[1:31]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa quý thầy cô, kính thưa quý Phật tử, hôm nay là ngày mùng ba Tết, quý Phật tử cứ theo cái truyền thống ta đi chùa lễ Phật để
[1:50]dành cái ngày vui, cái ngày thiêng liêng về cho cho mái chùa, cho Đức Phật, cũng để cầu nguyện cho gia đình, gia quyến ta được mọi điều tốt lành. Còn đối với Phật pháp thì cái ngày đầu xuân như thế này là cái ngày vui mà ta lại hướng về Tam Bảo thì có nghĩa là trong cuộc đời của ta ta đã biết đặt cái cái tâm đạo lên cao, không coi cái những chuyện lạc thú, trò chơi giải trí tầm thường của cuộc đời là quan trọng nữa. Những cái ngày mà mọi người phải giải trí á, phải vui, phải tìm điều vui mà người ta đi tìm cái gì thì mình biết bản chất của con người đó. À con người ta hay lấy cớ để mà bộc lộ cái bản chất của mình ra.
[2:48]Ví dụ như ta gặp người hỏi sao anh uống rượu mà say sưa lướt khướt nằm té ngoài đường vậy? Nói tôi buồn quá. Nói anh buồn chuyện gì? Tại người yêu tôi phụ bạc tôi, thấy người ta giàu bỏ tôi mà bỏ, quên lời hẹn ước ngày xưa, giờ buồn quá thôi tôi đi uống rượu, nó say quên đời. Cái lát mình thôi mình đỡ ổng nó vô trong lề đường mình đi tiếp tới chùa, gặp cái ông thầy mới xuất gia cũng buồn buồn, nói: "Sao thầy đi tu mà thầy buồn vậy?" Nói: "Thầy sao thầy đi tu?" Nói: "Tôi buồn quá." "Sao mà buồn? Đi tu rồi sao buồn?" Nói: "Tại người yêu tôi cũng bỏ tôi cho nên tôi đi tu." Tức là hai người cái nguyên nhân giống hệt nhau là vì người yêu bỏ
[3:32]nhưng một người thì đi uống rượu, còn một người đi tu, nghĩa là làm sao? Như vậy có phải là hễ người yêu bỏ là phải đi uống rượu không? Có phải không? Không. Rõ ràng có người vì người yêu bỏ đi tu. Nhưng mà có người là là là người yêu bỏ đi uống rượu. Như vậy cái việc mà người yêu bỏ không phải là nguyên nhân, mà nguyên nhân thật sự là cái gì?
[4:00]Là cái gì ở trong lòng mình, cái bản chất con người mình. Thực sự là cái ông này ổng ham uống rượu, ha. Nào giờ có người yêu, người yêu cứ giả vờ phải làm cho tốt đó để cho người yêu, gia đình người yêu chịu. Đến khi người yêu bỏ rồi cái lấy cớ buồn, cái mừng quá chạy đi uống rượu luôn. Còn cái người kia nào giờ là có tâm đạo, ham đi tu, nên cái sẵn dịp người yêu bỏ cũng lấy cớ buồn cái chạy tuốt vô chùa tu luôn. Thì ra cái bản chất của họ. Cho nên là người ta chỉ lấy cái cớ thôi. Bây giờ cũng vậy, cái ngày đầu năm mới là ngày mà mọi người buộc phải vui, vì cái truyền thống bắt buộc ta phải vui,
[4:38]cái tập quán bắt buộc ta phải vui, cái văn hóa xã hội bắt buộc ta phải vui. Vì đó là cái mùa vui, nếu ta không vui, ta có lỗi với mọi người. Ai cũng phải vui và phải được niềm vui chung quanh. Nghĩa là đi đến đâu ta cũng chỉ thấy tiếng cười, lời chúc tụng, rồi bao lì xì, rồi những cái ánh mắt nhìn thân thiện. Đó là cái đạo lý, cái truyền thống, cái văn hóa bắt buộc ta phải như vậy, ta không được làm khác. Ta cũng được hưởng cái không khí đó và ta cũng cho cái điều vui đó lại cho cho mọi người, đó là bắt buộc thì điều đó rất là tốt. Nó như là một cái lời dạy không lời của tổ tiên ta để lại. Nhưng mà khi mà cái quy định của truyền thống văn hóa bắt buộc ta phải
[5:23]vui thì mỗi người sẽ tìm vui một cách theo cái bản chất của mình. Có người nói rủ nhau: "Ờ mấy nay mấy ngày Tết lại nhà tao đánh bài chơi mày, đánh bài với uống rượu. Chớ mấy ngày nay phải vui, vô xả láng." Còn cái người nói: "Ơ mấy ngày Tết lên chùa Phật Quang nghe giảng pháp nha, vui lắm." Hai khác nhau. Vậy là cái Tết hoặc là cái niềm vui nó không phải là cái cớ, mà thật sự chính là cái bản chất của tâm hồn ta nó hiện ra và nó vịn vào bất cứ cái cớ nào nó nắm lấy được. Cho nên trong ngày Tết ngày vui thế này có người ra ngoài trải cái sòng bầu cua cá cọp đánh ngoài đó. Người rủ nhau không làm gì cứ trải bài ra mà đánh cho hết ngày, gọi đó là vui.
[6:10]Một bên thì lon bia, trước mặt thì xấp bài rồi một đống tiền lẻ, cái sát phạt nhau thì đánh không ăn thua lớn, nhỏ nhỏ thôi nhưng mà gọi đó là vui. Không biết gì nữa, không còn hiểu ra được, không còn tìm thấy một cái gì vui hơn nên chìm luôn trong cái cái bộ bài. Còn có người thì nói: "Vui quá", cái rủ nhau đi ra ngoài công viên tham dự những trò chơi, rồi ngắm mọi người, ngắm hoa, ngắm cảnh đi tới đi lui thì thôi người này cũng khá hơn chút, nhưng mà số một, số một tuyệt vời nhất vẫn là làm sao? Vui quá cái làm sao? Đi chùa, đúng. Đó, cái người mà vui quá rồi không biết làm gì, đi chùa, đó là người số một trên cuộc đời này. Vậy là ai? Người đó là ai?
[6:57]Nên khi cái hạnh phúc quá, vui quá ta lại nghĩ đến Phật, ta nghĩ đến sự tu hành, ta nghĩ đến giáo pháp thì vì cái chất thiện ở trong tim ta nó là như vậy. Nên có người khác lấy cớ vui để quậy, còn ta lấy cớ vui để tu. Cái người này cái chất thiện trong lòng rất là nhiều và người này có cái cơ may sẽ sớm được xuất gia. Cho nên những ai mà ngày Tết đi chùa là sẽ có cơ may sớm được xuất gia. Nếu bây giờ mà xin thầy cạo tóc, thầy sẽ hứa khả liền. Sao thầy nói câu này rồi làm lơ hết trơn vậy kìa?
[7:40]Hôm nay nhân cái ngày đầu xuân, thì theo cái lệ của chùa Phật Quang, thầy sẽ giảng từ sáng mùng một đến sáng mùng sáu. Cứ 9:00 thầy đều giảng như vậy, tới mùng sáu rồi chùa hết Tết để trở lại công việc tu học bình thường. Thì hôm nay mùng ba, thì cái bài đạo lý thầy chia sẻ hôm nay là bài Điều Thiện Hoàn Hảo. Điều thiện hoàn hảo. Điều thiện nghĩa là gì? Mà thiện nó là gì? Nghĩa là thế này, là ta sinh ra trên đời khi lớn lên có chút nhận thức thì
[8:21]tự nhiên cái xã hội quy ước buộc ta phải sống tốt lành với nhau.
[8:28]Xã hội buộc như vậy. Có thể con người đó không tốt, nhưng phải giấu cái xấu của mình lại mà bày cái tốt ra để sống với mọi người. Vì trên cái bề mặt xã hội này người ta chỉ giao dịch với nhau bằng cái điều thiện, chứ không cho phép đem cái điều ác để giao dịch, để cư xử với nhau. Cấm! Đạo lý cấm và luật pháp cấm. À phép lịch sự cấm, văn hóa cấm, không được đem điều ác để đối xử với nhau. Nên nếu ai mà đem điều ác để đối xử với nhau một lần hai lần thì được, nhiều lần quá rồi người đó sẽ bị loại khỏi cuộc đời, loại khỏi xã hội này. Loại khỏi xã hội bằng cách gì? Hoặc là nếu luật pháp nghiêm minh họ phải bắt người
[9:14]đó đem giam, vì người này không ở đời được. Còn hoặc là nếu cái xứ mà không có luật pháp nghiêm minh thì không ai chơi với người đó nữa. Rồi hễ gặp ai người ta cũng tránh mặt hết. Ừ mà nếu mà anh hung hãn thì người ta đánh lại liền. Người ta phải tự vệ, đánh lại liền. Nên cái người mà sống ở đời, nó thành một cái quy định mặc nhiên từ ngàn xưa ở trong xã hội và trong luật pháp, người ta chỉ được quyền đem cái điều thiện để bày tỏ, giao dịch với nhau. Cũng giống như là muốn mua bán ta phải có tiền, à ta phải có tiền, có vàng là vàng thiệt, tiền thiệt, chứ ta không được mà đem tiền giả, vàng giả hoặc là đem gạch ngói mà đòi đem đi mua đồ, mua gạo thì không có.
