[0:13]đang vẽ. Có hai loại tranh chăn trâu: một loại tranh của Đại thừa và một loại tranh của Thiền tông. Tranh Đại thừa thì do một vị nào đó không có kinh nghiệm lắm, không có kinh nghiệm về tu hành lắm vẽ, cho nên tranh Đại thừa không có sâu sắc. Chỉ con trâu nó đen rồi từ từ nó trắng, từ từ nó trắng thì cái đó ai cũng có thể hiểu được và đặt ra được. Nhưng riêng mười bức tranh chăn trâu mà vẽ con trâu đen Thiền tông á của thiền sư Quách Am thì rõ ràng được vẽ từ một người có sở đắc tâm linh thật sự, có kinh nghiệm tu hành rõ ràng, vững chắc. Sau này thì có một ông họa sĩ Việt Nam mới đây thôi, một vài năm trước, ổng cũng vẽ mười bức tranh chăn trâu,
[1:00]nói là của Thiền tông Việt Nam để không có lai của Trung Quốc. Nhưng mà tiếc rằng ổng không có kinh nghiệm tu hành. Uổng tiếc ổng làm cái gam màu rất là đẹp. Chú mục đồng, con trâu và cảnh xung quanh, cái màu phối hợp thì rất là hay, nhưng mà chỉ là cũng là kiến giải. Ổng phá hết những cái bí ẩn, những cái cái cái tính chất đặc biệt trong mười bức tranh chăn trâu của thiền sư Quách Am, cho nên lại uổng. Nhưng mà tiếc rằng sao lại nhiều vị chấp nhận, lấy cái đó làm mẫu, coi đó là mười bức tranh chăn trâu tiêu biểu của Thiền tông Việt Nam, hơi phí. Bây giờ chúng ta nói về mười bức tranh chăn trâu.
[1:43]Bức tranh thứ nhất ở đây ai nhớ không? Hình chú mục đồng đi về phía trước mà cái đầu quay về phía sau, chung quanh là hoa lá cành. Ở đây bữa nay chúng ta trao đổi với nhau một chút, ai hiểu nói cái gì? Cái hình chú bé, người đó, đi về phía trước mà mặt nhìn về phía sau, chung quanh thì hoa lá cành, nói lên điều gì?
[2:14]Nếu mà tuần vừa rồi chúng ta có thực hành chánh niệm thì hôm nay cũng có thể hiểu được mười bức tranh chăn trâu này lần lần.
[2:24]Vị nào trả lời cho đại chúng nghe?
[2:32]Sư Giác Tống hả? Mô Phật thưa cụ! Thưa sư, sư cho con ý kiến được không?
[2:50]Theo sư hiểu
[2:58]tranh số một vẽ nói về điều gì? Bức thứ nhất là mình nói bức thứ nhất. Dạ, cám ơn sư! Mời sư ngồi.
[3:19]Có vị nào bổ sung thêm? Hồi nãy sư nói qua bên phần trong mười bức
[3:34]tranh Đại thừa rồi. Thôi
[3:49]để tôi nói luôn kẻo mất thì giờ,
[4:17]tôi có xin phép góp ý thế này: bức tranh thứ nhất là cái chú mà đi phía trước mắt nhìn về phía sau,
[4:30]chung quanh là hoa lá cành là đang nói cái giai đoạn mà mình không làm chủ được tâm, luôn luôn mình bị ngoại cảnh lôi kéo nên cái ý nghĩ của mình mình bám vào vấn đề này, tiếp tục bám vào vấn đề kia, tiếp tục... Nghĩa là mình mình đang mất tỉnh giác, đang mê, là bức tranh thứ nhất. Bây giờ bức tranh thứ hai là cái người đi tìm trâu. Trong bức tranh thứ hai thì chúng ta vẫn không thấy con trâu mà chỉ thấy mấy cái dấu chân và chú bé đang chạy theo đằng sau đuôi những cái dấu chân trâu đó chứ chưa thấy hình con trâu. Thì nó tượng trưng cho điều gì?
