[0:46]Đời là giấc mơ,
[0:53]mọi chuyện thoáng qua,
[1:01]lòng nào đắm mê.
[1:09]Nhìn nguồn chói sáng kia,
[1:17]tìm về chân lý,
[1:24]đạo mầu từ bi.
[1:41]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:57]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[2:12]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[2:26]Chúng con cung thỉnh Sư phụ, cung thỉnh chư Tôn đức và toàn thể Phật tử an tọa.
[2:34]Hôm nay chúng ta vừa lập một cái kỷ lục mới,
[2:39]một cái thời ngồi thiền 39.500 người.
[2:50]Nhưng mà về nhà thì không biết còn được 500 người ngồi không.
[2:59]Chúng ta được hạnh phúc
[3:03]vì chúng ta được ngồi thiền. Thiền là tương lai của nhân loại. Từ trước khi Đức Phật đắc đạo, thì Ấn Độ cũng có những đạo sĩ tu thiền và họ cũng chứng được một số tầng bậc thiền định, nhưng chứng thiền chứ không chứng Thánh, bởi vì họ không đạt được cái đạo đức của vô ngã tột cùng. Chỉ đến khi Đức Phật của chúng ta, Ngài nhập được thiền định thâm sâu mà nhập định suốt 49 ngày bất động và chứng tột cùng của cái sự vô ngã, đạt được sự thánh thiện tuyệt đối, sự thanh tịnh tuyệt đối, trí tuệ tuyệt đối, lòng từ bi tuyệt đối, thì lúc đó thật sự thế gian này mới có ánh sáng của giác ngộ. Và Ngài cả một đời 45 năm, Đức Phật đi truyền
[4:00]bá cái đạo lý giác ngộ này cho nhân gian. Nhưng trong cái thời đại đó, cái thời đại mà khoa học kỹ thuật còn hạn chế, thì Ngài cũng chỉ đi một vài vùng quanh quanh khu vực đó thôi, không có nhiều, và cũng không có cái máy móc gì ghi chép lại, quay phim thu hình lại như ngày hôm nay. Ta may mắn là ta có một con người xuất chúng, đó là tôn giả Ananda. Ngài có cái năng lực cường ký phi thường, nghe Phật nói qua tai một lần là vĩnh viễn không bao giờ quên nữa.
[4:40]Thì nhờ như vậy mà Ngài lưu giữ lại kinh điển. Thì lưu giữ lại là cũng bằng cách là cũng nói lại cho người khác nhớ, thì cứ người này truyền miệng cho người kia nhớ, mãi cho đến khi mà 200 năm sau bắt đầu kinh mới ghi được vào chữ viết thì từ đó cái việc mà ghi nhớ, thuộc lòng kinh điển không quan trọng nữa, thì ta có cái ghi chép lại, rồi có cái in ấn. Ngày hôm nay thì cái hệ thống kỹ thuật để ghi chép, lưu giữ rồi nó tràn ngập cả thế giới nên ta không phải lo. Cái vấn đề chúng ta lo là cái thực hành lời Phật dạy cho đúng. Mà trong cái việc thực hành lời Phật dạy á, nó gồm rất nhiều điều, nhưng cái cái đỉnh cao
[5:22]nhất của cái đạo lý Phật dạy chính là thiền định. Như nãy giờ chúng ta đang ngồi, chúng ta đang thực hành một cái đỉnh cao của lời Phật dạy. Dĩ nhiên, muốn có cái đỉnh cao thì phải có cái cái chân, cái chân đế. Cái chân đế đó cũng nhiều cái đạo lý rất là khó, rất là phức tạp. Nhưng mà cái đạo lý vừa khó vừa phức tạp đó cũng là một điều hạnh phúc cho chúng ta. Cái người mà nghe được đạo lý, mà hiểu được đạo lý là có được cái niềm hạnh phúc tràn đầy trong tâm hồn của mình. Đó là lý do tại sao chúng ta về đây với nhau. Chúng ta chưa phải là những người thực hành được thiền định thâm sâu, chúng ta cũng chưa nhập định
[6:06]được, nhưng vì chúng ta yêu cái lời dạy của Đức Phật, yêu cái đạo lý mà khó hiểu, khó thực hành nhưng mà cực kỳ đẹp đẽ đó, nên chúng ta đã về đây với nhau trong cái ngày lễ Thành đạo này. Ở ngoài kia, out there, mọi người đang tưng bừng đón cái Tết Dương lịch, hôm nay là mùng 1 mà, thì chúng ta đúng ngày này chúng ta lại về đây đón mừng, kỷ niệm lễ Đức Phật thành đạo rất là thiêng liêng. Đây là một cái Tết Dương lịch cực kỳ may mắn của chúng ta.
[6:45]Thì sau Đức Phật nhập diệt khoảng 500 năm trở đi, thì cái thiền định, cái phương pháp thiền định, cái kỹ thuật thiền định, lý thuyết về thiền định bắt đầu có sự biến dạng, biến đổi. Đến ngày hôm nay là đã hơn 2.600 năm thì cái lý thuyết về thiền định đó,
[7:08]cái lý thuyết về cái thiền định mà Đức Phật đã dạy đó đã bị biến dạng rất nhiều. Nhưng đây đó, đây đó, con người ta vẫn còn có cái niềm tin rằng thiền định là một phương pháp tu hành tuyệt đẹp, một phương pháp tu hành đỉnh cao trong đạo Phật. Và cái phương pháp tu hành đỉnh cao trong đạo Phật này một ngày nào đó sẽ trở thành cái sự thực hành, tu tập của cả cái thế giới này. Họ tin như vậy. Nhiều quốc gia cứ âm thầm tìm hiểu, nghiên cứu cơ chế, vừa thực hành vừa thí nghiệm, vừa biên chép, rồi những cái giáo phái này, giáo phái kia cũng tò mò thực hành thiền định. Còn ở trong đạo Phật thì chúng ta có sẵn cái nguồn thiền
[7:58]định, nhưng rồi chúng ta trốn thiền định, sợ thiền định, đây cũng là một cái dở, một cái thiệt thòi. Những người đệ tử Phật chân chính thì phải yêu thích thiền định. Vì sao? Vì Thầy của mình, Bổn Sư của mình, Đức Thế Tôn của mình là chỉ dạy thiền định, thực hành thiền định và đắc đạo nhờ thiền định, nên chúng ta là những người đệ tử của Người, chúng ta phải yêu thiền định, yêu tha thiết, yêu tha thiết thiền định, nha. Dù có gian khó, có cực khổ gì đều phải cố gắng thực hành thiền định để có thể đạt được một phần nào, thực hành một bước nào đó trên cái con đường thiên lý đi đến sự giác ngộ mà Phật đã dạy chúng ta.
[8:47]Và một điều nữa, chúng ta có cái thiền định của Phật sẽ là cái điểm sáng trong tương lai của thế giới tương lai này, thì mà chúng ta là con của Phật, chúng ta có sẵn điều đó, như là một người con có sẵn cái gia tài của cha mình mà không biết sử dụng là một điều vừa vừa thiệt thòi mà nói thẳng vừa khờ dại.
[9:12]Đây là một gia tài quý giá của cha mình để lại, đó là thiền định, đó là điều mà cả thế giới này sẽ tìm tòi, hướng về, nghiên cứu để ứng dụng, vì họ biết rằng khi tâm con người được thanh tịnh thì con người sẽ bước sang một đẳng cấp khác. Chúng ta luôn mơ ước là con người sẽ vượt cao hơn khỏi cái thân phận của mình. Lúc nào chúng ta cũng mơ ước như vậy. Tại sao chúng ta mơ ước như vậy? Bởi vì chúng ta thông minh. Loài người là loài rất thông minh, và chỉ có loài thông minh mới luôn luôn đòi hỏi mình phải tiến bộ hơn nữa. Còn tất cả những loài khác, từ loài khỉ cho tới loài khác, không bao giờ có cái ước mơ sẽ được tiến bộ hơn nữa.
