[0:32]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa quý thầy cô, quý Phật tử. Hôm nay chúng ta về đây chùa Hoằng Phúc, thì chùa Hoằng Phúc là có gốc tích là một ngôi chùa cổ, còn cái cổng á, có cái cây leo á, rất là đẹp. Nghe nói cũng đã 400 năm. Rồi bây giờ thì có sự phát tâm của các Phật tử như là Nguyễn Bắc Hà, nguyên là Tổng giám đốc của cái BIDV, nhiều cái vị nhà hảo tâm, rồi xây dựng cái chùa.
[1:13]Rồi thầy Thích Đức Thiện, Thượng tọa Thích Đức Thiện là Tổng thư ký, như về đây quản lý trông coi, trở thành một cái điểm tâm linh. Và đặc biệt là với cái uy tín của Thượng tọa Thích Đức Thiện Tổng thư ký, nên thầy mới mời, thỉnh được cái Phật ngọc Hòa bình về đây cho nhân dân chiêm bái.
[1:37]Chúng ta không biết gì thì ta thấy thường. Chứ tượng Phật ngọc này đi khắp thế giới. Mà cái khối ngọc màu rất là đẹp, phải không ạ? Màu lục bảo rất là đẹp. Chỉ cần ai cho mình cục bề lớn này thôi là mình ngon lành rồi, thành triệu phú rồi. Mà đây cả một khối ngọc to như vậy.
[1:59]Và người ta nói rằng khó có thể trên Trái đất này có một khối ngọc lớn như vậy nữa, đẹp như vậy nữa, lớn hơn thì có rồi. Ở Việt Nam mình có anh Đào Trọng Cường sở hữu một khối ngọc lớn hơn khối ngọc này, và cũng đang có ý tạc tượng Phật, nhưng cái màu không đẹp bằng màu này. Màu này đẹp quá, khối ngọc đẹp quá. Thầy là người không mê vàng bạc, châu báu, ngọc ngà mà thấy cũng, cũng, cũng xuýt xoa, rất là, gọi là thán phục như vậy.
[2:33]Và cái khối ngọc, khi mà người ta đào ra được cái khối ngọc, người ta thông báo lên thì mọi người cũng phân vân, nhưng mà có một cái, cái ông hảo tâm người Úc, ông phát tâm ông mua lại, và ông mua lại để tạc tượng Phật. Bởi vì ông muốn rằng cái quý nhất, cái tinh túy nhất của cái quả đất này, nó kết tinh thành lại một cái khối ngọc to như thế này, thì cái điều quý nhất của Trái đất này phải dành cho... cho ai? Cho Đức Phật thôi. Chứ đừng có để trở thành một cái đồ trang sức của một cá nhân nào, chuyện đó nó tầm thường quá rồi. Thì bây giờ cả cái nhân loại này vậy, cái điều gì mà đáng quý nhất hãy dành cho cái đấng tôn
[3:15]quý nhất, mà đấng tôn quý nhất trên cuộc đời này chỉ là ai? Chỉ là Đức Phật mà thôi. Nên ông phát tâm làm như vậy. Và ông lấy theo cái mẫu của cái tượng cổ Thái Lan, tạc nói chung là ta nhìn cái nét tạc rất là khéo, rất là đẹp. Chỉ có cái mẫu nhiều khi mình cũng không khoái lắm, tại người Việt Nam mình á, mình quen nhìn Đức Phật theo cái hình mẫu khác. Nhưng mà thôi, cái tấm lòng, nên mình yêu quý cái tấm lòng, mà với cái tấm lòng của bao nhiêu con người như vậy thì tượng Phật tự nhiên là rất là linh thiêng. Nên quý Phật tử mà có duyên đến với, đến với đây chiêm bái được Phật ngọc, lễ kính như vậy thì cũng được cái phước lành rất là nhiều,
[3:59]bởi vì đây là tấm lòng của biết bao nhiêu con người hướng về, như vậy. Kính thưa quý Phật tử, thì khi mà thầy được thầy Đức Thiện mời về đây giảng thì thầy soạn cái bài là Phật ngọc Hòa bình. Nhưng mà thầy Đức Thiện lại đề nghị thầy giảng cái bài là Thiền và cuộc sống. Thôi thầy đành phải đổi cái đề tài: Thiền và cuộc sống. Thầy có, thầy nghĩ thế này, thầy nghĩ là thiền nó khó quá, thiền nó là cái lõi của đạo Phật, là đỉnh cao của sự tu tập trong đạo Phật, nên rất là khó. Mà chùa ta thì mới xây dựng nơi cái vùng này, nên cái việc mà người dân ta tiếp cận được với đạo Phật còn quá mới mẻ. Khi ta biết đến đạo Phật mới mẻ như vậy
[4:51]mà nói về thiền mà tu về thiền thì thực sự là một bước nhảy vọt xa quá. Nên thầy ngại, thầy cũng không có muốn nói về thiền. Nhưng mà thầy Đức Thiện không biết sao á, thầy Đức Thiện thì thầy nghĩ rằng là đừng coi thường người dân Lệ Thủy, Quảng Bình, tuy là mới biết đạo Phật nhưng mà đều là những bậc thượng căn Đại thừa, có thể nhanh chóng học lấy một cái pháp tu khó nhất trong đạo Phật, không bao lâu. Nên đừng sợ và cứ nói về thiền cho Phật tử. Nên đây là khi mà thầy Đức Thiện yêu cầu thầy giảng về thiền, tức là thầy Đức Thiện cho rằng người dân Lệ Lệ Thủy, Quảng Bình ta là những người hết sức là có trí tuệ,
[5:36]có thể tiếp thu được cái điều rất khó trong đạo Phật rất nhanh, chứ không có cần phải chần chờ lâu hơn nữa. Nên thầy tin vào cái sự đánh giá của thầy Đức Thiện nên hôm nay thầy cũng nói về thiền, nói về đề tài rất là khó. Nên nếu mà ai nghe đề tài này mà hiểu được thì mình là người thông tuệ, giống như thầy Đức Thiện đã đánh giá, còn nếu mình nghe mà không hiểu được thì tự nhiên mình ngủ. Ngộ vậy, nghe Pháp mà không hiểu thì tự nhiên ngủ liền, thì cũng có lợi. Nói đùa thôi nhưng mà ta cố gắng nghe nha. Đây là vấn đề rất là khó, một bài rất là khó về thiền.
[6:21]Đạo Phật ta thì có nhiều cái phép tu, tùy trình độ và tùy con người. Nhưng mà bao nhiêu phép tu cuối cùng phải quy đồng về nơi, nơi thiền định cả. Nhớ giùm thầy câu này, nha. Ví dụ người ta gặp một người nào đó hỏi: "Anh tu phép gì?", nói: "Tôi tu phép là tụng kinh." À, thì thì ta biết rằng người này đã đến với đạo Phật bằng con đường tụng kinh. Mình gặp người khác mình hỏi là: "Chị tu phép gì?", nói: "Tôi tu theo cái phép lễ Phật." À, vậy mình biết cái người này đi vào đạo Phật, giữ gìn tâm hồn, hoàn thiện nhân cách mình bằng con đường lễ Phật. Mình gặp người khác, người ta nói: "Tôi tu bằng cái niệm Phật, tôi cứ đọc, kêu tên Phật ra."
[7:11]Và mình biết rằng à người này đi bằng cái, cái ngõ đó, cái cửa đó để về, về với đạo. Gặp người khác mình hỏi, người đó lại nói là họ chỉ chuyên tụng chú, cứ bài chú Đại bi tụng hoài, và mình biết rằng à người này đi bằng cái con đường đó. Nhiều con đường, rồi có người mình gặp hỏi thì nói là: "Tôi tu theo đạo Phật bằng cái hạnh bố thí." Nói: "Bố thí làm sao?" Nói là: "Tôi cố gắng làm ăn, rồi cái số tiền có được, tôi phân chia ra một cách hợp lý, phần nào cho gia đình, phần nào tái đầu tư sản xuất, rồi phần nào để dự phòng, và phần nào đó thì để cúng dường, để bố thí tùy việc. Mà khi bố thí thì tôi không có mong cầu cái quả báo,
[7:57]chỉ mong là để được yêu thương con người, để được tôn kính Tam bảo." Và mình biết người này đi cái con đường là, là tu bằng cái hạnh bố thí để mà diệt trừ bản ngã, diệt trừ cái tham lam. Hoặc là mình gặp một người, vô cái mình thấy họ đánh võ, họ luyện võ công dữ dội. Mình hỏi: "Ủa, anh không tu theo đạo Phật hả?", "Không không, tôi tu theo đạo Phật." Mình nói: "Anh tu theo đạo Phật sao anh lại đánh võ dữ vậy?" Nói: "Tôi tôi đánh võ để tôi tu cái hạnh nhẫn nhục." Thấy ủa, tại sao nhẫn nhục mà lại đánh võ mà nhẫn nhục, võ là đánh lộn mà. Nói: "Đúng rồi. Thì trước đây đó, khi mà tôi bị ai đe dọa, gây hấn, ức hiếp thì tôi phải nhịn.
[8:41]Tôi nhịn vì tôi sợ,..."
[8:45]Thì tôi thấy rằng cái việc mà tôi nhịn nó không phải là cái hạnh nhẫn nhục của đạo Phật. Vì tôi sợ mà, mình đánh thua người ta. Hễ còn sợ thì không phải nhẫn nhục, không phải là nhường nhịn thực sự. Cho nên bây giờ tôi tập võ. Mà tập võ một mình tôi bây giờ có thể đánh mười người. Thì bây giờ, tôi hết sợ rồi, tôi đánh là thắng, thì đến khi cũng gặp người ta gây hấn, ức hiếp, tôi cười, tôi nhịn, bỏ đi. Không sợ mà nhịn thì đó mới là thật sự là là nhẫn nhục. Mỗi người có một cái cách để tu, để đi vào đạo. Nhiều cách như vậy. Ừ, rồi hơi nhiều nhiều nữa, nhưng mà tu cách gì thì tu, cuối cùng phải đi về một cái lõi chung, đó là... đó là... thiền định.
[9:36]Nhớ nha, đó là thiền định. Nhớ như vậy. Thành thử bây giờ ta nghe ai tu phép gì ta cũng hoan hỷ hết, bao dung đón nhận hết. Nhưng ta biết rằng cuối cùng đều phải gặp nhau ở thiền định mà thôi. Nhớ như vậy. Đức Phật của ta khi mà còn ở hoàng cung thì Đức Phật là người viên mãn mọi đức hạnh, rất là giỏi võ, rất là giỏi khí công.
[10:09]Đến khi Ngài xuất gia đi tu thì Ngài cũng chuyên sâu thiền định và đắc được thiền rất là cao, có thể bay được, đắc được thần thông có thể bay được. Nhưng mà Ngài chỉ có một cái ấm ức là tại sao Ngài chứng đến mức độ này rồi mà vẫn không diệt được cái bản ngã, nên Ngài mới bỏ các ông thầy của mình đi đi tìm một con đường khác. Và lúc đó Ngài mới thấy rằng là cái khổ hạnh khống chế cái bản năng của thân xác phải chăng nó chính là một con đường, nên Ngài kết hợp cái định mà Ngài đã đắc được với những cái thế hành xác mà bây giờ ta gọi là yoga đó. Bây giờ mình đi học yoga khắp nơi đó thì cái đó là
[10:51]ngày xưa Đức Phật cũng đã tu hết sáu năm cái đó. Dùng cái sức định của mình mà tập luyện các tư thế yoga khó khăn trong sáu năm cũng không thành công, nên Ngài mới từ bỏ cái khổ hạnh mà đi vào thiền định một cách trung dung mà Ngài chứng được đạo quả vô thượng. Ngài chứng được đạo quả vô thượng bởi vì lúc đó Ngài diệt trừ xong tất cả bản ngã vô minh của mình. Nên cái thiền định là đỉnh cao, là cái giai đoạn cuối cùng của một người muốn tu chứng. Ở đây ta đến với đạo Phật thì ta có cái lõi
[11:33]là thiền định. Nhưng mà nếu cái cây chỉ có cái lõi thì cây đó sống được không? Không, đúng không ạ? Khi ta cưa cây ra ta thấy cây đó có cái lõi, ta biết là cái lõi, nhưng mà để cái lõi đó tồn tại và phát triển thì cây đó cần cái gì nữa? Rễ, phải không ạ? Thân, cái lớp giác bên ngoài, cái vỏ cây, cành, lá, hoa, trái, nước tưới, không khí, gió thổi, ánh nắng soi và cần rất nhiều ngồi dưới gốc cây tâm sự, đúng không ạ, thì cây mới lớn lên được. Thế nên vậy, thiền là cái lõi của đạo Phật, nhưng mà bao quanh cái lõi của đạo Phật đó, ta cần rất nhiều công hạnh khác, chứ không phải chỉ biết thiền là đã xong đạo Phật.