[5:04]Trong bức tranh thứ hai lặp lại là không có hình con trâu, chỉ có những dấu chân đó thôi và chú bé đang chạy theo, đuổi theo những dấu chân là ý nói điều gì?
[5:18]Ở đây sư Minh Thống là ai? Đúng rồi, trật bài. Dạ, được mời sư kia.
[5:25]Dạ, xin cám ơn sư! Sư Giác Cần là ai? Giác Cần. Giác Hùng là ai? Sư có thể cho ý kiến được không?
[5:43]Thế có ai ai có thể nói lên được không? Mời sư Hải
[5:58]đi. Cảm ơn sư! Hổng phải. Cái này là đang nói về chánh niệm, tức là đang nói về tu tâm á. Cái này... à mời sư Trung. À
[6:12]cảm ơn sư, mời sư ngồi! Thật ra lúc này chưa thấy được vọng tưởng. Nghĩa là con trâu là vọng tưởng á mà nó qua mất rồi mình mới thấy cái đuôi, nghĩa là thế này: Cái người tu bây giờ như cả tuần nay mình tu chánh niệm đó, tức là mình tách cái biết và cái suy nghĩ ra, mình biết được cái tư tưởng của mình. Nhưng mà nào giờ mình quen chú ý theo cái suy nghĩ, theo những vấn đề này vấn đề kia thì ở bức tranh thứ hai nó nói lên giai đoạn mà mình có ý biết cái vọng tưởng của mình. Khi mình đang suy nghĩ mình có biết mình đang suy nghĩ, nhưng mà sự thật không kịp nữa. Vì tư tưởng ví dụ như mình đang ngồi mà trưa nay trai tăng,
[6:50]mình đang nghĩ tới cái vấn đề trai tăng trưa nay, mình cứ bám theo bám theo cái tư tưởng của trưa nay trai tăng mà mình quên nhìn lại cái suy nghĩ đó, cái tư tưởng đó, mình quên tách cái biết và cái suy nghĩ ra. Đến một lát sau mình mới giật mình, mình suy nghĩ miên man khoảng ba bốn phút hay năm mười phút mình mới giật mình lại: Chết cha, nãy giờ mình suy nghĩ, mình chạy theo cái cái cái cái vấn đề mình đang suy nghĩ mãi mà mình không tách cái biết với cái suy nghĩ ra được. Và lúc đó, khi mình giật mình tỉnh lại thì cả một cái dòng tư tưởng dài nó đã trôi qua mất rồi. Mình chỉ còn thấy được một chút đỉnh cái hơi
[7:23]phía sau của nó, đó là cái dấu chân trâu. Con trâu đi mất tiêu, mình không thấy kịp, mình chạy theo đuôi nó thôi, chạy theo đuôi không kịp nó nữa. Đó là bức tranh thứ hai ý nói như vậy. Lặp lại nha! Bức tranh thứ hai, đây toàn nói kinh nghiệm tu không hà, rất là hay nên chúng ta nên hiểu được mười bức tranh này. Lặp lại bức tranh thứ hai thế này: tức là một dòng tư tưởng mà nó trôi qua, nó suy nghĩ á, theo nó mình suy nghĩ mãi suy nghĩ mãi, đến một lát mình mới sực nhớ lại, sực tỉnh lại là mình đang tu, mình buông bỏ nó nhưng mà không kịp nữa, nó đã qua mất. Nó qua một giai đoạn rất là dài. Lúc mình tỉnh lại thì đã trễ rồi, mất rồi.
[7:59]Đó là bức tranh thứ hai. Có tỉnh, có tha thiết muốn tu, có tha thiết muốn kiểm soát tâm nhưng mà đã đã muộn mất rồi, đó là bức tranh thứ hai. Còn bức tranh thứ ba đó vẽ cái khung nó hình tròn thế này, có hình vẽ hình cái con trâu có cái đuôi thế này, chú bé đứng đây. Sư đừng có cười! Đó là lúc này là thấy con trâu, chú bé cầm cái roi đuổi theo phía sau là tượng trưng cho điều gì?
