[0:14]Xin mời đại chúng niệm Phật cầu gia bị.
[0:21]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:36]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:50]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:03]Chúng con xin cung thỉnh hòa thượng pháp sư an tọa, xin mời toàn thể đại chúng an tọa.
[1:15]Thật ra á, cái người nhạc sĩ á viết nhạc á, lúc nào cũng thấy nhạc mình hay hết trơn á. Tới chừng đem ra cái người người người ta không thấy hay. Nhưng mà mình đi hỏi: "Hay không?", người ta nói: "Hay." Hay mà người ta buồn buồn á, người ta trả lời hay mặt người ta buồn buồn thì biết là không có hay. Không bao giờ người nhạc sĩ đánh giá thực sự được bản nhạc của mình. Cho nên khi sư phụ cũng vậy, viết bài nhạc ra rồi cứ hồi hộp hồi hộp không biết nó hay không. Hỏi thì chắc chắn là đệ tử trả lời hay, nhưng mà dòm mặt thật sự thì thấy không phải vậy. Thử thử, nhưng mà sáng nay khi phát bài lên thầy Toàn Pháp
[1:49]hát cái nhìn thấy mọi người vui, à không nó hay thiệt á. Ai chịu?
[1:56]Còn hát xong mặt ai cũng buồn buồn là biết rồi đó, là thôi không được. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay ta nghe tiếp loạt bài về Tứ Diệu Đế, bản tuyên ngôn của Phật, qua tới phần Bát Chánh Đạo, nay là ta nói về Chánh Ngữ.
[2:14]Thật ra thì Bát Chánh Đạo nhiều vấn đề để nói á, nên đây là nói ít hiểu nhiều thôi, chứ không nói mãi không hết nổi. Bởi vì nội cái phần Chánh Kiến ta chỉ nói có hai hai lần, Chánh Tư Duy nói một, mấy cái đó thật ra nói cả trăm bài không hết á. Cho nên vì vậy là khi ta nghe về Tứ Diệu Đế, ta phải nghe bằng trí tuệ, rồi nghe nói một nhưng mà hiểu gấp trăm lần như vậy. Để mà ứng dụng trong cuộc sống, mình ứng dụng trong cuộc sống rồi mình áp dụng trong cuộc sống rồi bắt đầu mình mới thuyết phục được người khác tu tập. Nhiều khi ta nói ta muốn làm việc đạo, ta nói ta muốn làm Phật sự, nhưng mà cái nguồn cái Phật sự mà ta làm, cái nguồn việc đạo mà để ta
[3:02]làm, hoặc là cái nguồn đạo lý để mà ta trao đổi với nhau nó từ đâu ra? Nó từ trong nội tâm của mình á, từ trong cái nội tâm tu hành thực sự của mình. Nếu trong đó nó rỗng, ta không có gì để làm. Ví dụ bây giờ vậy, một cái chùa cái chùa đó muốn mọi việc nó vui vẻ, muốn đông người tới lui, muốn có những hoạt động rộn dịp, muốn cho sung thịnh, muốn cho vui thôi chứ không làm được. Tại vì cái gốc là vẫn nằm trong cái lõi, trong cái nội tâm của những tu sĩ trong đó, những tăng ni trong đó. Trong tăng tăng ni trong đó, nội tâm có cái gì ở trỏng? Có đạo lực được bao nhiêu? Từ đó nó mới tuôn ra mọi thứ.
[3:43]Còn nếu trong đó rỗng rồi thì không có cái gì hết. Cái đó cái đó quan trọng. Hôm nay ta nói tới bài Chánh Ngữ á. Chánh Ngữ á, ngữ là lời nói, mà thật ra cái nghĩa theo thời đại nó phát triển thì rộng hơn rất là nhiều. Và lời nói là cái gì? Lời nói là những tín hiệu của ý niệm mà ta truyền cho nhau, từ tâm hồn này đi qua tâm hồn kia. Cái từ tâm hồn này đi qua tâm hồn kia, ta đi qua trung gian của của tín hiệu ngôn ngữ. Và ngôn ngữ chỉ là một tín hiệu thôi, chứ rất nhiều loại tín hiệu khác nhau. Mỗi các quốc gia vậy, có mỗi ngôn ngữ là cũng là một tín hiệu. Ví dụ cùng nói I love you, nhưng mà Tàu cũng cái ý đó, nhưng mà 我爱你.
[4:32]Je t'aime tiếng Pháp thế vậy, vân vân. Việt Nam thì tao thương mày, ví dụ vậy. Thì thì thì thì là cái tín hiệu nó khác nhau khác nhau hết, nó cũng được gọi là ngôn ngữ, nhưng ý niệm là một. Và ví dụ ở những cõi xa ở trên những cõi trời xa, các vị từ từ không dùng tới ngôn ngữ nữa. Người ta dùng ý thôi, họ khởi ý họ truyền cho nhau là biết hết á. Và mọi sự là minh bạch. Nó đi ý niệm từ tâm hồn này qua tâm hồn kia, đi thẳng cái ý thôi, cái ý đó nó không có ngôn ngữ. Giống như khi chúng ta mà vào thiền định cũng vậy, cái tâm chúng ta động á thì nó nhiều loại: hình ảnh, ngôn ngữ, ảo giác, ảo tưởng trong đó đủ hết.
[5:13]Nhưng mà từ từ khi ta tu hành thanh tịnh rồi, tâm mình chỉ còn là ngôn ngữ, lời nói trong trỏng, nói lải nhải trong đầu mình á, gọi là vọng tưởng. Nhưng mà từ từ từ từ cái vọng tưởng nó ít dần, nó yếu dần, cho tới khi mà nó chỉ còn những ý niệm không ngôn ngữ. Mà ta nhìn tới cái mức độ mà tâm mình chỉ còn những ý niệm không ngôn ngữ là tâm đã bắt đầu rất thanh tịnh nhưng ý niệm vẫn còn. Mà Phật gọi đó là tầm tứ á, những ý niệm không có ngôn ngữ. Mà tới khi nó tắt được cái đó luôn thì ta mới thực sự là nhập định. Cái cái chiều sâu là vậy, nên cái ngôn ngữ vẫn là cái ý niệm à là ký hiệu, tín hiệu của ý niệm mà ta muốn truyền cho người
[5:56]khác, truyền cho người khác, muốn đi vào tâm hồn người khác, muốn tác động vào tâm hồn người khác, muốn có tương tác với người khác, ta dùng tới ngôn ngữ. À và ngôn ngữ là một loại tín hiệu. Nhưng mà có những khi có những cái mà không dùng ngôn ngữ mà vẫn là những cái tín hiệu của ý niệm đi từ tâm hồn này tới tâm hồn kia, ví dụ như cái gì? Ví dụ như không dùng ngôn ngữ, ta có thể dùng cái gì?
[6:30]Hôm qua xem cái đoạn phim ngắn TikTok mới gửi cho Khải Phương Nhất, có cái ông chồng ổng ngồi ở cái bàn, không biết là bà vợ bả cự nự cái gì đó, mới bả tính bả tính sừng sự sừng sộ lên gây ổng, cái ổng đứng lên ổng cầm cái áo nhiều màu, cái mảnh những vải nhiều màu với cái nồi cơm điện ổng đứng lên, cái bà vợ lật đật chạy mất luôn không dám để cho ổng ngồi lại, không dám đụng tới nữa. À không dám đụng tới nữa. Chỉ vì ổng không có nói tiếng nào, ổng chỉ thấy bả sừng sộ bả đi tới, tức là bả muốn làm dữ gì đó, thì ổng cũng không trả lời, không nói tiếng nào, ổng chỉ ôm cái mền mà nó rất nhiều miếng màu
[7:07]ghép ghép lại, ổng cầm và ổng cầm cái nồi cơm điện ổng đứng lên. À thế là bả lật đật lui lại không dám sừng sộ nữa. Không, hai người không nói tiếng nào với nhau, không có ngôn ngữ ở đây, chỉ có những tín hiệu gì đó. Đây cũng là một loại tín hiệu, ngôn ngữ của ý niệm. Là tín hiệu gì vậy? Cái bài này mấy ông chồng hay nên học, thấy hay lắm.
[7:32]Cái đó không phải là tín hiệu, không phải là ngôn ngữ ha, không phải là lời nói, cũng là một loại tín hiệu. Tín hiệu gì á?
[7:42]Cũng là ý niệm đó phải không ạ? Ý niệm đó. "Bà mà làm dữ chút nữa tôi ôm cái này tôi đi á, lang thang á." Thế là bả sợ lật đật lui liền. Nó là cả cũng là ý niệm đó chứ nhưng mà không dùng ngôn ngữ, mà hai người hiểu nhau liền. Bà vợ hiểu liền và lật đật lui binh liền, nghĩa là nhường bước liền, nên từ đây vậy các ông chồng ta có một cái vũ khí lợi hại. Ngoài ra còn cái gì nữa, còn cái tín hiệu gì nữa để ta truyền ý niệm cho người khác mà không dùng ngôn ngữ? Hử? Mắt, đúng rồi, con mắt. Ừ, à nhiều khi vậy à
[8:17]khách tới nhà nói chuyện, thế là ông bố đang nói chuyện với khách, cái mấy đứa con nó nó nó từ đằng nhà sau nó chạy vô. Thì ông bố đó ổng cũng không tiện để mà rầy la tại đang có khách, ổng chỉ lừ mắt một cái, con nhỏ hiểu ý liền, bố không đồng ý là đang có khách mà tự nhiên kéo ra nhà khách ồn ào, lật đật là kéo nhau đi vô trong nhà sau. Đó, cũng chỉ là ánh mắt thôi. Và ánh mắt này cũng nói được nhiều lắm, ừ. Cho nên nhìn cái người mà có cái ánh mắt ta hiểu nhiều về tâm hồn của họ vì ngôn ngữ nó chạy ra ánh mắt rất là nhiều. Cái phước của con người cũng biểu hiện ra ánh mắt rất là nhiều, bản chất con người, ý nghĩ con người,
[8:53]ý định ý đồ con người nó hiện ánh mắt nhiều lắm. Nhưng có cái là cái ngôn ngữ của ánh mắt nó hơi khó đọc, nên ta thường không đọc được. Nhưng nếu mà ta mình tu lâu rồi mình có thể nhạy bén hơn, có thể đọc được ánh mắt nhiều hơn. Nhất là phụ nữ vậy, người phụ nữ có cái giác quan thứ sáu mạnh nên họ nhìn ánh mắt người khác họ đọc cũng nhanh hơn là người nam. Như vậy. Mà theo như như thầy, năm nay tôi đã 80 tuổi rồi, đâu rồi, có cái kinh nghiệm thế này, là có một điều rất là lạ, hễ nhìn ai mà cái ánh mắt tình tứ
[9:32]thì thường tâm hồn người đó kém cỏi. À lạ không biết sao, không biết có đụng chạm ai thì xin lỗi nha. Lạ như vậy, thường như vậy. À ánh mắt mà tình tứ thì tâm hồn họ rất là kém cỏi, hung dữ, ích kỷ.
[9:49]Kỳ lạ, mấy cái đó nó đi kèm với nhau. Còn ví dụ cái ánh mắt của ai mà họ bình thản, họ trong sáng thì thường là họ tốt, ý là như vậy. Còn cái người mà họ có phước á, cái cái ánh mắt nó đẹp, ừm. Còn cái người mà kém phước á, cái ánh mắt xấu. Đó mấy mấy đó, còn những lúc mà họ biểu lộ cái cảm xúc nhất thời thì ánh mắt nó lóe lên những cái gì đó, cái tia đó thì ta nhìn ra ta hiểu được. Và nhiều thứ nữa, quơ tay, quơ chân rồi vân vân là ví dụ cái này là cái gì? Đó, nó không cần nói đó cái này là cái gì? Đó, vân vân, ví dụ vậy. Hoặc là vẫy ngoắc, vân vân, nó cũng là nhiều cái tín hiệu. Nhưng ở đây cái bài Chánh ngữ thì ta tập trung về lời nói,
[10:34]tại lời nói nó là cái tín hiệu phong phú, đa dạng, tải được rất nhiều ý niệm. Nên ta khi mà nói tới những cái sự tương tác giữa tâm hồn người này với tâm hồn người kia thì ta thường dùng ngôn ngữ dễ hơn, nhạy hơn và nó phù hợp với trí thông minh của loài người hơn. Nghĩa là loài người á, ta sáng tạo ra cái hệ thống ngôn ngữ rất phức tạp, rất tinh vi, rất sâu sắc, rất thông minh, tải được rất nhiều kiến thức. Còn những loài vật khác cũng có ngôn ngữ, cũng có phát ra tín hiệu ngôn ngữ nhưng nó đơn giản hơn và ít có ý niệm phức tạp. À ví dụ như bây giờ như một con gà à muốn ăn hay nó kiếm bạn tình nó chỉ
[11:21]có một vài cái cái tiếng kêu đơn giản hay một con chó, một con mèo. Tuy nhiên cái loài như cá voi, cá heo thì không ạ, ngôn ngữ nó rất là ít nhưng ý niệm nó gởi vào trong đó rất nhiều. À đây là một loại nữa, một loại nữa. Nó có một dạng tín hiệu thế này nữa, nghĩa là nói ít mà hiểu nhiều. Ví dụ như trong giấc mơ chư thiên muốn gởi chúng ta một cái điềm gì, một thông tin gì nhiều khi các vị chỉ gửi cho ta trong nửa giây nhưng mà nó gói cái thông tin của 100 năm ở trong đó, nén lại 100 năm. 100 năm sau mọi chuyện như thế này sẽ diễn ra nhưng các ngài chỉ gửi vào trong giấc mơ của ta nửa giây thôi là đủ hết tất cả mọi thông tin đó.
