[0:09]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:23]Mời quý Phật tử ngồi xuống. Hôm nay đầu năm chúng ta gặp nhau,
[0:35]ngày đầu năm này hy vọng rằng là mọi điều tốt lành sẽ đến và sẽ hên cho suốt năm tu hành. Có ai mà sự cầu mong nó phát tài gì chưa? Câu hỏi thông thường, hỏi lịch sự thôi.
[1:02]Chắc cũng làm ăn cũng ha, cũng làm ăn giàu như trước. Hôm nay thì chúng ta nói về Luật Nhân Quả. Những kỳ lần trước chúng ta nói về nhiều vấn đề thì cũng đã đề cập đến nhân quả khá nhiều.
[1:20]Chúng ta nói về Tứ Diệu Đế, về Ngũ Uẩn, về Luân Hồi thì cũng đều đã nói tới nhân quả. Nhưng mà mình chưa nói một bài riêng, nói hẳn hoi về cái vấn đề nhân quả. Thì nó sẽ có nhiều với những cái điều mà trùng với những điều mình mà chúng ta đã nói từ những lần trước. Như vậy quý Phật tử mà có nghe hơi trùng lại, cũng đừng ngạc nhiên vì nó giống nhau ở nơi cái cái cái ý nghĩa của nhân quả. Nhưng mà mình sẽ nói nó thâm kỹ hơn về Luật Nhân Quả để cho mình tăng thêm cái niềm tin. Và nếu có ai vặn hỏi mình về Luật Nhân Quả, mình có thể trả lời được. Cái công đức mà tin hiểu Luật Nhân Quả thì thật là vô lượng vô biên.
[2:18]Thường thường quý Phật tử tụng kinh hay nghe nói là à tụng kinh này được vô lượng vô biên công đức, kinh kia được vô lượng vô biên công đức. Nhưng mà không thật thà. Chúng tôi không biết, mà chúng tôi có một cái niềm tin thế này: rất là vững chắc. Ai tin hiểu Luật Nhân Quả là công đức vô lượng vô biên. Và chưa hết, chẳng những tin hiểu mà người đó còn có thể truyền dạy lại cho người khác tin hiểu Luật Nhân Quả thì công đức thật là... Nãy nói vô lượng vô biên, bây giờ là vô biên vô lượng.
[3:06]Có một lần có một người ngoại đạo, người Bà-la-môn đến hỏi Phật rằng: Bạch Thế Tôn, ông này ổng cũng khá kính trọng Phật nên mới gọi là Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, từ xưa đến giờ có ai mà ở ngoài đạo Phật, ngoại đạo là người không phải đạo Phật, mà chết được sinh lên cõi trời chưa? Đức Phật mới trả lời rằng: Từ 91 kiếp qua, thì cái kiếp này là không phải một đời sống tái sinh đâu nha, một kiếp này là một chu kỳ sinh diệt của trái đất, ghê gớm lắm. Chưa, chữ kiếp này lớn lắm. Trong suốt 91 kiếp qua, ta chưa trông thấy một ngoại đạo nào được sinh lên cõi trời trừ một người, vì người này thường hay tuyên giảng về nhân quả nghiệp báo.
[4:03]Đó, đó là Phật trả lời như vậy, là Phật đề cao cái công đức mà tuyên giảng luật nhân quả nghiệp báo, có công đức thù thắng hơn tất cả những cái đạo lý nào khác mà so với ngoại đạo.
[4:20]Cái công đức nó như thế nào thì lần lần chúng ta sẽ thấy, nhưng hôm nay chúng ta nói cái tầm quan trọng của nó. Mà khi nói cái người tuyên giảng Luật Nhân Quả mà được sanh lên cõi trời thì trước hết là ai? Tôi nói vậy giống như là tôi sẽ được sinh lên cõi trời trước phải không? Tại vì tôi giảng về nhân quả nghiệp báo. Không phải vậy đâu, nhiều khi vậy chứ tôi không được sinh mà cái người ngồi nghe được sinh lên đó. Bây giờ chúng ta sẽ đi dần dần vào, chúng ta thấy cái vi diệu, cái lợi ích lớn lao mà Luật Nhân Quả cái sự tin hiểu nhân quả đem lại cho cuộc đời này.
[4:58]Nhân quả là nếu mình dịch nghĩa ra đó, là nhân là một cái hạt giống, quả là cái trái. Từ một cái hạt giống mình đem gieo xuống lên thành cây, cây nó mọc ra thành rất nhiều trái. Đó, người ta dựa vào hình ảnh đó để người ta ví dụ cho một cái định luật của vũ trụ, một định luật về nghiệp báo. Cho nên nhiều người không có dùng chữ nhân quả, mà dùng chữ nghiệp và báo. Chữ nghiệp á là cái hành động hay lời nói hay ý nghĩ mình đã gây ra từ trước.
[5:43]Mình gây ra hoặc là có khi nó tác động vào người khác, hoặc là có khi nó chỉ tác động lên chính mình. Rồi sau một thời gian, có khi ngắn có khi dài, nó phát sinh thành một cái sự báo ứng, gọi là quả báo. Nếu mà mình đã đem lại điều tốt lành cho người khác thì sau đó khi quả báo nó đến, mình nhận lại được rất nhiều cái hạnh phúc, rất nhiều điều tốt lành. Ngược lại nếu mình đã đem điều tổn hại cho người khác thì sau một thời gian quả báo nó đến, mình nhận lại cái điều nào đó đau khổ. Đó là Luật Nhân Quả. Đó là một sự công bình. Cái nghĩa tổng quát nó là như vậy. Nhưng mà nhiều vị khi giảng về luật nghiệp báo này
[6:40]hay dùng cái hình ảnh của cái cây, trái để minh họa, để gợi ý cho người ta liên tưởng vì Luật Nhân Quả nó trừu tượng quá. Nên mới nói là: Chúng ta hãy nhìn cái cây cối, chúng ta gieo hạt và ngày sau chúng ta lượm quả. Hoặc là ai trồng dưa được dưa, ai trồng đậu được đậu. Hoặc là ai gieo hạt ớt thì chịu cay đắng, ai gieo hạt mướp đắng thì chịu cái đắng phải không? Ai gieo hạt chanh thì bị chua, vân vân, đó. Đó là dùng hình ảnh cây trái để minh họa cho mình dễ hiểu. Rồi có những cái ví dụ có vẻ khoa học hơn. Có nhiều người cũng dẫn chứng như là nói rằng như là ánh nắng là cái nhân mà cái sự khô héo, bốc hơi nước là cái quả.
[7:34]Đó là cái cái cái hiện tượng nhân quả của khoa học mà ví dụ cho cái nghiệp và báo ứng thì cái ví dụ này không có chính xác. Nó chỉ gợi ý thôi. Hoặc có người nói như lửa là cái nhân mà nước nó được sôi lên là quả báo, là cái quả. Nguyên nhân này nó đưa đến cái kết quả khác. Đó là nhân quả. Thì các vị đó cũng nói rằng trên cuộc đời này không có cái gì mà không có cái nguyên nhân của nó, bất cứ một cái hiện tượng nào xuất hiện đều có một cái nguyên nhân của nó. Như tại sao cái nhà lầu này được xây? Tại sao cái nhân nó là do đâu? Nhân nó do đâu?
[8:17]Do tại người ta xây nó mới thành cái nhà phải không? Do tại là mấy người thợ rồi xúm nhau lại xây mới thành cái nhà. Nhưng không chưa hết, còn cái nhân trước đó nữa là có cái người chủ họ mướn, họ thuê xây. Mà chưa hết, cái nhân đâu mà ông chủ ổng có tiền nữa? Do ổng bán buôn, do ổng trúng số, rồi do ổng làm ăn phát tài ổng mới có tiền. Nhưng mà chưa hết, còn nguyên nhân trước đó tại sao ổng có tiền nữa? Nên ta cứ truy lần, truy lần thì cái gì nó cũng có cái nguyên nhân trước đó. Nhưng mà những cái nguyên nhân gần thì dễ. Như mình suy luận mình thấy là cái nhà mà được xây lên là tại vì tại vì nhờ công nhân, nhờ mua vật liệu lại để mà xây,
[9:00]nguyên nhân gần cái đó có thể giải thích được theo khoa học. Nhưng mình phải suy luận lui dần lui dần cho đến lúc tại sao ông chủ ổng có tiền. Nói tại ổng hên làm ăn trúng mối. Rồi bây giờ mình nói tại sao ổng hên làm ăn trúng mối? Tới đó là câu hỏi bắt đầu khó trả lời. Ngồi mình suy luận thì mình thấy cái thành công thất bại của ông của ông mà có tiền xây nhà đó nó là một cái gì mình không suy luận ra được, không suy luận ra được. Tại sao người đó giàu, người kia nghèo? Người nọ khỏe khoắn, người kia ốm yếu? Tại sao, tại sao mình cứ hỏi dần hỏi lặp cho đến mức thì câu hỏi không trả lời được nữa.
[9:43]Và họ xuất hiện cái câu trả lời thần bí, một câu trả lời mà thuộc về tâm linh, thuộc về thần bí.
[9:53]Như bây giờ chúng ta hỏi là nói là: "Tại sao cái ông đạo hữu này ổng đẹp trai như vậy?" Thì mình nói: "À tại vì cha ổng, mẹ ổng là hai người có gương mặt đẹp đẽ nên sinh ra con cái đẹp." Nên chấp nhận, ta chấp nhận. Nhưng mà nói: "Tại sao ổng lại là con của hai người đó mà không phải là con của hai người kia?" Thì tới chừng đó mình câu trả lời ngưng lại. Mình thấy nó giống như có một cái hên xui, một cái vô tình, ngẫu nhiên nào đó, không trả lời được theo khoa học nữa. Lúc đó các nhà tôn giáo cái chỗ mà mình không lý giải được, khoa học không giải thích được thì lúc đó tôn giáo trả lời. Tôn giáo xuất hiện để trả lời.
[10:39]Như ngày xưa vậy, khi mình nhìn thấy sấm chớp trên trời thì hỏi: "Tại sao có sấm chớp?" Lúc đó thì là chưa đủ kiến thức khoa học để trả lời, cho nên mới xuất hiện tôn giáo để trả lời những cái câu hỏi đó. Thì lúc đó nói là ai? Đó là ai? Thần, phải không? Thần sấm, thần chớp. Rồi nói tại sao mà sông nổi sóng gió khi dâng lên khi sụt xuống, biển khi thì yên khi thì động, à khi nước thủy triều lên thủy triều xuống, lý do tại sao? Thì thời đó người ta chưa đủ kiến thức trả lời, nên tôn giáo xuất hiện để trả lời bằng cái niềm tin buộc người ta phải chấp nhận. Thì có nhiều tôn giáo xuất hiện trong thời xưa để trả lời
[11:29]những hiện tượng bí mật của trời đất, của con người. Mà đa số các tôn giáo thì trả lời là nguyên nhân của những hiện tượng đó là do gì? Do gì? Do một vị một vị thần, phải không? Hay mình gọi là Thượng Đế, ha, làm ra tất cả các điều đó. À, đa số các tôn giáo đều trả lời như vậy. Nhưng rồi lần lần khoa học tiến bộ, khoa học trả lời được thì lúc đó các tôn giáo nó bị yếu thế dần dần, yếu thế dần dần. Nhưng riêng Đạo Phật rất là hay. Dù khoa học có tiến bộ mà Đạo Phật vẫn không bị lạc hậu. Như khi hỏi là: "Tại sao mọi việc xảy ra? Tại sao nắng? Tại sao mưa? À tại sao chiến tranh, thiên tai, tật bệnh?" Thì Đạo Phật trả lời là:
[12:22]"Do nhiều yếu tố hợp thành." Gọi là chữ "nhân duyên", nhiều yếu tố hợp thành. Thì câu trả lời đó muôn đời vẫn đúng, không bao giờ sai. Còn yếu tố gì thì tùy trường hợp. Như mưa là do cái lạnh hay nước gì đó. À, khi nắng thì sao, vân vân thì là những yếu tố khác. Nhưng mà bất cứ hiện tượng nào cũng do nhiều yếu tố hợp thành thì điều đó không bao giờ sai. Nhưng riêng đến cái chỗ mà nói về cái định mệnh, cái may rủi, cái hên xui của con người thì khoa học đến bây giờ vẫn không trả lời được. Cho nên các tôn giáo vẫn còn giành quyền để trả lời cái câu hỏi đó. Như khi hỏi: "Tại sao cuộc đời con bất hạnh như thế này?"
