[0:31]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa các vị khách quý là những vị lãnh đạo chính quyền địa phương. Kính thưa quý thầy, quý cô ở các nơi cũng về đây tham dự lễ Vu Lan này. Kính thưa các vị bà con, nhân dân, đồng bào, cụ ông, cụ bà, các Phật tử ở Bắc Giang, Bắc Ninh, Hà Nội rồi các Nghệ An, Huế cũng về đây dự lễ Vu Lan tại chùa Linh Quang bên dòng sông lịch sử Như Nguyệt này. Chúng ta còn sống đến ngày hôm nay hoặc đất nước của chúng ta được phát triển như đến ngày hôm nay là nhờ những con người không biết đến sự công bằng. Ta nghe điều này rất là lạ. Ví dụ như vậy. Bình thường á, chúng ta hay đòi hỏi sự công bằng.
[1:38]Ví dụ như khi chúng ta đi làm, chúng ta cần cái đồng lương nó tương xứng với cái công sức của mình bỏ ra. Khi chúng ta thấy cái công sức mình bỏ ra mà nó không tương xứng với mức lương, chúng ta nghỉ việc, đi tìm chỗ khác vì chúng ta nói nó không công bằng. Và trong cái cuộc sống đối đãi giữa thế nhân với nhau cũng vậy. Ta cho ai điều gì, ta cũng chờ đợi người đó cho mình lại một cái khác tương xứng. Ta đi đám cưới với cái phong bì bao nhiêu tiền, mai mốt nhà ta có đám cưới, người khác phải đi lại đồng tiền phải tương xứng. Đó là ta đòi cái sự công bằng. Nhưng thế giới này, đất nước này, cuộc sống này tồn tại nhờ những người không công bằng.
[2:30]Mà cái người không công bằng đầu tiên là cha và mẹ ta. Là những người sinh ta ra, yêu thương ta, hy sinh cả cuộc đời cho ta và trong tâm rất ít hy vọng ta sẽ đền đáp lại.
[2:45]Cái tình yêu thương của bố mẹ đối với ta là vô biên, vô hạn. Trong đầu của bố mẹ cũng thoáng có cái ý nghĩ rằng khi ta lớn lên,
[3:00]ta mưu sinh sống được, bố mẹ già yếu thì bố mẹ sẽ nương tựa ta lúc tuổi già, cũng có ý nghĩ đó chứ không phải không. Nhưng có nhiều trường hợp bố mẹ cũng bất cần luôn, cũng bất cần. Cũng không cần biết ở tương lai tuổi già mình sẽ ra sao, miễn mình nuôi con khôn lớn, ăn học đàng hoàng, nó nên người, nó thành công, nó hạnh phúc rồi được là bố mẹ mãn nguyện. Cho nên cái cái tình của bố mẹ đối với chúng ta không bao giờ là sự công bằng. Rồi đất nước này cũng vậy. Ngày hôm nay ta được hòa bình, độc lập, thống nhất. Chúng ta đi qua bao nhiêu cuộc chiến tranh khốc liệt cũng bởi những con người không đòi hỏi sự công bằng.