[12:07]Đây cũng rất là lạ, như vậy. Còn cái ngôn ngữ của ta thì phải nói như thế này, ta phải nói lời lẽ mạch lạc, có âm sắc, có ngữ vựng, có văn phạm, có cái giọng điệu và đàng hoàng, tròn vành rõ chữ. Tuy nhiên cái ngôn ngữ thì nó đi qua nhiều vùng miền nên có những cái biến dạng theo cái vùng miền, nhưng miễn sao ta hiểu nhau, vậy. Tuy nhiên là khi ta muốn tu tập Chánh ngữ, ta muốn có những tương tác tốt giữa tâm hồn ta với tâm hồn người khác thì ta cẩn thận về cái việc mà tạo ngôn ngữ là nói, lời nói hoặc là chữ viết làm sao cho đàng hoàng để mọi người dễ tiếp thu. Ví dụ ta nói những điều tốt đẹp, những điều đạo lý
[12:58]nhưng mà ta cái cách ta nói khó nghe quá, à cái âm ta trọe trẹ rồi hoặc là nó ngọng ngọng vân vân vậy á, nó làm trở ngại cái sự tiếp thu người khác thì cái cái công việc mà ta tu tập Chánh ngữ tức là đem những ý niệm đạo đức vào tâm hồn người khác cũng là là khó khăn, vậy. Ví dụ như trong thanh nhạc để học thì người ca sĩ luôn luôn được học là phải phát âm tròn vành rõ chữ, chữ nào ra chữ đó, ai cũng nghe được hết. Đó, vì cái ngôn ngữ nó tải cái ý niệm. Ví dụ như bây giờ như thầy vậy, thầy nói giọng miền Nam à nhưng mà thầy không thể nói giọng miền Nam mà nó nó xa khỏi thành Sài Gòn quá, đi về miền Tây xa quá thì
[13:45]cái những cái vùng ở đây và những vùng miền Trung sẽ rất là khó nghe. Nên thầy nói vừa đúng cái giọng Sài Gòn thì người Hà Nội vẫn nghe được, người Huế, người Đà Nẵng này vẫn nghe được, dạ. Ví dụ đây cái cô có một cô Thượng tá Công an cũng người Quảng Nôm nhưng mà cổ phải phát âm vô đây là phải Quảng Nam đàng hoàng, chứ không phải xì tốn mà Quảng Nôm. Không thể được, buộc lòng vậy, ta phải phải chỉnh lại ở những cái cái phù hợp cho ta vậy. Mà khổ nhất là là là nhiều khi có những cái cái phát âm mà nhiều người cùng nói cái khó sửa, thì thôi thôi cái đó chuyện bỏ sau. Bây giờ ta trở lại cái tu tập Chánh ngữ.
[14:25]Hôm trước ta đã nói Chánh kiến là hiểu cho đúng, Chánh tư duy là nói với chính mình, bây giờ Chánh ngữ là nói với nhau. Mà mục tiêu của Chánh ngữ là bắt đầu làm phước rồi đó. Bắt đầu làm phước, vì ta tác động với người khác rồi, ta có tương tác với người khác. Thực ra Chánh tư duy cũng là làm phước nhưng mà sau này khi ta đi vào phần học về Chánh tinh tấn, Thiền định ta sẽ nói cái phước, cái tội trong Chánh tư duy nó rõ hơn. Nhưng mà bây giờ thì, nhưng mà Chánh tư duy cái nghĩa chính nó là nói với chính mình, nói với chính mình để tạo cái tâm hồn mình thành cho tốt đẹp, sửa tâm hồn mình trước bằng cái Chánh tư duy.
[15:03]Mà còn Chánh ngữ là gì? Sửa tâm hồn của người khác. Mà nói là sửa tâm hồn của người khác nghĩa là mình phải tốt hơn người ta. Tới giai đoạn này mình phải tốt hơn người ta và phải chấp nhận điều đó. Nghĩa là mình không có kiêu mạn, không có tự cao nhưng đến giai đoạn mà tu tập Chánh ngữ nghĩa là mình đã bắt đầu cái tâm hồn mình đã tốt hơn nhiều người, cái Chánh kiến của mình, cái kiến thức, cái đạo lý trong tâm mình đã đầy ắp rồi, đã tràn ngập rồi thì bắt đầu lời nói xuất hiện để đem cái đạo lý đến cho cho nhiều người, như vậy. Và đây là trách nhiệm, đây là trách nhiệm. Ta nhớ đạo Phật ta tu tập Chánh ngữ chứ không
[15:45]phải là vô ngữ, không phải là ta im lặng. Đạo Phật không, ta chỉ im khi lúc cần phải im. Cái im đúng lúc cũng gọi là Chánh ngữ, mà nói đúng lúc, đúng đạo lý cũng là Chánh ngữ, nên Chánh ngữ nó bao gồm cả cái im lặng và nói năng. Thì nhưng nó không phải chỉ là im lặng, nên nếu ta chủ trương hoàn toàn im lặng là ta cũng sai với Bát Chánh Đạo về Chánh ngữ. Mà tu tới Bát Chánh... tới Chánh ngữ rồi á, bắt đầu ta phải tích cực nói. Nghe chữ này bắt đầu sợ rồi đó. Nghe thấy ai nói nhiều mình đã sợ rồi phải không? Nhưng mà tu Chánh ngữ là phải nói. Vậy mình phải nói làm sao mà người ta không sợ? Nói làm sao mà người ta thích nghe?
[16:36]Á, cái khó. Và nói làm sao đúng đạo lý để đem lại lợi ích cho nhau. Nghĩa là ai nghe ta nói tâm hồn họ thay đổi theo chiều hướng tốt lên, họ hạnh phúc hơn, họ vui vẻ hơn, vậy.
[16:57]Nó có mấy cái này: ví dụ khi ta nghe nói ở trong một cuộc nói chuyện, ta nghe ai nói ta cứ thích ta lắng nghe hoài thì đầu tiên là cái thích cái đã, phải không ạ? Tự nhiên mình thấy vui. Nghe cái người đó chuyện thấy thích quá cứ thích ngồi nghe nghe ổng nói hoài, ổng nói càng nói mình không thấy mệt. Đây là cái yếu tố đầu tiên của Chánh ngữ á, nói mà làm cho mọi người vui lòng. Rồi cái thứ hai nữa là những điều nói nó đem lại lợi ích cho tâm hồn, cho cuộc sống của người nghe. Đem lại lợi ích cho tâm hồn của người nghe là làm sao? Làm cho người nghe họ bất ngờ, họ biết những điều họ chưa biết,
[17:36]những kiến thức mới, những kiến thức có thật, những chân lý, những khoa học, những đạo lý, kiến thức về xã hội, những điều mới lạ. Yếu tố mới lạ là rất quan trọng. Còn nói những điều mà người ta biết rồi tự nhiên người ta thấy chán. Nhớ, yếu tố này rất là quan trọng á. Nói những điều người ta biết rồi làm người ta chán. Cho nên ta coi trong phim xã hội đen á, mình thấy á nó bắt thằng vô nó trói nó oánh quá chừng, cái bắt: "Mày khai ra!" Cái cái tay mà bị trói khai nói một câu, thế thằng trùm mới nói: "Mày nói cái gì tao chưa biết đi! Chứ mấy cái này mày khai tao biết hết rồi, không có lợi gì hết.
[18:14]Tao bắt mày về tao oánh một trận mà mày nói những điều gì tao chưa biết đi!" Nên cái chưa biết rất là có giá trị. "Đó là lý do tao tốn bao nhiêu công, bao nhiêu tiền tao mới bắt mày về đây, mày nói mấy cái tao biết hết trơn rồi làm chi? Mày nói cái gì tao chưa biết!" Cái chưa biết rất là quan trọng. Hồi nãy vậy, ta nói cái yếu cái đầu tiên là nói làm cho người ta thích nghe, vui, cứ thích nghe hoài, lòng phấn khởi. Cái thứ hai nói những điều những kiến thức mới mà người nghe chưa biết làm cho họ rất thích thú. Đây là điều quan trọng, đây là điều quan trọng. Cho nên vì vậy nhiều khi để để làm một giảng sư,
[18:51]vì một một giáo sư vậy, thí dụ như tại sao một ông giáo sư ổng giảng cả một đời ổng có một môn và chừng đó bài, ví dụ một môn đó là có chừng 20 bài thì cả một niên, cả một đời ổng chỉ dạy đúng một cái lớp đó thôi. Thí là năm thứ nhất của đại học, 20 bài đó cả đời ổng sống luôn vậy đó, ổng sống bằng 20 bài học, nhiêu đó thôi của một môn học. Nhưng mà tại sao không ai nhàm chán? Tại vì sinh viên là người mới, đúng không ạ? Còn người cũ nghe rồi thì đi qua lớp khác, không có quay lại để nghe nữa nên không bị chán. Chứ còn nếu mà cùng cái lứa sinh viên năm nào cũng nghe ổng giảng bài đó thì trốn bỏ mất rồi, không bao giờ nghe nữa.
[19:34]Nên có lần vậy, có lần cái có một vị sư vậy ở nước ngoài về đây giảng thì thấy cũng có vẻ có tiếng tăm. Cái nghe ổng thấy cũng có tiếng tăm, lúc đó cái thầy mới gặp một người Phật tử cũng ở nước ngoài. Thì thầy nghĩ thôi nước ngoài này nghe nước ngoài kia thì mới nói: "Ờ, hôm nay ông thầy đó ổng giảng đó đó, sao cô không đến đó nghe đi?" À cái tánh cái tánh của sư phụ là vậy, cứ thích làm sao cho giảng sư khi giảng được đông người nghe để cho giảng sư họ phấn khởi nên hay rủ. Mới nói: "Sao cô không đến nghe?" Cái cái cô đó cô nói thế này: "Dạ ông thầy đó ổng giảng có..." nói: "Dạ ông thầy đó ổng giảng có một bài đó, ổng giảng hoài con nghe hoài."
[20:10]À và nói với cái giọng điệu có vẻ như là là coi thường, không tôn trọng. Thầy thấy thì thôi mình không ý kiến nữa, cái thái độ người ta có vẻ không thích thì thôi không nói. Nhưng lúc đó ta hiểu một điều: cái điều gì mà được nghe tới nghe lui hoài bị nhàm chán. Nên cái mà ta biết rồi ta không muốn nghe nữa. Rồi bây giờ một ông giảng sư, ví dụ như sư phụ vậy, giảng mấy ngàn bài, giáo lý đâu mà nói hoài? Chắc chắn là có những điều được lặp đi lặp lại. Chắc chắn có những người nghe trong lòng đã rất làm sao? Rất chán rồi. Phải không? Đúng không ạ? Nghe mấy ngàn bài, nghe hoài ổng nói hoài: ô từ bi, khiêm hạ gì nói, tôn kính Phật cũng nói tới nói lui hoài, nhân quả.
[20:58]Nghe chán không ạ?
[21:11]Như thầy nói thầy nghe còn chán chứ đừng nói người nghe. Nó mấy điều nói đi nói lại hoài, chán phải không ạ? Nghe chán ha. Nhưng tại sao không chán? Có mấy người trả lời không chán là tại sao? Tại mấy ngàn bài chắc chắn lặp đi lặp lại. Những có nhiều điều đạo lý đã lặp đi lặp lại mãi. Nhưng mà tại sao nghe không chán?
[21:36]Hả? Tại sao? Tại vì những đó là những điều lõi, mình không thể bỏ được. Phải lặp đi lặp lại mãi. Đó là những chân lý tuyệt đối bất diệt muôn đời. Ta cứ phải lặp đi lặp lại mãi, vì ta rời khỏi cái đó là ta tà kiến liền. Nói nhân quả mà rời nhân quả là ta tà kiến liền. Lòng tôn kính Phật là đạo đức tột cùng ta rời khỏi đó ta tà kiến liền. Ta rơi vào ác kiến liền. Vân vân. Mà nếu nói đi nói lại hoài ta rơi đúng cái bệnh của cái gọi là phô ngữ, nói những điều lặp đi lặp lại nhàm chán. Nhưng tại sao ta không nhàm? Bởi vì đây rút kinh nghiệm nè: một điều cũ, một điều lõi nhưng luôn luôn ta nhìn nó ở nhiều góc khác nhau.
[22:24]Bài giảng hôm nay cũng nói về nhân quả nhưng góc này. Bài giảng hôm khác nói về nhân quả nhưng đứng ở góc khác. Bài giảng khác nói về nhân quả đứng góc khác. Thì cũng nhân quả nghe cũ, nhưng mà cứ mới, cũ mà cứ mới làm cho người nghe không nhàm. Đúng là như vậy. Ví dụ như lòng từ bi là yêu thương tất cả vạn loài chúng sinh. Cái câu đó nhiêu đó hết rồi đó. Cái câu đó nói nhiêu đó hết rồi đó. Mà câu đó mà nói y như vậy thì sao? Nhàm liền. Nhưng từ bi ta nói góc này, góc nọ. Cứ đổi góc mà nhìn cái từ bi làm cho mọi người càng lúc càng hiểu sâu về lòng từ bi, thấm vào tâm hồn mình về lòng từ bi, hiểu nhiều hơn về lòng từ bi thì không bao giờ, không bao giờ nhàm chán.