[10:05]Nếu ta đọc được tâm của các loài, từ con mèo, con chó, con cọp, con beo, con khỉ trong rừng, ta sẽ nhìn thấy tâm của nó là gì? Nó sống rồi nó chết thôi, và không bao giờ có ước mơ mình sẽ tiến bộ. Còn con người có cái sự thông minh nên nhận ra được một điều: mình có thể tiến bộ hơn nữa. Và ban đầu, người ta đi tìm sự tiến bộ đó bằng gì? Bằng cái học. Vào nhà trường học cái đã, học lớp một lên lớp hai, lên từ từ cử nhân, tiến sĩ gì đó, người ta học để tiến bộ nè. Nhưng mà dù có lên tới tiến sĩ rồi thì bộ não vẫn không thay đổi. Cái sức thông minh nó cũng chỉ nhiêu đó thôi, có thêm kiến thức thôi, chứ cái bộ não vẫn không
[10:44]đặc biệt hơn được, không đặc biệt hơn được. Và người ta từ từ người ta cứ nghiên cứu về cái gen di truyền về bộ não để đi tìm làm sao con người phải giỏi hơn bây giờ, giỏi hơn bây giờ. Ví dụ như con người phải có sức mạnh hơn, thông minh hơn, nhạy bén hơn, nhạy cảm hơn. Ví dụ bây giờ chúng ta về nói về phương hướng, chúng ta thua con dơi, con chim; nói về đánh hơi, chúng ta thua con chó sói; nói về những cái những cái cảm nhận trong bóng đêm, ta thua con rắn, vân vân. Thì những con đó nó không thông minh bằng mình nhưng cái giác quan của nó nó nhạy hơn mình và nó làm cho nó trở nên có ưu thế hơn mình.
[11:27]Cho nên Hollywood nó có làm bộ phim về một ngày mai khi mà cái loài vượn nó được thay đổi gen, bỗng nhiên nó thông minh lên. Và lúc đó nó chiếm hết cái hành tinh này luôn. Tại vì sao vậy? Tại vì loài vượn nó có sẵn cái ưu thế về sức mạnh thể chất, bây giờ nó thông minh thêm cái nữa thì con người bị nó đẩy xuống làm nô lệ liền. Đó, chỉ cần biến đổi gen thông minh hơn thôi là vượt lên. Thì trong cái cách mà để làm cho con người giỏi hơn, tiến bộ hơn, thông minh hơn, trí tuệ hơn thì người ta đã tìm hiểu nhiều cách, trong đó có biến đổi gen, sửa gen, sinh ra những đứa trẻ thông minh, nhưng mà thế giới đang bị khủng hoảng bởi điều đó, đang lo sợ.
[12:06]Rồi người ta lắp thêm máy móc vào người, ghép giữa con người với máy móc để làm cho cái hoạt động, suy nghĩ, tính toán của con người hiệu quả hơn. Như bây giờ ta chưa ghép vào người nhưng cái máy nằm rời bên cạnh ta là cái máy vi tính á, cái máy vi tính, cái smartphone nằm bên cạnh ta cũng là một trợ thủ làm cho con người giỏi hơn lên. Đáng lẽ chúng ta phải đi bao nhiêu cây số gặp nhau nói chuyện, giờ chỉ cần cái điện thoại bên cạnh, ta có thể nói chuyện được với nhau, đó cũng có nghĩa là con người đã giỏi hơn rồi. Mà cái điện thoại nó ghép luôn vào trong não con người thì con người không cần phải cầm nữa, nhưng mà đã giống như người và máy
[12:45]đã tích hợp lại được, và loài người tiến lên một bước nữa. Tuy nhiên, những cái tiến đó đều có nguy cơ, vì thịt xương mà ghép với máy, ghép với con chip, nó có một cái nguy cơ người ta không lường được. Ví dụ cái người nào họ hack được vào trong não mình, mình ghép con chip vô não mà có thế lực nào nó hack vào, nó giải được cái code trong đó thì nó điều khiển mình hoặc nó giết chết mình liền. Đây là điều có thật, nên nó đều có nguy cơ. Hoặc là cấy gen vô trong người, đổi gen con người thì khi lắp gen vô được rồi đó, con người giỏi lên rồi đó, nhưng mà mang theo những cái mầm bệnh người ta không tiên liệu được.
[13:28]Nên những cái mà để làm cho con người giỏi lên bằng cái phương tiện kỹ thuật, dù là phương tiện sinh học hay là phương tiện điện toán, đều ẩn chứa một cái nguy cơ tàn phá lại chính con người. Thì trong lúc mà mọi người loay hoay đi tìm cái cách mà để tiến lên nữa thì con người quay lại nhìn thấy thiền định. Thiền định, khi tâm ta thanh tịnh thì con người mở ra một chân trời mới, một năng lực mới, một thế giới mới rất thanh bình, rất hạnh phúc, rất đạo đức, nhưng mà rất siêu việt, toàn vẹn, không có lỗi, không có phản ứng phụ. Thì vì lý do thì tại sao ta lại không đầu tư đi tìm theo cái hướng đó?
[14:11]Là con người sẽ bước lên một đẳng cấp mới, giỏi hơn, tiến bộ hơn rất nhiều mà lại đạo đức hơn, thanh tịnh hơn và hạnh phúc hơn. Cái hay là vẫn hạnh phúc hơn. Còn ví dụ ta ghép cái con chip vô não để mình giỏi hơn nhưng chúng ta vẫn không hạnh phúc hơn, chúng ta vẫn đau khổ, vẫn phiền động, vẫn day dứt, vẫn hơn thua, vẫn bất an. Rồi hoặc là chúng ta cấy ghép gen, chúng ta vẫn vậy, vẫn khổ đau, vẫn phiền muộn, vẫn vẫn day dứt, vẫn căng thẳng. Còn nếu chúng ta đạt được thiền định, tâm ta thanh tịnh, ta giỏi hơn nhưng chỉ có hạnh phúc mà thôi, chỉ có hạnh phúc, chỉ có đạo đức, chỉ có yêu thương mà thôi.
[14:53]Càng thanh tịnh thì ta càng yêu thương nhau. Như vậy thì cớ gì mà thế giới này không đầu tư đi tìm con đường thiền định? Hiểu như vậy nên đây đó trên thế giới người ta âm thầm mày mò nghiên cứu về thiền định, và kết quả là tới hôm nay tất cả thất bại.
[15:16]Người ta thất bại vỗ tay, ngộ ha!
[15:21]Nghe người ta thất bại tự nhiên vỗ tay. Vì sao người ta thất bại? Đố ai biết. Vì người ta...
[15:34]Lẽ ra thầy nói câu này thì hơi kỳ: không về Phật Quang học thiền cho nó kỹ. Về đây học kỹ hơn.
[15:46]Thầy là một người tu thiền và là một người tu thiền thất bại.
