Transcript: Ngũ Uẩn 04 - Thọ Ấm 2

[0:00]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:14]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:26]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:40]Chúng con kính thỉnh Sư phụ trụ trì, chư Tăng Ni ngồi xuống an tọa, và quý Phật tử ngồi xuống.

[0:49]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Thì khóa thiền hôm nay thì thời tiết rất là đẹp nha, không nóng lắm, không lạnh lắm.

[1:01]Mà qua tháng sau thì khóa thiền sẽ hơi hơi nóng dần nóng dần lại, thiệt bắt đầu lại vào khóa hè. Hôm nay thì thầy nói tiếp về cái phần tâm lý học theo cái nhìn của Phật giáo, qua đến cái phần thọ ấm. Những cái bài giảng như thế này rất là chuyên sâu, chỉ dành cho những người có trí tuệ và khai phá nội tâm của mình. Nên vì vậy những người mà mới nghe lần đầu, ít nghe pháp, ít có tu thiền thì sẽ khó hiểu. Nên nếu ta cảm thấy khó hiểu thì phải hiểu rằng không phải tại thầy giảng dở mà tại mình chưa chịu tu nhiều nha.

[1:51]Bài này còn nếu mà mình nghe tới đâu hiểu tới đó, nghe tới đâu hiểu tới đó thì biết rằng là do mình đã có thời gian dài theo Phật tu tập, đã kiểm soát nội tâm, quan sát nội tâm, thấy được những diễn biến của tâm lý lần lần, thì bây giờ nghe để đối chiếu với lời của thầy giảng thì vỡ ra như vậy ha. Nên những cái bài như vậy hơi chuyên sâu như vậy. Thầy thấy có những người nhiều khi là mới nghe lần đầu, nên nên cứ chăm chú nha. Hôm nay ta nói tiếp về thọ ấm.

[2:30]Thì trong cái cái góc nhìn của đạo Phật hay là lời dạy của Đức Phật, thì thân tâm của chúng sinh được cấu thành bởi năm yếu tố, cái này thầy nói lại, là gì? Sắc, thọ, tưởng, hành, thức. Sắc chúng ta đã nói qua, thọ chúng ta đã nói lần trước, lần này nói thêm về thọ. Thọ tức là những cảm xúc, những cảm giác mà nó xuất hiện lên trong thân và tâm ta, như vậy. Và cái thọ này nó vô hình vô tướng,

[3:10]ta không nhìn thấy mặt mày nó rõ ràng lắm, nhưng mà nó chi phối cả tâm hồn ta, chi phối cả cuộc sống ta, chi phối cả cái thế giới này, chi phối cả cái vũ trụ này, và là cái động cơ để đẩy tất cả chúng sinh vào luân hồi sinh tử. Ta làm bất cứ điều gì chỉ bởi vì mục tiêu là đi tìm cái thọ này, đi tìm cái cảm giác này, hãy nhớ điều đó. Khi ta học cái bài này hôm nay rồi, ta sẽ quan sát lại mọi điều trong cuộc sống, mới thấy rằng tất cả chúng sinh đều là nô lệ của thọ, là nô lệ của cảm giác cả, tất cả như vậy. Tất cả những cái cái quảng cáo ngoài trời, tất cả những sự mời gọi của những cái điều buôn bán, kinh doanh trên đời đều khai thác,

[4:07]mời gọi, kích động cái thọ của ta cả, cái cảm giác của ta cả, nhớ như vậy. Chúng sinh yêu thương, thù hận hay ghét bỏ cũng đều vì cái thọ này mà ra cả.

[4:22]Như có một cái bộ phim của Ấn Độ, thấy cô gái bị người tình phụ bạc, ruồng rẫy và khinh bạc, nên cô thù hận. Cái thù hận thì nó thuộc là cái ái. Nhưng mà cái cảm giác đau khổ vì bị ruồng bỏ nó thuộc về thọ, và cô đi tìm sự trả thù. Cái thù hận là cái ái, nhưng mà khi trả thù được, cô cảm giác nó khoái chí và hạnh phúc, đó là thuộc về thọ, nhớ như vậy. Khi ai mắng chửi ta, ta muốn mắng chửi lại cho đã, cái cảm giác mà đã người mình, cái khoái trá, khoái chí đó thuộc là là thọ, như vậy. Và cái điều đó cũng cũng thúc đẩy ta để ta tạo biết bao nhiêu nghiệp trên đời như vậy. Nên nếu ta hiểu về thọ là ta đã hiểu rất lớn

[5:22]về nghiệp của chúng sinh, hoạt động của chúng sinh, cuộc sống của chúng sinh, sức mạnh của luân hồi sinh tử, và bắt đầu tìm được cái đầu mối gỡ ra để có thể chúng ta vén cái bức màn mà đi dần ra để thoát khỏi luân hồi sinh tử. Cho nên cái hiểu về thọ là một cái trí tuệ hết sức lớn lao. Hôm trước ta nói cái bài về sắc, tức là hình hài, là ta nghe đã phức tạp, liên quan đến rất nhiều. Nhưng hôm nay qua tới bài thọ, bắt đầu đi vào cái sự trừu tượng gấp bội lần, và đòi hỏi chúng ta phải có trí tuệ ghê gớm mới có thể hiểu được.

[6:04]Lần trước thầy đã nói nhiều cái cảm giác này rồi, bây giờ thầy nói tiếp vậy.

[6:12]Cái thọ, tức là cái cảm giác, này có phân làm hai loại chính, mà nếu chia ra thì nhiều lắm, nhiều vô kể, nhưng mà đều thường thì xếp làm hai loại chính, là khổ đau hay là hạnh phúc. Cái cảm giác đến với ta là một cảm giác hạnh phúc, đó là một lại là lạc thọ. Cảm giác đến với ta là đau khổ thì gọi là khổ thọ. Còn có nhiều khi có một loại cảm giác mà làm cho ta trơ trơ, gọi là chán, thấy nhạt nhẽo, gọi là

[6:46]không khổ không lạc thọ, tức là gọi là trơ, cảm thọ trơ. Thế nào là cảm giác nhạt nhẽo? Là ví dụ, ví dụ như có một người nào đó họ đứng lên sân khấu, họ biểu diễn một cái gì đó, ví dụ biểu diễn một khúc nhạc, một khúc nhạc hay làm cho ta thích quá, thì cái thích đó là gì? Ta sung sướng, cái cảm giác ta lâng lâng hả, thì đó là gọi là gì? Lạc thọ. Nhưng mà ví dụ như có một người đó họ đến họ biểu diễn một cái vở vở bi kịch, họ diễn tả về cái nỗi khổ cuộc đời ta xem xong ta ta khóc, thì đó là cảm giác gì? Khổ thọ. Nhưng nếu có một người đứng lên họ nói lải nhải lải nhải mà cũng không làm cho ta hạnh phúc, mà cũng không làm cho ta đau

[7:35]khổ, mà làm cho mình phát chán, nhạt nhẽo, gọi là gì? Trơ, đó là cảm thọ vậy. Chứ nó không phải là không cảm thọ nha, không cảm thọ. Nên vừa rồi ở trên báo có cái bài họ phê bình, nên là phê bình một cái người giám khảo gì đó trong cái cuộc thi gì đó không biết, mà nói rằng có anh có một cái bài gì anh có một câu chuyện cười anh cứ nói tới nói lui hoài, tới lúc người ta phát chán. Thì đó đó, tới lúc mà người ta phát chán là cảm thọ gì? Nhạt nhẽo, nó nhạt nhẽo đó. Đó là ba loại cảm thọ, nhưng mà thường cái cảm thọ ở giữa đó, tức là nhạt nhẽo hời hợt, thì nó không quan trọng vì nó cũng chẳng tạo

[8:14]nên cái động lực gì cho ta lắm, chẳng tạo nên động lực gì cho ta lắm. Thường là hai cái cảm thọ quan trọng là lạc thọ và khổ thọ, tức là hạnh phúc hay khổ đau thì nó chi phối ta rất mạnh, lôi kéo ta, cuốn hút ta rất mạnh, làm cho ta đem cả cuộc đời mình mình đi theo. Và ta hiểu thế này, cái hạnh phúc hay đau khổ là mục đích của cuộc sống, ghê như vậy. Tất cả các tôn giáo nói gì thì nói cũng xoay quanh cái khổ đau hay hạnh phúc này, phải xử lý cái việc khổ đau hạnh phúc này. Tất cả mọi triết thuyết, mọi việc làm con người đều xoay quanh cái trục khổ vui này để mà mà làm việc. Tất cả những nhà chính trị xử lý gì cũng đi theo cái ý niệm,

[9:00]mục tiêu khổ hay vui này mà thôi, không ai thoát ra được. Ví dụ bây giờ Vào cái thế kỷ thứ 16, 17, 18, cái nền công nghiệp phát triển thì có xuất hiện những nhà tư bản lớn, họ mở mang những xí nghiệp, hãng xưởng thuê rất nhiều công nhân. Nhưng vì để có thể có lợi nhuận nhiều, cho nên là họ họ cái đời sống công nhân họ trả lương rất là thấp. Thì lúc đó mới xuất hiện cái chủ nghĩa gì? Chủ nghĩa Mác, phải không? Là mới cho rằng cái việc mà người ta ỷ người ta có vốn, mà người ta cư xử với đại đa số của cái giai cấp công nhân như vậy ác, mà làm cho giai cấp công nhân đau khổ, trong cái thiếu thốn, trong bị cái đè nén, áp bức.

[9:53]Và như vậy, cái chủ nghĩa Mác mới đưa ra một cái giải quyết là giai cấp công nhân phải làm sao? Phải nổi dậy, ừ phải nổi dậy, giành lấy cái tài sản đó về cho cho cái giai cấp mà không có tài sản gì cả, gọi là giai cấp vô sản. Và Mác cho rằng như vậy mới là hạnh phúc, cuộc sống con người mới được giải phóng khỏi nô lệ và được hạnh phúc. Như vậy, rõ ràng phải hạnh phúc, khổ đau không? Phải không? Tức là người ta làm cuộc cách mạng để người ta tránh cái diệt trừ cái khổ đau mà mưu tìm cái cái hạnh phúc, đúng không ạ? Chính trị cũng vậy. Hoặc là vào thời xưa hơn nữa, lúc đó cái nhà vua là nắm quyền tối

[10:33]cao, cái gì cũng của vua hết, mà cứ mười ông vua á thì hết chín ông rưỡi là ích kỷ, là bạc ác và hưởng thụ, thì dân quá khổ. Chỉ lâu lâu mới xuất hiện được ông vua là thương dân thì cái đời đó dân hơi sướng một chút, mà tính ra trong cái tỉ lệ thì khổ nhiều hơn sướng. Thế là các nếu có những nhà lý luận chính trị mới suy nghĩ rằng chỉ vì quân chủ, chỉ vì vua làm chủ mà quá khổ, thôi bây giờ lật ngược lại, làm cách mạng lật ngược lại, giờ đưa ai lên làm chủ? Dân làm chủ, phải không ạ? Và họ nghĩ rằng như vậy sẽ là sung sướng. Phải là rõ ràng là giải quyết vấn đề hạnh phúc hay đau khổ của chúng sinh không?

[11:12]Có không? Chính trị cũng chỉ như vậy. Rồi mới tới tôn giáo cũng vậy. Tới tôn giáo rồi các nhà tôn giáo mới nói rằng cuộc sống này là quá đau khổ, con người bị đày đọa, lầm than, bị đày trên trời xuống rồi là khổ sở rồi thế này thế kia, nên bây giờ phải ráng mà tu, đi theo một cái tôn giáo tu hành để khi chết được đi đâu? Lên trời. Lên trời để làm chi? Để được cái gì? Sung sướng. Cũng phải là vấn đề sung sướng hay khổ đau không? Cũng nhiêu đó chuyện. Nhưng mà chỉ có Đức Phật mới nhìn thẳng vào vấn đề đó, nên bài pháp đầu tiên ngài nói là điều gì? Tứ diệu đế nói chân lý đầu tiên là gì? Khổ đế. Chỉ có Đức Phật mới là bậc trí tuệ tột bậc để nhìn ra vấn đề đó thôi.

[11:59]Đức Phật nói ngay cái yếu điểm chính yếu nhất của con người: Khổ đế, khổ đau hay hạnh phúc. Mà thực chất, nhìn cho kỹ, tất cả đều chỉ là khổ đau, và tất cả những điều mà chúng sinh cho là hạnh phúc sự thật cũng chỉ là tạm bợ và bản chất cũng chỉ là khổ đau. Cái hạnh phúc thật sự là gì? Là Niết bàn, giải thoát. Chỉ tới Đức Phật mới nói được ra toạc ra điều đó thôi, ngoài Đức Phật không ai nói được điều đó, trước Đức Phật không ai có thể nói điều đó, và sau Đức Phật không ai có thể nói khác hơn được. Thầy nói nếu mà không có Đức Phật nói về Tứ diệu đế, về cái chân lý về sự khổ đau và hạnh phúc, thầy thách loài người ai có thể nói được, chưa ai nói được hết.

[12:44]Nay Đức Phật nói rồi, mình cứ lải nhải mình nói lại, mình tưởng mình hay, và thậm chí có người coi thường cái Tứ diệu đế, cứ coi nó là thường, chứ đâu biết rằng đó chính là chân lý cốt lõi vào cái tận cái tận cùng trung tâm bản chất của cuộc sống này. Tứ diệu đế nói đến tận cùng bản chất của cuộc sống này và giải quyết được hết mọi thứ chân lý trong vũ trụ. Nên ta càng hiểu đạo, càng tu hành thì lòng tôn kính của ta đối với Đức Phật dâng trào không còn bờ bến. Nên chỉ những người có tu hành, có hiểu giáo lý mới đủ cái tâm để tôn kính Phật, còn thường chúng ta đến với Phật ta hời hợt là vì vậy đó, nha.

[13:26]Nên ta thấy rằng á ha đó hạnh phúc hay khổ đau là mục đích của cuộc sống, cũng là mục đích tu của các tôn giáo, cũng là mục tiêu của tất cả những nhà hoạt động xã hội, chính trị, vân vân, vậy đó. Nên vì vậy, cái người tu của ta là ta phải hiểu rõ cảm giác để biết tránh những cái tiếp xúc mà nó gây nên cái cảm xúc bất lợi, bất an cho tâm hồn ta.