[23:08]Vậy tụng kinh có bài kinh đó tụng năm này qua năm kia có nhàm không? Tại sao? Tại vì khi ta tụng kinh á, là bài kinh nó cũ, lặp đi lặp lại mãi, nhưng ta tụng với tất cả sự trang trọng, với lòng thành kính. Đó là yếu tố, chính cái tâm thành kính làm cho cái kinh nó không bị nhàm. Và cái lời kinh nó cũng cẩn thận, nó trau chuốt, nó kỹ lưỡng. Rồi ta cũng bổ sung thêm về cái nhạc, vâng, nhạc hiện đại vào trong nghi thức cũng làm đỡ nhàm thêm. Chứ cái cái boring là một vấn đề của tâm lý, một vấn đề của tâm lý. Nói vậy chứ nói có nhiều cặp vợ chồng vậy, không nói ra, nhưng mà lấy nhau được khoảng mười
[23:54]lăm năm, tới chừng bà vợ bả tâm sự với ai: "Tự nhiên tao mất tình thương với ổng rồi." Không hiểu tại sao luôn. Ủa, lấy nhau đáng lẽ là càng lấy nhau là càng hạnh phúc chứ, càng thương nhau, càng đầm ấm chứ. Tại sao tao mất tình thương với ổng luôn? Thấy đi ra, vô gầm mặt ổng hoài thấy ghét. Ái chà, có chuyện gì đây? What happened? Cái này thì sư phụ không rành lắm á, cái này phải hỏi, không biết có ai có bị giống tình trạng này không? À nhưng mà dựa trên cái tâm lý và trên luật nhân quả thì ta suy luận ra thôi một số điều. Ta suy luận một số điều. Thứ nhất, là ta rơi vào cái hiệu ứng nhàm chán
[24:33]khi một điều gì được lặp đi lặp lại mãi. Ông chồng ổng không mới lên từng ngày, ổng cứ cũ hoài, làm cho bà vợ chán liền. Thì ông chồng cũng vậy, cũng nhìn bà vợ mình cũ đi từng ngày, cũng chán liền. Đây là một cái hiệu ứng xấu trong hôn nhân mà cặp hôn nhân nào cũng dễ bị. Vậy tại sao họ có thể sống có những người sống nhau ăn đời ở kiếp với nhau? Vì cái người đó họ có đạo đức. Cái họ xem cái nghĩa nó lớn hơn. Cũ thì cũ nhưng nghĩ đến cái nghĩa theo nhau, chính vì nghĩ về cái nghĩa này cho nên họ vượt qua cái cảm giác nhàm chán. Chớ cái hiệu ứng của sự nhàm chán rất nguy hiểm. Đó là một cái lý do là hai vợ chồng ai cũng cũ.
[25:16]Vậy muốn cho đừng cũ nữa thì làm sao? Muốn cho mỗi ngày một mới, sống với nhau mười mấy năm, hai chục năm mà cứ mỗi ngày một mới, cứ nhìn là thấy thích, nhìn là thấy thích là làm sao? Mỗi tháng phải về đây, về Từ Tân mà ngồi thiền, tu tập.
[25:38]Khi ta tu tập, ta mới lên từng ngày. Có đúng không? Nè, điều này rất là lạ nha. Khi ta tu tập ta mới lên từng ngày. Mọi người nhìn ta vẫn không vậy. Ta nhìn ta vào trong gương thì cũng cái mặt này, mỗi ngày mình đi súc miệng, đánh, rửa mặt thì cũng cái mặt này, nhưng ta mới lên từng ngày ta không biết, người chung quanh ta nhìn thấy. Vì ta có tu tập. Và có một nhà đạo gia của Ấn Độ nổi tiếng ở thập niên ở thế kỷ trước là ông Krishnamurti. Ông cũng là một đạo gia Ấn Độ được ca ngợi là một bậc giác ngộ của thời đại. Ông đi khắp nơi ông giảng. Thì trong đó ông có cái bài mà nhiều người khó hiểu. Trong đó ông có cái câu nói thế này rất là nhiều người khó hiểu:
[26:23]"Giống như mỗi ngày ta về, nhìn thấy vợ mình càng lúc càng mới lên." Ông nói về cái tâm linh chứng ngộ đó, ông nói câu đó chả ai hiểu hết. Nhưng mà có nghĩa là thế này: cái tâm linh chứng ngộ càng lúc nó càng phát triển, nó càng sâu sắc hơn, nó sáng hơn. Nhưng là ổng ổng ví von như người vợ, nhưng sự thực đó là cái tâm của mình. Cái tâm của mình càng lúc càng càng tăng tiến trong cái tâm linh chứng ngộ. Nhưng mà người ngoài nhìn ta á, càng lúc càng mới, vậy. Tự nhiên họ họ cứ có cái gì họ thích, họ không nhàm chán, tức là ta đang từng ngày từng mới. Bây giờ không nói họ thích, nhưng mà chỉ nói họ nhìn ta năm này qua năm kia
[27:05]mà không chán có nghĩa là ta đang từng ngày từng mới lên từng ngày. Mà ta mới lên từng ngày là mới cái gì? Mới chính trong nội tâm tu tập. À, cái này là cái vô hình mà rất là bí mật á, rất là khó hiểu. À. Mà hai vợ chồng cũng vậy. Ví dụ hai vợ chồng cùng tu tập, cùng về chùa tu tập, họ cùng mới lên từng ngày. Họ nhìn nhau không bao giờ thấy chán. Cái cảm giác mà không thấy chán tức là vì họ họ đang mới lên, còn họ cũng không lý giải ra. Chính họ cũng không hiểu điều đó. Nếu hôm nay họ không đến chùa Từ Tân nghe điều này, họ cũng không lý giải được điều đó. À, họ đang mới lên mà họ không hay. Vì họ đều có tu, ngày nào cũng lễ Phật,
[27:44]tụng kinh, ngồi thiền, ngày cũng làm phước. Là giúp ai được gì thì giúp. Mà đặc biệt là ví dụ vì mình không có tiền bạc, mình không có thời gian thì bằng cái lời nói chánh ngữ, mình chia sẻ với người này một tin nhắn, chia sẻ người kia một cái status thì cũng tác động vào tâm hồn ai một điều gì tốt đẹp, cái làm cho cái phước của ta, phước của ta cũng tăng lên, làm cho ta mới lên từng ngày, làm ta mới lên từng ngày. Cho nên ta nhìn thấy mặt ai mà thấy mặt thấy chán á là biết người không tu. Mình không biết tại sao nó chán. Trời cái mặt dòm thấy chán! Tức là cái người đó thời gian qua không có tu nha. Còn nhìn cái mặt: "A!
[28:21]Tui không thấy chán, thấy vui, thấy thích." là người đó có tu. Mình cũng không lý giải được luôn, và người kia họ cũng không biết. Nhưng cái tu thầm thầm lặng lặng bên trong nó làm cho ta mới lên từng ngày mà ta không hay, làm cho mọi người chung quanh ta nhìn ta không thấy cảm giác bị nhàm chán. À, lạ như vậy. Thì trong cái chánh... trong cái tu tập chánh ngữ á, tức là ta đem cái ngôn ngữ, đem cái tín hiệu, đem những khái niệm, đem những kiến thức từ tâm ta truyền qua tâm người khác, à, bằng lời nói. Mà trong cái mà khi ta dùng lời nói để đem những điều trong tâm ta truyền qua tâm người khác thì yếu tố gì? Nãy giờ ta nói: vui thích.
[29:07]Nghe ta nói rất là vui. Nghe ta nói có bổ ích vì có nhiều điều mới mẻ. À, và cái thứ ba là thế này: nghe ta nói rồi là đứng lên, không có nằm xuống.
[29:26]Nghĩa là làm sao?
[29:34]Nghĩa là ta truyền được cái động lực, motivation, qua cho cái người kia và họ đứng lên hành động liền để họ sống một cuộc đời tràn đầy lợi ích và năng động để họ tiếp tục họ giúp người khác. À, ví dụ như ta, ta đi nhặt rác. Vậy thì khi ta nói với người khác, cái người đó: "Sao trời, mấy nay em buồn quá không biết có chuyện gì làm." Mình nói: "Đi nhặt rác, đi với chị. Hôm nay có con đường kia thầy thấy nó có rác trên đường, thôi mình đi nhặt rác cho vui." Đi vì nhặt rác mà cho vui. Nhưng mà cái cách ta nói, cái giọng điệu ta nói, cái thái độ ta nói, cái sức mạnh ta nói truyền qua tâm người kia và người kia đứng lên liền, đi với ta đi nhặt rác cho vui.
[30:18]Cứ là chứ không phải ta nói xong cái nằm xuống ngủ luôn, là là ta nói sai, cái đó không phải chánh ngữ. Nên cái sức mạnh của chánh ngữ là ở nói xong người ta đứng lên. Vậy. Cũng giống như vậy, giống như đất nước ta vậy, nhiều khi bị nô lệ, bị lầm than, bị xâm lược nhưng có một con người nào đó hiệu triệu cả một đất nước đứng lên, ta dùng cái chữ đứng lên ta phải hiểu, cả một đất nước đứng lên giành lại độc lập, thống nhất. Thấy chưa? Cái lời nói nó vậy, đó, cái lời nói vậy, làm người ta phải đứng lên. Và nhớ ba yếu tố: một là gì? Nói cho nghe nó vui, nghe thích, cảm giác thích, thích nghe. Thứ hai là nói những điều bổ ích,
[31:05]trong cái bổ ích đó nó có những kiến thức, những đạo lý, những điều mới mẻ. Vậy. Và cái thứ ba là nói đứng lên, stand up. Nhớ như vậy.
[31:24]Khi mà ta dùng lời nói để tác động vào tâm hồn người khác thì nó hình thành nhân quả liền. Nó hình thành nhân quả.
[31:38]Nhớ là khi ta tác động người khác, nó hình thành nhân quả. Vậy khi ta không tác động người khác thì nó không hình thành nhân quả, đúng không ạ? Đúng không? Coi chừng nha. Có những khi ta im lặng mà thành nhân quả.
[31:59]Cho nên cái im lặng nhiều khi cũng rất lợi hại. À.
[32:09]Ta nói ví dụ thế này:
[32:13]có một người họ phỉ báng ta, à,
[32:19]ta im lặng. Tốt hay xấu?
[32:32]Tốt hay xấu?
[32:40]Một người phỉ báng ta, ta im lặng bởi vì ta nhẫn nhục, ta không phản ứng, lòng ta thanh tịnh,
[32:51]tốt hay xấu? Tốt. Tại vì người có tu mà, có đạo lực mới có thể im lặng nhẫn nhục trước sự phỉ báng của người khác. Nghe thì tốt, nhưng khiến cho rất nhiều người khác tin vào cái lời phỉ báng đó và xuống địa ngục sạch, vì không ai giải thích. Cái tội là những người nghe theo, chứ họ đứng một mình họ phỉ báng mình đừng ai nghe, thì mình cứ im lặng cho họ chửi đứng một mình, tại không ai nghe hết. Cho họ chửi đã, hết nghiệp rồi thôi. Cứ cười cười đứng đó, khi họ dừng lại nói: "Ủa, mệt hả?", đưa họ ly nước uống rồi họ chửi tiếp. Để họ chửi cho đã thôi. Ừ. Nhưng nếu có người khác nghe thì nhân quả hình thành.
[33:36]Cái người nghe mới tội, họ tưởng thiệt. Ví dụ bây giờ vậy, họ
[33:44]họ họ họ chống đất nước ta.
[33:51]Ta có thể biện minh, giải thích, phân tích để giải để để để để gỡ ra những cái ý niệm xấu của họ mà ta không làm, cái im lặng đó thành tội liền. Chứ đừng tưởng im lặng là tốt. Có những khi ta im lặng nó là một sự vĩ đại, nhưng có khi ta im lặng, quả báo kiếp sau đọa thành một loài rất im lặng, không nói gì được nữa, vì trách nhiệm ta lúc đó phải nói mà ta đã chọn im lặng thì kiếp sau cho mày im luôn.
[34:29]Còn khi nói, ta cũng cẩn thận, tại trong khi ta nói nó cũng có gì? Nhân quả ở trong, hết sức cẩn thận. Ta nhớ cái câu chuyện ông già chồn vậy. Ổng nói có một câu là cái người mà tu cao siêu rồi không bị nhân quả tác động. Mà thời đó không có mạng xã hội, ổng chỉ nói rồi người ta truyền đi thôi vì ổng nổi tiếng quá, khiến bao nhiêu người tin theo: "À đó, ngài đó nói câu đó, ngài đó nói câu đó", cứ truyền truyền truyền đi thôi, mà ổng hết 10.000 năm đọa làm súc sinh, làm chồn. Còn bây giờ với mạng xã hội thì con số còn lên nhiều hơn nếu ta nói bậy, và cái lời nói bậy của ta lan truyền đi cho phá tan tâm hồn của nhiều người.
[35:17]Có có mấy cái báo cáo gửi về cho sư phụ, nói: "Ban ngày con phải đi làm việc vất vả, rồi lên mạng căng thẳng chiến đấu chống lại truyền thông bẩn. Vậy mà tối đến con ngồi thiền tâm yên hơn lúc trước." Nói đó là dấu hiệu của phước á. Bởi vì sao vậy? Khi cái truyền thông bẩn nó đưa ra những điều bậy bạ phá hư tâm hồn của người khác, ta chống lại, ta phản bác lại, ta giữ gìn lại tâm hồn của những người khác. Có thể là ta không giữ lại được hết toàn bộ, nhưng mà nhờ nghe vài lời phản bác của ta, nhiều người đã quân bình tâm lý lại, họ đứng vững lại được. Ta có phước. Nên cái tương tác, cái tác dụng của chánh ngữ
[36:05]là rất quan trọng vì nó đi vào tâm hồn người khác. Ví dụ bây giờ trong chánh nghiệp, trong chánh nghiệp, ví dụ bây giờ ta gặp người nghèo, lúc đó họ đang thiếu thốn, thiếu tiền xe đi về quê, thiếu miếng cơm để ăn, ta lục lục trong túi mình, ta thấy mình có 500.000, cái ta cho họ 300, ta giữ lại 200, đó là chánh nghiệp. Thì cái chánh nghiệp đó so với chánh ngữ là ta nói: "Trời ơi, tội nghiệp anh quá ha. Anh giờ anh đói, anh thiếu, anh thiếu phước. Đời trước anh chắc là cũng ác lắm, bón xẻn lắm á ha. Thôi từ đây về sau anh ráng tu tập nha, ráng bố thí đồ nha." Nói vậy thì cái lời nói mình khuyên người ta tu tập với cái hành động mà móc
[36:49]ra cho người ta 300.000, cái lợi cái hại nó khác nhau làm sao?
