[0:00]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch Thượng tọa Thích Chân Quang, kính thưa các cụ cao niên, các cụ người cao tuổi, kính thưa các vị đại biểu, các vị khách quý, kính thưa thầy cô giáo trường Trung học cơ sở An Thịnh, kính thưa toàn thể nhân dân và các cháu học sinh thân mến! Từ ngàn năm xưa tới nay, dân tộc ta có câu "Tiên học lễ, hậu học văn". Hiện nay giáo dục học đường hơn lúc nào hết phải được sự quan tâm của toàn xã hội, với tấm lòng tâm nguyện của nhà sư Thích Nữ Hạnh Thường, trụ trì chùa An Phú, mong được mang công sức của mình mở lớp từ thiện góp phần nâng cao lễ giáo cho học đường
[0:48]cho các em học sinh tại trường Trung học cơ sở An Thịnh. Được sự đồng ý của Ban Tôn giáo tỉnh Bắc Ninh và Ủy ban nhân dân huyện Lương Tài, Ủy ban nhân dân xã An Thịnh cùng chính quyền, nhân dân thôn An Phú cho phép nhà sư Thích Nữ Hạnh Thường được mở lớp từ thiện. Được sự quan tâm của Thượng tọa Thích Chân Quang, trụ trì chùa Phật Quang - Bà Rịa Vũng Tàu, hết lòng ủng hộ, Thượng tọa đã về thăm chùa An Phú, thăm người cao tuổi, thăm nhân dân. Đây là một duyên lành mà Thượng tọa được chứng minh lớp học từ thiện tại trường Trung học cơ sở An Thịnh khai giảng. Hôm nay, 11 tháng 3 2012, mọi người vô cùng phấn khởi về đây dự
[1:39]lễ khai giảng lớp học từ thiện và nghe đạo từ Thượng tọa Thích Chân Quang, trụ trì chùa Phật Quang - Bà Rịa Vũng Tàu. Về dự hôm nay, thay mặt ban tổ chức, tôi xin trân trọng giới thiệu: Thượng tọa Thích Chân Quang, trụ trì chùa Phật Quang - Bà Rịa Vũng Tàu cùng các quý sư thầy, quý sư cô trong đoàn chùa Phật Quang.
[2:07]Đạo tràng Phật Nghĩa tỉnh Bắc Ninh, đạo tràng Phật Hạnh thành phố Hà Nội, đạo tràng Phật Minh, đạo tràng Phật Tâm thành phố Hải Phòng. Đề nghị nhiệt liệt chào mừng!
[2:21]Chúng tôi đã mời và có sự hiện diện của các ông: ông Chu Quang Hảo - Phó ban Tôn giáo tỉnh Bắc Ninh; nhà sư Thích Đàm Chính - Ủy viên Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Bắc Ninh; và quý sư tăng, quý sư ni ở các xã trong huyện Lương Tài; đại diện Phòng Nội vụ, bà Phan Thị Bích Liệu - Phó Trưởng phòng Nội vụ huyện về dự; đại diện Phòng Giáo dục và Hội Cựu giáo chức huyện là ông Trần Toàn, Bùi Minh Thoa về dự. Đề nghị nhiệt liệt chào mừng!
[2:59]Thay mặt ban tổ chức, tôi xin trân trọng giới thiệu: ông Nguyễn Thành Đông - Bí thư Đảng ủy, ông Ngô Anh Tuấn - Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, ông Phạm Văn Khay - Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, ông Nguyễn Tăng Cường - Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, ông Tạ Văn Quế - Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc, ông Bùi Văn Giáp - Chủ tịch Người cao tuổi, ông Phạm Văn Biền - Trưởng Công an xã, ông Nguyễn Đình Hồng - cán bộ thương binh xã, ông hiệu trưởng và các thầy cô trường Trung học cơ sở An Thịnh và các ông, bà hiệu trưởng, ban giám hiệu trường tiểu học và trường mầm non xã An Thịnh về dự. Đề nghị nhiệt liệt chào mừng!
[3:42]Thay mặt ban tổ chức, tôi xin trân trọng giới thiệu: ông Nguyễn Xuân Hồng - Bí thư Chi bộ thôn An Phú, ông Nguyễn Văn Kỳ - Trưởng thôn, ông Nguyễn Hương Thích - Mặt trận Tổ quốc làng, cùng các ông, bà trưởng ban ngành các đoàn thể trong thôn về dự. Đề nghị nhiệt liệt chào mừng!
