[0:00]Trong xã hội mà không tôn giáo, thánh là ai? Thánh là một người rất đạo đức, có công rất lớn với xã hội, với cộng đồng, với loài người. Thánh là người yêu thương bao la, phủ trùm, còn kẻ ác là ganh ghét. Nên tu hành là thanh tịnh, hiền lành, nhưng rất là khôn ngoan. Một bậc thánh là một bậc trí tuệ.
[0:41]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay là ngày 1 tháng 9 ha, ngày mai là 2 tháng 9. 2 tháng 9 thì ta hiểu là gì? Ngày Quốc khánh, Quốc khánh của nước Việt Nam ta. Đó là ngày Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập. Người Nam Đàn đều chuẩn bị đã ăn cái Tết độc lập rất là lớn, đặc biệt như vậy. Vì cũng là cái niềm tự hào một người con của Nam Đàn đi ra và đã dựng lại cái đất nước này. Nên cái quê hương Nam Đàn ta thực sự là cũng có một cái vinh dự, một cái niềm hạnh phúc đặc biệt này. Nói mãi về điều này thì ra thì nhiều tài liệu đã nói và ta cũng cái cảm xúc cũng không bao giờ dừng. Tuy nhiên, ta nhìn qua ta thấy là cái độc lập của ta trả cái giá rất là đắt.
[1:36]Có nghĩa là hôm đó, ngày 2 tháng 9, ta ở tại Hà Nội, ta tập hợp được quần chúng lại, ta dựng một cái bục cao ở quảng trường. Rồi trong cái lúc mà Pháp và Nhật đang bị kẹt bởi cái tình thế của họ, ta đứng lên ta tuyên bố rằng ta độc lập. Ừ đây là một nước có chủ quyền từ đây. Nhưng lúc đó là ta lợi dụng cái kẽ hở của tình thế chính trị thế giới mà ta giành cái danh nghĩa: Từ hôm nay Việt Nam chúng tôi là độc lập, tuyên bố. Nhưng mà lúc đó là thực sự ta chưa đủ lực lượng, ta chưa đủ sức. Ta chỉ lợi dụng cái kẽ hở của tình thế mà giành danh nghĩa thôi, chứ còn thực chất ta chưa hề đủ sức. Cho nên Tàu nó đâu coi ta ra gì, Tưởng Giới Thạch đem quân qua tràn qua liền.
[2:36]Và Nhật thì nó thua đồng minh rồi, thôi nó núp luôn. Nhưng Pháp, với sự yểm trợ của Mỹ, kéo lại quân lại đánh ta, chiếm lại liền. Nó không công nhận cái việc mà ta tuyên bố độc lập ngày 2 tháng 9. Vì ta chỉ là lợi dụng tình thế kẽ hở, chứ không phải là ta đủ lực lượng thực sự. Và nó không coi ta ra gì.
[2:58]Và nói chuyện nhau bằng thực sự là gì? Nói chuyện nhau bằng sức mạnh, bằng nắm đấm, bằng khẩu súng, chứ không có nói chuyện nhau bằng cái luật lệ, chữ nghĩa, văn chương hay là lịch sự ngoại giao gì cả. Nghĩa là con người ta hơn nhau sức mạnh. Đó là một cái sự thực của cuộc đời này. Từ cái thuở ban sơ hồng hoang trên cái Trái Đất này cũng vậy, cái loài nào có cơ bắp nó mạnh, nó thắng, nó chiếm phần. Hoặc là mình thông minh thì mình cũng biến cái thông minh nó thành cái sức mạnh cơ bắp để mà chiến thắng loài khác. Chính trị cũng vậy, thế giới cũng vậy. Nên khi ta giành độc lập bằng một cái buổi lễ hoành tráng
[3:44]không ăn thua gì với súng đại bác của Pháp cả. Bằng cớ là để ta chứng minh rằng ta đủ sức giữ độc lập của mình, ta mất thêm bao nhiêu năm? Chín năm nữa. Đánh thắng là là vùi dập quân đội Pháp ở trận Điện Biên Phủ, rồi lúc đó là Pháp mới nhụt chí là không còn đủ sức mà gọi là đeo đuổi mà xâm lược chiếm đóng Việt Nam nữa, phải rút lui. Nhưng mà lúc đó Pháp nó nằm trong thế lực toàn cầu, với đồng minh, với Mỹ, với Anh. Nó đâu chịu thua? Pháp thua chứ những nước khác, Mỹ không chịu thua, Anh không chịu thua. Dư luận trong nước đã bất lợi cho chính quyền Pháp thì thôi Pháp rút lui, Mỹ nhào vô, cắt đôi đất nước ta ra liền.
[4:35]Và ta mất gần 20 năm nữa để mới thống nhất thực sự. Phải thực sự là năm 1975 ta mới có hòa bình, độc lập, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ. Cái con đường, cái chặng đường mà từ cái ngày mà Bác Hồ đặt chân về Pác Bó, trước đó nữa những lực lượng cách mạng đã xây dựng. Bao nhiêu năm gian khổ ta mới có ngày 2 tháng 9. Có ngày 2 tháng 9 rồi, ta mất thêm 9 năm nữa ta mới có trận Điện Biên Phủ để thực sự mình làm chủ phân nửa đất nước của mình. Rồi lại mất thêm gần 20 năm nữa ta mới lấy lại được toàn vẹn lãnh thổ. Chứ biết bao nhiêu là xương máu của cha ông đã đổ xuống. Nên ngày 2 tháng 9, ta ta kỷ niệm, ta vui mừng vì nó là một
[5:24]cái mốc thôi, chứ lúc đó thực sự ta chưa hề độc lập gì cả. Ta mới tranh thủ thời cơ để giành cái danh nghĩa. Nhưng mà nhờ có cái danh nghĩa đó rồi ta mới hô hào, mới kêu gọi từ Nam tới Bắc bắt tay nhau: "Ồ, Việt Nam ta đã độc lập rồi!" để mà cùng chiến đấu. Cho nên danh nghĩa đó cũng là một bước thắng lợi, cũng là một kế sách, ừ một cái bước đi trong cái sách lược mà giành lại cái đất nước mình từ cái tay ngoại bang. Mà cũng chưa yên, 75 rồi cũng chưa yên. Phải không, ta bị cái trận Tây Nam dằng dai bao nhiêu năm trời. Rồi ta bị biên giới phía Bắc, rồi ta bị cấm vận bao vây về kinh tế. Từ cái lúc mà Pháp đô hộ tới cái chặng đường ngày 2 tháng 9 năm 45,
[6:16]tới năm 54, tới 75, tới 79, 80 ta khổ không thể tưởng tượng được. Bao nhiêu đời cha ông mình là thực sự là chưa có cái niềm vui là vậy, những niềm vui chỉ là nhỏ nhỏ thôi. Bao nhiêu cái lần những những chí sĩ kháng chiến rồi ai cũng bị Pháp đánh tan hết. Vì sao vậy? Vì cái đầu của Pháp coi vậy chứ nó hơn mình nhiều á, cái tài tổ chức, cái khoa học kỹ thuật của nó, cái khoa học hành chánh quản lý của nó giỏi hơn mình rất là nhiều. Mình đi lên từ một đất nước nông nghiệp lạc hậu, ta chưa có hình dung ra được cái việc mà quản lý quân đội, quản lý hành chính là nó nó chặt chẽ, tinh vi như thế nào.
[6:58]Nên khi ta kháng chiến thực sự chỉ là một vùng một miền manh bún mà thôi. Bãi Sậy Nguyễn Thiện Thuật đốt một cái tiêu liền, Đinh Công Tráng ở Ba Đình bắn tiêu liền, rồi cái Nguyễn Trung Trực kia rồi Trương Công Định gì, nó dập không bao lâu. Điểm lại cái khoảng lịch sử đó, ta đất nước mình phải nói là quá khổ.
[7:20]Và cái cái khổ, cái nghèo đó, cái thua thiệt cả trong chiến tranh, trong kinh tế, trong giáo dục, trong khoa học nó nó tạo thành một cái nếp sâu trong tiềm thức người Việt: Hễ người Việt Nam là phải thua người nước ngoài, hễ người Việt Nam là phải thua người Âu châu. Nó tạo thành một cái nếp nghĩ vì nó kéo dài mấy trăm năm như vậy. Ta quá khổ đi! Phải nói rằng ta biết ơn Bác, biết ơn Đảng, biết ơn Nhà nước. Trong cực kỳ gian khó, quá sức gian khó mà nhiều người phải có tinh thần chủ bại luôn: Thôi, ta cứ làm nô lệ; thôi, ta đi theo nước ngoài. Đây, tại Việt Nam không khá nổi! Mở miệng là đến bây giờ vẫn còn nhiều người nói
[8:04]cái cái giọng đó, Việt Nam không khá nổi. Có nhiều người nghĩa là bi quan đến nỗi chủ bại, ơ Việt Nam tức là phải thua, phải nghèo, phải kém. Vậy mà với cái tinh thần, từ sự lãnh đạo của Bác Hồ kính yêu, của Đảng Cộng sản Việt Nam, của Nhà nước Việt Nam, ta đi qua hết cái sự khó khăn này, đi qua hết khó khăn kia, bước từng bước đến sự thắng lợi, sự thành công cho ngày hôm nay. Ngày hôm nay, Ta làm bạn với cả thế giới, ta không xem ai là kẻ thù cả. Mặc dù trước đây là anh đánh tôi tơi bời, anh dìm đất nước tôi trong máu. Bài học đó vẫn là bài học xương máu con cháu phải học, phải biết, không bao giờ được quên.
[8:56]Nhưng chúng tôi gác lại, không lấy cái mối thù đó để đối xử với nhau nữa, mà tôi đối xử với các anh trong cái hòa bình, thân thiện.
[9:09]Mà không phải hòa bình, thân thiện trong cái nhu nhược, hèn yếu, mà tôi với anh ngang nhau, ngang cơ nhau. Mình sánh vai với cường quốc năm châu thế giới từng bước, từng bước, như là Bác Hồ dạy, chính xác như vậy. Hôm nay ta kỷ niệm cũng là 50 năm Di chúc của Bác Hồ. Phải không ta? 50 năm Di chúc Bác Hồ vậy. Ừ, tôi nhớ đại khái là như vậy. Học tập. Bây giờ ở cái khối ASEAN, bây giờ Việt Nam là chủ tịch khối ASEAN. Ý kiến của Việt Nam là các nước phải lắng nghe. Vì sao? Vì mình rất hùng mạnh về mọi mặt chính trị, quân sự, tình báo. Kinh tế coi vậy chứ mình sẽ phục hồi lại, sau Bác Nguyễn Phú Trọng điều
[9:56]hành mọi việc rồi, kinh tế Việt Nam sẽ từng bước cất cánh, không sợ. Một đất nước mà cả thế giới tin tưởng qua cái biểu hiện mà ta bước vào cái Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc vừa rồi. Đó, đó là Trung Quốc gây chiến, gây hấn đủ thứ, ta cứ bình tĩnh giữ cái quan điểm của Việt Nam là hiếu hòa, giải quyết mọi chuyện xung đột trong hòa bình. Nhưng mà không phải là ta nhu nhược, ta giữ cho thế giới này cái bộ mặt không có chiến tranh. Vì người Việt Nam tôn trọng hòa bình, và ta lấy cái biểu tượng đó là biểu tượng của thủ đô Hà Nội là một thành phố của hòa bình. Hôm nay vậy, ngồi nhìn lại một chặng đường đất nước
[10:35]ta đi qua, ta có thể rơi nước mắt vì vừa...