[3:49]Là những người anh hùng liệt sĩ bỏ thân, bỏ xương, bỏ máu vì quê hương này mà không cần một sự đền đáp. Không cần nghĩ rằng: "À, ngày mai này chiến thắng rồi tôi sẽ trở về tôi làm ông này bà kia", không có. Chỉ cần biết làm sao hy sinh giành được độc lập cho đất nước là cứ làm, là cứ bước tới giữa làn tên mũi đạn để ngày hôm nay ta ngồi đây dưới mái chùa yêu thương, ta được hát cái bài quốc ca trong vinh quang, trong hãnh diện, trong kiêu hãnh. Nên thế giới này là vậy, rồi bây giờ cũng vậy. Ví dụ như ta không nói đến những người cán bộ hay những người quan chức mà tha hóa, tôi không nói. Nhưng bình thường những cái người mà cán bộ,
[4:40]lãnh đạo chính quyền vậy, cái trách nhiệm của họ nặng hơn rất là nhiều mà đồng lương họ nhận được không bao giờ tương xứng. Nếu ta cứ hỏi một cái người cán bộ: "Lương mỗi tháng bao nhiêu?", sự thật thua một cái anh chạy Grab ở ngoài, chạy cái xe ôm Grab ở ngoài. Lương một người chạy Grab một tháng là được nhiêu tiền ta? Thầy không chạy thầy cũng chưa biết nữa, bữa nào chạy mới biết. Mười triệu! Còn lương anh cán bộ ta ở xã bao nhiêu? Năm triệu! Đấy, thua liền. Nhưng mà cái trách nhiệm của anh xe Grab có gì nhiều không? Không có. Nhưng mà trách nhiệm với mấy anh cán bộ địa phương mình là trách nhiệm với một cái làng,
[5:21]một cái xã bao nhiêu là dân, không bao giờ có sự công bằng. Và cái cuộc sống này, cái xã hội này, đất nước này, thế giới này cứ một ngày một phát triển chính nhờ những người không đòi sự công bằng đó. Chứ nếu ai cũng đòi sự công bằng, cái trách nhiệm của tôi tới đâu thì lương tôi phải tới đó, cái sự quyền lợi tôi phải tới đó thì trái đất này tiêu hết. Ta nhớ điều đó như vậy. Nên ngày hôm nay ta có cái lễ Vu Lan là vậy. Ta có lễ Vu Lan là ta nghĩ đến những con người không cần sự công bằng, chỉ cần sự cống hiến, hy sinh, yêu thương, phụng sự mà không đòi lại cái gì cho mình. Và những con người đó cũng không có gì có thể bù đắp được,
[6:04]ví dụ như bố mẹ ta vậy, chẳng bao giờ ta bù đắp nổi cái công ơn trời biển đó. Cũng như đối với những anh hùng liệt sĩ đã nằm xuống, ta cũng chẳng bao giờ làm được cái gì để đền đáp được ngoài một chút nén hương, một bó hoa, một lời ca, một tiếng hát. Rồi cũng vậy, những cán bộ mà lãnh đạo chân chính, thương dân yêu nước, ta cũng không đủ tiền để trả lương, trả không nổi. Nên ta mới có cái ngày Vu Lan này, ta ngồi đây, ta nghĩ đến những con người mà không biết sự công bằng là gì, cả cuộc đời chỉ biết có sự hy sinh, cống hiến.
[6:44]Nói vậy mà không vỗ tay nữa là quá tệ!
[6:51]Rồi bây giờ, cái người nào mà ta gọi là sung sướng nhất trong cuộc đời này? Cái người nào mà sung sướng nhất? Ta nhìn vào ta thấy doanh nhân phải không ạ? Là những người ta gọi là đại gia đó, ở đây hình như có một đại gia ngồi đó đó. Những người doanh nhân, những người đại gia thì ta thấy người đó giàu, họ đi xe sang, tiền nhiều, tiêu xài thoải mái, sang trọng và ta xem rằng đó là những người mà được nhiều cái đặc ân của xã hội này. Ví dụ so với một người trách nhiệm người cán bộ rất to mà lương rất thấp với một cái người doanh nhân mà cái thu nhập rất là cao, ta nhiều khi ta thấy se lòng: "Ừ, tại sao cuộc đời này bất công như vậy?".
[7:36]Đó, cũng cái bất công đó, cũng không công bằng. Tại sao doanh nhân lại có vẻ là giàu hơn mà người cán bộ trách nhiệm nhiều mà lương lại thấp hơn? Nếu ta cứ tiếp tục đòi sự công bằng đó, thế giới này lại tiêu vong nữa. Đấy, nhưng mà thật ra, hôm nay thầy tha, không nói về người doanh nhân, nhưng vì vì tại sư phụ thấy có người doanh nhân ngồi đây nên sư phụ cũng hơi khen một chút. Đố ai biết cái giá trị của người doanh nhân ở chỗ nào? Cái giá trị của người doanh nhân là ở chỗ tạo ra công ăn việc làm. Nếu không có người doanh nhân, rất nhiều người thất nghiệp. Nên cái giá trị của người doanh nhân là ở chỗ đó.
