như vậy. Nên nó có một cái gì trong cái lối mà đi thẳng như vậy đó, nó làm có thế lực, nó có cái kiêu hãnh, nó có cái tự tin. Nhưng mình đến gặp ngôi chùa á thì sao? Khác ạ. Ngôi chùa Đông phương của mình á, quý thầy, chư tổ đó thâm trầm lắm, không bao giờ cái cửa mà đi vô thẳng chùa á. Đi sao? Đi vòng chút. Cái cửa nằm một mé, đi vòng vòng vòng vòng rồi đi vòng cong rồi rồi mình mới đến trước cái sân của trước cổng chùa,

[57:22]trước cái cửa chính chùa, rồi mình đi vào mình làm lễ, chứ không đi thẳng. Thì cái cong cái vòng đó là gì? Đó là một cái gì mình nhìn vô mình thấy cái thái độ của những thiền sư có một cái gì nó dè dặt, khiêm tốn, cẩn thận. Tức là trước khi đi đến cái chính, chúng ta hãy đi qua nhiều cái phụ trước, như vậy sẽ bền vững hơn. Cho nên người ta hay nói một cái giáo đường nó nguy nga, đồ sộ, sừng sững, nhưng mà hễ diễn tả một cái chùa thì nói làm sao? Hễ diễn tả một cái chùa thì mình nói gì? Thấp thoáng, phải không? Thấp thoáng xa xa ẩn hiện. Bởi vì chùa luôn luôn vậy, chúng ta phải lách qua lách lại, đi vòng vòng mới tới được cái cổng chính.

[58:06]Tượng trưng cho cái gì nó thâm trầm của phương Đông, là người phương Đông biết là đi con đường gián tiếp, đi qua nhiều cái bước trung gian trước khi đi đến cái vấn đề chính, nhờ vậy mà bền bỉ. Đó. Rồi vấn đề như chúng thấy cái người công an cũng vậy. Có khi đó là họ có chứng cứ mạnh rồi họ bắt ngay cái đối tượng đó điều tra luôn, đó là dùng cái lối trực tiếp vì chứng cứ họ đủ mạnh rồi. Mà chứng cứ không đủ mạnh á, mà bắt liền được không? Bắt liền nó bể, nó động tùm lum á, rồi bứt dây động rừng rồi đám kia nhảy hết, những người chung quanh nhảy hết. Rồi chứng cứ chưa đủ, tại vì giam người, cái luật giam người là làm sao?

[58:45]Chỉ được mấy mấy tiếng đồng hồ? Mấy? Mấy? 24 tiếng, phải không? À, chỉ được 24 tiếng thôi. 24 tiếng đó mà người ta không nhận tội phải thả. Rồi về coi như nó báo động hết là đồng bọn nó trốn hết, bắt không được, cái vụ án không phá được, vì chứng cứ không đủ mạnh. Nên đi con đường trực tiếp là không hay, phải đi con đường gián tiếp là phải bí mật theo dõi, những đường đi nước bước là nghe lén điện thoại rồi đủ màn hết trơn để khi nào có chứng cứ mạnh rồi mới chụp bắt một cái luôn. Là người công an cũng vậy, cái nghiệp vụ họ cũng vậy. Tức là cũng khi đi con đường trực tiếp nếu mình đủ mạnh, mà khi thì đi con đường gián tiếp nếu chứng cứ còn yếu, là cũng vậy.

[59:23]Nên trong cuộc sống này, chúng ta thấy cái mà vấn đề mà trực tiếp hay gián tiếp á, nó là một cái sự khôn ngoan của con người trong cuộc sống, cả trong cái sự tu tập, trong cái đối xử, trong cái phương pháp hành động, trong cái đấu tranh cho cái thiện cái ác của cuộc đời này. Thì khi chúng ta dùng phương pháp trực tiếp, khi chúng ta dùng phương pháp gián tiếp, thì ở đây phải khôn ngoan để mà phán đoán mọi cái tình huống, mọi cái vấn đề như vậy. Thì bữa hôm nay chúng ta nói với nhau cái vấn đề mà trực tiếp, gián tiếp thưa quý vị. Thì chúng ta là người Phật tử thì chúng ta nói với nhau vấn đề này để mình có thêm cái trưởng thành,

[1:00:00]thêm cái khôn ngoan, thêm cái trí tuệ trong cái ứng xử mọi việc. Ví dụ khi chúng ta muốn làm việc gì thì chúng ta phải thận trọng xem xét chung quanh, hãy làm nhiều bước trung gian rồi hãy làm đến cái chuyện chính. Ví dụ bây giờ mình muốn cất nhà, mình muốn xây ngôi nhà đó là cái chuyện chính của mình thì không phải là cứ lật đật kéo vật liệu, kéo công thợ rồi xây lên, không phải như vậy. Mà phải coi coi khi mà dọn dẹp mặt bằng rồi mình ở đâu, rồi trong thời gian xây như vậy đồ đạc mình bảo quản, đời sống mình sẽ như thế nào. Mình phải chuẩn bị trước những điều đó rồi mới xây tới cái việc chính.