[4:02]Về dự hôm nay còn có: Câu lạc bộ Thiền xã Trung Kênh, Ban Chấp hành Chi hội Người cao tuổi 7 chi hội và tăng già 7 thôn xã An Thịnh, cùng người cao tuổi và tăng già xã Trung Kênh và toàn thể nhân dân thôn An Phú cùng 500 học sinh trường trung học cơ sở có mặt hôm nay. Đề nghị nhiệt liệt chào mừng!
[4:28]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Thay mặt ban tổ chức, xin kính mời quý vị nghe đạo từ Thượng tọa Thích Chân Quang, trụ trì chùa Phật Quang - Bà Rịa Vũng Tàu phát biểu. Xin kính bạch thầy!
[4:48]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa Ni trưởng Thích Đàm Chính, Phó đại diện của huyện Phật giáo huyện Lương Tài. Kính thưa anh Chu Quang Hảo, Phó ban Tôn giáo tỉnh, anh phó phải không ạ? Phó hay trưởng nhở? Phó ban Tôn giáo, dạ. Kính thưa các các bác là các cấp chính quyền và các hội xã hội của địa phương. Kính thưa các phụ huynh. Kính thưa các em học sinh thân mến! Thì hôm nay Sư cô Hạnh Thường mở một cái lớp học đạo đức với cái danh hiệu là lớp học từ thiện, nhưng cái bản chất là lớp học đạo đức cho học sinh. Thì ở một cái huyện này của ta là vùng chiêm trũng, ở vùng cũng xa, vậy mà Sư cô hết sức là cố gắng
[5:43]để mà thực hiện cái lớp này cũng thật là độc đáo. Còn chúng tôi ở trong chùa Phật Quang ở Bà Rịa - Vũng Tàu thì những cái lớp học đạo đức như thế này đã làm qua rất nhiều năm, do đó là chúng tôi có nhiều cái kinh nghiệm. Thì mấy năm trước chúng tôi cũng ra Hà Nội, về chùa Di Đà ở Thường Tín cũng có tổ chức cái lớp học đạo đức, nên bắt đầu cũng chia sẻ cái kinh nghiệm cho cho các chùa và nhờ các đang đào tạo dần các Phật tử có khả năng giảng dạy để tham gia giảng dạy đạo đức cho các em học sinh. Thì bây giờ là huyện Bắc Ninh bắt đầu và chúng tôi cũng mong rằng Ni trưởng Đàm Chính sẽ lấy cái mô hình này cho nhiều chùa ở trong huyện
[6:31]cùng làm, làm sao chùa nào cũng phải có một lớp học đạo đức như thế này. Và chúng tôi thì đi nơi này nơi kia để giảng dạy và chúng tôi cũng luôn kêu gọi các chùa phải tổ chức được cái lớp học này. Nhưng mà hôm nay thì cái đặc biệt của huyện Lương Tài và của cái chùa An Phú cũng như trường An Thịnh chúng ta là chính nhà trường đã ủng hộ, hợp tác hết sức là chặt chẽ cho cái lớp học đạo đức này, làm cho chúng tôi hết sức là cảm động. Thì để thấy rằng cái tinh thần đạo pháp và dân tộc của chúng ta thật là tuyệt vời! Chúng tôi cũng xin có một vài lời nói với các phụ huynh và các cháu học sinh một chút.