[12:23]Muốn đi vào cái lõi, ta phải có gốc, có rễ, có thân, có hoa, có lá, có cành rồi mới có cái lõi, mà cái lõi đó nó có song song cùng với những thứ khác của cái cây. Cây vừa có lõi cũng vừa có có rễ, có hoa, có lá thì ta cũng vậy, ta vừa tu thiền là tu cái lõi của đạo Phật, nhưng mà cũng vừa gì? Tu vô số cái các công hạnh khác. Ví dụ như vừa tu thiền ta vẫn phải vừa lễ kính Phật, ta phải vừa tụng kinh, ta phải vừa bố thí, ta phải vừa công quả chấp tác phụ với chùa, tức là vô số điều, vô số điều phúc lành làm được điều gì thì đều phải ráng mà ráng mà làm thì cái lõi thiền định nó mới lớn dần lên được.
[13:14]Nên hôm nay thầy nói về thiền thì
[13:18]làm cái lõi của đạo Phật nhưng không phải chỉ biết có thiền. Thầy nói câu này là vì sao vậy? Bởi vì có một số người dạy đạo hoặc là dạy đạo Phật hoặc là dạy các đạo khác thì họ dạy con cái á.
[13:34]Có cô Ninh Thị Hòa, Phó Chủ tịch thường trực của huyện Lệ Thủy đến đây nghe Pháp, cũng là người tổ chức cái Phật Ngọc này đây, vỗ tay vỗ tay vỗ tay.
[13:49]Có những người dạy đạo hoặc là đạo Phật hoặc là đạo khác nhưng mà khi họ đề cao một cái phép gì thì họ chỉ dạy có một cái và kêu gọi mọi người chỉ biết có một cái. Thì như vậy là phiến diện, là cực đoan, là một chiều và người như vậy không thể đạt được chân lý. Vì sao vậy? Vì chân lý là gì? Là vô hạn, vô biên, không có cái cái hẹp hòi, không có cái giới hạn, không có đứng ở một góc. Nên ta thấy một cái tức là phải thấy được toàn thể, mình tu một cái lõi nhưng mà cũng biết cả rễ, cả cành, cả lá đầy đủ hết. Dạ. Ví dụ như bây giờ nói: "Thưa thầy, con không biết tu thiền." Thầy nói: "Là tu cái gì?", nói: "Dạ, nào giờ con tu niệm Phật." Rồi, cũng tới thiền.
[14:45]Niệm Phật rồi cũng dẫn tới thiền. Vì sao vậy? Vì ban đầu khi ta chưa có gặp cái người dạy thiền thì cái duyên của ta chỉ là niệm Phật. Nhưng đến lúc nào đó, khi ta niệm Phật đã thuần thục rồi, Phật thấy tâm ta đã thành rồi, Phật thấy điện thoại ta đã tắt rồi thì Phật bắt đầu khiến cho ta đến gặp gặp thiền định để đi vào cái lõi luôn. Nhớ như vậy. Nên không sao hết, ai tu gì tu, nhưng mà rồi cuối cùng đều phải về với với thiền định. Mà thầy nói trước, thiền khó hay dễ? Khó lắm! Khó lắm! Là ai nói trăng nói trời làm cái gì cũng được hết nhưng bắt vô ngồi thiền là sợ liền, sợ liền bởi vì thiền rất là khó.
[15:36]Nhưng mà cái khó ta làm được thì nó mới có cái kết quả của sự vĩ đại nha. Chứ còn dễ thì nhiều người làm được quá thì cái kết quả đó chắc là nó cũng bình thường thôi. Còn từ phàm mà trở thành thánh là một điều siêu việt, vĩ đại, phi thường thì không thể nào đó là ta đi bằng cái con đường dễ dàng, ta không thể thực hành một cái công hạnh bình thường mà nên được. Phải khó mới thành được. Hồi nãy vậy, có anh Bảo là Chủ tịch huyện Lệ Thủy đến thăm thầy, rồi có chị Hòa, có anh Bình cũng lại thăm thầy. Thầy thấy công nhận là lãnh đạo huyện Lệ Thủy này tuyệt vời! Người lãnh đạo hết sức là gần dân nha.
[16:32]Cái việc của chùa thì chính là là lãnh đạo huyện về lo. Anh Bảo, chị Hòa đều lo không biết là làm trong mấy ngày như thế này chùa lo có vất vả không, rồi anh em công an, an ninh đồ cũng tới lui bảo vệ. Nói chung là rõ ràng chúng ta thấy là trong mấy nghìn năm, qua những thời đại, qua bao nhiêu triều đại thì đến ngày hôm nay ta gặp lại được cái cái thời mà ngày xưa cha ông ta đã có mà biết bao nhiêu trăm năm qua ta hướng về, ta ngưỡng vọng. Đó là cái thời đại mà cái triều đình yêu quý, giữ gìn, bảo vệ, phát triển đạo Phật.
[17:16]Ngày hôm nay trong cái thời đại Hồ Chí Minh này ta tìm lại, thấy lại được điều đó. Đây là một hạnh phúc rất là lớn cho nhân dân ta nha. Bằng chứng này, bằng chứng là những vị lãnh đạo của huyện lo cho cái chùa Hoàng Phúc, lo cho lễ hội Hoàng Phúc đó như là lo cái việc của của của của chính quyền vậy. Thì anh đó đó anh Bình là Chánh
[17:41]Chánh văn phòng của huyện. Đó, vỗ tay anh Bình.
[17:51]Nhân nói về việc khó dễ của tu thiền thì kể lại câu chuyện hồi nãy một chút xíu. Lúc đó là anh đến đây anh mới nói thế này, nói: "Huyện Lệ Thủy con là một huyện nghèo vì là nông nghiệp, nhưng mà với tư cách là người lãnh đạo huyện thì lúc nào anh cũng mong làm sao cho huyện giàu lên, cho dân được no ấm lên." Cái tấm lòng của người lãnh đạo vậy, yêu dân, yêu dân. Nhiều khi ví dụ quý Phật tử không gặp anh thì cũng không hiểu chính quyền làm cái gì trên trển. Nhưng ta biết rằng ngày đêm các anh lo lắng, ưu tư. Với cái tiềm lực của mình như vậy, với năng lực như vậy
[18:29]thì với điều kiện như vậy, thì bây giờ làm sao xây dựng huyện Lệ Thủy giàu lên để nhân dân được ấm no, được hạnh phúc? Thì lúc đó anh mới nói cho thầy nghe về những điều kiện mà huyện Lệ Thủy có để có thể phát triển. Một bên là biên giới với Lào, một bên là biển, bề ngang chỗ hẹp là 40 cây số. Đây là cái vùng hẹp nhất của Việt Nam. Nói nhiều lắm. Và nghe thì thầy cảm động, thấy thương anh quá. Thương anh cũng như thương cái dàn lãnh đạo của huyện Lệ Thủy, cứ suy nghĩ vắt óc ra tìm cách để mà lo xây dựng cho cho dân. Thì thầy cũng có góp ý một số điều, trong đó thầy nói thế này: giống như Singapore ngày xưa họ không có gì hết,
[19:14]chỉ miếng đất, miếng đất của họ còn nhỏ hơn huyện Lệ Thủy mình nữa coi chừng nhỏ hơn, nhưng mà họ giàu chỉ bởi vì họ giáo dục được con người. Cái vốn của Singapore chỉ là con người, không có tài nguyên gì cả, vậy mà Singapore trở thành một nước giàu. Thì ta cũng vậy, mà ta nhiều khi còn tài nguyên nhiều hơn nữa thì ta chỉ giáo dục con người dân Lệ Thủy rồi thì Lệ Thủy ta giàu lên liền. Nói: "Giáo dục cái gì?" Thầy có kể một câu chuyện, nói: "Hôm vừa rồi thầy đi ra Điện Biên, thầy phụ làm cái lễ Phật giáo Mùa hoa ban. Khi đi về thì thầy đi xe về Sơn La, ghé ngang Mộc Châu, ghé ngang một cái bản, một cái bản dân tộc đó nơi đó người ta phát triển du lịch.
[20:03]Thì cả đoàn của chùa mình mới ghé vào cái quán ăn cơm. Thì khi đang ăn cơm như vậy thì có một cặp, một cặp đôi của người nước ngoài họ đến họ lơ ngơ, họ nhìn thấy mình ăn thì họ nghĩ đây là cái quán ăn và họ cũng muốn chắc là họ vào để để kêu kêu thức ăn. Nhưng mà họ chưa kịp kêu thì thầy kêu đệ tử ra mời họ vào ăn. Mình đãi cơm chay và đãi không có nói cho họ rõ rằng đây mình đãi một bữa cơm thân thiện, a friendly lunch, một bữa ăn thân thiện, không có tiền bạc gì cả. Chẳng những mời họ ăn mà thầy còn cảm ơn. Thầy nói rằng: "Cảm ơn các bạn đã đến với đất nước chúng tôi." Nha, chỉ cần đến chơi thôi là mình đã cảm ơn.
[20:43]"Thank you for coming to our country." Cảm ơn bạn đã đến với đất nước chúng tôi. Họ rất là vui. Một lát cũng có một cặp khác cũng nữa, thầy cũng kêu mời tới, mời ăn uống cũng vậy, cũng cảm ơn họ chỉ vì họ đã đến với đất nước mình. Khi mà thầy có cái thái độ, quý thầy trong đoàn mình có thái độ đối xử với họ như vậy, tử tế như vậy thì trong lòng họ làm sao? Trong lòng họ làm sao? Bắt đầu họ cảm thấy mến cái đất nước này thêm một chút, đúng không ạ? Mà mến cái đất nước này thêm một chút có phải bởi vì cảnh cảnh quan đẹp hay cái gì khác không? Chỉ bởi vì có một con người tử tế, thân mật thân thiện với họ, đúng không ạ?
[21:26]Và nếu họ gặp thêm một vài người giống như vậy nữa thì lòng họ nghĩ làm sao? Họ sẽ còn đến đất nước này vài lần nữa vì họ yêu cái sự thân thiện của người dân ở đây, cái tính hiếu khách của người dân ở đây. Thầy mới nói với anh Chủ tịch: "Nếu tất cả người dân Lệ Thủy của ta đều đối xử với người khách như vậy thì khách sẽ làm sao? Khách sẽ làm sao? Tới đây hoài." Nói: "Thưa thầy, tới đây hoài mà đãi cơm miễn phí kiểu thầy chắc tụi con đói mà chết." Đừng lo, đừng lo chuyện đó nha. Đừng lo. Họ ăn bữa cơm rồi họ sẽ tiêu ở những chuyện khác. Và ta cũng đừng cần nghĩ tới lãi, vậy mà tự nhiên ta sẽ giàu, sẽ no ấm.
[22:12]Nhớ như vậy. Ta còn dĩ nhiên còn nhiều cái để khai thác, nhưng một cái đầu tiên ta cần có để ta khai thác là cái lòng hiếu khách của tất cả người dân Lệ Thủy ta, từ già cho tới trẻ. Và muốn được như vậy, thầy mới đề nghị anh Chủ tịch là yêu cầu phòng giáo dục soạn một cái giáo án đưa hết vào trường học, dạy cho tất cả học sinh điều này. Dạy cho học sinh lòng hiếu khách, và các học sinh về nói chuyện với bố mẹ mình. Đây là điều mà huyện ta cần phải làm. Ta xây dựng cả cái huyện của ta là một huyện thân thiện, hiếu khách. Chưa nói tới điều khác, chỉ nhiêu đó thôi thì tiếng đồn sẽ lan xa và khách sẽ đổ về Lệ Thủy.