[1:00:37]Đó là mình đi nhiều bước phụ trước khi mình đến cái giai đoạn chính của mình. Mình muốn mở một cái doanh nghiệp làm ăn phải cân nhắc qua nhiều mặt trước khi mình mới mở. Gọi là cái cẩn thận đi nhiều bước phụ trước khi mà đi đến cái bước chính là cái sự khôn ngoan. Hoặc là bây giờ mình muốn xuất gia giờ có người tự nhiên phát tâm xuất gia thì cứ lật đật cứ tới chùa đi xin tu hoài coi vậy không chắc ăn, không chắc ăn. Vì có những người đời trước họ có đủ thiện căn á họ xuất gia rồi bền. Nhưng có người không đủ thiện căn xuất gia ít bữa rồi hoàn tục, uổng vậy. Giống như có một cái chú Phật tử đó người cha dắt lên xin chúng

[1:01:18]tôi cho xuất gia, chúng tôi nói chú bé đó phước còn chưa đủ. Con xuất gia con hoàn tục mà trong tâm con cũng chưa đủ kính trọng tăng ni nữa. Mà không kính trọng tăng ni thì lấy đâu mà được làm người xuất gia? Đó rồi cái phước tích lũy từ hồi giờ còn ít quá. Con tu 3 năm sau con hoàn tục nó uổng á. Bây giờ phải nghe lời tích lũy phước lại cho nhiều, kính trọng cái người xuất gia thì mình mới được xuất gia. Mà phải cho dày, phải cho dày để đủ phước đi suốt một cuộc đời. Chứ không có đi nửa chừng, nhiều khi mình đủ phước mình 3 năm à ra, mình ráng làm phước thì mình tu được 15 năm rồi cũng ra, nó uổng đi.

[1:01:58]Cho nên phải làm sao tích lũy cái phước xuất gia nó vô hạn tới chết luôn, mà chẳng những chết đời sau trở lại tu tiếp. Đó là lý tưởng nhất. Nên vì vậy mà có những người thích xuất gia chúng ta phải cẩn thận đừng có nông nổi, vội vàng mà phải xem cái duyên cái phước của mình trong cái quyết tâm của mình. Vân vân những cái điều thì nó rất là thuần, rất là là đầy đủ rồi hãy xuất gia, mà cái này cũng do ông thầy nữa, ông thầy cũng quan trọng, ông thầy cũng phải sáng suốt cũng nhận định cái người đệ tử của mình để mà cho xuất gia hay là không cho xuất gia quý vị. Nên có nhiều cái chuyện trong cuộc đời

[1:02:40]mà chúng ta thấy là có khi chúng ta làm thẳng thì lại thành công, nhưng có khi chúng ta phải đi vòng mới thành công. Mà kinh nghiệm của ông bà mình á thì ông bà mình thấy rằng trong 10 câu chuyện để làm á thì hết tám, chín câu chuyện đi vòng nó lại thành công. Chỉ một, hai câu chuyện là đi thẳng mới thành công thôi. Đó là cái đúc kết kinh nghiệm của ông bà mình qua nhiều thế hệ nên ông bà mình nói một câu á, đi vòng một khắc mà đi tắt một ngày là chúng ta nhớ cái điều này như vậy, sự cẩn thận. Tuy nhiên là chúng ta cũng đừng có cố chấp. Có những trường hợp mà mình dùng phương pháp trực tiếp có hữu hiệu quả thì mình sử dụng cho nó nhanh.

[1:03:24]Có khi mình dùng gián tiếp mà có khi dùng cả hai. Có khi dùng cả hai, có khi vừa trực tiếp vừa gián tiếp nên ở đây là một cái trí tuệ linh hoạt, uyển chuyển. Ví dụ thế này, ví dụ như mình có một người bạn rồi mình muốn cho người đó đi chùa, làm điều tốt, làm điều thiện, vì người này khá giả mà không chịu tu hành gì trơn, không chịu làm phước. Mình sợ người này về già khổ nên mình muốn khuyên. Thì mình biết á là mình nói thẳng á người này không nghe tại vì người này đang kiêu hãnh vì có tài sản mà, nên mình phải đi con đường tắt mà kết hợp với đi con đường thẳng. Lại đi đường tắt kết hợp đường thẳng là làm sao?

[1:04:06]Là một mặt á là mình nói chuyện với vợ của người đó trước, khuyên người vợ đó tu hành trước. Khuyên con cái trong gia đình người đó biết tu hành trước. Khuyên giúp cha mẹ người đó biết đi chùa, biết làm phước trước. Đấy, mình bao vây một vòng trước. Rồi khi mà thấy những người chung quanh mà thuần rồi á thì người chung quanh nó bắt đầu ảnh hưởng tới cái người bạn của mình rồi mình sẽ đến nói thẳng luôn một lần cuối cùng. Tức là mình vừa nói thẳng khuyên ngày này qua ngày kia cũng có rồi đồng thời mình làm cho gia đình người đó khuyên cái người đó luôn. Nghĩa là có những trường hợp mà chúng ta phải