[10:04]Chỉ được đem tiền, đem vàng vì nó là cái phương tiện để để mua bán, để trao đổi. Thì cũng vậy, cái điều thiện cũng là cái phương tiện để con người sống với nhau, nó là bắt buộc. Nghĩa là ta phải nói thì nói lễ độ, phải ngọt ngào, nói phải nói thật, không có nói dối, không được chửi mắng, hạ nhục người khác. Rồi đó là lời nói, còn trong cái hành động thì giúp được thì giúp chứ không được đánh, không được giết, không được trộm cắp, không được hại nhau và vân vân. Thì lái xe thì lái đi đúng luật nghiêm chỉnh và mua bán thì phải giữ chữ tín, vân vân. Tức là những cái quy ước về điều thiện như vậy nó tràn ngập hết cuộc đời.
[10:49]Và ai để có thể gọi là sống tốt, sống đẹp trên cuộc đời này là phải cư xử theo điều thiện. Thì cái việc mà cư xử theo điều thiện như vậy, nó khiến nó quy định vào tâm hồn của ta và ta phải trở thành một người thiện chứ không được phép trở thành một người ác, là ai cũng hiểu điều đó hết. Lớn lên xã hội lần lần đều phải hiểu như vậy, bất cứ xã hội nào. Tuy nhiên cuộc đời chúng ta sinh ra có phải chúng ta đã tự nhiên mà thánh thiện, thuần thiện hết chưa ạ? Chưa, phải không? Ta vẫn còn điều xấu trong tâm, vẫn còn điều ác trong lòng mình. Nghĩa là ta vẫn còn nóng giận, khi giận lên vẫn muốn chửi mắng, vẫn muốn đánh đập người khác.
[11:34]Ta vẫn còn gian tham, nhiều khi thấy lợi vẫn muốn vơ về phần mình, thậm chí dùng đến thủ đoạn, lừa đảo, trộm cắp, vân vân. Đó, nghĩa là trong tâm mình vẫn còn tồn tại những điều ác ở trong. Nhưng mà vì cái xã hội quy định điều ác không được đem ra để giao dịch, giao tiếp, cư xử với nhau, nên ta nén lòng, ta giấu cái điều xấu của ta trong tâm lại. Nhưng mà giấu thì giấu, nhưng có những người cũng đã bộc lộ ra, đã vi phạm, rồi bị lên án, bị kết tội, vân vân. Còn những người nào mà kềm chế được thì sống có thể không vi phạm, được gọi là người tốt ở trên cuộc đời này. Thì cho người tới khi chết không thấy làm điều gì lầm lỗi,
[12:21]thì ta tạm gọi đó là người thiện, mà không chắc tí nào nha, không chắc. Vì sao? Vì điều ác vẫn còn nhưng mà được kềm chế. Nên cái hay của đạo Phật là ta tu làm sao ta đi tìm cái điều ác trong tâm diệt cho hết luôn, chứ đừng có để cái điều ác nó cứ... đó là mình cứ phải kềm chế rất là mệt. Như bây giờ mấy cái vị mà lớn tuổi rồi, đến cái tuổi mà làm ông làm bà, mình trở thành cái mẫu mực cho con cháu nó nhìn, nhưng mà trong tâm thực sự điều ác vẫn còn chứ chưa có hết. Nhưng mà chỉ có cái là mình có cái phước gì đó khiến mình kềm chế nó lại được. Đáng lẽ phải chửi, thôi mình kềm, nhịn không chửi.
[13:03]Thì cái kềm đó, đó là cái cái bản lĩnh của một người mà lớn tuổi. Hoặc là thấy sắc đẹp, thì đáng lẽ phải mê, nhưng mà mình lớn tuổi rồi, kềm chế lại bỏ qua không mê nữa. Chứ cái mê nó vẫn không hết, nhưng mình kềm chế được thì cái người này vẫn là người có cái bản lĩnh của cái người mà mà lớn tuổi. Nên được người ta nể nang, người ta kính phục. Còn cái người nào mà không kềm chế được, lớn tuổi rồi mà vẫn bộc lộ ra cái tham sắc, cái tham tiền, cái nóng giận, cái ích kỷ thì bị người đời họ coi rẻ. Người đó không có đáng là một người trưởng thượng, lớn tuổi mẫu mực giữa cuộc đời này. Và ta thấy rằng cái cái thiện nó là một cái
[13:49]quy định mặc nhiên của toàn xã hội này. Đó, vì bỏ qua cái điều ác thì ta hiểu một điều, con người ta phải sống làm sao cho thiện, đừng có sống ác. Đó là cái thứ nhất, nhưng mà với cái người mà có cái trí tuệ,
[14:08]có lý tưởng, thì cái gọi là thiện vẫn chưa đủ. Mà người này lúc nào cũng muốn vươn tới cái điều thiện hoàn hảo. Phải làm sao sống cực kỳ tốt với mọi người chứ không phải chỉ là tốt sơ sơ. Như nói câu này nói: "Ờ, tôi sống ở đời tôi không hại ai, rồi, thôi vậy được rồi." Thì đó là cái câu nói dành cho cái người trung bình, tầm thường thôi. Chứ còn nếu người có trí tuệ thì họ không thỏa mãn với cái câu nói rằng là sống không hại ai, không có. Họ phải buộc mình là hễ sống trên đời là phải sống giúp đỡ được mọi người một cách tự nguyện, dành nhiều thời gian làm việc thiện mà giúp đỡ mọi người. Ngoài những công việc mà ta phải bươn chải mưu
[14:56]sinh rồi ráng làm nhiều cái điều thiện mà giúp mọi người thêm, chứ cái mưu sinh là chưa đủ. Thì cái người, cái khác nhau giữa cái người mà tầm thường và người có trí tuệ là chỗ này. Cái người tầm thường, sống thấy mình không hại ai, vậy là được rồi. Nhưng mà cái người có trí tuệ rồi họ không có chấp nhận, họ đòi họ phải mỗi một ngày một một hoàn thiện hơn, tốt hơn cho tới cái mức độ mà thánh thiện, chứ không có chấp nhận cái cái không làm điều xấu, mà phải tốt và tốt mãi tốt mãi lên cho tới cực kỳ thánh thiện. Đó, nên ở chỗ này, hôm nay ta nói cái bài nói này là ta nói dành cho những người có trí tuệ lớn, chứ bài này không nói dành cho những người mà sống bình thường.
[15:44]Cái hôm nay cái bài nói chuyện này, hễ cái người nào bình thường sẽ không thích nghe bài này. Người nào mà nghĩ rằng mình sống trên đời, thôi không làm điều gì xấu là được rồi thì người đó không nghe bài giảng này, không cần nghe bài giảng này, có thể nhắm mắt ngủ hoặc đi chơi được. Còn người nào mà muốn nghe bài này thì phải là người có trí tuệ, có lý tưởng, có đạo đức sâu dày. Không chấp nhận một cái điều thiện vừa vừa, một cái tốt vừa vừa, mà buộc mình phải tìm cho ra cái điều thiện hoàn hảo. Cái gì còn thiện hơn nữa, tốt hơn nữa cho tới chí thiện, cho tới tột cùng của điều thiện thì mới thỏa mãn.
[16:25]Và cái mà hướng về cái điều thiện cỡ nào là là đánh giá trí tuệ, nghị lực, lý tưởng và căn cơ của ta. Hễ cái người mà căn cơ tầm thường thì không bao giờ mơ ước, nghĩ tới một cái điều thiện hoàn hảo, mà chỉ muốn sống vừa vừa được rồi. Thôi giờ là mình đi chùa, mình lạy Phật là được rồi, cầu Phật cho mình thôi, cơm đủ ăn, áo đủ mặc là được rồi thì người đó không nghe được bài này. Còn người nào mà quỳ trước Phật á, mà quỳ Phật nói, quỳ trước Phật xin thế này: "Nói xin Phật cho con yêu thương được hết tất cả mọi người." thì người đó nên nghe bài này. Vì bài này dành cho những người mà ước mơ lớn,
[17:03]lý tưởng lớn, trí tuệ lớn, muốn đi tìm cái điều thiện cùng cực, hoàn hảo. Vậy ai là người như vậy, giơ tay lên cho thầy mừng. Ai là người mà ước mơ lớn như vậy, giơ tay lên cho thầy mừng. Nha. Nên là thôi, trước cái giây phút này thì thầy không biết, nhưng mà ngay cái giây phút này thầy kêu gọi mọi người đừng bao giờ chấp nhận một cuộc sống tầm thường với những điều thiện nho nhỏ. Nha. Uổng sống làm người thì thôi, chưa biết Phật pháp thì thôi, nhưng mà đã làm được một con người có đầy đủ căn lành, đã có có duyên biết được Phật pháp thì không bao giờ chấp nhận cái điều thiện be bé, phải phấn đấu làm sao trong cuộc đời mình
[17:48]vươn lên để đạt được những điều thiện hoàn hảo trên đời này. Đồng ý với thầy không ạ? Đồng ý nha, ráng. Thì coi như là đây là một cái ước mơ đẹp vào ngày đầu năm Quý Tỵ, ta không chấp nhận những điều thiện be bé mà phải cố gắng vượt lên đi tìm cái điều thiện hoàn hảo. Ừ. Thì cái điều thiện hoàn hảo là có phải là mình đem hết tiền, bán hết nhà ra để mà đi bố thí không? Phải không ạ? Có một lần đó cái thầy nghe câu chuyện cái của một người, một chị bạn cũ. Thì lâu rồi mấy chục năm rồi thầy đi tu rồi thì thầy không có gặp lại, nhưng mà nghe qua trung gian. Thì cái chị bạn chị không có cũng không phải
[18:35]là khá giả gì, là cũng buôn gánh bán bưng. Nhưng mà chị cứ khát khao rồi sao làm được nhiều cái việc phước, ừ, mà tiền thì không có nhiều. Cái một lần đó chị bán ở chợ thì có cái ông sư, ông thầy đó tới chợ để vận động quyên góp, nói là để cất chùa hay làm cái Phật sự gì đó. Và sẵn cái tánh của chị cũng thích là là làm phước, mà lại chị đang không có tiền. Cái lập tức cái chị đi một loạt các gian hàng, chị vay đâu hơn một trăm mấy triệu, hai trăm triệu, cúng cho ông thầy cái rẹt để ông thầy về làm cái Phật sự gì đó. Và sau đó thì do chị vay nóng, vay nguội gì không biết, đến khi mà lãi nó đẻ ra quá chừng và chị bỏ nhà trốn đi mất luôn, không có phước.