[7:19]Khi chúng ta lớn lên, lập gia đình, rồi mới mà lập gia đình á thì ai cũng hy vọng chứa chan, nhưng đến khi mà sinh con ra rồi đó, thì cái hạnh phúc, cái niềm vui, cái nỗi buồn của cha mẹ lại đặt nơi các con của mình. Ví dụ như sinh ra được đứa con lớn lên mà nó ngoan á, thì cha mẹ được ấm lòng, được hạnh phúc, vì cuộc đời mình coi vậy chớ lại bắt đầu cảm thấy bỏ đi. Bao nhiêu năm mình phấn đấu, mình xây dựng thì tưởng là cho mình, nhưng đến khi có con rồi thì lại thấy chính con của mình mới là hạnh phúc, mới là tương lai của mình, bao nhiêu hy vọng đặt hết cả vào vào con của mình. Rồi cái cộng đồng xã hội cũng vậy, đất nước cũng vậy và cả cái nhân loại
[8:13]này cũng vậy, ai cũng ráng chăm lo, phấn đấu, xây dựng, nhưng rồi sao? Cái hạnh phúc của thế giới này lại lệ thuộc vào các em. Nếu các em tốt thì cha mẹ được vui, nếu các em xấu thì cha mẹ cực kỳ đau khổ. Không có gì khổ sở với bậc cha mẹ rằng lớn lên con mình nó nghiện, nó phạm tội. Thiệt ra là coi như là mình mất cả cuộc đời, chết không chết được, sống không sống được. Do đó là để đào tạo cho các em, xây dựng các em thành những người ngoan ngoãn, đạo đức, lớn lên các em có tương lai, các em sẽ thành người có ích, đây là cái mục tiêu hết sức là quan trọng. Và để có thể mà dạy được như vậy á, thì cái việc mà dạy cái đạo đức cho các em á
[9:07]trở thành cái mối quan tâm lớn, mà ta không hiểu tại sao... Cứ thời gian gần đây thì theo cái thông tin là cái đạo đức của các em bỗng nhiên đổ vỡ nhiều, đổ vỡ nhiều. Các em không ngoan nữa, dễ phạm tội, ờ dễ bị các bạn xấu rủ rê, sống không có lý tưởng, vân vân. Cứ những cái điều này nó báo động lên khắp nơi trên cả nước mình và cả thế giới như vậy. Do đó là đó đây mọi người đều đều lo lắng và muốn tìm một cách nào đó để xây dựng lại đạo đức cho cho các em. Còn chúng tôi là những người tu hành có nguyên một cái hệ thống giáo lý Đạo Phật ở phía sau của mình. Chúng tôi nhìn cái vấn đề, cái tâm lý, cái đạo đức này khá rõ.
[10:00]Do đó, trong những năm qua ở trong chùa Phật Quang của chúng tôi cứ đến mùa hè chúng tôi tổ chức liên tiếp là tập trung các em lại dạy từ một tháng rưỡi đến hai tháng tùy theo cái thời gian nghỉ hè. Mà mới ban đầu khi lên chùa đó, ở một tuần đầu là các em cứ ơ nhớ nhà, khóc đòi về. Rồi đến tuần thứ hai cha mẹ lên là bắt đầu các em không đòi về nữa. Và đến cái ngày mà bế mạc để mời cha mẹ lên để trả các em về lại với gia đình thì nhiều em trốn lên rừng luôn không chịu về, đòi ở chùa luôn. Cha mẹ mới là phải đi kiếm mấy đứa nó núp ở trong rừng rồi đem lôi mà trả về cho cha mẹ. Là lúc đó là nó không chịu về nữa, lúc ở chùa sống hạnh phúc quá.
[10:46]Ví dụ như có một cái bậc cha mẹ đó dắt hai đứa con lên đó là sinh đôi lên. Mỗi khi nó đói nó nói, "Ba ơi, con đói" mang lên cho nó ăn. "Ba ơi, con khát nước" bưng nước lên cho nó uống. Nghĩa là ở nhà nó nó nó là ông vua. Thì ông ông bố sau đó dắt con lên chùa học. Hai tuần sau ông lên ông thăm, ổng lên thăm thì đứa con nó nói với bố thế này, "Bố đi tắm đi đưa bộ đồ cho con giặt cho." Ổng nhìn ổng ngạc nhiên không hiểu phải con mình hay không nữa. Tại nào giờ ở nhà là ổng ổng phục vụ, ổng giặt đồ cho nó, bữa nay lên nó giặt đồ nói, "Bố đi tắm đi rồi con giặt đồ cho." Vâng. Vì là cái sự thay đổi đột ngột như vậy.
[11:24]Hoặc là có hai vợ chồng vậy cho con đi học trường quốc tế, không biết trong trường quốc tế nó dạy cái gì không hiểu, về nhà coi cha mẹ không ra gì, nói năng ngỗ ngược, xấc xược. Nghĩa là cha mẹ dạy không không màng tới, thích sống trong thế giới của mình đi vào trong cái mạng, vui chơi với bạn bè. Thì hai vợ chồng mới đau khổ quá và bụng nghĩ chồng nói với vợ thế này, "Thôi, coi như mình mất đứa con này." Đứa con đầu lòng mà mất. Cái trên chùa chúng tôi mở cái khóa học, cái hai vợ chồng đưa lên. Học thì hai vợ chồng cứ mỗi tuần là mỗi lên để xem cái diễn biến của nó thì thấy rằng nó tiến bộ rồi đó.