[15:55]Mà chính nhờ cái sự thất bại đó, thầy loay hoay đi tìm lại và thầy có cái may mắn, một cái may mắn là thầy tin rằng trong thế gian này, cõi trời, cõi người này, tam giới này không ai có thể hơn Phật được. Đây là cái niềm tin căn bản, vững chắc và không ai làm lung lay được. Đó là điều thứ nhất. Cho nên ai nói gì nói, sách nào viết thì viết, à bao nhiêu luận bản kệ luận bản, thầy chỉ lấy Đức Phật làm ngọn hải đăng rực rỡ để hướng về, còn mọi sách vở khác tham khảo cho vui thôi. Đó là cái thứ nhất. Cái thứ hai, cái thứ hai thầy có cái may mắn nữa là thầy tin rằng lễ kính Phật là cái công đức căn bản nhất,
[16:47]phủ trùm nhất, là bắt đầu cũng là kết thúc của cái con đường công đức tu hành. Lễ kính Phật, tôn kính Phật là beginning mà cũng là cái ending, là bắt đầu mà cũng là chấm dứt trên cái lộ trình tu tập của chúng ta. Nói là chấm dứt chứ sự thật không bao giờ chấm dứt vì nó sẽ tồn tại mãi mãi. Chính vì vậy nên thầy có cái điều may mắn đó, thầy thực hành và chia sẻ với mọi người. Bước vào tu tập, làm ơn phát được cái tâm thành tha thiết tôn kính Phật tuyệt đối cái đã, rồi làm gì làm.
[17:31]Và bất ngờ khi ta có cái lòng tôn kính Phật tuyệt đối rồi, bỗng nhiên ta yên tâm liền, chưa cần gì hết, chưa cần được một cái gì cả, chưa cần. À chưa cần được cái phước báo gì đến, chưa cần tiền, chưa cần danh vọng, chưa cần chứng đạo, chưa cần gì hết, chỉ cần có cái niềm tôn kính Phật tuyệt đối, bỗng nhiên ta yên tâm để mà sống cũng như yên tâm để mà chết, không cần nữa, không cần gì trên cuộc đời này hết. Ngang đó yên tâm. Nhưng mà khi ta tôn kính Phật rồi thì sao? Cuộc đời ta đặt vào bàn tay Phật, và Phật không cho ta chết bậy, Phật che chở ta, yêu thương ta, take care ta, nghĩa là chăm sóc, dẫn dắt chúng ta đi từng bước từng bước trở lại. Đó.
[18:21]Còn ta sẽ rời xa khỏi bàn tay Phật nếu chúng ta không có lòng tôn kính Phật. Nên vì vậy, trong suốt bao nhiêu mươi năm mà thầy đi thuyết giảng, thầy cứ nhắc đi nhắc lại, nhắc đi nhắc lại cái lòng tôn kính Phật để làm cái nền cho mọi người đừng đi sai lạc. Vì có thể ta nghe một bài pháp, một ông giảng sư đó giảng có thể sai chứ không chắc giảng sư nào giảng là đúng đâu. Nhưng nếu chúng ta có lòng tôn kính Phật thì Phật sẽ giữ cái chánh kiến đạo đức trong tâm ta không cho đi sai dù ông giảng sư đó giảng sai, đó là cái hay như vậy. Chứ còn chúng ta không có đủ lòng tôn kính Phật á, bữa nay nghe ông này giảng ta theo ông A, mai mốt nghe ông B giảng theo ông B,
[19:05]chạy qua chạy lại cả một đời rồi không đạt được gì cả vì chưa chắc các ông giảng sư đã giảng đúng. Nhưng nếu chúng ta có lòng tôn kính Phật thì ông B ổng giảng, ông C ổng giảng, ai giảng kệ ổng, nhưng trong bí mật Phật sẽ gia hộ chúng ta, dẫn chúng ta đi từng bước từng bước, lần lần đi đúng trên con đường chánh đạo, có hiểu sai Phật sẽ giúp ta chỉnh lại, từ từ chúng ta cứ đi đúng trên con đường của Phật.
[19:33]Nhờ như vậy mà thầy điều chỉnh cái Thiền lại để hướng dẫn cho mọi người dần dần từ cái thất bại của mình, từ cái đau khổ của mình. Và trong cái kỹ thuật Thiền, trong kỹ thuật Thiền đó có một điều rất là quan trọng. Thiền thì hôm nay chúng ta không có thời gian để nói hết đâu. Nói hết về Thiền năm này qua năm kia ạ. Nhưng mà trong cái kỹ thuật Thiền á, nó có một điều quan trọng hôm nay chúng ta sẽ chia sẻ với nhau trong cái lễ thành đạo này. Ừ từ một cái câu chuyện này, lúc đó Ngài Vua Trần Nhân Tông của ta
[20:10]á đến gặp Ngài Tuệ Trung Thượng Sĩ. Ngài Tuệ Trung Thượng Sĩ là vai bác của mình. Thì Ngài Tuệ Trung Thượng Sĩ ừ cũng là một vị tướng, nhưng lúc đó Ngài xong chiến tranh rồi, Ngài về Ngài làm một đời cư sĩ tiêu dao, tu hành và giáo hóa.
[20:28]Ngài đắc đạo nổi tiếng nên nhiều vị Sư đều tới tham vấn. Thì Vua Trần Nhân Tông cũng là một người tu hành. Lúc vua mới đến tham vấn Ngài Tuệ Trung Thượng Sĩ mới hỏi là:
[20:42]"Thế nào là cái tông chỉ của Thiền, của Phật pháp?". Ngài trả lời một câu thế này, chúng ta ghi khắc mà nhớ, đừng có sót chữ nào nha: "Phản quan tự kỷ, bổn phận sự, bất tùng tha đắc". Cái chữ nho nó là như vậy, chúng ta nhớ lại: "Phản quan tự kỷ, bổn phận sự, bất tùng tha đắc". Nhớ chưa? Chữ nho nghe dễ buồn ngủ lắm, nhưng ráng lại. "Phản quan tự kỷ, bổn phận sự, bất tùng tha đắc". Nhớ chưa? Mấy bà già nhớ chưa? "Phản quan tự kỷ, bổn phận sự, bất tùng tha đắc". Cứ nghe cái đã không cần biết nghĩa gì nha. Bây giờ bắt đầu mới hiểu đây. Phản là quay lại, quan là quan sát, tự kỷ là chính mình, chứ không phải bệnh tự kỷ đâu nha.
[21:46]Phản quan tự kỷ là quay lại quan sát chính mình, bổn phận sự đó là cái việc gốc của người tu tập Thiền định. Bất tùng tha đắc không thể đi theo, tùng là đi theo, bất là chẳng rồi, tùng là đi theo, tha là cái bên ngoài, đắc là được. Bất tùng tha đắc có nghĩa là không bao giờ mình có thể đạt được một kết quả của Thiền định bởi cái việc mà chạy ra bên ngoài nha. Còn cái yếu chỉ tu tập của Thiền định nó nằm trong mấy chữ là: Phản quan tự kỷ bổn phận sự bất tùng tha đắc. Không bao giờ ta được điều gì do chạy ra bên ngoài mà cái yếu chỉ của việc tu tập Thiền định phải là quay lại quan sát chính mình.
[22:40]Vậy thôi, quay lại quan sát chính mình, chỉ nhiêu đó thôi. Dễ không ạ? Không dễ chút nào. Cái câu này ta sẽ hiểu rất nhiều nghĩa tùy theo trình độ tu hành của mình. Mỗi người tu tới đâu thì sẽ hiểu cái câu phản quan tự kỷ ở ngang mức độ đó. Hôm nay ta cũng sẽ nói vài cái mức độ một chút xíu để hiểu xem cái phản quan tự kỷ là là gì. Mới nói ngang đây bắt đầu có người ngáp rồi đó.