[19:24]Còn cái ông thầy đó hỏi ra chính là lừa đảo, không hề lấy tiền về làm Phật sự gì cả. Sở dĩ thầy kể câu chuyện này để mọi người nghĩ thế này: ta làm phước lớn không phải là mình liều mạng... Để mà bố thí hay cúng dường mà vượt quá khả năng của mình. Đó, mà bố thí lại sai đối tượng, không nắm chắc ông thầy đó ở đâu tới, ổng làm việc gì, mình đã kiểm soát biết chắc chưa? Cứ nghe nói là trong tâm cứ ham làm phước, ham làm phước, cuối cùng là làm sai đối tượng, rồi làm quá sức chịu đựng của mình. Phước không có mà nợ thì chồng chất, cuối cùng phá sản, trốn nhà đi mất luôn, đến bây giờ không biết đi đâu.
[20:10]Đó là một cái đó, nhắc cho ta một câu chuyện và như vậy cái điều thiện hoàn hảo nó không phải là một sự liều mạng, nó không phải là một sự liều mạng mà nó có một cái soi xét, có cái trí tuệ trong đó để ta làm điều thiện gì là chính xác, không bị lầm thì mới có phước, phước mới tăng lên từ từ, từ. Cho nên ở đây, cái điều thiện hoàn hảo, thứ nhất là không phải là làm
[20:42]quá nhiều mà làm vượt sức của mình. Đó không phải là điều thiện hoàn hảo. Ví dụ bây giờ, hôm nay quý Phật tử lên chùa, ở trong túi mình nghe mình à đem theo 500.000 đi xe, cái tự nhiên có người xúi nói mình phải bố thí Ba La Mật, có bao nhiêu phải cúng hết, cúng hết. Cái nghe nói, ủa có cái vụ bố thí Ba La Mật là cúng hết hả? Thôi móc hết 500.000 cái... bỏ cúng vô thùng phước xương. Thì không biết có phước không biết, à, nhưng mà sau đó cái không có tiền xe đi về, đi nhờ xe ai cũng không được. Rồi cái không có tiền, đi vay mượn xin lạ không biết cái đi bộ, đi bộ về tới nhà thì sau đó bệnh 5 tháng, đi phơi nắng. Như vậy có phước không ạ?
[21:28]Không, nó rất sai. Nên cái người ta nói mình bố thí Ba La Mật không phải là cứ dốc hết, làm hết mà gọi là Ba La Mật, không phải như vậy. Ừm, rồi có một cái cô Phật tử thì hỏi nha, lúc này gia đình sao rồi? Nói dạ con bố thí Ba La Mật. Cái Phật tử hiểu không? Nghĩa là thế này, cổ có ông chồng có bồ, mới đầu cổ giận, cổ ghen, cái sau cái cổ lên chùa cổ ở rồi cổ hết ghen, hết giận, cổ nói thôi cho ổng luôn, bố thí ổng cho, ổng theo bồ ổng cho luôn, không giận nữa. Thì cái đó đúng là bố thí Ba La Mật thiệt đó. Không cần nữa. Cái đó không cần nữa, mà khỏi phiền lòng, khỏi bận tâm, như trút được một gánh nợ, cái đó bố thí Ba La Mật thiệt ạ.
[22:14]Nhưng mà không có nghĩa là mình bỏ bê gia đình con cái. Nếu mình còn trách nhiệm thì vẫn phải, phải có trách nhiệm. Nên ở đây nói cái điều thiện hoàn hảo là không phải ta, ta, ta bố thí hay cúng dường mà làm quá sức của mình. Vì sao? Vì cái phước nó chưa trở lại, mà chưa chắc có phước ạ. Phước chưa trở lại mà cái nợ thì mình gánh. Đây là điều cực kỳ nguy hiểm, không được phép. Do đó, không cần phải nhiều mà là đúng người, đúng việc, đúng lúc và vừa sức. Đúng người, đúng việc, đúng lúc và vừa sức nghĩa là sao? Nghĩa là sao? Ví dụ, cái có một người bị à tai nạn xe, mất máu quá chừng. Lúc đó mình là người tốt bụng, mình đem họ vô bệnh viện giùm, chứ cũng chả bà con gì.
[23:08]Thấy người ta bị ngã xe ngoài đường, cái mình sẵn phương tiện mình chở vô bệnh viện. Thì mình đang chờ coi cái người thân nhân tới để chăm sóc cho họ. Mình lục cái giấy tờ, cái điện thoại họ đã bấm đi gọi người thân. Thì người thân liên lạc được rồi mà ở xa chưa tới kịp, thì bác sĩ mới la lên: Bây giờ ai cho máu đây? Người này mất máu nhiều quá, hỏi máu gì? Máu B, máu gì đại khái. Cái cái mình thấy mình cũng máu B, là nói à tôi máu B. Cái ông này, ông này cần tới 3 lít máu. Mà máu người mình được có 3 lít rưỡi à. Cái mình nghe nói là bố thí Ba La Mật á, làm điều thiện hoàn hảo, nói thôi rút hết luôn cho rồi.
[23:45]Như vậy đó có phải điều thiện hoàn hảo không? Tại cái người kia có thể sống nhưng mình phải sao? Chết liền. Mà hai người sống không biết ai có lợi. Nhớ điều đó nha. Hai người sống không biết ai có lợi. Thì có cái câu chuyện tức cười lắm. Đâu bên Mỹ á, có một con chó nó rớt xuống cái hồ nước, mà cả cái đoàn cứu hỏa tới kéo nó lên, mà trong đó có ông lính cứu hỏa suýt chết luôn. Lúc đó người ta phải để ý, chết một con chó với chết mạng người cái nào mới là... đáng sợ? Chết người mới là đáng sợ, phải không ạ? Cho nên, cứu một con chó an toàn nó không phải điều thiện hoàn hảo mà nếu mà mình thiệt hại về con người, nó không phải, lúc đó phải cân nhắc.
[24:29]Rồi bây giờ vậy. Nhưng có trường hợp ta hy sinh mạng sống mình cho một người khác, nếu ta biết cái người đó sống có lợi hơn mình sống, có lợi cho đời hơn, hy sinh liền chẳng sợ, thì đó là bố thí Ba La Mật, đó là điều thiện hoàn hảo. Ví dụ nếu chết vì Phật, mình sao? Chết liền không suy nghĩ, phải không ạ? Đó, nếu được như vậy mà sự thật thì Phật không cần mình chết giùm. Nếu vậy, nhưng mà nếu trên đời này vậy, có những cái người tốt mà ta hy sinh cho họ thì cái chết đó đúng nghĩa. Ví dụ như Lê Lai mà cứu Chúa, khi mà Lê Lợi bị quân Minh bao vây rồi không còn đường, thì lúc đó là mọi người bí hết rồi.
[25:10]Lúc đó hiến kế thì Nguyễn Trãi nói chỉ còn một cái kế duy nhất thôi, là có một người nào đó chịu chết thay cho Chúa công, tức là vua thay cho vua Lê Lợi. Và Chúa công còn sống mới còn lãnh đạo cuộc kháng chiến của nhân dân mà giành độc lập cho dân tộc. Chứ còn nếu Chúa công mà bị bắt chết rồi thì cuộc kháng chiến trong nhiều năm qua coi như là đổ sông đổ biển hết. Bao nhiêu máu xương trở thành vô nghĩa. Chúa công phải sống thì máu xương bao nhiêu người đã đổ xuống những năm trước mới có giá trị. Bây giờ ai là người chết thay cho Chúa công để phá cái trận thế này? Thì Lê Lai đứng lên xung phong đi.