[8:34]Dạ dạ mời mời sư... Vọng tưởng, vọng tưởng chứ không phải tâm. Là cái biết của mình. Nhưng mà ở bức tranh thứ ba này là đang ở giai đoạn nào? Dạ, cảm ơn sư. Có ai có ý kiến gì nữa không? Bàn về bức tranh này lý thú lắm, đó là kinh nghiệm tu hành. Con trâu là vọng tưởng mà chú bé chăn là cái biết của mình, là cái tánh giác của mình. Mình đang dùng cái biết này để mình chăn giữ cái vọng tưởng, mình tách cái biết và cái suy nghĩ ra. Cái biết nó kiểm soát được vọng tưởng. Dạ mời sư.
[9:26]Dạ, cảm ơn sư!
[9:41]Có ai có ý kiến gì nữa không? Mời sư. Sư gì? Quên tên rồi. Tấn hả? Minh Tấn. Dạ.
[9:59]Dạ, đúng rồi. là nó chắc chắn hơn. Nghĩa là cái vọng tưởng á, cái đầu niệm nó vừa khởi lên thì nó trôi qua một khúc, nó gần hết cái vọng tưởng mình mới sực tỉnh lại. Sực tỉnh lại nó hơi trễ một chút, nhưng vẫn thấy được cái vọng tưởng đó. Còn bức tranh thứ hai vọng tưởng nó trôi qua hết một cái tư tưởng đó luôn rồi, sực nhớ lại nãy giờ mình suy nghĩ. Còn bức tranh thứ ba đó là có tỉnh hơn, cái sức cố gắng nó có nhiều hơn. Nghĩa là cái niệm nó khởi nó không lâu. Ví dụ như là mình mình nghĩ về cái chuyện mình nhớ lại là cách đây năm năm trước mình gặp một người nào đó thì cái tư tưởng nó nhóm lên, đầu niệm mình nhớ lại người
[10:35]đó, nhưng mà nó vừa mới tương tục thêm chút nữa là mình tỉnh lại liền, tách ra được liền, sực tỉnh à đang vọng tưởng. Tức là mình thấy được cái phần cuối của cái vọng tưởng của mình, phần cuối của vọng tưởng, còn phần đầu vọng tưởng mình không thấy được. Cho nên cái bức tranh của Thiền sư Quách Am vẽ cái ẩn ý rất là sâu, không có vẽ cái đầu con trâu, mà chỉ vẽ cái phần cái đuôi con trâu thôi. Nên ngài có kinh nghiệm ngài vẽ rất là kỹ. Còn sau này các ông họa sĩ Việt Nam nào bức tranh nào cũng vẽ nguyên con trâu, nguyên con trâu hết, thành thử nó không có đúng. Nó không có đúng cái ẩn ý của người xưa từ cái kinh nghiệm tu hành.
[11:10]Nên bức tranh thứ ba này là trễ, có thấy được cái niệm rồi nhưng mà chỉ thấy được phần cuối của niệm, còn phần đầu nó khởi lên là mình mê, mình chạy theo một chút, còn cái đoạn cuối mình có thấy. Còn cái bức tranh thứ tư á, tranh thứ tư là vẽ tranh thứ tư thì vẽ nguyên con trâu nó đang giãy giụa, không biết có giống trâu không ta? Vẽ cái gì đây? Đang giật cái dây dằn co lại. Là tượng trưng cho điều gì? Tượng trưng cho cái cái giai đoạn nào?
[11:51]Sư Minh Đạo chẳng hạn.
[12:02]Sư Cảm ơn Sư, mời Sư. Sư pháp danh gì Sư? Dạ, Giác Kiên. Sư nói đi Sư. Giác Kiên chứ hả? Giác Kiên chứ hả? Dạ, Giác Kiên.
[12:16]Cảm
[12:20]ơn sư.
[12:39]Sư rất là nhiệt tình, nhưng mà sư hơi nóng tánh đó nha. Nhiều khi hơi khó tánh nữa đó. Có ai có ý kiến gì nữa không? Mời sư.