[23:16]Nó có một câu chuyện thứ hai cũng giống giống như vậy trong nhà Thiền. Thì có hai anh em sư huynh sư đệ. Ngài ông sư huynh là Ngài Toàn Khoát, sau này Ngài trụ ở núi Nham Đầu ta hay gọi là Ngài Nham Đầu Toàn Khoát. Còn cái người sư đệ tên là Nghĩa Tồn, sau này Ngài trụ trì ở cái núi Tuyết Phong, cho nên ta hay gọi Ngài là Tuyết Phong Nghĩa Tồn. Thì lúc đó hai anh em còn trẻ, cái người em á mới rủ ông sư huynh mình đi gọi là đi tham vấn học đạo nơi này nơi kia. Ông sư huynh thấy ông sư đệ mình ham đi quá thôi đi cho vui, cái cọng sư huynh ổng đắc đạo từ bao giờ, ổng đắc đạo cao siêu từ bao giờ,
[24:00]nhưng mà ổng đi giống như trợ duyên cho em mình, có cái tình rất là đẹp. Mà ngày xưa đi thì đi bộ không à, đi bộ đi bộ băng rừng băng núi qua cái tỉnh này qua tỉnh kia rất là xa, đi một nơi có khi cả sáu bảy tháng mới tới như vậy rất là cực khổ. Nên cả cuộc đời cứ trôi nổi đi trên đường như vậy. Một hôm ghé trên cái triền núi, ngồi đó, cái người sư đệ là Ngài Tuyết Phong Nghĩa Tồn mới than thở với ông sư huynh. Than thở là em thật sự là chưa có mãn nguyện với cái sở ngộ của mình, với cái tâm linh của mình. Cứ than hoài, cái ông sư huynh nói: "Thôi chú kể ra coi, mà chú ngộ như thế nào kể cho tôi nghe.".
[24:49]Thì Ngài Tuyết Phong Nghĩa Tồn mới kể lại những lần mà tâm linh mình bừng mở ra có cái sự ngộ đạo. Kể ra mấy giai đoạn mà kể tới đâu thì Ngài Nham Đầu Toàn Khoát bác tới đó. Nghĩa là ổng khoe rằng Ngài lúc đó ở cái pháp hội đó, ổng nghe được cái câu đó thì tâm ổng bừng mở ra, Ngài Nham Đầu chê: "Hù! Cái này chưa ăn thua gì đâu, mai mốt gặp chuyện rớt liền à.". Cái Ngài kể ra một lần khác là Ngài tu như vậy đến chỗ đó Ngài bừng mở tâm một lần nữa, nghĩa là nội tâm bừng sáng một lần nữa, ông này cũng chê, nói: "Chỗ này cũng chưa tới đâu đâu.". Cái ổng tới đó ổng bí, ổng nói: "Em em hai lần ngộ rồi, vậy là hết đường rồi.".
[25:30]Thì Ngài Nham Đầu Toàn Khoát lúc đó mới nghiêm giọng, nói hơi gằn hơi lớn tiếng. Nói: "Ngươi phải từ nơi hông ngực mình mà tu tập, thì sau này cùng ta che trời che đất mà đi.". Cái câu là: "Phải từ nơi hung khâm là hông ngực của mình mà tu, thì sau này cùng ta che trời che đất mà đi.". Ngang câu đó Ngài Tuyết Phong đại ngộ luôn. Mới nói: "Sư huynh, sư huynh! Bữa nay em mới thành đạo ở Ngao Sơn này.". Lúc hai huynh đệ đang ở Ngao Sơn. Rồi sau đó thì Ngài coi như thành một Thiền sư chứng ngộ. Ngài mới thuyết, thuyết pháp, giảng dạy vân vân là như vậy. Cái câu chuyện về hai câu chuyện hai cái thiền ngữ đó,
[26:17]hai cái giai thoại thiền ngữ đó na ná gần nhau, nhưng mà cái câu của Ngài Tuệ Trung Thượng Sĩ thì nó đi xoáy đúng vào trong cái trọng tâm của đạo lý hơn là: "Phản quan tự kỷ, bổn phận sự, bất tùng tha đắc.". Hôm nay thầy nói về Thiền nó hơi cao siêu, mọi người cố gắng nghe, mà nghe không được ngủ cũng cũng tốt cho sức khỏe nha, không sao.
[26:42]Thế phản quan tự kỷ là xoay lại quan sát chính mình, nghĩa là gì? Chính mình là cái gì? Mình là cái gì? Mình là cái gì? Cái gì là mình mà mình phải quan sát?
[27:02]Ít nhất mình gồm hai cái: thân và tâm. Đúng không ạ? Thân và tâm, ít nhất mình gồm hai cái: thân và tâm. Nên xoay lại quan sát chính mình nghĩa là quan sát thân và quan sát tâm, à.
[27:22]Quan sát thân và quan sát tâm. Thì trong cái thân và tâm đó, cái nào là căn bản và cái nào là cao cấp? Thân là căn bản và tâm là cao cấp, bước phát triển cao. Vậy khi ta quay lại quan sát chính mình nghĩa là ta quan sát cả hai: thân và tâm, thì chúng ta chọn quan sát thân hay chọn quan sát tâm?
[27:55]Hay quan sát cả hai: vừa thân vừa tâm? Bây giờ nha có ba cái option. À mọi người giơ tay biểu quyết. Ví dụ cái người thứ nhất là hiểu rằng Ngài nói phản quan tự kỷ, quay lại quan sát chính mình là quan sát thân. Hoặc là có người nói: "Phản quan tự kỷ, quay lại quan sát chính mình là quan sát tâm.". Hoặc có người chọn cái option thứ ba là phản quan tự kỷ, quay lại quan sát chính mình là vừa quan sát thân, vừa quan sát tâm nha. Rồi bây giờ chúng ta tự suy nghĩ, hôm giờ tu tới đâu rồi tự suy nghĩ. À bây giờ bắt đầu thầy hỏi nha. Người nào chọn cái option thứ nhất: "Phản quan tự kỷ, quay lại quan sát chính mình tức là quan sát thân.", giơ tay lên!
[28:52]Giờ thân ế dữ vậy trời? Không có ai hết. Ờ hớ hớ, có một người giơ tay, hai người giơ tay. Trời ơi sao mà ế dữ vậy! Rồi bây giờ cái cái option thứ hai là: "Phản quan tự kỷ, quay lại quan sát chính mình là quan sát tâm.", ai chọn này giơ tay lên!
[29:15]Cũng khá hơn chút, đỡ ế hơn chút ha, rồi. Thank you. Option thứ ba là phản quan tự kỷ, quay lại quan sát chính mình là vừa quan sát thân, vừa quan sát tâm. Ai chọn option này giơ tay lên? Cả bà ngoại 90 tuổi rồi cũng giơ tay hay nhờ. Cảm ơn.
[29:44]Mọi người rất là khôn. Khôn. You are very smart. Rất là khôn. Quan sát hết cả thân cả tâm, bảo đảm hổng hổng trật ha, không được cái này cũng lọt cái kia, à không mất đâu cả. Khôn vô cùng. Cái này mà đi buôn bán làm ăn ta rất là giàu nha.
[30:07]Thật ra cả ba option đều sai.