[10:41]vừa thương, vừa mừng cái đất nước của mình như vậy. Hôm nay là ngày cũng ngày 01 tháng 09 vì Chủ nhật, ngày mai là ngày 02 tháng 09, chúng ta vẫn nghỉ phải không? Ngày mai mới nghỉ. Hôm nay người ta có vài lời để nói về cái... cái niềm vui trong cái ngày Quốc khánh. Nhưng phải hiểu rằng sau cái ngày 02 tháng 09 đó ta còn biết bao nhiêu khó nhọc. Ngày hôm nay ngồi đây với nhau vậy, nhìn đất nước non sông bay lên rồi ta không có mãn nguyện, dĩ nhiên là mình không bao giờ tự mãn, chủ quan, mà ta còn phải cố gắng rất nhiều để làm sao Việt Nam phải đóng một vai trò quan trọng hơn nữa trong việc xây dựng cái thế giới này, nhớ như vậy.
[11:23]Ta không có dừng lại ở cái việc mà chỉ chăm lo cho đất nước mình, vì nếu mà chỉ chăm lo cho đất nước mình, ta sẽ rơi vào cái tinh thần dân tộc cực đoan. Mà người Việt Nam ta thì rộng lượng, hiếu hòa,
[11:38]muốn đóng góp, muốn dựng xây. Trước đây ta hay có cảm giác người Việt Nam mình là nghèo, cứ phải nhận viện trợ, người Việt Nam mình kém, phải đi học hỏi. Nhưng rồi một ngày nào đó ta cũng sẽ giúp đỡ các nước lại, một ngày nào đó các nước phải về Việt Nam học. Mà ngày hôm nay rất nhiều cái thầy giáo Việt Nam đã sang các nước dạy mà. Không phải là họ là người đi vượt biên rồi họ học thành tài bên đó rồi họ thành giáo sư bên đó, không có, họ lớn lên ở Việt Nam, học ở Việt Nam, dạy học ở Việt Nam, rồi được các nước mời đi qua các bên đó họ đi dạy học bên đó. Việt Nam có như vậy mà. Như tiến sĩ Đông Hải vật lý á
[12:15]là người học ở Việt Nam rồi bây giờ đang qua Mỹ dạy bển. Và nhiều giáo sư Sư phụ biết cả, cũng là những Phật tử mình cả, dạy ở bên đây xong rồi Mỹ mời qua bên kia dạy bển đó, rồi kéo nhau phải đi qua bển dạy bển. Rồi sau này các nước sẽ về đây học. Lần lượt ta phải cải tiến như vậy, tiến bộ như vậy. Mà cái quan trọng của ta là cái thế giới này vẫn luôn luôn bất ổn, chiến tranh, xung đột, khó khăn. Và ta cố gắng Việt Nam ta sẽ là một đất nước thịnh vượng, hùng mạnh để làm chi? Để ta góp phần xây dựng thế giới này lại yên vui, hòa bình, thịnh vượng, chứ ta không có cái chủ trương mà gây hấn, xâm chiếm, lấn át, ăn hiếp nước khác, ta không có chủ trương đó.
[13:00]Người Việt Nam mình không có cái đầu đó. Chớ có nhiều nước hơi mạnh mạnh một chút là muốn chiếm người ta, cứ muốn giành, muốn lấn, muốn ức hiếp, rất là... phải nói cái đầu óc đó rất là man rợ. Hễ mạnh một chút muốn lấn người khác, đó là một loại suy nghĩ man rợ, không phải văn minh. Còn văn minh là ta giúp đỡ các nước khác. Bây giờ vậy, ta cũng tham gia với lực lượng Liên Hiệp Quốc mà đi sang Phi Châu, Nam Sudan ở mà giúp đỡ cho đất nước đó là như vậy, ta vẫn lên đường, vẫn làm những nhiệm vụ quốc tế. Mà người Việt Nam đi tới đâu được các nước trên thế giới tin yêu. Vừa rồi vậy, một sĩ quan bộ đội có kể chuyện vậy,
[13:38]trên chùa mình lúc Vu Lan á, lúc Vu Lan ngày 14, anh đó kể rằng là ở Nam Sudan các phe phái nó đánh nhau, nó cầm súng bắn nhau. Khi lực lượng Liên Hiệp Quốc tới, nó cũng cầm súng lên, nhưng mà khi mình đưa cái bảng ra cái người lính Liên Hiệp Quốc này là sĩ quan Việt Nam, nó thấy Việt Nam nó tung hô lên: "Việt Nam Hồ Chí Minh", nó bỏ súng xuống liền. Thế là nó không đánh nhau nữa để nó đón mừng người Việt Nam. Thế là người Việt Nam mình, các sĩ quan mình mới dàn xếp mọi chuyện cứu trợ họ xong rồi mình dàn xếp cho im rồi mình lại đi. Tức là chỉ hai tiếng "Việt Nam" thôi mà làm cho các phe đối địch nhau buông súng xuống, không bắn nữa.
[14:15]Trong khi đó, để mà nói chuyện mà cho bên đó buông súng thì phải sao? Ta phải chỉa súng vào đầu nó, phải không ạ? Theo nguyên tắc, ta chỉa súng vào đầu nó: "Mày buông súng xuống, không tao bắn mày", thì mới có chuyện mà nó buông súng xuống, vì nó hung dữ vô cùng, cầm súng trong tay nó đâu có chịu thua ai, ai nói trái ý nó bắn liền. Vậy mà chỉ hai chữ "Việt Nam" làm cho nó vui mừng, buông súng xuống liền. Phải nói cái uy tín này là uy tín thần thánh, ta phải nói như vậy. Chớ còn mà chỉa súng vào đầu người ta, bắt người ta buông súng xuống thì đó là quy luật tự nhiên của cái là mạnh được yếu thua, phải không ạ?
[14:47]Còn ở đây, chỉ hai chữ "Việt Nam" mà làm cho các phe đối địch với nhau buông súng xuống, cái uy tín này ta phải gọi là uy tín thần thánh, điều mầu nhiệm. Mà uy tín thần thánh này ở đâu ra? Ở đâu ra? Từ cái đầu óc lỗi lạc phi thường của một con người ở Nam Đàn ra đi, đúng không ạ? Rồi biết bao nhiêu đầu óc của các lãnh tụ khác nối tiếp, nối tiếp như vậy, biết bao nhiêu máu, bao nhiêu xương của anh hùng liệt sĩ đổ xuống, ta mới có cái uy tín thần thánh như vậy trên thế giới này. Vì vậy, người Việt Nam ta không bao giờ được tự mãn, được chủ quan, được cái là dừng cái sự học hỏi, dừng cái sự tu dưỡng của mình lại.
[15:30]Mỗi một ngày, mỗi một con người của ta đều phải cố gắng phấn đấu mà mà tiến lên, tiến lên mãi để xứng đáng với cái niềm tin của thế giới đối với mình, nhớ như vậy.
[15:43]Cái việc mà những cái bộ tộc, những phe phái ở Nam Sudan đánh mình mà... nó đánh nhau mà nó gặp Việt Nam mình là nó yêu thương, nó vui mừng, buông súng xuống thì không phải chỉ là ở Phi Châu, cái sự ngưỡng mộ, thán phục đó nó đều ngấm ngầm, ngấm ngầm ở trên khắp thế giới này. Nhưng mà vì cái truyền thông của họ, vì chính trị của họ, họ không nói ra. Người Việt Nam là như vậy, Việt Nam vĩ đại, bất khuất, nhưng rất yêu thương, rất tử tế, rất hiếu hòa. Và bây giờ vậy, mấy Tây ba lô mà hễ rảnh rảnh xách gói chạy qua Việt Nam, đi dạo dạo đất nước mình nó chơi, đi như vậy nó dạy tiếng Anh nó kiếm tiền, kiếm tiền để nó sống.
[16:22]Ở Đà Nẵng, ở Hội An, nơi này, nơi kia vậy. Vì nó nói là đi nơi này nơi kia chứ Việt Nam vẫn là đất nước yên bình nhất, an toàn nhất. Là rác thì còn hơi bị nhiều ngoài đường, nhưng mà dù sao đất nước này vẫn là một đất nước yên bình. Và khi mà nó chê cái rác thì chúng ta có cái khắc phục. Nói mãi không được thì thôi bây giờ chính chúng ta, những người Phật tử chúng ta cứ cuối tuần chúng ta kéo nhau mặc bộ đồ đẹp, ở sau lưng có dòng chữ: "Người Việt Nam không xả rác", ta đi nhặt rác hết trên những cái cung đường nơi này nơi kia và biến nó thành một cái thú vui, một cái thú vui thường xuyên của người Việt Nam:
[17:02]cuối tuần đi nhặt rác và trồng cây.
[17:10]We spend weekend happily. Chúng ta sống vào cuối tuần hạnh phúc. We spend weekend happily by going collecting trash on the street and planting trees everywhere. Chúng ta thưởng thức, chúng ta hưởng cái những ngày cuối tuần một cách hạnh phúc bằng cách đi nhặt rác trên đường và trồng cây khắp nơi. Được không ạ?
[17:48]Được nha. Nay ta ta hãnh diện vì ta có cái Tết độc lập để đánh dấu bắt đầu cho một cuộc trường chinh giành lại được toàn vẹn độc lập, thống nhất, hòa bình lãnh thổ và bước lên trên cái vinh quang của thế giới này. Nhưng ta sẽ bắt đầu bằng những việc rất là nhỏ nhỏ là đi nhặt rác trên những cung đường. Ta nhặt rác không nói gì nhưng sẽ làm cho cái văn hóa của đất nước ta bước thêm một bước nữa là hễ đường phố Việt Nam thì phải sạch đẹp không thua gì thế giới, được không ạ? Được nha. Và bắt đầu bằng các o, các mệ, các mụ đi nhặt trước làm gương. Nói: "Tại sao mấy ông đi đâu đi, mà lại bắt các o,
[18:38]các mệ, các mụ phải đi nhặt trước?" Vì ở Việt Nam ta có truyền thống là là gì? Người phụ nữ là trụ cột. Đó là lý do gì? Nghĩa là qua chiến tranh rồi nhà nước ta vinh danh ai? Mẹ Việt Nam anh hùng, không có cái danh hiệu Cha Việt Nam anh hùng.