[12:05]Đến khi hết một tháng rưỡi đưa về thì hai vợ chồng mới lên chùa gặp lại quý thầy, quý cô mới nói thế này, nói là, "Chúng con như sống lại." Đứa bé về thay đổi hoàn toàn, về bây giờ là biết hiếu kính với cha mẹ, tôn trọng, vâng lời cha mẹ, sống có ý thức, sống có lý tưởng mà biết yêu thương cha mẹ mình. Là chùa trong một tháng rưỡi đã thay đổi hết tâm hồn của nó, đã tháo gỡ hết những cái sai lầm mà nó tiếp nhận từ nơi cái cái giáo dục của cái trường quốc tế nào đó không biết nữa. Nên vì vậy là thật sự nếu mà chùa kết hợp với nhà trường, với xã hội để dạy về vấn đề đạo đức thì ta có rất nhiều hy vọng các em sẽ trở thành những
[12:51]đứa trẻ ngoan, tốt, đạo đức, có lý tưởng sống để đứng lên sau này xây dựng đất nước, xây dựng cái thế giới này. Điều đó ta được quyền hy vọng. Vì sao vậy? Vì ở trong Đạo Phật có những cái đạo lý rất độc đáo có thể thay đổi cả tâm hồn của con người. Tuy nhiên là để có thể đem những đạo lý cao quý đó đi vào lòng các em được thì đòi hỏi cái người đứng lớp, cái người huynh trưởng chăm lo các em phải có phương pháp và hết sức cố gắng. Ví dụ như là trên cái lớp học của chúng tôi vậy, học liên tiếp một tháng rưỡi hay hai hai tháng thì cái người giáo thọ là đứng dạy không nói rồi, cái người huynh trưởng là bảo vệ,
[13:34]chăm lo cho các em, đôi mắt không bao giờ rời các em từ 24 đến 24 trên 24. Đêm các em ngủ, người huynh trưởng phải đứng đó nhìn đó. Người huynh trưởng phải đứng đây, nghĩa là huynh trưởng phải thức cho các em ngủ, bảo đảm rằng các em trong giấc ngủ được bình yên, không sai lầm và không bị xâm phạm. Rồi nếu nửa đêm các em nào thức dậy đi vệ sinh là người huynh trưởng phải đưa các em tới phòng vệ sinh và đưa về tới giường ngủ. Phải cẩn thận chăm lo bảo vệ đến như vậy. Vì sao? Vì các em học sinh là gì? Là cục cưng, cục vàng của cha mẹ người ta. Người ta tin tưởng đã đưa đến chùa dạy thì phải trả về nguyên vẹn.