[30:13]Mà nói sai cũng sai,
[30:19]vì đều có liên quan nhau cả, nhưng mà nó tùy mức độ. Ban đầu đó ta bị lầm một cái thế này: nghe nói thiền định là nhiếp tâm làm cho tâm thanh tịnh không suy nghĩ nữa, đúng không ạ? Ta hiểu thiền tức làm cho tâm mình trống rỗng không suy nghĩ nữa và như vậy để làm cho tâm không suy nghĩ nữa thì ta phải làm sao? Phải đối phó với tâm. Deal with our mind. Ta đối phó với tâm mình để làm cho tâm đừng suy nghĩ nữa. Đây là một cái sai của suốt mấy ngàn năm, trước Phật và cả sau Phật. Trừ những người nào mà đệ tử chân chính được Phật truyền dạy thì mới không bị cái sai này, chứ đa phần chúng ta nghĩ tu thiền là làm cho tâm
[31:10]thanh tịnh nên ta lo ta đối phó với tâm của mình, quan sát tâm. Đây là cái sai cực kỳ trầm trọng và giết không biết bao nhiêu cuộc đời của con người trên thế giới này từ ngàn xưa và tới mãi ngàn sau này còn tiếp tục sai lầm. Hồi xưa thầy cũng bị như vậy, nhưng mà khi thầy đọc lại kinh Phật thì mới thấy một điều rất là lạ: mình thì tu thiền, mình lo chiến đấu với vọng tưởng, với vọng tâm để giữ tâm cho thanh tịnh, nhưng lật đọc toàn bộ tạng kinh Nikaya không bao giờ tìm thấy một chữ nào Đức Phật dạy là muốn nhiếp tâm thì phải lo mà trừ tâm, không bao giờ, không tìm thấy.
[31:57]Mới ngạc nhiên, nói: "Ủa, tu thiền là làm cho tâm thanh tịnh, mình phải lo đối phó với cái tâm chứ?" Nhưng mà tuyệt nhiên trong tạng kinh Nikaya không hề có điều đó. Không bao giờ có chuyện để nhiếp tâm được thanh tịnh thì phải lo đối phó với tâm, không bao giờ có chuyện đó. Và thầy không hiểu, thầy không hiểu. Không hiểu cho nên cứ để đó và hoài nghi, không dám bác vì Phật là tối thượng mà, tối tôn, lời Phật nói là không thể sai, nhưng mình không biết tại sao khác với cái hiểu của mình, để đó. Và phải qua rất nhiều thăng trầm, khổ đau bắt đầu thầy mới hiểu được điều này. Và cũng vậy, những người nào là đệ tử của thầy,
[32:40]được thầy dạy thiền thì thầy cũng tuyệt nhiên bây giờ không bao giờ cho việc mà tu mà diệt trừ vọng tưởng, không có đối phó với tâm. Mặc dù tu thiền là làm sao để cho tâm mình thanh tịnh, nhưng tuyệt nhiên không bao giờ nói tới cái chuyện mà đối phó với tâm, diệt trừ cái vọng tâm để cho tâm thanh tịnh, không có chuyện đó. Vì sao? Vì thầy hiểu được cái ý của Phật từ thuở ban đầu. Mà để làm cho tâm thanh tịnh thì không ngờ chính là sao? Biết rõ toàn thân, cảm giác toàn thân, an trú toàn thân. Đây chính là cái option một á. Phản quan tự kỷ, quay lại quan sát chính mình, trước hết là quan sát thân mình cái đã.
[33:27]À, cho nên hồi nãy có khoảng hai người giơ tay, đó là hai người excellent, tuyệt vời.
[33:37]Nhưng tiếc rằng chỉ có hai người giơ tay, còn lại bao nhiêu đã chê, nhưng không ngờ đó mới là gì? Đó là căn bản vững chắc. Muốn trừ được vọng tâm mà không phải xử lý tâm, chính là xử lý thân, quan sát toàn thân, an trú toàn thân, cảm giác toàn thân, đó là căn bản. Và cái cái câu mà "cảm giác toàn thân, biết rõ toàn thân, an trú toàn thân" này thực sự cũng không dễ hiểu. Không dễ hiểu. Ta thực hành được rồi, ta vẫn đang chưa đúng hoàn toàn. Ví dụ ngày nào đó ta ngồi, ta biết rõ toàn thân rồi tâm ta thanh tịnh liền, vì khi ta biết rõ toàn thân, từ từ bỗng nhiên ta biết hơi thở, ta biết hơi thở vào, ta biết hơi thở ra.
[34:25]Càng lúc càng biết những vấn đề của thân thì giữ cho thân mềm mại, bất động và thấy rõ thân này đang thở vào, thân này đang thở ra. Cái biết càng lúc càng sâu sắc. Cái biết về thân càng lúc càng sâu sắc, mà khi cái biết về thân càng lúc càng sâu sắc thì tự nhiên vọng tưởng càng lúc càng lắng đọng lại, bớt lại, nhẹ lại, lắng dịu, tâm ta lại càng thanh tịnh. Không hề có chuyện mà đối phó với tâm, đối đầu với tâm, diệt trừ vọng tưởng nơi tâm mà làm cho tâm thanh tịnh, lạ lùng như vậy không cần, không có chuyện đó. Mà phải làm sao? Lo cái gốc trước: an trú toàn thân trước, biết rõ toàn thân. Mà cái biết rõ toàn thân, an trú toàn thân này càng lúc càng sâu sắc.
[35:17]Càng lúc càng sâu sắc nghĩa là sao? Bắt đầu biết tới hơi thở, à biết hơi thở vào, biết hơi thở ra. Đó là thân. Rồi cái thân này tới đâu nữa? Còn nhiều nữa. Chỉ cái biết toàn thân thôi mà càng lúc càng vi diệu, càng mầu nhiệm, càng cao cấp. Thầy không biết hôm nay thầy có nên nói hết không tại vì sợ nhiều người thực hành chưa tới. Thấy là, biết nói không vỗ tay.
[35:49]Ta mới phát hiện một điều nữa là cái biết của ta như Phật dạy: toàn thân. Thân này gồm cái gì? Từ đầu cho tới mình mẩy, tay chân thì mới gọi là toàn thân. Phật dạy mà: "Cảm giác toàn thân tôi thở vào, cảm giác toàn thân tôi thở ra", mà toàn thân nghĩa là từ đầu cho tới mình mẩy tay chân mới gọi là toàn thân. À. Tuy nhiên khi ta thực hành sâu thì ta mới biết rằng trong cái thân này có hơi thở, ta biết thêm hơi thở, biết rất rõ hơi thở là thêm cái thứ hai. Rồi còn cái thứ ba nữa: cái biết này nói là toàn thân nhưng sự thật nó không đồng đều, có chỗ biết ít, có chỗ biết nhiều, khác nhau. À, có chỗ biết ít, có chỗ biết nhiều, khác nhau.
[36:41]Ta vẫn phải biết trên đầu vì toàn thân mà, ta cũng phải biết dưới tay chân mình mẩy vì toàn thân mà, nhưng cái người khôn ngoan, cái biết của ta đi theo hình giọt nước. Hình giọt nước nha. Giọt nước là ở trên rất là nhọn, nhỏ, ở dưới rất là nhiều, đầy tràn. Nhớ, cái biết được cấu tạo theo cái hình giọt nước. À, ở trên chỉ là một điểm nhỏ, ở dưới mới rất là tràn đầy. Cái phân bố cái biết toàn thân của chúng ta là phân bố theo hình giọt nước: biết trên đầu rất ít, biết ở dưới rất nhiều, càng xuống dưới thì càng nhiều. Nhớ như vậy, nên ta để ý dưới bụng nhiều hơn và để ý dưới đáy bụng nhiều hơn, đó là bí quyết đó.