[13:13]Thì những người của các tôn giáo khác hay nói rằng là do Thượng Đế thử thách, vân vân. Có cái cô gì là một cái cô luật sư cổ làm ở trong một cái trại giam giữ thanh thiếu niên, tạm cư cho những thanh thiếu niên mà bỏ đi hoang. Một lần đó cổ thấy cổ bắt gặp cái cô gái ở trong đó coi như là một cái điều chuẩn bị làm một cái điều bậy bạ với hai người thanh niên. Cổ mới yêu cầu cô đó chấm dứt và trở về phòng của mình. Sau đó cổ không để ý, cổ mới quay trở lại cổ làm việc. Thì cái cô gái kia mới lén ở đằng sau cầm cái ghế đập lên đầu của cổ. Cổ ngã chúi xuống và bất tỉnh, máu chảy quá chừng. Rồi cổ bị hôn mê 2 tháng.
[14:02]2 tháng cổ tỉnh dậy thì cổ không còn nhớ gì hết á. Chồng cổ vô nuôi cổ, cổ nhìn không biết là ai, nhìn cái hình của mấy đứa con ở trên đầu giường cổ không biết là ai. Rồi cổ hỏi, lần lần người ta mới nói đây là chồng cổ, còn những người này là con cổ. Thì từ từ cổ làm việc, cổ tiếp xúc với cổ, cổ mới chấp nhận với các thứ mà người ta bảo cho cổ biết thôi chứ cổ không thể nhớ lại được. Rồi từ khi mà cổ mất việc làm, bị bệnh, gia đình bị nghèo khổ, túng thiếu, đến nỗi cổ đòi cổ tính chuyện tự tử nữa, cổ sắp xếp mọi việc hết để tự tử. Cổ nghĩ cái mình sống mà làm gánh nặng cho chồng cho con mệt quá.
[14:40]Nhưng rồi sau khi cổ biết rằng cổ chết đi gia đình không hưởng được tiền trợ cấp, nên cổ buộc lòng cổ phải tiếp tục mà sống. Thì trong đó trong cái trong cái cảm nghĩ của cổ, cổ có nói thế này, cổ vẫn phải ráng mà sống. Đôi khi à vẫn phải tin Chúa. Mà mặc dầu cổ không biết tại sao đôi khi Chúa đặt con người vào những hoàn cảnh khắc nghiệt như vậy. Đó là cái niềm tin của những người tôn giáo khác. Là trước những cái thành công đột nhiên hay những cái thất bại đau khổ mà khoa học không lý giải được thì tôn giáo giành quyền giải thích là phần việc do Thượng Đế, do một vị thần nào đó gây ra cho con người.
[15:23]Mà vị Thượng Đế oái oăm đôi khi đem lại cho con người quá nhiều đau khổ. Mà có một cái hay là những tín đồ của các tôn giáo đó dù họ đau khổ ghê gớm, mặc dầu họ nghĩ rằng những cái đau khổ của họ là do vị Thượng Đế mà họ thờ đó làm ra cho họ mà họ vẫn tôn kính nha, họ không Họ thiệt hay thiệt. Như khi gặp mình giờ như mình mình kính hết nổi, mình bắt ngang hết nổi. Kêu mà nói Phật làm cho tôi bệnh vậy là tháo bàn Phật dẹp bàn thờ liền, phải không? Nhưng mà bên đó không hiểu thế nào hay vậy hay là họ thờ Thượng Đế, Đức Chúa Trời. Mặc dầu biết rằng Chúa Trời đã gây cho họ bị đụng xe, Chúa Trời gây cho họ bị bệnh AIDS, Chúa Trời gây cho họ nghĩa là
[16:10]bị nghĩa là bể hội, vân vân, mà mà họ vẫn kính Chúa, vẫn tiếp tục cầu: "Xin Chúa cho con trở lại, cho con hết bệnh AIDS, rồi cho con nghĩa là trúng số gỡ nợ lại," vân vân. Mà thấy nghĩa là những cái tín đồ đó họ rất là ngoan đạo, rất là tin. Còn bên Đạo Phật mình thì lơ lơ đơ đơ, đạo Phật cho vui. Để chừng thấy đi kiểm kê hỏi ai? - Đạo Phật, Đạo Phật. Nhưng mà người đi chùa thì ít. Bây giờ Đạo Phật mới trả lời những cái câu hỏi, những câu hỏi đó là thế này. Những cái khổ đau hay hạnh phúc đem đến cho mình là do ai đem đến? Đạo Phật trả lời do ai? Do ai?
[16:54]Do mình. Không đổ thừa ai hết, do mình. Và cuối cùng đây là câu trả lời công bằng nhất. Mà do mình nghĩa là nó đi xuyên qua cái luật nhân quả rồi mới mới mới đến với mình được. Có một lần có một lần tôi giảng cho cái nhóm sinh viên ở trường đại học Bách Khoa khi nói về luật nhân quả thì có một sinh viên hỏi: "Thưa thầy, thầy nói luật nhân quả nhưng mà khoa học chưa có chứng minh được luật nhân quả thì làm sao tụi em tin?" Em không tin cái gì, cái gì nói hợp lý mới tin. Hôm đó tôi mới nói rất là lâu để chứng minh tại sao luật nhân quả là thật, công bằng. Thì lúc đó mấy em sinh viên mới chấp nhận.
[17:46]Thì hôm nay để trong đề tài hôm nay mình sẽ không nói nhiều lắm như cái câu trả lời hôm trước. Nhưng mà chúng ta sẽ nói luật nhân quả nằm ở chỗ nào mà đến bây giờ chúng ta vẫn chưa thấy được cái gốc của luật nhân quả mà mình vẫn phải tin mà thôi. Hôm nay mình sẽ nói điều đó. Nhưng trước khi mình nói điều đó thì yêu cầu cho uống miếng nước.
[18:15]Giờ quý phật tử ngồi cho thoải mái chứ khỏi ngồi xếp chân nữa. Nãy giờ ngồi tụng kinh thấy cũng cực rồi. Ngồi tự do. Ngồi tự do đây
[18:26]Bây giờ mình nói luật nhân quả nằm ở chỗ nào nha? Là nó có 3 cái...
[18:34]dùng chữ, 3 cái không gian, dùng 3 cái không gian không chính xác lắm, mình cứ tạm gọi là vậy. Cái không gian thứ nhất là không gian vật lý là nơi mình ở, mình rờ, mình chạm thấy, mắt mình nhìn nhau, tai mình nghe tiếng, đó là cái không gian vật lý này. Thì nơi cái không gian vật lý này mình có thấy được cái đường đi nhân quả chưa? Thấy không? Thấy không? Thấy không? Không. Không ai thấy đâu. Đôi khi nó có vài trường hợp như thế này, kể những cái chuyện ơ... trong những chuyện thí nghiệm mà cụ Kim Dung ổng biết á, thì ổng ghi rõ ngay trong cái cuộc đời thực tế này, ai làm được một việc tốt thì sau này sẽ nhận lại được
[19:19]một kết quả tốt ngay trong cuộc đời thực tế này. Chứ ông không cần phải qua kiếp sau, không cần phải có một cái gì thành ý khác, ngay trong cuộc đời thực tế này. Như là Thạch Phá Thiên vậy đó, cái anh hùng trong đó được mời ăn cháo làm bát, ai cũng sợ cháo độc không dám ăn. Cái anh thấy tội nghiệp, anh nói thôi thà mình ăn mình mình có gì mình mình chết. Cái cháo ai cũng ăn, cháo ai cũng ăn, nhưng không ngờ cháo đó nó ăn vô là tăng công lực. Nhờ cái tinh thần hy sinh á, mà ổng được cái quả báo là cái nội lực tăng lên để có thể tập võ được nhiều hơn. Đó, đó là những cái như Quách Tịnh này, là người mà giúp cho Thành Cát Tư Hãn đi đánh Đông Giải Bắc.
[20:03]Thì cuối cùng sau này khi mà quân Mông Cổ sang đánh Trung Hoa trở lại thì ổng là người đã giữ thành Tương Dương chống lại quân Mông Cổ và cuối cùng tự tử chết vì không giữ được thành Tương Dương. Là cái nhân họa là ổng giúp cho Mông Cổ đi chiếm người ta, cuối cùng ổng bị chính quân Mông Cổ bao vây đánh lại. Đó là cái nhân họa rất chặt chẽ trong cái cuộc đời vật lý này. Hoặc là... một cái nhân mình đã đã gây ra đó, nó sẽ đi ngoằn ngoèo ngoằn ngoèo trong cuộc đời này cho tới khi nó gặp lại mình ngay trong cái không gian vật lý này. Ví dụ, chúng tôi có kể câu chuyện này trong cái trong cái cuốn nghiệp và kết quả cho đến năm nay đã được sinh ra.
[20:41]Nó như thế này, như một cái tên cướp vô nó giết cái ông đó trong chuồng nhà.
[20:50]Cái khi mà cái người cha mình chết thì tên cướp bị giết mất rồi. Cái mấy người con bỏ học, tại vì người mẹ nuôi không nổi. Cái người mẹ mới coi như là phải cho con mình đi học nghề, vừa làm vừa học tạm bợ để sống qua ngày chứ cha mình chết. Thì có một đứa con đi học nghề rồi mới ra nghề mở cái tiệm sửa xe.
[21:18]À, cái đường đi nhân quả nó mồn mèo thế này, cái người con nó mới bỏ học mà đi cũng đi học nghề này nghề kia. Trong số những người bạn mà anh ta quen đó, có một người thợ sửa xe, sửa xe ô tô.
[21:32]Thì đúng cái ngày giỗ thứ 10 của cha anh, là cái ngày giỗ mà cha anh bị diệt, anh mới mời cái người bạn sửa xe ô tô của mình đến anh giỗ, giỗ cha mình. Thì cũng ngay hôm đó có người đem cái xe ô tô lại nhờ sửa. Anh chàng này anh bị cái nóng ruột đi ăn dỗ và để dầu mà anh mới sửa vội vàng. Thì mò đất làm sao thấy nó hơi lỏng co cóc. Cái vô lăng bị lỏng, ráp vô là bị lỏng nó không hay. Thì không ngờ cái người mà đem chiếc ô tô này sửa là đúng cái tên cướp mà diễn cái điều tra của anh chàng kia ngày xưa. Anh đem đúng chiếc ô tô đó làm sửa, cái bị anh chàng bạn đó siết được vô lăng lỏng. Thì anh lái ra xa lộ đi lên gần Đà Lạt, cái vô lăng nó sút con ốc,
[22:13]anh điều khiển không được nữa, cái nó lủi vô vách đá rồi nó chết. Thì mình thấy nó là như là một cái nhân quả, thấy không? Dân quả trong cuộc đời mình thấy ngoằn ngoèo lắm. Bởi vì giết cái người cha là người con bỏ học, người con bỏ học là người con phải đi học nghề, người con học nghề là người con quen với cái người bạn sửa xe, rồi do quen người bạn sửa xe nên lần giỗ thứ 10 mới mời cái người đó đi ăn giỗ. Và một cái sự sắp xếp bí mật đưa cái tên cướp đó lái chiếc xe vào sửa đúng cái ngày đó, làm cho anh chàng kia nóng ruột đi ăn giỗ á, anh mới sửa vội vàng không kịp để lỏng có gốc vô lăng và anh và tên cướp đó phải chịu quả báo sau 10 năm.
[22:54]Mà nó đi ngoằn ngoèo, ngoằn ngoèo, nó mới tới cuối cùng là nó gặp lại cái người đã gây ra cái nghiệp đó, là tên cướp 10 năm trước giết một người. Và cái tác động mà nó tai hại đó, tác động tai hại nó lan lên qua người này, nó lây qua người kia, lây qua người nọ, cuối cùng nó gặp lại đúng tên cướp 10 năm sau, là tên cướp làm lại hậu quả. Đó là cái không gian vật lý này, là cái nhân quả nó hiện ra, nhân quả nó hiện ra. Mà nó đi ngoằn ngoèo, ngoằn ngoèo nhiều, có khi nó không đi trong một nghiệp này, như là ví dụ thế này. Cái ông này ổng là giáo sư, ổng dạy toán.