[14:13]Chẳng những nguyên vẹn, sao? Phải lên được mấy ký lô nữa. Ở chùa xong phải lên, nghĩa là ở một tháng rưỡi có em lên được tới bảy ký. Em nào lên ít nhất cũng phải được một ký. Nó ăn như là tàu há mồm mà ăn. Ở chùa ăn chay á ờ rồi có ăn trứng, ăn sữa, mấy em ăn thấy ham vậy đó, ăn chùa. Nếu các em ở thêm một năm nữa thì phải bán chùa luôn mà nuôi, các em đang cái tuổi ăn tuổi lớn á. Và trong các lớp học như vậy là không phải là chỉ dạy, chỉ đứng cho các em ờ nói cho các em nghe, bắt các em phải thực hành, bắt các em phải phát biểu, các em phải trả lời những câu hỏi. Rồi các em phải ra sân, phải chạy, phải nhảy,
[14:52]phải leo, trèo, phải nhào, phải lộn, đưa các em ra biển, đưa các em lên núi, tập hết đủ thứ mọi địa hình và các em thành con người khác liền. Là có những buổi chúng tôi phải tổ chức là đi vượt rừng. Vượt rừng sao? Là là trong rừng nó tạo ra rất nhiều chướng ngại, các em phải đóng vai những người trinh sát làm sao mà vượt qua các trạm để về chùa được an toàn. Rồi đưa các em về biển để các em sống với cái môi trường của thiên nhiên, bơi lội rồi thi những cuộc thi trên bãi biển, vân vân như vậy. Tức là rất nhiều loại hình để rèn luyện đồng bộ mới thay đổi được tâm hồn một con người, chứ không phải dạy các em là cứ đứng nói bắt các
[15:29]em ngồi nghe, tai này qua tai kia, đúng không tụi con? Đúng không? Ví dụ như là cái việc mà chơi game nè, nói là khi mà các em lên chùa học rồi là các em phải thề bỏ game. Game tốt, game xấu gì cũng bỏ hết. Nói ủa sao kỳ vậy? Nói game nào cũng chỉ là cái ảo, thế giới ảo và đều làm mất thời gian hết. Nhiều em nó nghiện game nó tới khóc lên khóc xuống, nó nghiện như là nghiện ma túy á. Mà lên chùa khuyên bảo, giải thích, lý luận là cho đến khi các em phải thề là bỏ games cả đời. Lúc đó, cái huynh trưởng đóng vai là cái người nghiện game và cho các em học sinh là người phản biện lại, chống cái việc nghiện game.
[16:12]Mà các em rất là thông minh nha. Huynh trưởng là biện minh rằng, "Thích chơi game, game cũng tốt cái này, game cũng có lợi thế kia." Các em bắt đầu đứng lên phản biện lại, chống lại, nói một lát các huynh trưởng lớn là các sinh viên đại học bí luôn không trả lời nổi và các em thắng luôn, các em chiến thắng. Các em chiến thắng được huynh trưởng xong, chính các em về nhà các em bỏ game luôn không chơi game nữa. Là một thành công rất là lớn. Chứ còn cái game là một loại ma túy mới, một loại ma túy của điện toán, ma túy của tâm hồn, ma túy trong thế giới ảo. Thấy thì không có gì mà giết hết tâm hồn của các em.
[16:47]Hiện nay cũng vậy, đi giết người, hỏi nó tại sao giết người, nó bảo vì ở trong game nó quen giết rồi. Nó nhấn một cái nút là nó đánh nó giết người ta. Từ từ thay đổi tâm hồn nó thành, từ một đứa bé hiền lành tới một đứa bé sẵn sàng giết người. Chỉ vì cái game bắt nó lặp đi lặp lại lặp đi lặp lại cái hành vi giết người một ngày là sáu, bảy tiếng đồng hồ, ngày nào cũng như thế hết, bỗng nhiên giết người trở thành thói quen. Và game đã đào tạo các em trở thành sát thủ. Cho nên ờ để mà bứt các em ra khỏi game ta đòi hỏi cái cái việc mà giáo dục rất là phải có hiệu quả. Rồi như là nói cái việc mà hiếu kính cha mẹ, vâng lời, kính trọng cha mẹ.
[17:32]Nó lớn lên chút xíu cái là nó nghe lời bạn bè nó rủ rê liền. Người mà sinh nó ra, nuôi nó lớn, dạy nó, yêu thương nó vậy, bỗng nhiên nó coi thường. Nên làm sao để các em thấy được cái công ơn cha mẹ mình là trời biển, mà khi mà mỗi khi nói chuyện với cha mẹ, từng lời ăn tiếng nói phải nhỏ nhẹ, phải cung kính, phải tôn trọng, nhiêu đó thôi cũng đã là một sự chuyển biến rất là lớn. Không được cao giọng, lớn giọng với cha mẹ, không được có thái độ nhăn nhó hay xấc xược với cha mẹ. Bây giờ mà ta mở cái phim ra ta xem phim nước ngoài, ta thấy những đứa trẻ bên Tây phương á nó luôn luôn nó gắt gỏng với cha mẹ nó.