[19:05]Giờ ta ta đi vào bài hôm nay. Giờ ta cùng nhau vui mừng cái ngày Quốc khánh một chút, thôi giờ ta đi vào bài học. Hôm nay cái bài của ta là: "Cái khoảng cách giữa Thánh và phàm, cái khoảng cách tới bao xa?" Mà tại sao hôm nay ta nói cái điều này? Tại hôm nay ta nói điều gì? Bởi vì nó cũng liên quan tới một cái truyền thuyết của Nam Đàn của ta.
[19:34]Trước đây rất là lâu, có một cái câu sấm ký à câu sấm ký là: "Nhị Sơn phân giới, Bò Đới thất thanh, Nam Đàn sinh thánh". Là có cái có cái núi núi Đụn Sơn gì đó mà nó bị tách ra, phải không? Bị tách ra. Lúc đó là cái tiếng ở cái khe nước cái nước kia nó không còn kêu cái tiếng vang nữa, thì lúc đó Nam Đàn sẽ xuất hiện một bậc Thánh. Thì chẳng ai biết Thánh là ai. Chẳng ai biết Thánh là ai, vì mỗi năm là dân Nam Đàn ta vẫn sản xuất trẻ em đều đều nên không biết đứa trẻ nào là sẽ là Thánh, vậy thôi. Nhưng lúc đó thì cụ Nguyễn Sinh Sắc hay Nguyễn Sinh Huy á thì có bạn, làm bạn với ông Phan Bội Châu.
[20:24]Hai người vẫn thường nói chuyện với nhau về vận nước. Và ta hiểu rằng sau đó Phan Bội Châu nổi tiếng là đi vận động hoạt động cách mạng mà phong trào Đông Du, cho rằng Nhật Bản là một cái mô hình cực kỳ tiến bộ có thể giúp Việt Nam ta giành độc lập nếu ta cũng đi theo cái mô hình tiến bộ của Nhật Bản. Mà đúng như vậy, thời đó Nhật Bản đã bắt đầu nó trở thành Đế quốc rồi. Chứ Đế quốc rồi nó mạnh đến như vậy. Mình thì bị nước khác xâm lăng, còn Nhật thì nó đủ mạnh để đi xâm lăng nước khác. Cho nên ông Phan Bội Châu ông nói: "Mình không cần xâm lăng nước khác, mình chỉ cần đủ mạnh giành độc lập thôi là đã thành công, nên phải đi sang Nhật học cái mô hình đó".
[21:06]Gọi là phong trào Đông Du, ổng đứng lên ổng vận động nên trở thành một cái nhà chí sĩ hoạt động nổi tiếng. Thì bạn của ông là ông Nguyễn Sinh Sắc thì làm quan rồi bị triều đình kết án chạy trốn tuốt luôn vô trong Chợ Lớn luôn, nên trên nhìn hai con người đó thì ta thấy giống như một người thành công vì dù không thành công lắm nhưng cũng rất nổi danh trong lịch sử, còn một người trốn mất. Đi vô miền Nam trốn luôn, rồi sau này mất ở Cao Lãnh. Ta nghĩ như vậy nhưng đừng nghĩ như vậy. Nơi hai con người đó ai thành công hơn? Xin báo cáo các đồng chí: Cụ Nguyễn Sinh Sắc thành công vĩ đại.
[21:54]Nhưng mà thường á thì những cái gì bày ra bên ngoài nó không giống như cái bí mật bên trong. Cụ Nguyễn Sinh Sắc thành công vĩ đại và cái thành công của cụ để dấu ấn lại tới ngày hôm nay.
[22:08]Ảnh hưởng của cụ, việc làm của cụ, những công trình của cụ đến ngày hôm nay ta vẫn đang được thừa hưởng chưa hề dừng lại ngày nào. Dấu ấn của cụ, công trình của cụ, công sức của cụ, trí tuệ của cụ đến ngày hôm nay vẫn còn tồn tại.
[22:31]Tồn tại như thế nào? Là không nói được. Không nói được, vì đó là bí mật quốc gia. Nhưng hãy hiểu rằng một điều: Ngoài Bác Hồ ta còn có một người vĩ đại cũng là cha của Bác Hồ mà cái công trình, dấu ấn, trí tuệ, công sức, đầu óc, kế hoạch, sách lược người đó đến hôm nay vẫn đang tiếp tục vận hành, chưa bao giờ ngưng. Nhớ giùm sư phụ điều đó nha. Đó là điều bí mật. Ta có cái câu: "Miền Nam đi trước về sau", ta có nghe đó không ạ? Có. Đi trước là đi trước cái gì? Vì ta tổ chức được lực lượng trước. Nhưng miền Bắc ta độc lập trước. Chứ sự thực, cụ Nguyễn Sinh Sắc trong những năm mà Bác Hồ đi học nơi này nơi kia,
[23:23]đi lang thang, đi bôn ba, à đi học hỏi, đi nghiên cứu, trong đây cụ Nguyễn Sinh Sắc đã thành lập những lực lượng rất hùng mạnh để chờ sẵn cả, sắp xếp sẵn cả. Và những lực lượng đó đến ngày hôm nay vẫn tồn tại trong cái trong cái biên chế của nhà nước mình đàng hoàng. Kết hợp lại hết, kết hợp mới thành một cuộc cách mạng thống nhất cả Nam cả Bắc. Ở trong cái chiến tranh mà giải phóng miền Nam cũng vậy, lực lượng của cụ Phó bảng á vẫn hoạt động rất hùng mạnh, tích cực cho cái cho cái cuộc kháng chiến giải phóng miền Nam. Nhưng những điều đó không được nói, hôm nay thầy lỡ nói ra rồi. Mọi người ai có nghe thì vui lòng giữ bí mật, được không ạ?
[24:17]Dòm mặt nghi quá à, nghi giữ không được quá, về thế nào cũng kể tùm lum ra.
[24:24]Thì lúc mà cụ Phan Bội Châu ngồi nói chuyện với cụ Nguyễn Sinh Sắc thì vô tình hai vị bắt đầu nhắc cái câu đó, là: "Đụn Sơn phân giới, Bò Đới thất thanh, Nam Đàn sinh thánh". Bỗng nhiên là hai vị nhắc lại câu đó, thì hai vị biết là cái Thánh nó không ám chỉ mình, vì hai ông cũng đã lớn tuổi rồi. Mà lúc hai ông lớn thì nghĩa là cái Đụn Sơn chưa phân giới, cái khe Bò Đới chưa thất thanh. Thành thử không phải. Thì khi mà nói chuyện nhau rồi thì hai ông đều là những siêu nhân về tâm linh cả, khoa thuật. Cả Phan Bội Châu và cụ Nguyễn Sinh Sắc đều là những siêu nhân về tâm linh, coi tướng rất giỏi, bấm độn rất giỏi, xem tử vi rất giỏi, chữa bệnh rất giỏi, làm phong thủy rất giỏi.
[25:14]Mấy ông đó ngày xưa mấy ổng giỏi khiếp mấy cái đó lắm. Thì lúc mà nói chuyện như vậy thì thường cụ Nguyễn Sinh Sắc cho cái cậu bé con mình là Nguyễn Sinh Cung đứng hầu nước một bên. Lúc nào cũng đứng gần đó hoặc ngồi gần đó xem bố mình với các bác nói chuyện, và hết nước thì lại châm. Vậy đó, là châm trà để mời, nên cậu bé Nguyễn Sinh Cung được ngồi đó mà nghe hết mọi chuyện về về đất nước, về quốc gia, về thế giới và ươm trong lòng mình một cái quyết tâm, một cái chí nguyện là giải phóng dân tộc từ lúc còn rất là bé. Nhưng mà cậu bé Nguyễn Sinh Cung này có cái tướng mạo rất là rất là lạ, rất là lạ, đôi mắt rất là sáng,
[26:00]mũi cao, gương mặt rất là nhìn trông nó đặc biệt, nó cũng khác người. Đó. Thì khi mà nói chuyện vòng vo tam quốc đủ chuyện trên thế giới, tình hình chính trị, tiền Pháp, tiền Nhật đủ thứ rồi cái khi mà nói tới cái câu sấm đó thì cụ Phan Bội Châu bất ngờ chỉ cụ Nguyễn Sinh Cung: "Tôi nghĩ thằng bé này nó ứng vào cái điềm của câu nói này." Nhưng phải nói ông Phan Bội Châu cũng rất giỏi, không phải là người tầm thường. Nên là ông cũng có cái linh tính, đứa bé hiền lành, khiêm tốn, cứ yên lặng ngồi bố và bạn của bố nói chuyện, nhưng mà cái thần thái toát ra nó không phải là một đứa bé bình thường.
[26:41]Nên ông quay sang ông nói: "Hễ Thánh chắc là thằng bé này đây." Như vậy. Mà không ngờ đúng. Cụ Phan Bội Châu cũng siêu đẳng chứ không phải không, như vậy. Mà cái chữ "thánh" ta hiểu đây là thường cái kiểu dân gian ta hiểu khác, mà trong tôn giáo hiểu khác. Còn bên đạo Phật của ta, muốn làm thánh thì phải làm sao? Phải tu đắc đạo, tức là cái thiền định, tâm linh khai mở, đạo đức rất là lớn, có những cái công nghiệp ờ đóng góp trong việc mà giáo hóa chúng sinh, dựng xây Phật pháp thì người đó mới được gọi là Thánh. Mà Thánh cũng khó nói lắm. Thánh cũng khó nói bởi vì các vị Thánh trong đạo Phật thì họ kín đáo, không khoe khoang.
[27:26]Cho đến khi họ mất đi rồi, ta ngồi ta ngẫm ngẫm lại ta mới phát hiện là ổng Thánh. Ví dụ như là Hòa thượng Thích Quảng Đức trong miền Nam vậy. Hòa thượng Thích Quảng Đức trong miền Nam trong cái thời gian mà Ngô Đình Diệm đàn áp Phật giáo. Đến thời đó thì Ngô Đình Diệm là leo lên làm Tổng thống thì có quyền lực để thực hiện điều đó, xóa bỏ Phật giáo. Lúc đó ta chống đỡ hết sức vất vả, vì quyền lực trong tay họ, quân đội trong tay họ. Họ đàn áp, họ bắt bớ, giết hại, bức hại rất nhiều. Và trong Giáo hội mới cần một cái hành động đầy kịch tính để đánh động lương tâm của thế giới. Mà một hành động mà đầy kịch tính á thì chỉ còn có nước là tự thiêu.