[23:33]Ổng dạy toán cho những học trò của ổng, ổng viết sách ra. Rồi những người học trò đó lớn lên tiếp tục là có người cũng đi làm nghề khác nhưng lại cũng có người dạy toán, làm giáo sư dạy toán tiếp. Còn ổng là ổng già ổng chết, ổng chết ổng đầu thai qua chỗ khác. Cái lớn lên ổng, ổng được học lại bằng cái cuốn sách toán mà đời trước học trò ông biết mà do ông dạy. Và ông được học lại bởi cái người học trò cháu của ông. Tức là ông dạy cho thế hệ trước ha, một thế hệ thế hệ thì dạy lại người nữa. Rồi cái người này, người người học trò mà đời thứ hai đó, đời thứ ba đó, dạy lại đúng lại cho ông. Ông đầu thai con làm lại và dạy rất tận tình,
[24:17]đúng như cái nhân quả mà ông đời kiếp trước ông đã dạy cho người ta một cách tận tình, nên đời này ổng gặp lại cái người đã dạy ổng tận tình và ổng trở nên giỏi hóa. Đó là cái nhân quả. Cho nên trong cuộc đời vật lý này đó, cái nhân mình đã gây, nó không có gián đoạn, nó đi liên tục qua chỗ này qua chỗ kia, nó quẹo qua chỗ này, nó cua qua chỗ nọ, cuối cùng nó gặp lại chính mình. Mà hoặc là nó gặp ngay khi mình đang còn sống ở kiếp này, hoặc là nó gặp lại khi mình đã đầu thai qua kiếp khác rồi. Nhưng mà cũng chính là do cái tác động của mình thôi. Do mình đã làm mà nó lan lan lan lan lan đi, nó lan đi ngoa hướng này ngoa ngõ
[24:49]kia, cuối cùng mình gặp lại chính mình và mình phải nhận cái quả báo đó. Đó là cái nhân quả trong cái không gian vật lý này. Đó là cái nhân quả nó đi trong cái không gian vật lý này. Bây giờ nó còn cái không gian thứ hai, nó cao hơn cái không gian vật lý là cái không gian tâm linh, không gian tâm linh.
[25:15]Cái không gian tâm linh này đó, nó là nó sinh ra đủ chuyện rắc rối, đủ chuyện mê tín, đủ chuyện thần bí.
[25:24]Không gian tâm linh này thì nó, nó vô hình thấy không? Nó vô hình đối với mình, à, nhưng mà nó có tác dụng rõ, nó không phải không. Chúng ta nói trong cái bài nóng ấm, nó thuộc về cái gì? Nó thuộc về cái không gian của vô thức, thấy không? Của hành ấm, của thức ấm á. Nó phát đi tràn lan hết trơn. Như mình ngồi đây mà... ví dụ như mình nghe một người nói chuyện về một người nào đó mà mình có thể đoán được họ từ xa, mình đoán được con người đó từ xa, hoặc mình đoán được cái sự việc mà sắp xảy ra, cái đó là do cái gì? Do cái tâm linh, do tâm linh của mỗi người, cái trực giác, cái tâm linh của mỗi người.
[26:05]Cái tâm linh này nó không có như cái không gian vật lý thô thiển, nó vi diệu hơn, nó vượt không gian, vượt thời gian, nó tràn lan khắp nơi, nó tạo nhiều cái điều rất là thần bí mà mình đã nói rồi, hôm nay mình không đọc lại. Thì trong cái không gian tâm linh này nó cũng có cái nhân quả của nó. Cái nhân quả là cái này, là...
[26:30]ví dụ như một nhà doanh nhân, họ cứ bỏ tiền bỏ vốn ra họ kinh doanh, họ đầu tư. Nhưng mà lúc mà họ còn phước á, cái phước họ còn á, tự nhiên họ đoán được cái biến động của thị trường. Họ đoán được là cái hàng nào sẽ nhập về nhiều, cái hàng nào sẽ trở nên ế ỏng. Và họ đoán được cái tình hình này, tình hình kia, họ đầu tư thích hợp, thành công. Còn cái người mà hết phước á, đoán trật, đầu tư sai, lỗ vốn. Đó, cái phước nó tạo ra cái trực giác, kể cả những nhà chính trị cũng vậy. Như hồi mà ông Hitler mà là gây cuộc chiến tranh thế giới thứ hai, hồi mà ổng còn phước á, ổng đoán đâu đúng đó, tính đâu đúng đó, nên thắng liên tiếp, thắng liên tiếp.
[27:16]Đến khi cái phước ông hết, cái ông tính đâu trật đó, sai đâu làm bậy đó, cho nên là bị xe đồng minh đấm tay luôn. Rõ ràng như vậy. Cho nên là cái trực giác, cái phước này đó, nó thuộc về tâm linh mà nó vẫn về là một cái phước, nó là vẫn là một cái nhân quả. Nhưng mà nơi đây, nơi cái không gian vật lý này, mình vẫn không thấy rõ được cái nhân quả như thế nào. Đôi khi mình vẫn nghĩ nó như hên xui thôi. Giống như là mình nói cái tên cướp mà bị lái chiếc xe mà cản cái vô lăng, mình nghĩ như thế xui thôi, chứ mình không có biết chắc là đó là nhân quả hay không. Hoặc là cái người mà được ông thầy tốt đi dạy học nên người giống
[27:58]như là sự hên xui, chứ không chắc là nhân quả hay không. Trong cái không gian tâm linh cũng vậy, đôi khi mình thấy nó giống như cái hên xui, chưa chắc là phải nhân quả nằm ở đâu. Mà đúng vậy, nơi cái vật lý nè, nơi cái tâm linh này nó chưa có nhân quả, mà cái luật nhân quả nó nằm giấu mặt tận ở trong cái bản thể tuyệt đối, tận trong bản thể tuyệt đối. Cho nên cái người mà tu hành á, nhiều khi mình nghe vị đó có thần thông, mấy ông thầy đó ông hay lắm, ông coi bói đâu đúng đó, ổng cho người ta uống nước hết bệnh, rồi ổng chữa bệnh tà, người bị hư ế ổng lại ổng trục ra, ổng tu hay lắm. Nhưng mà người đó có thấy được nhân quả chưa? Có thấy chưa?
[28:43]Chưa thấy được nhân quả. Bởi vì ông thầy đó giỏi, tức là ông giỏi nghe cái không gian tâm linh. Mà luật nhân quả nó nằm tuốt ở trong bản thể tuyệt đối. Cho nên ông thầy đó ổng đứng ở không gian tâm linh, ổng vẫn chưa thấy hết được cái đường đi của nhân quả nghiệp báo. Cho nên vẫn có thể xuất hiện tà kiến diêm thừa. Nhớ điều đó. Nên các phật tử để ý điều này. Mình nghe tin một ông thầy giỏi, có phép, có bài tiên tri chữa bệnh, khoan tin ông thầy đó đủ chánh kiến, đủ đạo đức.
[29:23]Tại vì sao? Tại vì chưa chắc ông thầy đó hiểu được nhân quả nghiệp báo một cách cặn kẽ. Chỉ người nào mà chứng đạo hoàn toàn theo đạo Phật, tâm chứng nhập, thân thể nhập được vào bản thể tuyệt đối, chừng khi đó mới thấu suốt được tận tường tri của nhân quả nghiệp báo, người đó hoàn toàn đạo đức, người đó hoàn toàn có tư cách chỉ dạy. Đó, nãy giờ chúng ta nói về cái khái niệm nhân quả nghiệp báo. Cho nên có người mà hỏi tại sao là khoa học chưa thấy được cái luật nhân quả thì chúng ta trả lời sao?
[30:08]Còn rất lâu khoa học mới thấy được nhân quả nghiệp báo. Bởi vì cái luật nhân quả, cái đường đi của luật nhân quả nó giấu tút ở trong bản thể tuyệt đối, mà khoa học bây giờ chưa bước được tới đó. Cho nên chúng ta cứ yên tâm mà chờ, cứ chấp nhận mà tin. Nhưng tại sao? Tại sao mình phải tin?
[30:32]Bây giờ nha, thì hỏi quý phật tử khi mình đến gặp người nào đó mình nói là: “Ai ở hiền thì gặp lành, ai gieo gió thì phải gặt bão.”
[30:46]Rồi cái người đó họ không tin điều đó, thì mình đánh giá người đó sao? Đánh giá sao? Người đó là người tốt hay người xấu?
[31:06]Tốt hay người xấu? Hả? Vừa tốt vừa xấu. Nó có cái cái này rõ ràng lắm. Nghĩa là cái người mà không tin nhân quả là người không công bằng. Mình chưa nói họ xấu tốt nha, mình chỉ nói họ không công bằng thôi. Không công bằng thì sao? Bởi vì họ nghe nói tới luật nhân quả họ hơi ớn, tại trước kia họ quậy quá, họ làm khổ đủ thứ người hết, nhưng mà họ sợ nếu thực sự mà có nhân quả thiệt á thì họ phải chịu lại cái đau khổ của họ đã gây nên, họ không tin. Không có đâu, không có, để họ còn được ngủ ngon. Chứ trước kia họ quậy quá mà bây giờ mà rủi có luật nhân quả thiệt thì chắc họ thế nào họ cũng bị, cho nên họ không tin.
[31:53]Cho nên trước hết một cái người dù như họ vô thần, họ không tin về tôn giáo, không tin thần bí, nhưng mà họ vẫn công nhận cái hay của luật nhân quả thì người đó là người tốt, người đó công bằng. Mặc dầu đôi khi họ không tin chắc lắm, tại thấy nó thuộc về tôn giáo mà họ thì không thích tôn giáo, nhưng họ thấy nó vẫn mang tính công bằng. Vì sao? Vì con người đau khổ hay hạnh phúc là do chính họ, bởi họ, không phải có một thần linh nào can thiệp, mà cũng không phải ngẫu nhiên, không phải tự nhiên. Vì sao? Vì bất cứ cái gì xảy ra đều có một cái nguyên nhân trước đó. Như chúng ta đi trên đường lỡ bị xe tông cái rầm, nói:
[32:40]“Ông này ổng tự nhiên ổng đi trật ổng tông tôi cái à tự nhiên.” Không có tự nhiên. Một cái nguyên nhân gì đó đã chúng ta đã gieo ra rồi, không phải tự nhiên. Nên cái người mà họ có cái tâm công bằng á thì người đó nhanh chóng chấp nhận tin nhân quả liền, nhanh chóng tin liền. Nên mình biết người này đạo đức, người này công bằng, người này... người này có thể gọi là
[33:06]kết bạn được. Còn cái người mà nghe nói tới luật nhân quả chối đây đẩy, chê đây đẩy: “Không có đâu, thôi. Sống á là mạnh được yếu thua, người nào mạnh vì gạo bạo vì tiền, ai khôn ngoan, giàu có, có sức mạnh, có bạo lực người đó thành công; còn người nào yếu đuối, nhu nhược, nghèo khó thì người đó thất bại.” Họ tin rằng cái sự thành công cuộc đời này do những yếu tố đó quyết định, thì mình đánh giá người này đạo đức hay không? Có dám chơi hụi với người đó không? Ví dụ mấy người về họ rủ chơi hụi, dám chơi hông? Thấy không? Đó. Cái người mà họ nghĩ họ tin rằng thành công được là do thủ đoạn thì rõ ràng rủ chơi hụi đừng chơi, nhớ giùm cho một cái điều đó.
[33:50]Nên ai mà lại mà rủ làm ăn á, hỏi có tin nhân quả hông, tin ở hiền gặp lành, gieo gió gặt bão hông, hỏi trước như vậy. Cho nên cái luật nhân quả này
[34:05]nó nó như là một cái lương tâm vậy đó. Người nào mà có cái lương tâm, có cái công bằng, có một cái bản chất đạo đức tự nhiên họ dễ chấp nhận luật nhân quả, dễ chấp nhận. Mặc dầu chưa hẳn họ là người tin tôn giáo, nhưng họ vẫn âm thầm tin rằng có cái quy luật gì đó nó đem lại sự công bằng chứ không ngẫu nhiên. Ví dụ như tại sao một đứa nhỏ mới đẻ ra nó sinh tuốt ở trong cái nhà giàu, nó sung sướng từ nhỏ? Còn đứa nhỏ thì vì lý do gì mới đẻ ra từ trong một gia đình nghèo khổ? Mình có nói chuyện đó ngẫu nhiên không? Gia đình nghèo khổ đến nỗi là cha mẹ phải lo làm lụng đầu tắt mặt tối không chăm sóc cho nó, nó nghèo, nó đói, nó thiếu.
[34:47]Lớn lên chừng vừa lọt tọt biết đi là phải dẫn dắt nhau đi lượm từng bịch ni lông, moi moi mấy đống rác mà lượm bao ni lông nhét vô đem đi bán từng đồng. Những cái chuyện như thế nào, tại sao? Đáy ngồi nghĩ coi coi: “Trời sinh, trời sinh.” Mình không chấp nhận, phải không? Bây giờ mình đạo Phật mình không tin điều đó là do Thượng Đế an bài. Nó phải có nguyên nhân, mà không thể nói tự nhiên ngẫu nhiên. Một cái gì bất công, một đứa nhỏ là phải đi moi từng chút đống rác, khui khui ra kiếm bao ni lông lượm, còn một đứa thì đi học bằng xe hơi đưa rước, những cái gì nó không công bằng, nhưng rõ ràng nó có cái nguyên nhân của nó.