[18:12]Mà cái cái lối sống đó ta không gọi đó là một lối văn hóa, đó là một cái lối mà phản văn hóa, đó là một lối sống của Tây phương mà xã hội nó đồng lòng, luật pháp nó cho phép phá hỏng tâm hồn của những đứa bé. Khi đứa bé nói chuyện với cha mẹ nó mà nó không đồng ý cái gì với cha mẹ nó, nạt nộ, nó gắt gỏng. Mấy đứa bé đem qua Việt Nam mình, mình dằn cho vài tháng hết liền. Không, Việt Nam mình cái văn hóa mình nó cao cấp lắm, là con cái phải hiếu kính với cha mẹ. Đó là đạo đức, đó là lương tri. Và thế giới này sau này sao? Phải quay trở lại Á Đông để học cái điều này, học cái điều là con cái phải hiếu kính với cha mẹ.
[18:51]Còn Tây phương mà nó cho phép, nó mở đường cho con cái mà hỗn láo với cha mẹ, sau này Tây phương sẽ sụp đổ. Vì vậy, Việt Nam ta còn cái đạo hiếu, ta phải hết sức giữ gìn để sau này ta cứu ngược lại cả cái thế giới kia. Ta biết cái thế giới Tây phương trước sau gì cũng sụp đổ vì con cái bất hiếu với cha mẹ. Cho nên ở Việt Nam ta, ta ráng giữ cái truyền thống con cái có hiếu với cha mẹ để sau này ta cứu cái thế giới này, để sau này ta cứu cả cái Tây phương đang sụp đổ như thế. Nhưng mà để có thể thực hiện được điều đó thì đúng là nhà trường, xã hội và trong nhà chùa phải thực hiện cho bằng được,
[19:32]phải dạy dỗ, phải thuyết phục được cho các em cho bằng được. Nên cái đạo đức vẫn phải là cái nền, rồi tài năng tính sau. Ví dụ như các em không có tài nhưng mà các em nó sẽ không phá hoại xã hội này vì các em nó có đạo đức. Còn nếu mà nó không có đạo đức, dù nó bất tài nó cũng là người phá hoại, mà nếu nó có tài thì nó còn phá hoại xã hội nhiều hơn nữa. Nên trước hết hãy là đạo đức cái đã. Mà trong nhân quả của đạo Phật, em nào có đạo đức, em đó sẽ học giỏi, đó là nhân quả. Và điều này chúng tôi đã kiểm nghiệm rất nhiều lần. Có cái xóm nọ vậy, có mấy đứa nhỏ nó học rất là tệ, nó học lúc nào cũng trung bình và kém trung bình.
[20:18]Cái cái mấy cái người ở trong xóm đó họ là Phật tử, cái họ kêu mấy em đó tới chùa cho tụng những cái bài nói về đạo đức là bài Lời Khấn Nguyện, rồi nói cho các em đạo đức nghe. Ba tháng sau, bỗng nhiên kết quả là các em trở thành học sinh khá và có em trở nên tiên tiến. Thì mọi người không hiểu nguyên nhân, thì chúng tôi nói rất rõ nguyên nhân là: đạo đức là nhân mà tài năng là quả, có đạo đức rồi các em sẽ từ từ học giỏi. Nên do đó ta cứ xây dựng đạo đức trước, đừng lo ngại, các em sẽ trở nên giỏi giang á. Vừa rồi có một cái người mẹ đau khổ dắt đến chúng tôi một đứa con trai nó đòi bỏ học, mới học tới lớp tám nó đòi bỏ học. Cái chúng tôi mới hỏi:
[21:03]"Tại sao con đòi bỏ học?". Đứa bé nó cúi gầm mặt nó nói: "Con chán học.". Chúng tôi nhìn nó và thấy rõ ràng điều là vì nó học bài không hiểu, nó học kém nên trong lớp nó bị chê, nên nó nó mất tinh thần và nó không muốn học nữa. Và cái mà nó học dở và chúng tôi cũng thấy luôn cái nguyên nhân của nó là gì? Vì nó không có lý tưởng sống, không có đạo đức. Cái nói: "Thôi, thôi được rồi. Con có thể nghỉ lại một năm. Trong một năm này là gia đình cho người kèm lại những căn bản đã mất, nhưng mà quan trọng phải đi chùa, tu tập lại, lạy Phật để cho có phúc, làm những điều công quả trong chùa cho có phúc và có lý tưởng.