[13:09]Cảm ơn. Vậy đó. Cái giai đoạn này là từ đầu niệm khởi lên là mình thấy. Cho tới cuối niệm, nghĩa là nguyên cái đoạn vọng tưởng mình. Thí dụ mình đang ngồi, đang ngồi nhiếp tâm, hoặc là đang trong đời sống mình, mình đang kiểm soát tâm. Cái mình chợt nghĩ tới cái chuyện chùa của mình, chuyện như là cái cây trồng, cây kiểng mà mình trồng vậy đó. Đầu niệm khởi lên về cây kiểng mình thấy liền, cho tới nó lướt qua một cái đoạn tư tưởng nó tới cuối niệm mình thấy luôn. Nó tách mình ra hẳn cái vọng tưởng đó. Lúc này là cái biết mình mình thấy được từ đầu niệm tới cuối niệm, mình tỉnh giác được rồi, chứ không phải là không.
[13:39]Nhưng mà chính lúc này là lúc dễ bị dằn ép. Lúc này thấy hình con trâu nó nó vùng vẫy. Đây là giai đoạn mà người tu họ hay bị dằn ép, dằn xé lúc này. Mà nếu không khéo là có khi sinh bệnh, mà nếu không có người hướng dẫn là có khi tự nhiên nóng tánh kỳ lạ cái đoạn này. Thực ra đó, giữa cái bức tranh thứ ba và thứ tư này là cái người này nó đã có sức tỉnh giác rồi. Đôi khi người ta nhận mình là ngộ đạo rồi đó. Chứ không phải không. Có người nhận mình thấy tánh. Bởi vì tâm nó đã có chuyển biến rồi. Lúc này là tâm họ đã rỗng, rỗng rang rồi. Đến giai đoạn thứ ba mà nhất là giai đoạn thứ tư này là kiểm soát được từ đầu niệm cho tới cuối niệm là tâm họ rỗng
[14:15]rang rồi mới thấy được đầu niệm tới cuối niệm chứ không phải dễ. Thế còn mà tâm cái thùy trán mà nó chưa mở, hôm trước mình đã nói cái cơ cấu của cái ngộ rồi phải không? Ai nhớ? Hôm trước mình đã nói cái cơ cấu của cái ngộ đạo là thùy trán nó như hoạt động như thế nào. Thì người mà ở giai đoạn thứ ba, thứ tư là thùy trán nó bắt đầu nó mở ra, nên họ có cái trạng thái ngộ trong tâm rồi, tâm họ rỗng rồi. Tuy nhiên, ở cái giai đoạn này nó vẫn còn cái dụng công vất vả, từ đầu niệm tới cuối niệm, đôi khi cái vọng tưởng nó nó theo cái bản năng của nó, theo cái thói quen nhiều kiếp, cố gắng nó kéo dài ra.
[14:49]Mà trong khi cái biết của mình á, cái ý muốn của mình, cái ý chí của mình thì mình lại muốn dừng nó lại. Nên lúc đó nó như có hai con người trong đó. Một là cái vọng tưởng kéo dài và một là và một là cái mà mình muốn nó dừng lại. Nên lúc này nó có sự dằn ép. Nhưng mà mình đã thấy được đầu niệm tới cuối niệm và tâm đã rỗng rang. Giai đoạn này có người đã cho mình là ngộ đạo. Cho nên trong cái bức bình luận của người xưa đó, họ nói về bức tranh thứ ba, thứ tư, họ nói: "Vén lông mày lên là đó, là ai? Câu đó có nghĩa là cái hiện tượng rỗng rang trước mắt mình là bắt đầu mình đã nhận ra được rồi. Nhưng mà nó chỉ là sức tỉnh thôi, nếu ngay đó mình lầm nhận mình
[15:31]cho nó là tự tánh chân tâm thì mình sẽ rơi vào tà kiến liền. Mình sẽ mắc cái bệnh ngã mạn rất là nặng. Cho nên ở đây người biết tu thì không có chiêm ngưỡng cái trạng thái ngộ, hôm trước mình đã nhắc nhau rồi phải không? Mình không có chiêm ngưỡng cái trạng thái ngộ đó, mà luôn luôn tiếp tục quay về phía sau để kiểm soát cái cái niệm cho kỹ và mình thành tựu được cái đức hạnh. Còn nếu mình cứ chiêm ngưỡng cái trạng thái ngộ thì kiến giải mình sẽ phát sinh rất là nhiều, rất là mạnh, nhưng rồi cái ngã mạn nó sẽ tăng lên. Cho nên đây là chỗ khéo, ở chỗ bức tranh thứ ba, thứ tư là tâm đã có biến chuyển rất là nhiều rồi chứ không phải dễ.