[37:33]Đó là cái biết rất là sâu. Hôm nay thầy không nói thêm nữa, nói thêm nữa ngủ sập, chỉ những người nào thực hành tới rồi mới thấy đây là điều mầu nhiệm nha. Rồi như vậy, đó là ta nói căn bản của cái việc mà phản quan tự kỷ, bổn phận sự, quay về an trú nơi chính mình. Thì khi mà ta biết được toàn thân, cảm giác được toàn thân thì bắt đầu điều gì xảy ra? Ta kiểm soát được tâm. À. Đây là điều rất là lạ. Ta không cố tâm kiểm soát tâm, ta không cố ý kiểm soát tâm, ta không cố ý kiểm soát vọng tưởng mà chỉ kiểm soát thân, vậy mà bắt đầu tự nhiên ta kiểm soát được tâm luôn. Đây là điều kỳ diệu vậy. Ta không có cực khổ với cái tâm nữa,
[38:25]ta chỉ an trú toàn thân vậy mà từ từ kiểm soát được cái tâm của mình. Cái cái bí quyết đó, và khi mà ta bắt đầu phản quan tự kỷ, biết toàn thân của mình, biết hơi thở của mình, bắt đầu kiểm soát được tâm thì cái cái khi mà ta kiểm soát được tâm, kiểm soát được vọng tưởng lên xuống, lúc đó trạng thái thiền định của ta đã bước sang một giai đoạn mới, đó là giai đoạn mà chánh niệm tỉnh giác, rỗng rang, sáng tỏ. Thì cái giai đoạn đó cũng nằm trong bản ngã thôi, không có gì đặc biệt. Nhưng mà khi ta an trú được nơi chính mình như vậy, không để tâm chạy ra khỏi mình như vậy thì ta đang thực hành đúng lời của ngài Tuệ Trung Thượng Sĩ:
[39:12]"Phản quan tự kỷ bổn phận sự, bất tùng tha đắc", không có ra bên ngoài. Lúc đó trong đời sống của chúng ta, trong lúc thiền định hay trong lúc đời sống nó đều có một đặc điểm như thế này xảy ra: tâm chúng ta không chạy ra khỏi da của mình, lúc nào cũng ở lại nơi thân của mình. Bên ngoài lao xao, kệ họ, vẫn đối tiếp, vẫn nói chuyện, vẫn vui, vẫn cười với mọi người mà tâm không hề chạy ra bên ngoài, lúc nào cũng an trú toàn thân, ở lại trong da trong thịt của mình, không rời khỏi thân mình. Và cái cái cảnh giới đó cái người tu tới sẽ hiểu nó là điều gì. Đó là tại sao nó chính là yếu chỉ tu tập thiền định của nhà Phật.
[40:05]Nhớ như vậy, lúc nào tâm cũng ở lại với thân, lúc nào tâm cũng ở lại với thân, lúc nào tâm cũng ở lại với thân, an trú toàn thân, không rời khỏi cái da mình để chạy ra bên ngoài. Đó là "Phản quan tự kỷ bổn phận sự, bất tùng tha đắc".
[40:26]Mà cái tự kỷ là gì? Nói thẳng là cái bản ngã của mình. Phải không ạ? Tự kỷ chính là bản ngã của chúng ta, bản ngã chúng ta gồm thân và tâm. Thì khi ta an trú nơi cái bản ngã của mình, quan sát cái bản ngã của mình, thì có hai cái kết quả xuất hiện. Thầy nhắc lại, khi ta phản quan tự kỷ, quay lại nhìn chính mình, tức là ta đang nhìn cái bản ngã của mình, thì nó xuất hiện hai cái hiệu ứng và bây giờ ta sẽ chọn một trong hai. Khi ta quay lại nhìn chính mình để rồi thấy mình quan trọng lên, thì làm cho cái chấp ngã tăng lên, nha, kiêu mạn hơn, si mê hơn và sai lầm hơn. Còn ta quan sát chính mình, quan sát bản ngã mình
[41:19]để thấy mình không quan trọng nữa, thì ta làm cho bản ngã này mỏng nhạt dần, mất dần, bớt dần cho tới khi ta đạt được vô ngã hoàn toàn như là một bậc A-la-hán. Nên như vậy ta có hai chọn lựa: khi chúng ta phản quan tự kỷ, quay lại nhìn chính mình và thấy mình rất quan trọng; quay lại nhìn chính mình để thấy mình không quan trọng mà hướng về vô ngã. Thầy nhắc lại, nhắc lại: ta phản quan tự kỷ là nhìn lại cái bản ngã của mình, mà nhìn lại bản ngã mình để thấy mình quan trọng thì làm cho chấp ngã tăng lên, nha, trở thành đại ngã, đại ngã mạn. Còn quay lại nhìn chính mình để thấy mình không quan trọng, làm cho bản ngã bớt dần, đi về phía vô ngã.
[42:10]Vậy hai cái này, chúng ta chọn cái nào?
[42:16]Ai là người chọn cái thứ nhất là quay lại quan sát chính mình để thấy mình quan trọng, giơ tay lên!
[42:27]Cái này tuyệt đối ế luôn á, không không ai support nha, không ai hưởng ứng. Và ai chọn cái thứ hai là quan sát chính mình để thấy mình không quan trọng, giơ tay lên! Thank you. Những người mà giơ tay cái thứ hai, đó là những người con của Phật.
[42:50]Còn khi thầy hỏi cái thứ nhất không giơ tay là thầy thấy mừng rồi, thầy hỏi cái thứ hai cũng không giơ tay. Người này không biết con ai ạ. Biết con ai? Nghĩ không ra.
[43:06]Cũng vậy, khi ta an trú toàn thân, à cảm giác toàn thân và thấy thân này là gì?
[43:16]Thân này là gì? Thân này rất là quý giá, đúng không ạ? Đúng không, ai nói đúng giơ tay lên? Là con ghẻ của Phật. Còn ta khi ta quan sát toàn thân, à an trú toàn thân, thấy thân này vô thường, một ngày nào đó không tồn tại, về với cát bụi, không quan trọng, ai thấy như vậy giơ tay lên?
[43:45]Ai giơ tay lên, đó là con của Phật.
[43:50]Còn ai không giơ tay, cả hai đều không giơ tay, thì không biết con của ai, không biết con lai con gì á, không biết, à. Đó là rồi khi ta an trú được toàn thân mà thấy thân này vô thường, không quan trọng, nhìn mình mà thấy mình không quan trọng, đó là bí quyết của sự tu hành. Thấy hơi thở ra hơi thở vào, tâm càng lúc càng thanh tịnh và bắt đầu kiểm soát được tâm, tự nhiên kiểm soát được tâm. Và trong cái kiểm soát được tâm, nó có một cái quan trọng là gì? Thấy được lỗi của mình. À, bắt đầu đi vào cái giai đoạn là thấy được lỗi của mình.
[44:33]Người tu mà đi được tới giai đoạn này mới gọi là bắt đầu biết tu. Còn trước đây tu gì không biết, trước đây tu gì không biết mà không thấy được lỗi của mình, thì người này chưa được gọi là biết tu dù có ngồi thiền, dù có mỗi ngày lễ Phật, dù mỗi ngày ngồi thiền, dù có làm bao nhiêu công đức mà không thấy được lỗi của mình, không thấy được lỗi trong nội tâm của mình, người này chưa biết tu. Phải làm sao đó biết kiểm soát được thân rồi kiểm soát được tâm, và cái quan trọng kiểm soát được tâm là thấy được lỗi lầm trong đạo đức của mình. Bắt đầu đạo đức từ từ thay đổi. Kiểm soát được tâm, thấy được lỗi lầm nghĩa là gì?
[45:17]Nghĩa là những ý niệm bất thiện bí mật, thầm kín trong nội tâm nào giờ ta không biết nó là sai, bữa nay thấy nó sai. Ví dụ, ví dụ:
[45:30]ví dụ như sáng ta mở cửa nhà ra ta đi làm, dắt xe đi làm, thì nhìn xéo bên kia nhà hàng xóm cũng có cô bạn hàng xóm cũng mở cửa dắt xe ra đi làm. Cô dắt chiếc xe thì bất ngờ hôm nay cô mua được chiếc xe mới, cô mặc cái đồ mới rất là đẹp và gương mặt của hôm nay rất là đẹp hơn mọi lần. Lúc đó tâm ta động lên một cái thấy khó chịu: tại sao lại có người đẹp hơn tui? Mấy cái đó bí mật, có thường lắm nha, mấy đó có thường. Thấy một người nào đó hơn mình, tâm khó chịu chút xíu, cái khó chịu rất nhỏ, rất thầm kín, rất bí mật. Miệng bên ngoài ta vẫn mỉm cười: "How are you today? Good morning! Hello!", vẫn cười, nhưng bên trong ta có khó chịu.