[28:12]Mà bây giờ ai có thể ngồi tự thiêu? Thì lúc đó là Hòa thượng Thích Quảng Đức viết đơn lên Giáo hội xin tự nguyện là tự thiêu, nhưng mà cái đơn đó bị dẹp, bị cất. Đến khi cái tình hình mà bị đàn áp lên cao trào, hết chịu nổi, các vị lãnh đạo Giáo hội mới lôi, mới đem cái ý tưởng ra trở lại thì mới sực nhớ có cái bức thư của Hòa thượng Quảng Đức, đến hỏi lại. Hòa thượng Quảng Đức nói, "Tôi đã chờ cả cuộc đời. Tôi đã chờ cả cuộc đời." Nghĩa là Ngài biết rằng Ngài sinh ra để làm điều này. Mà Ngài sống ở Ấn Quang đó quý vị, đi từ Ninh Hòa đi từ từ vào, Ngài xây nhiều chùa lắm, xây rồi Ngài tới Ấn Quang Ngài sống, cũng chẳng ai biết Ngài là thánh.
[28:54]Thấy Ngài chỉ giỏi tụng kinh thôi. Ngài tụng kinh hoặc là dẫn chúng tụng kinh rất là chăm chỉ, rất là tập trung, rất là cảm động vậy thôi. Đến khi mà Ngài tự thiêu ở ngoài đường để đánh động thế giới, lúc mới thấy cái thái độ an nhiên, tự tại, lửa cháy mà ngồi bất động không nhúc nhích. Mình mà lỡ cái tay mà vô cái bếp mà nó phỏng một cái mình giãy giãy cái tay mình la làng. Ngài ngồi cả toàn thân cháy rực, ngồi bất động cho đến khi chắp tay xá chào mọi người mới ngã ra rồi đi. Lúc đó mới hiểu, mọi người mới bật ngửa là sống gần Ngài bao nhiêu năm, không ngờ rằng đây là ông thánh đắc đạo lâu rồi.
[29:34]Và ngay trước đó Ngài đã viết những cái bức thư, những sự dặn dò, trước hết, báo hết mọi điều. Lúc đó ta mới biết quý vị. Một vị thánh trong đạo Phật cực kỳ xuất sắc phi thường bởi cái tâm linh chứng ngộ, Ngài có cái năng lực tâm linh phi thường mới gọi là thánh. Còn ở trong xã hội mà không tôn giáo thì ta hiểu thánh là ai? Ta phải hiểu thánh là một người rất đạo đức, đúng không ạ? Có công rất lớn với xã hội, với cộng đồng, với loài người. Có công lớn nhưng phải đạo đức. Thì cái điều mà có công lớn mà rất đạo đức đó thì ứng vào nơi Bác Hồ của ta. Phải con người như vậy. Ứng nơi Bác Hồ của ta là vì sao vậy?
[30:15]Vì tất cả những người sống chung quanh Bác Hồ từ khi mà gặp Bác Hồ trong kháng chiến cho tới khi Bác Hồ mất vậy, à mọi người đều chứng kiến, quan sát, chiêm nghiệm, học hỏi từng những lời nói, cử chỉ Bác Hồ từng chút từng chút một. Là người là đứng đầu đất nước nhưng mà cư xử như một bậc hiền triết. Bác Hồ là một người như vậy. Bác Hồ là một người như vậy. Như là một bậc hiền triết ngồi ở trên ngai cao.
[30:46]Đó là lý do mà cái tiêu chuẩn mà một người mà có công giành lại độc lập cho đất nước này, vạch ra một lối đi cho cái quốc gia ta, nhưng mà lại sống sâu sắc như một bậc hiền triết, với tiêu chuẩn đó ta tôn vinh Ngài là một bậc thánh theo tiêu chuẩn của xã hội, chớ ta không theo tiêu chuẩn của tôn giáo. Nên đất nước ta vậy, là ví dụ như ta tôn vinh là Phật hoàng Trần Nhân Tông là trước đây ta không để ý, nhưng sau này khi mà khai thác sử liệu thì ta thấy rằng Ngài có công qua hai cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông và là một nhà sư tu hành đắc đạo. Nên ta nghĩ rằng Ngài cũng là một bậc thánh, vậy đấy, vừa trên được hai tiêu chuẩn.
[31:38]Nhưng trong thời đó, cái đức của Trần Hưng Đạo coi vậy lại lớn. Nắm giữ binh quyền trong tay mà một lòng vì dân vì nước, không bao giờ lợi dụng cái quyền lực của mình để mưu cầu lợi ích cá nhân. Nên trên phương diện xã hội, không trên phương diện tôn giáo, không đứng trên phương diện Phật giáo thì đất nước này lại vinh danh ngài Trần Quốc Tuấn Hưng Đạo Vương mới là thánh theo cái tiêu chuẩn xã hội. Và một người thánh trước đó nữa là gì? Là Phù Đổng Thiên Vương. À theo một cái truyền thuyết là khi ta bị giặc Ân xâm lấn, giặc Ân hùng mạnh, từ cái thời đó giặc Ân nó cũng mạnh và nó cũng có phép thuật nhiều lắm.
[32:18]Càng ngày Vua Hùng mới đi cầu các bậc cao nhân trong thiên hạ thì có một cậu bé ở làng Phù Đổng là kêu tiếp xúc với sứ thần và đòi mình một mình mình đi đánh giặc không cần ai nữa. Thì trong vài ngày lớn lên liền, vượt lên lớn lên, rồi xin ngựa sắt, roi sắt vậy thôi, rồi một mình mà đi. Nó thành một cái huyền thoại, nếu mà nói theo khoa học thì chẳng ai tin, chẳng ai tin có một cậu bé tự kỷ không nói gì nhưng đến khi sứ thần thì mở miệng nói và ăn liên tiếp trong mấy ngày thành một thanh niên cường tráng, rồi lại kêu đúc roi sắt, ngựa sắt và cưỡi ngựa sắt mà đi. Những điều đó nghe nó không khoa học, không khoa học.
[33:05]Rồi đi đánh gãy roi sắt rồi nhổ cây bụi tre lên quất vào quân địch đánh tan rồi cưỡi ngựa lên núi Sóc Sơn biến mất trên đỉnh núi, đi về trời luôn. Tất cả những điều đó đều phi lý, không khoa học. Nhưng nó có những cái có thật. Ví dụ như giặc Ân sang ta bị đánh tan. Mà đánh tan cách nào? Không có, không có một dữ sử liệu nào khác. Lúc đó không có nghe cái chuyện ta huy động lực lượng rèn luyện quân đội vì các đời vua Hùng cũng rất hiếu hòa, cũng không có chăm chút xây dựng quân đội. Đất nước ta lúc đó người rất là thưa, dân rất là ít. Cái thời đó dân ta thưa lắm, ít lắm. Nghĩa là ngoài cái triều đình vua Hùng ra quây quần đâu
[33:48]vùng Bắc Ninh chút đỉnh vậy, ngoài ra các nơi đều rất là thưa người, khó có việc mà huy động mọi người dân bỏ ruộng vườn về để mà thành lập một quân đội. Lúc đó mọi người hướng về vua Hùng chỉ là hướng về cái tấm lòng là chính, chứ cái việc mà cai quản, cai trị bằng quyền lực, bằng quân lính này nọ cũng không có nhiều. Nên khi ta đối diện với cái đội quân nhà Ân, ta không có quân đội, ta không có quân đội. Sự thực là như vậy. Rồi cái trận chiến mà Sơn Tinh - Thủy Tinh cũng chỉ là hai ông dùng phép đánh nhau gì đánh rồi cũng chả thấy có quân đội nào. Nên khi giặc Ân sang, ta không có quân đội. Bây giờ sử liệu lại, rõ ràng có giặc Ân sang đánh nước Văn Lang
[34:29]và bị Văn Lang đánh tan, nhưng Văn Lang đánh tan bằng cách gì? Không có quân đội. Nên ta vẫn để một cái lơ lửng, một cái khoảng trống, một cái khoảng trống thần thoại là sự thật đã có một bậc gì đó, một bậc vĩ nhân kiệt xuất đánh tan giặc Ân. Mà đánh tan bằng cách nào thì khoa học không biết, khoa nghiên cứu sử không biết, còn trong dân gian thì cứ tồn tại một vị Thánh Gióng - Phù Đổng Thiên Vương, làng Phù Đổng, đánh tan giặc Ân bằng một mình mình thôi, một con ngựa, một cây roi sắt mà thôi. Thì người đó ta cũng tôn là là thánh. Nên đất nước ta bỏ qua các tôn giáo thì có ba vĩ nhân mà người dân ta tôn thờ làm thánh đời đời.
[35:19]Một là Thánh Gióng - Phù Đổng Thiên Vương, hai là Trần Hưng Đạo, ba là Hồ Chí Minh. Nhớ như vậy, ba người.
[35:32]Mà trong ba người đó vì Thánh Gióng chỉ xuất hiện trong một giai đoạn ngắn ngủi nên ta không hiểu cái nhân cách đạo đức của người, nhưng mà việc làm của người quá phi thường cho nên ta phải cúi đầu thờ làm thánh. Người thứ hai, đứng trên ngôi cao quyền lực nhưng lúc nào cũng đặt lợi ích của dân tộc lên trên, không một mảy may, không một mảy may rất nhỏ cho điều tư riêng của mình nên ta tôn thờ làm thánh. Và người thứ ba quý vị, người thứ ba là một cả một cuộc đời rất là dài đi với dân tộc này, đi với các đồng chí của mình, đi với các học trò của mình nên mọi người chung quanh đều được chiêm ngưỡng cái nhân cách của Bác Hồ từng ly từng tí.
[36:17]Nên cái nhân cách của Bác Hồ là một điều có thực. Là một điều có thực, là những tấm gương sáng hiển hiện giữa cuộc đời này. Trần Hưng Đạo thì ta biết một vài sử liệu, riêng Bác Hồ thì cái nhân cách, đời sống của Ngài tràn ngập đầy hết trong các các dữ liệu lịch sử để lại. Nên Đảng ta có phát động cái là học tập và làm theo gương đạo đức của Hồ Chí Minh là như vậy. Đó là ba người thánh vậy. Hôm nay trong cái ngày mừng Tết Độc lập, Quốc khánh 2 tháng 9, nhân trong cái khóa thiền ở chùa Viên Quang theo định kỳ, ta nói về cái khoảng cách giữa thánh và phàm và ta nói trên nhiều phương diện: vừa trên quan điểm của đạo Phật mà vừa trên quan điểm của xã hội, nghe như vậy.