[1:04:38]tác động vừa trực tiếp vừa gián tiếp mới thành công. Ngay cả như việc mà chúng ta tu tập thiền định cũng vậy, chúng ta cũng phải tu vừa trực tiếp vừa gián tiếp. Trực tiếp là làm sao? Là mỗi ngày mình đều tinh tấn ngồi thiền, nhiếp tâm theo đúng phương pháp hơi thở, tri vọng, vân vân, đó, niệm Phật gì đó thì là trực tiếp. Mà gián tiếp là sao? Là ngoài những giờ ngồi thiền sống trong đời sống chúng ta thanh lọc nội tâm mình, chúng ta tạo phước, giúp đỡ mọi người, sống tử tế mọi người, đem niềm vui mọi người. Đó là cái con đường con đường gián tiếp, nghĩa là chúng ta làm cả hai điều cùng một lúc. Nên trong cuộc sống như vậy,

[1:05:20]chúng ta nói trực tiếp, gián tiếp khi thì mình đi con đường gián tiếp, khi đi con đường trực tiếp nhưng đa phần là kết hợp đi cả hai là hay nhất, hay nhất. Mà ở đây quý Phật tử đã nghe cái băng Âm Dương chưa? Nghe chưa? Có người nghe, có người chưa. Ở đây cái trực tiếp, gián tiếp nó cũng liên quan tới lý luận về âm dương. Âm là những cái gì mà ẩn, kín, khó thấy và dương là những cái gì bộc lộ, dễ thấy. Thì trực tiếp là âm hay dương? Dương, bởi vì dễ thấy phải không? Còn gián tiếp là là âm, bởi vì khó thấy. Thì ở đây cái quy luật mà ông bà mình ổng tổng kết á, ổng nói rằng khi mà mình sắp xếp một cái mô hình âm dương

[1:06:06]á thì theo cái tỷ lệ là năm âm một dương, năm âm một dương, nghĩa là mình giấu đi cái sức mạnh của mình năm phần, lộ ra bên ngoài một phần thôi thì đó là cái khôn ngoan. Giống như một cái người giàu á bộc lộ tài sản mình chỉ 1/5 thôi, cái tài sản thật sự là phải gấp năm lần cái mà mình bày ra bên ngoài cho người ta thấy. Những cái tài năng, cái khả năng, những cái dự định tương lai của mình năm phần mình chỉ bộc lộ cho người ta thấy một phần. Thì trong cái công việc làm giữa trực tiếp và gián tiếp cũng vậy. Chúng ta trở lại cái vấn đề mà cái người bạn mình muốn độ cho họ thì ví dụ như mình nói thẳng với người đó

[1:06:46]về đạo lý của Phật pháp á là một mình mình. Nhưng mà chung quanh cái người đó là phải năm người cùng tác động người đó, ảnh hưởng người đó thì nó mới thành công. Tức là tỉ lệ là một năm là như vậy.

[1:07:03]Bây giờ chúng ta nói qua vấn đề mà Phật pháp một chút trong vấn đề mà trực tiếp, gián tiếp. Chúng ta biết Phật pháp. Chúng ta thấy đạo lý của Phật là vô cùng cao cả nên mình yêu mến. Bởi vì sao? Bởi vì Phật pháp cho chúng ta con đường sống chân chính để làm cho cuộc đời của mình đẹp mà làm cho mọi người cũng an vui, nên chúng ta yêu quý. Mà trong Phật pháp thì có cái cơ cấu là có những người xuất gia sống không gia đình và những người tại gia vẫn sống với gia đình. Cả hai đều là đệ tử Phật mà gọi là hàng tứ chúng đó cùng tu như vậy. Ở đây đó chúng ta muốn cho Phật pháp được hưng thịnh, muốn cho Phật pháp được hưng thịnh.

[1:07:51]Bây giờ Phật pháp được hưng thịnh thì chúng ta nói trước là muốn cho Phật tử tốt. Ví dụ chúng ta đi chùa một thời gian, chúng ta phát hiện ra rằng cái người Phật tử đến chùa chưa tốt. Ờ đến chùa mà sao còn hay nói xấu nhau, ờ đến chùa mà sao còn hay chê bai hay là chia phe, chia cánh. Ờ cái nhóm đó chơi riêng, nhóm nọ chơi riêng, ờ mình thấy người Phật tử chưa tốt. Mình đi qua chùa khác rồi mình thấy sao có những người Phật tử làm phước mà còn khoe khoang, còn cầu danh, cầu lợi hoặc là thậm chí làm phước vì cầu phước chứ không phải là vì thương yêu con người. Ờ đi chùa rồi mình thấy Phật tử chưa tốt.

[1:08:31]Bây giờ mình muốn cho Phật tử tốt, mình phải làm sao? Theo phương pháp trực tiếp, gián tiếp nè. Ví dụ mình thấy bây giờ đi chùa này qua chùa kia rồi mình thấy sao Phật tử chưa tốt, giờ mình muốn cho Phật tử tốt thì phải làm sao? Ai nghĩ ra? Theo cái trực tiếp gián tiếp này nè, mình muốn cho Phật tử tốt thì phải làm sao? Thì phải làm cho Tăng Ni tốt trước. Đúng không? Ví dụ đi đến cái chùa, Phật tử chưa tốt, phải đổ thừa ngay là tại thầy tại cô đó nói ai trước, đương nhiên. Đồng ý không? Quý Phật tử đồng ý không? Cứ đồng ý đại, đừng sợ mít lòng, đồng ý đại đi. Rõ ràng là Phật tử chưa tốt bởi vì Tăng Ni chưa tốt.