[14:00]Đó là những điều kiện. Ví dụ như thế này. Ví dụ như là ừm

[14:09]cái khi cái lớp đứa trẻ vậy nó vừa lớn lên, cái nó bị rủ rê, dụ dỗ cái hút, chích cái ma túy. Thì khi mà tiếp xúc với ma túy thì nó phát sinh cái gì? Cảm giác, đúng không ạ? Cảm giác sung sướng gì đó. Ở đây có ai hút, chích không? Giơ tay cho thầy biết thầy hỏi kỹ. Thầy cũng không rành chuyện này lắm, ha? Có ai hút, chích gì không? Dạ không. Mọi người cũng chẳng ai dám giơ tay. Thì à thì cái đứa trẻ nó nó bị tiếp xúc với thuốc thì nó phát sinh cảm giác liền, cảm giác đó lân lân, sung sướng gì đó, mà làm cho nó lệ thuộc, làm cho nó nghiện. Thì cái cảm giác lân lân, sung sướng mà làm cho nó nghiện,

[14:50]làm cho nó lệ thuộc á là cảm cảm giác xấu, một loại thọ rất là rất là xấu. Nhưng mà nó bị lệ thuộc cái thọ đó, nó cứ đi tìm cái thọ đó và nó trở thành con nghiện, rồi trở thành kẻ tội lỗi, hết cả phước lành rồi sao, thân tàn ma dại. Rồi có khi cơ thể hết sức đề kháng rồi phát sinh bệnh luôn, bệnh sida, bệnh gì đó, rồi gia đình rẻ rúng, xã hội coi thường. Khi chết chỉ là một hồn ma bóng quế, vật vờ vật vưỡng, mà khi thấy cái cái con vật nào đó rồi chui vào bụng nó đại để sau này được sinh ra làm con thú thôi, chẳng bao giờ làm được con người, bị phước hết cả rồi. Nên khi là khi mà mình tu hành, mình hiểu rõ về cái cảm xúc

[15:35]thì ai gợi cho mình một cái cảm xúc, mình phải đánh giá nó liền, biết như vậy cái xúc này là không tốt, cái điều kiện tiếp xúc này là không tốt, ta phải tránh ra. Do đó, ta phải hiểu rõ về cảm xúc của mình, cảm giác của mình để biết nên tiếp xúc với cái gì hay không nên tiếp xúc với cái gì. Do đó là người tu phải có trí tuệ để biết cái cảm xúc của mình. Hoặc là à đứa trẻ vừa lớn lên cái là bị bạn bè rủ rê là đi vào cái game, ừ chơi game, cứ ngồi bấm bấm, bấm bấm, kịch kịch mà trong cái màn hình nó đánh nhau cả thế giới từng đánh nhau đại chiến với liên hành tinh, hoặc trở thành một anh hùng cầm gươm đi trừ gian diệt bạo.

[16:17]Bước ra ngoài đời thật á thì cái đứa bé đó chỉ làm gì? Đứa bé hư hỏng, chẳng có gì. Ừ. Nhưng mà bước vô trong cái trò game nó biến thành anh hùng, nó điều khiển được cả thế giới. Lúc đó nó xuất hiện cái cảm giác gì ạ? Ở đây có ai nghiện game? Có ai... Có thằng bé giơ tay lên.

[16:37]Rất là thực tế, rất là thực thực thà. Okay. Có ai nghiện game thì sẽ thấy cái cảm giác đó. Như vậy sư phụ có nghiện game không mà sư phụ nói vanh vách thế? Không, ngay từ đầu khi mà game vừa xuất hiện, người ta bấm bấm thôi là thầy đã khước từ liền, thầy nói đây là hiểm họa của thế giới. Mà đúng 10 năm sau thành hiểm họa. Và nó kéo dài thêm 5 năm là trong các bài giảng thầy đã cảnh báo mọi người rồi, thầy nói đây là hiểm họa thế giới. Mà đến 10 năm sau bắt đầu xã hội mới mới có những người lên tiếng dần dần dần dần, mà chùa mình đã nói điều đó rất là rất là lâu. Vì sao? Nó tạo một cái thế giới ảo nhưng mà nó làm ta có cảm xúc thật,

[17:18]có cảm giác thật, sung sướng, hứng thú, khoái chí gì đó. Và cái cảm giác đó là một cảm giác gì? Cảm giác xấu. Như vậy, cái việc tiếp xúc với game là điều xấu. Đó. Ta phải tránh đi. Do đó, ta biết được cái cảm giác nó tốt xấu thế nào, kiểm soát được thì cái điều kiện mà ta tiếp xúc ta nên tránh đi, vậy. Hoặc là trở lại vậy, hoặc là đứa trẻ... Thôi nói đứa trẻ hoài, nói người già đi. Người già, ví dụ cái người già đã lớn tuổi, đã năm mươi mấy tuổi, năm mươi mấy tuổi, già chưa ta? Không biết thầy già chưa, thầy cũng năm mấy đây, không biết thầy già chưa? Nhìn mặt thầy vậy chứ năm mươi nhăm rồi đó.

[18:00]Trong trong thực sự vậy. Nhưng mà mà mới nhìn vô thì tưởng là bảy mươi, chứ sự thực nhìn kỹ có năm nhăm. Không, thầy nói thiệt à. Thầy nói thiệt á. Ít nhất trên đời này đã có ba người nói thầy là bảy mươi tuổi, không biết sao nữa. Có một ông thầy vậy, có ông thầy ở Đắk Lắk ông xuống thăm thầy, ngồi nói chuyện một lát cái ổng khen thầy, ổng nói: "Thưa Thượng tọa, trông Thượng tọa chỉ mới nhìn như chỉ mới chừng ngoài sáu mươi thôi." Như vậy. Như vậy trong bụng ổng nghĩ thầy bảy mươi ổng mới ổng mới khen thầy câu ngoài sáu mươi, cười chết mồ. Thì bây giờ ví dụ có người lớn tuổi ở năm mươi mấy à xấp xỉ sáu mươi nha, cuộc sống mọi điều đã ổn định.

[18:41]Nhưng một hôm à một hôm đi a đi tập thể dục ở công viên buổi sáng, cái chợt gặp một cái a một cái phụ nữ khác cũng đi tập thể dục và cảm thấy lòng mình nó bỗng nhiên sao lâu quá rồi mới có cảm giác nó nó sung sướng thế này.

[19:02]Thì cái cảm giác đó có tốt hay xấu ạ?

[19:07]Phụ nữ nghe nói đó là quyết liệt, cảm giác là xấu liền thấy không ạ? Nhưng mà người nam thì nghĩ sao? Người nam thì có thấy xấu không ạ?

[19:20]Người nam thì cũng được, không sao. Nhưng mà phụ nữ nghe, nghe không? Sao mà tốt được phải không? Thì cái cảm giác nó khởi, bỗng nhiên nó khởi lên trước người phụ nữ lạ. Cảm giác, cảm giác sao nó kỳ quá, nó êm đềm rồi nó thơ mộng mà nó dễ chịu quá thế này, phải không? Rồi cứ thế là từ đó sáng nào cũng hết sức là siêng đi tập thể dục. Hết sức siêng tập thể dục. Siêng đi tập thể dục đến nỗi mà vợ nói: "Trời! Ông này ông chồng nhà tôi sao ổng gương mẫu thế, sáng dậy là dậy sớm đi tập thể dục". Nhưng mà sao có điều lạ là ổng càng tập thể dục thì người ổng càng lúc càng xụi lơ ra, không hiểu thế nào.

[20:00]Chứ người ta càng tập tinh tấn như thế người ta khỏe lắm, mà sao ổng cứ càng tập thì ổng càng xụi lơ ra. Cho đến một ngày bỗng nhiên ổng trốn luôn, không dám đi tập thể dục. Hỏi vì sao á? Ổng thú thật: "Tại vì cô kia có bầu rồi". Không, thầy nói chuyện này có thật ở trong báo đăng chứ không phải thầy tưởng tượng ra mà kể. Có câu chuyện đăng báo thế đó! Thầy đọc chuyện đó thầy phát phì cười. Nhưng mà cái thế này, cái đó nếu mà ngay từ đầu, khi mà nhìn một người phụ nữ thì cái ông mà năm mươi mấy đó ổng có cảm giác sung sướng đó và ổng biết cái cảm giác đó là làm sao? Không chính đáng. Thì ổng đi qua ngõ khác ổng tập thể dục, nhớ đừng đi cái chỗ đó nữa, nguy hiểm.

[20:38]Nhưng mà vì ổng nó làm cho ổng thích cái cảm giác, cái lãng mạn, êm đềm, dễ chịu của cái tuổi hồi xuân đó bỗng nhiên làm ổng thích. Thế là ngày nào cũng là sáng sớm là lật đật rồi vợ chưa dậy là đã tuột khỏi giường chạy trốn đi ra công viên tập thể dục rồi, hổng biết tập cái gì ngoài đó hổng biết. Thì đó, khi cái cảm giác đó lên, ta ta bị nó dắt mà ta không đánh giá được cái cảm giác đó là gì. Cái quan trọng của người tu là đánh giá lại cái cảm giác đó, biết nó nên tiếp tục hay không nên tiếp tục. Mà để có thể đánh giá được cái cảm giác đó tốt hay xấu thì người đó phải như thế nào? Người đó phải thế nào? Rất là trí tuệ, rất là kiên quyết, rất là bản lĩnh.

[21:23]Mà để có thể có trí tuệ, kiên quyết, bản lĩnh như vậy, người đó phải có công đức tu hành, có một bề dày tu hành chứ không phải khi không. Tức là đã từng nhiều ngày tháng lạy Phật với lòng tôn kính, đã ngồi thiền để lắng tâm kiểm soát thanh tịnh, nên một cảm giác rộn ràng nó lạ nó khởi lên, mình nhìn thấy nó chứ không bị nó sai sử để chạy ra bên ngoài, đi theo cái bóng mờ, bóng hư ảo của trần gian. Nên cái mà nhìn thấy được tâm mình, thấy được cảm giác nó khởi lên là loại gì thì đó là một điều hết sức trí tuệ, không phải dễ đâu, không phải dễ đâu. Nghĩa là đến bước này thì ta biết cảm giác đó là gì

[22:02]để mà tránh đi cái sự cái sự tiếp xúc không tốt. Đó, biết nó rồi là tránh đi, biết rồi tránh. Chứ không phải là ta hết cảm giác như một bậc Thánh. Một lát nữa ta sẽ nói tới cái phần mà những bậc Thánh cái cảm giác họ vượt qua như thế nào. Bây giờ mình đang nói là phàm phu, hễ đụng cái việc này là cảm xúc nổi lên, đụng việc kia là cảm xúc nổi lên. Nhưng mà biết tu rồi, nhìn cái cảm xúc đó và nên nên tránh. Bây giờ kế tiếp nữa, cái thứ hai nữa là ta biết rõ cảm xúc, cảm giác đó để kiểm soát cái tình cảm thương ghét, gọi là kiểm soát cái ái. Vì xúc sinh thọ, thọ sinh ái, cái thọ là ở giữa. Để có thể phát sinh ra được cái cảm giác thì trước đó ta phải có cái gì?

[22:48]Tiếp xúc, phải không ạ? Tiếp xúc với ngoại cảnh gọi là xúc mới sinh ra thọ. Sau khi sinh ra cái cảm giác rồi, ta mới phát sinh ra cái tình cảm thương ghét. Trở lại cái ông già năm mươi mấy đó nữa, không biết năm mươi mấy đã già chưa nhỉ? Chưa hả? Trở lại cái ông chưa già năm mươi mấy đó đi. Ừ!

[23:12]Tại sao bắt đầu từ lúc mà kể gặp người phụ nữ đi tập thể dục chung ngoài công viên đó, ổng bỗng nhiên ổng siêng năng tập thể dục luôn, còn hơn lúc trước nữa, là vì cái gì? Vì cái gì? Ái, thích, phải không ạ? Thích, nó chính là nó đó. Đó, sau khi có cảm giác lâng lâng với khi nhìn gặp người phụ nữ nói chuyện vài câu rồi thì bắt đầu thích. Thích rồi bắt đầu mới đi tập thể dục. Đó, nên từ đây về sau mà nếu thấy ai tập thể dục siêng năng thì ta phải theo dõi cẩn thận coi cái gì đã sinh ra như vậy, nhất mấy ông cụ.

[23:49]Nhiều việc cũng... Khi mà ta thấy được cái cảm giác, mình sẽ thấy được cái cái tâm lý tiếp theo là cái thương ghét. Ờ ví dụ ví dụ một lần đó ta đến chùa, à ta đến chùa cũng nghe nói ở chùa Di Đà có cái khóa thiền tu tập, ừ, thì ta cũng đến ta ta vào tu. Nhưng mà hôm đó mình xui, thường ở trong cái khóa thiền như vậy đó là cái có cái ban tổ chức người ta ta có nhiều người để lo tiếp xúc tiếp đãi Phật tử. Thì cái người cũ đến thì cứ theo nền nếp mà mà vào tu, cái người mới đến thì được hướng dẫn để cho biết cho quen việc. Mình là người mới đến mà hôm đó lại gặp cái người nào họ không biết tiếp đãi, họ chỉ hỏi gắt gỏng: "Ủa, đi đâu thế?". Nói:

[24:39]"Muốn đi tìm hiểu thiền". "Đi tìm hiểu thiền gì mà đi trễ thế? Ăn mặc sềnh xoàng thế? Nào giờ có biết đạo chưa? Có nghe băng giảng của ông thầy Chân Quang chưa?". Hỏi câu hỏi xách mé làm mình khó chịu, phải không ạ? Những cái câu hỏi xách mé, không ân cần cái làm cho mình xuất hiện cái cảm giác gì? Khó chịu. Sau cái cảm giác khó chịu đó thì mình phát sinh một loại tình cảm gì? Ghét. Ghét cái người mà tiếp đãi mình, ghét cái chùa Di Đà này, ghét cái khóa thiền này và ghét luôn cái ông thầy Chân Quang đó luôn. Phải không ta? Không hả? Ta chưa bị ta nói chưa bị nói nặng nhẹ chứ là phát sinh cái ghét liền.