[37:10]Trong loài người chúng ta thường thì chúng ta chia làm hai loại người: người tốt và người xấu. Ta chia là vậy, trong loài người. Chứ còn vượt khỏi loài người thì ta gọi là thánh ha, thấp hơn loài người ta gọi là thú vật. Phải, còn trong lĩnh vực, phạm vi của loài người thì ta chia làm hai: tốt và xấu. Có cái ranh giữa tốt và xấu không? Có không? Không. Không có cái ranh. Nó cứ mờ mờ ranh gần. Ông này ổng tốt chỗ này nhưng ổng xấu mặt kia, ông kia ổng xấu chỗ này nhưng mà ổng tốt chỗ kia, phải không ạ? Nó cứ lẫn qua lẫn lại nên là giờ ta nói, "Anh Vinh là tốt hay xấu?"
[37:54]Anh Vinh là tốt hay xấu? Tốt hay xấu? Hả? Cả tốt cả xấu hả? Cả tốt cả xấu. Bây giờ Sư hỏi anh Vinh tốt hay xấu thì Sư cũng nghe thoáng thoáng dưới nói quá tốt, còn ba cái Toàn Xương thì nói có tốt có xấu gì đó. Thì hỏi xấu cái gì thì ổng nói gì không không không rõ lắm, nhưng mà anh tin rằng con người ta thì có tốt có xấu phải không ạ? Ổng tin thôi chứ thấy thì ổng không thấy, không thấy xấu gì, nhưng mà hễ làm con người thì chắc thế nào cũng có chút xấu, phải không? Tại vì nếu hoàn toàn không xấu thì ổng ở trên kia rồi chứ ổng đâu có ngồi đây, nói vậy, nghĩ như vậy. Bây giờ ta cứ nhận định một con người vậy,
[38:34]ta thấy thôi thì cứ nghĩ rằng là người có tốt có xấu. Tuy nhiên là những người mà có mặt ở Viên Quang hôm nay tham dự cái khóa tu thiền này là những người nòng cốt, thuần thành, nên Chủ nhật không đi đâu chơi mà về chùa thì những người này cái phần tốt nó là chiếm, chiếm ưu thế trong tâm hồn mình. Chứ nếu mà cái phần tốt nó là một phần nhỏ, hôm nay ta không ngồi đây, đúng không ạ? Hôm nay không ngồi đây.
[39:10]Còn những người mà đang rong chơi ngoài kia kìa, đó thì mới có thể, có thể là vì cái phần, phần xấu nó nhiều. Nên con người chia làm hai hạng là tốt và và xấu. Cũng đang làm con người, nhưng mà nếu xấu quá thì nó đã sao? Đã mấp mé ở ở cái bờ vực của thú vật rồi. Và khi thấy mà ai xấu quá, ác quá, ta cũng buột miệng ta mắng, phải không? Ta mắng bởi vì ta quá tức giận đi, tức giận với kẻ đó mà xấu sao mà nó ác dữ vậy nè, sao mà nó tệ dữ vậy nè, thì ta nói: "Cái đồ thú vật!" Thì cái câu mà ta mắng cái đồ thú vật, mà trong cái lúc bức xúc, không ngờ đó là một cái gì? Một cái nhân quả hiện đúng, người kia chết xong đọa
[40:00]thú vật liền, vì họ xứng với cái lời mắng chửi đó. Còn ngược lại, họ không phải như vậy, ta giận cá nhân ta mắng họ: "Đồ thú vật!", thì ta đọa thú vật trước, nhớ nha, nhớ. Nên cẩn thận đừng có chửi ai là thú vật, nếu không là mình đọa trước á. Còn cái người nào mà họ ác quá, làm bậy quá, làm cho mọi người căm phẫn đến nỗi mắng họ là: "Đồ thú vật nó mới như rứa! Kìa, chứ con người mà ai làm như rứa!", thì đúng người đó chết xong đọa thú vật liền. Vì quá xấu, quá ác, nên cái sức trì, cái sức kéo đi về phía thú vật, chết đọa thú vật liền. Còn cái người mà tốt quá, tốt quá, chỉ lo cho cộng đồng, lo cho con người,
[40:44]lo cho mọi người, có những chút quyền lợi của mình cũng ngồi suy nghĩ, cắn đắn chút xíu trong tâm rồi nhường cái phần lợi, quyền lợi ích của mình cho mọi người luôn, cho huynh đệ, cho đạo tràng, cho nhân dân, cho đồng bào luôn, thì người đó thuộc loại tốt quá. Tốt quá thì sao? Mọi người yêu mến, tin tưởng, và có khi ta buột miệng luôn: "Trời ơi, ông đó ông thánh của làng tui đó!", ha, ca ngợi luôn, thì người đó chết làm sao? Lên cõi Thánh liền, lên cõi trời liền. Vì cái khuynh hướng bay lên nó đã thể hiện tràn đầy trong cái cuộc sống của người này. Nên tốt quá thì nó bứt khỏi thân phận con người, bay lên làm Thánh luôn.
[41:25]Xấu quá cũng tuột khỏi thân phận con người, rơi xuống làm thú vật luôn. Còn lúc mà ta đang ở đây, ta đang lơ lửng trong cái phạm vi con người, giữa cái tốt và và cái xấu. Ta đang lơ lửng ở trong vòng này, thì mọi người ta ráng cẩn thận, tu dưỡng để ta nhích dần, nhích dần đi về phía gì? Phía tốt, cực tốt. Tốt, cực tốt và tốt đến nỗi bứt khỏi thân phận con người, bay lên làm Thánh luôn. Đó là cái mục đích tu hành của ta là như vậy. Nhớ như vậy. Còn ta buông ra thì nó tuột dần, tuột dần á. Tuột dần, tuột dần, tuột dần, cái rơi dần, rơi dần về phía cực xấu, cực ác, rồi bứt khỏi thân phận của con người, tuột khỏi thân phận con người, chết đọa làm thú liền. Nhớ như vậy.
[42:16]Còn trong khoảng giữa này, tự mình ráng phấn đấu, tu dưỡng nha. Mỗi ngày cố gắng đi chùa, lễ Phật, tụng kinh để huân tập cái điều tốt trong tâm mình. Và hằng ngày, hằng tuần, hằng tháng đều phải làm rất nhiều công đức. Nói: "Con không biết chuyện chi làm phước", cứ mặc đồ đẹp đi nhặt rác giùm thầy. Ăn xong lấy cái hạt gieo xuống thành cây, kiếm chỗ đất trống mà đi trồng. Hoặc là nếu tìm được nhiều cây thì liên hệ với chính quyền địa phương xin trồng cây ở đất trống, đồi trọc, thấy chưa? Rồi thấy ai nghèo khổ là phải hết sức giúp đỡ, tuyệt đối không bao giờ được để trong địa phương của mình có cái người rơi vào đường cùng, tuyệt lộ.
[42:59]Nhớ thầy nhắc cái câu này: Tuyệt đối không bao giờ để trong địa phương của mình có một gia đình, một con người nào rơi vào cùng đường, tuyệt lộ. Chứ còn nếu mà báo đăng về cái gia đình hoàn cảnh thương tâm đó, là đăng kèm thêm câu này: "Ờ, ông đó ổng chết bỏ lại vợ con, vợ mắc bệnh ung thư, con phải bỏ học, nhưng chính quyền địa phương tới đã vận động đồng bào giúp đỡ, đồng bào chung quanh đó đến dang tay, ai cho bút, cho vở, cho cơm, cho nước để cho những đứa bé đó vẫn tiếp tục được đến trường", thì cái tin đó mới đúng là cái tin của Việt Nam. Nha, có cảnh khổ và luôn luôn có cộng đồng yêu thương giúp đỡ.
[43:40]Nên hôm nay vậy, ta nói về cái ý niệm về phàm và Thánh, ta nói mỗi người chúng ta phải tu dưỡng tốt lên từ từ, tốt lên từ từ bằng cách là tu dưỡng nội tâm đạo đức của mình bằng cách đi chùa, ngồi thiền, lễ Phật, tụng kinh, sinh hoạt, tu tập đạo tràng và làm những công việc công đức thật sự trong cái đời sống thực tế. Ít nhất cũng nhặt được cái mẩu rác bẩn ngoài đường, trồng cây xanh cho những nơi đất trống, đồi trọc. Rừng Amazon cháy hết rồi, rừng Siberia cháy rồi, rừng Indonesia cháy rồi,
[44:17]bây giờ rừng Phi Châu cháy. À bây giờ là trên khắp thế giới này hễ còn miếng đất nào chen chúc trồng được cái cây, ta phải đặt vào đó một cái cây liền, không thắc mắc cây gì. Cứ miễn có cây xanh thêm nhiều, thêm nhiều gấp 10 lần hiện nay, chứ đừng thấy: "À, chỗ tui có cây rồi!". Chưa đủ, như thế vẫn chưa đủ. Như vậy nha, ta phải trồng lên để bù lại cho những khoảng rừng đã cháy, chết trên thế giới này. Mà ta hiểu rằng rừng là nền tảng của sự sống. Hết rừng, toàn bộ sự sống biến mất liền. Nên khi ta trồng một cây xanh là ta đang kéo níu, giữ gìn, bảo vệ sự sống cho hành tinh này. Ai cũng phải là một người trồng rừng vĩ đại.
[44:57]Nha, ai cũng phải là một người trồng cây xuất sắc. Mỗi người phải nhận vào trong trái tim, trong bàn tay mình, trong trách nhiệm đôi vai mình, ai cũng phải là một người trồng cây xuất sắc. Thầy nhắc lại: Ai cũng phải nhận lên đôi vai mình trách nhiệm là một người trồng cây xuất sắc để cứu lấy sự sống cho hành tinh này. Già trồng theo già, trẻ trồng theo trẻ. Từ đây các o, mẹ già từ đây tới cuối đời trồng được bao nhiêu cây? Nói cho sư phụ nghe coi.
[45:30]Già thì trồng 100 cây nha. Trẻ thì trồng mấy cây? Nói một câu coi. Nếu còn nghĩ mình còn trẻ, hứa với sư phụ coi, từ đây cho tới ngày chết trồng được bao nhiêu cây?
[45:50]Ba Toàn Xương đứng lên đăng ký sư phụ coi. Từ đây tới ngày chết trồng được bao nhiêu cây nữa? Hứa với sư phụ coi. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Con xin hứa với sư phụ và sám hối trước quý thầy, 500 cây ạ. 500 cây, rồi ta hoan hô 500 cây. Hứa chắc nha, hôm nay có Phật chứng minh nha, quyết tâm. Long!
[46:19]Nói ra con số cho sư phụ nghe.