[36:57]Nhớ chánh nghiệp đứng sau chánh ngữ nha. Chánh ngữ rồi mới tới chánh nghiệp.
[37:07]Nói như thế này: ví dụ người ta thấy một người khó khăn, cái ta phân tích về nhân quả, nghiệp báo cho người đó nghe. "À anh khó khăn quá là bởi vì đời xưa anh cũng ít giúp đỡ ai. Thôi bây giờ vậy trong cảnh khó khăn mà anh cố gắng giúp người, anh sẽ chuyển được nghiệp." Cái câu nói đó đúng không? Quá đúng ấy chứ! Và chuyến có thể là đi vào tâm hồn người đó và thay đổi người đó một chút, nhúc nhích một chút tâm hồn. Và nếu người đó nhớ suốt đời còn lại của họ, họ sẽ cố gắng thêm một chút và họ làm được nhiều việc tốt đẹp và chuyển nữa. Đây, đó là tác dụng của chánh ngữ. Còn việc ta móc túi ra ta đưa người đó 300.000 để cho họ đi
[37:48]xe, họ ăn cái gì đó, ăn tô phở để họ đi tiếp công việc, thì cái lợi nó ra sao? Hử?
[38:02]Cái lợi nó so với cái lời nói khuyên đạo lý nó ra sao? Thực ra cái cho nó 300.000 nó thiết thực hơn, thực tế hơn, lúc đó người ta đang cần. Và nó cũng chuyển tải cái lời nói trong đó dù ta không nói. Dù ta không nói nhưng lời nói đã nằm trong cái hành vi đó rồi. Đó là lý do mà chánh nghiệp nằm sau chánh ngữ. Còn mình đứng mình thấy người ta nghèo mình lại khuyên vài câu mình đi luôn thì chắc người ta cũng nghe nghe nhưng mà người ta vẫn chưa hết buồn, tại không có đồng nào để ăn hết. Còn ta cho nó thực tế, trong đó nó có gói theo cái sự tử tế và cái tấm gương của ta, cái tấm gương, cái hành vi của ta,
[38:43]thì không biết người kia có hiểu được để từ đây về sau mà họ họ thay đổi hay không. Nhưng mà nếu ta làm cả hai, vừa móc 300.000 vừa nói vài câu đạo lý rồi ta chia tay, người đó họ cầm 300.000 là một cái điều thiết thực, đồng thời họ nhận được lời nói thì cái lợi ích rất là rất là lớn. Có lần thầy nói chuyện với cái ông người nước ngoài, thì cái người nước ngoài nhiều khi bây giờ chứ họ cũng khó khăn lắm, mà cũng đi lang thang qua nước này qua nước kia để kiếm sống. Thầy cũng giúp đỡ ổng, giúp đỡ những lúc khí khó khăn, bị bão tố, gia đình ổng chạy trốn luôn, thầy cũng phải giúp đỡ. Lúc đó có hôm cái ổng nói chuyện ổng nêu ra
[39:24]những những tiêu chuẩn để được hạnh phúc. Thầy mới nói, nói: "Tôi xin bổ sung theo thêm một cái yếu tố nữa, yếu tố thứ thứ thứ tám nữa." Ổng nói bảy yếu tố để được hạnh phúc là giữ gìn ăn uống, thực hành cái gì đó, tập thể dục vân vân, nói vậy. Cái nói: "Thôi xin phép ông là tôi bổ sung thêm một điều thứ tám: ready to help, lúc nào cũng sẵn sàng giúp đỡ mọi người." Ổng gật đầu liền, và từ đó ổng thay đổi luôn. Sau này gặp lại, ổng mang cái quan niệm đó đi vào tâm hồn, ổng đi vào cuộc đời ổng, nghĩa là giúp ai được điều gì ráng mà mà giúp. Mà tại sao sư phụ bổ sung ổng nghe lời? Bởi vì sư phụ giúp ổng thực sự.
[40:07]Mình thực tế giúp ổng rồi, mình khuyên ổng được. Cái sức mạnh của chánh ngữ, sự thực nó từ chánh nghiệp. Nhưng mà cái xuất phát của chánh ngữ nó từ chánh tư, chánh tư duy và chánh kiến trước á. Nên cái lời nói của ta đủ sức mạnh để lay động người khác, để thuyết phục người khác, để chuyển hóa tâm hồn của người khác bởi vì ta có trước có sau cái chánh ngữ đó, ta bao vây cái chánh ngữ đó. Trước nó là chánh kiến và chánh tư duy, sau chánh ngữ là là chánh nghiệp, là những hành động thực tế. Ta làm được, ta nói được. Khi ta nói mình thương nhau bởi vì ta đã thương yêu rất nhiều người. Khi ta nói hãy bố thí bởi vì ta đã bố thí quá nhiều.
[40:45]Khi ta nói hãy nhẫn nhục bởi vì ta đã thực sự có nhẫn nhục, vân vân. Nên là cái chánh ngữ là lời nói để chuyển hóa tâm hồn người khác. Nhưng nó đủ sức mạnh để lay động người khác hay không là vậy. Ở đây ta nói ba yếu tố hồi nãy là sao? Thứ nhất là nói làm sao cho nghe cho vui vẻ, thích thú. Cái thứ hai là nói những điều bổ ích, mới mẻ. Thứ ba là gì? Đứng lên, là đủ sức mạnh. Mà để người ta nói mà người ta đứng lên chỉ bởi vì mình mình đã đứng lên lâu rồi. Mình đã làm được rồi, mình nên mình nói điều đó. Mình làm được rồi mình nói. Nên cái trách nhiệm của những người giáo dục, những nhà mô phạm ở trong đạo hay ở ngoài đời chính
[41:31]là làm được những điều mình nói thì cái lời nói có cái sức mạnh dữ lắm, nó lay động người khác liền. Còn nghe đi rồi nói, nghe đi thì nói mà chưa từng thực hành là một điều là nó không đọng lại trong tâm người lâu dài. Ví dụ như bây giờ vậy, ta đi học, cái ông thầy ổng dạy toán, mà ổng dạy mình nghe mình mê luôn vậy đó, mình thích cái môn toán luôn bởi vì ổng giỏi toán quá, ổng giỏi toán và ổng ổng cái môn đó là cả cuộc đời của ổng. Nhưng mà cũng có một ông dạy toán mình nghe trớt quớt rồi ổng đi luôn tại vì sao? Thì ổng dạy tạm, dạy giùm bạn ổng. Bạn ổng bệnh mấy tuần thì trong mấy tuần đó ổng ghé qua ổng dạy
[42:12]giùm, ổng môn của ổng là môn khác chứ không phải chuyên toán. Nhưng hôm nay do ông bạn dạy toán của ổng là bị bệnh sao đó cái ổng vô ổng dạy giùm mấy tuần. Mình nghe rất là chán, tự nhiên nó không có động lực. Chỉ bởi vì ổng không sống trong cái thế giới của toán, ổng không yêu thích toán, nó khác nhau liền. Vì một nhà sư cũng vậy, ta học rất nhiều đạo lý xong đi ra đi giảng, có cái bằng xong đứng lên giảng, giảng không dính gì lại trong tâm người nghe chỉ bởi vì chưa thực hành những điều đó, chưa vất vả trong cái đạo lý đó, chưa khổ sở trong cái đạo lý đó, thì bây giờ nói tự nhiên nó không dính gì trong
[42:46]tâm mình, nghe nghe qua tai trúng mất nhiều khi mất thời gian, nghe mệt nữa. Còn cái người mà họ vất vả trong cái đạo lý đó, họ họ họ họ cực khổ trong đó, họ thực hành trong đó, họ trải nghiệm trong đó, nên khi họ một lời họ nói ra lay động tâm hồn ta liền, chiếm hết tâm hồn ta liền, làm cho ta phải đứng lên. Đó là cái khác nhau như vậy. Ừ.
[43:12]Mà khi ta có thể dùng lời nói để thay đổi tâm hồn người khác thì nhân quả đã xuất hiện. Nếu ta làm cho người khác, ba cái cũng ba cái trở lại, nghe mà mệt, không thích tí nào, "Ngồi nói hoài mệt quá!" thì là cái này cũng nhân quả đây: mất thời gian và sau này tự nhiên ta nói không hay nữa. Tại vì mình nói người ta không thích, người ta lòng người ta không vui, không có phấn khởi, không có thích ngồi nghe mà nghe cứ mệt mệt mệt mệt, tự nhiên sau này mình nói dở dần, dở dần, dở dần. Đó là cái nhân quả đầu tiên như thế. Cái thứ hai là ta trao truyền những điều bổ ích, gồm có đạo lý, những điều kiến thức gì đó
[43:57]mới mẻ nữa, những điều có lợi, đó là những chân lý, những lẽ phải chứ không nói những điều tà bậy, sai lầm. Thì đó, thì ta càng lúc càng thông minh, càng trí tuệ và nói càng hay. Còn nếu cái ở cái yếu tố thứ hai này ta nói những điều nó sai sự thật, những điều tà bậy, những điều nhàm chán, cũ kỹ, không đem đến lợi ích thêm thì ta càng lúc càng ngu ạ. Thấy mình nói ào ào vậy chứ tự nhiên về sau cái trí tuệ mình càng lúc càng càng giảm dần, kỳ lạ như vậy. Rồi vì cái thứ ba là nói, nói xong người ta nằm xuống luôn, người ta không đứng lên, tại vì nó không đủ động lực, người ta không đủ inspiration, nghĩa là người ta không
[44:40]đủ cái cái cảm xúc để đứng lên mà mà hành động. Chỉ bởi vì sao? Vì chính mình chưa bao giờ thực hành những điều mình nói. Mình chưa bao giờ thực hành những điều mình nói thì mình thuyết phục người khác không được, người ta nghe người ta cứ xìu xìu sao đó, nó nó không mạnh, không bốc lửa, nghe không bốc lửa. Còn do những điều mình nói mình thực hành hết rồi, người ta nghe người ta bốc lửa liền, đứng lên liền. Thì nó thành cái lợi ích, người ta đứng lên và người ta hành động. Mình cho người ta một khái niệm thiện và cái khái niệm thiện trong tâm người ta nó biến thành hành động thiện trong cuộc đời người ta,
[45:16]người ta có phước liền và mình có phước lây, hưởng được tiền cò 3%. Hưởng được tiền cò 3% nghĩa là sao?
[45:32]Nghĩa là ví dụ như có Phật tử mua 20 ký cá đi phóng sinh
[45:42]thì họ có phước ạ, nhưng mà họ chia 3% hết cho ông thầy ổng khuyến khích cái phóng sinh.
[45:51]Mà để ý thế này, khi họ cầm cái giỏ cá họ thả xong, họ nhớ tới ông thầy đó và nhớ lời nói liền, không bao giờ rời. Giống như sư phụ cũng vậy, khi mình đi tu vậy, đi vào chùa lúc làm điệu thì mấy thầy dạy mình những cái oai nghi nhỏ nhỏ mình chưa có biết. Và suốt cuộc đời còn lại, khi mỗi ngày mình áp dụng đúng cái oai nghi đó, đều nhớ ông thầy đó, ông thầy đó hiện ra. Cái khung cảnh mà lúc đó ông nói mình cái câu đó nó đều hiện ra trở lại, nó lặp lại hết. Và chính cái đó là cái phước của ông thầy đó. Khi mình làm được một điều đúng trong đạo thì cái người mà dạy mình họ cứ hưởng phước cả một đời vì điều đó.
[46:35]Nên vì vậy, khi ta dùng cái chánh ngữ, ta khuyên người khác cái đạo lý, họ nghe lời ta, họ làm một điều thiện thì ta cứ ngồi tàn tàn hưởng 3%. Khoan, khoan mừng, còn cái này nữa. Giờ ví dụ nè. Ví dụ như sư phụ kêu mọi người phải tôn kính Phật, phải lễ kính Phật mỗi ngày, đúng không ạ? Như vậy mỗi ngày mỗi người lễ kính Phật có nhớ tới sư phụ không? Hầu hết đều nhớ. Tại vì sư phụ đã dặn mà. Nên khi lễ kính Phật, lúc nào cũng hiện cái cái hình ảnh sư phụ ra, "À, ông thầy ổng kêu mình lễ kính thì mình lạy." Sư phụ hưởng 3% trong cái lễ kính của mình, đúng không? Khoan, chưa đúng đâu, đừng vỗ tay.