[22:54]Lúc đó ta tha hồ ta xây dựng tiếp còn nhiều cái hạng mục để hấp dẫn nữa. Nhưng mà chỉ cái lòng hiếu khách của Lệ Thủy thôi thì Lệ Thủy trở thành điểm đến của trong nước và ngoài nước liền. Thì nãy cô Hòa cô mới nói: "Khó hả thầy?" Khó,
[23:12]khó thì thầy nói chứ nếu dễ chỗ khác làm hết rồi. Việc mà xây dựng cho toàn bộ dân ta đều có cái thái độ ha, đều có cái kỹ năng thân thiện, hiếu khách, việc ấy dễ hay khó? Dễ hay khó? Và khó mà ta làm được thì ta mới làm sao? Mới đặc biệt hơn mọi người, đúng không ạ? Chứ nếu ai cũng làm được họ đâu thèm tới chỗ mình chi nữa. Chúng ta quyết tâm ha. Cho nên từ hôm nay cũng vậy, hôm nay vậy, ta có thể là ta ta thông cảm cái nỗi ưu tư của lãnh đạo huyện Lệ Thủy mà qua cái buổi nói chuyện của anh Bảo, chị Hòa với anh Bình với với thầy. Việc mà xây dựng cho Lệ Thủy thành một điểm đến thì thầy có góp ý vấn đề vậy:
[24:02]làm sao mỗi người dân Lệ Thủy ta là một chuyên viên du lịch cả. Mà chuyên viên du lịch là gì? Không có làm gì khó khó cả, chỉ làm cho thầy hai điều thôi. Một: tu thiền cho giỏi, và hai: luôn luôn có thái độ thân thiện, hiếu khách, tử tế với tất cả mọi người đặt chân đến Lệ Thủy của mình. Chỉ làm hai điều này thôi. Thầy nhắc lại, thứ nhất là gì? Tu thiền. Hai: hiếu khách. Làm được không? Sẽ có người hỏi thầy: "Tại sao thầy gài cái tu thiền vô làm chi vậy?" Phải không ạ? Nãy thầy vừa mới nói là chỉ hiếu khách thân thiện là đã hấp dẫn du khách rồi, tại sao thầy gài thêm cái ngồi thiền? Thầy nói: cái này mới là thêm một cái khó mà các nơi khác
[24:51]không bắt chước được mà cả thế giới đang thèm. Thế giới đang thèm cái gì? Thiền định của đạo Phật.
[25:03]Hồi sáng thầy có nói rồi, hồi sáng thầy có nói một điều là trong khi đi tìm một tôn giáo chuẩn nhất cho thế giới này thì khi mà xét trên nhiều tiêu chí: phù hợp với khoa học, yêu hòa bình, có tính nhân văn,
[25:22]có cái có cái đạo đức, một cái tôn giáo mà đáp ứng được những tiêu chí như vậy thì Liên Hợp Quốc chỉ tìm thấy có mỗi một đạo nào? Chỉ có mỗi đạo Phật. Do đó Liên Hợp Quốc đã chọn cái ngày sinh của Đức Phật là ngày Vesak, ngày rằm tháng Tư đó, làm cái ngày gọi là ngày văn hóa và tôn giáo của thế giới. Đó là ngầm nói rằng đạo Phật là đạo chân chính nhất của loài người. Vì sao vậy? Bởi vì Liên Hợp Quốc nhận thấy rằng con người sống không thể thiếu tâm linh. Con người không thể thiếu tâm linh. Mà cứ để tâm linh phát triển bừa bãi như hiện nay trên thế giới có tới hai chục ngàn cái đạo lớn nhỏ thì loài người họ rối rắm và nhiều khi lọt vào đạo tà.
[26:11]Có những cái đạo mà họ dụ Phật tử tới để lợi dụng về tiền bạc, thậm chí lợi dụng về tình dục, rất là sa đọa, rất là ác độc. Nhưng mà khi đi tìm thì thấy rằng cái tôn giáo mà lành mạnh nhất, trong sáng nhất, hiền lành nhất, hòa bình nhất mà phù hợp với khoa học nhất là chỉ có đạo Phật. Cho nên Liên Hợp Quốc đã âm thầm tuyên bố đạo Phật là một tôn giáo đẹp nhất của loài người qua cái ngày lễ hội Vesak hằng năm, mà Việt Nam ta được vinh dự đã đăng cai tổ chức hai lần. Thì ngày hôm nay chúng ta ngồi đây, chúng ta là những người hoặc là ta may mắn nhất, hoặc là ta thông minh nhất. Ta may mắn nhất là sao?
[27:01]Bởi vì ta đã chọn đúng cái tôn giáo mà Liên Hiệp Quốc ca ngợi. Nha. Sau khi chắt lọc rất nhiều tiêu chí bởi rất nhiều chuyên gia thì Liên Hiệp Quốc đã chọn được đạo Phật. Thì điều mà Liên Hiệp Quốc rất vất vả nghiên cứu tìm tòi, phản biện, hội thảo, tham luận thì bởi cái may mắn cơ duyên ta đã đến với đạo Phật từ bao giờ trong lòng mình rồi, đúng không ạ? Chùa Hoằng Phúc chỉ là một giọt nước tràn ly, chứ còn trong đáy tim của ta, mỗi người chúng ta dường như đã nhận mình là con của của Phật lâu rồi. Đúng không ạ? Đó là điều may mắn, hoặc là do ta trí tuệ. Cái này không phải may mắn mà là trí tuệ. Trí tuệ sao?
[27:50]Nói không phải riêng Liên Hiệp Quốc tìm tòi mà chúng tôi cũng tìm tòi. Chúng tôi cũng nghiên cứu hết đạo này tới đạo kia và quả thực chúng tôi cũng chỉ thấy có đạo Phật là một tôn giáo tiến bộ nhất của loài người nên chúng tôi đã chọn đạo Phật. Thầy còn nhớ ờ lúc mà Đại tướng Võ Nguyên Giáp còn sống thầy có đến thăm ông lúc ông đã yếu rồi, cũng già yếu thì ông ít nói. Ừ lúc mà thầy mới ngồi bên cạnh ông chụp hình thì ông chỉ cái người này người kia, những người đi theo thầy. Hơ, con của Phật à? Nè, con của Phật à? Cái từ nghe rất là lạ. Thầy thường thường là mình hay dùng là Phật tử hay là tín đồ hay là cư sĩ gì đó, vân vân thì ông dùng cái chữ rất Việt Nam.
[28:37]Hơ, con của Phật à? Con của Phật à? Ông nói rứa. Thầy nhớ rất là rất là chân tình và mộc mạc. Thầy còn nhớ Đại tướng như vậy. Giờ thì Đại tướng đã ra đi. Phải không? Thì ở đây cái việc mà ta ngồi ở đây, hoặc là ta may mắn, hoặc là ta trí tuệ mà ta đã chọn được một tôn giáo tiến bộ nhất của của loài người. Điều mà Liên Hiệp Quốc tìm ra rất vất vả. Thì trong cái tôn giáo mà tiến bộ nhất của loài người này thì có một cái phép tu khó nhất, đỉnh nhất, lõi nhất là thiền định, giỏi không vậy? Và cái thiền định này không phải một mình ta thấy, cả cái giới tri thức trên thế giới này đều thấy thấy điều đó.
[29:29]Thấy thiền định là cái đỉnh cao của sự tu tập.
[29:37]Như ở Ấn Độ, có những nhà tù họ đem thiền định vào và họ cải tạo phạm nhân rất là nhanh. Hàn Quốc bây giờ đưa thiền vào trong các cơ quan, xí nghiệp và trường học, mặc dầu xứ Hàn Quốc là xứ mà Tin Lành đã chiếm hết rồi đó. Vì khi mà các đời tổng thống xưa ban đầu của Hàn Quốc khi ừ được Mỹ đưa lên để làm tổng thống thì đều phải ký một cái hợp đồng với Mỹ truyền bá đạo Tin Lành. Thế là họ ngấm ngầm phát triển Tin Lành cực mạnh ở tất cả các vùng. Từ một quốc gia Phật giáo chẳng bao lâu Hàn Quốc trở thành quốc gia 80% là Tin Lành. Chùa dạt hết về rừng về núi. Vị sư nào mà xuất hiện ở đường phố có một số tín đồ Tin Lành đứng chửi
[30:23]liền, nguyền rủa, mạt sát rồi xua đuổi ra khỏi thành phố liền. Cái xứ đến như vậy. Nhưng mà rồi cuối cùng những người trí thức của Hàn Quốc họ trỗi dậy, họ nhìn lại và họ hiểu rằng cái đạo này không phải không phải tinh tế, không phải sâu sắc, không phải là bản sắc của dân tộc họ mà cũng không phải là sự tiến bộ của loài người. Đạo Phật của cha ông họ mới là sự tiến bộ của loài người. Nên bây giờ trong phim ảnh, trong cuộc sống và trong trường học họ đưa thiền vào trong đó dạy. Như có cái tập đoàn nổi tiếng của Hàn Quốc là tập đoàn gì? Samsung. Mà cái điện thoại Samsung bây giờ là nó là số một thế giới hơn cả iPhone.
[31:08]Cái sự thông minh của họ vậy. Và Samsung sản xuất rất nhiều mặt hàng kỹ thuật cao. Mà bên Hàn Quốc á họ có cả một cái trường luyện thi để được vào làm cho Samsung. Tức là được vào làm cho Samsung là một điều vinh dự. Có một lần đó cách đây chắc là hình như năm ngoái thì phải, thầy được cái tập đoàn Samsung của Việt Nam mời về giảng cho cái cán bộ nhân viên của họ. Thì thầy cũng tưởng mình ngon lắm. Lúc đó là cái họ họ họ thuê cái khu resort đẹp lắm ở Đại Lải á. Thì đến đó họ mời thầy giảng thì thầy giảng về cái cái văn hóa của Phật giáo của Việt Nam ứng dụng vào trong một cái công ty, một doanh nghiệp để có thể nâng cái
[31:56]doanh nghiệp lên trở thành cái tầm vóc lớn. Thầy nói say sưa và thầy nghĩ rằng chắc mình đây những cái kiến thức mình đưa ra, ý kiến mình đưa ra này thật là tuyệt vời ha, thầy nghĩ như vậy. Thầy giảng đã đời xong thì rồi cũng họ cũng cám ơn, vui vẻ mọi thứ rồi thầy đi về. Tới chiều tới chiều tối thì hai cái cô cán bộ của Samsung đến thăm thầy vì không ngờ là hai cô đó cũng là Phật tử của thầy. Họ đến bắt đầu cô mới kể lại về cái cái phương châm làm việc của Samsung. Té ra họ giỏi hơn bài giảng của thầy.
[32:32]Tức là cái hàng lãnh đạo của họ đã vạch ra những phương châm còn giỏi hơn thầy giảng hồi hồi sáng nữa. Cũng tinh tế, cũng sâu sắc như vậy và ứng dụng thiền trong đó.
[32:44]Cho nên khi mà thầy cầm cái sản phẩm của Samsung lên cái điện thoại, thầy nghiên cứu, thầy bấm qua bấm lại thì mới nói: "Những người này họ tinh tế quá." Họ tinh tế quá mà thầy không biết cái tinh tế này họ lấy đâu ra. Mãi cho đến khi mà tiếp xúc với những người của Samsung mới biết rằng họ khôn quá, họ lấy đạo Phật vô trong. Và khi lấy đạo Phật vô rồi họ trở nên họ tinh tế, họ sâu sắc. Còn cái điều đó Nhật đã ứng dụng lâu rồi. Nhật đã ứng dụng lâu rồi. Cho nên sản phẩm của Nhật cứ làm choáng ngợp thế giới là vì vậy. Vì cái độ tinh xảo, sự thông minh và sự bền bỉ của nó được cái sự tin cậy của thế giới này. Vì sao vậy?