[25:48]Nhớ là thời đó chưa có internet, cho nên cái mặt của Lê Lợi không có đưa lên mạng, cho nên là quân Minh cũng thực sự không biết Lê Lợi mặt méo tròn như thế nào. À, lúc mà nhìn nhau chỉ thấy cái áo thôi, hễ ai mặc áo sang thì người đó là chúa, còn ai mặc mà bèo bèo như thầy đây thì người đó là tớ, vậy thôi. Nên nhờ thời đó chưa có mạng nó đỡ lắm, chứ thời nay là thua, thời nay là bó tay, thời nay đụng chút đưa hình lên mạng mà nhiều khi nó ghép 3 4 người vô trong một cái hình nữa thì rất là mệt. Nên cái Lê Lai xung phong lên cái thay áo, mặc áo mà làm cho đẹp, rồi cắt một con đường, xong đi với cùng vài người, 7 8 người nữa chạy cắt một
[26:29]con đường đi để kéo cái sức hút, kéo cái quân Minh đi về hướng đó. Khi mà quân Minh nghe tin là có một người vừa vượt cái cái chiến tuyến bao vây, đánh phá, bị họ đánh vào cái chỗ mỏng nhất. 7 8 người đi theo cũng là những dũng sĩ rất là giỏi, đánh giết được rất nhiều người để cắt vượt qua, thì quân Minh ùn ùn ùn ùn phất cờ lệnh, dồn lại để bao vây giết cho được, thì có một điểm hở nhỏ, Lê Lợi và cái quần thần quan trọng luồn qua cái cái kẽ hở nhỏ đó trốn thoát luôn. Rồi nhờ như vậy mà Lê Lợi còn sống để lãnh đạo cuộc kháng chiến. Thì Lê Lai trong trường hợp đó, hy sinh mạng mình để cứu Chúa là việc làm rất là đúng, đời đời được ca ngợi.
[27:12]Nhưng mà còn nếu ta thấy cái tay nó nó nghiện ma túy rồi cái nó bị HIV, tội nghiệp quá, cái mình rút hết máu cho nó để nó sống rồi mình chết. Như vậy phải là bố thí Ba La Mật không ạ? 3 tháng sau nó cũng chết lại à. Máu mới thì chịu đựng được mấy tháng cũng chết lại. Mà còn mình sống thì mình mới đi chùa được, phải không? Mình biết đạo, mình biết tu, hễ mình còn sống, mình còn đi chùa, mình tu tập, biết đâu mình lại xuất gia, biết đâu mình đắc đạo và biết đâu mình thuyết pháp độ được rất nhiều người. Còn cái thằng... xì ke mà nhiễm HIV đó thì nó cũng sống lê lắc mấy tháng nữa rồi nó chết, mà nó sống ngày nào nó làm khổ nhà nó ngày đó.
[27:55]Cho nên phải đúng người, đúng việc và đúng lúc. Giống như là bây giờ vậy, ta đem tiền đi, ta đóng tiền học cho con mình, cái đi giữa đường gặp cái người ấy họ ngồi khóc quá chừng, nói sao bị móc túi hết tiền, bây giờ không còn tiền để đi về quê. Thì bây giờ mình nên lấy cái tiền đóng tiền học cho con cho họ hay là hay là không cho để đem đi đóng tiền học? Ai biết trả lời mình hay. Tập xét đoán những việc như thế này để ta hiểu thế nào là điều thiện hoàn hảo.
[28:32]Vậy nên cho hay là không nên cho? Vậy ai chủ trương nên cho, giơ tay lên. Ba người. Ai chủ trương không cho? Nhiều hơn. Như vậy trên đời này phải hiểu một điều, người hà tiện rất nhiều.
[28:55]Trả lời cái nào cũng sai hết. Tại vì ta chưa xét, phải không à? Ta phải hỏi thêm một số yếu tố, hỏi thêm số yếu tố là thế này: ví dụ như bây giờ hỏi cái người mà đang ngồi khóc giữa đường nói là mất tiền đi về quê đó, thiệt hay lừa đảo hay giả nữa? Tại có những người họ khóc, đóng kịch rất hay nhưng sự thật không phải, họ lừa thôi. Phải không, phải đúng người. Đó, đó là trường hợp bây giờ, bây giờ trường hợp sau khi ta hỏi rất kỹ và thấy, nhận thấy rằng người này đúng như vậy, mất tiền thật, không có tiền đi về quê, khổ thật, đó là thôi đúng người rồi. Bây giờ khoan, cái tiền mà ta đem đi đóng tiền học cho con mình á
[29:32]có phải là đồng tiền còn sót lại của gia đình mình hay không? Nếu mà đây là đồng tiền còn sót lại, đành phải đem đi đóng tiền học cho con mình à. Còn cái người đó để thôi nói họ đi vận động người khác, phải không à? Nhà hết tiền. Nhưng nếu nhà mình vẫn còn tiền thoải mái thì thôi cứ cho họ, ha? Đây đúng người thật rồi thôi cho, mình gọi điện thoại kêu đem tiền khác đi đóng, không sao hết. Nên hồi nãy thầy hỏi câu đó để thầy đánh giá mức độ hà tiện thôi, chứ trả lời cách nào cũng sai khi ta chưa xét kỹ, khi ta chưa xét kỹ. Cho nên phải đúng người, đúng việc, đúng lúc, vừa sức, đó mới gọi là điều thiện hoàn hảo,
[30:10]chứ không phải liều mạng, không phải là làm quá sức mà gọi là là điều thiện lớn, không phải như vậy, phải không? Đó là một cái. Bây giờ cái này nữa nè: phải coi chừng là thiện với người này nhưng mà ác với người khác. Thiện với người này mà ác với người khác thì cũng không phải là điều thiện hoàn hảo. Ví dụ như thế này: có một lần cái có một cái người Phật tử gọi điện thoại nói chuyện với thầy, nói thưa thầy, con có để dành 100 triệu cho đứa con gái con để nó học cái đại học này. Nhưng mà con muốn, con cũng muốn đem 100 triệu đó con cúng cho thầy để thầy làm chùa. Thì bây giờ tùy thầy quyết định
[30:56]là nên cho nó đi học thì con để 100 triệu cho nó đi học, mà nếu thầy thấy nó không cần phải đi học thì con cúng 100 triệu đấy cho chùa để thầy làm Phật sự. Thầy cũng không hiểu hết sự tình, thầy mới kêu con bé tới, thầy mới hỏi là khi con đi học, con đã học cái gì khóa này và nếu con học nữa thì con học cái gì? Thì sau khi nghe nó trình bày và thầy thấy cái nó rất là có tư cách, à nó học hành nó không có bê trễ, học thì siêng năng, đàng hoàng và nếu nó học thêm cái đại học này đàng hoàng thì cái cơ hội sau này nó có việc làm tốt hơn. Sau khi thầy nghe trình bày xong cái thầy gọi điện thoại thầy
[31:33]nói phải cho đi học, cái việc đi học nó quan trọng hơn. Ví dụ như thầy không có 100 triệu đó thầy không chết, tại vì chùa thầy cũng chưa có gấp xây, có chùa rồi. Chùa không đẹp thôi, nhưng mà vẫn có chỗ để tu, phải không? Có lạy Phật. Rồi nhà ở thì mặc dầu không sang, nhưng mà vẫn ở được. Thầy chưa chết gì cả, nhưng con bé đó mà không có 100 triệu không đi học thêm đại học nữa, sau này cơ hội làm việc, cơ hội có việc làm nó thấp, rồi không nuôi bố mẹ nó được. Vì bố mẹ có đứa con gái duy nhất à. Thầy quyết định bắt phải cho đi học. Thế là thôi gia đình cho đi học, mà đúng bây giờ thì mới thấy rằng thầy đã nói đúng.
[32:09]Bây giờ là một mình nuôi bố mẹ nhờ nó có việc làm đàng hoàng. Đó, nên cái đó cái gọi là liều mạng mà lấy tiền cúng chùa nó không phải là điều thiện hoàn hảo, mà chính ra để cái tiền đó cho con mình đi học đó mới là điều thiện. Rồi sau này rồi khi hai vợ chồng trải qua công việc rồi mới thấy rằng là thầy đã xử sự đúng rồi mới biết ơn thầy. Chứ lúc đó mà thầy hơi tham tham cái thầy nói thôi ờ nhiêu nhiêu cúng chùa có phước lớn lắm nha, kiếp sau được giàu sang lắm nha, đưa đây hết cho thầy, là bây giờ cái gia đình đó sẽ sẽ bất an. Bất an vì con cái mình nó lỡ dở công việc, cha mẹ lớn tuổi rồi cứ phải gánh.
[32:47]Vậy nên cái điều thiện hoàn hảo là như vậy. Ví dụ có trường hợp người khác cũng vậy, nói nói thưa thầy, tiền thì của chồng con làm chứ không phải của con, nhưng mà con thì cũng được quyền quản lý. Nhưng mà con muốn mà giúp ai á thì ổng khó chịu, tại ổng làm tiền ổng cũng hơi tiếc, cũng công lao. Nhưng mà nếu mà không làm phước, không bố thí, không cúng dường thì con sợ sau này ổng hết phước á, cho nên con hay lén, con lén con qua mặt ổng con lấy để con đi làm phước thì như vậy con có tội hay không?