[47:18]Đây đây còn một bí mật của nhân quả chỗ này nữa nha, là khi kêu người ta lễ kính Phật xong thì mình ngồi mình không lễ Phật, tự nhiên mình hưởng 3%, có không? Không. Đây đây là cái tinh vi của nhân quả. Sư phụ phải đích thân lễ Phật thì cái 3% kia nó mới nối qua nó rót vào. Tức là mình có tài khoản nó mới chạy qua, còn mình không lễ Phật, cái phước mà 3% không chạy qua. Cho nên đừng tưởng bở, đừng tưởng mình cứ xúi người ta làm, xúi người ta làm rồi mình có phước, không có chuyện đó trong nhân quả. Cũng vậy, bây giờ vậy, giờ mình khuyên mọi người: "Bố thí đi, cúng dường đi, cúng dường đi, bố thí đi." Và người ta đi người ta cúng dường,
[48:04]người ta bố thí, người ta được phước, và trong cái phước đó chia cho mình 3%, đúng không? Khoan, chưa đâu nha. Có đó nhưng mà để đó, không hưởng. Chừng nào chính mình cũng phải cúng dường, bố thí thì cái 3% tiền cò kia nó chạy qua liền.
[48:31]Mấy cái chỗ này tinh vi lắm. Cho nên làm gì làm rồi cuối cùng phải làm sao? Nói và làm phải đi đôi. Mình khuyên người ta điều gì, làm ơn cũng phải làm được điều đó. Ví dụ như Tuệ Đức Huy vậy. Hồi xưa lúc nào cũng xúi người ta ngồi thiền nhưng còn mình chỉ đi giám thiền thôi.
[48:55]Nhưng mà nhờ cái phước xúi người ta ngồi thiền mình đi giám thiền cái đến lúc phải bắt chân lên ngồi. Thì khi mình bắt chân lên ngồi rồi thì cái phước mà lúc trước mình xúi người ta ngồi thiền nó mới nối vô. Chứ còn mà nếu mình không ngồi thiền thì trước kia lúc mình tạo điều kiện cho huynh đệ ngồi thiền nó vẫn không có thành kết quả cho mình được. Cho nên cái điều mình những điều tốt đẹp mình khuyên bảo người khác, vui lòng mình cũng phải làm thì mình mới hưởng được tiền cò 3%, nhớ như vậy. Bây giờ hỏi: "Vậy sao thầy biết là 3%? Làm sao? Ở đâu con số đó?" Thật ra thầy cũng chả biết đâu, mình áng chừng nói cho vui, nhưng mình biết có một phần có
[49:36]một phần cái công đức khi mà cái chánh ngữ được được tạo nên. Vì "chánh", chữ "chân chánh", tức là đem điều tốt đẹp vào tâm hồn người khác thì nó thành cái nhân quả. Nhưng mà nhân quả như thế nào? Chừng nào người ta làm được điều tốt đẹp thì cái nhân quả của chánh ngữ mình mới hưởng, và hưởng phải kèm theo chánh nghiệp. Chứ chánh ngữ không, chưa đủ để để thành phước, ta phải có chánh nghiệp kèm theo cái chánh ngữ đó. Ta khuyên người khác làm điều gì, làm ơn làm đúng như vậy. Thì khi người khác họ làm được cái điều tốt đẹp đó, ta sẽ được hưởng một phần công đức. Đó là lý do mà cái phước nó sẽ lan rộng, lan rộng, lan rộng với với chánh ngữ.
[50:22]Nhất là thời đại ngày hôm nay có cái công nghệ mạng xã hội, một cái thông tin đưa lên nó tràn ngập, tràn ngập trong cái cuộc đời này, ta rất là dễ dễ làm cái gọi là tăng cái hiệu ứng của chánh ngữ lên bội lần. Một điều tốt đẹp mà ta đưa lên trên mạng xã hội coi vậy chứ có thể nó sửa được tâm hồn của rất nhiều người. Chúng ta cố gắng. Nên bây giờ đừng khờ dại mà chống lại công nghệ, ta phải dùng nó thôi. Dùng phải dùng công nghệ thôi. Tại vì vì sao? Vì công nghệ là trí tuệ của loài người, nó là tích lũy trí tuệ của bao nhiêu thế hệ mới có cái công nghệ. Cho nên ta đừng phụ bạc, hễ ta một lời ta nói
[51:00]ta phụ bạc công nghệ, kiếp sau mình ngu ạ. Tại vì ta chê công nghệ có nghĩa là ta phủ nhận cái trí tuệ của bao nhiêu thời đại, bao nhiêu thế hệ kỹ sư, những người nghiên cứu ra. Đừng bao giờ khờ dại mà mà phủ nhận cái công nghệ. Mặc dù công nghệ cũng làm cho ta phiền toái, phải mua điện thoại, mua máy móc nó tốn tiền, rồi bắt đầu bị những cái truyền thông bẩn hoặc những cái tin bẩn là nó cũng rất là phiền ta, nhưng mà cái thế giới này là như vậy, buộc lòng ta phải làm sao? Phải thuận theo theo dòng nước. Giống như hôm trước một bài giảng tối 14 Phật Đản ta có ba giai đoạn để tu tập á, trong đó có cái giai đoạn thứ hai là làm sao?
[51:43]Thuận theo thuận theo cuộc đời để mà mà đi, mà tu, mà sống. Thì bây giờ cũng vậy, trong cái thời đại mà công nghệ nó phát triển thế này, ta không đứng ngoài được, ta không đứng ngoài được. Ta nói ví dụ: ví dụ bây giờ một ta có cái chùa, có ông Phật, có kinh kệ, thì thôi chùa tu rồi cũng chả cần kinh chả cần công nghệ gì, đúng không?
[52:09]Đúng không? Không đúng. Không đúng bởi vì ta từ từ ta sẽ mất tương tác với chúng sinh, mà mất tương tác với chúng sinh rồi mình cũng hết phước luôn. Nghĩa là ta tách biệt với cuộc sống rồi. Người ta sử dụng công nghệ, mấy đứa nhỏ bây giờ nó giỏi công nghệ cực kỳ, 3 4 tuổi là nó bấm điện thoại khẹt khẹt khẹt khẹt nó tùm lum hết trơn, mà mình bây giờ không biết gì, nó từ từ nó không tới chùa nữa. Tại chùa không có cái mà nó nó nó nó nó thích.
[52:37]Nhưng không phải là vô đó mà cho nó chơi game, nhưng mà ông thầy cũng phải hiểu về công nghệ để hiểu tâm lý của chúng sinh trong thời đại. Ông thầy cũng phải biết công nghệ. Nhưng mà cái khác nhau là nhiều khi người ta dùng công nghệ cho những mục đích vớ vẩn, nonsense. Nhưng mà ông thầy dùng công nghệ cho mục đích truyền đạo, hoằng pháp, cái hiệu quả lớn hơn gấp ngàn lần ngày xưa, lớn hơn gấp ngàn, gấp vạn lần ngày xưa nhờ công nghệ này. Nên bây giờ vậy, ta đừng để đạo lý gói trong những cái điều sơ sài, lạc hậu, mà bây giờ ta phải dùng công nghệ để đẩy đạo lý lên cao. Cái lợi ích sẽ trùng trùng đối với chúng sinh.
[53:19]Thế giới càng ngày càng đông người, mà nếu cứ như ngày xưa mà ta chỉ dùng cái miệng này mà nói cho vài người nghe thì chừng nào cái đạo lý mới phủ hết địa cầu này. Nên vì vậy phải dùng công nghệ, giống như hôm nay vậy ta cũng phải dùng công nghệ âm thanh nè, cái micro này nói với bao nhiêu người cùng nghe, và nếu ta online thì ở nhiều nơi khác cũng được nghe những điều này, ta ứng dụng công nghệ vậy. Nên vì vậy, trong cái nhân quả của Chánh ngữ của thời ngày nay nó khác với ngày xưa luôn. Ngày xưa ví dụ khi ta tác động tâm hồn vào người khác, ta làm cho tâm hồn họ tốt lên được mấy người? Năm, bảy người thì cái phước nó cũng chỉ chừng ấy.
[53:58]Nhưng hôm nay, cũng một điều đó mà ta dùng công nghệ để truyền bá, nó làm thay đổi tâm hồn của mấy vạn người, phước ta gấp bội lần. Nên phải dùng công nghệ, đừng chống công nghệ. Tuy nhiên nói là, nói tu đắc đạo đâu cần công nghệ, mấy vị A-la-hán ngày xưa, Đức Phật ngày xưa đâu cần công nghệ, vì thời đó không có công nghệ. Chớ nếu một vị A-la-hán hay một vị Đức Phật xuất hiện trong thời đại này, các vị sẽ là những người siêu đẳng về công nghệ. Vì các ngài là người có trí tuệ. Sử dụng liền công nghệ thôi. Vì công nghệ không có lỗi, mà công nghệ là thành tựu của bao nhiêu thế hệ khoa học nghiên cứu. Ta không được quyền phủ nhận.
[54:40]Ta phủ nhận cái đó là ta kiêu mạn và mang tội, giống như phủ nhận trí thông minh của người khác, là mình là loại kiêu mạn và ngu ngốc á, mắc mang tội chết á. Nhưng mà phải ứng dụng, phải sử dụng và biết ơn họ, nhưng ta sử dụng cho một mục tiêu tốt đẹp. Mà đối với người đệ tử Phật, cái mục tiêu tốt đẹp nhất chính là gì? Chuyển hóa tâm hồn của mọi người, nha, đi theo chánh đạo, đó là quan trọng nhất.
[55:16]Cái, cái Chánh ngữ á
[55:20]nó, chữ Chánh nghĩa là đúng. À, khi ta truyền cho người khác, truyền đi cái, cái ý định tốt, cái giải pháp tốt nè, cái khái niệm tốt nè, cái đạo lý tốt nè, đúng nè, thì đó gọi là là Chánh ngữ. Ta truyền vào tâm hồn người khác. Ví dụ như khi ta dạy người khác một cái kỹ năng ngoại ngữ, dạy một cái nghề, có phải Chánh ngữ không? Cũng là Chánh ngữ. Là truyền cho họ một kiến thức để họ có thể sống được trong cuộc đời này. Nên thầy giáo mà đi dạy kiến thức cho học sinh cũng là một loại Chánh ngữ. À. Tuy nhiên cái đó là kiến thức, mà ta nhớ vậy, tâm hồn con người vừa cần kiến thức mà vừa cần cái gì? Đạo đức.
[56:09]Nên một thầy giáo mà giỏi á vừa dạy kiến thức phải kèm theo đạo đức thì mới là hoàn hảo về Chánh ngữ, chứ chỉ truyền kiến thức không thì chưa thành tựu Chánh ngữ hoàn toàn. Như hôm trước vậy có cái, có cái em Phật tử nào đến gặp nói, nói "Thưa sư phụ, con muốn mở một phòng mạch Đông y." Tại lúc này con bị thôi thúc bởi điều đó không biết tại sao. Khi ta bị thôi thúc nhiều quá thì có thể đó là cái nhân quả đã tới lúc. Thì sư phụ mới khuyên thế này, con, con dùng cái y thuật để con chữa bệnh người ta thì nó chỉ là phương tiện, con quan trọng làm sao con kèm theo cái đạo lý cho người ta, khuyên người ta về, người ta làm phước thì cái đó mới là quan trọng.
[56:56]À. Cho nên còn mình chỉ dùng y thuật cái mình chữa cho người ta là coi chừng nghiệp của người ta nó chạy qua mình à, tại người ta bệnh là do nghiệp mà. Mà chữa, dùng y thuật để chữa thì mới là chặn cái ngọn thôi, còn để chữa cái gốc vẫn phải làm phước giải nghiệp xưa. À. Cho nên là trong một phòng mạch nào cũng vậy, nhớ luôn luôn ta treo những cái câu đạo lý, trong khi chữa bệnh ta nói về những điều đạo lý thì đó mới thuần là chánh nghiệp và Chánh ngữ đi kèm. Nhưng hôm trước có một cái em nào đó ở đâu ngoài Bắc mới nhắn tin báo cáo đi, nói "Dạ, con có người bạn bị ung thư phổi giai đoạn bốn." Ung thư phổi giai đoạn bốn là hết đường rồi,
[57:37]giai đoạn bốn là chết rồi, hai phổi từ hư hết rồi. Lúc đó con không biết làm sao, thì con mới rủ theo vào đạo tràng để tu tập và tụng kinh, sám hối theo đạo tràng. Thì được một thời gian, thì tuần vừa rồi bạn đó đi khám lại thì lá phổi bên phải hoàn toàn sạch. Lá phổi bên trái, cái u nó nhỏ rút lại và dịch khô luôn. Chính bác sĩ không hiểu, tại bác sĩ yên tâm với giai đoạn bốn này thì chỉ chờ là là phúng điếu thôi, mà bỗng nhiên hết bệnh mà không phải dùng một liệu pháp nào quá phức tạp. Cái cái người người bạn đó mới nói "Từ đây em tin Phật pháp." Tại chính nơi bản thân mình mà. Chính bản thân mình.
[58:19]Vậy à rất là lạ.
[58:23]Cho nên là khi ta chữa bệnh vậy đó, nhớ kèm cái đạo lý đi theo. Khi ta dạy học, kèm cái đạo lý đi theo. Khi ta tương tác với khách hàng, nhớ tác động đạo lý đi theo. Lúc nào ta cũng phải dùng chánh nghiệp trong nghề nghiệp của mình cả, dù nghề gì nghề, kể cả nghề công an. Nha, cũng phải vậy, lúc nào cũng phải đi Chánh ngữ đi theo nghề của mình. Chánh mạng là cái nghề rồi, là cái nghề chân chính rồi, nhưng mà lúc nào vậy, luôn luôn lợi dụng tương tác, mối liên hệ của mình trong cuộc đời này để thả Chánh ngữ, thả bom Chánh ngữ. Người ta thả bom truyền thông bẩn, mình thì thả bom Chánh ngữ. À, vậy đó.