[25:19]Đó là cái tình cảm sau sau khi thọ khởi lên. Đó, thì bây giờ khi mình tu tập, mà cái người đó thì chưa tu cho nên thôi bỏ chùa đi luôn, mất luôn một cái duyên lành với Phật pháp. Còn ở đây, mình tu tập lâu rồi thì mình thấy được cái khó chịu nó khởi lên và mình biết sau cái khó chịu này sẽ là cái cái gì? Cái ghét! Và mình khống chế nó liền, không để cái ghét xảy ra, vì mình biết cái ghét mà khởi lên thì nó là gì? Là nghiệp. Đúng không ạ? Nó là nghiệp. Trong cuộc sống này cũng vậy. Ví dụ như là

[25:57]hôm đó nói là mình hẹn, thôi ví dụ hẹn đi chùa, à nói: "Bây giờ đón tôi ở ngay ngã tư đường ngã tư Vọng, ngã tư gì đó. Đón xe đúng lúc 8:00 nha là đi đến chùa Di Đà kịp nghe giảng". À mà đúng đúng giờ mới vô, tại vì vô sớm chút là sẽ có người phát hiện là ngày thứ Bảy tôi đã trốn ngồi thiền. Thì đúng giờ đến mình tới giờ mình chờ mãi không thấy. 8:15 không thấy, 8:30 không thấy, 8:45 không thấy, 9:00 cũng không thấy luôn. Thì lúc đó cảm giác ta sao ạ? Bực. Bực coi chừng nó lẩn qua ái là cái ghét á. Hai cái này hay đi đôi với nhau làm ta cứ bị nhầm lẫn là: "Trời! Không đến đón tôi làm tôi giận".

[26:46]Sự thực là giận là nó đã đi sau rồi, giận là tình cảm rồi. Trước khi cái giận đó thì cảm giác gì khởi lên? Khó chịu, phải không ạ? Khó chịu khởi lên rồi mới xuất hiện cái bực, cái giận ở phía sau đó. Nên cái bực thầy cũng chưa định nghĩa được nó là thuộc là thọ hay là ái. Nhưng vì nó gần gần nhau quá, cái này phát sinh thì cái kia phát sinh liền. Thọ phát sinh, ái phát sinh liền, nên ta hay bị lẫn lộn hai thứ là một, chứ sự thực nó là hai mà đạo Phật mới nhìn ra được, Đức Phật mới tách nó ra làm hai được nha. Cái khó chịu, thế là sau đó ta giận, ta bực, ha! Mà nếu cái bực, cái giận đó ta không kiểm soát được

[27:24]thì đến khi ta gặp cái người đó, ta nói kỳ này trong đầu mình khởi lên: "Mình gặp mình sẽ mắng cho một trận hay tát cho vài bạt tai vì đã thất hứa, làm cho tôi bỏ hết một thời giảng thiêng liêng của Phật pháp". Nói nghe như mộ đạo lắm, mà trốn cái ngày thứ Bảy không chịu đến ngồi thiền. Nghĩa là bỏ tôi hết một một cái buổi giảng, làm cho là tôi không được lợi ích, gặp tôi tát cho một cái, tôi mắng cho vài trận. Thì cái mà ý niệm mắng hay tát người ta đã bắt đầu thành cái gì rồi? Thành nghiệp rồi. Mà đó là do do giận, là do cái ái. Đó, ái sinh thủ, thủ tức là tạo nghiệp á. Đó, ái sinh thủ là cái giận nó lên.

[28:03]Nhưng mà trước cái ái đó là đã có gì? Cái cảm giác. Vì vậy, cái người biết tu rồi, trong những lúc đó mình quan sát cái cảm giác của mình. Quan sát coi à người ta bỏ mình, người ta không đón mình như vậy coi cảm giác nó đang nổi lên cái gì, nổi lên cái gì. Và khi biết nó rồi thì sao? Lắng tâm xuống và có giận không? Không giận. Thì thôi, không giận thì thôi, thì coi như có thể là lỗi cái người kia nhưng cũng có thể là lỗi của của mình. Có thể là người kia họ vì bất ngờ một cái chuyện gì đó không đến được mà họ cũng không gọi điện thoại được. Bây giờ là nếu không đến được họ đã gọi điện thoại, mà mình cứ chờ và mình cũng không chịu gọi.

[28:43]Đến khi mình bốc máy gọi điện thoại thì có một người khác cầm điện thoại lên mới nói rằng thế này: "Thưa, cái người chủ của cái máy điện thoại này vừa bị tông xe". Cho nên quý vị tôi đang cầm điện thoại đỡ, lúc đó ta hối hận không? Ta lại hối hận vì đáng lẽ ra mình đã gọi trước như vậy. Nên nhiều chuyện trên đời không lường được. Cho nên ta ở đây cái quan trọng ta là gì? Mình ta tu tập đến mức độ tinh tế của nội tâm để thấy được cái cảm giác nó khởi lên trong lòng mình là cảm giác gì, và phía sau đó là cái thương, cái ghét, cái giận, cái hờn, cái mê say, cái đắm luyến nó khởi lên như thế nào? Biết mà mà kiểm soát.

[29:23]Tu đến mức độ này được gọi là trí tuệ cao rồi. Đó, và Phật tử ta tất cả đệ tử Phật ta và tất cả mọi người trên đời phải làm sao đạt được đến mức độ tinh tế của nội tâm như thế này. Và ta mà kiểm soát được đến mức độ này thì ta hiểu được ta và hiểu được con người rất là nhiều như vậy nha. Do đó phải ráng. Bây giờ ta nói về một số tâm lý trong cuộc sống bình thường mà liên quan đến thọ ấm thế. Thứ nhất là có tiền và mất tiền. Có tiền thì phát sinh cảm giác gì? Cảm giác gì? Vui phải không ạ? Mất tiền thì cảm giác gì? Buồn, đúng như vậy. Ừ cái này là căn bản nhất của cuộc sống con người. Mà cái vì cái vật chất nó là điều cơ bản của cuộc sống này,

[30:18]nó gắn với miếng ăn miếng mặc của ta, nó gắn chặt với cuộc sống của chúng ta và cao hơn nữa nó trở thành cái phẩm giá, cái danh dự của chúng ta. Cho nên đồng tiền quan trọng lắm, đồng tiền quan trọng. Và nó quan trọng đến nỗi có khi người ta lại xem nó vượt hơn cả phẩm giá của mình, muốn tìm cách có tiền với bất cứ giá nào. Đến như vậy người ta đã lầm như vậy. Đúng ra ví dụ đồng tiền cho ta miếng ăn miếng mặc làm cho ta có phẩm giá, có giá trị trước mọi người thì nó chỉ phục vụ cho điều đó thôi. Nhưng rồi đến người ta mê nó quá, mê nó đến cái mức độ tìm tiền bằng mọi cách, bất kể lỗi lầm, tội lỗi, phẩm giá và giá trị của con người.

[31:01]Đó là lầm, đó là cái phía sau. Nhưng mà vì nó quan trọng cho nên khi ta có thêm nó, ta vui, ta mất nó, ta buồn. Và tất cả những tổ chức à tất cả những tổ chức tình báo hay là tổ chức tội phạm đều dùng tiền để mua chuộc con người. Như vậy, quan trọng lắm. Cho nên cái người nào mà sống trên đời này đối với tiền mà có một cái sự thản nhiên chừng mực nào đó thì đó đã là người tốt rồi. Đừng quá lệ thuộc vào nó. Đúng là ta cần tiền và ta biết rằng có hay không có tiền nó thuộc về cái phước quá khứ, chứ đừng quá mà bươn chải, đừng quá lo toan, tham cầu vất vả để khi đánh mất cả cái phẩm giá, mất cả đạo đức của mình thì rất là tiếc.

[31:51]Nhưng mà tiền, tiền đáng sợ lắm. Đó là cái căn bản như vậy. Vì làm sao ta tu đến mức độ nào mà vì có tiền đến, lòng vẫn sao? Bình thản, đừng vui quá. Mà lỡ mất tiền cũng đừng đừng buồn quá. Nhớ mọi chuyện trên đời có nhân quả. Nếu mất tiền phải nghiệp mình đời trước, thản nhiên trả. Còn nếu người ta cướp mình, lúc nào phải trả lại, chả sao cả. Nha, kiếp này không trả, kiếp khác cũng phải tìm mà mà trả, chẳng sao cả. Nên lòng cứ bình thản trước cái được mất về về tiền bạc. Tập như vậy giùm thầy, dặn lòng mình như vậy giùm thầy nha. Chứ đừng để mà động tâm theo cái tiền bạc nhiều quá, nhớ như vậy.

[32:42]Cái thứ hai nữa là có tình và mất tình.

[32:51]Có tình là sao?

[32:57]Có tình là ta có ai đó yêu thương mình, mình hạnh phúc không ạ? Và có người nào đó để mình yêu thương, được hạnh phúc không ạ? Có, nó lạ như vậy, trên đời này lạ như vậy. Mình yêu thương ai mình cũng hạnh phúc, mà được ai yêu thương mình cũng hạnh phúc. Nó cái quy luật nó như vậy, nó có sự tương tác. Nên đó là lý do tại sao mà bố mẹ thương con. Thương con là một điều hạnh phúc, mặc dầu đứa bé nó mới đẻ ra nó có thương mình không? Nó có biết bố mẹ ai đâu mà thương, phải không? Đứa nhỏ hoàn toàn không có tình thương yêu, nhớ giùm thầy như vậy. Nói: "Con thương bố mẹ không?" Đứa nhỏ nó được dặn trả lời:

[33:38]"Dạ con thương." Rồi: "Con thương ông bà không?" Nói: "Thương", vì nó được dặn, chứ nó không hề biết thương yêu là gì, yên trí giùm thầy điều đó đi. Nha. Vậy đến chừng nào người ta mới biết yêu thương? Phải qua khỏi 30 tuổi, có tu tập, có trí tuệ, có đạo đức người ta mới biết yêu thương. Người ta nói: "Ủa, sao mới mười mấy tuổi nó biết yêu rồi?" Không, cái đó là yêu tào lao trai gái khác, đó là bản năng, tới lớn tuổi cái nó phát dục lên là nó tự nó mê con gái, mê con trai. Cái đó chứ không phải là yêu thương. Còn yêu thương của đạo đức, của tình nghĩa là phải trên 30, sống có chiều sâu, sống có lương tâm,

[34:14]sống có đạo đức mới biết yêu thương con người, mới biết yêu thương bố mẹ. Thầy xin báo một tin động trời như vậy. Còn suốt dưới tuổi đó đừng nói chuyện yêu thương, chỉ là cảm tính thôi. Không có yêu thương. Vì thầy nhớ hồi nhỏ thầy mà, thầy cứ ba mẹ thầy, cậu dì thì cứ kêu mà hỏi riết, nói: "Con thương cậu không?", thầy đã được dặn: "Dạ thương." "Thương dì không?", "Dạ thương", mà không biết thương là cái gì. Rồi ông ngoại bồng lên hỏi: "Thương ngoại không?", "Dạ thương." "Thương bà ngoại với ông ngoại ai nhiều ai ít?" Lúc đó hồi nhỏ không biết nhiều ít là gì, nói: "Con thương bà ngoại không thương ông ngoại", "Thương ông ngoại...

[34:50]à thương ông ngoại không thương bà ngoại." Chỉ biết có và không thôi, chứ không biết nhiều ít. Và thuộc hoàn toàn không có thương yêu. Nhưng mà người lớn á thì thương yêu con cháu mình vì đã lớn rồi, nên có cái tình yêu thương, và cứ tưởng là đứa nhỏ thương lại mình. Không có đâu, đứa nhỏ không biết. Nên cái tình cảm không phải dễ, còn cái lớn lên mà cái tình cảm nam nữ thì nó thuộc bản năng được lập trình trong cơ thể, chứ nó không phải là yêu thương thật sự đâu. Nên khi ta yêu thương ai và được ai yêu thương, ta thấy ấm áp ở trong cuộc đời này. Nhưng mà chúng sinh thì vì không biết nhân quả, cho nên thường là gì?

[35:28]Rất thèm khát yêu thương mà cứ đi gieo rắc cái điều thù hận, nên nhiều khi chẳng được yêu thương. Thầy nói gieo rắc thù hận là sao? Có nhiều người sống trên đời á, mắc cười lắm. Không biết yêu thương bố mẹ mình, à những người bạn tốt trên đời cũng chẳng biết quý mến. Ừ mà rồi nhiều khi thấy mình có chút nhan sắc, thấy ai có vẻ quý mến mình thì chảnh mặt lên bất cần. Chính những cái bất cần đó sau này cuộc đời mình cô độc, chẳng ai yêu thương mình cả. Cho nên nhớ đừng bao giờ bất cần. Mà người nào mà dễ bị cái tâm lý bất cần cái tình yêu thương của người khác nhất? Người nào? Đó là những ngôi sao có nhiều fan hâm mộ.

[36:16]Hoặc là những cô gái đẹp quá nhiều người theo đuổi, à những người có phước có phước, có tiền rất nhiều người ân cần chìu lụy mình. Nhiều quá đâm ra mình sao? Mình coi thường, bất cần. Những người đó sau này sẽ mắc cái quả báo gì? Cô độc. Có những cái ngôi sao mà ngày xưa vào cái thời nổi tiếng, coi là bao nhiêu người sum xoe, ngày hôm nay đi ăn xin ngoài đường. Báo Hồng Kông vừa đăng lên, tờ báo điện tử đăng lên một cái diễn viên Hồng Kông ngày xưa nổi tiếng trong những bộ phim như thế, bây giờ ngồi gục đầu ở ngoài đường, ai đi ngang xòe tay xin tiền. Và người ta chụp hình được, người ta phát hiện đây chính là cái ngôi sao một thời.

[36:57]Vì sao vậy? Vì bất cần, chảnh.

[37:02]Và cả quý thầy, quý cô mình cũng vậy, nhất là những quý thầy, quý cô mà có phước được nhiều người Phật tử yêu quý, nhất là đi giảng giải mà hay, hay là đi cúng bái mà người ta ta hay, ta nhiều người yêu quý mình rồi mình bất cần, chết liền. Đều là những cái nhân quả cô độc. Cho nên vì vậy, thầy không bao giờ dám phụ lòng của bất cứ một ai. Ví dụ như có những lúc mà thầy bận quá hay thầy mệt quá, thầy không thể tiếp được vì phải dưỡng sức. Ví dụ trước khi thầy giảng thì thôi thầy không thể tiếp ai được, không nói chuyện để dưỡng sức cho bài giảng. Và sau khi bài giảng dù mệt rồi nhưng thầy vẫn tiếp mọi người một chút. Đó.