[1:09:19]Cho nên ở đây, ví dụ như bây giờ mình thấy là Phật tử chưa tốt, muốn cho Phật tử tốt là phải làm sao cho Tăng Ni tốt lên cái đã. Bởi vì Tăng Ni là người lãnh đạo, là người hướng dẫn mà. Nếu Tăng Ni tốt thì lần lần Phật tử sẽ tốt theo. Nếu Tăng Ni có đạo hạnh, Phật tử sẽ được bắt chước. Mà nếu Tăng Ni giỏi, khéo giáo dục thì người Phật tử sẽ được giáo dục thì người Phật tử sẽ tốt lên dần dần, sẽ vượt qua những cái sai lầm, sẽ bớt chia bè chia cánh, sẽ không khoe khoang, không ích kỷ và không nói xấu lẫn nhau. Đó là do Tăng Ni tốt. Vì vậy, bây giờ mình muốn cho Phật tử tốt thì lại lo tìm cách nào để giáo dục đào tạo Tăng Ni, nghĩa là làm sao cho người Tăng

[1:10:05]Ni họ được tu tập, kiểm soát nội tâm, họ rèn sửa được cái đạo đức của họ, rồi họ có những giờ phút ngồi thiền, ngồi niệm Phật, nhiếp tâm sâu thẳm để chuyển hóa tâm linh của họ. Người xuất gia đó mà tăng được cái chất liệu tu hành trong tâm mình thì tự nhiên Phật tử được tốt liền. Vì tự nhiên Phật tử tới chùa riết là chịu ảnh hưởng. Ông thầy mà sống đạo hạnh, đường bệ, khiêm cung, giản dị, sâu sắc, Phật tử bị ảnh hưởng liền. Còn nếu mà quý thầy, quý cô mà sống đạo đức kém, Phật tử mất niềm tin, từ từ họ không phấn đấu nữa. Họ không cần phải cố gắng cho họ tốt nữa, tại họ thấy thầy cô còn chưa tốt họ đâu cần họ tốt.

[1:10:51]Như chúng tôi nghe kể câu chuyện mà đau lòng. Có cái người đó là một nghiên cứu sinh, tức là qua khỏi đại học rồi đó, thì ông này ổng đang nghiên cứu sinh của một đại học thì ổng quen nhiều với quý thầy, một số thầy cũng học trong đại học đó, thì trở thành bạn với nhau. Thầy tu gì không biết, nhưng mà vô trong đi học rồi biến thành bạn nhau hết trơn vậy. Thì cái người nghiên cứu sinh này mới hay tới lui cái chùa với mấy mấy ông thầy đó để chơi. Rồi ổng về ổng nói câu này, ổng nói câu này nói với một cái người bạn khác, nói, "Tôi thấy tôi tốt hơn mấy ông thầy đó." Nghe đau liền. Mà tại sao vậy?

[1:11:30]Tại không biết đi chơi riết thấy cái gì mình không biết nữa. Rồi họ cảm thấy họ không cần phải vào đạo Phật, họ không cần phải trở thành đệ tử của đạo Phật nữa. Bởi vì họ thấy người xuất gia không bằng họ, họ tốt hơn người kia, tức họ sống họ hy sinh hơn, họ nhân ái hơn, họ giúp đỡ người khác hơn, họ không đấu tranh, không giành giựt. Nhưng mà khi đến gặp mấy thầy có bị điều đó. Thì họ thấy ủa đạo Phật vậy cũng đâu có hay gì, họ không cần phải theo đạo Phật. Thì khi họ kể cái điều đó với cái người biết đạo Phật, thì cái người này mới khuyên nói đừng quơ đũa cả nắm, thì có người này người kia, chứ đạo Phật thì rất là tuyệt

[1:12:03]vời, có thể làm cho người ta trở thành rất là đạo đức cao cả, thì chỉ nói lý thuyết thôi vẫn không thuyết phục cái người kia được, tại người kia họ thấy sờ sờ trước mắt. Nên chúng ta thấy Tăng Ni quan trọng lắm. Hễ Tăng Ni mà không tốt, cái người Phật tử chung quanh họ không thèm phấn đấu để trở thành tốt, "Ủa thầy cũng vậy, nói thầy còn giận lên giận xuống hay gì nữa, ủa thầy cũng còn ích kỷ thì mình không cần." Nhưng mà nếu họ đến chùa, họ gặp Tăng Ni là những người tốt, nghĩa là thúc liễm thân tâm, giới hạnh, cẩn thận, sống độ lượng, vị tha, họ bị thuyết phục, từ từ họ phải cố gắng tu sửa nội tâm của mình.