[59:07]Tức là ai tiếp xúc với mình dù là face-to-face, mặt đối mặt, hoặc là online, hoặc là tin nhắn gì đó, luôn luôn chúng ta tận dụng mọi cơ hội để thả Chánh ngữ, đưa những điều đạo lý, đạo đức tốt đẹp vào tâm hồn của mọi người. Nghĩa là không nói thì thôi, nói ra những lời đạo lý tốt đẹp. Nên bây giờ, khi ta hiểu cái đạo lý này rồi, bắt đầu ta mới một buổi sáng đẹp trời ta ngồi ta ghé quán cà phê, ta ngồi kêu một ly cà phê uống. Ta tức là mấy ta này, chứ không phải ta này đâu nha. Tức là ta ta kêu một ly cà phê uống rồi ta mới ngồi nghe cái bàn bên cạnh mấy ông bạn với nhau họ nói chuyện thì ta phát hiện một điều gì?
[59:57]Họ không có Chánh ngữ. Trong một buổi sáng bên cái bàn cà phê nói chuyện với nhau nói tào lao không à. Và nhiều khi tà ngữ nữa, nhiều khi nói những điều bậy bạ mà cái quan trọng hao tốn nhất của họ là gì? Time, thời gian. Ta phí thời gian cho những điều tà ngữ, những điều vô nghĩa, nonsense, và cái phí thời gian cũng là một loại tội, là một loại tà nghiệp, phí thời gian. Nên cái người mà hiểu đạo á, sau này ta qua tới chánh nghiệp ta sẽ thấy ta tiếc từng giây trong cuộc sống này, ta tiếc từng giây trong cuộc sống này. Nghĩa là khi mà muốn nằm nghỉ cũng phải cân nhắc: nên nằm nghỉ hay không hay nên làm việc,
[1:00:46]chứ không phải là lúc nào cũng tìm chỗ mà nghỉ, ngủ hay chơi, vui cho hết thời gian. Bởi vì thời gian là thì giờ là là vàng bạc, nhớ như vậy. Ta phí thời gian tức là phí vàng bạc mà phí vàng bạc là mang tội. Luôn luôn như vậy, thì Chánh ngữ như vậy. Nên ta mới phát hiện ra người ta nói chuyện phiếm với nhau rất là nhiều trong cuộc đời này và những câu chuyện phiếm nhắn tin qua điện thoại, chat chít trên gì đó trên các mạng xã hội lấy thời gian con người nhiều quá. Lẽ ra lúc đó ta dùng Chánh ngữ ta lấp đầy những khoảng thời gian đó, lợi ích cho rất nhiều người. Nhưng tại sao ta không làm được mà cứ nói chuyện phiếm cho vui, tại sao?
[1:01:28]Tại vì cái tâm hồn ta chưa đủ sức mạnh để lúc nào cũng nói chuyện tốt đẹp, đúng đắn, đạo lý. Bạn bè nào giờ quen nhau nói chuyện phiếm, vui vẻ, xuề xòa, dễ chịu quen rồi. Và ta với người đó ngang hàng, bỗng nhiên bây giờ mình bước lên một đẳng cấp cao mình nói giọng làm thầy người ta không ai chịu nữa. Đó là lý do, là một trở ngại. Vì khi ta nói chuyện đạo lý bỗng nhiên ta bước lên một đẳng cấp khác, ta không đứng cùng cùng đẳng cấp với họ nữa. Nhưng họ đã chấp nhận điều đó chưa? Họ chưa, cho nên ta rất khó đem Chánh ngữ nói chuyện với họ. À, vậy phải giải bài toán này như thế nào? Ta không muốn nói chuyện phiếm nữa, giờ mình hiểu đạo rồi,
[1:02:11]nói chuyện phiếm mất thời gian, mất dung lượng điện thoại, mất dung lượng bộ nhớ của cái bộ máy chủ của cái cái công ty gì đó không biết. Đều là cái phí phạm. Ta không muốn nói chuyện phiếm nữa, mình hiểu Chánh ngữ rồi, cứ mất thời gian như vậy ta mang tội. Nhưng mà hễ nói chuyện đạo lý thì giống như mình bỏ cái người bạn của mình mình bước lên đẳng cấp cao hơn mới nói chuyện với nó được. Vậy làm sao? Vậy làm sao? Hôm nay sư phụ không trả lời câu này cho mọi người tự tìm câu trả lời, nha, vậy đó, xấu vậy đó, chịu không chịu thôi.
[1:02:57]Trong cái chánh ngữ nó có một cái này nó là một lời khuyên đúng đắn, à cũng là một chánh ngữ. Có nhiều khi người ta không cần tiền, mà người ta cần một lời khuyên. Và lúc đó nếu ta cho họ một lời khuyên đúng đắn nhất, ta rất là có phước, ta rất là có phước, ừ.
[1:03:18]Cái ừ có cái câu chuyện này, nó nhiều lần xảy ra trong cuộc đời mà ngày xưa có một cái đài radio nước ngoài họ cũng kể. Giống như kể một câu chuyện vui nhưng nó hàm ý cái triết lý. Nhiều khi một lần sư phụ cũng kể đâu. Anh chàng đó bị vợ ăn hiếp. Không biết có thiệt không, nhưng mà ra bờ sông định tự tử. Nói này không có đụng chạm tới các bà nha, nói chuyện thôi. Just fiction nha, nói chuyện thôi. Bị vợ ăn hiếp nên buồn quá ra bờ sông, chuẩn bị nhảy xuống, ừ. Thì ổng đang còn ngồi mà suy nghĩ về cuộc đời nha, để nhảy, nên nhảy hay chưa. Thì có một cô gái, cổ từ đâu cổ không có suy nghĩ cổ lao ra bờ sông cổ nhảy luôn.
[1:03:58]Cổ nhảy cái ầm xuống luôn vậy đó. Ồ cái anh này ảnh quýnh quá ảnh cũng không suy nghĩ, ảnh nhảy luôn xuống sông để ảnh cứu cổ lên bờ, thì ảnh mới khuyên cổ, nói đừng, cuộc đời em còn dài phải không? Là ráng sống, cái gì cũng có thể vượt qua được. Phải sống và chiến đấu, cái chuyện gì rồi cũng có thể giải quyết được hết. Đừng có tự tử, đừng có non dại. Nghe, nghe lời anh, hãy ráng sống và phấn đấu nha. Đây số điện thoại của anh có gì gọi, mà ổng ổng sắp tự tử mà ổng cho ta số điện thoại. Có gì gọi anh, anh anh hỗ trợ cho em đừng buồn nữa, thôi đi về đi em. Ổng đón xe rồi cho về, cô kia không tự tử,
[1:04:30]thì ổng cũng hết tự tử, ổng mất ý định tự tử luôn. Là vì ổng cho người ta một lời khuyên tốt, nên ổng giải mất cái nghiệp là đáng lẽ ổng tự tử thật á. Rồi sau đó ổng mới về ổng mới khuyên vợ ổng nha. Em đừng leo lên làm nóc nhà anh nữa nha. Em xuống làm nền nhà để cho anh dễ chịu một chút để mình còn sống với với nhau, khuyên vợ luôn. Tại hồi nãy mạnh miệng khuyên cô kia bỗng nhiên có cái lực. Bỗng nhiên ổng có cái nội lực ổng khởi lên, cái về ổng khuyên vợ lại, bỗng nhiên bà vợ lại nghe lời. À đáng lẽ hôm trước là bả son son bả trả lời lại rồi, bữa nay tự nhiên bả cười, bả nghe lời, là nhờ cái phước mà khuyên cho cái cô kia.
[1:05:08]Cứu cổ rồi nói những lời khuyên hợp lý, cổ nghe xuôi tai cổ không tự tử nữa, đón xe cho cổ về luôn. Đại khái có cái câu chuyện như vậy, ha. Nên một lời khuyên tốt cũng là một cái chánh ngữ và cũng đem lại cho ta một cái phước báo gì đó, tức là không còn bị cái nóc nhà hành hạ nữa, nói như vậy.
[1:05:29]Trái với chánh ngữ là những điều mà ta phải tránh. Thí dụ, ác ngữ là lời nói ác độc, chửi rủa gọi là đe dọa rồi khủng bố rồi nói nói hạ nhục người ta, đại khái gọi là ác ngữ. Thứ hai là mị ngữ. Mị ngữ là là nói dối á, nói dối mà khoe khoang mà mà phô trương quá, làm cho mình hết phước á, nói quá cái phước của mình, làm cho mình hết phước á. Ví dụ như bây giờ ví dụ bây giờ mình à mình nghèo ừ nhưng mình lúc nào mình cũng thể hiện như mình giàu là sau này nghèo hơn nữa á. À còn mình giàu mà mình thể hiện một cách bình dân, vậy chứ cái giàu rất là bền. À để ý, trong cái lời nói, trong cái y phục,
[1:06:15]trong cái gì đó, mình lúc nào cũng thể hiện không phải là một một người giàu, lúc nào mình cũng khiêm tốn, nhẹ nhàng, vậy chứ mà cái giàu rất là bền. Còn cái mà đi thuê chiếc xe sang, thấy không? À rồi cái mặc đồ cho bảnh, đi đến để hỏi vợ, nên là vân vân, là ít bữa phò bở vợ bỏ liền à, tại vì nó không có thật. Đó là mị ngữ. Nha. Rồi một loại nữa là vọng ngữ, vọng ngữ là nói dối hẳn á. Có nói không, không nói có, nói bậy bạ, nói không đâu đúng đâu hết trơn á. Mấy cái này làm mình tổn phước, làm cho người ta có cái thông tin sai rồi người ta ứng xử sai luôn, người ta hành động sai, trớt quớt, không đâu ra đâu hết trơn.
[1:06:55]Thì làm cho mình bị mang tội rất là nặng. Rồi người ta sai, người ta không thành công, người ta thất bại trong cuộc đời người ta, thì mình cũng mang tội. Rồi cái tà ngữ, tà ngữ là nói không đúng đạo lý, à không đúng đạo lý. Ví dụ như bây giờ cái đạo lý chân chính là dạy mình là phải khiêm tốn. Ừ lúc nào cũng thấy mình là cát bụi, là cỏ rác. Nhưng bây giờ mình có gặp ai nói nè nè: "Mình là Phật sẽ thành nha, nhớ như vậy mà tu", chết liền á.
[1:07:29]Nên làm ơn đừng có Phật sẽ thành, chừng nào sẽ thành tính sau, bây giờ chỉ là gì? Cát bụi cỏ rác, làm ơn nhớ cái đó thôi. Làm ơn nhớ cái đó thôi là được, không có ai thành, không có sẽ thành. Giống như gặp người nghèo nói: "Anh anh đừng có buồn, anh là đại gia sẽ thành", được không? Nói rồi cứ đại gia sẽ thành đi, rồi đi ăn xin luôn á. Cho nên là thôi cứ làm ơn nhớ à anh nghèo phải không, thì anh nhớ anh nghèo giùm cho nó đúng sự thật. Và trong cái nghèo này anh vượt lên thân phận anh, không phải đi mượn đi thuê xe sang, đi thuê bộ đồ đẹp, mà trong cái nghèo này anh cố gắng giúp đỡ người khác.
[1:08:08]Trong cái rất khó khăn này vẫn cố gắng giúp người khác, vậy mà anh thoát nghèo. Nhớ, ta xoay xở trong cái khó khăn của mình để làm được việc thiện thì ta có phước, chứ không phải là đợi cơ hội đến mới làm, cơ hội không có tới. Vì ta không có phước rồi, cơ hội không bao giờ tới ta. Mà chính ta tạo ra cơ hội bằng cách gì? Bằng cách là ngay trong khó nghèo mà ráng làm phước, thì lúc đó tự nhiên cơ hội nó tới với đời ta. Nhớ là như vậy như vậy.
[1:08:39]Rồi một cái là mạn ngữ. Mạn ngữ là những lời nói kiêu căng á, đại khái là vậy, đại khái là những cái đó là những cái mà nó nó sai với chánh ngữ ta phải ta phải tránh. Mà cái người không biết tu tập á, thường hay bị vướng vào những cái ngữ này. À cái ngữ của chúng bay là cái mấy cái ngữ này đây. Đó là ác ngữ, mị ngữ, vọng ngữ, tà ngữ, phi ngữ, mạn ngữ, phô ngữ rồi đại khái vậy đó. Là mấy cái ngữ tào lao này là ta không có tu tập ta rất là rất là dễ vướng vào. Ừ. Mà có một cái mà hiền lành nhất, à vô hại nhất là khoe, phô ngữ, khoe.
[1:09:20]Là vì để giữ thể diện trước mọi người, ta nói những lời ra giống như mình cũng ngon lành lắm, giống như mình cũng khá giả, mình học thức, đại khái vậy. Ta thường hay dễ bị cái này. Ta nghĩ nó vô hại, cái điều này không hại ai, không chết chóc ai, ta chỉ hơi nâng mình lên chút thôi, cho nó có bề mặt, có mặt có mày với mọi người ở đây thôi, à, nhưng rất tai hại. Vì khi ta nâng ta lên khác với sự thật thì sau này ta rơi xuống rất là thấp. Nhưng nói như vậy ta luôn luôn nói đúng sự thật về mình đúng không ạ? Nếu ta nói đúng sự thật về mình thì ta không có dư cái phước để tiến lên. Tại nó vừa bằng.