[35:23]Nên mình thấy khi mình để ý, mặc dầu đôi khi chúng ta than phiền điều này: tại sao thấy cái ông đó ổng giàu, mà ổng ác, ổng dữ, còn bà kia hiền mà bả nghèo, không, đừng khoan, khoan kết luận điều đó. Khoan kết luận. Họ giàu họ chắc chắn họ có một điểm tốt nào đó, chắc chắn có chứ không thể nào không. Đôi khi họ có một vài nhược điểm để mình phê bình họ, có một vài nhược điểm nào đó, ví dụ như gặp mình bữa đó họ nóng giận họ nạt mình cái: “Ủa, sao ổng ác ghê mà ổng giàu.” Thực ra ổng nạt một câu thôi, chứ chưa chắc ổng ác lắm, nhưng cũng dữ, sơ sơ, tự cao của cái người giàu có thế thôi. Nhưng mà đối với những lĩnh vực khác đôi khi họ rất hào phóng,
[36:04]họ rộng rãi, họ hay giúp đỡ, họ mới giàu, chứ không khơi khơi mà giàu được. Ngay cả những người mà gọi là thủ lĩnh của những cái tổ chức tội ác, ngay cả những thủ lĩnh của tổ chức tội ác, như là những băng nhóm mafia mổ xẻ thế giới mình nghe, những tay mà giết người không gớm tay, hễ ra lệnh một cái là đàn em sẽ đi giết người, những tay mà chuyên buôn bán ma túy, buôn bán vũ khí lậu mà khi đương thời cũng là những người giàu có, quyền lực và dưới tay là đàn em, mà thế lực chính trị cũng phải gờm, kiêng nể. Thì rõ ràng họ đều có cái cái phước của họ. Cái phước đó là do đâu? Phước đó là do cái hào hiệp từ đời trước.
[36:45]Cái hào hiệp đó là hay bênh vực kẻ yếu thế. Ví dụ đời trước thì ông này ổng cũng chẳng đạo đức gì đâu, cũng mánh mung, thủ đoạn lắm, nhưng mà có cái là thấy ai nghèo thì thấy động lòng trắc ẩn, chia cho tiền, thấy người nào ăn hiếp thì bênh: “Mày về ở với tao, không ai dám ăn hiếp mày.” Thí dụ vậy, hay che chở cho những người thế cô, rồi thấy ai nghèo quá đem phát cho nó cho nó bao gạo đem về, hay là... Đó, những con người mà họ làm việc theo cái tự phát, kiếp sau lại thành một người có thế lực, giàu có. Nhưng mà bản chất thủ đoạn, ác bá, mánh mung, kinh doanh bất hợp pháp vẫn còn nên qua kiếp sau làm thủ lãnh mafia.
[37:28]Nhưng mà cái phước đó không có lâu, làm việc ác thời gian hết phước bị bắt vô tù, hoặc bị cảnh sát bắn chết, ví dụ vậy. Nó có vậy. Nên mọi cái nó có nhân quả chứ nó không có cái gì ngẫu nhiên. Mà mình là một người Phật tử, mà không phải tại mình là Phật tử nên mình phải tin nhân quả, mà vì tại vì mình là một người công bằng, tại vì mình là một người có lương tâm, tại vì mình là một người đạo đức, nên mình cảm nhận, đây là cảm nhận, cảm nhận trong cái mơ hồ. Đúng, đúng là vũ trụ này được chi phối bởi luật nhân quả vô hình. Mình cảm nhận được vì mình là người công bằng, đạo đức, có lương tâm. Còn người nào mà không tin nhân quả, hoặc là phủ nhận,
[38:21]công kích luật nhân quả thì mình phải biết rằng người này hoặc quá khứ đã làm nhiều điều tội lỗi, hoặc chuẩn bị làm điều tội lỗi gì đó. Chỉ có những người đó đó mới công kích luật nhân quả. Vì sao? Vì người đó họ sợ họ bị khổ, vì họ biết rằng họ đã làm khổ cho quá nhiều người.
[38:45]Bây giờ này, chúng ta nói rằng: ở hiền gặp lành, gieo gió gặt bão, phải không? Nghĩa là người mà làm điều thiện, làm điều nhiều điều thiện thì được hưởng hạnh, hạnh phúc, còn người làm nhiều việc ác thì sẽ chịu nhiều đau khổ, đó là cái căn bản của nhân quả. Đồng ý không? Có ai cự lại không? Không, phải không? Đồng ý. Chúng ta nói ở đây tự do hỏi nha, nếu mà ai đang thắc mắc cứ đưa tay lên hỏi tự do. Hồi nãy chúng ta lặp lại, lặp lại là: ai làm việc thiện thì sẽ được hạnh phúc, đó là nhân quả. Ai làm việc ác sẽ chịu đau khổ, đó là nhân quả. Nhưng mà thiện là gì? Ác là gì? Điều này còn phải xét lại.
[39:39]Thiện là gì, ác là gì? Cái thiện ác á, nó bị cái đánh giá thiện ác nó bị thay đổi qua nhiều thời đại, tùy cái không gian, tùy cái xã hội, chứ nó không có cố định. Không cố định tức là như thế này. Như mình nói giết người là thiện hay ác nè? Ác phải không? Ác. Nhưng mà ngày xưa trong một tục lệ, ngày xưa một cái tục lệ ở trong cái bộ lạc ở rừng núi á họ lại cho rằng mỗi năm đến cái ngày gì đó đó phải giết một cô gái đẹp để tế thần nước thì đó là việc thiện. Mà cái người cô gái mà được giết để tế thần á là thấy vinh dự, à thấy người mình được chọn để mà tế thần thì thấy vinh dự, còn người trong bộ lạc thấy đó là một điều tốt.
[40:29]Để cầu thần nước, thần nước đừng nổi giận mà tiếp tục che chở cho cái bộ lạc của họ được sống còn. Thì họ làm việc đó họ thấy họ là tốt hay xấu? Thấy họ tốt hay xấu? Họ thấy họ tốt phải không? Thì như vậy họ cho họ là là thiện. Đó. Rồi có một bộ lạc khác vậy, ví dụ như khi cha mẹ mà già chết rồi đó thì phải sao?
[40:56]Phải xẻ thịt cha mẹ chia mọi người, rồi kêu mọi người trong bộ lạc phải ăn cho hết cái thịt đó. Đó như vậy mới là có hiếu, mới là tốt. Còn mình bây giờ mình nghe nói vậy mình đó mình tái mặt hết trơn, phải không? Cho đó là việc không thể tưởng tượng. Nhưng mà như vậy họ cho là thiện, mình cho là ác. Như vậy cái quan niệm về thiện ác nó không cố định. Nó tùy theo cái khung cảnh xã hội, tùy theo thời gian mà nó biến thiên. Luật nhân quả có lệ thuộc theo cái quan niệm thiện ác của mình không? Có lệ thuộc không?
[41:30]Ví dụ cái này, ví dụ như ngày xưa ở bộ tộc đó họ giết cái cô gái họ tế thần, họ cho đó là việc thiện. Thì luật nhân quả có đem lại cho họ hạnh phúc?
[41:45]Ờ họ cho là thiện mà, như nãy mình nói á, hễ thiện, làm thiện thì được hạnh phúc, thì bây giờ họ làm việc đó họ nói là thiện á, thì bây giờ họ có được hưởng hạnh phúc không? Đúng không?
[42:00]Cho nên mình thấy luật nhân quả nó không có lệ thuộc vào cái quan niệm thiện ác của mình, thấy không? Nó không có lệ thuộc đâu, nói gì... Hỏi nó nó có nói chuyện ác không? Luật nhân quả không nói chuyện ác, chỉ như thế này thôi. Nghĩa là mấy cái ông mà xúm nhau đem cô gái đó lên trên giàn hỏa thiêu tế thần đó, luật nhân quả mai mốt bắt mấy ổng đó đem lên giàn hỏa lại. Chứ không không nói thiện ác, thiện ác không biết nhưng hễ bắt người ta lên giàn hỏa thì mai mốt xách ổng đem lên giàn hỏa lại, vậy. Còn cái ba ổng chết ổng xẻ thịt ổng ăn, tới chừng ổng chết bắt ổng đem ra cho ba xẻ thịt ổng ăn.
[42:37]Mà nếu ổng làm người á thì tới chuyện Nhưng mà ví dụ cái này mình sẽ thấy cái nhân quả nè, hồi tôi còn man rợ thì cha mình chết mình phải xẻ thịt ăn. Nhưng mà bây giờ ta văn minh rồi đâu có làm việc đó nữa, phải không? Hết rồi. Thì như vậy cái người mình chết, cái người mà họ đã gieo cái nhân là họ ăn thịt ba họ lúc ba họ chết rồi cái gì. Bây giờ tới khi họ chết thì lúc đó xã hội nó đổi qua văn minh, con cái họ không ăn thịt họ nữa.
[43:07]Như vậy có công bằng không? Tự nhiên thấy không công bằng. Tự nhiên thấy quả không công bằng.
[43:18]Thì ổng không trả quả, phải không? Nói vậy là hồi ba ổng chết ổng ăn, nhưng tới khi họ chết cái con họ không chịu ăn, tại con họ tiếp nhận cái đời sống văn minh rồi, không ăn nữa. Rồi như vậy là ông này ổng có gieo nhân mà ổng không gặp quả? Thấy không?
[43:39]Thấy hay không? Đúng rồi cái O già già sao mày thông minh ghê á.
[43:49]Đúng vậy đó. Tới ngang đó không đủ duyên để cho ổng trả cái quả là sau khi ổng chết bị kẻ khác nó ăn. Thì cái duyên nó không đủ bởi vì cái cái cái hoàn cảnh xã hội nó quan niệm con người nó thay đổi mất rồi. Người con ổng đành phải chôn ổng, hoặc là thiêu theo như cái xã hội đòi hỏi. Thì lúc ổng chết ổng phải làm con heo gì đó, để tới khi ổng con heo ổng chết rồi cũng phải xẻ thịt người ta ăn, nó công bình trở lại. Biến đi cái O nói. Nên công bằng không bao giờ không công bằng. Nhưng mà quả báo có khi nó hiện ra lúc này, có khi nó chưa đủ nó phải đợi bước qua một kiếp khác, đời khác. Cho nên ở đây còn nhớ là khi mình suy nghiệm về nhân
[44:35]quả, mình phải thông minh dữ lắm, trực giác rất mạnh, mình có cái cảm nhận sâu sắc trong mọi tình huống chứ không có nào mà cố chấp một chỗ được. Rồi để mình kể thêm vài quan niệm thiện ác. Như một cái quốc gia đem quân qua chiếm một quốc
[45:08]gia khác thì hành động đó là thiện hay ác? Thiện hay ác? Chắc không? Chắc không? Nhưng mà rõ ràng là cái quốc gia đó đó, quân đội đó, nhân dân nước đó thì thấy nó là thiện. Thấy nó là thiện, là nói gì? Đem về vinh quang cho tổ quốc. Mở rộng bờ cõi, đó dùng những cái chiêu bài nghe rất là hay, mà đối với quốc gia mình là thiện, đối với quốc gia mà mình cướp đất của người ta, người ta xem mình là cực kỳ xấu. Như vậy, cho nên cùng sự việc mà bên này thấy thiện, bên kia thấy ác, thì luật nhân quả theo ai? Không theo ai hết trơn á, thậm chí chúng ta nhớ
[45:39]các đấng Tây ông, nước Rwanda, như bên Phi Châu bây giờ có cái nước gọi là nước Rwanda, trong nước có hai bộ tộc lớn là bộ tộc Hutu, bộ tộc Tutsi, mà bộ tộc Hutu lớn lên là tiêu diệt, diệt chủng của bộ tộc Tutsi chết thây như rạ. Không tin tự coi chứ truyền hình chiếu qua vệ tinh. Đố biết nhân quả gì? Tại sao hai bộ tộc trong một quốc gia mà thảm sát nhau? Mà bộ tộc
[46:14]Cái nhân là thế này: Thời xưa bộ tộc Hutu là những con thú sống Bây giờ những con thú đó thành người, thành bộ tộc gom hết lại, trang bị vũ khí diệt chủng lại hết trơn bộ tộc. Thiện ác là như thế. Bây giờ có khách tới nhà chơi,
[46:37]hai con mình cắt cổ con gà xé phay đãi khách, thiện hay ác?
[46:49]Chắc không? Nhưng mà có khi ông khách ổng rất là thích, khách ổng ăn ổng khen ngon, ổng khen đáo để, ổng về ổng mở to bụng vì ổng no.