[33:21]Ai trả lời, như vậy ai bây giờ thầy thử mọi người nha, thử mọi người: ai nói như vậy là có tội giơ tay lên? Hai người, ba người. Vậy ai nói là như vậy là có phước giơ tay lên? Năm người, còn rất nhiều người không giơ tay, bây giờ khôn quá rồi, không giơ tay nữa, giơ tay sợ lọt bẫy thầy.
[33:47]Giờ là có trí tuệ rồi đó, bắt đầu có trí tuệ rồi đó nha, không giơ tay nữa, biết. Thật sự là thế này: lúc đó thầy mới hỏi, thầy hỏi là nếu mà trích cái số tiền đó đi cúng dường bố thí như vậy á thì ở nhà còn tiền để sống ổn hay không? Thì nói thì cũng phải bớt thầy ơi, nếu mà con lấy tiền bớt con đi làm phước thì thì nhà con phải bớt, đi chợ phải bớt, mọi cái chi phí cũng phải giảm lại một chút, nhưng mà phải vậy mới có phước, chứ còn nếu bo bo giữ như ổng hoài ổng không có phước. Thì con làm như vậy thì phước cũng ổng hưởng chứ ai hưởng, nhưng mà kêu ổng làm thì ổng không làm, nên con phải lén mà làm.
[34:25]Những cái trường hợp đó rất là khó xử, thì để thầy nói cho nghe. Ví dụ như cái tiền trong nhà á thì tự nhiên nó là của chung, dù là một ông chồng làm, hoặc là dù là một bà vợ làm, nhưng mà vì gia đình ruột thịt rồi, vẫn tự nhiên nó là của chung. Trong cái của chung đó, xài làm sao mà mọi người vui thì mới không có tội, còn nếu ta xài mà có người không vui, ta phải coi lại. Kể cả việc lấy tiền bố thí cúng dường cũng vậy, mà nếu trong gia đình ta có người không vui thì cái phước đó không trọn vẹn. Phải làm sao thuyết phục nhà mình đồng ý hết thì mới nên bố thí cúng dường, nó phải đồng vợ đồng chồng.
[35:14]Nha, đó mới là cái điều phước, nhớ điều đó nha để ý. Cái nữa: ví dụ như khi ta đem đi cúng chùa nhưng mà nhà mình trở nên thiếu ăn thiếu mặc thì như vậy là tốt với chùa nhưng mà sao? Ác với ác với gia đình mình. Đó, thiện với người này mà ác với người kia, coi chừng, nó không là một điều thiện hoàn hảo. Như vậy làm sao mới là điều thiện hoàn hảo? Bố thí cúng dường sao đó, ví dụ cũng cúng được chùa mà gia đình mình không bị ảnh hưởng lắm thì mới là điều thiện hoàn hảo. Nói vậy làm sao thầy? Thì trong những trường hợp thế này là cái số tiền mà ta cúng á, cúng chùa hay bố thí á, nó không ảnh hưởng đến đời sống của gia đình nhiều thì mới là không có tội.
[36:02]Nó ăn thua con số tiền. Nghĩa là làm sao? Nghĩa là tùy cái kinh tế gia đình ta khá giả hay không. Nếu ta nhà mình giàu rồi mình cúng chùa năm mười triệu chẳng ảnh hưởng gì thì không sao. Nhưng nhà nghèo cũng đem năm mười triệu đó cúng là ảnh hưởng gia đình liền thì không được á. Đó là điều thiện không hoàn hảo. Nên nên là ta làm khi giúp người này mà coi chừng hại người khác. Phải không? Ví dụ như bây giờ đây là cái khó xử của những người mà làm môi trường, đi vô rừng họ quay phim, cái họ bắt gặp là một con trăn nó quấn một cái con nai, chuẩn bị nó ăn. Giờ mình tính làm sao?
[36:44]Mình giúp con nào?
[36:47]Ta bỏ đi tức là giúp con giúp con trăn, phải không à? Không đụng gì hết là giúp con trăn để cho con trăn nó ăn con nai. Mà hầu hết là các nhà môi trường là rơi vào trường hợp này, không can thiệp, để con trăn nó ăn con nai. Đó là trường hợp thứ nhất. Trường hợp thứ hai là ta cứu con nai, đánh lại đánh cho con trăn nó mềm rồi sau đó ta rút con nai ra cho nó chạy, đó, để con trăn nó cũng không giết nó nhưng mà không cho nó ăn, nó đói. Như vậy là giúp con nai và không giúp con trăn. Ừm, đó là trường hợp thứ hai. Và có một trường hợp thứ ba độc chiêu hơn: bắt luôn hai con đem về nhậu luôn.
[37:30]À bây giờ thầy hỏi một lần nữa để thầy hỏi thử cái trí tuệ mọi người nha. Trường hợp thứ nhất là bỏ mặc, nghĩa là giúp con con trăn. Ai chủ trương này giơ tay lên cho thầy? Ba người. Rồi cái này bốn người, bao nhiêu? Năm người, sáu người. Rồi coi người này là đi theo giống như những cái nhà làm môi trường á, là quay phim thấy thôi chứ không can thiệp, đó. Bây giờ ai là người mà sẽ cứu con nai, thì giơ tay lên. À có bộ nhiều rồi nha. Tức là có người mà làm hiệp sĩ, những người mà thấy cảnh bất bình ra tay cứu người, người này có máu hiệp sĩ. Là thứ hai cũng rất đáng hoan nghênh. Và như vậy những người mà nãy giờ không giơ tay
[38:12]là sẽ rơi vào trường hợp thứ ba là làm sao? Bắt hết hai con đem về nhậu phải không ạ? Tại lúc đó rất dễ bắt, con trăn nó hết nhúc nhích rồi. À như vậy thì ra là cái người mà bắt hết cả hai con đem về nhậu là số đông. Thì ra là như vậy. Hôm nay thầy mới biết cái tim đen của mọi người, bữa nay mới biết bụng dạ thật sự của những người ngồi đây nha. Được rồi. Thì bây giờ, ngay lúc mà ta gặp cái đó cái điều thiện hoàn hảo là gì? Làm sao để gọi là điều thiện? Bởi vì ta bỏ mặc, cứu giúp con tức là giúp con trăn ăn con nai thì như vậy ác với con nai, thiện với con trăn. Hoặc là ta rút con nai ra cho nó chạy,
[38:53]đánh con trăn cho nó đau nó sợ bỏ đi thì là cứu con nai mà ác với con con trăn. Còn nếu đem cả hai con về luôn thì sao? Thì là thiện với cái người nhà mình, nhà mình có một bữa ăn no nê này nọ, nhưng mà dứt luôn hai con kia, dứt đẹp hai con kia luôn. Thì trong cái hoàn cảnh đó ta biết ta làm cái gì cũng sao? Thiện bên này và ác bên kia hết. Vậy làm sao trong trường hợp đó làm được điều thiện hoàn hảo? Làm sao? Đó, thầy thử trí tuệ. Cái này nó hơi khó, à nên thôi thầy để cho mọi người tự suy nghĩ nha, thầy không trả lời. Ai nghĩ ra bữa nào nhắn tin cho để trả lời cho thầy biết. À cái này hơi bí hiểm á.
[39:38]Cái này giải quyết được bài toán lớn của môi trường luôn. Rất là khó, nhiều trường hợp lắm. Rồi, đó là cái Cái trường hợp là điều thiện hoàn hảo, nghĩa là làm sao thiện với người này mà đừng ác với người khác mới là điều thiện hoàn hảo. Bây giờ những yếu tố mà để làm để điều thiện được hoàn hảo nữa là thế này. Là khi ta giúp ai, đừng có nghĩ đến là chỉ giúp vật chất, mặc dù là ta giúp là giúp bằng vật chất, nhưng đừng ngừng ngang cái mục tiêu vật chất. Mà phải nghĩ đến mục tiêu gì? Tinh thần. Tình yêu thương, sự đoàn kết, nghĩ tới đạo đức, tới đạo lý, sự giác ngộ. Chứ đừng bao giờ hễ giúp vật chất là chỉ nghĩ tới vật chất.
[40:25]Ví dụ thế này. Ví dụ như Phật tử mình hùa nhau mới làm một cái cầu thay cho cái cầu khỉ ở nông thôn. Ở miền Tây mương rạch rất là nhiều, nên có nhiều nơi người ta nghèo á người ta không bắt cầu được, người ta gác một cái cây đi qua thôi. Rồi ai đi qua mà đi qua được qua, không qua được té mương ráng chịu. Rồi sau có những người tốt bụng hơn thì họ làm cái vài cái cây sào cắm, mình đi qua cái mình chụp cái sào để mình giữ thăng bằng đi qua. Nhiều cái vùng quê khó khăn cái sự giao thông, cho nên đời sống người ta cũng khó khăn. Giờ cái mình nghe cái lời kêu gọi hùng nhau, cái mình xây được cái cầu.