[1:10:04]À, ví dụ như bây giờ trong tài sản mình, mình có ba cây vàng, mình gặp ai mình cũng nói: "Tôi có ba cây vàng, tôi có ba cây vàng", tức là như vậy là đâu có đâu có nói dối phải không? Tôi không nói hơn, tôi ba cây tôi nói ba cây vàng, tôi đâu có nói bốn cây đâu mà tổn phước. Thì cũng đúng thôi, anh ba cây nói ba cây cũng đúng thôi. Nhưng mà điều đó làm gì? Là mình không có dư phước để tiến lên, vì nó vừa bằng hết rồi. Cho nên nếu ta có ba cây vàng thì gặp ai hỏi ta chỉ nói làm sao? Mấy cây? Hả? Mấy cái người giàu có cái tật hay giấu của nên họ càng giàu là vậy đó. Nói: "Dạo này làm ăn khá không?", nói:
[1:10:41]"Thôi cũng vừa vừa anh, dạo này cũng khó khăn." Vậy chứ họ họ làm ăn ngon lành mà cứ nói cái tật đó mà, nên giàu giấu của. Còn người nghèo thì sao? Hay tật lại khoe nên càng khoe thì càng nghèo. Nhớ giùm công thức đó giùm. Nên từ bây giờ ta bắt chước người giàu. Nên ta bắt chước người giàu là bắt chước cái gì? Giấu của lại. Giấu của lại. Mới nói: "Thưa thầy, con không còn của gì để giấu." Thầy: "Con quá nghèo rồi con không còn của gì để giấu." Ờ ờ nó nó thôi thôi thôi thì ta không cần phải giấu của nữa. Nhưng mà đừng làm ra vẻ giàu sang thôi. Khiêm tốn, phụng sự nha. Mặc dù là luật pháp nói rằng ta bình đẳng,
[1:11:24]nhưng mà ta cứ nhận mình ở vị trí thấp với mọi người để phụng sự, để phục vụ, để giúp đỡ. Vậy đó, như là một ô sin tự nhận mình, mình không nói, nhưng mà trong tâm mình như vậy, cứ nhận mình như là một người ở dưới thấp để mình yêu thương, mình kính trọng, mình phụng sự tất cả, vậy chứ mà cái phước bắt đầu nó tích lũy lên lại. Còn cái người giàu á, thấy họ khôn lắm, họ giấu của không à, không bao giờ họ nói thiệt hết trơn á. À. Nên có những cái lời nói sai trái mà thế này ta cũng cần phải tránh nè, trong khi ta tu tập chánh ngữ, là có những cái động cơ sai trái. Ví dụ như là nói để hạ danh dự người khác, đó là cái đó tổn phước nặng lắm;
[1:12:08]nói để đề cao mình là tổn phước rõ rồi; nói để dụ dỗ tiền bạc, tức là mình nói ngon nói ngọt để người ta đưa tiền cho mình, hoặc là để đầu tư rồi cuối cùng mình cuỗm mất của người ta, lừa gạt rồi mình nói: "Ờ tôi thất bại" nhưng sự thật mình đã lừa lấy mất tiền người ta; dụ dỗ tình cảm. Ờ có một lần thầy gặp cái ông đó, lần đó thầy vô cái quán cơm chay, ừ vô quán cơm chay rồi ngồi ăn cơm chay, cái ông chủ quán ổng ngồi ổng a ổng cũng ngồi xuống ổng nói chuyện. Ờ ổng thấy một thầy tu vô quán cơm chay thì ổng ổng cũng là người nước ngoài ổng về ổng mở quán cơm chay ở Việt Nam. Ổng ngồi nói chuyện và ổng
[1:12:46]thấy mình thấy mặt ổng cũng đẹp trai, mình cũng khen, nói: "Anh mặt anh cũng đẹp trai." Nhưng mà mặt đẹp trai như anh là rất là nguy hiểm cho phụ nữ. À. Cái coi chừng anh nhiều bồ rồi nha. Ý mình mình chuẩn bị gài gài tới cái gọi là nhiều bồ là mang tội, ý mình chuẩn bị nói tới câu đó thì chưa nói kịp ổng khoe rồi. Ổng nói: "Có một triệu người à, có một triệu bồ." Thôi không nói nữa, ổng thấy mức độ ổng khoe ổng thấy một triệu bồ rồi thôi không khoe không nói nữa. Nhưng mà điều đó có nghĩa là ổng có thật tình với ai không? Không thật tình với ai. Thì nếu thật tình có một người nào để mình yêu thương thì mình không
[1:13:21]thể nào thay đổi dễ dàng như vậy tới một triệu người như vậy. Rồi cái lời nói lừa gạt, lợi mình mà hại người, mà sợ nhất là cái lời nói phản quốc. À, lời nói phản quốc.
[1:13:37]Quốc gia là một cái cộng đồng rất kỳ lạ, rất xa với tầm tay của ta.
[1:13:45]Tại vì ta lớn lên thực sự cái cộng đồng mà gắn bó nhất ta là gia đình ta thôi, chặt chẽ, nên cái trách nhiệm, nghĩa vụ, đạo đức của ta nằm hết trong gia đình của ta. Cả luật pháp cũng ràng buộc của ta trong gia đình của ta. Lớn hơn một chút là xóm làng, ờ thân quyến, họ hàng. Lớn chút nữa, ta đi làm thì cơ quan, đồng nghiệp lớn chút nữa. Nhưng quốc gia vẫn là một cái gì rất là lớn lao, rất là xa vời. Nhưng mà là gì? Gắn bó mật thiết với cuộc đời ta, với số phận ta. Vì trong một quốc gia, ta nói với nhau cùng một ngôn ngữ, ta chấp nhận chung với nhau một hệ thống luật pháp, à ta tiếp nhận một nguồn lịch sử, vậy, ta cùng nhau đi tới một, một tương lai.
[1:14:33]Ta có cái hệ thống luật pháp, à lịch sử, tương lai, một quá khứ, ngôn ngữ như vậy. Nên mà nó lại rất là lớn, do đó cái người nào mà có thể có được lòng yêu nước là cái đạo đức của họ đạt. Ý là như vậy, đạt chuẩn. Chứ đa phần ít ai yêu nước lắm. Ta yêu gia đình ta là số một, sau đó là ta yêu thêm vớ vẩn vài người nữa là thôi, là hết rồi đó. Còn mọi chuyện là sòng phẳng trao đổi thôi, thuận mua vừa bán, chả thương ai chả giúp ai. Đó là bình thường. Còn khi ta biết đạo, bắt đầu cái tình thương của ta mở ra từ từ, ta giúp nhiều người hơn, thương nhiều người hơn, à nó rộng hơn. Nhưng mà để đạt tới cái tình yêu nước bao la cũng vẫn rất là rất là khó.
[1:15:20]Nên cái tình yêu nước đó phải được giáo dục mãi à, giáo dục mãi. Ờ cái người mà yêu được đất nước là cái đạo đức họ đạt chuẩn. Mà người đệ tử Phật thì phải đạt chuẩn về đạo đức, nghĩa là phải yêu nước. Phải yêu nước là tránh cái lời nói phản quốc. Tránh những lời nói mà ta chê bai đất nước mình, ta chê bai hệ thống luật pháp, chính trị mình. Rồi đó. Ta nói những lời chia rẽ dân tộc. Những cái đó là đều là những cái phản quốc. Nhiều khi nó không rõ ràng, không phải là cái chống đối nổi loạn gì. Nhưng mà một vài lời rớt rớt ra như vậy cũng là làm cái gì? Nó cũng là một cái không đúng với chánh ngữ, làm cho ta tổn phước.
[1:16:05]Lúc nào ta cũng phải đặt cái tình yêu Tổ quốc là một điều thiêng liêng trong tâm hồn mình. Như vậy, đất nước có thịnh, có suy, cái người lãnh đạo cũng có người này người kia, nhưng Tổ quốc luôn luôn là một điều thiêng liêng, tối thượng trong lòng ta. Nhớ kỹ cái điều đó như vậy.
[1:16:25]Và nhiều khi như vậy, ví dụ như bây giờ, ta nghe một nước khác có một cái gì hay, ta khen. Ta khen thì nó không có điều gì sai, nhưng ta khen ở một chừng mực đừng để trở thành quay lại giống như hàm ý chê đất nước mình. Cái đó là sai ạ. Người ta có cái hay thì mình khen, nhưng khen ở một cách nào mà không trở thành chê đất nước mình. Nhớ cái đó quan trọng. Mà thật ra thì đất nước mình có nhiều cái hay hơn các nước khác lắm á, kể cả những quốc gia phát triển giàu có, chứ nhiều cái là thua Việt Nam mình à nha. Mình cũng không muốn hơn thua chi, nhưng đó là sự thật. Ví dụ như bây giờ nói hệ thống y tế
[1:17:05]nè, mình muốn đi khám bệnh nhiều khi chờ hai, ba tuần mới tới phiên mình á, phải có cái hẹn, bệnh thì gần chết rồi mà bác sĩ cứ bắt hẹn. Nhưng ở Việt Nam không có chuyện đó. Việt Nam tới bất cứ lúc nào là trong ngày đó, trong buổi đó ta được khám liền. Bệnh viện họ sắp xếp bằng mọi cách khám liền, tại vì cứu người như, như cứu lửa, lương y như từ mẫu, đó là chính sách của pháp luật Việt Nam, chính trị Việt Nam, y tế Việt Nam. Và cái chi phí để chữa bệnh ở Việt Nam rất là thấp. Nên bây giờ rất nhiều người ở nước ngoài chạy về Việt Nam để chữa bệnh. Tại vì bác sĩ Việt Nam giỏi, hệ thống y tế Việt Nam hiệu quả.
[1:17:41]Vừa rồi ta nghe có những vụ bắt bớ thì đó có những người sai thì bên đó Nhà nước xử thôi. Nhưng mà nói chung hệ thống y tế Việt Nam rất tuyệt vời. Nên có những cái người vậy, những người sinh viên Việt Nam đi qua nước ngoài rồi người ta mới hỏi, người ta mới hỏi là: Hệ thống y tế Việt Nam sao? Nói: Hệ thống Việt Nam y tế Việt Nam rất là hay. Bác sĩ thì tận tụy và giỏi, chi phí chữa bệnh thấp, hiệu quả. Thế nên trong cái chánh ngữ của mình á là mình tránh cái lời nói mà nghe có vẻ giọng điệu như là phản quốc. Lúc nào mình cũng phải yêu thương, tôn trọng Tổ quốc và làm cho mọi người cùng yêu thương, tôn trọng Tổ quốc mình.
[1:18:17]Và ngay cả đồng bào của mình với nhau, cùng người dân Việt Nam với nhau phải làm cho mọi người đều yêu nước Việt Nam mình. Và đối với người nước ngoài cũng vậy, người nước ngoài đến đây vậy, ta cũng làm cho họ phải yêu mến đất nước mình bằng cách cái gì? Friendly với họ trước, tử tế với họ. Đó, rồi để cho họ có cảm tình, chứ không phải là mình chỉ nói không. Nhưng mà làm cho ai cũng phải yêu mến người Việt Nam, đó là bổn phận của một người Việt Nam yêu nước. Lúc nào cũng vậy. Ví dụ như nhiều khi vậy, nhiều khi đi đường gặp một người nước ngoài cái hỏi: Ồ, where are you from? Cái họ đi tới cái họ mới nói họ ở đâu đó,
[1:18:57]họ Australia, New Zealand gì, Holland gì, Dutch, Germany gì đủ thứ trơn. Thì cái câu thứ hai sư phụ luôn luôn nói thế này: Thank you for coming to my country! Cảm ơn vì đã đến đất nước tôi. Luôn luôn là như vậy. Cảm ơn họ. Tức là mình là người Việt Nam, mình yêu hết cả cái thế giới này và ai đến nước mình là mình đều yêu quý họ, tôn trọng họ. Như vậy, làm cho cái câu nói mình cảm ơn họ vì họ đã đến đất nước mình là cái tinh thần hiếu khách, tử tế của người Việt Nam. Rồi một cái cái tà ngữ khác mà ta cần phải tránh, đó là phản đạo. Nói lời phản đạo là nói những điều gì đó làm cho hạ thấp cái giá
[1:19:40]trị của đạo Phật xuống, hạ thấp giá trị của Đức Phật xuống, làm cho người ta bớt tin về luật nhân quả, làm cho người ta mất cái lý tưởng về sự giác ngộ, không hiểu về lý tưởng giác ngộ. Đó là những cái tà ngữ. Chứ còn trong cái chánh ngữ vậy, ta phải làm cho mọi người họ phải kính nể đạo Phật, phải tôn kính Đức Phật, phải tin sâu nhân quả và dù không hiểu về sự giác ngộ nhưng phải tôn trọng cái lý tưởng giác ngộ của mọi người, của đạo Phật đã đề ra. Chứ đừng có nói mà: Sao cũng được! Không có chuyện đó, không có chuyện sao cũng được. Ta yêu quý các đạo khác vì họ cũng là con người, họ cũng có cái niềm tin, cũng có tín ngưỡng,
[1:20:19]và trên cái tinh thần đoàn kết dân tộc, chính sách đoàn kết dân tộc của Nhà nước thì ta đối với các đạo khác ta cũng tôn trọng hết để giữ cái tình đoàn kết dân tộc. Nhưng không bao giờ có cái chuyện nói những lời dù nửa lời có cái ý phản đạo, không bao giờ để người ta hiểu thấp, hiểu sai về đạo Phật như vậy. Giờ ví dụ bây giờ vậy, nói a nói: Tăng Ni bây giờ thấy tu hành sao á! Thì ta phải nói liền: Đúng là cách Phật đã, đã xa thì cái đạo lý của Phật không phải ai cũng có thể hiểu chính xác hoàn toàn. Nhưng mà dù sao còn có những người họ tu theo Phật, giữ được cái hình ảnh của Sa-môn, giữ được hình ảnh của Tam Bảo cũng là điều, điều đáng quý.