[37:42]Nhưng không dám phụ bạc ai, từng đứa bé nhỏ, từng người cụ già, người nghèo, người giàu, mỗi một người chắp tay xá thầy, thầy đều trân trọng, thầy yêu quý và biết ơn cái xá đó, biết ơn cái tình cảm đó, không bao giờ dám phụ bạc. Vì chỉ cần trong đầu thầy chảnh một chút xíu, thầy phụ bạc: "Thôi nhiều người quá không cần", sau này thầy đi trên cuộc đời bơ vơ, lạc loài, cô độc một bóng, không một người nào bên cạnh mình. Cho nên thầy yêu thương tất cả mọi người, trân trọng từng tình cảm chút chút như vậy. Nhờ như vậy mà sao? Không ai bỏ thầy là vậy, vì thầy cũng yêu thương người. Nên quý Phật tử nhớ như vậy đó.

[38:21]Cái có tình và cái mất tình, thì cái có tình mà làm ta hạnh phúc thì cái mất tình làm người ta đau khổ, phải không? Cho nên đã có những người vì thất tình mà phải phải phải đi tu, đi tu.

[38:42]Dạ thưa đúng không Đại đức ạ? Có người thất tình mà phải đi tu không? Đại đức lắc đầu không biết. Phải không các ni sư ạ? Ni sư cũng lắc đầu không biết. Như vậy là mấy người này không phải vì thất tình mà đi tu, vì mến đạo mà đi tu. Mắc cười lắm, ai nhìn quý thầy, quý cô cũng đều nhìn vô cái hiểu là chắc thất tình đi tu. Vì sao vậy? Vì có cái tác phẩm mà Lan và Điệp á hồi xưa đó, cái cô Lan cổ thất tình cổ đi tu, nó từ đó nó gây ấn tượng với tất cả mọi người, hễ ai đi tu là là là thất tình, cứ như vậy, khổ ghê vậy đó. Chứ đâu biết là là người ta đẹp trai như thế này mà người ta đi tu ngon lành thì có sao đâu.

[39:24]Rồi có quyền lực rồi mất quyền lực. Cái quyền lực là cái gì mà làm cho người ta hạnh phúc? Cái này nó vấn đề bắt đầu nó hơi sâu rồi. Thế này nè: thế nào là quyền lực? Ta định nghĩa này một chút. Cái này là vấn đề lớn thầy không nói một, hai lời mà hết được đâu, nên thầy nói sơ qua, chúng ta nghe ráng để ý. Quyền lực có nghĩa là ta điều khiển được cuộc đời người khác, ta buộc người khác phải làm theo cái lệnh của mình, đúng không ạ? Đó là quyền lực. Mà tại sao điều đó làm cho người ta khoái chí, người ta sung sướng? Bởi vì cái bản ngã ta mở rộng ra. À ví dụ bây giờ mình là Phật tử bình thường cứ ngồi đây,

[40:10]nhưng bỗng nhiên hôm nào đó ai bầu mình lên làm tổ trưởng, cái mình lên làm tổ trưởng bắt đầu mình được quyền sai huynh đệ mình, cái mình nói nè mặc dù mình nói rất nhã nhặn vì mình ở trong đạo cho nên những lời nói mình rất là tôn trọng nhau, mình nói: Dạ chị ơi, em nhờ chị chắp nữa chị đứng vào trong cái ban hành đường, chị đi bê cơm phát cho huynh đệ nhé! Nói rất nhẹ nhàng, nhờ vả nhưng nó là chính là gì? Một lời điều khiển, cái lệnh vì mình là tổ trưởng. Và người ta: Dạ vâng vâng, em sẽ làm ngay, vì người kia họ là tu, họ biết đạo nên họ rất là nhu thuận. Khi mà nhận được cái lệnh của mình họ chấp hành và mình có một chút gì?

[40:45]Khoái chí, đúng không ạ? Đúng không mấy ông tổ trưởng, tổ phó, chúng trưởng, chúng phó? Đó, đó là bản ngã, cái quyền lực được sai bảo người ta. Và nhiều người sao? Chết mê chết mệt vì cái cái khoái chí này, nó là một loại vậy. Nhưng đến hôm nào đó mình bị mất quyền, mất quyền bỗng nhiên ông thầy ổng nói: Thôi, đừng làm tổ trưởng nữa, giao cho người kia! Lúc đó làm sao? Mình sao? Hụt hẫng, đau khổ, buồn hết bao nhiêu ngày chứ không phải không đâu. Mà nếu biết tu á thì còn đến chùa tu tập tiếp, còn nếu mình không biết tu, mình bỏ chùa đi luôn. Rất nhiều người đã bỏ thầy chỉ bởi vì thầy không thể để cho làm ở trong ban điều hành được nữa vì lý do gì đó.

[41:29]Không biết là có khi chỉ lý do nhân duyên bình thường thôi, nhiều khi phải đổi phiên thôi, nhưng nhiều người đã giận thầy, bỏ thầy luôn. Ghê như vậy. Mà có những cái người mà ví dụ trước đây làm chúng trưởng, sau này thầy thầy thầy đổi người khác mà vẫn theo thầy một cách trung thành, vẫn phục vụ đạo tràng thì đó mấy người đó số một. Mấy người đó rất là đạo đức, có bản lĩnh tu hành nè chứ không phải dễ đâu, không dễ đâu. Như đây ta có cô nào? Cô Phương Nam, hồi xưa đầu tiên cũng là chúng trưởng đạo tràng Phật Hạnh, sau này cái thầy đổi qua người khác mà cô vẫn theo phục vụ đạo tràng cho tới bây giờ vẫn tận tụy, nên thầy cũng đánh giá cao những người như vậy.

[42:09]Rồi cái thưởng thức nghệ thuật cũng làm cái gì? Làm ta phát sinh rất nhiều, rất nhiều cảm thọ. Rồi cái cảm thọ trong khi mà ta thưởng thức nghệ thuật gồm có những cảm thọ gì? Ví dụ như cái dòng nhạc nó hay quá làm ta phát sinh cảm giác lâng lâng, sung sướng phải không ạ? Rồi ta yêu thích, ta yêu thích cái dòng nhạc đó và yêu thích cái người biểu diễn. À hoặc là những cái bài hát mà mùi mẫn mà khổ đau làm ta thổn thức, à ta day dứt, ta đau khổ, hoặc là những vở kịch, những cuốn phim, những cái bài múa. Và có những cái tấu hài, ừ có những cái tấu hài. Ở bên mình thì tấu hài thì thầy cũng ít xem,

[42:49]nhiều khi tấu hài một lát nó tục tục quá thầy cũng không thích. Ở bên nước ngoài nó có những cái màn tấu hài của những cái người diễn viên ngôi sao, một mình nó đứng nói, nói lải nhải từ đầu tới cuối mà ở dưới người ta cứ ôm bụng cười ngả nghiêng ngả ngửa. Mấy người đó cũng giỏi ghê lắm chứ không phải dễ đâu. Ừ. Như thầy nói lâu lâu mới có người cười, còn bao nhiêu cười mỉm chi không, cười khinh bỉ không chứ còn, có nhiều người nói cười nghiêng ngửa nghiêng ngửa, cười. Ừ. Rồi có một cái mà người ta tưởng là hạnh phúc đó là sự tự do. Sự tự do nghĩa là gì?

[43:24]Là muốn làm gì thì làm. Và người ta tưởng nó là hạnh phúc. À ví dụ thế này: ví dụ như

[43:38]giờ mình muốn đi thăm người bạn mình, à mà cái người bạn đó bị ốm, cái mình muốn đi thăm. Thì cái việc mà có một người bạn ốm, mình nghe tin mình muốn đi thăm thì việc đó có gì sai không ạ? Không, không có gì sai. À và mình nghe tin người bạn ốm thế là mình đến mình thăm. Và mình được quyền làm cái ý mình, đó gọi là quyền tự do, đó là hạnh phúc. Nhưng bỗng nhiên ừ có một cái người nào đó, ví dụ có một cái cái vùng nào đó địa phương nói: Cấm, cấm không cho anh đi thăm bệnh, không anh không được đi! Bệnh có người chữa, anh có mắc mớ gì anh đi! Thì đó là cấm đoán sự tự do của người khác, và làm cho người ta không hạnh phúc.

[44:23]Nên vì vậy mà con người ta cứ đòi tự do là vậy, vì tự do cũng là yếu tố của hạnh phúc. Ừ. Và cấm đoán tự do là làm cho người ta đau khổ. Nên cái sự đấu tranh giữa tự do và không tự do nó cứ kéo dài triền miên trên thế giới, mà các nhà chính trị cứ la to: Vì tự do của đất nước chúng ta! Vì tự do của nhân dân! Vì người ta ngưỡng là hạnh phúc, nhưng sự thật cái mục tiêu tận cùng không phải tự do, mà mục tiêu là gì? Là hạnh phúc. Và người ta cứ nghĩ rằng tự do á là con đường đi đến hạnh phúc, người ta cứ tưởng như vậy. Nhưng mà tự do chỉ là một trong những yếu tố của hạnh phúc mà thôi. Tuy nhiên, tại sao khi áp bức người ta thấy đau khổ rồi người ta muốn tự do?

[45:09]Bởi vì thế này: nó có nhiều trường hợp, có những điều ta muốn làm và điều đó chính đáng thì ta phải được quyền làm, được tự do để làm, đó gọi là quyền con người. Nhưng có những điều ta muốn làm, điều đó không chính đáng, ta không được quyền làm. Và khi ta muốn làm mà ta không được làm, cái ta cảm thấy như mình bị áp bức, bị cấm đoán, bị khổ sở, nhưng sự thực vì cái muốn của ta nó sai, cái muốn nó không chính đáng. Thầy ví dụ như thế này: ví dụ như là đó là một cái doanh trại quân đội, thế là mình nói, thế mình leo tường rào mình vô, cái người ta bắt lại, nói: Đi đâu đây? Nói: Tôi là công dân nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt

[45:58]Nam, tôi có đầy đủ quyền tự do và tôi muốn leo rào tôi vào tôi xem mấy anh bộ đội làm gì ở trỏng. Được không ạ? Được không? Không bắn chết là may.

[46:11]Cái muốn đó nó không chính đáng, cho nên phải bị cấm, nhưng mà mình muốn làm mà không được làm cái mình tức, phải không ạ? Tức, nhớ như vậy. Cái muốn làm mà không được cho làm, tức. Nhưng mà thật ra nó có hai loại muốn: một cái loại muốn chính đáng thì không ai được quyền cấm, vì nếu ai cấm ta, người đó ác. A, người đó ác. Thế là vì cái nhiều cái trường hợp trong thế giới, có những giai đoạn xã hội người dân bị những cái muốn chính đáng bị cấm nhiều quá, cái người ta gọi là bị áp áp bức. Thế người ta nổi loạn chống lại như vậy, gọi là đấu tranh cho tự do, như vậy, vân vân. Nhưng mà sự thực thì có những cái mà ý muốn con người nó trật

[46:51]lất à, phải bị cấm, luật pháp phải cấm những điều đó. Nhưng mà có những người không chịu, nói: Tôi muốn làm, tôi phải được làm vì đó là tự do. Không, cái đó sai. Nên ở đây vậy. Có những đứa trẻ lớn lên thì bắt đầu nó biết chuyện đời này kia nọ, bắt đầu nó khởi lên đủ thứ cái muốn. Hôm nay con muốn đi dự tiệc sinh nhật của bạn, rồi hôm nay là con muốn đi xem phim này, hôm nay con muốn đi công viên chơi, hôm nay bạn rủ con muốn này muốn kia thì bố mẹ có cho không ạ? Thường mười chuyện thì bố mẹ cho mấy chuyện? Một, hai thôi. À chính đáng thì đứa bé nó làm sao? Nó cảm thấy nó làm sao? Tức! Tức là bởi vì nó không được tự do, mà hễ mà hễ nó muốn cái gì,

[47:32]bố mẹ phải cho cái đó thì nó mới cảm thấy nó sung sướng. Còn không cho nó cảm thấy nó đau khổ. Cái muốn gì mà để được làm cái đó vẫn là một cảm thọ hạnh phúc con người. Tuy nhiên, con người ta bị lầm một chỗ là cứ tưởng mọi cái mình muốn là là đúng hết, làm cho người ta sai là cái đó. Và những nhà chính trị mà cứ nêu cao cái khẩu hiệu tự do cũng bậy nữa, vì không phải con người muốn gì được nấy đâu. Ví dụ như bên Mỹ có cái tạp chí gọi là tạp chí Playboy, tạp chí khiêu dâm. Cái tạp chí đó phải là nó làm ngứa mắt không biết bao nhiêu cái nhà đạo đức mô phạm, các bậc cha mẹ đàng hoàng, họ quá khổ sở vì cái tạp chí Playboy này.

[48:14]Nghĩa là cái hình ảnh khiêu dâm nó cứ tràn ngập trong xã hội, nó làm cho mấy đứa con nít nhỏ nhỏ lên nó hư sớm quá, rồi cái gia đình nó tan vỡ vì không thể chung thủy với nhau được do là cứ xem mấy cái tài liệu vì khiêu dâm. Thế là một người đang sống đàng hoàng vậy bỗng nhiên cũng nổi máu máu dê, máu dâm lên tầm bậy rồi cái gia đình tan vỡ hết, nên phải nói là nó chọc giận biết bao nhiêu những cái nhà mô phạm và người ta xúm đơn nhau người ta kiện cái tạp chí đó, kiện cái ông chủ tạp chí đó. Nhưng mà ông đó ổng mới nhờ những luật sư rất là giỏi lên biện hộ trước tòa và biện, luật sư đó nói đi nói lại thế này:

[48:48]Trong hiến pháp của Hiệp chúng quốc Hoa Kỳ nêu rõ điều này: con người ta được quyền tự do ngôn luận, tự do tư tưởng, và chúng tôi không đi chống lại tự do của người khác, và ai muốn xem thì đó là quyền tự do, và ai cảm thấy cái này là xấu, đừng mua. À, ai cảm thấy xấu đừng coi, tôi có cấm đâu, tôi có bắt phải, tôi có dí vào mắt mọi người đâu, phải không? Thế luật sư cãi hay quá nên ông tòa ổng, mà thật ra ông tòa cũng bị mua mất tiêu, thế là tuyên bố rằng là tạp chí Playboy này là không hề vi phạm pháp luật. Thế là suốt bao nhiêu năm qua cứ tiếp tục mà phổ biến ấn hành và cứ đi qua hết nước này nước kia mà mở rộng thêm.