[8:13]Nhưng mà nếu cái người doanh nhân mà có lòng á thì khi họ tạo ra công ăn việc làm, họ tạo cơ hội nhiều người có cuộc sống, họ có thêm trái tim, có yêu thương thì đó là những doanh nhân tuyệt vời, đó là những doanh nhân mà nhà nước ta hay vinh danh bởi cái dấu danh hiệu gì đó anh Vinh? Cái gì? Sao Vàng Đất Việt phải không ta? Nhớ mang máng. Đúng không? À, Sao Vàng Đất Việt, đó, đại khái là như vậy. Đó là vì nhà nước ta cũng rất là quan tâm cái vai trò của người doanh nhân trong cái nền kinh tế của đất nước mình. Và cả thế giới đều như vậy hết, vậy. Nãy giờ ta nói về cái ý nghĩa lễ Vu Lan là vậy đó,
[8:52]để ta ca ngợi những người không bao giờ đòi sự công bằng. Ta ca ngợi mọi người để làm gì? Để ta nhìn lại bản thân mình. Ta thuộc loại người nào? Ta có phải thuộc loại cái người mà hễ làm được chút gì đòi lại sự thù đáp liền, làm được một chút gì, cống hiến một chút gì, đòi người khác phải khen, phải biết tới mình, phải là đáp ứng quyền lợi cho mình? Ta có thuộc loại người đó không? Nếu ta thuộc loại người đó, ta là những người đang phá hoại thế giới này. Ta không xứng đáng sống trong một cái thế giới mà tồn tại được bởi những con người không đòi hỏi sự công bằng. Hôm nay Vu Lan ta tưởng nhớ tới những người
[9:32]đó và ta cũng nhìn lại bản thân mình. Ta cũng phải bắt chước cái tấm gương đó, ta cũng phải đi theo con đường đó để chi? Để sống không cần sự công bằng, chỉ sống cả một đời để hy sinh, phụng sự, cống hiến mà thôi. Nhưng cái việc này dễ làm không? Dễ không? Không! Bởi vì sao? Bởi vì thẳm sâu trong tâm hồn của chúng ta, chúng ta đều là những con người ích kỷ. Nhớ như vậy. Ích kỷ là một bản năng hết sức tự nhiên. Ai cũng ích kỷ cả, ai cũng lo cho mình trước cả, lo cho cuộc sống này xong, đó là điều hết sức tự nhiên. Chỉ những con người có đạo đức, có trí tuệ, có lý tưởng, có mục đích sống cao đẹp mới vượt khỏi sự ích kỷ đó để chi?
[10:18]Biết lo cho những cái ngoài mình. Hôm nay ta nói về cái thước đo của đạo đức, của trí tuệ trên cái tầm mà tâm chúng ta lo.
[10:32]Cái tầm, cái range, cái vực mà chúng ta lo được đến đâu thì đạo đức và trí tuệ ta đến đấy. Ví dụ như ta sống mà chỉ nghĩ tới bản thân mình, cái tầm của chúng ta, cái range, cái vực mà tâm chúng ta bao trùm, phủ lấy để lo lắng, để take care á chỉ có bản thân mình thôi thì chúng ta là loại người gì?
[11:01]Extremely selfish, cực kỳ ích kỷ. Tại sao mà thầy hay nói pha tiếng Anh vậy? Tại vì đang bắt mọi người học tiếng Anh, cho nên phải pha pha chứ không phải thầy khoe đâu. Nói để khuyến khích nha, khuyến khích mọi người phải học tiếng Anh trong cái thời đại hội nhập này. Nếu mà cái tâm chúng ta lo, take care chỉ bản thân mình thì ta thuộc loại cực kỳ ích kỷ, và cái người cực kỳ ích kỷ này sống trong gia đình cũng làm khổ gia đình mình luôn. Ví dụ người chồng chỉ biết hưởng thụ, ăn nhậu, không cần biết vợ con cực khổ ra sao, thì cái người đó là một thảm họa của gia đình, để lại nỗi đau và nỗi hận, người cực kỳ ích kỷ.