[1:12:41]Từ cái người mà không biết đạo mà đến chùa gặp quý thầy từ từ mến đạo Phật. Có khi cả đời họ cũng quên quy y luôn nữa, nhưng mà trong tâm họ có cái cảm tình, có cái cảm tình với đạo Phật, vậy á. Chúng ta thấy là muốn Phật tử tốt thì phải giúp cho Tăng Ni tốt là vậy. Mà giúp cho Tăng Ni tốt thì đây là chuyện lớn, chuyện đại sự, chứ không phải chuyện của một, hai người. Nó là cái việc mà nghĩa là giáo lý phải lan rộng, những cái tu viện phải mở, tu viện nhiều và bớt học viện đi. Vì học nhiều quá không tu thì đạo Phật cũng không có kết quả. Học nhiều quá cứ học lấy bằng này lấy bằng kia hoài mà không có

[1:13:20]giờ phút nào ngồi thiền để kiểm soát nội tâm mình thì Tăng Ni đó cũng chưa phải là tu sĩ, mới là học sĩ, cũng đáng buồn. Bây giờ ngược lại, trong trường hợp bây giờ muốn Tăng Ni tốt thì phải làm sao? Ai biết? Hồi nãy mình nói gián tiếp á, bây giờ muốn cho Phật tử tốt á phải làm cho Tăng Ni tốt. Mà bây giờ muốn Tăng Ni tốt thì phải làm sao?

[1:13:46]Ai biết? Muốn Tăng Ni tốt phải làm sao? Theo cái lối trực tiếp, gián tiếp á. Thì phải làm cho Phật tử tốt. Nghĩa là muốn Phật tử tốt á phải làm cho Tăng Ni tốt, mà muốn cho Tăng Ni tốt lại phải làm cho Phật tử tốt, giờ không biết bắt đầu từ đâu nữa. Như có người hỏi chúng tôi là, "Thưa thầy, cái thuở ban đầu con gà có trước hay cái trứng có trước?" Tại vì cái trứng nó nở ra con gà mới có con gà, nhưng mà phải có con gà trước thì nó đẻ ra cái trứng, nhưng phải có cái trứng trước nó mới nở ra con gà. Giờ không biết cái nào trước. Con người hay vậy. Tại có cái người này họ là người bên nước ngoài,

[1:14:26]ban đầu họ theo Kitô giáo, họ tin có một Thượng đế tạo ra tất cả, sau này họ mến đạo Phật, nhưng mà họ vẫn thắc mắc cái điểm đó, họ thắc mắc là không biết cái ban đầu như thế nào, tại vì họ không nghe đạo Phật chấp nhận là có một Thượng đế tạo ra tất cả. Họ mới viết thư hỏi chúng tôi. Hôm đó chúng tôi không có thì giờ để trả lời dài, chúng tôi chỉ nói thế này, chúng tôi nói rằng cái thuở ban đầu của mọi sinh vật nó không có đơn giản là có một cái con vật ban đầu nó đẻ để đẻ ra rồi cứ tràn lan trên thế giới, không có đâu. Cái con vật ban đầu nó không phải là một con duy nhất mà có rất nhiều con ở nhiều nơi trên thế giới.

[1:15:00]Ví dụ như Phi châu sẽ có những con gà đầu tiên, Âu châu có những con gà đầu tiên, Á châu có những con gà đầu tiên khác nhau hẳn, và cái thời điểm xuất hiện của nó không phải cùng lúc. Ví dụ như ở Phi châu xuất hiện những con gà đầu tiên trước, rồi cả hai trăm ngàn năm sau mới xuất hiện những con gà đầu tiên cho cái vùng Âu châu, chứ không phải là cùng một lần mà mình suy nghĩ đơn giản vậy. Con người cũng vậy, con người xuất hiện trên Trái đất này không phải là hai ông bà già đầu tiên là Adam, Eva rồi đẻ tùm lum ra, không có đâu, không có đâu. Ví dụ có thể là cái vùng mà Á châu xuất hiện con người trước

[1:15:32]hết, rồi nghĩa là mấy trăm ngàn năm sau ở Châu Phi mới xuất hiện con người, những con người đầu tiên của Châu Phi. Rồi cái vùng mà Châu Mỹ Latinh vậy, sẽ có những con người đầu tiên, đó, mấy trăm ngàn năm sau mới xuất hiện những con người đầu tiên cho cái vùng Châu Mỹ Latinh, vân vân như vậy. Mà những người đầu tiên đó hổng chắc là chỉ là hai con người một nam một người nữ để đẻ ra đâu. Bởi vì sao? Nếu một nam một nữ mà đẻ ra một bầy con cháu, sau này con cháu phải lấy lẫn nhau phải không? Lấy lẫn nhau mới đẻ tiếp con cháu nữa, thì nó bị hiện tượng là gì? Là đồng huyết, thì con cháu rất là yếu,

[1:16:08]sẽ không có mạnh như ngày hôm nay chúng ta có. Nên vì vậy mà cái thuyết mà nói ban đầu chỉ có hai con người trên Trái đất đẻ tràn lan hết cả mấy tỉ người này, nghe hơi oải, hơi oải. Không có, không có chuyện đó. Nên có những điều mà chúng ta thấy vậy. Quay trở lại bây giờ mình nói là muốn Tăng Ni tốt thì phải Phật tử tốt, mà muốn Phật tử tốt phải làm cho Tăng Ni tốt. Vậy bây giờ bắt đầu từ đâu? Mà nói tại sao là muốn cho Tăng Ni tốt thì phải làm Phật tử tốt trước? À, trong trường hợp này lạ, lạ. Lạ ở chỗ nào? Ở chỗ này. Ở chỗ là Tăng Ni á theo nguyên tắc á thì được coi là đàn anh đàn chị của người cư sĩ, phải không?