[49:25]Thế là chọc giận không biết bao nhiêu con người, nên ta thấy là cứ vì cái cái gọi là cái tiêu đề mà gọi là tự do tự do đó nên nhiều cái sai lầm cứ tồn tại trên cuộc đời này hoài. Hồi đó cũng vậy, hồi đó thầy nói điều này cũng chọc giận nhiều người, nhưng mà thầy cứ phải nói, thầy nói: Thầy thích một cái đất nước như Việt Nam vậy, nền nếp, đừng có tự do quá, thấy sợ quá. Cái lớp trẻ đứng lớn lên chút xíu nó muốn làm gì nó làm, mà lớp trẻ mới vừa lớn lên đâu có trưởng thành, đâu có chín chắn đâu, mười cái muốn là nó trật hết chín cái. Mà nói là vì tự do, đứa trẻ tự do là muốn gì được nấy mới là nhân quyền, tào lao, mấy đó làm hỗn loạn xã hội thêm.

[50:08]Nên vì vậy một đất nước mà ít tự do thôi, nhưng mà cái điều gì chính đáng thì cho, cái gì không chính đáng thì đừng cho thì đất nước đó mới ổn định, mới phát triển. Vì tự do không phải là hạnh phúc, nhớ mà người ta bị lầm, các nhà chính trị xã hội thường hay bị lầm, cứ tưởng tự do là hạnh phúc. Không phải. Tự do là một trong những yếu tố của cảm giác hạnh phúc. Nhưng mà có nhiều cái ý muốn đã không phải là luôn luôn đúng, cần phải được kiểm soát, điều chỉnh lại. Nhớ cái đó. Rồi có một cái mà nó đánh vào cái cảm giác ta rất khủng khiếp, đó là cái no và cái đói. Cái đây là nhu cầu cơ bản của cuộc sống mà.

[50:53]Ví dụ như hơi thở, ai bịt mũi mình chừng hai ba phút, mình sao? Mình sao? Mình theo ông bà ngay, theo ông bà ngay. Rồi nó chưa kịp quá đau khổ, chưa kịp dằn vặt day dứt là đã theo, thấy ông bà mất rồi, nên không cần thì phải lý luận nhiều, nghe không. Mặc dù lúc đó là cũng cực kỳ khổ sở phải không? Ai bịt mũi mình lại, không cho thở thì trong vài phút thôi, trong vài phút đó cũng cực kỳ đau khổ chứ không phải không. Nhưng mà chỉ vài phút rồi thôi xong. Thế là phiêu diêu giải thoát, không nói nữa. Nhưng mà cái mà không cho ăn uống, nó có chết ngay không? Không. Lúc đó trong đầu chỉ sao? Chỉ nghĩ điều gì? Ăn thôi.

[51:39]Chỉ nghĩ ăn thôi. Và khi mà chỉ nghĩ ăn thôi, thì con người ta cái phẩm giá nó làm sao? Bằng với con thú, hoàn toàn cơ bản, đây là nhu cầu căn bản của chúng sinh. Thú cũng vậy và người cũng chỉ vậy thôi. Ăn để sống. Nếu lúc đó mà ta thiếu ăn, ta đói ăn, đầu mình chỉ nghĩ cái ăn thôi, phẩm giá con người tuột xuống bằng con thú liền. Nhưng mà cái người mà được làm người là gì? Trong lúc đói thiếu đó, vẫn ráng giữ phẩm giá mình, thì người đó gieo cái nhân trở lại làm người, vượt lên trở lại làm người. Còn cái người mà lúc đói cùng cực đó, không cần phẩm giá nữa, miễn sao kiếm được miếng ăn, thì người đó đọa làm thú liền trong lúc thử thách đó.

[52:25]Giai đoạn này đất nước ta phát triển nên ta ít còn biết cái cảm giác mà phải đói phải không ạ? Chứ còn vào trong thời chiến tranh có những lúc đói thê thảm, mà lúc đó người nào mà vẫn giữ phẩm giá, thì người đó vượt qua giai đoạn đó rồi mình gieo được cái nhân làm người cho nhiều kiếp nữa. Còn người nào trong giai đoạn mà đói thiếu đó mà đánh mất phẩm giá, làm bất cứ chuyện tệ hại gì miễn kiếm ăn, người đó gieo cái nhân làm thú. Nên cái đói ghê gớm lắm, nó hạ cái nhân phẩm người ta xuống vì sao? Day dứt khủng khiếp. Hồi đó có một lần thầy nhập thất và thầy tuyệt thực 21 ngày. Trong 5 ngày đầu, chỉ nghĩ tới miếng ăn.

[53:09]Mặc dù mình dùng ý chí quyết không ăn, nhưng tâm tưởng tự nó cứ gợi lên miếng ăn. Đêm nằm chìm trong giấc ngủ rồi chỉ thấy gì? Chỉ thấy gì? Ăn. Và thậm chí trong lúc đói quá rồi, nhớ tới cái gì nhất? Nhớ tới cái vỏ chuối, cũng thấy thèm và nghĩ rằng tại sao người ta lại bỏ cái vỏ chuối vậy? Vỏ chuối ăn ngon chứ! Nhưng tới chừng sau này mình no lại rồi, nhìn vỏ chuối tức tức cười, nói: "Ủa sao lúc đó mình lại nghĩ cái vỏ chuối ăn được nha!" Mà đói quá rồi cái nghĩ cái vỏ chuối cũng ăn được, nó thay đổi hết suy nghĩ của con người, ghê như vậy. Phải qua 5 ngày, 7 ngày, bắt đầu tâm lý bình ổn lại mới hết, mới vượt qua.

[53:49]Cho nên là ta ta tuyệt thực được để ta thử thách chiến đấu với chính mình. Nhưng mà nghe đừng bắt chước thầy nha, lỡ mà đứng tim nó chết nó đổ thừa nó: "Tại tôi nghe lời ông thầy Chân Quang." Mà lúc đó ta mới thấy là cái bản năng của mình bị thử thách tột độ, những cái cảm xúc của mình khủng khiếp, nên cái cảm xúc mà khao khát ấy. Thầy có nghe những câu câu chuyện về những lúc mà có những người trong cái trại trại giam, khi mà đói quá rồi, cứ người mà trước đây là có quyền cao chức trọng, có bằng cấp, há, đạo mạo, mô phạm, mà khi vô trong trại giam rồi đói quá rồi, giành nhau từng muỗng cơm, có thể chửi nhau đánh nhau được, chỉ một muỗng cơm nhỏ thôi.

[54:33]Thì lúc đó ta phải biết rằng họ không còn kiềm chế được nữa. Cái cảm giác đói, cảm giác khổ vì đói, nó khởi lên một cái tâm lý thù hận, thương yêu, thèm khát, gay dữ dữ dội. Và nếu lúc đó mình không đủ ý chí, lý trí để kiểm soát thì mình tuột xuống bằng con thú liền. Ở đây, những người lớn lớn tuổi có khi đã đi qua giai đoạn đó rồi phải không ạ? Có không ạ? Đó, nhưng mà ngồi bây giờ đến đây được ngồi đây bình thản là ta đã vượt qua trong cái lý trí, trong đạo đức. Còn có những người mà giờ này không còn màng tới đạo vì lúc ta đã gieo một cái nhân khác. Lúc đó là là là là đánh đổi tất cả vì miếng ăn, rất là đáng đáng sợ.

[55:20]Rồi có một cái cái khác nữa nó liên quan tới cảm thọ nữa là cái sự tuyệt vọng. Tuyệt vọng. Tuyệt vọng là gì? Là không còn hy vọng cho một cái gì tươi sáng trong trong tương lai nữa, gọi là tuyệt vọng, hết đường đi. Hết đường đi. Cái hết đường đi này nó có nhiều dạng. À ví dụ như là một cái người bị lạc trong trong rừng, bị lạc trong rừng mà cái khu rừng đó nó cũng như là rừng chồi, không nước, không thức ăn và không tìm được lối ra. Mà mới ban đầu thì còn sức khỏe thì ráng đi đi đi đi tìm đi tìm đi tìm, nhưng tới khi mà đói dần, khát dần, chân đi không nổi nữa, muỗi thì bu quanh nó cắn, con kền kền thì bắt đầu nó bay nó dạo

[56:15]dạo trên đầu để nó chờ chết nó xuống nó mổ, há. Thì mà vẫn không còn một le lói gì, không còn nghe tiếng người, tiếng thú, không có nghe tiếng nước chảy gì nữa, thì cái hy vọng mà của ba ngày trước thì ngày hôm nay còn không? Hết rồi. Hết rồi, bắt đầu rơi vào trạng thái gì? Gọi là tuyệt vọng. Ấy cái tuyệt vọng nó khủng khiếp như vậy. Vì phía trước không còn đường để đi, không còn điều gì để mong đợi, không còn gì để hy vọng nữa. Cái cảm giác đó khủng khiếp. Cái tuyệt vọng đó là cái tuyệt vọng cho sinh mạng. Còn một dạng tuyệt vọng không phải của sinh mạng mà sự tuyệt vọng của danh vọng. Ừ ví dụ như là à cái cái người muốn phải có một cái danh

[56:56]vọng ở đời, một cái vị trí, một cái chức vụ, rồi cũng chạy đôn chạy đáo, vận động hành lang, vận động chính thức, không chính thức, lo tiền đầu này, lo tiền đầu kia. Nhưng mà do cái duyên mình không có, thế là mọi đường đi đều đóng lại. Mọi cái vị trí mình phấn đấu vào đã có người họ chụp, nắm được hết, nắm vững vàng không thay được, không còn con đường nào để lo nữa, cũng rơi vào trạng thái gì? Gọi là tuyệt vọng, là không còn gì để để hy vọng nữa. Đó là cái cái cái tuyệt vọng vì danh vọng. Còn có tuyệt vọng vì tình cảm nữa. Tình cảm là mình yêu một người nào đó tha thiết và người đó cũng hứa với mình là sẽ yêu mình mãi mãi. À. Nhưng mà sao?

[57:38]Nhưng rồi bỗng nhiên cái người đó thay lòng đổi dạ. Người ta thay lòng đổi dạ rồi mình ráng quá chừng, ráng bằng mọi cách để kéo níu tình cảm lại, năn nỉ có, dọa dẫm có, rồi ghen tuông có, rồi đánh ghen có, rồi hứa hẹn có, đủ thứ hết, nhưng mà người kia vẫn sao? Vẫn rời bỏ mình. Và lúc đó còn lại cảm giác gì? Tuyệt vọng. Có ai đã bị vậy chưa kìa? Có ai đã bị vậy chưa? Có ai bị vậy thì giơ tay lên vì chùa Di Đà đang cần tuyển thêm vài tu sĩ.

[58:19]Cứ vỗ tay không mà không chịu giơ tay. Nha, à, cái đó gọi là tuyệt vọng trong trong tình cảm. Hoặc là có người trong cái sự tu hành cũng vậy. Khi ta đến với đạo, cái ta hy vọng tràn trề, ta hy vọng tràn trề là ta sẽ được xuất gia, tu hành rồi đắc đạo, rồi đắc đạo rồi ta sẽ được làm thầy, ta đi giáo hóa chúng sinh, đó, đem đến lợi ích cho quần sinh. Đó là cái điều mà ta đặt ra, ta hy vọng. Nhưng mà sau đó làm sao? Sau đó khi mà xuất gia rồi thì sao mà nhiều chuyện khổ sở quá! Làm cái gì sai là bị thầy rầy rồi bắt quỳ nhang, làm này chưa được, cái kia chưa được. Rồi cái muốn thọ giới lại vuột cái đợt thọ giới.

[59:01]Rồi tu hành ngồi thiền thì sao tâm nó cứ loạn động, bất an. Rồi nghĩa là rồi sao thấy giống như ông thầy mình sao không có thương mình như hồi mới nữa. Nên bắt đầu và có những người mà trong cái tâm bế tắc rồi tuyệt vọng, không còn hy vọng là cuộc đời mình sẽ có cái sự tu tiến nữa. Đó gọi là tuyệt vọng trong tu hành. Mà cái tuyệt vọng gì thì không sao, chứ tuyệt vọng trong tu hành là điều đáng thương nhất. Ta mất hết cái nhân lành tu tập ở đời sau. Cái này cũng là do đời trước ta làm cho ai tuyệt vọng, đó. Cho nên bây giờ là mình bị tuyệt vọng trong sự tu hành. Chứ mà đó là điều đáng thương. Tuyệt vọng trong sinh mạng, chết bỏ thân này,

[59:43]trả xong nghiệp, đời sau trở lại mà mà làm người tu tiếp, không sao. Tuyệt vọng trong danh vọng, không sao, coi về ráng ráng làm phước, rồi đến khi phước đủ rồi, danh vọng sẽ có. Tuyệt vọng trong tình cảm, không sao, vì nếu người ta bỏ mình thì mình sao? Mình sao? Mình sao? Đi tu, phải không, không có gì phải lo. Mà mà. Sợ nhất là cái tuyệt vọng trong sự tu hành đó. Không còn hy vọng là mình tu đắc đạo nữa thì mất hết cái cái nhân giác ngộ, giải thoát, rất là rất là uổng. Hôm qua thầy nhớ có ai hỏi thầy cái câu là: "Năm nay con 28 tuổi, chưa có người yêu vì ông thầy bói nào coi nói con có cái vong nam đi theo không cho ai yêu con."

[1:00:33]Thì hôm nay nghe cái bài này cũng thấy đã thông chưa? Ha? Thông chưa? Rất là cảm ơn cái vong nam đó nha. Thế là ta đi tu luôn, không sao cả, vậy á. Nhưng mà ở đây thế này, nó có thêm một chút xíu chuyện này là cái tuyệt vọng, cái phản ứng phía sau sự tuyệt vọng. Cái phản ứng phía sau sự tuyệt vọng này, có người là ví dụ lạc trong rừng, không còn hy vọng gì có thể thoát được nữa mà nghĩ thì cứ nằm mà chết lần chết mòn khổ quá, thế là tự tử luôn. Đó là cái phản ứng. Hoặc là có người đi tìm danh vọng rồi thất bại, tuyệt vọng, cái sau đó làm sao? Đâm ra hư, thay vì là biết mình phước không đủ, ráng lo làm phước.