[1:21:13]Còn nếu ta chưa hài lòng điều nào thì hãy tìm cách giúp cho Tăng Ni đó họ hoàn thiện lên, chứ không phải ngồi đó mà chê. Đó, không phải ngồi đó mà tối ngày mà chê tại, vì ta chê Tăng Ni, ta rơi vào cái tà ngữ phản đạo. Tội liền, mang tội liền. À nên không có chuyện chê bai Tăng Ni mà phải làm sao giúp cho Tăng Ni hoàn thiện lên. Đó là chánh nghiệp á.
[1:21:44]Rồi có những cái tà ngữ nữa nè: truyền bá tà đạo. Mấy cái tà đạo mà đi truyền là mang tội, vừa sai với luật pháp mà vừa sai với tội, tội, với với đạo lý. Rồi có những trường hợp là viết thuê mà không biết đúng sai, chỉ vì, vì tiền người ta kêu viết cái gì thì viết cái đó, nhận được tiền đó nhưng nhận thêm mớ tội. Cho nên ta không bao giờ viết một điều gì để truyền bá ra ngoài vì nó là ngôn ngữ bắt đầu nó rơi vào chánh ngữ rồi, mà ta không dám biết chắc nó là, nó là đúng hay sai. Đừng khờ dại, tiền xài thì hết chứ tội còn hoài à, phiền lắm. Cái tội nó đeo mình hoài, rất phiền. Cho nên là thà nghèo, thà không có tiền
[1:22:27]nhưng mà chỉ nói những điều chân chính, đúng đắn mà thôi. Chứ người ta thuê viết, người ta thuê viết theo ý người ta, rất đáng sợ vì có khi đó những điều sai trái. Như vậy. Rồi ta xúc phạm những bậc đáng kính. À những bậc đáng kính là những gì? Những người tốt trong cuộc đời này, những người những bậc tu hành đàng hoàng, hoặc là những bậc thánh. Mà nếu xúc phạm rồi thì
[1:22:58]thì sau này ta sẽ rơi vào một tình huống mà bị mọi người khinh bỉ. Nhớ như vậy. Này này sư phụ cũng hay nói hoài, mình nghe tin ông già bảy mấy tuổi mà đi cưỡng hiếp nhỏ mười mấy tuổi. Nói: Trời ơi trời, sao kỳ vậy nè? Nó không có kỳ gì hết trơn á. Nếu mà phải nhớ lại thì năm ổng ba mươi tuổi ổng nói ổng xúc phạm một bậc đáng kính. Ổng có nói là ổng cũng quên mất rồi, mọi người tất cả đều quên. Nhưng quả báo nó còn và quả báo nó đợi tới năm ổng bảy mươi ba tuổi thúc đẩy ổng làm chuyện bậy, cưỡng hiếp nhỏ mười mấy tuổi. Cả một cái thế giới, cả họ hàng nhục nhã, cả xã hội khinh bỉ. Tại vì năm ba mươi tuổi ổng nói bậy, ổng xúc phạm một bậc đáng kính
[1:23:41]mà ổng quên luôn, nhưng quả báo nó không quên, nhân quả nó không quên. Nó đáng sợ vô cùng. Nên vì vậy, ta cẩn thận cái miệng mồm của mình. Quả báo khi dễ sợ lắm, chỉ lời nói thôi có thể đưa ta xuống địa ngục, chỉ lời nói thôi có thể đưa ta lên cõi trời. Cho nên cẩn thận lời nói bởi vì sao? Vì lời nói nó có tương tác với chúng sinh và nó tạo thành nhân quả, nghiệp báo. Tránh cái lỗi nói như thánh. A! Tức là cái lỗi này nhiều người bị lắm mà đạo Phật suy tàn cũng vì cái lỗi này nè. Có một số thiền sư ổng chứng đạo, ổng mới diễn tả cảnh giới tâm chứng của ổng cao siêu. Ổng diễn tả tâm của ổng á, nhưng mình nghe mình học,
[1:24:25]bắt đầu mình diễn tả lại như mình cũng chứng như ổng. Rồi phước mình mất sạch luôn, sau này tu không được. Đạo Phật suy tàn luôn vì không còn ai tu chứng nữa hết. Đạo Phật suy tàn bởi vì không còn ai tu chứng. Mà tại sao ta không tu chứng nữa, mặc dù ta tu rất vất vả, không chứng, chỉ bởi vì trước đây mình đã nói như thánh. Cẩn thận, đừng nói như thánh. Nãy giờ sư phụ nói như gì?
[1:24:55]Nói như ông xe ôm á nó an toàn, chứ đừng nói như thánh. Sợ mà cái này là ta bị suốt mấy ngàn năm á, cả ngàn năm đạo Phật ta bị như vậy, nói như thánh. Ổng Thiền sư ổng diễn tả cảnh giới của ổng kệ ổng, mình ngưỡng mộ thôi, đừng bắt chước nói lại. Bắt chước nói lại mình bay sạch hết phước á. Rất là nguy hiểm vô cùng, đừng nói như thánh, ngày mốt gặp. Lúc nào ta cũng nói năng đàng hoàng, lễ độ, tôn trọng, quý mến cái người người nghe.
[1:25:27]Nên lúc nào cái vị một diễn giả đứng lên họ phải nói câu đó: "Kính thưa quý vị", có chữ "kính" ở trỏng á, là bày tỏ sự sự kính trọng thì nó là cái sự bày tỏ kính trọng như vậy cái bỗng nhiên nó mở cái phước ra dẫn đầu để nguyên cái bài diễn văn tiếp theo của ổng tự nhiên nó nghe lọt tai, nó dễ nghe, cũng là cái phước ban đầu. "Kính thưa quý vị", cái chữ kính. Còn MC thì sao? "Kính thưa các anh chị em, xin gửi tới anh chị em lời chào trân trọng thân thương nhất" cái gì đó không biết nữa, nó cũng đại khái là cũng bày tỏ cái tình yêu và kính trọng mọi người để mở đầu cho một cuộc nói chuyện dài hơn,
[1:26:01]nó hiệu quả hơn vì nó có cái phước, cái phước là tôn trọng người khác, vậy đó. Rồi... Đó là một cái người đứng trên diễn văn, nhưng bây giờ trong cuộc gặp mặt đối mặt với nhau trong một cái cuộc trò chuyện nhỏ nhỏ thì ta cũng cẩn thận. Cẩn thận là ta có cái tật mà quen nhau nhiều quá rồi ba lờn, nhất là khi ta thân nhau đến nỗi gọi nhau mày tao. Thân nhau đến nỗi gọi mày tao thường là ta ít bày tỏ cái sự tôn trọng, yêu quý, lễ độ mà không ngờ cái đó là phạm lỗi. Nên làm sao bây giờ thân thì thân, thậm chí có thể gọi nhau mày tao nhưng vẫn cố gắng bày tỏ sự sự tôn trọng. Giờ ai ta cũng bày tỏ sự tôn trọng, tích lũy từng chút từng giọt
[1:26:42]nước từng giọt nước như vậy, sau này cuộc đời ta vinh quang. Nên ta cẩn thận vậy, dù thân gì thân, thân mày tao cũng ráng tôn trọng, chứ đừng vì mày tao mà ta nói bỗ bã. Rồi thế lời nói khôi hài thì sao? Lời nói khôi hài rất là hay. Ta nói khôi hài, những người thông minh mới nói chuyện khôi hài, và cũng những người thông minh mới hiểu cái câu chuyện khôi hài. Và cái khôi hài làm cho không khí nó dễ chịu đi, nó vui vẻ. Nhưng đừng khôi hài đến mức độ đùa cợt mà mà mà mà vô nghĩa hoặc là là mất văn hóa.
[1:27:20]Ta xem trong các đoạn mà tấu hài của các nghệ sĩ đó, có khi họ tấu làm nghe vui với họ nghĩ đâu ra đủ trò để nói làm mình chọc cười mình cũng hay thiệt chứ không phải không đâu, cũng nể thiệt á, cũng sáng tạo thiệt á, nhưng mà có khi nó cũng vô nghĩa. Còn cái ta ta khôi hài cái gì nó trong đạo lý, vui vẻ khôi hài chọc cười nhau chút, không khí nó dễ chịu, cái đó cũng rất là tốt. Nhưng đừng để đùa cợt vô nghĩa mà kiểu mà nó hạ cấp, không nên, vậy đó. Đừng nói nhiều, nói vừa đủ thôi.
[1:27:56]Á! Có một cái có một cái clip ngắn nào đó không biết, cái ông đó ổng lái xe kiểu nào cái cảnh sát rượt theo chặn ổng lại. Thì ông cảnh sát mới nghe trong cái cốp đằng sau có cái tiếng gì, kêu: "Mở cốp ra". Mở ra, có bà bị bịt cái băng keo miệng. Bà ú ớ cái ông cảnh sát lại mới lật cái băng keo ra, bắt đầu bả mới nói. Thì ông cảnh sát đứng đó mới hiểu là bà này là vợ của ông này, mà ông này ổng trói bả, ổng bỏ trong cái cốp, mà ổng dán miệng bả luôn. Bả nói bả nói nói nói nói một lát cái ông cảnh sát đứng nghe một lát ổng lấy băng keo ổng dán miệng bả lại, bả đè ổng đè xuống cốp ổng đóng lại, ổng nói:
[1:28:32]"Thôi, ông đi đi, được rồi". Nên là quá thông cảm luôn, quá thông cảm. Nên là cái đó là mắc cái gì? Là không có chánh ngữ, nói nhiều quá, nói quá thời gian cần thiết, nói quá những cái thông tin cần thiết là người nghe mệt. Ta nhớ vậy đó, mình ngồi nói vậy chứ cái người nghe khổ lắm chứ không phải. Bởi nói là: "Có mệt không?" là thực sự nghe là mệt đấy chứ không phải không đâu. Nghe mệt lắm, nếu mà cái người nói không làm ta thích thú á là một cái giờ ngồi nghe là một giờ cực hình. Tại sao vậy? Tại vì ta coi một bộ phim ta nhớ không? Quá chừng cảnh đổi qua cảnh này, đổi qua cảnh kia, diễn viên này qua diễn viên kia, đánh nhau đấm nhau,
[1:29:12]nhạc đồ ình xèo hết trơn, mà nhiều khi bà những bộ phim nhiều khi mình còn chê. Còn đây có một ông ổng ngồi ổng nói hoài, ổng nói lải nhải ổng nói hoài, nãy giờ ổng nói hoài, phát mệt luôn vậy đó. Cho nên trong một trong những cái chánh ngữ là vui lòng đừng nói nhiều. Quá giờ, làm sao bây giờ đây?
[1:29:31]Bây giờ thôi ráng... Hay bây giờ làm sao? Đừng nói quá giờ thôi, thôi đừng nói nữa. Mà phải làm sao? Ta truyền đạt ý tưởng bằng một bài hát, một hội hội họa, một cái đoạn phim ngắn hay cái gì đó để thay đổi lời nói cho nó nó vui hơn, nó thú vị hơn, nhưng vẫn là vẫn là chánh ngữ, vẫn là là đạo lý.
[1:29:57]Và một điều nữa là mấy giờ rồi? Không phải
[1:30:03]cái gì ta thấy đúng là nói. Tại vì cái điều đó đúng mà nói không phải người, không phải lúc lại không hiệu quả, làm cho người ta phiền, người ta chán, người ta chống lại, người ta lại mang tội. Cho nên dù điều đó là đúng, dù điều đó là hay, nhưng cũng phải lựa đúng người, đúng lúc mà mà nói cho nó có hiệu quả hơn, vậy đó.
[1:30:27]Cái kết quả của chánh ngữ là gì? Cái quả báo của chánh ngữ là gì? Làm cho ta có phước, tại vì ta đem điều tốt đẹp vào tâm hồn mọi người mà, làm cho ta có phước, làm cho những đời sau ta thông minh lên, ta có tài trí lên, làm cho ta tăng trưởng chính đạo đức của mình và làm cho ta đi đến được cái tâm linh giác ngộ vì ta đem đạo lý đến được cho cho nhiều người. Cái đó là cái phước báo của cái cái cái chánh ngữ á. Thế trong bao nhiêu bao nhiêu điều mà chánh ngữ, tức là bao nhiêu điều mà người ta truyền đạt cho mọi người thì đỉnh cao là gì? Tứ Diệu Đế và Bát Chánh Đạo. Đó là lý do vì mọi người chúng ta cố gắng nghe cái loạt bài Tứ
[1:31:12]Diệu Đế, nghe Bát Chánh Đạo, nghe và thực hành để rồi đem nói lại cho mọi người nghe, bởi vì nói về Tứ Diệu Đế và nói về Bát Chánh Đạo là đỉnh cao của chánh ngữ, nhớ như vậy. Ta cố gắng giúp cho mọi người tôn kính Phật, có lý tưởng tu hành giác ngộ, vì đó là cái tột cùng của đạo lý. Ta cố gắng giải tỏa được cái tà kiến cho cho mọi người trong cuộc sống, bởi vì thực sự trong cuộc sống này chứ ta hiểu sai nhiều lắm. Người hiểu sai đầu này, người hiểu sai đầu kia, hiểu sai tùm lum, ta phát mệt luôn vậy đó. Không phải là ai sinh ra là đã hiểu đúng hết mọi thứ. Chính nhờ lời nói của ai đó, ta từ từ hiểu ra lẽ phải, hiểu ra sự thật.
[1:31:59]Nên thôi vậy được rồi phải không? Quá giờ rồi. Hát đi, con hát lại bài đó một lần nữa nghe cho đỡ buồn. Lát con lên con ăn cơm với Phúc Trí trên kia nha con, Khải Phúc nha. Đưa đưa bạn lên... Hát đi con, lấy lấy bài hát
[1:32:19]ra hát nữa,
[1:32:32]đó. Đừng nói nữa, bây giờ hát nha. Dạ vâng.