[41:02]Rồi từ đó người ta đi qua lại bắt đầu người ta mới sắm xe đạp, xe máy rồi được, chứ trước kia cầu khỉ là nhà không ai biết chạy xe đạp. Tại vì làm sao đi xe đạp qua mấy cái cầu khỉ được? Cho nên bây giờ có cầu rồi người ta có xe máy, xe đạp chở hàng hóa đi buôn đi bán dễ dàng, không còn bị con buôn bắt chẹt. Đời sống người ta khá hơn, đại khái vậy. Nhưng mà nếu mình xây cái cầu rồi mình chỉ nghĩ là à mình xây cái cầu như vậy giúp cho đời sống họ khá lên, à được rồi. Rồi nhờ cái phước mà làm cái cầu này, mình sẽ đời đời mình được an toàn giao thông, đi đâu không bao giờ té, không bao giờ có tai nạn
[41:37]xe cộ, rồi mà nếu phước lớn hơn nữa mình sẽ bắt đầu có được xe hơi, có máy bay, đại khái vậy. Nghĩ như vậy, vậy đó điều thiện đó hoàn hảo chưa? Chưa, phải không ạ? Vì chỉ nghĩ tới vật chất. Như vậy, thì làm sao mà hoàn hảo khi nào mà ta nghĩ tới những yếu tố tinh thần? Khi nào như vậy thì hoàn hảo? Sau khi ta làm cái cầu xong, ta đứng giữa trời đó ta phát nguyện, ta khấn. Ta khấn nói Tam Bảo, nói: "Nguyện trên chư Thiên, chư Bồ Tát, chư Phật chứng minh cho lời nguyện của con. Hôm nay con làm được cái cầu bắt qua cái mương này cho dân làng ở đây, và nguyện rằng bất cứ ai đặt chân qua cái cầu này
[42:21]thì sau này đều được con hóa độ theo Phật pháp." Đó là cái duyên. Mà đúng như vậy, thế là những cái người đó họ mắc nợ mình hết, họ mắc nợ mình. Rồi sau này mình tu bao nhiêu kiếp đâu không biết, cái mình trở nên một ông thầy nổi danh, thuyết pháp giỏi, là những cái người mà đã đặt chân đi qua cái cầu đó là phải về chùa ngồi nghe pháp mà ráng tu hết. Hồi xưa chắc thầy cũng có bắc cây cầu. Mấy người này đi qua đi lại cây cầu của thầy đây.
[42:57]Kiếp xưa thì thầy không biết nhưng kiếp này là có. Hồi thầy còn nhỏ á, lúc thầy cũng sắp đi tu, ở trong làng thầy nó bị người ta phá một con đường, thầy mới rủ nhiều bạn bè để đắp cái con đường lại cho người ta đi qua lại. Đắp xong thì mấy đứa bạn đi về hết, chỉ có một mình thầy lặng lẽ thầy đứng lại thầy khấn nguyện thôi. Nguyện là những ai đặt chân đi qua cái con đường này thầy làm thì sau này người ta theo Phật pháp hết. Giờ không biết người ta đi theo không thầy cũng chẳng biết, tại mới kiếp này. Nhưng mà lời nguyện nó đã in dấu rồi, in dấu vào trời đất, vào hư không rồi và từ từ nó sẽ biến thành điều đó có thật.
[43:33]Cho nên là khi ta giúp ai về vật chất đừng bao giờ ngừng ngang vật chất mà phải hướng mục tiêu về về tinh thần. Cũng vậy, ví dụ như bây giờ à nhà mình vậy, cái người ta gửi con cháu lại giờ để sao cho nó đi học, thì mình nuôi, mà nuôi cho nó đi học. Thì nuôi cho nó đi học đó là việc vật chất, à cho nó áo mặc, cho nó cơm ăn, cho nó nhà ở là vật chất. Nhưng mà chỉ như vậy thôi thì đó là điều thiện chưa hoàn hảo, mà phải biết dạy nó cái gì? Dạy nó Phật pháp, làm cho nó tin nhân quả, nó biết lễ kính Phật và nó biết ngồi thiền. Thì như vậy mình lợi dụng cái việc mà mình nuôi nó để mình dạy nó Phật pháp luôn, đó mới gọi là điều thiện hoàn hảo.
[44:19]Hoặc là ví dụ như hôm đó ta tổ chức một cái buổi cứu trợ từ thiện ta đến cái vùng đó, cái ta mang mấy trăm phần quà tới phát cho người nghèo. Mỗi phần quà vậy là 10 ký gạo, một cái mền, một hộp một thùng mì gói, một gói đường, vân vân, rồi một cái bao thơ 50 ngàn, ví dụ, cứu trợ cho khoảng hai trăm cái gia đình. Thì với cái gói quà ta như vậy, gia đình đó họ sống được mấy ngày? Mười bữa, nửa tháng hết à, rồi họ đói tiếp. Còn ta thì mình đã làm thiện xong rồi, mình vui vẻ mình ra đi, nhưng mà họ không có gì, không có tiếng gì nữa hết, hết rồi. Và điều thiện nó không hoàn hảo. Nên lúc đó ta mà đi đó ta phải làm sao đem được một
[45:02]vài cái câu đạo lý gói trong gói quà cho họ. Trong cái câu đạo lý ngắn thôi đừng nói nhiều, làm sao cho họ phải tin nhân quả, làm cho họ sống sao họ biết yêu thương người khác, làm sao họ biết họ phải chịu cực mà giúp đời giúp người. Một cái câu khuyên ngắn trong cái tờ giấy trong cái gói quà, chứ đừng có gói quà không. Gói quà không rồi cái đó chỉ là một cái từ thiện vật chất, nó không trở thành một điều thiện hoàn hảo. Còn cũng cái gói quà như vậy, người ta thêm một tờ giấy nhỏ khuyên mọi người tin sâu nhân quả, biết yêu thương lẫn nhau, biết chịu cực giúp đời giúp người, nó thêm một chút đạo lý,
[45:39]thêm một chút tinh thần, nó là điều thiện hoàn hảo. Thì có những người đó họ đem cái cái gạo, mì gói ra họ ăn họ thấy tờ giấy họ đọc, có người sẽ để dành đó đọc tới đọc lui, nhưng có người đọc qua một cái rồi quăng mất. Tại vì cái tâm thiện họ ít quá, họ thấy cái câu đạo lý đó họ coi thường, họ nói: "Chà, cho ít ký gạo bày đặt làm thầy đời giảng đạo." Họ sẽ chê cười, nhưng không, cứ cho họ đọc một cái và cái ý niệm rớt vào tâm họ rồi, một ngày đầu gần khác sẽ có một người khác đến và khơi dậy một lần nữa. Và khơi dậy nhiều lần, họ sẽ ý thức. Còn cái người mà có thiện căn á, họ sẽ giữ tờ giấy đó đi
[46:15]họ đọc đi đọc lại nhiều lần và cuộc đời họ thay đổi. Do đó, họ bắt đầu biết làm phước, họ ăn 10 ký gạo của mình, ăn thùng mì của mình nhưng họ suy tư về cái nhân quả đạo đức, bắt đầu họ biết sống tốt hơn một chút. Như vậy, ta không phải chỉ cứu họ trong 15 ngày mà ta đã cứu họ đời đời kiếp kiếp khi ta gieo vào lòng họ được cái niềm tin nhân quả, thì đó mới là điều thiện hoàn hảo. Chứ đừng có mà chỉ có cứu vật chất, chỉ là vật chất không. Rồi, thế này nữa. Một cái mà Phật lo nhất cho chúng sinh là điều này. Phật cầu mong cho chúng sinh phải biết làm phước, làm phước thật nhiều. Mà chúng sinh có cái tật hễ làm được phước xong
[46:59]cái là kể công, chấp công, khoe khoang. Mà hễ kể công hay chấp công mà khoe khoang thì phước nó mất hoặc là sau này mình thành ma vương, chứ mà không thành thánh. Làm phước mà hoàn hảo á thì ta thành thánh, mà làm phước mà sai á thì thành ma vương. Ma vương là cũng có quyền lực lắm chứ không phải không, nhưng mà chuyên môn làm bậy, chuyên môn phá người ta. Ví dụ như ông trùm xã hội đen cũng giống như ma vương vậy đó. Là sao vậy? Vì phước quá nhiều mới lên làm trùm xã hội đen được, ở dưới mới có đàn em mà phục vụ vâng lời đâu phải là dễ đâu. Nhưng mà vì sao mà không làm thánh mà lại thành trùm xã hội đen?