[33:25]Bởi vì Nhật họ đem thiền vào trong cuộc sống, cái gì cũng là thiền cả. Hôm nay ta sắp sửa nói thiền là cái gì đây. Hồi sáng có người hỏi thầy: "Thiền là cái gì?" Giờ ta sắp sửa nói về cái này. Thiền là cái gì? Mà thiền là cái gì mà Nhật họ ứng dụng hết vào trong mọi lĩnh vực? Cho nên họ trở thành tinh tế, sâu sắc và đạo đức. Như một câu chuyện mà làm rung động trái tim của thế giới mà thầy vẫn hay kể. Như quý bà con cái năm cách đây 3 năm á là Nhật bị cơn sóng thần đánh vào cái làng tan hoang không còn gì hết. Chính phủ phải đem đồ về cứu trợ cái dân ở đó. Thì để nhận đồ cứu trợ người Nhật họ xếp hàng. Cứ từng người lên lấy.
[34:11]Thì có cái ông mà nhân viên cứu trợ có nhìn thấy trong hàng có một đứa bé nhỏ tuổi chừng 9 tuổi. Thì ông thấy tội thấy mà ông thương bé mà, cái ông lại ông lấy cái cái cái cái cái gói đồ cứu trợ, ổng đến ổng đưa tận tay để cho bé nó khỏi xếp hàng, nó có thể nhận gói đồ nó bước ra khỏi hàng đi về liền. Thì thằng bé nó nhận xong làm sao? Nó lại ôm gói đồ lại nó để lại trên cái đống đồ mà người ta lấy, nó quay trở lại xếp hàng tiếp. Mới có 9 tuổi.
[34:42]Mới có 9 tuổi. Trường hợp mình thì sao? Mình khỏi xếp hàng phải không? Đạp giành nhau. Ta nói người lớn mình thua đứa bé 9 tuổi. Thế giới rung động, lay động vì cái điều đó. Người Nhật họ dạy nhau cách nào mà khiếp như vậy. Lệ Thủy ta cũng sắp sửa dạy nhau điều đó. Phải không?
[35:08]Và những điều đó họ lấy từ trong thiền định mà ra. Ta nói như trà chỉ uống trà thôi mà họ đem cái thiền vào. Mình ngồi uống trà là mình khề khà nói chuyện hoặc uống ừng ực hoặc là sao không biết, nhưng mà người Nhật uống trà là một nghi lễ của tâm linh. Ngồi nghiêm trang, rót trà, nâng trà lên, nhấp trà, thưởng thức cái vị trà, đặt ly trà xuống trong tĩnh lặng. Trà dĩ nhiên là có dược tính, nó làm cho ta tỉnh táo, đôi khi làm ta mất ngủ. Nhưng mà họ trân trọng từng cái ngụm trà như vậy, như là trân trọng những cái tinh hoa của trời đất. Chỉ một ngụm trà thôi mà họ trân trọng đến như vậy, cho nên mọi việc đối với họ, việc gì họ cũng cẩn thận, trân trọng, tinh tế.
[35:58]Rồi hoa, họ bây giờ là ta cắm như vậy là tức là ta có cái trình độ nè, chứ nhiều người cứ cứ dọng dọng cái hoa cho đầy cái lọ, còn người Nhật họ đặt cái cành hoa đó có lý do.
[36:12]Không bao giờ đặt một cành hoa mà đặt đại hoặc chỉ đặt cho đẹp, không có chuyện đó. Bên cạnh cái đẹp nó còn phải có đạo lý, có cái triết lý trong đó nữa mới đặt, chứ không phải đặt cho đẹp. Ví dụ như họ đặt qua cạnh cái cái cây cái cành hoa rất lớn, họ nhìn ngắm xong cái họ cắm một cành hoa bé bên cạnh, nhìn xong chút xíu họ tỉa vài cái lá thì mình nhìn thấy đẹp. Chỉ một cái cành lớn một cái hoa lớn, một cái hoa bé nụ, ta thấy là đẹp. Nhưng mà trong đó họ gửi gắm trong đó một gì? Một ý tưởng, một triết lý. Triết lý gì? Cái hoa lớn là tượng trưng cho gì? Cho người đã lớn, đã trưởng thành. Hoa bé là tượng trưng cho gì? Cho những em nhỏ.
[36:59]Và trong cuộc đời này, cái người lớn lúc nào cũng phải chở che, phải bảo bọc cái người bé trong cuộc đời của mình. Nghĩa là chỉ một cành hoa thôi đã có một bài đạo lý nho nhỏ ở trong đó. Ta sợ họ chưa? Cho nên họ cứ thông minh dần, thông minh dần theo từng cái cái cái cái cách sống của họ như vậy. Võ thuật, cung đạo rồi bắt đầu họ mới đưa vào trong kiếm đạo. Không biết từ thời nào mà họ rèn ra được những thanh kiếm sắc, bền, bén, cứng
[37:33]mà chỉ có trình độ là hợp kim mới tạo ra được để họ chiến đấu. Đến khi mà thời đại công nghiệp thì họ mới lấy cái kỹ thuật mà luyện kiếm đó đó, họ đưa vào trong máy và tạo thành những cái máy siêu bền.
[37:49]Những chiếc Honda mà cách đây 40 năm, bây giờ sửa sơ lại đổ xăng vô vẫn chạy tốt, khủng khiếp như vậy. Cái bền nó lấy đâu? Lấy trong kiếm đạo ra. Mà cái kiếm đạo lấy đâu ra? Lấy trong thiền định ra, lấy trong cuộc sống tinh tế, sâu sắc, trân trọng ra. Bây giờ ví dụ như một một hột cơm rơi xuống ta có nhặt lên không? Có không? Có. Đó, ta cũng có một chút. Một ly nước ta uống dở nửa chừng ta có bỏ đó ta đi luôn không? Có đó, thế là ta mất, ta lại mất điểm. Đáng lẽ không được uống bỏ một giọt nước nào. Một cái rác rơi xuống dưới chân ta, ta đi ngang ta thấy ta có bước đi luôn không? Có, đi mất luôn, chứ không chịu cúi xuống nhặt giùm cho cuộc đời.
[38:37]Không biết ai, nhưng mà ta phải nhặt. Trước nhà ta có ổ gà không? Dạ có hai, ba lỗ. Kệ nó, đó là ta thiếu tinh tế. Cứ ôi chuyện đó của nhà nước, mà nhà nước là ai? Nhà nước là nhân dân chứ ai? Hở, nên chính là những điều đó ta sơ hở. Mà có nghĩa là gì? Trong từng điều nhỏ nhỏ của cuộc sống này ta thiếu sự trân trọng, ta thiếu sự tinh tế, ta thiếu sự sâu sắc. Cho nên ta thua, ta thua nước Nhật. Phải nhận điều đó, ta thua ta phải nhận là thua. Bây giờ ta tiến lên bằng cách nào? Bằng cách thiền định. Thiền định làm cho tâm hồn ta trầm lắng lại, hư vô lại. Nói: "Thưa thầy, trầm lắng, hư vô, không suy nghĩ gì hết thì thành ra ngu sao?" Không.
[39:29]Cái tâm của ta nó có cái quy luật khác với vật chất nha. Ví dụ như bây giờ trên cái bàn này thầy không để gì hết, không có gì hết thì gọi là gì? Gọi là không có gì hết.
[39:47]Nhưng mà nếu đây là cái tâm mà thầy dẹp hết, không có gì hết thì gọi là cái gì? Gọi là cực kỳ trí tuệ, cực kỳ sáng suốt. Cho nên giữa cái tâm và vật chất khác nhau điều này. Ví dụ cái bàn này thầy chất nhiều đồ, đây thầy để cọc tiền, ở đây thầy để cọc vàng, ở đây thầy để cục ngọc, đây thầy để cái bát thì tức là cái này gì? Nghĩa là thầy là người giàu có, đúng không ạ? Thầy đang khoe cái sự giàu có. Thầy nói ví dụ thôi chứ thầy nghèo lắm, thầy không có tiền trưng đâu nha, ví dụ vậy. Nhưng mà còn ở trong cái đầu thầy mà nếu thầy chất ờ đây một cục vàng, đây một cục ngọc, đây một đống tiền thì cái đầu đó là đầu gì?
[40:33]Đó là một đầu ngu, loạn động, ngược lại như vậy. Cho nên giữa cái vật chất và cái tâm nó ngược nhau. Nên khi mà ta đi vào thiền định, tâm ta trống, không suy nghĩ thì không ngờ trí tuệ từ đó mà sinh ra. Sự sâu sắc, sự tinh tế từ đó mà xuất phát. Và khi ta có trí tuệ, ta có cái tinh tế, sâu sắc thì ta bắt đầu ta trân trọng từng điều nhỏ trong cuộc đời này. Thầy nhắc lại điều này: Khi mà tâm ta thanh tịnh, ha, thì tâm ta sáng suốt, trí tuệ. Khi tâm ta sáng suốt, trí tuệ thì ta trân trọng được từng điều nhỏ nhặt trong cuộc sống này. Nhớ chưa?
[41:33]Bây giờ thầy hỏi lại, phải thuộc, cái câu này phải thuộc vì đây là chìa khóa. Khi tâm ta thanh tịnh thì
[41:44]thì thì răng? Tâm trí tuệ, sáng suốt. Mà khi tâm trí tuệ, sáng suốt thì răng?
[41:54]Thì ta trân trọng được từng điều nhỏ nhặt trong cuộc sống này. Thuộc chưa? Nội thầy là Nghệ An, ngoại thầy là Huế, nhưng mà thầy nói giọng trọ trẹ không được.
[42:11]Thầy về là gốc Nghệ An đấy. Bên ngoại thì thầy ở Hương Thủy, Huế, còn bên nội thì thầy ở Nam Đàn, ở Nghệ An. Thầy là con cháu Bác Hồ mà.
[42:26]Thầy nói câu này chắc tưởng thầy nói đùa hả?
[42:32]Thầy nói thật đấy. Trở lại, thầy nói ta trân trọng được từng điều nhỏ nhặt trong cuộc sống này nghĩa là gì?
[42:45]Nghĩa là gì? Bây giờ thầy ví dụ, ví dụ như ngày Tết nha,
[42:59]cái ta đang ngồi ở nhà chờ khách mà không biết sao bữa đó không có khách tới, chắc họ đi đâu á. Mãi cho tới khi 2:00 chiều bắt đầu mới có khách tới thăm ta. Ta mừng không ạ? Rất là vui phải không ạ? Vì ngày Tết mà có người còn nghĩ tới mình, đến thăm mình, dù thôi họ muộn, nhưng mà 2:00 họ đến thì mình cũng rất là vui. Họ đến có một người à, mình mừng không? Mừng, thành thử mình đãi người đó như một thượng khách. Ăn, ăn đi, nè, mứt đây nè, bánh đây, thôi ngồi ăn cơm, lấy bánh tét, bánh chưng đồ ra ha, à có thịt heo đồ ra vân vân. Đãi họ, ta ân cần lắm, có người một, tức là ta trân trọng được một điều nhỏ từng điều nhỏ nhặt, có một người khách.