[47:08]Trời ơi, ăn cơm trưa mà không bắt ai ăn cơm bới dĩa vô ăn xong đi ra. Vậy là thiện hay ác? Nhưng
[47:27]mà đối với khách là thiện hay ác? Ổng khoái quá nói: "Thiện! Trời ơi sao anh tốt quá vậy", thấy không? "Sao anh dễ thương quá, tử tế quá, anh đẹp trai quá", đó. Nhưng mà đối với con gà thì sao? Tao khổ. Thì rõ ràng là cái quan niệm thiện ác của con người á nó vô thường. Một việc làm của mình á nhiều khi nó thiện ở chỗ này mà nó nó ác ở chỗ kia. Việc mình sống ở trên đời này đều luôn luôn như vậy. Không bao giờ có một cái công việc gì mà thuần thiện hay thuần ác. Không bao giờ các Phật tử có thể tìm được một cái việc nào mà hoàn toàn không có một chút ác. Mình nói là tôi đang làm việc thiện, từ thiện hoàn toàn, tôi bỏ tiền nhà ra tôi làm,
[48:12]không đụng chạm tới ai, không chửi mắng, đánh đập ai, tôi chỉ hy sinh phần tôi tôi giúp người khác, xin thưa vẫn có ác ở trong như thường. Vẫn có ác như thường. Rồi một việc mà mình thấy ác ghê gớm vậy đó, mà cũng có thiện ở trong đó. Bây giờ mình nói phá thai là thiện hay ác? Phá thai là thiện hay ác?
[48:41]Ác
[48:44]phải không? Nhưng mà có nhiều quốc gia kêu gọi người ta phá thai, tại vì dân số tăng quá nhiều, lo không xuể, xã hội lo không xuể, nhiều người quá, con nít lo không nổi, cứ nó bệnh lên bệnh xuống, nó thất học, cứ nghèo khổ, cứ nội mà lo cho con nít không là không còn tiền để mà đầu tư vào các công việc khác nữa. Bao nhiêu tiền cứ đổ ra lo cho con nít, xã hội nghèo khổ, mới xây được cái trường học đây cái qua mấy năm sau cái trường chật, cái rồi phải xây thêm nữa. Tại vì sao? Tại vì cứ thi đua sản xuất con nít, cho nên nhiều quốc gia họ cứ kêu gọi phá thai, mặc dầu đối với tôn giáo thì phá thai là
[49:29]ác độc, mà các nhà xã hội học thì viện cho là việc tốt. Bây giờ chiến tranh, gây chiến tranh là thiện hay ác? Ác phải không? Giết bao nhiêu là sinh linh vô tội. Vậy mà nhà kinh tế học Malthus ổng nói chiến tranh là việc tốt. Là vì dân số giảm bớt, trái đất chật quá. Mình thấy mình ở trong đạo mình nghe có một chiều à, mà mình bước ra bên ngoài mình gặp mấy nhà khoa học cái ổng nói ngược lại hết trơn, ngược hoàn toàn. Nên trong muôn việc, việc đời kỳ lạ, nó thiện mặt này nhưng nó ác mặt khác. Nhưng hôm trước có lần hỏi các Phật tử, hôm nay lặp lại, hỏi lại. Bây giờ mình thấy người bố thí là thiện hay ác? Có thấy người thiện.
[50:14]Không phải.
[50:25]Mà ai có thấy thiệt thì em mà không có thấy thì ác. Thiện mà ác. Đó.
[50:35]Bây giờ tôi nói không đúng chỗ. Không việc gì cho đúng chỗ luôn. Thì nghĩa là Nhưng mà có chuyện có ác ở trong đó. Kì lạ vậy đó. Chúng ta thấy nó phức tạp không? Cho nên hôm nay chúng ta nói về nhân quả để chúng ta nhìn hết mọi cái khía cạnh của nhân quả chứ không có thấy một chiều được. Mình là Phật tử người ta, mình phải biết hết mọi khía cạnh nhân quả để mai mốt người ta hỏi mình không có bí. "Đó anh nói làm thiện hả? Tôi thấy nó vô lý chỗ này nè." Mình biết trước mình trả lời được. Đó mình phải hiểu cho cặn kẽ như vậy. Thì cái ác ở đây là cái gì? Mình thấy thiện, bố thí, phải không? Vì đúng chỗ là người nghèo, phải không?
[51:16]Nghèo chẳng những nghèo mà còn tốt nữa, phải không? Chẳng những nghèo, tốt mà còn đẹp trai nữa, chẳng những đẹp trai mà còn học giỏi nữa. Đó thì đó là bố thí đúng chỗ rồi chứ gì? Nhưng mà ác ở chỗ này nè. Tiền tiền ở trong nhà mình có phải của một mình mình không? Thì đó là mặc dầu có khi là chính mình làm ra. Nhưng vẫn theo luật pháp và theo đạo đức nó vẫn thuộc về của những mọi người trong gia đình mình, của chồng, của vợ, của con mình. Mình lấy cái số tiền đó ra mình bố thí, tức là làm giảm bớt cái tài sản của gia đình. Cho nên mình thiện với người kia nhưng mà ác với gia đình mình. Nhưng mà coi cái nào thiện nhiều, cái nào ác nhiều mà làm.
[52:01]Nếu mình lấy ra 100.000đ thì thật ra ác với gia đình 100.000đ. Nhưng mà 100.000đ đối với gia đình mình thì không đáng kể lắm. Tại nhà mình tới có mấy chục triệu lận, thì 100.000đ không đáng kể. Tuy có ác, nhưng cái ác nó quá ít. Nó không ảnh hưởng lớn lắm đối với gia đình, nên tuy có ác vậy mà thiện nhiều. Mình đem bố thí bên kia cái người kia. Người kia họ có, họ còn có 5.000đ trong túi à, thì 100.000đ của mình đưa cho họ nó thành ra cái gì? Cái quá lớn đối với họ đi. Nên cái thiện đối với họ rất lớn, mà cái ác đối với gia đình mình rất nhỏ thì việc đó mình nên làm. Thì vì cái thiện nó quá nhiều mà cái ác quá ít thì nên
[52:44]làm, chứ không có việc nào mà hoàn toàn không ác.
[52:50]Có những việc mà cái thiện cái ác nó xấp xỉ ngang nhau. Như ví dụ thế này. Như một người nông dân họ trồng lúa, họ phải xịt thuốc, xịt thuốc mà diệt sâu rầy, ha. Thì bây giờ khía cạnh thiện là gì? Khía cạnh thiện là tạo ra được lương thực, thực phẩm cho xã hội, phải không? Phải không? Là nhờ họ trồng, mặc dù là cho gia đình họ, nhưng mà nhờ đó xã hội cũng có lương thực, thực phẩm để mà sống, để mà ăn. Thì đó là cái thiện. Nhưng mà cái thuốc xịt sâu đó, nó tiêu diệt hết tất cả những côn trùng có lợi. Nó làm ô nhiễm ao hồ, sông nước, cá thì bị chết, lần lần chết tiệt chủng hết. Như bây giờ về miền Tây mà câu được con cá lóc
[53:33]ở ngoài đồng ruộng hầu như không có, hiếm có. Hồi xưa là chỉ dân miền Tây họ không bắt cá lóc, họ ra ruộng họ câu. Bây giờ thì không có, tại vì phân hóa học và thuốc xịt sâu rầy tiệt chủng hết rồi, diệt chủng hết rồi. Thì như vậy cái điều đó rất là ác. Thì như vậy là cái thiện mà làm lương thực cho xã hội với cái ác mà diệt chủng những con vật có ích khác, hai cái đó thiện ác nó ngang ngang nhau, nó xấp xỉ ngang nhau. Nên bên bên nước Nam Dương, Indonesia đó, tổng thống ra lệnh không dùng thuốc trừ sâu, được nhiêu được. Nhưng mà ngày sau là lúa nó vẫn có ăn, nó không hư, nó không hư, thì là cái phước.
[54:13]Sau này các nhà bác học mới làm thuốc trừ sâu sinh học, tức là chỉ có sâu nào diệt con đó thôi chứ không ảnh hưởng tới ô nhiễm môi trường, không diệt cái con vật khác. Đó nên làm cho sau này mình có dùng thuốc mà cái thiện nó rất nhiều, mà cái ác rất ít. Đó sau này lần lần mình đi tới cái đó. Bây giờ như vậy mình thấy cái thiện cái ác nó không cố định đâu, nó thay đổi nó tùy theo quan điểm của của con người, của thời đại, của xã hội. Bây giờ mình làm cái gì? Giờ theo luật nhân quả thì mình nên làm cái điều gì đối với người khác? Làm
[54:54]điều gì đối với người khác? Mình làm theo cái câu này mà tất cả thánh nhân đều khuyên nè. "Đừng làm điều gì mà mình không muốn người khác làm cho mình." Đó là nguyên tắc, luật nhân quả nó vậy thôi. Chứ còn chuyện thiện chuyện ác thì nó thay đổi dữ lắm. Bữa nay thiện cái mai thành ác mất tiêu rồi. Thấy không? Cho nên mình không dựa vào giá trị thiện ác, mình chỉ cảm nhận nơi chính mình thôi. Thí dụ bây giờ mình không muốn cho người ta đánh mình, phải không? Thôi đừng đánh người khác. Mình không muốn cho người ta cướp, ăn trộm mình, phải không? Thì mình đừng ăn cướp, ăn trộm người khác. Bây giờ mình à mình muốn người ta cho tiền mình, phải không? Thì giờ mình phải sao?
[55:39]Có khi bị bắt ép chắc chết.
[55:43]Nhưng không biết gieo cái nhân gì trúng số thì chưa nghĩ ra. Gieo cái nhân gì muốn trúng số mà không biết gieo việc gì. Tôi chưa nghĩ ra để tôi phán thử việc đó. Thấy không? Đó đó là tiêu chuẩn để đánh giá thiện ác. Cái điều gì mà mình không muốn cho người ta làm cho mình, mình cũng đừng làm cho người khác. Nhân quả là như vậy. Nên cái người mà hiểu được luật nhân quả sẽ là một người đạo đức, sẽ là một người đạo đức, không làm cái điều đau khổ cho người khác.
[56:17]Nhân quả và luân hồi có liên quan với nhau. Cái điều này mình đã giảng trong bài Luân Hồi rồi, phải không? Phải không? Nghe rồi chứ gì? Là khi mình chết ở kiếp này, mình tái sinh qua kiếp khác thì mình sao? Do nhân quả mình đã làm ở kiếp này mà ờ ở kiếp sau mình sẽ bị cái điều gì, được cái điều gì. Đó, là do nhân đời này mình đã gây. Ví dụ như đời này mình hiền lành, mình biết tôn trọng mọi người, mình biết ca ngợi mọi người, đối với thánh tượng mình biết cung kính lễ bái, thì đời sau mình sinh ra, mình có cái gương mặt đoan trang, đẹp đẽ, uy nghi, ai nhìn vào cũng thương mến. Đó, đó là cái nhân mình đã gây.
[57:05]Nếu đời này mình biết cái điều gì, mình luôn luôn tận tâm chỉ dạy người khác, thì qua kiếp sau mình là một người thông minh, tài giỏi. Nếu đời này mình hay lo lắng sức khỏe cho người khác, chăm sóc cho mọi người, không để cho ai bệnh tật, ốm đau, thì qua kiếp sau mình là một người khỏe mạnh, sức kình phạt. Nếu đời này mình là một người hay giúp đỡ người khác, thì qua kiếp sau mình là một người thành công. Cái phần giúp đỡ thì à nếu có thì giờ lát mình sẽ nói kỹ. Cái việc mà giúp đỡ nó đưa đến quả báo như thế nào và thế nào gọi là giúp đỡ.
[57:53]Nhưng mình đã nói, con người vốn đã bất bình đẳng từ khi sinh ra và chỉ có luật nhân quả mới giải thích được điều này, ngoài ra không có một điều nào giải thích được hết. Bao nhiêu điều giải thích về di truyền, về ngẫu nhiên đều vô lý hết, chỉ có luật nhân quả mà thôi. Như ở gần chúng con, chỗ mấy đứa em của tôi ở, vừa rồi mới về nhà thăm nghe nó than một đứa, đứa bé hàng xóm năm nay chừng năm, sáu tuổi, sáu, bảy tuổi. Thì nó sống trong gia đình thì nhìn vô thì thấy ông bà của nó cũng là người tốt, thấy mẹ nó cũng là người biết điều, biết chìm, biết sầu. Ấy thế con nhỏ từ năm, sáu, bảy tuổi đã chửi mẹ nó, kêu mẹ bằng mày.
[58:39]Thì mày ai dạy? Ai dạy? Đâu có ai dạy.