[47:45]Chỉ bởi vì lúc làm phước chấp công, kể công, khoe khoang. Cái thành ra thành ma, thành mafia. Ừ. Do đó, Phật rất lo điều này cho chúng sinh mà Phật dạy tới 600 quyển kinh Bát Nhã chỉ nói về điều này. Chỉ nói về điều là phải làm phước thật nhiều đừng bao giờ chấp công. Cái bộ kinh Kim Cang cũng vậy, từ đầu tới cuối là Phật dặn là phải lo cho chúng sinh, phải hóa độ cho chúng sinh hết tất cả, nhưng đừng bao giờ thấy mình có hóa độ, kinh Kim Cang. Và cái đạo đức mà cái mà làm điều tốt mà không chấp, đó là một đạo đức kinh khủng. Đạo đức kinh khủng lắm, ta có những cái kinh khủng như thế này: ví dụ như người ta hại mình mà mình buông xả,
[48:35]mình tha thứ, không giận, đó là đạo đức rất kinh khủng. Vì thói thường, ai mắng mình mình giận, ai hại mình mình giận, mà nếu ai hại mình mình không giận là mình đã vượt một bửu bước rất xa. Bước rất xa. Vậy mà cũng chưa bằng cái mà mình ráng làm những điều thiện, điều phước làm rồi không chấp công. Cái đó khó gấp ngàn lần. Đến nỗi mà Phật phải dạy cả 600 quyển Bát Nhã chỉ nói về điều đó thôi. Còn trước đó bao nhiêu bài kinh Phật dạy chung chung, à phải nhẫn nhục, phải tha thứ, phải từ bi. Vậy mọi người làm được dễ dàng. Mà đến khi vào chùa hoặc là ta là ta vào các hội đoàn từ thiện, ta đi giúp người này giúp người kia, ta cứ nhớ hoài, kể công hoài.
[49:18]Như hồi nãy mà thầy kể cái chuyện mà thầy đắp đường, rồi thầy đứng đó thầy khấn nguyện á, thầy kể vậy lần này là không biết lần thứ mấy trăm rồi. Đó cũng chấp công đó, không quên nhưng mà cứ chấp công nhớ kể hoài. Cho nên nhiều khi thầy cũng ghét thầy cái đó, mà vui miệng là cứ kể. Để mai mốt mà ai mà nghe thầy kể cái chuyện gì nhớ nhắc: "Đó đó đó đó đó, thầy khoe đó!" Thế là thầy mắc cỡ thầy dừng lại. Cái tật đó nó rất là sâu dày, ta phải vượt qua, mà vượt qua được thì mới là điều thiện hoàn hảo nha. Rồi một điều nữa để gọi là điều thiện hoàn hảo nữa là thế này: là ta biết tôn trọng cái người mình giúp.
[49:58]Chứ thường theo nhân quả, cái người mà được ta giúp á là họ tự nhiên họ dưới mình một chút. Phải không ạ? Mình hơn họ một chút mình mới giúp họ được. Mình có quyền lực hơn mình mới giúp cái người đó, hoặc mình giàu hơn mình mới chia sẻ cho cái người nghèo hơn. Nhưng cái hơn đó làm cho mình khó tôn trọng mà cái người mình giúp. Lúc nào mình cũng chảnh hơn một chút, khấc hơn một chút đối với cái người mình giúp, à và cái người được giúp cũng cảm thấy có cái mặc cảm thấy mình thấp hơn, cho nên phải khúm núm vâng ạ. Đó, khi được giúp thì bỗng nhiên người ta bị bị thấp xuống liền. Cuộc đời như vậy, nhân quả tự nhiên nó là như vậy, không trách được.
[50:41]Nhưng để làm được điều thiện hoàn hảo, ta phải vượt khỏi cái thói thường này, tôn trọng được cái người mình giúp. Làm sao ví dụ như cái người đó đến xin gạo mình,
[50:55]mình biết họ cũng khó khăn mình phải cho, nhưng mà trong ý mình không bao giờ được coi thường, và khi đưa cái gạo cho người ta hết sức là vui cười, nhã nhặn, lịch sự chứ không có: "Nè, lấy gạo về ăn đi nè, nè nè, múc mấy ký gạo đi cho rồi." Đó mấy câu mà nói khinh thường như vậy thì có thiện đó chứ không phải không, bố thí là thiện đó, nhưng cái thái độ đó là ác và đó là một điều thiện không hoàn hảo. Nên làm sao mà ta giúp người mà vẫn tôn trọng được cái người mà được ta giúp. Để thực hành điều này thì ta giờ thầy không khuyến khích đi cho người ăn xin, vì cho người ăn xin người ta ăn xin giả nhiều quá,
[51:35]nó thành cái nghề, nên thầy không khuyến khích, nhưng mà phải tập, phải tập, đó. Có cái trường hợp nào mà mình vừa giúp người đó mà mình vừa tôn trọng người đó không? Có không? Có không? Có, là đến chùa. Đến chùa là quý Phật tử cúng dường cho quý thầy cô, nhưng mà lòng mình sao? Rất là quý kính, rất là tôn trọng, đó vậy. Thì đó là, nhưng mà vì sao vậy? Bởi vì quý thầy cô là người tu hành đạo đức đem cái đạo lý dạy lại cho mình, nên cái điều đó tự nhiên. Còn cái trường hợp mà cái người thường, không phải là người tu hành, mình giúp họ mà đừng khinh thường họ, đó mới là điều thiện hoàn hảo, nhớ như vậy.
[52:18]Nên trong cái bố thí ta phải ráng mà mà khiêm hạ. Rồi cái điều thiện hoàn hảo nữa là thế này nữa: khi mình làm những điều phước, mình giúp người, mình bố thí, mình cúng dường như vậy thì nó chắc chắn sẽ có cái gì? Có cái gì? Có quả báo lành tới phải không ạ? Có cái phước. Tức là nhân quả nó sẽ đến vào lúc nào đó. Nếu mà một đời mình cứ thường hay bố thí giúp người thì yên trí giùm một điều, kiếp sau nếu phải trở lại cõi người, chắc chắn mình là một người giàu sang. Chắc chắn. Mà nếu cái tâm mình tốt nữa đó, biết tu hành lạy Phật, chắc chắn chết rồi sinh lên cõi trời. Đó điều chắc chắn, đương nhiên, không gì phải suy nghĩ.
[53:00]Thì bây giờ mỗi khi ta giúp người, ta giúp đời, ta biết quả báo lành nó sẽ tới. Nhưng nếu người nào vui thích, nghĩ đến, hướng về cái quả báo lành đó thì đó là điều thiện không hoàn hảo. Vì sao? Vì cái ích kỷ nó vẫn ngự trị trong tâm mình, mình giúp người vì quả báo của chính mình và đó là điều thiện không hoàn hảo. Cho nên khi ta giúp người, giúp đời, ta biết cái phước có đó, biết quả báo sẽ đến đó, nhưng đừng màng, đừng nghĩ đến mà chỉ giúp vì lòng yêu thương, lòng tôn trọng con người chứ đừng vì quả báo. Còn nếu vì quả báo mà làm phước, nó vẫn là một sự ích kỷ trở lại. Và cái tính ích kỷ này nó sẽ lái cái cuộc đời mình ở
[53:51]những kiếp sau đi vào đường tà mình không ngờ được. Cho nên vì vậy là khi làm phước, đừng màng đến quả báo, mặc dù biết rõ quả báo phải tới. Giờ hỏi: "Vậy thưa thầy, không màng quả báo, vậy quả báo tới thì phải làm sao?" Thì đây: khi quả báo nó tới thì nguyện với Phật là con sẽ để dành cái phước này mà làm phước tiếp. Và cầu cho cái phước này hướng về cho tất cả chúng sinh hưởng. Nghĩa là sao? Nếu cái phước này làm cho con trở thành một cái tỷ tỷ phú thì xin cho cái giàu này chia đều cho mọi người chứ không phải một mình con hưởng. Hoặc là nếu mà phải hưởng thì xin cho con nhớ được đạo lý ngày hôm nay
[54:38]mà con không hưởng để đem cái phước đó giúp đời, giúp người tiếp. Thì đó là cái suy nghĩ về quả báo, mà khi làm phước mà biết suy nghĩ về quả báo như vậy, đó là điều thiện hoàn hảo. Nhớ vậy nha.
[55:00]Rồi khi làm phước như vậy,
[55:04]thường là ta nên kín đáo, không khoe khoang. Nhưng có những khi ta cũng phải kể. Và có khi ta nhường công cho người khác. À đây thầy nói ba cái trường hợp, ba trường hợp trên đời này ta phải nắm vững khi làm phước. Một, có khi ta phải kể lại cái chuyện làm phước của mình. Hai, có khi ta giấu cái chuyện làm phước đó đi vì không cần ai biết. Và thứ ba, có khi ta nhường cái công đó cho người khác.
[55:36]Thế nào là có khi làm phước rồi phải kể? Là vì ví dụ như cái việc làm phước đó mà nếu kể ra mà kể một cách khéo léo sẽ làm gương cho nhiều người bắt chước, cho nên đành phải kể. Mặc dù khi kể như vậy ta bị tổn cái phước đi rồi, nhưng phải kể để cho người khác mà họ vui, họ bước tới. Giống như là trên chùa Phật Quang ta vậy, mỗi lần mà lễ Thành Đạo rất là đông. Thì nào giờ là thầy không có nói, kệ Phật tử đến đâu là quý tới thôi, chứ không cần phải khoe. Nhưng sau này bắt đầu thầy cứ khoe, cứ viết đưa lên báo, báo điện tử, khoe lên là trong buổi lễ này được đông người đến như vậy. Để làm chi vậy? Để cho các chùa khác sao? Làm theo.