[43:40]Bắt đầu tới chiều, khách ở đâu kéo tới quá chừng luôn, bây giờ bắt đầu họ mới tới họ thăm ta, ha, bởi vì ta làm Chánh Văn phòng huyện, Ủy ban nhân dân huyện mà. Bắt đầu tới chiều họ tới ầm ầm ầm, tới cả trăm người, xe không còn chỗ để nữa thì lúc đó ta làm sao? Ta làm sao? Mệt, phải không ạ? Chán quá, mệt quá, tới chi mà nhiều quá vậy! Thành thử bây giờ ta không còn nhớ ai tới tới nữa, coi thường hết, đó bắt đầu là đó là cái tâm làm sao? Không còn trân trọng từng điều nhỏ nhặt trong cuộc sống nữa, mất rồi. Nhưng mà nếu lúc đó ta có tu thiền, dù người ta tới rất đông, rất đông, nhưng mà có cái người họ nghèo,
[44:16]họ bà con xa gì đó, họ nghèo, họ rụt rụt rè rè thấy nhiều người tới thăm mình toàn đi xe đồ sang trọng, họ nghèo họ đứng lấp ló lấp ló họ cầm có cái nải chuối đứng ngoài cổng mà họ ngại họ không dám vô, nhưng mà mắt ta liếc thấy, ta vẫn bước ra tới nơi mời vào, đón nhận cái nải chuối của họ hết sức là trân trọng vì đó là tình cảm. Đó, đó là người có cái sự trân trọng từng điều nhỏ trong cuộc sống này. Ta không bỏ sót điều gì, ta không bỏ sót một tình cảm của ai trong cuộc sống này đối với ta cả. Mà cái đó do đâu mà có? Do sự tinh tế, do sáng suốt, do trí tuệ, đúng không ạ? Mà thiền cho ta điều đó, cho ta cái sự sáng suốt,
[44:57]tinh tế, trí tuệ đó trong cuộc sống này. Mà thế nào là thánh? Thế nào là phàm? Ta đừng có nghĩ ông thánh là người ổng hô phép, ổng biến cái này, biến cái kia, không. Có thể, có thể là ông thánh ổng biết chuyện này, ổng bói chuyện kia, ổng làm phép chuyện nọ, có thể. Nhưng thánh phải có một điều này, đó là trân trọng được từng điều nhỏ nhặt nhất của cuộc sống. Phàm là gì? Phàm là điều bỏ sót những điều nhỏ nhỏ trong cuộc sống này. Nên khi ta bỏ sót những điều nhỏ nhỏ trong cuộc sống này, ta là ta là phàm phu. Còn khi nào mà ta trân trọng được từng điều nhỏ nhặt trong cuộc sống này thì ta là thánh.
[45:43]Dễ không ạ? Dễ không?
[45:48]Phải vài mươi năm tu tập nha, vài mươi năm tu tập. Mà phải đi qua con đường thiền thiền định, đi qua con đường thiền định. Người Nhật vậy, nhiều thế kỷ họ theo đạo Phật. Thánh Đức Thái tử lên ngôi rồi ổng ra một cái lệnh toàn dân Phật phải theo đạo Phật. Vua ra lệnh có ai dám cãi không? Thế là đạo Phật phát triển, thiền phát triển và nó đem lại sự tinh tế kỳ lạ cho người dân Nhật. Trong cuộc sống, trong đạo đức, trong cái ứng xử văn minh, lịch sự mà đứa nhỏ 9 tuổi của cái thời đại này, thời đại mà văn hóa Tây phương nó dồn dập, nó tràn ngập hết vậy. Vậy mà vẫn quay trở lại, không chấp nhận sự ưu tiên cho
[46:32]mình, quay trở lại xếp hàng dù đã được ưu tiên. Cái sự chịu cực, sự chịu khó như vậy và với một đứa bé mà 9 tuổi như vậy thì ta yên tâm rằng người Nhật còn tiếp tục trở thành vẫn là một cường quốc của thế giới này, vì dân tộc họ là như vậy.
[46:51]Nên ở đây ta muốn dân tộc ta tiến lên, cũng phải giàu mạnh để sánh ngang với các bạn bè năm châu, thì ta cũng phải có con đường đi lên. Đi lên bằng cái gì? Lên bằng trí tuệ. Mà trí tuệ ở đâu ra? Từ thiền định ra, từ đạo đức mà mà có. Nên ta khởi đầu bằng thiền định, bằng đạo đức đó là đi đúng hướng, dân tộc ta sẽ thông minh liền. Mà bước đầu là Lệ Thủy ta làm trước.
[47:29]Nên bảo vệ không dám làm nữa. Giờ anh Bảo về đó, Hòa về nè, anh Bình về, phải là họp Đảng lại nha, ra một cái lệnh, toàn dân Lệ Thủy phải tu thiền. 3 năm sau bắt đầu là
[47:46]bắt đầu cả thế giới kéo về đây coi cái gì.
[47:51]Tại vì anh anh Bảo anh cứ chứ anh cứ lo lắng vấn đề du lịch. Anh nói chứ vì bắt dân làm ruộng mà giàu cực dân quá, phải nói hồi chiều anh nói tội nghiệp quá, anh nói thấy tấm lòng của một ông chủ tịch thương dân thương nước á, thấy cảm động lắm. Lúc đó ngồi với chị Hòa, với anh Bình, với anh nói, "Cứ bắt dân mà ra mà cày ruộng để mà giàu lên giàu không nổi mà dân cực quá, nên anh muốn phát triển cái khác, những cái lợi thế khác." Mà nó mọi cái nó cũng ảnh nêu ra một số điểm số điểm vậy đó. Nhưng mà sự thật có một cái rất là ngon là nếu toàn dân Lệ Thủy đều phải tu thiền nếu anh ra được cái lệnh đó, 3 năm sau là khách du lịch tới ầm ầm liền,
[48:29]mà tới đây gặp những người dân Lệ Thủy hiếu khách, biết tu thiền thì họ tới đây họ ở hoài, họ coi coi tu làm sao. Vì dân mình hiếu khách mà, ở hoài rồi thoải mái, đi đâu cũng gặp những nụ cười, đi đâu cũng gặp những lời nói ân cần thì họ không muốn rời đi. Nhá, người ta sống với nhau được là sự ân cần tử tế thôi mà ta từ đây cho tới đó ta ta tu dưỡng để được điều đó. Nha, rồi đồng thời ta tu thiền. Mà thiền là cái gì? Thiền là cái mà cả thế giới đang thèm khát. Nên nếu cả cái huyện Lệ Thủy này ta vừa xây dựng được cái cái cái phong thái hiếu khách mà vừa thiền định thì khỏi cần cái gì khác, tự là các nơi đổ về đây liền.
[49:16]Thầy nói như vậy có tin không ạ? Nha.
[49:24]Cả thế giới bây giờ đang chăm chăm nghiên cứu về thiền hết, vì có nhiều cái kết quả từ thiền định bước ra nó chứng tỏ rất là thuyết phục đối với thế giới này. Có những người học không thông minh nhưng mà tập thiền một thời gian bỗng nhiên học giỏi hơn lúc trước. Nhiều khi ta bệnh tật khó chịu hơn, nhưng mà tập ngồi thiền thời gian đúng rồi bỗng nhiên bệnh tật giảm bớt, đầu óc sảng khoái hơn. Nhiều khi trong công việc ta giao tiếp với mọi người ta có những cái hạn chế. Nhiều khi ta bực bội, ta nóng nảy, ta hẹp hòi, ta vội vã. Khi có thiền rồi, không, ta trầm tĩnh, khoan dung, quan sát, lắng nghe và xử lý.
[50:10]Cho nên ta thành công hơn. Nên thiền đem đến cho ta như vậy. Ta bước vào một môi trường mà toàn những điều chống nghịch. Thì thông thường đứng trước sự chống nghịch, ta phản ứng lại. Ta ta đối đầu lại. Nhưng từ khi có thiền, ta bước vào cái môi trường mà đầy sự chống nghịch, ta buông lỏng toàn thân giống như thiền dạy. Ta buông lỏng toàn thân, biết rõ toàn thân. Ta bước vào môi trường chống nghịch đó, người ta gầm ghè mình, nói nặng nói nhẹ mình, mình vẫn ung dung mỉm cười mà lòng không giận, cũng chẳng mưu tính thủ đoạn gì. Nhưng mà chính cái hiền lành, nhẫn nhục, bao dung của mình đã chuyển bại thành thành thắng.
[50:58]Cuối cùng, lương tâm con người vẫn là tòa án tối cao. Họ nhìn thấy mình hiền lành, bao dung thực sự thì cũng không ai nỡ mà mà chống mình mãi, như vậy. Cho nên chính nhờ thiền, ta thay đổi cuộc sống của mình. Chính nhờ thiền, ta thay đổi thái độ ta giao tiếp với thế giới bên ngoài. Chính nhờ thiền mà ta thay đổi được cách ta xử lý công việc. Tinh tế hơn, sâu sắc hơn, thấu đáo hơn, kỹ lưỡng hơn.
[51:27]Một người mà có thể thay đổi trên ba điều: một, cái trí tuệ của mình, đạo đức của mình; hai, cái thái độ ứng xử của mình với cuộc đời; và ba, cái cách mà ta xử lý công việc. Ba cái đó mà ta giỏi lên hết rồi thì ta sẽ ra sao? Ta ra sao? Chỉ có thành công thôi, phải không ạ? Cho nên thiền là con đường này mà cả thế giới đang đang thèm khát. Nên hôm nay vậy, nhân có người hỏi thầy thiền là gì, mà nhân thầy Đức Thiện cũng yêu cầu thầy nói về thiền trong cuộc sống, nên hôm nay thầy nói về thiền, thầy giới thiệu về thiền quan trọng như thế, đẹp như thế, cần như thế trong cuộc sống của ta. Nhưng mà thầy vẫn chưa nói về thiền là gì cả, phải không ạ?
[52:21]Mới giới thiệu sơ sơ thôi. Đó. Nghe buồn ngủ chưa? Thấy chưa?
[52:38]Thầy vừa nói á: Thiền là sự thèm khát của thế giới. Nhưng thầy muốn nói một từ nữa: Thiền là sự ngạc nhiên của thế giới. Khi mà thế giới họ nghiên cứu về các tôn giáo, họ tìm thấy đạo Phật. Đi vào đạo Phật, họ tìm thấy thiền. Và họ ngạc nhiên vô cùng. Họ ngạc nhiên là thiền mở ra một con đường để cái tâm của con người trở thành một cái tâm linh cao siêu. Họ ngạc nhiên về điều này và điều này được Đức Phật trình bày một cách rất logic trong các kinh điển. Thầy nói là thiền được Đức Phật trình bày một cách logic. Chứ không phải là nói tùy phát này nha. Phật nói có khung, có khuôn khổ, có nguyên tắc, có quy luật, có giai đoạn rõ ràng.
[53:27]Tức là có giáo trình, giáo án rõ ràng thiền mà Đức Phật dạy. Nhưng mà sau khi Đức Phật nhập diệt, rồi thì thiền có biến đổi theo từng vùng miền, từng thời đại. Tuy nhiên như thầy vào sinh vào trong cái thời đại của ngày hôm nay, thầy cũng được học nhiều cái loại thiền. Ừ, thiền cổ, thiền mới gì thầy cũng học cả. Nhưng rồi cuối cùng, thầy mới thấy rằng là chỉ có thiền của Đức Phật ngày xưa mới là ưu việt số một. Nên do đó, bao nhiêu năm qua, thầy chỉ khai thác, truyền dạy cái thiền mà đúng như thời Đức Phật. Thầy đi dạy nhiều nơi về cái thiền này. Dĩ nhiên thầy cũng gặp sự chống đối này kia nọ,
[54:16]nhưng mà bởi vì thầy dựa chắc vào lời dạy của Phật nên không ai nói gì được. Và cái hay của thầy, cái niềm an ủi trong cuộc đời của thầy là có Thượng tọa Đức Thiện, ông cũng nhìn ra điều đó. Ừ, nên ông khuyến khích thầy nói về thiền. Cái thiền mà ông biết rằng đây là thiền mà đúng từ thời Đức Phật. Và hôm nay ông ra lệnh cho thầy cũng phải nói về thiền trong cuộc sống cho đồng bào nhân dân Phật tử của Lệ Thủy, Quảng Bình ở đây là là cái thiền này, thiền của là sự ngạc nhiên của thế giới này. Nên chúng ta chuẩn bị đi vào thiền một cách nha, vừa là ngạc nhiên, tò mò, lý thú nhưng hết sức là khó khăn, quý vị.
[55:00]Thiền là sự tĩnh lặng của tâm hồn nhưng mà giấu đằng sau sự tĩnh lặng đó là vô số những điều lớn lao, có ý nghĩa.