[58:45]Mà hễ rầy la nó, nó nói, "Tao không cần mày nữa." Mà con mới sáu, bảy tuổi mà nói với mẹ điều đó. Cho nên mình thấy cái điều đó mình giải thích sao? Giải thích là mình nói là do cha mẹ không biết dạy hay cha mẹ ác độc? Không có, thấy cha mẹ nó rõ ràng, có chứng kiến thấy cha mẹ nó là người tốt. Thấy ông bà sống với nó cũng là người tốt, không có gì quá đáng. Mà thấy con nít chung quanh xóm không có ai đến nỗi như vậy, mà tự nó phát triển lần lần lần lần ra thành con người ngỗ nghịch như vậy. Nên ông bà mình có nói câu là, "Cha mẹ sinh con, trời sinh tính." Cái chữ trời sinh tính này không phải
[59:27]là trời sinh mà do chính nó, chính đứa bé nó đã gieo cái nhân trở thành con người ngỗ nghịch từ kiếp trước. Và chính cái gia đình đó mắc cái quả báo gì đó, phải chịu có người con ngỗ nghịch như vậy, nên mới tiếp nhận đúng cái người đó lọt vào gia đình mình. Nên mình có sinh con mà đều ngoan ngoãn, hiền lành, hiếu để, giỏi giang, thì mình mình đừng có nghĩ là mình do cái tài của mình. Đừng có nghĩ là tại nhà tôi là tốt hay thế nọ, đừng có khen, hoàn thiện, chỉ vì hên. Mà đúng là do đời trước mình hên, mình có biết tu chút đỉnh nên giờ được những người con ngoan ngoãn, dễ dạy. Chứ đừng có tự hào mà nghĩ rằng là tại tôi hay, tôi khéo dạy con, không chắc đâu.
[1:00:15]Cha mẹ sinh con, trời sinh tính mà. Lọt vào những hoàn cảnh mà mình không ngờ được, không lường được. Nhưng mà tại sao như vậy? Những cái bất ngờ chỉ có luật nhân quả mới trả lời được, chứ không thể đổ thừa tại Thượng đế, hoặc tại ông trời ác không cho mình đứa con ngỗ nghịch. Cũng không có phải là di truyền, những người chung quanh không phải là xấu lắm. Ở đây có ai nằm mơ mà thấy lại những tiền kiếp của mình không? Có không?
[1:00:53]Cũng có nhiều người có đó nha, mà họ biết họ giấu, nhiều khi không thể kiểm được. Nhưng mà thường những giấc mơ mà thấy lại những tiền kiếp của mình nó rõ, nó gây ấn tượng mạnh, tự nhiên là mình cảm nhận là đây là một đời sống ở kiếp nào của mình mà hiện ra trở lại, rõ. Thường như vậy. Có nhiều người họ có một cái may mắn do một cái nhân duyên gì đó, họ có một số giấc mơ thấy lại được những cái tiền kiếp là cho họ hiểu được cái nguyên nhân tại sao kiếp này họ phải rớt vào cái hoàn cảnh như vậy, có những người. À ở đây chúng ta đọc cuốn Mật Pháp Mộng Thụ Lệ chưa? Rồi thấy không? Trong đó khi Kim Cửu Thư đó, khi mà say mê nàng Tuyết Hồng Nhang,
[1:01:38]đêm nằm thao thức trằn trọc chợp nằm mơ thấy lại cái kiếp xưa. Kiếp xưa là cổ với ổng với nàng đã có cái duyên gì, bây giờ gặp lại trỗi khởi cái tình thương yêu rất là nồng nàn. Cũng như vậy, trong cuộc đời này có rất nhiều người có cái giấc mơ thấy được tiền kiếp, hoặc có người ngồi thiền rồi chợt nhận ra được cái tiền kiếp của mình cũng có. Những người như vậy thì có cái lòng tin về luân hồi, có cái lòng tin về nhân quả rất là rõ. Nghiệp có cái hay nữa là chúng ta thấy mình đã gây nhân cho nên kiếp sau mình mình phải chịu một cái cuộc đời để sống. Rồi mình phải lớn lên, ăn học, giỏi giang, thành bại, rồi người khác cũng vậy,
[1:02:24]người khác cũng vậy, mỗi người đều có cái số phận. Nhưng mà những cái số phận đó có độc lập với nhau không? Số phận của người này với số phận người kia có độc lập với nhau không? Có không? Độc lập không? Ví dụ như mình gieo những cái nhân này, người khác gieo những cái nhân
[1:02:45]khác, người kia gieo những cái nhân nọ, qua kiếp sau mỗi người có cái cuộc đời, có cái số phận khác nhau.
[1:02:55]Nhưng những cuộc đời, những số phận đó có độc lập với nhau không? Không. Nó bởi vì gắn bó với nhau, nó chằng chịt, dính líu với nhau hết. Như sao? Như là nội mình trong gia đình mình thấy này, cuộc đời, cái số phận của người cha có dính líu đến số phận người con không? Dính quá chừng phải không? Ổng nghèo cái là người con khổ phải không? Ổng giàu cái người con sung sướng. Như vậy cái số phận của người này với số phận của những người kia nó có một cái sự tương quan nào đó, nó dính líu cả cuộc đời. Rồi ráng người bạn của mình cũng vậy, ngay cả những người đồng đạo cũng vậy, hoặc là ông thầy bổn sư mình cũng vậy nữa.
[1:03:33]Là cái cuộc đời của ổng dính líu, liên quan tới mình. Thì ổng cất được cái chùa thì tự tâm mình nhờ cái chùa cất mình có cái thay đổi gì trong cuộc đời mình. À như vậy. Thì đó, thí dụ là bổn sư tu tốt cái tự nhiên mình cũng ổng dạy cho mình được những cái điều hay lẽ phải, mình cũng đỡ được cái cuộc đời mình. Đó. Hoặc là mình gặp thầy bổn sư mà không tốt, ổng dạy ba cái điều ba trợn là mình mệt lắm chứ không phải chơi. Đó, qua kiếp sau mình cũng cũng cũng ngắc ngơ vì cái điều ổng dạy. Đó. Như vậy là mỗi người có một cái số phận khác nhau, nhưng mà nó tương quan chằng chịt với nhau trên cả cái trái đất này, cả cái thế giới này.
[1:04:12]Và nghiệp, luật nhân quả nghiệp báo tinh vi sắp xếp từng chi tiết của mỗi người và mỗi người lại dính líu chằng chịt với nhau hết, không có một sơ hở nào hết trơn, không có một biến sơ hở nhỏ. Như ví dụ có một vụ cướp tiệm ở nước ngoài, ở Mỹ, trong cộng đồng người Việt. Hôm đó thầy có kể rồi, thầy kể cho ai có kể rồi. À bữa giảng ở Dược Sư mới kể lại. Là cái ông cái gia đình đó làm là cái tiệm làm móng tay, sấy uốn tóc gì đó, cửa là cửa kiếng. Thì người con đi vô trong buồng đóng cửa, thấy bước ra nhìn qua cửa kiếng thấy một người thanh niên đứng chắp tay theo đạo Phật, cúi đầu chào. Thì ổng muốn nói điều gì đó nhưng mà cửa kiếng không nghe
[1:05:03]được, nhưng thấy cái thái độ lễ phép nên được mở cửa. Người thanh niên mới tươi cười lách vào. Lách vào trong thì cây súng chĩa ngay bụng của ổng liền. Miệng vẫn miệng vẫn cười cười cười rồi đẩy ổng vô nhà. Hai, ba người nữa lách vào đóng cửa chốt chặt lại, trói tất cả mọi người lại, lột hết tiền bạc, bắt cô con gái hãm hiếp. Rồi bắt đầu ngồi thụt thò tính với nhau. Lúc đó ổng vượt cửa, tháo được sợi dây, bò lại điện thoại bốc lên tính kêu. Kêu chưa xong thì cái tên cướp nó phát hiện được, nó bắn vào bụng liền. Cái đạn của tụi nó là đạn lớn á, ổng trúng viên đạn từ ở chỗ bàn này hoài ổng văng cả nửa thước, tưởng chừng là chết tại chỗ.
[1:05:47]Lúc đó là nguyên cả một phố náo động vì cảnh sát bắt phải bao vây do cái báo động của người chồng trước khi chết. Sau một hồi săn đuổi rất là dài, ngay cái khi đó bắn được ba tên cướp đó chết hết. Tờ báo bên Mỹ đăng mà báo Công an Việt Nam cũng đăng thông tin đó lại. Thì mình coi cái nhân quả tế nhị này. Giờ nói như thế này, tức là gia đình đó chịu một cái tai nạn thì mình nói theo nhân quả là như vậy gia đình này đã gieo một cái nhân xấu từ phía trước phải không? Đó là nếu nói theo luật nhân quả, gieo cái nhân xấu từ phía trước nên đời này gặp một cái thảm kịch như vậy xảy ra. Bây giờ mình nói về phía tên cướp.
[1:06:32]Hồi nãy là có gieo nhân rồi mới gặt quả, thấy không? Có gieo nhân rồi mình mới chịu cái quả báo. Nếu mình không gieo nhân thì mình không có bị không có chịu quả báo. Thì lúc mà mình gieo nhân là lúc mình hành động đó, lúc đó mình có quyền lựa chọn cái gì, thấy không? Giờ mình muốn làm hay mình không làm là tùy ý mình chứ. Đâu ai bắt buộc. Như mình muốn cho người kia tiền hay mình không cho là quyền của mình, đâu ai bắt buộc. Phải không? Phải không? Đúng. Như vậy cái mà thực sự gieo nhân là lúc đó nó nó cố định hay là nó ngẫu nhiên?
[1:07:14]Quả báo xảy ra thì mình đồng ý là nó cố định, phải không? Mình đã gieo nhân thì ngày giờ đó chắc chắn cố định, tất nhiên mình phải chịu quả báo. Đó là cái quả nó nó cố định rồi. Nhưng mà cái nhân là cái hành động mình gây bây giờ đó thì nó có cố định không? Hay là do ý mình muốn, ngẫu nhiên? Ngẫu nhiên hơn phải không? Thế cho nên mình nghĩ là cái nhân gieo thì là ngẫu nhiên thôi. Mình muốn làm hay không làm là tùy mình, không ai bắt buộc. Như vậy cái nhân là ngẫu nhiên mà cái quả là là tất nhiên, là cố định. Còn cái nhân là là ngẫu nhiên thôi, mình muốn làm hay không làm tùy mình. Nó bất định, chưa chắc, phải không? Đó. Cảm thấy hợp lý chưa?
[1:08:02]Hợp lý không? Hợp lý hết phải chưa? Mà không đúng. Cái chỗ này sai nha. Nghe lý luận thì có lý vậy, thấy không? Ờ nghe thấy hợp lý mà trật lất. Để vạch vết ở chỗ nào? Trật ở chỗ này. Một bên là cái quả báo của cái ông nhà làm móng tay đó là cố định phải xảy ra, phải không? Một bên là cái tư tưởng của tên cướp đó vô đánh cướp nhà ổng là ngẫu nhiên. Cái ngẫu nhiên này làm sao ráp khớp với cái cố định được?
[1:08:38]Nếu nó là cố định đó, nếu cái quả báo của ổng là cố định thì cái cái hành vi của tên cướp nó cũng phải được cố định, phải được sắp xếp luôn. Tới ngày đó nó phải ráp vô, khít khớp lại nó mới thành cái quả báo của ổng. Còn một bên cố định, một bên đó nhích qua nhích lại đâu có khớp rồi làm sao mà nhào vô được? Cho nên cái cái hành động mà gieo nhân đó, chúng ta đừng tưởng đó là ngẫu nhiên nha. Muốn làm thì làm, không làm thì thôi, không có đâu. Cái hành động mà mình gieo nhân đó cũng đã được quy định rồi, cũng đã được quy định rồi, nhớ kỹ điều đó. Quả báo thì rõ ràng được quy định chắc chắn như vậy rồi.
[1:09:21]Ngày đó mình trúng số, ngày đó mình té, ngày đó mình bị bệnh, ngày đó mình lên chức, cái đó đã được quy định theo luật nhân quả quy định rồi. Nhưng mà cái nhân mình gieo nè: ngày nay mình cúng chùa nè, ngày kia mình đi bố thí nè, ngày nọ mình chửi hàng xóm nè, những cái nhân đó đó, mình đừng tưởng là không được quy định. Cũng được quy định luôn. Ghê chưa? Cho nên cái nhân gieo đó mới đầu mình tưởng là ngẫu nhiên, không có quy định, muốn làm làm, không làm thôi. Tao muốn chửi người ta tao chửi, chửi tao nín tao đi vô trong nhà chứ ai làm gì? Ai ép mình? Nhưng không, quy định rồi, quy định rồi. Đây mới là điều khủng khiếp. Đây mới là điều khủng khiếp.