[56:22]Để cho các chùa khác thấy rằng là Phật tử rất thích lễ Thành Đạo. Mà nếu các chùa tổ chức được lễ Thành Đạo thì ta mới gieo lại cái nhân đắc đạo cho chúng sinh. Chứ còn bây giờ thầy nói tổ chức lễ Phật Đản, sự thật không gieo nhân đắc đạo nhiều cho chúng sinh đâu. Ta chỉ ca ngợi cái sự vinh quang Đức Phật thì sau này mình có cái phước được người ta tôn vinh mình một chút. Hoặc là làm lễ Vu Lan thì cũng chỉ là một cái lễ nhắc về đạo đức thôi, nhưng mà nếu dự lễ Thành Đạo, tôn vinh sự thành đạo của Phật thì ta mới có cái nhân để thành đạo, đắc đạo nơi chính mình. Mà nếu các chùa đều làm được như vậy hết thì cái
[56:57]nhân đắc đạo đó nó tràn lan trong cuộc đời này. Cho nên sau này bắt đầu thầy cho khoe luôn, là nói rằng mỗi lần lễ Thành Đạo chùa ta đông đông đông như vậy, để chi? Để các chùa khác phải đồng làm hết. Mà bây giờ thầy rất là mừng là nhiều chùa đã bắt đầu làm lễ Thành Đạo. Có lần trên báo điện tử thầy đọc, cái thầy thấy có một cái chùa bên Mỹ á cũng làm lễ Thành Đạo mà xem trong hình chỉ có đứng có 10 người thôi. Chỉ có 10 Phật tử tới để dự lễ Thành Đạo. Thầy vừa thương mà vừa xót. Thương là sao? Thầy đó rất thiện chí, dù ít người vẫn tổ chức lễ Thành Đạo để gieo cái phước cho chúng sinh. Xót là sao? Xót là ít người quá.
[57:35]Nhưng mà thôi, từ từ rồi người ta sẽ ý thức, tại vì lỗi là do quý thầy mình đã quá nhiều năm, quá nhiều thế hệ không làm lễ Thành Đạo một cách trang trọng nên mọi người quên. Bây giờ chùa Phật Quang mình dựng lại cái lễ Thành Đạo long trọng để gieo cái nhân đắc đạo cho mọi người, ai mà về đây dự cái lễ Thành Đạo là đều có cái nhân đắc đạo về sau, nên phải khoe. Nhưng mà có những trường hợp đừng khoe, có những trường hợp đã đừng khoe, ví dụ như làm khi giúp đỡ người này, giúp đỡ người kia có cái việc gì tốt á, chuyện đó không cần, không đáng thì thôi yên lặng. Nhờ cái im lặng, không khoe khoang đó mà ta giữ được cái
[58:14]đức, chứ còn hễ làm nhiêu kể nhiêu, làm nhiêu kể nhiêu, phước mình nó tuôn ra hết sạch, nên thường là đừng kể. Và trường hợp là nhường công cho người khác. Nhường công cho người khác là sao? Là cái công trình đó của mình, nhưng mình cho người khác đứng tên, hoặc là việc đó mình làm, nhưng mà mình ghi công của người khác làm. Đó gọi là nhường công cho người khác. Và trong cuộc đời điều này là điều rất là thường xuyên, ta phải tập làm điều này, tập là việc này mình làm nhưng mình đổ thừa người khác làm, là nhường công cho người khác. Thì ta nắm vững ba điều này: là khi ta làm một điều phước thiện, có khi ta phải kể,
[58:52]thường là phải giấu kín, và đôi khi phải nhường công cho người khác. Tức là ba cái tính chất này mọi người phải biết thì đó mới là đạt được cái điều điều thiện hoàn hảo. Nhớ như vậy nha.
[59:07]Rồi thế nào là điều thiện hoàn hảo? Là nhất là đừng bao giờ bỏ sót một cơ hội nào đến với tay ta. Khi có cơ hội làm phước, đừng bao giờ bỏ qua. Ví dụ như ta đi trên đường mà thấy cái miễng chai, cái gai nằm trên đường, đó là cơ hội, đừng có lái xe chạy đi luôn, rồi ta bỏ mất cái cơ hội. Một cơ hội rất nhỏ vẫn vẫn tranh thủ làm như vậy, hiểu không? Rồi khi nhặt được cái chứng minh nhân của ai người ta rơi thì mình quá bận, khó tìm được, phải quyết tìm cách để trả lại cho người ta, vân vân, đó cũng là không bỏ sót cơ hội nào, dù một cơ hội rất nhỏ. Như hôm lễ Thành đạo vậy, có một cái ông Phật tử,
[59:52]ổng đi vào nhà vệ sinh, ổng mới lấy cái bóp, giấy tờ, tiền ổng để lên trên cái bệ, ổng đi vệ sinh xong ổng đi ra, ổng quên, ổng trở vô lại thì mất. Và ổng mất tinh thần, mặc dù ổng tu cũng tốt lắm á, nhưng mà đúng là cái giấy tờ với cái tiền bạc nó cũng là là cái quan trọng của con người nên ổng mất tinh thần. Ổng đến ổng gặp thầy, cái thầy mới nói thế này: "Nếu mà là người xấu thì coi như mất, họ lấy hết tiền và có thể họ quăng cái bóp ở đâu đó cho người khác lượm lại, nhưng bên trong bóp nó sẽ không còn đồng nào, mà nếu xấu nữa lấy đi mất luôn, không còn dấu vết. Nhưng mà nếu gặp người tốt, chắc chắn nó sẽ đi
[1:00:27]tìm đưa lại cho quý thầy, quý cô để trả lại. Nhưng mà cái đi lễ Thành đạo như vậy thì cái người tốt rất là rất là đông, phải không ạ? Ở công viên đồ thì không bảo đảm, chứ đi lên chùa dự lễ Thành đạo thì cái tỉ lệ người tốt rất là đông, thôi cứ ngồi đây chờ." Mà thiệt, đúng một lát sau cái có thầy tri gác cầm bóp lại đi tìm ổng đưa lại, vì có người đã cầm lên thấy, họ đưa lại quý thầy, quý cô nên không mất. Thì cái người mà vào trong nhà vệ sinh nhặt được cái bóp đó và lập tức giữ chặt đem trả lại, đưa nhờ quý thầy, quý cô trả lại, tức là họ có cơ hội, không để mất cái cơ hội của mình. Dù một cơ hội rất nhỏ vẫn cố gắng làm, đó gọi là điều thiện hoàn hảo.
[1:01:10]Cơ hội lớn thì làm việc lớn, cơ hội nhỏ thì làm việc nhỏ, không bao giờ từ nan, không bao giờ từ chối điều gì có thể làm được. Hoặc là ví dụ như có một người đó cái nói đi ở trên mới mời đi ra làm quan, à như chuyện đời xưa ra làm quan, nói làm nói bây giờ làm quan chức gì, nói cái tài của anh đó thì đáng lẽ làm tới quan Bộ Thượng Thư, nhưng bây giờ những cái chức đó có người hết rồi, chưa ai chết hết, cũng đang cầu họ già họ chết bớt đi thì đưa anh lên nhưng mà giờ chưa có, thôi anh làm đỡ cái chức gọi là thư ký, viết lách. Thì ông kia ổng làm liền, nói hễ thôi có cơ hội phục vụ là làm, không có tính không có tính công, thì người đó cũng là điều thiện hoàn hảo.
[1:01:52]Chứ không phải là làm lớn, làm to mới là thiện, mà chính là không bao giờ chê, không bao giờ từ bỏ một điều thiện nào rất nhỏ khi có cơ hội đến với mình, đó là điều thiện hoàn hảo. Mà không tham vọng nữa, đừng có nói là: "Không, chừng nào giao cho tôi chức Binh Bộ Thượng Thư thì tôi mới mới làm, còn mấy chức nhỏ tôi không làm." Thì như vậy là điều thiện không hoàn hảo vì nó lẫn cái tham vọng ở trong. Hễ giúp đời giúp người, cơ hội nào ta cũng làm được hết, nhưng không có từ nan như vậy, hen. Một điều nữa để làm điều thiện hoàn hảo nữa là gì? Là phải sáng tạo, phải chủ động, nghĩ đến mọi người, đừng có chờ người ta kêu mình.
[1:02:34]Cái người mà nói tôi cũng thích làm thiện lắm mà không thấy ai rủ, người đó là điều thiện chưa hoàn hảo, vì phải đợi người ta rủ rồi mới chịu đi làm. Nên cái người mà gọi là làm được điều thiện hoàn hảo là chủ động tìm việc mà mà làm. Nhìn quan sát mọi việc trong cuộc đời chung quanh mình hết và biết điều gì cần phải làm là đi làm, không có đợi người ta rủ. Cái người mà họ rủ mình á, họ là điều thiện hoàn hảo, còn mình chờ người ta rủ mới đi là mình là điều thiện chưa hoàn hảo. Nhớ như vậy. Cho nên làm: "Ta chưa thể làm nhiều nên cần phải làm đúng, cần trái tim thương yêu để hận thù rơi rụng. Mỗi một cánh hoa rơi, mỗi một cơn gió thoảng cũng chắt chiu tặng đời
[1:03:19]để xuân hồng tươi sáng." Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.