[46:16]Và bao lâu nay, từ nhỏ tới lớn, ta không nhìn thấy cái khó chịu đó. À, ta chỉ đóng kịch với nhau thôi, nhưng ta không thấy khó chịu. Nhưng hôm nay, ta tu đến cái mức độ đó, ta nhìn thấy cái khó chịu vừa xảy ra khi ta nhìn thấy một người hơn mình. À, ta mới phát hiện đó là cái tâm gì? Tâm gì? Đố kỵ. Thấy người khác hơn mình khó chịu, đó là tâm đố kỵ. Ta phát hiện: à, thì ra ta có cái nội tâm đố kỵ. Thì trên đường đi đến sở làm, ta cứ hối hận về nó: bao nhiêu lâu nay theo Phật tu hành, vậy mà chưa dứt được cái tâm đố kỵ. Nên sau đó ta, chiều tối về lễ Phật sám hối: Xin Phật gia hộ cho con diệt trừ được tâm đố kỵ.
[47:03]Xin cho từ đây mãi mãi về sau, khi con thấy ai hơn con, xin cho con được vui mừng, được hạnh phúc. Và không đợi cho đến khi người ta giỏi hơn con, mà từ bây giờ con cầu nguyện cho mọi người chung quanh con đều giỏi hơn con.
[47:24]Nhờ cái câu cầu nguyện cao đẹp đó, tâm đố kỵ ta bị bứng gốc luôn, như vậy. Và cứ nhiều cứ những cái chút chút chút chút như vậy trong suốt cuộc đời tu hành của mình, kể cả những người đã xuất gia vậy. Người xuất gia coi vậy chứ vẫn còn đầy sai lầm bên trong nội tâm mình chứ chưa có hết, vì chưa phải chứng Thánh. Mà chứng Thánh rồi, ở bậc Thánh thấp vẫn còn rất nhiều lỗi lầm. Và cái ta tu hành là gì? Là cuộc đấu tranh, cuộc chiến với lỗi lầm của nội tâm của mình. Mà những lỗi lầm đó nó sâu kín lắm kìa, ở ngoài nhìn không thấy đâu. Ở ngoài nhìn ai cũng đẹp trai, ai cũng đẹp gái, nhưng mà bên trong những cái lỗi bí mật cực kỳ khó thấy.
[48:06]Mà cái điều đó không ai sửa giùm cho mình, vì nó nằm ở trong nội tâm bí mật của mình. Và cái quan trọng của ta là ta tu cho tới khi ta tự thấy được lỗi của mình, tự thấy được lỗi của mình. Mà muốn thấy được lỗi của mình thì phải phản quan tự kỷ, bổn phận sự bất tùng tha đắc. Lúc nào cũng an trú toàn thân trước, đừng có an trú tâm. Thân trước cái đã. Thân ổn định rồi, tìm thấy hơi thở ra hơi thở vào rồi, an trú cái cái biết nhiều ở phía dưới rồi, bắt đầu tự nhiên ta kiểm soát được tâm, thấy được tâm. Và khi thấy được tâm, thấy được lầm lỗi của tâm, và từ từ thấy nhiều lầm lỗi hơn, nhiều lầm lỗi hơn,
[48:50]cứ một ngày đi qua, một năm một tháng đi qua trong cái sự tu hành, ta phát hiện ra trong tâm mình còn rất nhiều lầm lỗi và cứ phải diệt lần lần, diệt lần lần, diệt lần lần. Thầy không có nói nhiều nữa tại vì thực sự vấn đề nó không phải là đơn giản. Cái việc mà chiến đấu với lầm lỗi của chính mình là điều không đơn giản, mất rất nhiều năm tháng. Nhưng mà hôm nay ta nhắc lại cái lời của thiền sư để đối chiếu với lời Phật dạy, ta thấy những vị mà họ chứng ngộ, họ có cái điều giống với với lời Phật dạy cả: Phật dạy cảm giác toàn thân ta thở vào, cảm giác toàn thân ta thở ra; Phật dạy thấy thân này là vô thường.
[49:37]Phật dạy thì các thiền sư cũng vậy: phản quan tự kỷ, bổn phận sự. Nhưng cái phản quan tự kỷ của thiền sư, ổng nói một cái đi qua nhiều cấp độ, nên ta dễ hiểu lầm. Nghe chữ "phản quan tự kỷ", nhìn lại chính mình, ta dễ chộp ngay cái gì? Quan sát tâm! Đó, ta đa số bị hiểu lầm chỗ này cả. Nhưng đúng ra, một người thiền sư thì họ dạy ta quan sát từ thân rồi mới tới tâm, mà thân trước, tâm tự nhiên đến sau. Cũng giống như ta muốn cho một cái cây nó mọc lên cao, thì có hai cách để ta làm cho cái cây nó mọc lên cho cao cho nhanh: một là mỗi ngày ta ra ta nắm cái đọt của nó ta kéo lên. Đó là một cách làm cho cây nó sẽ mọc lên nhanh nha. Có ai làm vậy không?
[50:30]Ngày nào cũng đứng kéo kéo kéo cái đọt nó lên. Kéo, mà kéo mạnh quá đứt luôn rồi, xong cây đó tiêu luôn. Và cách thứ hai, đừng đụng tới cái đọt cây, mà làm gì? Tưới phân, tưới nước ở dưới gốc. Thì không ngờ ta không đụng tới cái đọt cây, chỉ tưới phân, tưới nước dưới gốc thôi. Vậy mà đọt cây làm sao? Mỗi ngày một vươn lên, vươn cao lên, vươn cao lên. Chúng ta cũng vậy. Phản quan tự kỷ, đừng khờ dại mà đi tìm cái tâm trước. An trú toàn thân trước là cái gốc nằm ngay chỗ đó trước. Biết hơi thở trước, vậy mà tự nhiên sẽ kiểm soát được tâm. Mà nói rằng kiểm soát được tâm, cái quan trọng vẫn là gì?
[51:15]Thấy được lỗi lầm trong nội tâm bí mật của mình, đó là bắt đầu kiểm soát được tâm. Thì ở đây chúng ta rút lại một điều nữa thế này: Phản quan tự kỷ, nhìn lại ta, nhìn lại chính mình. Chính mình là gì? Bản ngã. Và khi ta nhìn lại cái bản ngã này, ta có hai cái quan niệm: Một, nhìn lại mình để thấy mình là quan trọng.
[51:42]Hai, nhìn lại mình để thấy mình là vô nghĩa. Và ở đây chúng ta đã chọn cái option thứ hai nha. Nhìn lại mình để thấy mình là vô nghĩa. Người nào đã chọn được cái option thứ hai, người đó rất xứng đáng hôm nay về đây dự đại lễ Phật thành đạo vì người đó là con của Phật. Vậy thôi nha. Lúc nào cũng vậy, lúc nào cũng an trú toàn thân, biết rõ nơi chính mình và thấy mình không quan trọng, thấy mình là vô nghĩa. Đó là người đi đúng trên con đường chánh đạo của Phật nha.