[1:10:04]Nên chúng ta đang ngồi đây, chúng ta thấy rất hiền lành vậy á. Nên tôi đi chùa, tôi ăn chay, tôi niệm Phật, tôi nghe quý thầy giảng, thì chắc chắn, chắc chắn một lát nữa về nhà, tôi không có bị lộ hàng xóm, tôi thẳng tay nhịn, chưa chắc, xin thưa chưa chắc, coi chừng lát lẻ. Kêu người ta la chửi trước chứ không phải là mình chửi, người ta chửi mình trước. Bởi vì sao? Bởi vì cái nhân, cái hành động để mình gây nhân á, hành động đó cũng được quy định luôn. Khủng khiếp như vậy. Chúng ta nghe cái câu chuyện này. Là thiền sư Minh An tại nhà Tống, ngài rất là giỏi, ngài là một bậc đắc đạo cao siêu.
[1:10:50]Cho nên ơ... Ngài Phần Dương thiền sư mới sai mấy người đệ tử của mình sang Ngài Minh An để học thêm. Mặc dù Ngài Phần Dương Thiện Chiêu cũng là một thiền sư lẫy lừng, rất giỏi, nhưng mà vẫn nể Ngài Minh An mới sai hai ngài đệ tử mình qua học. Chứ qua đó học một thời gian thì hai ngài Quảng Giáp và Lăng Nha cũng đạt được những kết quả xuất sắc, nên Ngài Minh An mới khen. Ngài Minh An mới khen là nói được cái pháp của ta là hai tông. Thì hai Ngài không nhắc nhận, bởi vì những người mà tu tốt, họ khiêm tốn, họ không nhắc nhận nói dạ thưa không, chúng con nghĩ rằng còn có Bình Thị Giả ở đây, còn có Bình Thị Giả, vì chính Bình Thị Giả mới là người
[1:11:38]làm cho cái tông của thầy được sáng lên, được hưng thịnh.
[1:11:44]Mình nghe khen cái câu đó thì mình đánh giá cho Bình Thị Giả này là người thế nào? Giỏi không? Giỏi như vợ. Phải quá giỏi gì nữa. Hai cái ông đệ tử mà được ông thầy mình khen mà không dám nhận phải đổ thừa, phải đổ qua ông kia thì phải là họ kia có điều rất đặc biệt. Tu rất giỏi, trí tuệ rất giỏi, kiến thức và uyên bác mọi điều. Nhưng hai ông này dễ. Hai ông mà được đích thân thề khe, hai ông được khe mà còn phải để cho ông kia thì rõ ràng ông kia quá giỏi trong việc tu hành. Đó. Nhưng mà Hàn Minh An nói như thế này, không.
[1:12:23]Ổng nói bởi vì Bình Thị Giả ở trong này không tốt, nên sau này sẽ chết ở chỗ này.
[1:12:31]Chỗ này á người Trung Hoa còn gọi là gì? Còn gọi là cái hổ khẩu, cái lòng bàn tay đó, người Trung Hoa còn gọi là cái hổ cẩu, tức là cái miệng cọp. Ông ấy nói, Bình Thị Giả ở trong này không tốt, cho nên về sau chết ở trên này. Ông nói rồi ông thôi, ông đi. Đến khi mà ngài gần dịch á, ngài sắp dịch, ngài mới nói thế này: Ta dịch từ đây cho đến 10 năm không có chuyện gì xảy ra, nhưng sau 10 năm sẽ có Thái Dương Sơn đấm ta. Nói xong Ngài ngồi chết dài Ngài tỉnh. Ngài tỉnh rồi môn đồ mới xây tháp che cái thân Ngài để Ngài ngồi yên trong đó luôn. Ngồi tỉnh mà xây tháp lên trên đó. Tháp lên trên rồi sau đó thì Bình Thị Giả tiếp tục trụ trì ở Thái Dương Sơn.
[1:13:17]Cái núi đó gọi là núi Thái Dương, Thái Dương Sơn. Ngài Giả tiếp tục trụ trì ở đó. Thì qua 10 năm không có chuyện gì, đến được 10 năm, Bình Thị Giả mới nói rằng, cái tháp tiên sư để ở đó có ngại đối với ta, nên thôi ta phải dời đi, phải đem lấy dụng thân của tiên sư để thiêu, chứ không có để ở đó được nữa. Ông mới quật tháp ra. Khi quật ra rồi thì cái thân của Ngài vẫn đang tươi tắn đỏ hồng như còn sống. Tóc râu vẫn ra dài, ngồi đó vẫn tươi tắn đỏ hồng như còn sống. Thì ông mới chất lửa vô đốt, đốt không cháy. Tức là Ngài Bình An ông nhập cái định đó, thân không hoại, lửa đốt không cháy. Cho nên là cái trình độ đắc đạo này rất đặc biệt.
[1:14:06]Thì cái cái đệ tử mà trong chúng còn lại trong chùa đó phải cản Ngài chủ trì, thầy chủ trì là Ngài Bính Trị Giả nói như, thầy đừng làm điều đó quá tội đi, quá động lòng đại chúng đi. Là thân của tiên sư là rực rực như vậy, là một kết quả tu hành đắc đạo để người đời chiêm ngưỡng mà ngài nỡ tiêu diệt, tiêu hủy. Ông Trường Mệnh không nghe, ổng lấy búa chẻ bụi, ổng chẻ vỡ đầu ngài ra, chẻ vỡ tan nát cái đầu ngài, ổng mới chế dầu cho Thiên Kiều, ổng đốt cháy tiêu cái thân ngài luôn. Thì cái tin đó mới đồn xuống với quan liệt, quan liệt ổng nghe, ổng chịu không nổi, ổng làm tự. Ổng kéo quần xuống, ổng bắt con kia ra đời,
[1:14:41]lập tức lột y lột áo đi, đuổi ra khỏi chùa, không cho tu nữa. Mình thấy quả báo trước mắt thấy không? Quả báo trước mắt. Như là phá hủy cái dục thanh của một thánh tăng, nên ông bị quả báo trước mắt là mất phước làm tăng đi. Ngay đó chấm dứt cái sự nghiệp làm tăng của ổng đi. Vì làm tăng là một cái phước, mà ổng làm điều quá tội phước nên ngay đó chấm dứt cái phước làm tăng đi, ra đời. Ổng ra đời, ổng đổi tên là Hoàng Thú Tài. Ổng đi ổng nơi này nơi kia mà không ai trọng dụng hết, bị phước hết. Cuối cùng ổng lang thang tới một cái khúc đầu đường ngay ngã ba đó, cọp vồ chết luôn. Đúng như ngài Minh An đã tiên tri trước mấy chục năm.
[1:15:17]Vì trong này không tốt nên sau này sẽ chết ở đây, chết trong niềm cọp. Bây giờ mình chỉ phân tích lại câu chuyện cho mình thấy. Mình phân tích lại câu chuyện như thế này. Cái việc mà ngài Bình Thị Giả ổng kéo, đốt cái nhục thân của ngài Na là một cái nhân xấu phải không? Là cái nhân xấu. 10 năm trước ổng chưa nghĩ ra chuyện đó. Đến lúc đó ổng mới chợt nghĩ ra cái chuyện đó để ổng làm. Để nhân nhân. Thì việc đó mình thấy giống như là một cái ngẫu nhiên thôi, ngẫu hứng thôi. Một ngẫu hứng bất ngờ để gây cái nhân xấu thôi, phải không? Đồng ý không? Nhưng mà nếu nó là ngẫu nhiên, nó mới khởi, thì tại sao trước đó 10 năm Ngài Minh Lan đã tiên tri?
[1:16:10]Ngài đã thấy trước cái hành động giao nhân của ông này không? Như vậy cái nhân mà mình giao nó đã được quy định hay chưa, hay là nó nó bất ngờ ngẫu nhiên? Rõ ràng là được quy định. Cho nên ngày hôm nay, quý Phật tử đi chùa, lễ Phật làm phước không phải là việc ngẫu nhiên mới, mình mới nổi hứng mà mình làm bữa nay, mình mới nổi hứng làm vài năm nay, không có. Cái điều mà quý Phật tử biết tu hành nè, biết làm phước nè, cúng dường, ăn chay, bố thí nè, vân vân. Những cái hành động đã được quy định từ kiếp trước. Nên đời này gặp chùa tự nhiên mình mến, gặp Phật tự nhiên mình kính, gặp bữa thề tự nhiên mình thương, gặp giáo lý mình lắng tay mình học hỏi.
[1:16:56]Đó, những cái điều mà làm tốt ngày hôm nay không phải là ngẫu nhiên đã quy định từ kiếp trước. Ví dụ mấy vị Phật tử của người Bắc mới vô đây, không phải là ngẫu nhiên mà hôm nay vô tình đi lên lên đi chơi gặp chùa vô nghe Pháp, không có. Chúng ta gặp nhau ở đây ngồi nghe pháp, điều này đã được quy định từ kiếp trước. Mặc dù đây là cái nhân, chưa phải là quả, cũng đã được quy định. Bây giờ mình đi tìm cái nhân nào nó đưa đến hành động? Cái nhân nào đưa đến hành động?
[1:17:33]Quả báo thì chắc chắn được quy định phải xảy ra, phải không? Quả báo. Nhưng mà muốn có quả báo thì phải có cái gì? Cái hành động gây nhân, phải không? Mà hành động gây nhân này không ngờ nó cũng được quy định luôn. Thì cái gì, cái gì là cái nguyên nhân đầu tiên mà để gây ra cái nhân?
[1:17:55]Bây giờ nói lại ha. Cái quả báo cuối cùng là cái hoàn cảnh khổ đau hay hạnh phúc của mình là cái thứ nhất, phải không? Cái thứ nhất. Trước cái thứ nhất đó là có cái nhân của nó là cái gì? Là hành động gây nhân, phải không? Nhờ cái hành động gây nhân này, mình phải chịu cái quả báo đau khổ hạnh phúc, vì mình nuôi ngược lại từ quả báo, mình nuôi ngược lại là cái hành động gây nhân là cái thứ hai. Nhưng mà trước cái thứ hai còn có cái thứ nhất. Cái gì là cái nhân để cho ngày hôm nay mình làm cái hành động này? Rồi cái hành động này làm xong, bắt đầu mình mới có cái quả báo kia. Như vậy nhân quả nó qua 3 giai đoạn, thấy không? Qua 3 giai đoạn.
[1:18:39]Nhưng bây giờ mình nói là cái người...
[1:18:44]xong giờ bự với cái máy này. Ở đây cái ly, cái máy nhỏ, cái máy lớn hơn. Ví dụ cái này là cái quả báo, thấy không? Quả báo. Thì quả báo được quy định phải xảy ra là khổ đau hay hạnh phúc mà mình phải chịu. Trước cái quả báo này là cái nhân, hành động mình gây nhân, hành động nghiệp nhân mình đã gây, cho nên mình có cái hành động này, mình phải chịu quả báo này. Nhưng mà không ngờ cái hành động gây nhân này nó cũng được quy định, thì trước nó có một cái, một cái nhân. Cái nhân này nó mới gây ra cái hành động này, hành động này mới gây ra cái quả báo này, hiểu chưa? Mà bây giờ mình, cái nhân này là gì?
[1:19:28]Ai biết cái nhân này là gì?
[1:19:36]Tư tưởng, tư tưởng. Nghĩa là, ví dụ như kiếp này mình giận ai đó, mình nghĩ tới trong đầu tát nó một cái. Nhưng rồi không tát. Lát hết giận rồi bỏ qua, không tát nữa. Nhưng mà đã thành cái nhân rồi. Qua đời sau đến một lúc nào đó, mình tát người ta. Vì nó rớt vô đầu rồi, nhân đã gây rồi thì hành động sẽ xảy ra. Mà kiếp này mình bỏ qua mình kềm hết, nó nảy lên tính tát cái giờ ổng kềm được, nhưng không, kiếp sau sẽ tát người ta một cái. Đụng chuyện gì đó không biết khiến xảy ra mình sẽ tát người ta thật sự, tại vì cái ý muốn tát này nó mạnh quá đi. Lúc mình giận mình muốn tát người ta, cái ý muốn nó mạnh quá, nó thành cái nhân.
[1:20:19]Thì qua kiếp sau nó thành cái hành động tát người ta một cái. Thì tới qua thời gian sau nữa, quả báo xảy ra là sao? Người ta tát lại một cái. Nói vậy thôi, phải không?