[55:12]Thầy nhắc lại cái câu này. Vì ai hỏi ta thiền là gì thì mình nói liền, thiền là sự tĩnh lặng của tâm hồn. Câu trả lời này không sai. Nhưng mà nếu chỉ hiểu ngang đó, có khi ta hiểu lầm về thiền. Nên ta phải nói thêm một câu nữa: Thiền là sự tĩnh lặng của tâm hồn nhưng giấu sau sự tĩnh lặng đó là vô số điều tốt đẹp, ý nghĩa, quan trọng. Có cái vế sau nữa thì mới đầy đủ nha. Nên ta chuẩn bị bước vào một thế giới, một cái pháp môn tu tập đem lại sự tĩnh lặng của tâm hồn, nhưng mà giấu đằng sau sự tĩnh lặng đó là gì? Vô số điều tốt lành.
[55:57]Cái điều gì là điều tốt đẹp thứ nhất của thiền?
[56:03]Đạo đức, yêu thương.
[56:07]Khi tâm ta tĩnh lặng thì tự nhiên cái tâm ganh ghét, hận thù phải biến mất, đó là điều bắt buộc. Mà khi ta không ganh ghét, hận thù thì có một cái nó tồn tại, nhiều khi ta không thấy rõ, nhưng nó vẫn tồn tại, đó là tình yêu thương muôn loài.
[56:31]Hồi chiều có học cái bài hát bài Về với Thiền chưa con? Vậy mai cho học cái bài hát cái bài Về với Thiền nha. Trong cái bài Về với Thiền nó có cái câu thế này: Con người ngồi thiền sẽ thương nhau,
[56:50]quên được hận thù hết thương đau.
[56:56]Nó có câu, mai sẽ biết, mai sẽ học rồi. Cho nên giấu đằng sau sự tĩnh lặng của thiền là cái đạo đức yêu thương.
[57:07]Đạo đức yêu thương nó không có sướt mướt, ừ không có thổn thức, ừ không có rộn rã, nhưng mà nó yêu thương.
[57:19]Ví dụ như buổi trưa hè hai người cùng đi ngang qua một cái cây xanh giữa đồng, nhưng mà cái suy nghĩ của hai người đó về cái cây xanh đó khác nhau. Một người mà không có thiền á, tâm động á, đi qua cái cây đó chỉ là đi qua, và cây đó thoáng cho mình chút bóng mát rồi đi luôn. Nhưng một người có thiền á, tự nhiên họ nhận nó được cái sức sống cái cây đó. Họ nhận nó được cái sự quý giá của cái cây đó giữa cái tinh cầu này, của trái đất này. Không phải chỉ là cánh đồng đâu, họ không chỉ nhìn cái cây xanh đó giữa cánh đồng đâu, mà họ nhìn cái cây xanh đó trên của cả cái hành tinh này. Một sự sống giữa cái tinh cầu này.
[58:06]Mà sự sống nó cũng khát khao cái gì? Khát khao ánh nắng, không khí, nước và con người. Ta đừng tưởng là cây không có mong người nha. Những cây xanh ta tưởng vô tri không, những cây xanh đang rất vui mừng khi có những người ở chung quanh thế này, không tin hỏi đi. Thật. Có những cái cây ta trồng gần nhà tự nhiên nó tốt hơn, nó có nhiều trái hơn, đúng không ạ? Đúng không? Vì răng? Vì nó không có răng nhưng mà nó ấm áp.
[58:46]Vì nó ấm lòng. Cho nên vậy, nên cái người mà họ có tu thiền, họ nhận ra những điều tinh tế đó trong cuộc sống nên họ yêu thương, yêu thương cái cây đó.
[59:00]Rồi ví dụ như ta ta đi qua một cái sân trường, một cái nhà trẻ, ta thấy con nít chạy loáng quáng loáng quáng nó giỡn tùm lum giỡn đùa, thì ta nghĩ gì? Ta không nghĩ gì hết trơn, con ai họ nuôi kệ họ, cái nhà trẻ mầm non nuôi kệ họ, ta cứ đi luôn vậy, đó là người không có thiền. Còn cái người có thiền, khi thấy một bầy trẻ nít mà lóng quóng nó chơi đùa, ta nhìn thấy trong đó cái điều gì? Cái sự ngây thơ ha, dễ thương, hồn nhiên, cả một tương lai của các em và của đất nước này. Nhìn thấy như vậy. Giống như Nguyễn Văn Tý mà viết cái bài mà ru con vậy đó. Bồng đứa con trên tay mà thấy được cả cái tương
[59:41]lai đất nước trong cái cái đứa con của mình. Thì vậy, nên cái người mà có thiền họ trí tuệ, họ tinh tế, có cảm thông, có lắng nghe và có yêu thương. Có yêu thương, nên giấu đằng sau cái sự tĩnh lặng của thiền là đạo đức yêu thương. Không nói, nhưng mà ta tràn đầy yêu thương. Ví dụ như trong chùa đây cũng vậy, có những ngày lễ, ngày rằm, Phật tử đến chùa rất là đông. Thì nếu là một ông thầy mà không có thiền á, thấy Phật tử đông, ổng mừng không? Mừng không? Mừng chứ, vì Phật tử cúng dường mà. Bữa đó sẽ có nhiều thu hoạch mà. Nhưng ổng mừng không? Cũng không mừng, vì Phật tử bắt phải phục vụ ha,
[1:00:32]phải thắp nhang, phải tiếp đón mà thậm chí người ta phải ăn cơm, phải lo. Nên cái đó nhiều khi cũng không mừng. Rồi có những người đến mà dòm cái dòm cái tướng, cái quần áo rách quá, người này chắc cúng chừng được 200 đồng. 200 đồng chứ không phải 200.000đ này nha, mót đâu cái tờ 200 đồng từ hồi hai ba chục năm trước bây giờ để dành để đi cúng chùa, cầm ra không mua được gì nữa, giờ không còn mua được thứ gì nữa. Mà nhìn những người đó ông thầy ổng rầu không? Rầu, ăn mất bữa cơm của tui là tính ra cũng phải hơn 15.000 đồng mà nhét vô cái tay ông Phật có tờ có 200 đồng, lỗ. Thì cái ông thầy đó ổng không có tu thiền.
[1:01:08]Nhưng mà cái ông thầy mà có tu thiền á, ổng yêu quý từng cái người nghèo đặt chân đến chùa. Ổng rất cưng cái người giàu, vì sao? Vì người giàu sẽ giúp chùa được nhiều, phải không ạ? Giúp chùa sửa cái này sang cái kia. Nhưng mà một cái người nghèo rụt rè rụt rè đi đằng xa kia là ổng quan tâm không bỏ sót. Vì sao? Vì trong cái trái tim tĩnh lặng, trong cái tâm hồn tĩnh lặng của ông thầy đó là tình yêu thương tràn ngập, không bỏ sót chúng sinh nào. Liếc mà nhìn thấy có người đứng xa xa xa kia là hỏi đệ tử liền nè: Con, có cái bà gì bả đằng kia không biết bả ăn cơm chưa, mời bả vô ăn cơm đi. Sợ bả ngại không dám ăn cơm chùa, vì bả cũng biết mình bỏ mới có 200 đồng,
[1:01:53]mà giờ tới giờ ăn rất thích ăn cơm chùa để lấy hên nhưng mà ngại vì mình cúng ít quá. Vì ngại, vì nghèo, nên cứ rụt rè rụt rè đứng ở đằng góc. Nhưng mà ông thầy mà ổng có tu thiền ổng không có bỏ sót. Ổng kêu liền nè: Con, ra mời bà đó vô ăn cơm, dù biết rằng bà đó cực nghèo, chả cúng chả giúp gì được chùa. Nhưng miễn đến chùa lạy Phật là thầy thầy vui thầy mừng rồi. Người có thiền là vậy. Yêu thương, bao dung, độ lượng.
[1:02:26]Vì vậy mà ta phải ráng mà tu, tu thiền. Rồi cũng vậy, đằng sau cái tâm tĩnh lặng của thiền là một sự khiêm cung, kín đáo.
[1:02:37]Cái người tu thiền mà gặp đâu cũng nói nè: Tui tu thiền rồi nha, mà tui chứng rồi nha, tui nhập định rồi nha. Người đó làm sao? Tầm bậy à, nó sai, nó không đúng thiền. Tại vì đúng của thiền thì đằng sau cái sự tĩnh lặng đó phải là một sự khiêm cung, kín đáo, là đạo đức. Là mình nhìn thấy ông thầy đó ổng như thánh vậy đó mà hỏi ổng, ổng chối, chối quầy quẫy à. Ta nhìn thấy ổng bước đi, dáng đứng điềm đạm, ta thấy ổng nói năng chững chạc, nói điều gì cũng đúng đạo lý, ổng cư xử đâu đúng mực đó, ta nói: Ồ, ông này rõ ràng là ông thánh rồi chứ. Cái ông thầy đây phải là ông đặc biệt. Mình đến mình mới nói:
[1:03:15]Thưa thầy, con tin rằng thầy là thánh, xin thầy dạy con. Thì ông thầy ổng nói: Không, thầy đâu phải thánh con, thầy cũng là phàm giống như con, nhưng có điều là thầy thầy tu theo lời Phật dạy. Thì bây giờ con muốn tu thì thầy cũng dạy cái lời của Phật thôi, chứ thầy đâu phải là thánh. Tức là khiêm cung, kín đáo. Mặc dù mình cứ chăm chăm mình dòm ổng, mình rình ổng từng cái bước đi, thậm chí ổng đưa cơm miệng nhai mình cũng coi ổng nhai mấy cái nữa, tức là canh rình kỹ lưỡng, nhưng mà không bao giờ bắt gặp ổng sơ sót một điều gì, thì mình nói: Chậc, đây là bậc chân tu. Nhưng mà hỏi tới là ổng chối. Vì sao vậy?
[1:03:50]Vì cái đạo đức của thiền là khiêm cung, kín đáo, nó như vậy. Nó không bao giờ là một sự khoe khoang, kiêu ngạo, hơn thua, khinh người, không bao giờ. Thấy cái người mà biết họ là dở nhưng cũng không nỡ khinh thường, không nỡ khinh thường. Đó là lý do mà ta đến gần cái người mà có tu thiền ta dễ chịu là vậy. Vì ta biết rằng dù ta có lầm lỗi, ta biết rằng dù ta có kém cỏi thì người đó không ghét ta. Người đó không ghét là mình dễ chịu rồi phải không ạ? Dễ chịu rồi. Còn ví dụ như mình đến gần cái người đó mà người đó liếc liếc mình, họ gườm gườm tại vì họ nghĩ xấu gì cho mình là mình không đến được.
[1:04:32]Còn ở đây mình có lỗi, mình có những điều dở mà người ta vẫn yêu thương, vẫn bao dung, vẫn không thấy có khoảng cách, thế là mình cứ đến hoài, phải không ạ? Đó như vậy, nên thiền đẹp là như vậy, cái tâm hồn của thiền đẹp là như vậy. Đằng sau cái sự tĩnh lặng đó giấu cả một trời yêu thương, đạo đức, khiêm cung, kín đáo, biết tôn trọng người. Cũng vậy, đằng sau cái sự tĩnh lặng đó là gì? Là sự tôn kính những bậc đáng kính. Chứ không phải nói thiền bình đẳng ai như ai, úi giời ông kia ông Phật rồi tui cũng Phật, ông kia cũng Phật, coi như ai như ai, không có. Thiền không có cái bừa bãi như vậy. Mà thiền là gì?
[1:05:17]Tìm thấy cái hay của người khác để tôn kính, tôn trọng, trân trọng, quý mến.
[1:05:24]Ví dụ khi một người mà họ có tu thiền á, họ vừa tiếp xúc với ai thì cái việc đầu tiên họ là tìm cái điểm hay của cái người đó cái đã, để mà yêu quý, để mà tôn trọng. Ví dụ như bây giờ thầy là thầy, thầy tu thì thầy cũng già rồi, năm nay thầy cũng gần 70 rồi, vậy.
[1:05:49]Thầy cũng già rồi. Thì nói theo đời là thầy cũng lớn ha, thì nói trong đạo thầy cũng là đẳng cấp thượng tọa gì đó, ví dụ vậy phải không? Nhưng mà khi thầy tiếp xúc với bất cứ ai, cái điều đầu tiên thầy phải nhìn, thầy phải nhìn tìm ưu điểm người đó cái đã. Để thầy tôn trọng, thầy yêu quý.