[16:07]Tuy mà nói vẽ 1, 2, 3 mình giải thích cách đơn sơ nhưng sự thật là cái nội tâm đã khác hẳn rồi. Con người đã qua một trạng thái khác. Nếu một người mà tu đến bức tranh thứ ba, thứ tư, mình nhìn cái phong thái oai nghi của họ khác. Họ điềm đạm, chuẩn mực, đi đứng đâu đó thong dong, nói năng nhẹ nhàng, từ tốn rồi. Đó là bức tranh thứ ba, thứ tư. Nhưng mà chưa xong. Bây giờ mình qua tới bức tranh thứ năm. Bức tranh thứ năm thì vẽ cái đầu con trâu ở đây, có dây dắt
[16:37]đi vào. Chú bé đi đằng trước thong dong nhưng mặt nhìn về phía này nè, dắt đi vào. Tượng trưng cái điều gì?
[16:51]Chú gì mọi lần trả lời cũng hay lắm đâu mất rồi?
[17:00]Sư Quảng Thông là ai? Đâu? Được, sư trả lời. Bức tranh thứ năm này là nói cái điều gì?
[17:25]Cảm ơn, sư ngồi xuống. Sư bị tật hả? Cái này đi sửa trong viện Răng Hàm Mặt lại hết á. Người ta phẫu thuật, giải phẫu đó, người ta sửa lại cái. Cũng có người bị mà sửa hết. Sư ngồi xuống, cảm ơn sư. Sư nên khám lại. Mời, mời sư. Cho sư hỏi bức tranh thứ năm này nói điều gì?
[17:56]Cái đầu lời nói. Cái đầu lời nói. Dạ cảm ơn sư.
[18:07]Mời sư ngồi xuống. Có ai có ý kiến gì nữa không? Sư Giác Hồi, tên thì hay mà... Sư Minh Đạt. Đạt là phải chấm điểm diện nguyện ha. Đâu rồi?
[18:26]Huệ Nhật, à, mặt trời trí tuệ, ai vậy? Kìa, Thạch Sự nữa. Trời ơi, sư huynh đệ.
[18:35]Thiện Thắng là ai? Thiện Thắng là ai? Dạ, dạ, kính mời sư. Thưa Giác Cần.
[18:53]Dạ.
[19:03]Cảm ơn sư. Có ai có ý kiến, dạ mời sư hả? Cảm ơn. Có ai có ý
[19:18]kiến gì nữa không?
[19:26]Mời, mời sư. Dạ cảm ơn sư. Để tôi nói luôn. Thì người ta muốn vẽ cái lông kẽ, hiểu theo nghĩa đen, chôn tiệt
[20:02]liền, không
[20:06]có giấu giếm điều gì, là con trâu là vọng tưởng, mà trong bức hình chỉ có cái đầu với lại cái đuôi. Tức là trong tâm mình á, vọng tưởng nó không bao giờ nó kéo dài được. Nó nhóm nhem một cái là mình thấy liền, nó nhóm nhem một cái mình thấy liền. Mà cái niệm đó đó, thường nó không có lời. Chúng ta nhớ nha cái ý niệm nó có hai loại: loại có lời nói và loại ý niệm chưa thành lời nói. Quý sư ghi cái này cho kỹ.