[1:01:15]Ở đây là tuyệt vọng quá cái đi nhậu nhẹt, chơi bời cho nó quên đời đi, chán nản quá. Nó hư luôn, cái phản ứng phía sau. Hoặc là cái người tuyệt vọng vì tình cảm cũng vậy, thì nếu biết là hiểu đạo rồi biết thì thôi người ta không có duyên với mình. Đời xưa gieo nhân với nhau ít quá rồi bây giờ người ta không thương mình nữa, thì thôi mình để dành thời gian mà mình yêu thương con người, giúp đời, giúp người mà tìm cái niềm vui trong cái tình yêu bao la. Chớ thay vì cứ tìm cái tình cảm nhỏ bé quá cực đi. Yêu một người, lệ thuộc vào cái cái thái độ của một con người nó quá cực khổ đi. Có đúng không ạ?

[1:01:54]Ví dụ mình thương một người, hôm nay mình coi không biết người đó có khỏe mạnh hay không, hôm nay người đó có thương mình không, hôm nay người đó có giận mình không, hôm nay người đó có vui với mình không, hôm nay người đó có mời mình đi ăn không, hôm nay người đó có quen ai mới không? Mệt thấy mồ luôn! Đúng không ạ? Mệt thấy mồ luôn!

[1:02:12]Cho nên vậy là mình đừng yêu một người mà yêu mấy người? Yêu tất cả mọi người, khỏe nhất. Thấy nếu người này bữa nay người này lạnh lùng với mình, bữa nay có người này vui với mình, cũng chả sao cả. Phải không? Đúng không thầy há? Đúng không thầy? Ờ. Còn mình yêu một người lệ thuộc vào tâm lý một người mà người ta thất thường, tâm lý ai cũng thất thường. Bữa nay vừa mới gặp nhau, mình nở nụ cười tươi, cái người cái mặt nhăn nhăn nhăn, mình hú hồn hú vía, sao em có làm gì lỗi anh giận không? Không té ra anh đau bụng vì anh ăn không tiêu, tối qua anh ăn nhiều quá thôi chứ không có gì. Nhưng mà làm mình hết hồn, phải không ạ? Khổ vô cùng.

[1:02:48]Ờ còn nếu mình yêu tất cả mọi người thì chấm dứt chuyện đó luôn. Ờ sao cũng được hết. Còn cái cái tuyệt vọng vì tình cảm không sao. Nhưng vậy đó mà cái phản ứng gì có nhiều người tuyệt vọng tình cảm cái là sao? Ra cầu Chương Dương mà nhảy xuống có không ạ? Báo đăng hoài, khổ ghê vậy đó. Rồi có người tuyệt vọng vì tình cảm rồi làm sao? Phá phách hư hỏng, quậy tan nát luôn. Vân vân, nhiều cái phản ứng sai lầm nếu ta không biết đạo. Mà phải xem cái cảm giác mình phải tu mình biết cái cảm giác tuyệt vọng đừng để xuất hiện cái cảm giác tuyệt vọng. Không bao giờ để xuất hiện cảm giác tuyệt vọng, lúc nào cũng còn một niềm hy vọng trong chánh pháp. Nghĩa là sao?

[1:03:32]Ví dụ nói bây giờ nói, "Thưa thầy, con đi lạc trong rừng, lỡ con đi lạc trong rừng không còn tìm lối ra, đói khát, cùng cực bước đi không nổi nữa thì thầy bắt con hy vọng cái gì?" "Hãy còn hy vọng kiếp sau." Ngồi đó mà niệm Phật cho thầy, nha. Niệm Quan Âm, niệm Phật đó và nguyện sao con dâng cuộc đời con lên Đức Phật. Nếu con phải bỏ thân này, xin cho con tái sinh lại, sớm được gặp Phật pháp và mãi mãi đi theo con đường của Phật để cứu độ chúng sinh, không sao cả, vẫn còn cái niềm hy vọng. Thấy không? Mọi cái mà nếu có chánh pháp ta không bao giờ để cái cảm giác tuyệt vọng xuất hiện trong trong lòng mình.

[1:04:12]Ờ rồi còn cái tuyệt vọng vì tình mình mình nói làm sao? Thấy không? Nãy thầy nói rồi, không sao cả, trên đời không có gì hết. Chỉ sợ nhất là mình tuyệt vọng trong sự tu hành là mất tất cả, vậy thôi. Rồi một cái một cái cảm xúc, một cái cảm giác mà đáng sợ nhất là sự đau đớn của thân xác. Ví dụ như ta bị đập vào thì thì nó phát sinh cảm giác gì? Đau. À, gọi là cảm giác đau. Cảm giác đau này gọi là thọ thọ khổ. Ờ khi cái đau như vậy thì ta làm sao?

[1:04:51]Thì ta phát sinh cái tình cảm gì?

[1:04:56]Ở đó mà buồn. Ghét, ở đó mà ghét.

[1:05:05]Nó tùy cái hoàn cảnh, phải không ạ? Ví dụ như ta bị bắt cóc, cái người kẻ bắt cóc nó nhốt vào ta trong cái nhà. Phải không? Và nó kêu là bây giờ gọi điện thoại về gia đình phải đưa tiền tới, phải không? Và để nó làm cho ta phải nghe lời nó cắt bớt cái ngón tay ta trước. Làm sao? Cảm giác đó làm sao ạ? Mà đau lúc đó ta có dám ghét không? Mà làm sao? Sợ. Ừ sợ điếng người lên, phải không ạ? Đó một loại tình cảm. Một loại sợ hãi cùng cực. Còn khi nào thì ta mới giận và ghét? Khi nào mà ta có đủ khả năng để phản ứng lại nó ta mới giận, mới ghét được. Còn lúc đó ta hoàn toàn bị bất lực, nó trói ta chặt một chỗ,

[1:05:50]ta không phản ứng gì được thì chỉ có một cảm giác là sợ mà thôi. Nhớ như vậy tùy hoàn cảnh nha, chứ không phải ai làm mình đau mình cũng ghét được đâu. Ví dụ như đang đứng với nhau bình thường này, gây gổ người ta tát mình một cái đau mình có thể đánh lại, lúc đó mình làm sao? Mình giận, mình ghét. Cái tình cảm giận, tình cảm ghét khởi lên vì mình còn phản ứng lại được. Còn mà trong trường hợp bị trói gô lại hết trơn, chung quanh nó để dao, kéo, lửa rồi than hừng rồi để đây những dụng cụ tra tấn lúc đó ghét được không? Không, không ghét. Lúc chỉ sợ, sợ điếng người. Nên nhớ, cũng đau nhưng mà có cái đau làm ta thích thú.

[1:06:26]Có cái đau làm ta ghét, có cái đau làm ta giận và có cái đau làm ta sợ điếng người. Nên không phải là cái tình cảm nó giống nhau sau cái đau đó đâu. Có người bảo hỏi ủa đau sao mà thích? Có ai bị đau mà thích không? Có.

[1:06:46]Bị đau mà thích là do cái người rất là khỏe. Là vì thế này, trong cái cơ thể của mình á nó có một chất gọi là chất giảm đau sinh học tự nhiên là endorphin. Khi ta bị đánh đau, chất đó tự động nó tiết ra để nó chận cái cơn đau của ta. Và cái chất endorphin đó mà nó tiết ra nó chận cơn đau nó sinh ra một khoái cảm. Nên có nhiều người mắc cái bệnh là phải nhờ người khác đánh mình, đánh bốp, rát đau mà cười lên thích thú vì lúc đó endorphin nó tiết ra. Nhưng mà người rất mạnh kìa nó mới tiết ra hoài, còn cái người mà cơ thể yếu đánh vô đau endorphin nó tiết ra không kịp, chỉ có đau không là muốn chết luôn. Nó khác.

[1:07:23]Nên người ta nhiều khi người ta tập võ đó, đánh nhau mà đau chứ người ta lại dễ chịu vì lúc đó endorphin nó tiết ra, như vậy. Nên nó có mấy cái mà à

[1:07:36]cái cảm giác và cái tình cảm phía sau cái đau. Thì nhưng mà cái sợ nhất là cái gì? Sợ nhất là cái cái đau để làm ta sợ. Cái đó làm ta sợ quá rồi ta mất mình luôn. Lúc đó ta bị nô lệ luôn, nói gì cũng nghe hết. Như vậy, đó là dùng trong trường hợp tra tấn, à bắt cóc tống tiền là là những trường hợp này. Là họ cũng lợi dụng cái thọ của con người để mà nó khai thác và nó khống chế con người. Đó. Khi ta bị cái đau đó khởi lên rồi thì ta bị bị khống chế.

[1:08:13]Giờ ta nói lên những cảm giác mà nó đi theo các giác quan của mình. Thứ nhất là xúc giác sinh thọ. Xúc giác tức là cái cảm vào da nè, khi da ta chạm với cái gì đó thì nó có thể sinh cảm giác, ví dụ như khi mà ta chạm vào lửa thì nó phát sinh cảm giác gì, dễ chịu không? Khó chịu. Nhưng mà ta chạm cái gì thì nó dễ chịu?

[1:08:37]Chạm cái gì nó dễ chịu? Thầy cũng chả biết. Vị nào giờ thầy cũng chả chạm gì.

[1:08:51]Không phải nè.

[1:08:55]À ví dụ như lâu lâu cơn gió mát hả? À ví dụ mình đang nóng như vậy, cơn gió mát thổi qua một cái là nó chạm xúc vào da đó làm cho mình sao? Rất là dễ chịu, đó phải gọi là cái xúc giác nó sinh thọ. Còn ví dụ như à còn nếu đụng vào lửa hay là đụng cái dao bén á cứa đứt thì rất là khó chịu, gọi là xúc giác sinh thọ, phải không? Rồi cái thị giác sinh thọ tức là ta nhìn cái gì đó cũng là sinh ra cảm giác. Ví dụ như ta bước vào một con hẻm, ta nhìn rác nó đổ từ đầu tới cuối ngõ rồi cái nhà thì nó sụt lóa ra thụt vào ha, người ta trước nhà người ta phơi quần áo bừa bãi thì lúc đó làm sao? Cảm giác ta làm sao?

[1:09:32]Khó chịu, đó là sinh thọ. Còn ví dụ ví dụ người ta đến cái khu resort, khu du lịch, người ta làm những cái đồi cỏ, những cái rừng thông, những cái hồ nước, suối chảy, hoa trồng, lúc đó ta làm sao? Ta nhìn cảnh đó ta rất là là dễ chịu. Bởi vậy để thu hút khách là những cái tòa nhà building rồi những cái khu du lịch người ta phải tạo nhiều cảnh đẹp để chi? Để phục vụ cho con mắt mà chính là phục vụ cái gì? Thọ, phải không ạ? Nhớ như vậy nha. Chúng sinh chỉ chạy theo thọ chứ không có gì khác cả. Đó là thị giác. Rồi khi ư ta nhìn thấy một người đẹp, gương mặt ngoại hình tốt thì ta làm sao?

[1:10:16]Thích, thích là cái ái. Thích là cái ái. Mà trước cái ái đó phải có một cảm giác, cảm giác là gì? Dễ chịu. Đó, cảm giác dễ chịu rồi mới sinh ra cái cái tâm cái tình cảm là thích. Nên vì vậy cái người nào mà có ngoại hình đẹp thì được một cái ưu điểm là được nhiều người thích. Đó, nhiều người thích. Sau cái thích đó nữa là cái gì thì mình tùy cái duyên thì mình không biết. Đó, nhưng cũng là một cái lợi thế trên cuộc đời này nếu mình có ngoại hình đẹp. Như vậy gieo nhân gì để được ngoại hình đẹp? Gieo nhân gì để được ngoại hình đẹp?

[1:11:00]Ở đây ai cảm thấy rằng mình là người có ngoại hình đẹp giơ tay lên cho thầy để thầy phỏng vấn?

[1:11:10]Không, thầy phỏng vấn thì thầy hỏi là thưa quý vị, vị đó trước đây đã gieo nhân gì, đã làm gì mà bây giờ mà thấy mình có ngoại hình đẹp vậy thôi chứ không gì, chứ thầy cũng không có nói gì nặng nề đâu. Ai cảm thấy mình có ngoại hình đẹp giơ tay lên? Rất nhiều người cảm thấy nhưng mà ngại giơ tay phải không ạ? Thấy tự nhiên mình giơ tay kỳ quá, chứ đúng ra mình cũng đẹp nhất nhì ở trong cái hội chúng này phải không ạ? Phải không cụ này? Ai cũng có cảm giác đó cả, ai cũng có cảm giác đó cả. Phải không ni sư ạ? Ni sư có cảm giác ni sư răng đen đen đen đó ni sư có cảm giác đó không ạ? Đó thấy không ni sư cười, đó ni sư cũng công

[1:11:46]nhận thấy không, ni sư cũng có cảm giác.

[1:11:52]Thì cái cái thị giác nó sinh thọ, và ví dụ như ta

[1:11:58]ta nhìn một thấy một người xấu thì ta cảm giác gì?

[1:12:04]Cái người mà xấu quá ta làm sao? Khó chịu. Rồi sau đó cái cái cái tình cảm gì khởi lên? Không thích, phải không, không thích gần gũi. Cho nên cái người mà làm giảng sư ta cứ ngồi trên bục giảng và cứ bao nhiêu con người nhìn mình, mà nếu gương mặt mình xấu thì sao? Nó gây một cảm giác khó chịu cho rất đông người, phải không ạ? Người ta nghe mình giảng người ta phải nhìn mình, chứ không lẽ nghe ông thầy đó giảng mà nhìn nhìn qua cô kia thấy dễ chịu, tức là tai thì nghe đạo lý ông thầy, mắt thì nhìn cái cô kia cho nó dễ chịu được không ạ? Không được, cứ phải nhìn ông thầy, mà nhìn ổng xấu quá cái nó khó chịu.

[1:12:41]Cho nên hễ mà làm giảng sư thì phải ráng đẹp chút. Như quý thầy đây là hai ông thầy rất là đẹp để làm giảng sư là ngon lành rồi. Ngon lành.