[1:16:49]Mà thậm chí có khi coi như thầy của người cư sĩ. Mà thậm chí có khi mình thương quá mình coi Tăng Ni như cha như mẹ luôn nữa. Có những trường hợp mình thương quá mình nói Tăng Ni như cha như mẹ. Có những trường hợp mình kính trọng á thì mình nói là như thầy, mà có những trường hợp á mà bình thường sàn sàn nhau thì coi như đàn anh đàn chị thôi. Mà hễ mình coi thường quá thì coi như bạn, Tăng Ni là bạn, hổng biết ở đây coi làm sao, quý Phật tử không biết dòm tui làm sao không biết nữa. Nhưng mà dù sao thì vẫn hơn một de, phải không? Tăng Ni vẫn coi như hơn Phật tử một de, phải hơn. Nhưng mà có những trường hợp mà bây giờ Phật tử họ

[1:17:27]hơn hết rồi, tự nhiên họ tiến bộ lên hết, họ đạo hạnh, họ tinh tấn tu hành, họ biết ngồi thiền, họ biết làm phước, họ sống khiêm cung đạo đức. Bây giờ Tăng Ni nghĩ mình hơn de mà mình hổng bằng thì coi kỳ phải không? Tự phải phấn đấu lên. Thấy Phật tử đến chùa ai cũng ngoan, cũng hiền, cũng tinh tấn thì Tăng Ni không dám tu bê bối nữa, để xứng đáng phải vượt lên trên. Đó đó, nên vì vậy là Phật tử cũng ảnh hưởng lại vào Tăng Ni. Tăng Ni giáo hóa Phật tử nhưng Phật tử cũng ảnh hưởng ngược lại Tăng Ni. Thì mà cả hai như vậy là mới mới hưng thịnh được. Bây giờ ví dụ như mình nghe nói là mình muốn cho Phật pháp được hưng

[1:18:04]thịnh, được đông đảo người theo, được mọi người tôn trọng thì sao? Thì cái con đường mà trực tiếp là làm sao? Mà con đường gián tiếp là làm sao? Con đường trực tiếp là cái con đường mà mình quảng cáo đạo Phật, mình đi đâu mình căng băng rôn, biểu ngữ, xây chùa cho to. Nghĩa là căng băng rôn rồi Đạo Phật là cao siêu vô cùng, vĩ đại vô cùng, hãy theo đạo Phật này nọ. Đó là con đường trực tiếp. Hiệu quả không? Không. Họ vô chùa, họ đụng chuyện kỳ dị trong chùa rồi họ chạy ra lại, họ trốn. Cho nên là muốn đạo Phật hưng thịnh đó, thì chính từng người đệ tử Phật của mình phải tu hành cho tốt, phải tu hành chân chính.

[1:18:47]Chính từng cái niệm của mình, mình lọc bỏ một cái tâm ích kỷ, mình lọc bỏ cái tâm tham lam, là mình đang làm cho đạo Phật hưng thịnh. Mà toàn bộ tất cả chúng ta đều như vậy, thì đạo Phật tự nhiên hưng thịnh, tự nhiên được mọi người nể trọng mà không cần quảng cáo nhiều. Nhưng đôi khi cũng quảng cáo chút, tại vì nãy chúng ta nói đó, vừa trực tiếp vừa gián tiếp. Khi mà mình thấy là đạo Phật mình mà có nhiều người tốt rồi, mình được quyền quảng cáo, là được quyền mình tuyên bố đây là cái con đường chân chính cho loài người, để cho nhân loại xây dựng lại cái trái đất này thành thiên đường, hạnh phúc, yêu thương, thánh thiện.

[1:19:31]Mình có quyền mình tuyên bố, mình nói mạnh ra. Nhưng mà nếu mình dòm chung quanh, mình dòm sau lưng mình mà mình thấy nhiều người tu còn ẹ quá thì khoan nói câu đó, mình ráng tu cái đã. Nghĩa là mỗi người mình phải ráng thanh lọc nội tâm mình, mình ráng dụ nhau tu hành, dụ nhau biết đạo. Nghĩa là mình thấy người nào mà chưa biết đạo Phật, chưa hiểu sâu, mình ráng rủ rê, khuyên nhủ, dụ dỗ người ta. Đó, như vậy. Chừng nào mà mình thấy nhiều người vững chắc, ai nấy là tâm đạo kiên cường, hiểu đạo sâu sắc, không lung lay, thì mình được quyền nói mạnh, tức là nói một câu trực tiếp để ca ngợi đạo Phật đối với tất cả mọi người.

[1:20:09]Còn mà khi mình nhìn chung quanh mà thấy chưa mạnh thì đừng, khoan. Cho nên cái việc mà đầu tiên căn bản để làm cho đạo Phật hưng thịnh là vậy, là chính từng con người chúng ta vậy, nghĩa là thúc liễm thân tâm của mình, tu tập chân chính như vậy. Rồi bây giờ có một chuyện trực tiếp, gián tiếp. Giờ mình gặp một cái người khác đạo, một người ở tôn giáo khác, thì mình muốn cho cái người đó quý mến đạo Phật, hiểu biết về đạo Phật, thì mình làm cách nào? Trực tiếp là làm sao mà gián tiếp là làm sao? Ai trả lời được?