[11:38]Và nói theo nhân quả của đạo Phật, người đó chết rồi không xứng đáng làm người nữa. Không xứng đáng làm người vì đã không tạo ra được một cái mối tương quan tốt đẹp giữa người với người, cho nên chết xong chỉ đọa làm thú vật mà thôi, mà thú vật loại tệ đó. Còn cái người mà cái tầm của họ, cái tầm lo lắng yêu thương của họ nó vượt ra khỏi bản thân họ, mở ra một chút xíu tới gia đình họ, thì con người này bắt đầu sống bình thường được, vì họ biết yêu thương gia đình, chăm lo cho cha, mẹ, chồng, vợ, con cái mình. Tức là không phải là bị buộc hẹp hòi trong cái bản thân mình, là cái tầm họ lớn hơn một chút, biết nghĩ đến người khác một chút.
[12:19]Mặc dù cái tầm nó nhỏ, nhưng mà chỉ nghĩ tới vợ, tới chồng, tới con, tới cái mình thôi, chỉ nhiêu đó thôi, nhưng cũng đỡ hơn là người chỉ nghĩ cho bản thân mình. Bắt đầu vậy cái người này sống bắt đầu có giá trị. Tức là dù là chưa lo gì được cho xóm làng hết, nhưng mà nhìn cái gia đình người đó cũng đàng hoàng, con cái được ăn học, vợ mình hay chồng mình cũng có danh giá với làng với xóm, đời sống cũng tương đối là là là ổn định, mặc dù có những lúc khó khăn nhưng rồi cùng chèo chống vượt qua. Cái gia đình nó tồn tại một cách ổn định trong xã hội. Thì cái con người mà biết take care, biết lo cho gia đình mình cũng
[12:59]tương đối, cũng phụ giúp một phần nào cho xã hội được ổn định. Đó. Rồi một cái tầm lớn hơn nữa là cái tầm gì? Là không phải cho gia đình mình nữa, bắt đầu tới bà con, họ hàng và láng giềng gần gần. Cái tâm người này tự nhiên như vậy, cái đạo đức của người này tự nhiên như vậy, cái trí tuệ của người này tự nhiên như vậy. Mở mắt ra không phải chỉ nhìn thấy bản thân mình, không phải chỉ nhìn thấy gia đình mình, mà nhìn thấy xóm làng, thấy bà con: "À, nhớ ông cậu hôm nay ổng bệnh mình chưa đi thăm. Nhớ cái bà cụ ở cái cuối xóm đằng kia mấy hôm nay không thấy bả đi qua đi lại đi chợ, chắc bà ốm chăng?".
[13:37]Đó, cái đầu đã tự nhiên như vậy, họ rất tự nhiên nhớ như vậy. Ta nhớ, con người có đạo đức, có trí tuệ là không có gượng ép, không có phải ai thúc ai đẩy một cách khó khăn, mà lòng họ tự nhiên cứ phơi phới, yêu thương chan hòa như vậy. Cái tâm họ như vậy, cái tầm mà họ take care là như vậy, cái range, cái vực mà họ lo lắng yêu thương là như vậy một cách tự nhiên. Mở mắt ra không phải chỉ nhìn gia đình mình, nhìn gia đình rồi, nhìn tới làng xóm, nhìn tới bà con mình. Ở đây ta có cái tầm đó chưa? Mỗi người nhìn lại mình có cái tầm đó chưa? Chắc cũng có nhiều nha. Hầu hết những người ngồi đây là có cái tầm đó, có cái tầm đó mới ngồi đây hôm nay.