[1:12:50]Có những lúc mà thầy bị bệnh á, bệnh cái gầy, gầy quá cái thầy nhìn gương thầy thấy gương mặt thầy xấu quá. Thầy nói thầy xấu mà thầy thật ra thầy không buồn vì thầy mà thầy tội nghiệp cho Phật tử. Thầy nói thầy thì đi đi giảng nơi này nơi kia mà mặt xấu như thế này leo lên bục giảng cứ ngồi bắt người ta nhìn thấy thật là tội nghiệp, nên thầy cũng lạy Phật thôi cho con bớt xấu một chút để đi giảng cho tội đỡ tội nghiệp chúng sinh.

[1:13:18]Mà thầy cầu hoài không biết là Phật có cho chưa không biết nữa. Có cho, có cho phải không, đỡ đỡ rồi hả?

[1:13:28]Thầy nói hay thầy cười cười che miệng à?

[1:13:34]Đó là con mắt, bây giờ tới tai, thính giác sinh thọ là ta nghe những điều gì đó, ta nghe những điều gì đó mà ta phát sinh cảm giác, ví dụ như ta nghe cái gì dễ chịu nhỉ? Một bài nhạc hay phải không ạ? Dễ chịu. Còn ta nghe tiếng con nít thét lên, tiếng chó sủa bất thường, cái tiếng ta đóng đinh hay đập sắt rồi đinh tai thì thì khó chịu, đó là cái thính giác mà mà sinh thọ. Rồi, vậy thầy đố nha:

[1:14:05]một người khen mình làm cho mình có cảm giác gì? Dễ chịu. Cái đó phải thính giác sinh thọ không? Phải không? Không.

[1:14:22]Cái lời khen đến với mình qua cái lời nói thì ta nghe, ta cứ cảm giác như là thính giác phải không ạ, thính giác sinh thọ chứ không phải. Vì nếu cái lời khen đó mà họ không nói qua tai, họ viết đưa giấy đưa mình, mình có sung sướng không? Cũng sung sướng như thường. Vậy như vậy phải là thị giác sinh thọ không? Phải không, nó chạy qua mắt, mình tưởng là thị chứ không phải. Vậy cái gì lúc đó làm cho mình dễ chịu, sung sướng? Cái lời lẽ trong đó, cái ý tứ trong đó phải không ạ? Cái ý khen mình đó, cái ý đó mới là cái quan trọng, ha.

[1:14:56]Ví dụ như là một cái người đó đứng lên cái nói một điều gì hay trước đại chúng thì

[1:15:06]thì có một cái cái quần chúng họ cứ vỗ tay họ khen, thì cái đó là làm cho cái người mà vừa nói hay đó cái họ có cảm giác sung sướng, thì cái đó là thính giác hay thị giác sinh thọ? Vỗ tay bôm bốp phải là thính giác không? Rồi cái thái độ họ hồ hởi vui cười lại phải là thị giác không? Nó đều là không, đều là ý, cái ý chứ không phải là cái đó, mà cái tiếng động hay cái hình ảnh chỉ là phương tiện để đưa cái ý nó vào tâm mình thôi. Nhớ như vậy, chỗ này ta phải tinh tế không bị lầm. Rồi vị giác sinh thọ, tức là cái lưỡi, khi mình ăn ngon thì mình sung sướng phải không ạ, còn ăn dở thì mình mình đau khổ.

[1:15:51]Khứu giác sinh thọ là cái mũi, mình ngửi được cái mùi thơm thì mình mình dễ chịu, mình ngửi cái mùi hôi thì mình khó chịu. Đó là lý do mà người ta phải bán rất nhiều cái chai dầu thơm để xịt vào vào người đó, xịt xịt xịt xịt xịt để làm chi? Để cho mọi người đến gần mình người ta có cảm giác dễ dễ chịu. Sau khi dễ chịu thì người ta làm sao? Người ta làm sao? Thích mình, dụ người ta, dụ người ta. Dụ người ta. Ở đây có ai xịt dầu thơm chưa ạ? Đi tu có mang theo dầu thơm để xịt không ạ? Dám có lắm ạ.

[1:16:32]Ma túy sinh thọ, ma túy là loại loại loại sinh ra một cái khi nó tác động vào hệ thống thần kinh não nó tạo ra cảm giác khoái lạc rất là mạnh và làm người ta lệ thuộc luôn. Và ma túy nó có hai loại: một loại làm cho người ta động loạn mà có khoái cảm, một loại làm cho người ta an tĩnh và có khoái cảm. Hai loại ma túy khác nhau, ngược nhau đó. Ví dụ như cái thuốc lắc làm cho tâm người ta động loạn lên và khoái cảm trong sự động loạn đó, và người ta cần tiếng nhạc để nhảy nhót, người ta đập đầu lắc lư tới lui vì tâm nó động loạn và trong cái động loạn nó có khoái cảm. Còn một loại mà heroin thì nó làm tâm người ta an

[1:17:20]tĩnh và có khoái cảm giống như trong thiền. Lạ như vậy. Heroin là một loại thiền sinh ra khoái cảm giống như trong thiền vì nó an tĩnh. Ví dụ một cái người tài xế lái xe mà hít một miếng heroin rồi thì thanh thản lái không cần không cần đi nhanh nữa vì lòng lúc đó rất an tĩnh, lâng lâng lâng lâng và thanh thản lái, lái không cần đi tới đâu hết. Còn mà cái người mà uống thuốc lắc vô rồi đó mà lái đó thì nhấn ga đạp ào lái lạng veo veo veo vì nó là một loại động loạn sinh khoái cảm, hai cái đó khác nhau. À và hễ đã khoái cảm rồi thì từ từ chết hết, làm sao? Một loại nữa là lại sinh dục sinh thọ.

[1:18:02]Sinh dục sinh thọ tức là trong cái trời đất, trong tạo hóa này thường phân ra làm hai loài: giống đực và giống cái. Thực vật cũng vậy, nhưng mà cái khoái cảm của thực vật thì ta không biết, còn nơi động vật thì đều có khoái cảm trong cái sự giao phối giữa cái giống đực và giống cái, thì cái khoái cảm này rất là mạnh nên nó thành ra một miếng mồi để cho chúng sinh phải giao phối với nhau và sinh con đẻ cái mà làm duy trì nòi giống. Thì cái mà cái việc mà sinh con đẻ cái, duy trì nòi giống á, nó giống như là một bổn phận của con người, vì nếu con người không duy trì nòi giống thì ta tuyệt chủng, cho nên xem như đó là một bổn phận của đạo đức.

[1:18:48]Nhưng chính vì cái cảm giác quá mạnh của cái hành vi sinh dục cho nên người ta cảm thấy nó giống như cái gì mất đạo đức. À đây là một điều rất là nghịch lý trong cái hoạt động sinh dục. Vì nó cảm giác mạnh quá nên người ta cảm giác nó là điều không đạo đức, nhưng mà vì nó cần để duy trì nòi giống cho nên người ta lại thấy nó giống như là một bổn phận tự nhiên của con người. Hai cái này nó mâu thuẫn với nhau trong cùng một cái hành vi sinh dục. Thì thôi hôm nay ta không mổ xẻ, nhưng mà nó tạo ra cảm giác rất là mạnh. Rồi cái cái động tác sinh thọ, tức là cơ thể ta như thế này đây. Ta ngồi yên có sinh được cảm giác khoái cảm không ạ?

[1:19:40]Có không? Không, thường là không. Ta ngồi mà yên như vậy đó, một lát ta khó chịu, ta chịu không nổi, ta phải nhúc nhích. Chỉ trừ người nào ngồi yên bất động trong thiền định thì mới được cái an lạc của thiền định. Còn nếu không phải là thiền định mà bắt ta ngồi yên không nhúc nhích thì sao? Lát chết hết, chịu không nổi. Ta phải nhúc nhích. Cái nhúc nhích nó mới làm cho ta dễ chịu. Và cái nhúc nhích cử động đó mà nếu nó được ờ lên tới mức độ nào đó, nó cũng đem lại khoái cảm. Cho nên ta thấy tại sao người ta thích khiêu vũ, phải không ạ? Khiêu vũ, nhảy múa đó theo điệu nhạc cũng làm người ta khoái

[1:20:14]cảm hoặc là cái người tập võ, đánh những thế võ, những đòn thế thế này thế kia, họ cảm thấy rất là thích. Vì sao? Trong đó nó có khoái cảm, có nghệ thuật ở trỏng á, có nghệ thuật trong cái khiêu vũ, trong võ thuật, nó vậy. À và ví dụ thậm chí cái người đi lao động thôi, à gánh nước, tưới cây có khi người ta thấy hạnh phúc trong cái lao động đó chứ không phải là không. Đứng yên bất động, ngồi yên bất động sẽ là thảm họa. Mệt thì nghỉ thì được, chứ mà bất động mà không phải là thiền định là một thảm họa đó chứ không phải là không đâu. Rồi cái hơn thua sinh thọ. Hơn thua sinh thọ, tức là cái người mà hơn người khác thì cảm giác làm sao?

[1:20:55]Rất là sung sướng. Mình thua người khác thì thấy làm sao? Đau khổ. Ta thấy cảm giác đó rõ nhất là trong trường hợp nào? Trường hợp nào? Ở đây ai là tín đồ bóng đá đâu? Tới cái mùa bóng đá mà đi ngang mấy cái làng cái xóm ta nghe làm sao? La vỡ trời vỡ đất không, vô vô này kia nọ đó, không biết vô cái gì. Nhưng mà bên này hơn bên kia một trái rồi cũng làm cho bao nhiêu người sung sướng và bao nhiêu trái tim tan vỡ là vậy đó. Nhất là có thêm cái cá độ nữa, a, bắt bóng này bắt bóng kia, cái hơn thua của con người là vậy. Và con người bị cái hơn thua chi phối rất là nặng. Ví dụ như hơn người khác một chút quyền chức hay hơn người khác một chút ý tưởng,

[1:21:40]hơn người khác một chút câu nói cũng làm cho người ta hãnh diện và khoái chí. Nó đều là những cảm giác và cảm giác đó nguy hiểm vô cùng. Nên người tu theo đạo Phật, ta tránh cái cảm giác hơn thua để mà sinh thọ và cứ mong mọi người cứ hơn mình. Cứ hơn mình là tốt. Đó, người nào mà thấy người khác hơn mình mà sung sướng thì người đó đã có đạo đức, đã đi tu đúng hướng và có thể làm thánh được. Còn người nào mà phải hơn người khác thì mới sung sướng, người đó sẽ mãi mãi là phàm phu và sẽ trở thành ác độc. Ta coi chừng cái cảm giác đó, cái cảm giác cảm thọ mà do hơn thua nó nguy hiểm vô vô cùng. Sức khỏe và bệnh tật cũng sinh thọ.

[1:22:23]Nếu cái người họ khỏe mạnh, lúc nào họ cũng có cảm giác sảng khoái, còn người bệnh tật, mệt mỏi thì sao? Cảm giác rất là khổ sở, nha, khổ sở như vậy.

[1:22:34]Giấc ngủ sinh sinh thọ. Khi ta ngủ được một giấc ngon, ta cũng thấy thật là hạnh phúc. Mất ngủ thấy rất là khổ sở.

[1:22:44]Thiền định có sinh thọ không? Có. Thiền định mà ta càng vào định chừng nào thì cái cảm giác hạnh phúc càng lớn chừng nấy. Và cái lớn của nó, nó sinh ra bao nhiêu cái điều vi diệu, trí tuệ. Nên cái người mà đạt được cái hạnh phúc trong thiền định rồi thì đừng có hòng mà chuyện thế gian lôi kéo họ. Vì họ biết rằng cái thế gian gọi là hạnh phúc chỉ là những cảm giác bồng bột, xao động, bất an và tạm thời. Còn cái hạnh phúc của thiền định mới là thanh tịnh, bền vững và lâu dài. Cho nên cái người mà đạt được thiền định rồi, họ kiên định trong sự tu tập là như vậy. Nên ta phải ráng mà mà tu tập. Trò chuyện cũng sinh thọ. À.

[1:23:28]Nếu mà ta ở trong phòng một mình suốt ngày không nói chuyện với ai thì làm sao? Làm sao? Dễ chịu hay khó chịu? Khó chịu lắm. Thế là ta phải làm sao? Phải a-lô. Nhưng mà khi bấm lên thì điện thoại thông báo tiền trong tài khoản bạn đã hết, không thể thực hiện cuộc gọi này thì ta làm sao? Rất đau khổ. Thì ta phải làm sao? Mua thẻ nạp vô nhưng tiền không còn để mua thẻ nữa thì ta phải làm sao?

[1:24:03]Thôi, đi bộ qua nhà hàng xóm nói chuyện cho đỡ buồn, phải không ạ? Cái nhu cầu trò chuyện là một nhu cầu lớn của con người, nhu cầu giao tiếp á. Nên có những điều ta thấy một nhóm người bạn họ ngồi uống nước, họ nói chuyện với nhau. Cái mình ngồi gần, mình nghe thử coi họ nói chuyện gì mà quan trọng đến như vậy mà nói nãy giờ 3 tiếng đồng hồ. Thì có chuyện gì quan trọng không? Có chuyện gì liên quan tới là kế hoạch mà quốc sách quốc gia, quốc thái dân an, thế giới hòa bình, chúng sinh an lạc không? Không. Nói chuyện gì? Nói chuyện hôm qua họ bị ho, cái văng ra cục đờm. Hôm qua cái có bà kia bả đi ngang mặt ơ cái thấy bả cái mũi hơi cong cong.

[1:24:42]Tức là toàn chuyện tào lao. Nhưng cứ phải nói, phải không ạ? Cứ có người nói, có người nghe và thấy rất là sung sướng, ngồi uống ly nước hạnh phúc vô cùng. Đúng không ạ? Bây giờ ta gọi đó là gì? Là bà bà tám. Bây giờ người ta hay gọi là bà tám, không biết tại sao. Chắc ngày xưa có một bà thứ tám bả chuyên môn nói. Ừ. Nghịch cảnh sinh thọ. Thuận cảnh sinh thọ.