[21:47]Con phải nhắc trong đầu con câu này: Con học để sau này lớn lên con giúp đời. Cái câu mà "Ngày nay học tập, ngày mai giúp đời", câu đó mỗi ngày con phải tụng. Vì khi trong tâm mình có cái nguyện vọng, có cái lý tưởng, có cái ước mơ là sẽ giúp đời, tự nhiên học giỏi lên liền vì nó là cái phúc. Còn nếu mà ta không có cái lý tưởng ngày mai giúp đời, tự nhiên ta mất cái phúc, mất cái phúc rồi, học không tiến bộ.". Nên nó có những cái nhân quả chút chút như vậy, nhưng mà làm thay đổi cái tâm hồn và tài năng của một con người. Giờ một đứa một em nó có thể học kém hoặc dở, nhưng mà nếu ta cho các em nó cái đạo đức,
[22:29]biết lạy Phật, biết thương người, biết làm những điều phúc lặt vặt trong làng xóm thôi, biết đi nhặt rác trong xóm thôi, mà thấy cái người nghèo biết lại phụ giúp, là thấy cái người lớn tuổi biết cung kính, ta yên tâm nửa năm sau em nó học giỏi lên liền. Vì sao? Vì đạo đức là nhân mà trí tuệ là quả. Do đó khi mà ta mở cái lớp học từ thiện đạo đức này là ta đừng nghĩ rằng chỉ là dạy đạo đức. Xin thưa, cái lớp học đạo đức này chính là cái lớp dạy tài năng. Em nào đi qua cái lớp học đạo đức này mà thành công rồi, em đó sẽ từ từ học giỏi. Vì sao vậy? Vì cái bộ não của ta nó có một cái cấu trúc trong đó đó.
[23:12]Hễ cái trong đó mà đạo đức nó phát triển rồi thì trí tuệ thông minh nó mở ra, trí tuệ thông minh nó mở ra liền. Cái trí tuệ thông minh nó mở ra rất là lạ, nó làm cho ta giải toán rất là chính xác, làm một câu văn rất là hay, học bài mau thuộc. Và giải toán được nè, làm văn được, học bài mau thuộc là thành học sinh giỏi mất tiêu rồi. Mà để có thể được cái bộ não như vậy là nhờ đạo đức cả. Cái cấu trúc của não nó tự nhiên như vậy. Ví dụ như chúng tôi vậy, hồi nhỏ chúng tôi học tương đối giỏi. Nhìn mặt đây có tin học giỏi không ta? Là ở trường nha, đọc qua bài là thuộc, còn hoặc là ví dụ như học ngoại ngữ, học Anh văn cũng vậy.
[24:01]Cái trên mà ông thầy ổng gọi lên trả bài là dưới này mới bắt đầu liếc vở ra học, mà ổng kêu tới tên mình là thuộc á. Còn những bài học mà từ lớp sáu, lớp bảy về những định lý toán đến giờ này vẫn chưa bao giờ quên. Nếu bây giờ đưa một bài toán từ lớp tám tới chín ra giải, giờ này vẫn giải được, nhớ như in, không có mất cái gì cả. Mà tại sao chúng tôi học giỏi? Giỏi đến nỗi là phải phụ đạo cho các bạn mình. Ngày nay thỉnh thoảng chúng tôi vẫn gặp lại bạn học ngày xưa, mấy đứa bạn nó vẫn nói, nói: "Ngày xưa nhờ có anh Việt phụ đạo giờ mới được vậy..." vân vân vậy. Nhưng chúng tôi thì đi tu, lại không đi theo
[24:35]tiếp con đường sự nghiệp, nhưng rồi đi tu. Mà tại sao học giỏi vậy? Chỉ bởi vì biết có hiếu với cha mẹ, yêu kính cha mẹ mình và hết sức tôn trọng thầy cô. Thấy thầy cô giáo từ xa là đứng lại nghiêm chỉnh, đợi thầy cô giáo đến gần khoanh tay, chắp tay cúi đầu với tất cả lòng yêu thương, tôn trọng thầy cô giáo mình. Dù cái người thầy cô giáo đó chỉ dạy thoáng một tháng thôi, vẫn nhớ ơn suốt đời, trong lòng rất yêu thương, tôn trọng thầy cô giáo của mình. Vì vậy, chúng tôi thấy nơi bản thân mình được cái là có hiếu với cha mẹ, yêu thương cha mẹ, tôn trọng thầy cô thôi mà bộ não mở ra, học khá giỏi.