[46:25]Bây giờ là 3 vạn rồi phải không? Từ đây cho tới chết bao nhiêu cây nữa, nói sư phụ nghe.
[46:34]Nói ra con số, đừng có n. 1 triệu cây phải không?
[46:46]Long là Nhật Huệ Liêm, à Nhật Huệ Liêm chứ không phải Huệ Nhật, Nhật Huệ Liêm, còn anh này là Nhật Huệ Thái phải không? Nhật Huệ Liêm là chúng trưởng của đạo tràng Phật Tĩnh ở Hà Tĩnh, nhưng mà sư phụ đưa qua Nghệ An làm thêm chúng phó của đạo tràng Phật An ở Nghệ An ta luôn. Đã trồng khoảng 3 vạn cây và hứa trước đạo tràng với Phật từ đây tới chết trồng được 1 triệu cây.
[47:18]Nếu mà từ đây tới chết trồng được 1 triệu cây là chết rồi lên kia đó, lên đó.
[47:27]Nhớ chưa đủ triệu cây không được nhắm mắt ra đi nha. Rồi ta cho một tràng pháo tay cho cái lời hứa rất là xuất sắc này. Này đúng là danh hiệu là người trồng cây xuất sắc đó. Chỉ trồng cây đã là công đức rất nhiều. Nghiêm Tri Đức! Già, yếu rồi, từ đây tới chết trồng được mấy cây? Nói cho sư phụ nghe.
[47:53]Thưa sư phụ, con nghe đời vô thường chẳng biết chết lúc nào, nhưng mà con cố gắng đăng ký trồng 100 cây. Hiện nay đất đai cũng rất là khan hiếm, cho nên mình phải tìm tòi. Trồng giùm cho người ta, mình không trồng cho mình. Lấy đất của người ta mà mình trồng cây, lấy đất của Nhà nước mình trồng cây. Mình trồng cho Nhà nước, trồng cho mọi người chứ không phải trồng cho mình. Miễn đủ 100 cây trước khi chết nha. Anh hơi già, yếu và anh nói là anh hứa 100 cây, như vậy. Và mỗi người mình âm thầm tự đăng ký với Phật giùm sư phụ nha. Mỗi người tự đăng ký âm thầm nha. Ông này 500, ông kia 1 triệu. Anh Vinh!
[48:27]2000, 2000 cây ạ. 2000 hả? Mấy? 60 ha là bằng 120.000 cây. 120.000 cây hả? Vâng ạ.
[48:41]Excellent! Wonderful! Rất giỏi. 120.000 cây, 60 ha, rất là giỏi. Như vậy mỗi người ở dưới cũng tự mà khấn thầm nha, đăng ký với Phật nha, ráng trồng. Đó, đó là ta làm những điều công đức cho cuộc đời này. Và hiện nay thế giới đang thiếu rừng, thế giới đang thiếu rừng vì cháy rừng nhiều quá, thì ta phải bù đắp lại cho thế giới điều đó.
[49:09]Bây giờ ta nêu những cái tiêu chuẩn về cái sự khác nhau giữa phàm và Thánh, giữa người tốt và người xấu. Thì những điều mà sư phụ sắp nêu ra đây nó chỉ là khuynh hướng thôi. Ví dụ bây giờ ta nói rằng người Thánh thì hiền lành, còn cái người mà ác, xấu ác mà có khuynh hướng thú vật thì là hung dữ, phải không ạ? Thì cái người hiền lành đã phải là Thánh chưa? Chưa, nhưng gần với, gần với Thánh. Cái người hung dữ đã là thú vật chưa? Chưa, nhưng mà gần với thú vật. Nên bây giờ ta nêu những cái tiêu chuẩn khác nhau giữa Thánh và và ác quỷ á, gọi là ác quỷ, chứ ta không nói phàm. Vì cái người phàm thì ai cũng là người phàm và lẫn cả tốt và xấu.
[49:56]Đây ta nói Thánh là người rất là tốt và cái người mà ác quỷ là người rất là xấu, như vậy. Thì tiêu chuẩn đầu tiên là hiền lành và hung dữ. Hiền lành là răng? Hung dữ là răng?
[50:16]Hiền lành là ta biết kiềm chế không phản ứng mạnh khi gặp chuyện trái ý nha.
[50:25]Còn hung dữ là răng? Là phản ứng rất là mạnh bằng cái lời nói, ánh mắt, hành động khi mà gặp chuyện không vừa lòng mình. Ví dụ như hai người đi xe va quẹt nhau trên đường thì cái mở cửa xe bước xuống đập nhau liền. Đó là cái phản ứng gì? Hung hung dữ. Tại cái người anh hùng trong chiến tranh là không phải là người hung dữ trong cuộc sống, không phải là người hung dữ với đồng bào của mình. Người anh hùng là người đánh thắng được kẻ giặc nhưng lại rất yêu thương đồng bào của mình. Chứ còn nếu quẹt nhau xong cái xuống là: "Ủa anh có sao không? Xin lỗi anh nha." Chưa biết lỗi ai mà mình cứ xin lỗi trước: "Anh có sao không?
[51:13]Dạ xin lỗi nha." rồi sau đó hãy chờ cảnh sát mà đến người ta xử lý thì cái đó gọi là hiền lành mà hiền lành tử tế. Bước xuống xe rồi đứng nó cười cười thôi thì cũng gọi là hiền lành nhưng chưa tử tế. Bước xuống xe rồi mà chạy lại xem cái người bên kia có bị gì hay không để mà ta có thể chăm sóc được thì mới hiền lành mà tử tế. Còn bước xuống xe cứ đứng cười duyên thôi cũng không phản ứng gì thì cũng gọi là hiền nhưng mà chưa tử tế. Mình thuộc loại nào? Nhớ, hiền lành và ân cần tử tế, đó mới là phẩm chất của Việt Nam anh hùng. Lúc nào cũng yêu thương đồng bào mình nhưng kiên quyết với kẻ thù, đó mới là anh hùng.
[51:58]Còn hung dữ với đồng bào mình thì đồng nghĩa với là giặc. Chỉ giặc nó mới ác với đồng bào mình. Còn người Việt Nam với nhau thì không được hung dữ, tệ bạc và phản ứng mạnh với nhau. Nhớ. Nên trong cái tiêu chuẩn hôm nay ta nói về cái khác nhau giữa phàm và thánh, ta nêu lên cái tiêu chuẩn hiền lành và hung dữ thì nhớ kiềm chế mình, lúc nào ở trong cái giới vức của sự hiền lành, trong cái đạo đức hiền lành và hiền lành mà tử tế. Nhớ như vậy. Được không? Nha.
[52:34]Tiêu chuẩn thứ hai là thanh tịnh và nhiễm ô. Bậc thánh thì thanh tịnh, trong sạch. Còn cái người phàm phu mà phàm phu quá đó, là loại mà là là là hạ cấp á là nhiễm ô mà nhiễm ô nặng nề. Ví dụ như bây giờ, người phàm phu bình thường ta phải có cái đời sống vợ chồng thì cũng gọi là một phần nhiễm ô nhưng nhiễm ô đó nó trong cái giới hạn cho phép, luật pháp cho phép, luân thường đạo lý cho phép thì so với thánh ta vẫn thua nhưng mà vẫn không gọi là tội lỗi. Còn những người xấu ác á, cái nhiễm ô của họ nó thành tội lỗi. Nhớ như vậy. Nó cái sự nhiễm ô nó quá sức, nó thành tội lỗi. Là nhiễm. Còn bậc thánh thì sao?
[53:25]Vượt khỏi sự nhiễm ô, sống thanh tịnh, trong sạch là như vậy. Những cái gì gọi là nhiễm ô? Tình dục quá đáng nè. Gì nữa? Nghiện ngập, say sưa, mê cờ bạc. Những cái thú vui sa đà gọi là nhiễm ô. À nhậu nhẹt nha, rượu chè, rượu chè à đại khái là như vậy. Đi cứ tìm những cảm giác khoái lạc gọi là nhiễm ô. Nhớ như vậy. Nhiễm ô là gì? Là đam mê những cái cảm giác khoái lạc là nhiễm ô. Thanh tịnh là gì? Từ bỏ những cảm giác khoái lạc. Con người, bậc thánh là thanh tịnh trước mặt đông người và những lúc ở một mình. Dù ở một mình hay đông người, một bậc thánh đều luôn luôn trong sạch. Đó. Và khi ta là người phàm phu thì ta luôn luôn bị
[54:30]bị giằng xé giữa hai cái khuynh hướng này. Cái đạo đức, cái lý trí kéo níu ta để giữ cho ta trong sạch. Nhưng cái bản năng tầm thường của cái chúng sinh thì lúc nào cũng thôi thúc cho ta đi tìm những cảm giác khoái lạc, nhiễm ô. Và cả cuộc đời con người luôn luôn là sự đấu tranh giữa hai khuynh hướng này. Ngày nào mà ta không đấu tranh nữa thì chuyện gì xảy ra?
[55:00]Một, ta chứng thánh rồi vì thánh không đấu tranh nữa, cái sự thanh tịnh đã chiến thắng hoàn toàn, ta tuyệt đối trong sạch, không cần phải chiến đấu nữa. Ngược lại, không chiến đấu nữa bởi vì cái ác nó đã thắng rồi, cái sự ô nhiễm nó đã thắng rồi. Ta cứ đâm đầu vào để mà hưởng thụ rồi sao? Đi luôn vào tội lỗi rồi đọa lạc luôn. Hoặc là còn sống thì luật pháp truy cứu, chết thì đọa luôn vào thú vật luôn. Đó là cái sự nhiễm ô nguy hiểm như vậy. Nhiễm ô sẽ đưa đến tội lỗi, tội lỗi vi phạm pháp luật và tội lỗi trong cái thế giới tâm linh luôn. Cái sự nhiễm ô nó nguy hiểm như vậy và suốt đời ai cũng phải giằng co,
[55:44]chiến đấu giữa hai điều này, giữa sự thanh tịnh và sự nhiễm ô. Ngày nào ta còn chiến đấu, ngày đó ta còn là một con người đàng hoàng. Ngày nào ta không chiến đấu nữa, ta trở thành kẻ tội phạm. Nên trong tâm mình luôn luôn phải có sự chiến đấu. Mà ta cái người tu là người còn chiến đấu quyết liệt và chiến thắng. Khi làm thánh rồi thì ta chiến thắng. Sự thanh tịnh là là chiến thắng. Nên vậy, nhất là những người trẻ tuổi vậy. Người trẻ tuổi cái nội tiết tố nó hoạt động rất là mạnh, cái sự hăng say, cuồng nhiệt nó mạnh. Lúc đó ta rất dễ bị lôi kéo vào những cái trò vui để mà hưởng thụ các cảm giác khoái lạc.