[1:20:48]Thôi thầy nói cái trực tiếp, gián tiếp ở chỗ này nè. Ví dụ mình gặp một người mà không phải đạo Phật, mà mình muốn cho người ta hiểu biết, quý mến đạo Phật, thì mình dùng phương pháp trực tiếp là mình cứ khen đạo Phật. Người ta đạo Thiên Chúa, mình ngồi mình nói: "Đạo Phật tôi hay lắm nha. Đạo Phật tôi siêu lắm nha." Mà nếu mà mình muốn chọc giận người ta, nói: "Thì đạo anh không bằng đâu." Thì đâm đầu chạy cho lẹ. Đó là mình dùng phương pháp trực tiếp đó. Còn mình dùng phương pháp gián tiếp là làm sao? Là làm sao? Mình khen đạo người ta trước. Ví dụ mình gặp cái người đạo Kitô rồi mình muốn người ta biết đạo Phật,

[1:21:22]mình lại không quảng cáo đạo Phật mà mình khen đạo Kitô trước, nói: "Công nhận đạo anh hay thiệt, là Chúa nhật nào cũng đi lễ đông mà nhiều cô mặc đồ thiệt đẹp." Thiệt đó, tôi rất thích đứng nhìn các anh làm lễ nhà thờ, không biết cha nói gì nhưng mà thấy cái cảnh đi thiệt hay. Rồi mình dẫn một vài lời của Chúa trong Phúc Âm: "Chúa có nói những cái câu này thiệt là hay." Đó, mình dẫn chứng ra, cái tự nhiên người ta mến mình. Người ta mến mình. Bắt đầu người ta thấy: "Ủa, cái ông này ổng đạo Phật mà ổng khen đạo Chúa?" Rồi ổng dễ chịu lại. Cái từ từ cái sau khi mà thấy ổng có cảm tình rồi nói: "Giờ anh đọc thử cái cuốn Luận về Nhân quả của không biết ông nào viết.

[1:21:57]Đó, đọc thử trong đó hay nói Chúa." Đó, đó là lối mà gọi là gián tiếp á. Vậy chứ mà được việc. Còn vô mình muốn người ta theo đạo mình mà mình cứ khen đạo mình không, thì lại là thất bại như vậy. Bữa nào quý Phật tử thử. Mình đi kiếm những người đạo khác mình khen đạo người ta đi, khen rồi, nhưng mà đừng có theo luôn nha, theo luôn là mất.

[1:22:20]Ví dụ như bây giờ muốn đất nước có nhiều nhân tài thì phải làm sao? Theo phương pháp trực tiếp, phương pháp gián tiếp, phải làm sao? Muốn đất nước có nhiều nhân tài. Tại nãy giờ là mình nói về trực tiếp, gián tiếp, bây giờ tới phiên hỏi không à, hỏi cho trả lời cho vui. Muốn đất nước có nhiều nhân tài thì phải dạy cho nhiều, mà phải dạy làm toán cho nhiều, học kiến thức cho nhiều, phải không? Thì học sinh sẽ giỏi. Coi vậy không giỏi. Coi vậy không giỏi. Vì đó là con đường trực tiếp. Đường trực tiếp nó không hay, phải kết hợp với gián tiếp, là dạy đạo đức cho nhiều. Khi mà những người học sinh á

[1:23:05]được học về đạo đức, học về cái lòng thương yêu con người, tập cho học sinh biết làm việc từ thiện, à biết kính trọng cha mẹ, ông bà, đó, là những cái đạo đức á, mà vậy mà tự nhiên nó khai mở cái vùng não làm cho trẻ em thông minh thêm. Đây là một điểm đặc biệt. Nghĩa là cái thông minh nó lại do đạo đức nó mở ra, chứ không phải là do học nhiều mà mở ra. Cho nên chúng tôi vậy, nhiều khi gặp tăng ni cũng vậy, có vài người tăng ni nói: "Muốn sau này sao con giỏi bằng thầy?" Rồi cứ ráng học, nói: "Không bao giờ giỏi, không bao giờ giỏi. Học nhiều vậy không bao giờ giỏi." Vậy mà chính cái mình bỏ thời gian ra để mà đi giúp người khác,

[1:23:49]đối xử tốt đẹp với con người, nhiếp tâm ngồi thiền, vậy mà sau này sẽ rất giỏi. Nên cái đạo đức nó làm mở cái thông minh ra. Đây là chỗ mà Bộ Giáo dục phải biết, nhà nước phải biết để có cái hướng đào tạo nhân tài. Vì cái người mà có đạo đức á, tự nhiên họ sáng tạo, họ biết xoay xở và sáng suốt ra, nhanh trí lên. Ví dụ mình thấy một học sinh nó học bình thường, trung bình, cứ cho nó à biết làm phước, cho nó biết cung kính mọi người, biết lễ độ, năm sau mình sẽ thấy kết quả học tập nó khác liền, nó nâng lên liền. Đây là cái con đường gián tiếp, đi con đường đạo đức để mở cái tài năng, chứ không phải là học trực tiếp cái tài năng là như vậy.