[14:22]Không có cái tầm đó, giờ này đang ở nhà làm cái gì đó. Mà cái tầm ta tới đâu thì cái nhân quả báo ứng của ta tới đó. Ví dụ nói tại sao cái người đó làm quan? Chỉ bởi vì kiếp trước cái tầm lo lắng của họ nó rộng. Cái tầm họ lo một làng, một xã thì kiếp sau họ lãnh đạo cái làng, cái xã đó, và nhiều khi lớn hơn, vì đó là nhân quả nghiệp báo. Còn cái người nào cái tầm họ chỉ có trong gia đình thì cứ lẩn quẩn làm nông dân thôi, cứ vậy, vì cứ lẩn quẩn trong gia đình. Còn cái người nào mà chỉ lo bản thân mình thì làm thú liền. Còn cái người làm quan là cái người nhiều đời cái tầm họ phải lo nó rộng. Còn những người mà lãnh đạo tới cả một đất nước
[15:07]thì cái tầm họ trong nhiều kiếp họ lo chuyện đại sự quốc gia, lòng lúc nào cũng nghĩ tới nhân dân, đồng bào, tổ quốc, biên cương xa xôi, xã hội mênh mông, lòng cứ suy nghĩ lẩn quẩn lẩn quẩn trong tâm mình mãi. Những con người đó nhiều đời nhiều kiếp rồi lên lãnh đạo quốc gia. Vì đó là nhân quả. Cái tầm của cái sự lo lắng mình tới đâu thì phước của mình từ từ nó lan dần lan dần đến đó. Cái nhân quả là như vậy. Hoặc là những cái người doanh nhân cũng vậy. Cái người doanh nhân tại sao họ có thể giàu sang, có thể họ tạo ra được nhiều công ăn việc làm, cũng bởi vì những kiếp trước cái tầm của họ nó rộng,
[15:47]cái tầm mà họ lo lắng yêu thương nó rộng, thì cái đời này bỗng nhiên họ có một cái sự thành công nhất định, có một ảnh hưởng nhất định, có một tài sản nhất định, và tiếp tục dùng cái ảnh hưởng đó để mà giúp đỡ cho cuộc đời, cho cho xã hội. Nên hôm nay nhân dịp Vu Lan về, nhân dịp để ta tưởng nhớ tới những con người không bao giờ đòi hỏi sự công bằng, những con người mà chỉ biết hy sinh, phụng sự, cống hiến, để ta nhìn lại bản thân mình, xem cái tầm mà cái tâm mình nó vươn tới là ở mức độ nào: lẩn quẩn bản thân mình hay lẩn quẩn trong gia đình mình, hay có thể mở rộng ra khỏi gia đình mình tới làng xã,
[16:28]láng giềng, bà con, đồng nghiệp, cơ quan lo hết? Và ở đây cũng vậy, ta ca ngợi những con người mà cái tầm lo lắng yêu thương của họ trải dài cả cái mảnh đất chữ S này, yêu thương cả cái đất nước thiêng liêng này. Được chưa? Chưa. Chưa, ngày hôm nay điều đó lạc hậu rồi. Ngày hôm nay thế giới hội nhập, một vấn đề của đất nước này cũng là một vấn đề của đất nước khác. Trái Đất nóng lên, nó không chỉ nóng ở Việt Nam, nó nóng ở đâu nữa? Nóng cả cái thế giới này. Ta nghe cái chuyện mà cái chết mở hàng đầu tiên của thế giới này là hai người Ấn Độ vừa rồi vậy, ngồi trên chiếc xe lửa đi qua một cái tỉnh
[17:18]nóng 45 độ, không có cái bóng mát gì để để để không dừng xe lửa chạy vào bóng mát được, cứ ngồi trên chiếc xe lửa đi xuyên qua cái tỉnh mấy tiếng đồng hồ trong cái trời nóng 45 độ, qua khỏi tỉnh xong hai người đó gục chết liền, chịu không nổi. Còn ta có lúc cũng nóng lên nhưng mà ta có mái nhà, có bóng cây, chạy vào nhà bật lên cái máy điều hòa, ta chịu đựng được. Còn đi qua 45 độ C trong mấy tiếng đồng hồ ta chết liền. Nhưng chưa hết chuyện đó. Đây ta nghe rất là lạ, Châu Âu là cái vùng mát lạnh, ôn đới mà hôm nay nóng tới bốn mươi mấy độ, 43 độ. Mỹ, cái vùng Bắc Mỹ lạnh như vậy, Canada lạnh như vậy, hôm nay cũng bốn mươi mấy độ,
[18:02]mà hôm nay Canada là 52 độ, vượt qua khỏi cái ngưỡng chịu đựng của con người. Greenland là những vùng băng giá vĩnh cửu, hôm nay băng tan chảy một ngày 11 tỷ tấn băng tan chảy xuống thành nước. Trái Đất nóng lên, lốm đốm ở như vùng Bắc Cực băng tan chảy. Siberia của Nga là cái vùng mà băng giá vĩnh cửu, ngày hôm nay nhiều cái rừng thông ở đó úa tàn luôn, nhiều đốm lửa bốc cháy luôn. Còn chúng ta bị những cái vùng miền Trung của chúng ta ở cái vùng Nghệ An, Hà Tĩnh nhiều cánh đồng ruộng khô khan bốc cháy, may nhờ cái cơn bão Wipha vừa rồi đưa vào một ít mưa, tuôn vào ta những cái lượng nước mà cái lượng nước mà cơn bão
[18:46]vừa rồi đưa vào đừng có nói ta lấy tiền ta trả nổi nha. Cái lượng nước nó rất là lớn, cho nên ví dụ như nói đường phố Hà Nội có ngập, hãy vui mừng, nha, hãy vui mừng. Cây có ngã đổ, cứ hãy vui mừng, vì cái lượng nước mà trời đất cho ta trong cái trận bão vừa rồi là vô giá, tính ra tiền tỷ tỷ tỷ, không có gì mua nổi đâu.