[1:06:12]Và thầy mới phát hiện ra một điều lạ lùng là trên đời này người nào cũng có một cái ưu điểm để cho thầy yêu quý, tôn trọng cả. À, lạ vậy! Té ra là tại vì ta không chịu nhìn thôi, ta không chịu nhìn nhau thôi. Chứ khi nhìn kỹ ta phát hiện người đó có cái hơn mình cả, có một cái gì đó hơn mình. Mặt khác có thể là thua mình ở mặt này nhưng ở mặt khác họ sẽ hơn mình ở mặt khác, lạ như vậy. Ví dụ như là về tóc tai thì rõ ràng họ họ thua mình tại họ không dám cạo đầu, mình dám cạo đầu.
[1:06:51]Nhưng mà ở một mặt khác nào đó thì họ hơn mình nhiều điều. Thì thì khi mà cái người tu thiền là như vậy, không còn thấy cái tôi này là là quan trọng. Mà khi không còn thấy cái tôi này là quan trọng thì bỗng nhiên ta nhìn ra được điểm hay của mọi người chung quanh ta. Mà ta cứ nhìn được những điểm hay của mọi người chung quanh ta, lòng ta cứ trào dâng cái niềm yêu quý thì cuộc sống này đẹp hay xấu à? Đẹp vô cùng phải không ạ? Ta phiền não chỉ bởi vì ta cứ khinh người, ta coi thường mọi người. Còn khi mà ta yêu quý, ta tôn trọng được mọi người hết, ta không thể phiền não được. Cái nguyên tắc nó là như vậy.
[1:07:33]Mà có một bậc đáng để cho ta đem hết cả cuộc đời, cả tâm hồn để ta tôn kính, đó là ai? Đúng vậy, là Đức Phật. Đó là bậc Chí Tôn chí kính ha. "Phật là Đấng Chí Tôn chí kính, con đời đời xin đảnh lễ Người", thế vậy.
[1:07:55]Thì chỉ có những người tu tập thiền định, lắng được bản ngã mới có thể khởi được cái tâm tôn kính Phật tuyệt đối.
[1:08:05]Thế nào là tâm tôn kính Phật tuyệt đối? Thực ra ta nói bằng lời không được đâu nha, ta tu tập rồi mới cảm nhận được. Rồi thiền là cái này nữa:
[1:08:22]Giấu đằng sau sự tĩnh lặng của thiền là một tinh thần tràn đầy trách nhiệm với cuộc đời, với con người.
[1:08:35]Khi ta tu thiền đúng á, tự nhiên ta có trách nhiệm với cuộc sống.
[1:08:43]Dù mình là cha, tự nhiên mình làm tròn bổn phận của một người cha, lo cho gia đình, lo cho con cái; là chồng thì trọn bổn phận của một người chồng; là vợ là trọn bổn phận của một người vợ; là cán bộ lãnh đạo thì là trọn bổn phận của một người cán bộ lãnh đạo. Tự nó là như vậy. Vì sao vậy? Vì khi ta tâm ta tĩnh lặng, cái tôi nó bớt đi. Khi cái tôi nó bớt, tự nhiên cái ích kỷ nó bớt. Cái ích kỷ nó bớt rồi thì tự nhiên cái sự vị tha, tận tụy nó phát ra. Lúc đó cuộc sống của mình là gì? Cuộc sống của mình nó nằm nơi mọi người chứ không còn nằm nơi mình nữa. Nhớ lại giùm thầy câu này, nha. Cái người tu thiền mà tâm tĩnh lặng
[1:09:32]thì cái cuộc sống này không phải là nơi mình nữa, không phải là cho mình nữa, không phải là vì mình nữa, mà cuộc sống này tự nhiên nó đặt nơi nơi mọi người, một cách tự nhiên, không gò ép. Lúc đó ví dụ như bây giờ là ta đói thì mình cứ ăn, nhưng mà sự thực khi mình vừa đói cái thì mình sực nhớ tới bao nhiêu người khác liền, không biết giờ này mọi người có đói chưa. Tức là một cái gì gợi ý nơi mình, luôn luôn là mình liên tưởng tới mọi người. Khi mình mệt thì chợt mình nghĩ: "À, không biết mọi người giờ này đã mệt chưa?", như vậy. Khi mình đạt được một niềm vui này, mình nghĩ: "À, không biết mọi người đã có được cái niềm vui này chưa?".
[1:10:12]Trong đêm mưa lạnh lẽo, mình nằm trong căn phòng ấm cúng, chợt mình nghĩ tới không biết bao nhiêu người còn phải chịu cái màn trời chiếu đất, bao nhiêu người chưa được cái ấm cúng này. Tức là một khi ta bưng bát cơm lên ăn cơm ngon, nghĩ rằng trên đời này còn bao nhiêu người chưa thể ăn được bát cơm ngon như thế này. Hôm nào đó có ai cho ta một bộ đồ đẹp, ta mặc bộ đồ đẹp vào ta đứng ta ngắm ngắm gương soi thì sực nhớ tới trên đời này còn bao nhiêu người phải quần thừa áo vá.
[1:10:46]Là cái cuộc sống của người tu thiền khi mà tâm đã tĩnh lặng, cái bản ngã lắng xuống thì cuộc sống này không còn đặt nơi mình nữa mà cuộc sống này đã đặt nơi nơi mọi người một cách tự nhiên, nhẹ nhàng. Do đó mỗi một điều gì xảy ra với ta đều làm cho ta liên tưởng tới tới mọi người. Lúc đó cái câu nói mà "sống vì mọi người" là thực sự có ý nghĩa. Lúc này mới thực sự có ý nghĩa. Còn bây giờ ví dụ ta chưa đạt được thiền định mà nói: "Hãy sống vì mọi người", cái cái câu nói đó rất đẹp, cái lý tưởng đó rất đẹp nhưng mà khó trở thành hiện thực. Vì sao? Vì cái tôi bí mật ở trong ta vẫn cuốn tâm hồn ta,
[1:11:37]giữ cái cái cái cái tâm trí của ta lại nơi chính mình, không gỡ ra được. Còn khi ta có thiền định, tâm ta tĩnh lặng bỗng nhiên cái cuộc sống này không còn bị ràng buộc nơi mình nữa mà đã trải rộng nơi nơi đất trời, nơi chúng sinh. Sống như vậy sướng không ạ? Hạnh phúc vô cùng, đẹp vô cùng, đẹp vô cùng. Cái đẹp này giống như câu thơ của Tố Hữu mà ông hay nói: "Trên đời có đẹp gì hơn thế" đúng không ạ? "Người người sống để yêu nhau". Cái đó đẹp lắm, cái cuộc sống mà như vậy rất là đẹp. Nhưng mà để thực hiện được cái cuộc sống như Tố Hữu nói thì phải làm sao? Phải đi chùa Hoằng Phúc mà tu tu thiền, đó nhớ như vậy ha.
[1:12:40]Nói về cái hay của thiền thì vô tận, ta nói bao nhiêu ngày tháng cũng không hết, nhưng thôi bây giờ đi vào thực hành nha, thực hành tu tập. Thiền là sự tĩnh lặng tâm hồn.
[1:12:54]Muốn có tĩnh lặng tâm hồn thì ta đừng suy nghĩ nữa.
[1:13:00]Nhưng mà muốn đừng suy nghĩ nữa thì đừng hòng, không bao giờ được.
[1:13:07]Vì sao vậy? Vì não ta sinh ra là để để động, luôn luôn động, luôn luôn động. Não luôn luôn phát ra tín hiệu, luôn luôn động. Không bao giờ ngừng, kể cả trong giấc ngủ. Kể cả khi ta bị ai đánh ngất xỉu, ta mất ý thức thôi nhưng lúc mất ý thức đó não vẫn đang hoạt động, không bao giờ ngừng được. Mà não nó luôn luôn hoạt động thì nó tạo nên một sự căng thẳng. Cái sự căng thẳng đó nó truyền xuống hệ thống thần kinh xương sống. Khi mà đi xuống thần kinh xương sống, nó đi vào trong tim ta, vào gan ta, vào thận ta, làm cho những bộ phận đó đều căng thẳng theo hết. Nên cái người mà căng thẳng đầu là rất dễ chết vì tim.
[1:13:58]Tim nó đập nhanh hơn. Mà đầu tiên chưa lan tới tim, nó lan tới tuyến giáp trước, nó làm phình tuyến giáp lên liền, làm cho bướu cổ cường giáp Basedow mắt lòi ra luôn. Nên cái căng thẳng ở đầu nó nguy hiểm như vậy. Cái mà hoạt động não hoạt động liên tục liên tục thì nó truyền cái căng thẳng đi xuống dưới theo đường xương sống. Thần kinh xương sống đi ngang tới khúc nào thì nó truyền sự căng thẳng vào trong bộ phận ngang đó. Nó ngang tới cổ thì nó truyền qua cho tuyến giáp, nó ngang xuống tim thì truyền tim, nó ngang tới gan truyền gan, nó ngang tới tuyến tụy truyền tuyến tụy, ngang bao tử truyền bao tử.
[1:14:31]Và nó truyền tất cả sự căng thẳng cho mọi cái cơ quan nội tạng của mình, làm cho cơ quan nội tạng của mình suy yếu hết, căng thẳng hết, mệt mỏi và rất dễ phát bệnh. Bệnh bình thường thì ta suy nhược nội tạng, bệnh độc ta ung thư liền, cũng chỉ vì vì căng thẳng thần kinh. Nhưng mà may mắn thì trong con người ta cũng có một cái hệ thần kinh đối giao cảm, nó tiết ra lại cái chất dopamine, nó quân bình lại, nó hóa giải bớt cái sự cái sự động loạn của não để làm cho ta còn có thể trầm tĩnh, còn làm cho ta còn có thể tập trung. Cho nên não gọi là trực giao cảm cứ hoạt động thường xuyên, đối giao cảm nó kềm cái hoạt động đó lại.
[1:15:14]Đến khi nào ta yếu, ta già, cái thần kinh đối giao cảm nó suy, nó không tiết được cái chất dopamine nữa thì não ta tự do hoạt động. Não ta tự do hoạt động rồi thì nó phát tín hiệu xuống tay thì tay làm sao? Tay rung. Rồi nó làm cho ta căng thẳng không ngủ được, làm ta mất trí nhớ. Đó đó là đã yếu, nó yếu thì cái đối giao cảm không hoạt động nữa, do là bên cái hoạt động nó hoạt động tự do. Thường bây giờ là hai bên nó kềm nhau, như vậy. Nên hiểu về cái sự hoạt động của não này thầy nói nãy giờ có hiểu không ạ? Khó nghe chưa? Bắt đầu khó rồi phải không ạ? Bắt đầu nó đi vào não là bắt đầu khó rồi đó.
[1:16:01]Mấy người phải có hơi có tri thức rồi đó nha. Cho nên não ta luôn luôn hoạt động, luôn luôn suy nghĩ. Nhưng trong cái não đó nó có một cái nó kềm bớt cái hoạt động lại, kềm bớt cái suy nghĩ lại. Trời sinh nó như vậy, trời sinh nó hai bộ phận như vậy. Nhưng khi ta già yếu thì cái bộ phận mà kềm cái suy nghĩ nó yếu, nó mất, cho nên não tự do hoạt động luôn. Phát sinh ra vô số bệnh của người già: lú lẫn, rung tay rung chân, quên trước quên sau. Thì ta tu thiền để làm gì? Là ta dùng ý chí chủ động, phương pháp làm chủ cái não ta lại, đừng cho nó hoạt động. Quá trình này dễ hay khó? Cực kỳ khó. Và ta phải chuẩn bị rất kỹ.