[1:20:32]Cho nên là cái nhân quả qua mấy giai đoạn? Bây giờ mình nói về cái người đi ăn cướp, mấy tên cướp. Tại sao cái đời này ảnh gây cái nhân là đi ăn cướp? Tại sao? Tại vì đời trước có cái có cái tư tưởng muốn đi ăn cướp. Mà có khi chưa làm, chưa làm cho nên chưa tổn phước, nên đời này mới còn phước mà còn xe, còn xe nghĩa là kiếp sang tông vô khối hay là tông vô vỉa hè lật vậy có tang hay không, cũng có chút phước. Nên đời trước chưa gây nhân, nên đời này chưa tổn phước, đời trước mới khởi ý đó, trưa mới khởi ý là là cái nhân này, nhưng mà khởi mạnh quá, muốn mạnh quá, cho nên đời này nó xuất hiện cái hành động liền là cái cái cái đi ăn cướp.
[1:21:21]Rồi đi ăn cướp rồi mới ra cái quả báo bằng gì? Quả báo gì? Quả báo gì? Bị bắt ở tù. Bị công an bắt ở tù. Khi nói cái công an bắt ở tù chưa hết quả báo, chưa trả xong cái nợ ở đâu, chưa trả xong cái nợ. Mai mốt mình sẽ nói về cái vấn đề đó ha. Khi mình làm cái nhân, nó ra rất nhiều quả báo chứ không phải một quả báo. Mình gây một nhân nó ra nhiều quả báo lắm. Như vậy đó. Bây giờ mình nói lại về cái ba cái giai đoạn nhân quả này ha, ba giai đoạn nhân quả. Nghe để ý nha. Cái quả báo nó xảy ra đó thì nó được quy định 100%. Chắc chắn quả báo sẽ xảy ra, không đường nào chạy được. Nghĩa là mình giờ đó mình sẽ bị đụng xe,
[1:22:11]giờ đó mình sẽ trúng số, giờ đó mình sẽ thi đậu. 100% không cách nào chạy khỏi, đi về quả báo xảy ra rồi. Còn cái hành động này nó được quy định rồi, phải không, cũng được quy định, nhưng nó chỉ quy định 70% thôi. Nó thúc mình làm chỉ có 70% thôi, chứ nó không thúc 100%, còn 30% để mình do dự, tính lại, xét lại, xét lại. Nhưng mà đa số mình xét không nổi tại 70% nó mạnh quá. Như hồi nãy nói ví dụ đời trước mình khởi cái tát người ta một cái nè, đời này mình tát. Mà cái tát này thực sự nó thúc đẩy mình chỉ có 70% thôi, còn 30% mình có thể ngừng tay lại. Nhưng đa số mình không ngừng nổi và cái quy định 70% đó nó vẫn mạnh quá đi,
[1:22:56]nó mạnh quá nên buột lời, lòng mình cũng phải tát người ta một cái. Thấy không? Nhưng mà còn 30% để mình xét lại, nếu mình có tu, chỗ này mình kìm lại được. 30% này kìm lại được. Nhưng mà đa số người không biết tu thì cái 30% nó yếu thế quá, cái 70% kia nó mạnh nên nó ép mình làm luôn, tát người ta luôn. Còn trong tư tưởng mình thì mình được tự do hoàn toàn không? Cái nhân đầu tiên á, cái nhân đầu tiên để mình khởi cái ý muốn tát người ta, thì cái tư tưởng đầu tiên mà khởi á là nó tự do hoàn toàn không? Tự do hoàn toàn không? Nó vẫn bị quy định hết 20%. Nó chỉ được tự do khoảng 80% thôi, khoảng 80% thôi.
[1:23:41]Nhưng còn 20% đó nó vẫn bị quy định mơ hồ từ kiếp trước nữa, nghĩa là từ kiếp trước này nữa.
[1:23:52]Ví dụ cái tư tưởng mà mình khởi muốn tát người ta ha, đầu tiên đó là trong tư tưởng mình lúc đó mình được tự do đến 80%. Nhưng mà 20% vẫn bị quy định bởi kiếp trước nữa là người ác hay bị mình nóng hay bị gì. Chứ cái người mà họ hiền á khi họ giận họ không có ý muốn tát.
[1:24:16]Tại vì họ hiền. Nhưng mà nó thúc, nhưng mà cái người mà khởi cái tát người ta đó là họ có bị 20% của cái cái khuynh hướng dữ của họ nó thúc đẩy để họ khởi ý định đó, ý định muốn tát người ta. Như vậy trong tư tưởng mình mình được tự do 80% mà 20% là do tập khí, tập khí kiếp trước còn lại, thói quen kiếp trước. Thế bây giờ ví dụ như giờ mình ngồi mình mơ ước mình muốn làm việc từ thiện, mình khởi tư tưởng là mình muốn làm việc từ thiện thì cái tư tưởng nó trong trong tâm mình đó, mình khởi cái tư tưởng nó tự do được 80%, mình muốn nghĩ gì đó nghĩ. Nhưng còn 20% của cái bón xẻn quá khứ nó vẫn kềm kềm
[1:25:01]mình lại không muốn cho mình nghĩ về điều đó. Mình đang ngồi mình mơ mộng ha, mình nói ước gì mình có tiền ha, mình đi cúng chùa ha, mình vô trại cô nhi ha, trại dưỡng lão ha, cho cái người nghèo đói ha. Rồi cái nghĩ đó là 80% mình tự do do mình học giáo lý mà mình nghĩ ra điều đó. Nhưng còn 20% quy định của cái bón xẻn, mình sẽ mua mình chiếc Cup ha, mua 10 lạng vàng bỏ tủ ha. Đó là cái bón xẻn nó nó nó khép mình, do 20% của tập khí nó ép mình khởi nghĩ tới là mình tích lũy, thích kĩ lại cho mình. Mặc dầu mình được tự do 80% mình nghĩ rất là thiện, rất là tốt do cái giáo lý mình học. Nhưng mà rồi 20% cái quá khứ nó quy định nó buộc mình nghĩ
[1:25:46]sao, để có nhiều tiền cũng phải lo cho mình trước đã. 20%. Nên trong tư tưởng mình chỉ được tự do 80% thôi, còn 20% vẫn bị tập khí nó ép mình, nó ăn hiếp mình chứ mình không tự do hoàn toàn đâu. Đó. Bây giờ nè tính giải nghiệp. Bây giờ mà nói giải nghiệp hơi sớm, thôi để cuối cuối bài rồi nói, qua kỳ tới sẽ nói.
[1:26:13]Cho nên mình thấy đó, cái con người mình có được tự do nhiều không? Con người mình được tự do nhiều không? Không được tự do nhiều đâu, vì quả báo á nó khống chế mình 100%, không nhúc nhích được nữa. Cái hành động để mình gây nhân thiện hay ác á, nó khống chế mình tới 70%, chỉ còn 30% tự do rồi lựa chọn lần cuối mà thường là tự mình buông xuôi, ha. Còn trong tư tưởng là tự do nhất, mình tự do suy nghĩ nhất thì cũng hết 20% nó nó khống chế nó thúc đẩy mình theo cái tập khí cũ. Chỉ có 80% tự do để mình cân nhắc theo cái cái giáo lý mình đã học, cái đúng cái sai, mình suy nghĩ lại lần cuối. Đó, cho nên sự
[1:27:02]thật là con người chúng ta rất ít tự do, rất ít tự do. Mình ráng tu nhiều rồi đó để mình thường suy nghĩ được điều đúng. Suy nghĩ đúng nè, khởi sự từ hành động đúng, hành động đúng rồi cái quả báo nó an lành nó đến. Hết giờ rồi.
[1:27:16]Tôi nói chừng phần triệt triệt tiêu cái nhân quả với dịp triệt chắc hết giờ của mình hẹn, tại vì nói về đề tài nhân quả này còn nói phải lâu lắm, nó lâu. Mà nhân quả này nếu có phước lớn, cái người giảng cũng được phước nha. Người nghe cũng được phước, mà rủ người ta đi nghe cũng được phước. Mình nghe xong về giảng lại cho người ta, rất nhiều phước, bởi vì nhờ vậy cái đạo đức nó lan tràn trong xã hội này. Cho nên nghe đừng ích kỷ. Nghe về phải sao? Phải giảng lại cho người khác cùng nghe, rủ người khác đi nghe, rồi rốt lại mình làm sao cho cái luật nhân quả này nó lan tràn khắp nơi, đó là điều tốt.
[1:27:56]Bây giờ có ai hỏi gì không? Chắc còn được một hai phút, dạ. Nhưng mà trước hết á mình đừng có giận là mình không
[1:28:10]có tội cái đã.
[1:28:20]Mình đừng có giận. Có bi lòng trước những điều đó đó, hãy cố gắng hoan hỉ, từ bi ha, thương yêu. Để sau này sẽ có bài về cái việc cảm hóa người tội lỗi. Chúng ta thấy đối với những người họ làm điều mà mình nghĩ là không hay đó, chính mình phải thương họ nhiều hơn, chứ mình đừng có coi như là... Để phân tích tại sao, khi mình nghĩ ra điều đó đúng rồi tự nhiên mình sẽ khởi được lòng từ bi đối với những người mà mình cảm thấy họ có cái điều gì không hay, quả báo lành sẽ không đến với họ. Mình khởi tâm thương xót. Vì sao? Bây giờ mình... vì nói ví dụ từ từ đơn giản thế này. Có cái thằng đó ở trong xóm nó quậy, nó nhậu nhẹt phá phách.
[1:29:06]Thì ai cũng ghét nó hết, tại vì nó phá phách thấy không, ai cũng ghét nó hết. Thì nó có được cảm hóa không? Được không? Chỉ có cái người nào đó thấy nó nhậu nhẹt phá phách mà vẫn thương nó được, vẫn đến gần gũi nó, cho vài tiền đi uống nước mía nè, cho vài tiền đi mua điếu thuốc hút chơi nè. Thì tự nhiên cái người đó nó có thương lại không? Thấy không? Thương nó nó mới thương lại, mà cái người mà nó thương lại đó thì khuyên nó nó nghe không? Bắt đầu mới chịu nghe à. Nên con người ta chỉ được cảm hóa bắt đầu bởi lòng thương yêu mà thôi. Cho nên cái người mà họ như vậy đó, mình muốn họ tốt thì đừng có xa lánh họ, đừng chỉ trích họ, đừng chê bai, đừng công kích họ.
[1:29:46]Mà những người như vậy thì mình phải chứng tỏ lòng tốt của mình hơn nữa, lòng thương yêu của mình đối với họ hơn nữa. Nhờ đó họ cảm động rồi mình mới khuyên họ được tốt hơn. Cho nên trước hết lòng của mình đừng có căm hờn, tiếp tục thương yêu ha. Chứ đừng bảo nói không được ghét bỏ luôn nha. Ai hỏi gì nữa không? Bác Hai, con thắc mắc cái câu này nè. Cái chỗ
[1:30:08]mà hồi nãy
[1:30:13]mà cái cô cô gái đó cổ hoan hỉ, cổ hãnh diện cổ được lên cái giàn thiêu để mà hỏa thiêu cho cái bộ lạc đó. Ba cái người cái ông đó ổng đưa lên giàn thiêu tại sao ổng cũng bị quả báo là sau này ổng cũng bị lên giàn thiêu? Tại vì cái cô gái đó cổ hoan hỉ chứ không phải là cổ bị cổ bị ức hiếp. Dạ đúng rồi. Thì qua kiếp sau ổng cũng được đưa lên giàn thiêu mà ổng cũng hoan hỉ y như cổ.
[1:30:45]Bị thiêu mà được đi thiêu đó là hoan hỉ chứ không có... Đó, thì ổng cũng được hoan hỉ đưa lên giàn thiêu. Dạ, công bình vậy thôi chứ không có gì. Giống như ngược lại thế này, ví dụ con con bé nó không muốn ăn: "Ăn đi con, không ăn tao đánh mày à." Cái nó không chịu ăn, cái bắt đầu cái mình đè nó ra, nhét, bắt nó ăn. Ăn trong cái đau khổ, mình nghĩ nó là việc tốt, thì sau này kiếp sau thì lúc nào đó mình cũng bị người ta nắm đầu, đè, bắt nhét cho mình ăn. Thấy là tốt mà trong cái đau khổ mình vẫn phải chịu, nhiều chuyện như vậy y thinh. Chứ nó không ăn mà để cho nó đói luôn hả thầy? Nó ốm luôn.
[1:31:18]Không, tùy trường hợp, thì kiếp sau mình cũng vậy đó. Tức là mình làm cho người ta sao, mình
[1:31:25]hưởng mình lại chịu được vậy y thinh. Thôi mình đứng ha, mình niệm Phật hồi hướng. Nguyện đem công đức này hướng về khắp tất cả, đệ tử và chúng sanh đồng trọn thành...