[56:28]Nên cái tuổi trẻ tụi con phải tỉnh táo, sáng suốt vượt qua. Khi ta còn trẻ, ta có buông những lời nói xúc phạm với những bậc thánh thì thế nào tới khi già, phước ta cạn rồi thì ta sẽ làm điều bậy bạ, ta sẽ thua trong cái cuộc chiến giữa thanh tịnh và nhiễm ô. Nhớ như vậy, nó có nguyên nhân. Nên vì thế, người nào mà khi còn sáng suốt thường hay cung kính, ca ngợi các bậc thánh thì người đó suốt cuộc đời này mình giữ được cái cuộc chiến này không bị thua, chưa thắng thôi nhưng không thua, là ta không làm bậy. Cuộc đấu tranh giằng co bí mật trong tâm mình giữa thanh tịnh và nhiễm ô thì ta không bị thua.
[57:14]Ta còn giữ được cái tư cách làm người. Ta chưa thắng vì mình chưa làm thánh nhưng ta không bị thua. Còn người nào lúc còn trẻ mở miệng vung văng, nói bậy nói bạ, kinh kiệu, khoác lác và xúc phạm nhằm các bậc thần thánh, những bậc đáng kính thì một ngày nào đó đến khi tuổi luống, phước cạn, thế nào cũng làm bậy rồi mang tiếng, bị luật pháp truy cứu. Nên bây giờ còn sáng suốt, ta cố gắng mà lễ kính Phật, nhớ như vậy nha, lễ kính Phật, tôn kính các bậc thánh và cẩn thận với các vị ở ngoài tôn giáo của ta. Ta không biết họ là ai, đừng coi thường bậy bạ. Đừng coi thường. Có thể là họ ta không hiểu gì hết về họ, để đó, đừng xúc phạm, đừng nói bậy.
[58:04]Ví dụ như thế này, như đối với tôn giáo bạn, ta có một tôn giáo rất là lớn đó là Ki-tô giáo. Thì Ki-tô giáo họ thờ Chúa Giê-su. Rồi có nhiều người do kỳ thị tôn giáo đã buông những lời xúc phạm Chúa Giê-su thì người đó dù có tu trong đạo Phật, thế nào cũng có ngày làm bậy bởi vì xúc phạm Chúa Giê-su.
[58:27]Những lời dạy Chúa Giê-su rất gần với đạo Phật, không được xúc phạm. Còn những người ở đạo khác mà xúc phạm Đức Phật thì chỉ có một con đường để họ đi thôi: làm thú vật. Chết đọa địa ngục liền. Không đọa địa ngục cũng phải làm thú vật nếu họ xúc phạm đến Đức Phật, hết đường cứu vì. Còn ta, ngày nào còn quỳ xuống trước Phật, lễ kính Phật thì ta vẫn còn cái phước mà chiến đấu trong cái cuộc chiến giữa thanh tịnh và nhiễm ô này nha. Như vậy.
[59:02]Rồi giữa hai khuynh hướng nữa: vị tha và vị kỷ. Bậc thánh thì sao? Vị? Vị tha, còn kẻ xấu ác thì vị? Vị kỷ. Vị kỷ là chỉ lo cho mình, nghĩ tới mình, lợi ích của mình trước, mình phải ăn cho ngon, ngủ cho sâu, mặc quần áo cho đẹp, hưởng thụ nhiều. Vị kỷ. Còn bậc thánh thì nghĩ đến lợi ích của người khác trước, làm sao cho mọi người no ấm trước, mọi người hạnh phúc, mọi người được học hành tử tế, nha, dân ta ai cũng có ăn có mặc, nha, các em bé được đến trường đi học, người già được ấm êm, đó, đất nước ta được phồn vinh, được hạnh phúc. Nhớ câu đó của ai? Đó, của Bác Hồ. Đó, cái con người trong đầu chỉ nghĩ nhiêu đó thôi, gọi là vị tha.
[59:51]Thì ta cũng vậy, trong cái đời sống hằng ngày, ta kiểm tra lại cái tâm mình, mình thường nghĩ về cho cái lợi của mình, hay mình nghĩ cho cái lợi của của cộng đồng? Nhớ như vậy. Ví dụ nè: Chùa ta đây có mới có cái chánh điện hơi đẹp đẹp, phải không ạ? Chứ còn rất nhiều công trình còn xấu, nên khi mà anh Vinh đưa ra cái đề nghị bắt đầu ta phải xây dựng từ từ, cái nhà trụ trì, nhà tăng, rồi tới nhà khách, nhà ăn, rồi tới nhà ni, rồi từ từ các dãy nhà bếp, rồi những dãy nhà cư sĩ. Mỗi khi cư sĩ về đây để tu tập, cả ngàn người ta vẫn phải có chỗ ở, thì phải xây dựng còn từ từ còn nhiều hạng mục lắm.
[1:00:28]Khi mà hiểu ý sư phụ rồi thì bắt đầu anh Vinh tự khởi động làm, anh Vinh tự xoay xở, mặc dù anh cũng lên mạng anh kêu, nên là anh nói thôi sư phụ đừng lo, và anh cũng nghĩ tới cái việc làm chùa. Làm chùa thôi cũng là cái việc công đức chung, nha. Rồi thôi cố gắng ai lo được gì thì ráng mà lo. Hôm nay sư phụ nhắc lại điều này cũng vậy. Sư phụ chết rồi cũng chả giành chùa này, cứ để lại cho nhiều đời sau. Ta tạo ra một cảnh quan, một nơi mà mọi người được tới lui tu tập, đó là công đức rất là rất là lớn. Cho nên cái việc ta xây chùa cũng thể hiện cái tấm lòng vị tha của mình, mình làm cái điều không phải của mình, cái lợi cho mọi người.
[1:01:09]Như vậy đó là cái tiến dần về khuynh hướng của của thánh là như vậy nha. Rồi một cái khuynh hướng nữa là thế này: là giúp đỡ và mưu hại. Bậc thánh thì lúc nào cũng muốn giúp đỡ người khác, còn kẻ xấu ác thì lúc nào cũng muốn mưu hại người khác. Mà cái mưu hại này á nó đòi, chữ mưu tức là gì? Đầu óc tính toán. Tính toán ra gì? Làm cho người khác bị thiệt hại, khổ đau, chết chóc, ly tán, mất mát, là mưu hại. Mà cái này ở trong chính trị nó nhiều lắm. Ở trong các chính trị, tình báo người ta được học về cái này rất là nhiều. Thứ nhất, mình phải học để biết kẻ địch nó âm mưu hại mình như vậy mà mình
[1:01:51]bảo vệ, và thứ hai, mình cũng phải học để biết mình mưu hại lại kẻ địch. À. Và có một số các lực lượng, một số quốc gia chuyên học cái cách để mưu hại nước khác, làm cho các nước khác rất là khốn đốn. Và họ học rất giỏi, bài vở họ nghiên cứu rất là sâu. Hễ một đất nước như vậy, muốn đánh phá nó thì làm sao? Muốn chiếm quyền lực của nó thì sao? Muốn giành hết nguồn lợi kinh tế của nó thì phải mưu hại nó cách nào? Họ có bài có bản có học hết, học rất là kỹ, nên khi họ ra tay rồi, không nước nào chịu nổi, không nước nào chịu nổi. Và cái thế giới vì vậy mà cứ khổ đau. Cứ khổ đau vì có những con người có quyền lực trong bóng
[1:02:34]tối, trong đầu lúc nào cũng nghĩ cách mưu hại nước này, mưu hại nước kia, mưu hại cái lực lượng nọ. Ngay cả chùa Phật Quang ta cũng là một đối tượng bị mưu hại bao nhiêu năm. Năm 2009, nó đánh tan chùa Phật Quang, không còn một hột gạo là như vậy. Ta cũng là một đối tượng, một nạn nhân của những cái loại kế hoạch mưu hại như vậy. Và cái thế giới này nó bất an vì những cái cái đầu óc đó cứ nghĩ chuyện mưu hại người khác. Cho nên đất nước Việt Nam ta vì ta chủ trương đất nước ta là một nhân tố hòa bình cho thế giới, ta bảo vệ thế giới này trong sự hòa bình, ta không mưu hại ai hết. Cái đó, đó là chính nghĩa của Việt Nam, và ta bảo vệ cái chính nghĩa này.
[1:03:18]Hễ nói tới Việt Nam là những con người yêu chuộng hòa bình. Việt Nam chỉ có giúp đỡ, không có mưu hại ai cả. Và ta mang cái chính nghĩa này đi thêm tiếp vài triệu năm nữa với thế giới này, nếu trái đất chưa tận thế thì ta đi tiếp cái chính nghĩa này. Ta chỉ có giúp đỡ chứ không có mưu hại. Ta đi cái con đường làm thánh, chứ không đi con đường của ác quỷ. Đó, biết vậy rồi.
[1:03:48]Rồi giữa hai cái phạm trù: yêu thương và ganh ghét. Thì thánh là người yêu thương, bao la, phủ trùm. Còn kẻ ác quỷ là ganh ghét, ghét người này, ghim người kia. Đó, cái trong cái tâm lý như vậy. Và chúng ta cũng vậy, ta xem cái tâm mình là mình thường hay thương người hay thường hay ghét người. Để ý cái điều đó, ta phân tích điều đó trong tâm mình, vì nó bí mật lắm, bên ngoài không ai biết. Có khi ta cười cười, nhưng mà trong lòng mình ghét người ta, thì cái đó vẫn là đi về phía ác quỷ. Còn ở đây, ta đi về phía hiền thánh thì trong tâm mình lúc nào cũng giữ cái tình yêu thương với mọi người. Và điều này phải kiểm tra. Điều này phải kiểm tra. Vì sao vậy?
[1:04:37]Vì cái ghét rất dễ xuất hiện. Nói mặt nhỏ đó thấy ghét, cái thằng kia thấy ghét. Tức là cái ghét tự nhiên rất dễ xuất hiện. Còn cái: "Ồ, thiệt thấy thương ghê ha, em bé đó thấy thương quá, cụ đó thấy thương quá, ồ dân ở đây thấy thương quá", cái điều đó rất khó xuất hiện. Chỉ những cái bậc cao nhân mới thường hay nói những điều đó trong tâm mình. Ví dụ ta đi với ai đi chơi, rồi cái một người bạn họ đi ngang một cái làng cái xóm, họ cứ khởi lên nói: "Thiệt, dân đây thấy thương ghê nha. Ồ, mấy bé đây thấy thương", ta hiểu người này là người tốt. Nên cũng nhìn một cái cảnh đó, họ khởi lên cái tâm yêu thương thì họ có cái khuynh hướng của thánh.