[1:24:35]Giờ chúng ta trở lại nói trong đạo Phật. Chúng ta nghe cái câu mà Tổ Bồ Đề Đạt Ma tuyên bố khi mà dạy về Thiền tông, là: "Bất lập văn tự, giáo ngoại biệt truyền, trực chỉ nhân tâm, kiến tính thành Phật." Tức là không cần dùng nhiều lời nói, làm truyền một cách đặc biệt mà không đi qua kinh điển, chỉ thẳng vào tâm con người, khi người ta thấy tính thì người ta có thể thành Phật được. Cái chỉ thẳng tâm người, cái trực chỉ. Nên có một thời gian dài là bên Trung Hoa cũng như Việt Nam thích cái đường lối Thiền tông, nói thẳng làm người ta trong tức khắc ngộ đạo liền. Nhưng mà sự thật, mình lắng nghe kỹ những cái câu của các thiền sư gọi là

[1:25:18]"chỉ thẳng" á, mình không thấy có gì thẳng hết trơn, cong queo không à. Cong queo không. Ví dụ có một người thay vì hỏi: "Chân tâm là gì?", cái vị đó đưa phất trần lên. Thì cái đưa phất trần lên có trả lời cái chữ chân tâm là gì không? Không. Ổng nói quanh co vậy đó, nhưng mà làm cho người kia ngộ đạo. Hoặc ví dụ như là Lâm Tế đến Đại Ngu chứ, Đại Ngu chửi mắng thôi mà ngộ đạo, không hề giải thích về đạo lý. Cho nên chúng ta thấy những cái câu mà nói thẳng của thiền sư lại là những câu quanh co, không phải là những câu nói thẳng. Cũng là một lối gián tiếp á, nhưng mà phải gặp người đại căn thì mới ngộ ra được cái điều quanh co đó.

[1:26:00]Mà nổi tiếng trong cái công án của các nhà thiền là cái câu nói của ngài thiền sư Triệu Châu là "cây bách trước sân" á, cái công án, công án thử thách của những người học thiền á. Có vị tăng nói: "Thế nào là đại ý của Phật pháp?", tức là Phật pháp mà gom lại trong một câu nói tổng quát đại ý để ổng hiểu sâu, ổng ngộ đạo, ổng tu. Một câu nói cho gọn. Nhưng mà rõ ràng cái câu trả lời của ngài Triệu Châu là hoàn toàn không có gì đạo lý, trả lời là: "Cây tùng ở trước sân." Vậy mà người kia ngộ, vị tăng ngộ đạo. Nên chúng ta thấy coi là nói chỉ thẳng nhưng kỳ thực là đang chỉ cong á. Cái câu nói rất là hiểm hóc, rất là bí ẩn.

[1:26:38]Mà cái người họ có nhân duyên thuần thục, họ ngộ ra được. Nhưng mà cái người như vậy rất là hiếm, đa phần là chúng ta phải khổ công tu tập thiền định rồi mới ngộ được. Bây giờ mình muốn tâm mình tốt thì phải làm cái gì? Theo trực tiếp và gián tiếp, muốn tâm mình tốt? Thì phải việc làm tốt. Muốn việc làm tốt thì phải? Phải tâm tốt. Ngộ như vậy. Cho nên cái muốn việc làm mình tốt thì tâm mình tốt là dễ hiểu phải không? Là tâm mình tốt thì mình mới làm cái điều tốt, dễ hiểu. Nhưng mà muốn tâm tốt thì lại chính nhờ việc làm tốt mà tâm tốt, nó ảnh hưởng như vậy. Ví dụ như một đứa trẻ, nó chưa biết gì về đạo đức

[1:27:20]nhưng mình sai đứa trẻ đó cầm gạo, cầm tiền đi cho người nghèo, mà mình dạy cách cho đàng hoàng: hai tay, nói năng lễ độ, tặng cho người nghèo. Vậy mà cho nó bài học suốt đời, là chính cái hành động tốt đã chuyển vào trong tâm tốt của nó. Hôm nay chúng ta nói với nhau về vấn đề về trực tiếp và gián tiếp. Nghĩa là có những vấn đề chính chúng ta cần làm mà chúng ta không làm liền, chúng ta đi quanh, đi co chuẩn bị nhiều bước trung gian trước khi làm tới vấn đề chính, vậy mà hiệu quả rất là lớn. Nhất là đối với những người mà chúng ta không có cái phước lớn, chúng ta chưa có cái thế lực mạnh, thì đi con đường gián tiếp

[1:27:58]có vẻ chậm nhưng mà rất là chắc, kết quả nó bền bỉ. Còn có những trường hợp mà đi con đường trực tiếp lại rất là hiệu quả, như là việc mà trao đổi thông tin hoặc là khi chúng ta có phước, có đại căn thì chúng ta đi thẳng tới vấn đề cũng rất là hay. Nên ở đây chúng ta không có chấp cái trực tiếp, cái gián tiếp mà biết tùy lúc, tùy phước, tùy hoàn cảnh mà nên chọn cái con đường trực tiếp hay gián tiếp. Quan trọng nhất là