[1:25:10]Ví dụ như ta muốn làm gì được nấy, mọi chuyện thuận tiện xảy ra thành công như ý ta thì ta làm sao? Tự hào, sung sướng. Còn nếu ta muốn làm gì đều không được, đều có gặp trở ngại, trắc trở thì ta đau khổ. Gọi là thuận cảnh, nghịch cảnh. Và có một cái rất là sinh ra cảm giác, đó là cái tò mò. Có cái tò mò. Hai người đó họ đang ngồi mình, cái họ ghé tai nhau, họ nói xì xầm, xì xầm, lúc đó ta làm sao? Rất là sao? Rất tò mò muốn coi có chuyện gì. Và cái tò mò nó gây một cảm giác ghê gớm lắm, phải không ạ? Là lúc đó là phải nghe được chắc đã lắm, không biết chuyện gì. Và do đó, ta tọc mạch. Cho nên lý do là tò mò cũng sinh thọ.

[1:25:51]Nên nếu mà ta thấy có người nào cứ tò mò, rình rập ta, coi ta nói cái gì, tin nhắn ta có ai viết gì trong đó, thơ ta viết có nói gì trong đó mà cứ tò mò muốn coi, ta hiểu đây là một loại người mà tò mò sinh thọ. Nó sinh ra cảm giác cho nên cứ tò mò đi tọc mạch chuyện của người ta. Đó là một loại bệnh á.

[1:26:13]Hồi nãy ta nói thế này là quyền lực sinh ra thọ, phải không ạ? Tức là ta sai bảo người khác được thì ta sinh ra cảm giác khoái chí. Nhưng mà trong trường hợp có một người nào mà được người khác sai bảo thì lại sinh ra cảm giác sung sướng, có không ạ?

[1:26:32]Người nào vậy?

[1:26:36]Người đó là đệ tử Phật chân chính. Người đó biết tu, khống chế cái bản ngã của mình và đạt được đến cái trình độ đạo đức nhu thuận. Lúc đó mới vỡ lẽ một điều thế này: Nào giờ mình cứ tưởng là sai bảo người khác thì mới hạnh phúc. Bây giờ mới hiểu có một cái cái hạnh phúc ngược lại: được người khác sai bảo. Ví dụ bước vô chùa, ở nhà mình nhiều khi mình làm bố, làm mẹ, thậm chí trong cơ quan mình cũng làm trưởng phòng, mà bây giờ bước vô trong chùa cái thì mấy cái chức đó không xài được. Tự nhiên có người đó lại sai mình: "A, anh anh quét cái góc này giùm tôi nhá." Lúc đó mình cầm cái chổi quét mà cảm thấy hạnh phúc vô cùng.

[1:27:16]Vì được sai bảo và mình vâng lời thì người này đã đạt được một trình độ tu rất là tốt. Mà lúc ấy thấy hạnh phúc vô cùng. Mà trong chùa thầy hay đùa, hay gọi là trình độ rô-bốt á, là ai kêu gì làm nấy, không thắc mắc và hạnh phúc vô cùng. Ít người đạt được trình độ này lắm. Mà hễ đạt được rồi là đạo đức ta tương đối là là ổn. Hồi nãy thầy hỏi nghĩa là được người khác sai bảo mà làm có hạnh phúc không, thầy nghe cái tiếng mà "hạnh phúc" rất là nhiều, làm cho thầy rất là mừng. Tức là nhiều người đã tu đến mức độ này, tu được đến cái cảnh giới mà vâng lời người khác là một điều hạnh phúc, là một cái đạo đức như vậy, nha.

[1:27:53]Đạo đức không phải dễ. Ở trong một đất nước cũng vậy. Trong một đất nước mà người ta cứ nhiều người giành lấy quyền lực để điều khiển, để sai bảo người khác, nhưng mà nếu như vậy hết, đất nước loạn. Còn nếu trong đất nước bao nhiêu người, những người cán bộ, những người công dân có cái đạo đức nhu thuận, không cần sai bảo ai mà cứ thích tuân thủ theo pháp luật, à thực hiện đường lối chính sách của nhà nước mà cứ thực hiện vậy thôi, thấy hạnh phúc. Ví dụ, nhà nước kêu gọi mình hưởng ứng Giờ Trái Đất tắt điện, mình vâng lời, đúng giờ đó tắt điện. Thấy hạnh phúc vô cùng, mà thấy hạnh phúc. Rồi nhà nước yêu cầu mình đi đường đội mũ bảo hiểm

[1:28:31]thì mình thôi đội mũ bảo hiểm, không cãi. Cái đoạn đường đó quy định là 70 cây số 1 giờ, mình đi 70 cây số 1 giờ. Vậy thôi, cũng không hơn. Rồi vân vân. Cứ nhà nước nói sao mình làm trong chính sách như vậy và thấy an ổn, hạnh phúc. Vậy. Mà nếu nhà nước đưa ra những chính sách đúng và người dân nhu thuận thì đó là một đất nước thanh bình. Như vừa rồi thầy đi về Đà Nẵng giảng vậy, đi vô cái cảm giác đầu tiên thầy nói ủa sao cái thành phố này nó yên bình đến như vậy? Thì cái người thầy gặp một vài Phật tử ở đó, họ nói: "Dạ thưa, cái thành phố của tụi con yên bình vô cùng." Cái thành phố hạnh phúc lạ lùng như vậy, yên bình.

[1:29:08]Thì trong cái buổi bài giảng ở cái lễ hội Quán Thế Âm á, thầy có khen, thầy nói: "Hãy vui mừng vì mình được là người dân của Đà Nẵng, vì được cái người lãnh đạo tốt quá, lãnh đạo rất là tốt." Nếu mà cầu mong cả nước mình cũng những tỉnh nào ai cũng được những lãnh đạo như vậy, dân mình hạnh phúc. Mà lúc đó người dân họ rất nghe lời nhà nước. Như khi mà như khi quy hoạch cái thành phố Đà Nẵng lại thì phải quy hoạch lộ đường thì lúc đó ngay cái nhà của ông Bí thư Tỉnh cũng phải là giải tỏa. Người dân cũng bị giải tỏa mà thường thường là người dân ít có thích bị giải tỏa ha, giải tỏa thì dời nhà cực lắm.

[1:29:45]Nhưng mà để làm lại một thành phố đẹp thì phải chỉnh trang lại hết, quy hoạch lại hết đô thị. Thì chính cái ông Bí thư ổng leo lên chiếc xe ủi, ổng lại ổng ủi nhà ổng trước. Thì dân sao? Ông bí thư ổng còn làm thì thôi mình không vui vẻ hết không? Do đó, dân rất nghe lời nhà nước, rất nghe lời chính quyền vì nhà nước rất làm gương mẫu. Đến nỗi mà ông bí thư ổng kêu hết mấy ông chồng hay đánh vợ lên ổng nói chuyện, rồi ổng kêu mấy đứa nhỏ mà không ngoan kêu lên ổng nói chuyện, đích thân nói chuyện. Tức là ta thấy chính quyền mà nó sâu sát với dân đến mức độ như vậy, từng chuyện nhỏ nhỏ của dân mà chính ông bí thư cũng quan

[1:30:17]tâm, trực tiếp ổng giải quyết, nói chuyện, khuyên bảo. Và thầy cũng nghe kể vậy. Nghe kể là khi mà giải tỏa nhà thì có một cái anh đó ổng là nhân viên bình thường thôi, cái được ổng cấp cho một cái cái căn hộ trong cái chung cư, cái ảnh ảnh đem bán, ảnh bán cái ảnh nộp đơn ảnh xin lại một lần nữa. Mà ông này ổng có trí nhớ khiếp, mấy năm rồi ổng vừa thấy mặt ổng nói: "Lần trước tôi đã cấp anh căn hộ rồi." Ổng nhớ luôn tới cái mặt người đó, mà biết bao nhiêu người ổng cấp. Vậy mà ổng nhớ hết trơn, ông Nguyễn Bá Thanh khiếp thiệt khiếp. Mà ổng sâu sát dân đến như vậy. Cho nên, người dân Đà Nẵng họ tin yêu chính

[1:30:49]quyền và đời sống đó là cực kỳ yên bình. Có một cái nhậu, nhậu khiếp đảm. Chiều xuống một cái là xúm nhau đổ vô trong mấy quán nhậu hết. Không biết xứ gì kỳ lạ không biết. Thì ở đây vậy, thầy vừa nói cái loại cảm thọ là có người thì thích sai bảo người khác mới thấy sung sướng, nhưng một người ta tu đến cái ngã nhẹ rồi thì khi vâng lời người khác lại thấy lại thấy đó là hạnh phúc. Nha, ta ráng tu đến mức độ này. Khi cái cảm giác vui mà nó kéo dài mãi thì cái gì xảy ra?

[1:31:26]Chính xác, nhàm chán. Phải không ạ? Nhàm chán. Do đó, người ta mới đổi không khí, tìm cảm giác lạ đó. Nên mà cái họa nó sinh ra từ cái cảm giác lạ này. Ví dụ như hai vợ chồng lấy nhau lúc đó rất thương yêu nhau, mà nếu nói mà không lấy được nhau thì sao? Cả hai cùng nhảy cầu Chương Dương liền, dứt khoát như vậy. Cho nên, cái lấy được nhau hạnh phúc không ạ? Quá hạnh phúc. Và cái hạnh phúc đó giây phút nào ở bên nhau cũng hạnh phúc hết và nó kéo dài 2 năm thì sau đó là sao? Nhàm chán. Thế là ông chồng ổng đành phải làm sao? Phải tìm phở.

[1:32:10]Vậy trên đời này hả có hạnh phúc chân thật, bền vững không ạ? Không. Vì ta biết rằng cái trong cơ thể con người nó cấu tạo kiểu đó đó, nó do cơ thể nó cấu tạo chứ không phải ai muốn. Niềm vui kéo dài buộc phải nhàm chán. Một bài nhạc hay mà bắt nghe 100 lần thì sao? Mình tìm cái người mở nhạc hay mình đánh liền, phải không? Đánh liền chịu không nổi. Nó nó nhàm chán, nhàm chán rồi không chịu nổi luôn. Chứ không phải là dễ. Nếu cảm giác buồn kéo dài thì sao?

[1:32:42]Tuyệt vọng. Như vậy có cái gì hay không? Không. Rõ ràng trên đời đúng là khổ. Phật nói không sai, đúng là khổ. Vậy cái gì mới có thể bền vững?

[1:32:57]Chỉ có thánh quả giải thoát mới là bền vững. Vì cái niềm an lạc đó là sao? Càng kéo dài thì ta càng hạnh phúc, càng sáng suốt, càng giác ngộ, càng trí tuệ, càng đạo đức. Cái đó kéo dài không phát sinh nhàm chán, mà nó kéo dài chừng nào thì ta càng càng siêu thoát chừng nấy. Do đó, cái con đường mà hạnh phúc thực sự trên đời này chỉ là gì? Tu tập thiền định mà thôi. Nên những người nào rất có thiện căn, rất có trí tuệ mới về đây mà mà thực hành tu tập thiền định trong cái khóa thiền này. Nên hạnh phúc biết bao nhiêu, chân chính biết bao nhiêu, đó là cao quý biết bao nhiêu những người có mặt ở đây mà dự cái khóa thiền.

[1:33:39]Thầy khen như vậy nghĩa là sao? Nghĩa là thầy ngầm ý trách những người chỉ đến nghe mà ngày trước thì trốn thiền.

[1:33:50]Có một cái điều thế này: cùng một đối tượng, cùng một hoàn cảnh nhưng mà sự tu tập khác nhau thì cái cảm giác sinh ra khác nhau. Ừ. Ví dụ thế này, ví dụ như bây giờ có một người, một cô gái tuyệt đẹp mà lõa lồ thì ta nhìn vô cảm giác là gì, thưa cụ?

[1:34:17]Không, nay thầy hỏi thẳng điều này để ta thấy được cái cái cái trình độ khác nhau.

[1:34:28]Ví dụ như là một cái người mà nào giờ là phàm phu không biết tu hành, ha? Nhìn một người con gái tuyệt đẹp mà lõa lồ thì sao? Thích, phải không? Thèm khát, động dục, ham muốn. Nhưng mà cũng cái cô gái đó đứng đó mà gặp một người tu hành tâm đã đạt được thanh tịnh trong thiền định thì cảm giác gì? Chẳng những không thấy ham muốn mà còn biết đó là gì? Cơ thể đó là vô thường, là bất tịnh, tâm hồn của người con gái đó là gì? Đầy những cái tham, sân, si, còn tồn tại vì cớ là phàm phu mà. Hơn, thua, giận, hờn, ganh ghét, ích kỷ, cằn nhằn.

[1:35:15]Đó, tức là một cái người cũng một cái đối tượng y như vậy nhưng một người thì thèm khát, ham muốn, nhưng một người khác thì nhìn thấy bản chất đó và lòng sao? Lạnh tanh. Thấy không? Khác nhau. Thì mọi chuyện trên đời cũng vậy. Có người nhìn đống tiền thì sao? Thèm muốn vô cùng, nhưng có người nhìn đó thấy đó là gì? Cục nợ, gánh nặng vì xài sai một đồng là thành một cái tội. Nếu mà ai giao đống tiền cho thầy thì thầy cũng ham thiệt, nhưng mà rất là sợ vì sao? Xài một đồng sai thôi là thầy thêm một cái cục tội, mà phải xài cho hết đống tiền đó mà cực kỳ chính xác, không sai gì hết thì mới nhẹ lòng được.

[1:35:55]Mới ra, bỏ cuộc đời này ra đi thanh thản được. Vì khổ không? Rất là mệt chứ không phải dễ. Nhưng mà người khác thì sao? Thấy cục tiền sao? Ham để có tiền vung vít mà xài, hưởng thụ đâu biết rằng thành một đống tội chất như như núi sau cái đống tiền đó. Vậy nên cũng một cái đối tượng giống nhau nhưng mà suy nghĩ khác nhau, cảm giác khác nhau do cái gì? Do trí tuệ, do sự tu tập. Nên vì vậy, tất cả chúng ta trên đời này ai cũng bị cảm thọ chi phối, lôi cuốn, thúc đẩy, thu hút, nhưng bây giờ ta theo Phật, ta biết nhìn lại để kiểm soát cái cảm thọ đó, không làm nô lệ cho nó nữa để mà vượt lên đi tìm con đường siêu thoát chân chính.

[1:36:36]Thầy xin kính chúc cho chư tôn đức hãy tinh tấn tu hành, đắc được thánh quả giải thoát, giáo hóa chúng sinh. Thầy cũng chúc cho quý Phật tử được nhiều phước lành, được nhiều may mắn trong cuộc sống. Nhưng quan trọng nhất là từng bước, từng bước là có trí tuệ để kiểm soát được cảm thọ của mình. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.