[1:05:19]Còn ta đi ngang cũng cái xóm làng như vậy, thấy dân như vậy, thấy em bé chơi đùa như vậy, ta chả thấy thương ai cả thì ta không có cái khuynh hướng của thánh. Mà hễ ai mà đâm đâm sấn ngang xe cái ta chửi liền: "Đồ thấy ghét", tức là cái khuynh hướng ghét rất dễ xuất hiện trong tâm ta thì ta thuộc lại là gì? Là gần với ác quỷ. Còn mà gặp cái gì ta cũng thấy thương yêu là ta gần với khuynh hướng của một bậc thánh, nhớ như vậy. Nhưng mà có dễ khởi cái tâm yêu thương lên không? Không dễ tí nào. Không dễ. Cái tâm yêu thương không rèn luyện không khởi lên được. Cái tâm yêu thương phải rèn luyện dữ lắm á.
[1:06:03]Ví dụ như sư phụ cũng vậy, từ hồi nhỏ mình sống có lý tưởng, lúc nào cũng đọc các sách của thánh hiền, lúc nào cũng mơ ước một thế giới đại đồng trong đó con người yêu thương nhau. Từ bé sư phụ đã làm những bài thơ mơ ước về một thế giới mà mọi người yêu thương nhau, từ nhỏ đã như vậy. Nhưng sư phụ lặng yên nhìn lại trong tâm mình vẫn thấy mình chẳng thương ai. Mới ủa, mình suy nghĩ ra được điều đó, nhưng trong trái tim mình nó không thật sự có tình yêu thương. Mặc dù cái lý trí thì nghĩ như vậy, cái ước mơ thì nghĩ như vậy, mà cái tình yêu thương không có, mới lạ, sao kỳ vậy ta? Mới hiểu rằng:
[1:06:45]À, tình yêu thương không phải dễ xuất hiện. Tình yêu thương phải được rèn luyện, vun đắp, nó mới từ từ mà nảy mầm trong tâm mình. Thế là từ đó sư phụ mới bắt buộc mình phải yêu thương. Rèn luyện á, ép mình, buộc mình phải yêu thương. Mới ra lệnh cho mình phải yêu thương, chứ còn không không tự nó không có yêu thương ai. Nói miệng thì hay, viết câu thơ rất hay, nhưng mà trong tâm chả yêu thương ai. Sau đó bắt buộc mình phải thương, phải ngồi trầm ngâm, suy nghĩ, tưởng tượng. Đến khi gặp đạo Phật rồi thì mình mới có cái phương pháp quán từ bi là trải lòng yêu thương, là buộc mình phải yêu thương.
[1:07:24]Cho nên đó là làm cho sư phụ mới tâm đắc cái câu thơ của Tố Hữu á: "Tôi buộc hồn tôi với mọi người, để tình trang trải khắp nơi nơi. Để đời tôi với bao hồn khổ, gần gũi nhau thêm mảng khối đời", nhớ mang máng đại khái câu thơ như vậy. Tôi đọc thấy thế đó: "Ủa, ông Tố Hữu này ổng hay vậy ta?" Đúng như vậy, đúng đây là con đường mà người ta tu hành là người ta đi con đường này: "Tôi buộc lòng tôi với mọi người", có một sự ép buộc, chứ không phải khi không đâu. Cái buộc nó làm cái gì nó, ổng buộc là ổng cột, còn cái chữ buộc mà sư phụ nói là ép buộc. Hai cái buộc nó khác nhau nhưng nó gần gần. Mà "Tôi buộc lòng tôi với mọi người để tình trang trải khắp muôn nơi".
[1:08:03]Vì vậy ở đây sư phụ cũng vậy, phải buộc mình phải thương mọi người, mà phải rất nhiều năm vậy rồi từ từ từ từ nó mới có một chút. Như ngày hôm nay như vậy, ngày hôm nay sư phụ đã 70 rồi mà cái tình yêu thương cũng mới có chút xíu chứ chưa được nhiều. Nhìn cái mặt biết liền thấy không ạ? Nhìn cái mặt vẫn còn xấu là vậy đó, vẫn còn xấu. Chứ cái người mà từ bi gương mặt họ đẹp lắm, họ đẹp như anh Vinh vậy đó, mặt đẹp long lanh đó. Còn nhiều quá.
[1:08:37]Còn nhiều cái tính chất giữa thánh và phàm. Mệt chưa? Quý Phật tử mệt chưa? Buồn ngủ chưa? Chưa. Thôi nói một điểm nữa nha, rồi nghỉ ha. Nó có hai cái phạm trù nữa là trí tuệ và gian trá. Bậc thánh thì trí tuệ, còn kẻ xấu ác thì gian trá. Hai cái đều giống nhau là bộ não phải hoạt động rất là tinh vi, rất là mạnh. Ta hoạt động mạnh ta mới có trí tuệ, ta hoạt động mạnh ta mới có cái gian trá. Nhưng mà cái trí tuệ nó khác với cái gian trá là gì? Cái gian trá là nghĩ cách này, nghĩ cách kia để làm lợi cho mình và hại người khác. Còn cái trí tuệ là nghĩ cách này, nghĩ cách kia để bảo vệ cho cho mọi người, bảo vệ cho đất nước.
[1:09:35]Ví dụ bây giờ nói hai bên đánh nhau. Ví dụ bây giờ nói là mình với kẻ giặc đánh nhau. Cái đầu mà suy nghĩ mưu mô giống hệt nhau, đúng không ạ? Ai cũng phải mưu tính. Ai cũng phải mưu tính. Mưu sâu, kế hiểm đều phải có hết khi mà đánh trong chiến tranh. Nhưng mà đằng sau của cái một người mà họ giữ gìn, bảo vệ đất nước á, trong chính nghĩa thì ta gọi là trí tuệ vì nó có một cái màu trắng sáng của cái đạo đức, chính nghĩa. Còn cái người mà đi xâm lược á thì đằng sau nó là bóng đen của tội lỗi, xấu ác, mưu hại, tranh giành, tham lam. Nó khác nhau. Nhưng mà hai cái đều giống nhau là đều phải khôn ngoan cả, đều phải rất khôn ngoan.
[1:10:20]Nên bậc thánh là không bao giờ có chuyện ngu nha. Bậc thánh rất là trí tuệ. Cho nên ai nói tu thánh rồi thôi buông đi, bỏ đi, đừng làm gì nữa, cái đó không phải thánh. Bậc thánh là bậc có trí tuệ, nghĩ ra được đủ chuyện, đủ kế hoạch hết. Nhưng tất cả những kế hoạch đó đều là gì? Có lợi cho cộng đồng, cho mọi người, cho đất nước, cho nhân loại. Còn kẻ xấu ác thì cũng nghĩ ra đủ thứ chuyện, cũng rất khôn, nhưng mà để lợi cho phần mình, lợi cho phần mình và làm hại cho người khác, làm gieo đau khổ cho người khác. Đó. Còn bậc thánh thì tìm mưu tìm hạnh phúc cho cho mọi người, mặc dầu cả hai đều khôn như nhau.
[1:11:09]Nên vì thế, cái người tu trong đạo Phật là càng tu càng phải khôn ra.
[1:11:18]Hoặc là trên con đường của thánh đạo phải có đầy trí tuệ, chứ không phải con đường thánh đạo là con đường trống rỗng, không có gì ở trỏng. Tâm thì thanh tịnh, không nhiễm ô, nhưng trong cái tâm mà thanh tịnh không nhiễm ô đó phải đầy khôn ngoan, trí tuệ thì mới làm được nhiều điều ích lợi cho cuộc đời này. Còn bây giờ ông thầy đó ổng hiền quá, rồi cái chùa ông thầy ổng hiền ghê, ổng hiền, ổng hiền đến nỗi ổng cũng không làm gì hết trơn. Lượm rác ổng cũng không biết lượm thì ông thầy đó có lợi cho cuộc đời không? Không. Thì như vậy đạo Phật có lợi cho cuộc đời không? Không. Chỉ khi nào ông thầy đó ổng hiền
[1:12:00]nhưng mà ổng đã tạo ra rất nhiều cái việc công ích cho cuộc đời, cho xã hội. Ta đến đó nghe ổng nói những lời khuyên sâu sắc. Những lúc ta bế tắc, ta tuyệt vọng, ta đau khổ, đến, thầy luôn luôn có những lời khuyên xác đáng, giúp cho ta vượt qua cái khó khăn của cuộc đời thì ta mới đến chùa nữa chứ, phải không ạ? Và ta đến chùa ông thầy ổng dặn ta, ổng bày ra hết chuyện này, ổng bày ra tới chuyện kia cho ta làm. Ta theo ổng ta rất vất vả, cực khổ. Ổng bắt ta làm hết chuyện này tới chuyện, ổng bắt ta phải thương người, ổng bắt ta phải giúp người, ổng bắt ta phải đi dọn rác, ổng bắt ta đi trồng cây,
[1:12:37]rồi ổng bắt ta làm đủ thứ chuyện cực khổ có lợi cho cuộc đời. Nhưng mà rồi ta không thể bỏ ổng được, vì sao vậy? Bởi vì những điều ông làm, ổng bắt ta làm cực khổ nhưng rõ ràng làm cho ta hạnh phúc. Ta càng vất vả theo ổng chừng nào, ta cảm nhận cuộc đời mình càng hạnh phúc chừng nấy.
[1:13:01]Và một cái người mà bày ra đủ thứ chuyện phải là người khôn ngoan. Nên tu hành là thanh tịnh, hiền lành nhưng rất là khôn ngoan. Một bậc thánh là một bậc trí tuệ chứ không phải bậc thánh là hổng có biết gì, nhớ như vậy. Nên ta có hai khái niệm: trí tuệ và gian trá. Bậc thánh là một bậc rất trí tuệ, còn kẻ xấu ác thì rất gian trá, dù cả hai đều khôn như nhau, nhớ như vậy. Hôm nay thôi thời gian đã hết thì chúng ta vô tình có khóa thiền trùng với ngày Quốc khánh làm cho chúng ta cũng điểm qua lại cái lịch sử hào hùng, phải nói là khổ đau, vất vả của dân tộc mình. Nhưng đi qua nước mắt, đi qua máu lửa,
[1:13:48]ta thắp sáng lên cái chính nghĩa của người Việt Nam. Và ta sẽ tiếp tục mang cái chính nghĩa này đi trên đoạn đường dài, đồng hành với thế giới này và chỉ luôn luôn làm lợi ích cho thế giới này. Đó là người Việt Nam. Hôm nay ta cũng nói về cái khoảng cách giữa phàm và thánh vì ta có cái cảm xúc từ cái câu sấm ký của Nam Đàn nha: "Đụn Sơn phân giới, Bò Đái thất thanh thì Nam Đàn sinh thánh", là như vậy. Thank you for listening.