[1:16:46]Không bao giờ được nói rằng thiền có thể nhiếp được tâm thanh tịnh trong một vài tuần, trong một vài tháng, trong một vài năm. Đừng nói như vậy, mà ta phải định là không hạn thời gian, có khi phải qua kiếp sau mà tu tiếp. Phải nghĩ trong đầu là như vậy, chớ đừng có hạn thời gian mà thất vọng. Nói: "Con quyết tu ba năm là phải chứng." Tới ba năm nó không chứng rồi làm gì nhau? Nó nhảy xuống sông... sông gì? Sông đây sông mình sông gì nhỉ? Giác? Giác hả? Kiến Giang, Kiến Giang. À, sông Kiến Giang. Kiến Giang mà nghe cái Kiền Giáng, Kiền Giáng gì nghe không ra. Hổng lẽ qua ba năm không chứng cái mình nhảy xuống
[1:17:34]sông Kiến Giang mình tự tử, đúng không ạ? Cho nên không đặt thời gian. Nhưng mà trên con đường tu tập thiền định đó, ta chuẩn bị hết sức là bền bỉ lâu dài. Ta chuẩn bị những điều gì để ta có thể nhiếp được tâm, tu được thiền định? Thì ba cái nè:
[1:17:53]Một là làm phước cho nhiều.
[1:17:59]Khi ta giúp người, ta giúp đời, ta đem lại hạnh phúc, niềm vui, đạo đức cho người khác thì ta lấy lại một cái là cái phước. Cái phước đó vô hình. Vô hình nhưng cho ta một cái sức mạnh, một cái sức mạnh bí mật bên trong. Cái sức mạnh đó là cho ta muốn gì được nấy. Nhớ như vậy. Bây giờ ai hỏi ta, rồi giờ nói: "Tôi nghe nói trong đạo Phật hay nói phước phước, vậy phước là cái gì và tội là cái gì?" Thì đây là câu trả lời chuẩn nhất: Phước là cái gì đó mà giúp cho ta muốn gì được nấy. Tội là cái gì? Tội là cái gì không biết mà khiến cho những cái gì ta không muốn mà nó ập tới ta. Đó là phước và tội, dễ hiểu không ạ?
[1:18:53]Ví dụ, định nghĩa lại: Đã cái người, bây giờ mình nói ví dụ mình đi mình đắp đường, bắt cầu, mình giúp người, mình làm cán bộ thì mình thương dân, cái rồi mình lấy mình có phước. Thì cái phước nó nghĩa là muốn gì được nấy, là có nghĩa là sao? Có nghĩa là tự nhiên mình nhìn cái nhà cái mình thấy cái nhà của mình sao mà nó bất tiện quá, cái góc này nó hẹp, góc kia nó nó méo, nó không hay. Cái trong lòng mình cứ nghĩ nghĩ phải làm sao sửa được cái nhà, chỗ này nó mở rộng ra một chút. Chỉ nghĩ trong đầu cũng chả nói với ai, cả trong gia đình mình cũng không thèm nói, nhưng mà chư Thiên đã đọc được ý nghĩ đó rồi.
[1:19:31]Và khiến đẩy qua đẩy lại tự nhiên mình có tiền, tự nhiên mình có thợ, có thuyền làm được sửa lại cái nhà đúng như ý mình. Mình rồi đi qua mình nghĩ: "À sao mình cũng hên, mình muốn mà được." Đâu biết rằng cái muốn mà được đó chứng tỏ rằng mình đã có có phước rồi, mà không hay. Nhớ như vậy, phước là gì? Là cái mà khiến cho ta muốn gì được nấy. Tội là gì? Tội là cái khiến cho ta cái điều mình sợ nó cứ ập vào. Hiểu chưa? Rõ chưa? Đem đi giảng cho người khác được chưa? Nha, cứ vậy đi mà giảng cho người khác, đó phước và tội là vậy. Thì đầu tiên muốn tu thiền, ta phải có phước cho nhiều, để chi? Ta muốn tâm thanh tịnh thì tâm sẽ được thanh tịnh, đó, cái yếu tố ban đầu.
[1:20:20]Cho nên cái người tu thiền là người phải làm phước vô biên vô tận, không một giờ phút nào mà quên việc làm phước cả, nhớ như vậy. Điều thứ hai để chuẩn bị cho thiền là một tâm hồn đạo đức. Tại vì thiền là gì? Thiền là vô ngã, là thánh thiện. Thì chỉ có những con người có tâm hồn đạo đức mới đặt chân trên con đường thánh thiện được. Còn mình không có đạo đức thì mình không thể bước đi trên con đường của Thánh được, nha. Mình lòng đầy tham, thấy ai có cái gì mình cũng muốn gom về lấy về cho mình thì làm sao mà đi vào con đường thiền hư vô được, phải không ạ? Ai nói một câu mình giận tới cả ba năm chưa hết giận thì làm sao
[1:21:05]đi được trên con đường thiền định hư vô được, phải không ạ? Cho nên, để đi được trên con đường thiền định, ta phải hoàn thiện tâm hồn mình, phải gột rửa, xây dựng đạo đức mình rất là nhiều, đừng để tâm mình còn ích kỷ, tham lam, nóng giận, thù dai, hơn thua, đố kỵ, chê bai bậy bạ. Nhớ, đừng chê, cẩn thận đừng chê.
[1:21:36]Đó là bước thứ hai để chuẩn bị tu thiền, thấy không? Bước thứ nhất để chuẩn bị cho thiền là gì? Thầy hỏi lại, nhớ không? Làm phước thật thật nhiều. Bước thứ hai là gì? Tu dưỡng đạo đạo đức cho thật sâu xa, viên mãn. Và bước thứ ba là tập khí công. Hồi chiều quý thầy có dạy Phật tử khí công chưa? Nha, phải tập. Tập khí công nó tạo cho ta một cái tiềm lực, ta mới ngồi bất động được lâu.
[1:22:08]Nhớ nè nha, lạ thế này: Ví dụ bây giờ thầy ngồi một chút, thầy đứng lên thầy đi qua đi lại, rồi cái thầy mệt cái thầy ngồi xuống, tức là người thầy nhúc nhích á thì nó rất là khỏe. Nhưng bây giờ kêu thầy ngồi nha đừng nhúc nhích, ngồi thế này đừng nhích, ngồi im đừng nhúc nhích, năm phút là ai cũng la làng á. Thì ra là ngồi bất động mới khó hơn là nhúc nhích. Đúng không ạ? Đó, ví dụ bây giờ kêu thầy đi tới đi lui vậy rất hay, bây giờ kêu thầy đứng yên, nói thầy đi tới lui mệt quá thầy đừng, đứng yên thầy đừng nhúc nhích đứng vậy coi, đứng. Thầy đứng vậy được bao lâu? Đứng vậy được bao lâu?
[1:22:44]Năm phút là bắt đầu thầy khóc ròng, nước mắt chảy rào rào rồi đó. Vì sao vậy? Vì... thầy nhớ có một lần, thầy nhớ có một lần cái ở Nhà hát Lớn Hà Nội thì à... thì đến đó thầy phát biểu mười phút, hôm đó có một cái hội nghị thì lúc đó có cả bà bà Nguyễn Thị Doan là Phó Chủ tịch nước bà ngồi ở dưới nữa. Mà lúc đó là phát biểu nhiều người cho nên thầy không có không có đặt cái bàn mà chỉ đứng cái micro. Mà đứng trước mặt là bao nhiêu quan chức, có cả bà Phó Chủ tịch nước, thầy có thể nhúc nhích đứng một chân nghiêng qua nghiêng lại được không? Không, thầy phải đứng nghiêm túc như này, đứng im như thế này, nghiêm trang vì lúc đó truyền hình
[1:23:19]đang trực tiếp nữa, truyền hình đang trực tiếp phát ra. Thầy nói thế này không nhúc nhích mười phút, thầy mới phát hiện: "Trời, đó là một điều khủng khiếp nhất trên đời thầy." Đứng im như vậy, đàng hoàng, nghiêm chỉnh trước ống kính quay mười phút không nhúc nhích, trước mặt là bà Nguyễn Thị Doan. Bữa đó thiệt là mới là một điều khủng khiếp trên đời đó. Cho nên khi mà ngồi thiền ta ngồi bất động là điều rất là khó, đòi hỏi một tiềm lực rất là lớn. Và để có cái tiềm lực rất là lớn đó, ta phải tập khí công. Đức Phật ta ngày xưa lúc còn là thái tử đã là một người gì? Khí công, nội công phi thường.
[1:23:56]Những đệ tử lớn của Đức Phật đều từ hoàng tộc bước ra, đều là giai cấp Sát-đế-lợi, đều là những người cực kỳ giỏi về khí công, về nội lực cả. Cho nên các vị đó họ tu chứng, tu thiền rất là giỏi. Rồi cái nội công của Trung Hoa cũng được tương truyền là do gì? Tổ Bồ Đề Đạt Ma đem qua, mà Tổ Bồ Đề Đạt Ma là ai? Cũng là một hoàng tử ở bên cái xứ Ấn Độ đó qua, cũng là người dòng Sát-đế-lợi, được học nội công rất giỏi và đem qua vừa dạy thiền mà vừa dạy gì? Kung fu Thiếu Lâm Tự. Cho nên ngày hôm nay khi mà ta đến với việc tu tập trong đạo Phật, ta đi vào cái lõi của thiền định, buộc ta phải có khí khí công, ta đi đúng con đường của Phật, của Tổ ngày xưa.
[1:24:38]Nên ta đừng có lười mà tập khí công nha. Tập đi rồi sẽ thấy cái người ta thấy mình yếu, nói: "Thôi bây giờ con già, con yếu", đừng lo, cứ tập thế này bỗng nhiên ta khỏe lại. Giấc ngủ sâu hơn, tinh thần sảng khoái hơn, ăn cơm ngon hơn, bước đi vững hơn, mắt sáng hơn trở lại và cảm thấy mình như là hồi xuân trẻ lại vậy, chỉ có lại đừng bày đặt yêu thôi. Trẻ thì trẻ, nhưng mà không được yêu trở lại, nha, vậy thôi, chớ khi mà tập khí công rồi bỗng nhiên nó trẻ lại, cái cảm giác nó giống như mình trẻ, khỏe lại, thì đó, nhưng mà lúc đó đừng bày đặt yêu là ok, nha, là thành công.
[1:25:25]Nên để chuẩn bị thiền á nhớ ta có ta có ba điều, nhắc lại giùm thầy, hỗ trợ cho thiền, chuẩn bị cho thiền ta cần phải ba điều: Điều thứ nhất là làm phước thật nhiều, cả cuộc đời này chỉ là lo làm phước. Hai là tu dưỡng đạo đức cho cho sâu xa. Ba là tập khí công. Đó, giỏi rồi. Phải phải phải thực hành ba điều này cả cuộc đời song song với cái lõi là là tọa thiền, nha. Tọa thiền thì phương pháp như thế nào? Thì hôm nay là có một số quý Phật tử đã được tu rồi phải không ạ? Ngày mai vẫn là cái ngày tu tập. Ngày mai vẫn mấy giờ con? Vẫn quý Phật tử có trước có đến đây trước 8:00 nha, để quý thầy hướng dẫn cái kỹ thuật ngồi thiền, tọa thiền nha.
[1:26:13]Nhất là ai làm cán bộ to càng phải ráng mà ngồi thiền, không được trốn à. Tại vì sao?
[1:26:23]Tại vì khi mình làm cán bộ á thì nó cần một cái gì? Lòng yêu yêu dân mà thiền mới cho ta cái trái tim đó để có thể yêu được nhiều người. Nên cán bộ càng lớn thì càng phải siêng tu tu thiền, đó. Mình là mình không phải cán bộ, mình là dân thường mình tu thiền ít thôi. Nhưng mà cán bộ lớn thì phải phải tu thiền cho nhiều, đó là yêu cầu là như vậy nha. Thì sáng sáng mai 8:00 ha, quý Phật tử tới đây để quý thầy hướng dẫn cho mà
[1:27:01]mà cái kỹ thuật lúc ngồi thiền như thế nào nha, sâu xa, phức tạp. Bây giờ thì ta sẽ ngưng cái bài giảng này. Ta sẽ dẹp ghế hết để quý thầy hướng dẫn cho quý Phật tử cái tập cái khí công, cái phất thủ liệu pháp Dịch Cân Kinh mà ngày xưa Tổ Bồ Đề Đạt Ma đã dạy lại cho Tăng chúng ở chùa Thiếu Lâm. Hôm nay chúng ta được học nha, vậy thôi.