[19:09]Nên cái lo ngày hôm nay của ta là cái lo toàn cầu. Khi chúng ta nói đến cái lo, ngày hôm nay buộc chúng ta phải có cái lo toàn cầu. Không có một người nào được quyền mà không có cái tâm lo lắng yêu thương toàn cầu. Nhất ta là những con người đệ tử Phật, lúc nào Phật cũng dạy ta cái tình yêu thương vô hạn, nên mỗi người ta phải có cái tâm lo cho cả cái Trái Đất này, chứ không còn hãy nói tới cái vực, cái tầm, cái range nơi bản thân mình, gia đình mình, làng xóm, họ hàng mình nữa, không, muộn rồi. Cả Trái Đất này, Trái Đất đang nóng lên, sự sống đang bị đe dọa, nên vì vậy, mỗi người trong chúng ta
[19:52]hãy yêu thương cả cái Trái Đất này, vì có khi sự sống không còn kéo dài nếu cái đà này, cái sức nóng này cứ tăng lên từng giờ từng giờ như thế này, ta không còn sống, không còn ngồi đây với nhau nữa đâu. Do đó một con người, hai con người, trăm con người, triệu con người cũng không đủ sức cứu cái Trái Đất này khi Trái Đất đã bắt đầu nóng lên từng ngày từng giờ. Bây giờ thì thôi ta chỉ còn có tấm lòng, ít ra ta cũng còn có tấm lòng. Quỳ dưới Phật đài cầu nguyện sám hối những cái gì sai lầm mà loài người đã phạm, mà cái sai lầm mà loài người đã phạm thường là hưởng thụ nhiều hơn cống hiến. Đây là cái lỗi chính của loài người.
[20:34]Ta tiêu thụ rừng cây bao nhiêu ngàn năm trước, ta tiêu thụ cái dầu mỏ của mấy triệu năm trước chỉ để cho sự hưởng thụ bản thân ngày hôm nay, không nghĩ tới mấy nghìn mấy triệu năm sau. Chính cái mà hưởng thụ nhiều hơn cống hiến đã làm cho trời đất nóng sôi lên. Cái lỗi này lỗi của chung tất cả mọi người. Và vì vậy hôm nay quỳ dưới Phật đài, dưới mái chùa Linh Quang yêu thương này, chúng ta sám hối cho tất cả loài người vì cái lỗi này. Và nếu còn phải sống, chúng ta sẽ nguyện với Phật, chúng ta sẽ sống yêu thương, phụng sự, cống hiến mà không cần đòi lại cái sự công bằng, báo đáp nào cả. Chỉ sống một đời vị tha, tử tế, hy sinh,
[21:27]độ lượng mà thôi, để đền đắp lại, để đền lại cái tội của mình đã hưởng thụ nhiều, để đáp lại những cái công ơn mà biết bao người đã đem đến cho cái thế giới mầu nhiệm ngày hôm nay, nha. Nguyện cho tất cả chúng sinh được giác ngộ cao siêu, thoát khỏi luân hồi đau khổ. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.