[52:21]Thầy có nói thêm vài điều chút xíu nữa để dặn dò thôi. Ví dụ như người nào đó tu hành mà chợt chứng được thiền định, tâm được thanh tịnh
[52:34]thì ngang chỗ này ta mới rất dễ phạm sai lầm. Tâm thanh tịnh rồi, rất dễ phạm sai lầm nếu không có thầy bên cạnh hướng dẫn. Thì nếu người nào mà ở trong đây tâm được thanh tịnh thì làm ơn nhớ thầy dặn, dù tâm thanh tịnh kệ nó, vẫn phải an trú toàn thân nha. Cây có vươn mọc lên kệ nó, vẫn phải lo mà tưới nước, bón phân ở dưới gốc. Chứ thấy cây nó mọc lên rồi leo lên nhổ cái đọt lên kéo kéo lên cho nó nhanh nữa thì không được. Cho nên dù tâm có thanh tịnh vẫn giữ cái thân mình, vẫn an trú toàn thân. Nhớ đây là cái bí quyết, là yếu chỉ đó, là phản quan tự kỷ mà Tổ dạy. Cái thứ hai, thầy cũng nói một điều nữa là năm ngoái
[53:20]thầy có dặn mọi người ráng học tiếng Anh để chi? Để nâng cái trình độ tiếng Anh của nước ta lên. Bên Philippines họ nói tiếng Anh rất là giỏi, Miến Điện là họ trong trường học dạy tiếng Anh không. Singapore, Malaysia đều họ giỏi tiếng Anh nên họ có cơ hội để giao tiếp, làm việc, hoạt động, có việc làm dễ dàng hơn. Cái tiếng Anh bây giờ rất là quan trọng. Nhưng mà thực sự khi kiểm tra lại thì cái trình độ mà tiếng Anh của đất nước Việt Nam vẫn bị xếp vào loại thấp. Nên một năm qua thầy có ép mọi người phải học tiếng Anh. Và khi thầy ép như vậy, thầy ra lệnh học như vậy thì có nhiều cái đạo tràng đã tổ chức các lớp học
[54:03]tiếng Anh, trẻ học theo trẻ, già học theo già. Mà trong đó, cái tấm gương mà đáng ca ngợi nhất là những Phật tử 80 tuổi ở Hà Nội vẫn siêng năng học tiếng Anh. Mà già rồi học tiếng Anh rất là khó, 80 tuổi vẫn học. Mà nửa đêm học một chữ đó không hiểu, bấm điện thoại gọi cho cô giáo. Cô giáo 12:00 khuya gọi bà già bả gọi bả hỏi tiếng đó đọc làm sao con? Trong điện thoại phải dạy. Đó, cái tinh thần hiếu học của người Hà Nội là như vậy. Mà già rồi đi học làm gì? Già rồi ta học tiếng Anh để có hai điều lợi: Thứ nhất, làm tấm gương cho trẻ. Thứ hai, trẻ nó có giỏi tiếng Anh, mình biết nó nói cái gì.
[54:47]Hai thế hệ không bị tách biệt nhau như Đài Loan. Như bên Đài Loan bây giờ là cái lớp người già và lớp người trẻ bị tách làm đôi. Lớp trẻ bây giờ nó học tiếng Anh, nó học tiếng Quan Thoại, còn người già ở Đài Loan thì nói tiếng Đài Loan gốc, tiếng Phúc Kiến cổ. Thì mấy đứa nhỏ đi học về nói chuyện với nhau bằng tiếng đó, cái người già cứ ngồi ngẩn ngơ không biết nói gì. Thế là ngay trong gia đình có con có cháu mà vẫn cô độc vì không giao tiếp được. Nên khi mà sư phụ kêu học tiếng Anh, nhiều người già đã cố gắng học để chi? Để đồng hành cùng với con cháu của mình, đó là những tấm gương rất là đáng khen.
[55:23]Và thầy có dặn cái lễ thành đạo năm nay về thầy kiểm tra tiếng Anh, ai về đây mà không hỏi một câu không nói được tiếng Anh thì tối không cho ngủ trong đây mà bắt ra ngoài rừng ngoài kia ngủ, bắt ra rừng ngủ, thấy không? Thì mấy ngày nay ai đi vô tới chùa đều phải kiểm tra, hỏi một câu tiếng Anh phải trả lời. Ít ra phải "yes", mà không biết "yes" cái gì, không biết người ta hỏi cái gì cũng "yes". Còn thấy mặt người ta người ta sừng cộ quá thì "no". Rồi không biết người ta nói cái gì mà miễn có "yes" có "no" thì ok, cho vô chùa ở đây ngủ ở đây. Nhưng mà vì hôm nay hôm nay đông quá không kiểm tra
[55:58]được, không kiểm tra được nên không biết ở đây mọi người có biết nói "yes", nói "no" hay không nữa. Có biết nói "yes", "no" không ạ? Bà già, "yes" nha. "Yes", à. Nhưng bà già bả không thèm "yes", "no", bả dòm ngơ ngơ luôn rồi, nghi bà này quá. Nghi bà già này. Thì thôi hôm nay là vỡ trận, bởi vì đến giờ phút này cái con số đổ xuống khoảng là 40.000 người về, quá đông, quá đông. Nên thôi thì trước cái số đông như vậy thầy chịu thua. I surrender là đầu hàng. I surrender, tôi đầu hàng, vì đông quá. Nhưng mà sang năm nha, sang năm chúng ta trở lại đây với nhau cũng để dự lễ Phật thành đạo thì mỗi người đều phải sao?
[56:48]Phải nói tiếng Anh chứ không phải "yes", "no". Sang năm mà cũng nói hay "yes", "no" là chết á. Sang năm phải "How are you? I am doing well. Hello. Goodbye." Rồi "I love you" đồ phải nhiều nhiều lên, chứ "yes", "no" gì nha. Gặp ai cũng phải nói nói nói dữ xíu. Biết nhiêu nói hết ra nha, sang năm nha, hẹn sang năm. Rồi như vậy thì hồi nãy à quý thầy đã hướng dẫn cho quý Phật tử ngồi thiền thì chương trình là mai đúng 4:00. Nhưng mà sự thật trước đó chúng ta dậy chúng ta đi vệ sinh nha, ta đi vệ sinh hết rồi 4:00 ta ngồi đúng lại cái vị trí trở lại rồi chúng ta sẽ bắt đầu đi vào cái nghi thức lễ thành
[57:28]đạo, nghi thức chính thức ngày mai đúng 4:00. Ta cứ lặng lẽ ngồi đúng thôi rồi đi vào thiền, rồi sau đó quý thầy sẽ hướng dẫn tiếp hướng dẫn tiếp thành buổi lễ thành đạo chính thức. Và thầy nói rằng, nói rằng việc đắc đạo là một việc của nhiều nghìn năm. Nhưng nếu ta không gieo cái nhân đắc đạo thì mấy triệu năm nữa, mấy tỷ năm nữa ta cũng không bao giờ đắc đạo. Còn chúng ta có gieo nhân thì dù 1000 năm có vẻ lâu nhưng sẽ qua trong chớp mắt và ta sẽ được đắc đạo nha. Mà người nào về đây để tôn vinh cái sự thành đạo của Đức Phật là người đó đã gieo cái nhân đắc đạo. Cái người đó mới là con của Phật.
[58:16]Hôm nay ngày Tết mọi người đi vui chơi ở ngoài kia ồn ào náo nhiệt, chúng ta về đây cúi đầu lạy Người, lạy Đấng Cha Lành của cả trời và người nha. Chúng ta nương vào cái tình yêu thương của Phật, nương vào cái trí tuệ của Phật, à ta tôn vinh cái sự thành đạo của Ngài và sau này chúng ta sẽ có ít nhất là 40.000 vị Phật tương lai. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.