[25:14]Rồi sau này lớn lên chúng tôi đi tu, chúng tôi cũng đi giảng dạy nơi này, nơi kia cũng được nhiều người thích vì những bài giảng của mình thú vị, hấp dẫn gì đó. Và nguyên nhân tại sao? Cũng vì biết hiếu kính cha mẹ và tôn trọng thầy cô. Và những người học sinh vậy, khi mà chúng tôi dạy dỗ cho nó biết ngồi thiền, biết lễ Phật, các em nó từ từ học giỏi lên hết, nâng trình độ lên hết. Nên do đó, cái lớp học đạo đức sự thật chính là lớp học tài năng. Lớp học tài năng, chứ không phải chúng ta ráng học cho giỏi, không phải chúng ta ráng học bài nhiều rồi chúng ta sẽ giỏi đâu, không phải đâu, mà chính vì chúng ta biết tu dưỡng đạo đức,
[25:55]hiếu kính cha mẹ, tôn trọng thầy cô, tử tế với bạn bè, biết thương người, biết giúp người, biết sống vì cộng đồng, bỗng nhiên trái tim nó mở ra được rồi thì bộ não mở ra luôn, học sẽ rất là giỏi. Cho nên chúng tôi thường kêu gọi các chùa phải cố gắng mở cái lớp đạo đức này mà tập hợp các em lại mỗi tuần dạy một buổi. Mà khi đến học thì phải có cái gì cho các em ăn, chứ đừng học rồi nhịn đói đi về. Nãy chúng tôi quay xuống tôi hỏi: "Các em ngồi đây một lát các em đói có gì ăn không?". Câu trả lời là: "Không.". Và chúng tôi yêu cầu phải xoay xở liền, một lát nữa sau khi tan cái buổi họp này, các em phải có cái gì đưa vào bụng.
[26:40]Không biết nãy giờ có ai chạy lo chưa? Có rồi phải không? Mua cái gì? Mua bánh, rồi. Nhớ nha, lát nữa người lớn không được giành ăn của các em nha. Nếu bánh đem về chỉ được phát cho các em mà thôi. Nha!
[26:57]Vì sao mà ta yêu thương các em học sinh? Vì sao? Bởi vì đó là bản năng tự nhiên của con người. Khi cha mẹ sinh con ra, cha mẹ tự nhiên yêu thương con mình, đó là bản năng. Và cha mẹ tại sao phải chịu cực chịu khổ, làm lụng vất vả để nuôi con mình? Vì tình thương yêu đó trở thành động lực của cuộc sống này. Nhớ vậy, cái tình yêu thương con là bản năng tự nhiên, khỏi cần ai dạy ai, ai cũng yêu thương con trẻ cả. Và chính vì tình yêu thương con trẻ đó mà cha mẹ chịu biết bao nhiêu cực khổ để lo cho con mình, nuôi dạy con mình. Nhưng xin thưa, tình yêu thương cũng là thuốc độc. Ta yêu thương con mình nhiều chừng nào thì ta sẽ làm cho con mình mau hư chừng nấy.
[27:48]Vì tình yêu thương cũng là thuốc độc. Do đó, ta nên yêu thương con mình nhiều hay ít?
[27:58]Đủ liều nha. Nhớ, phải có một liều lượng yêu thương vừa đủ giống như uống thuốc vậy đó. À, mà nếu nói như vậy là
[28:10]nói là cha mẹ mà không yêu thương là không được, vì mà yêu thương là muốn cho con trẻ được hạnh phúc, mà xin thưa, chính vì cha mẹ muốn cho con trẻ hạnh phúc sớm quá, đứa trẻ nó bại liệt luôn, nó tê liệt, lớn lên không làm người được vì nó được yêu thương nhiều quá, được hạnh phúc sớm quá. Nên do đó, cái người cha mẹ mà yêu thương con mình á đừng nghĩ đến cái hạnh phúc con trẻ quá sớm, nó muốn gì được nấy, nói này: "Cái áo này đẹp quá ba mua cho con", đi mua liền. "Cái xe này hay quá mua cho con", mua liền. Hay là: "Con muốn nay muốn đi chơi ở cái khu này", cho đi liền, cho tiền đi liền. Cứ là muốn gì chiều nấy, tức là cho con mình hạnh phúc sớm
[28:49]quá là sau này con mình hư luôn, vất luôn, tê liệt luôn. Chúng ta có xem phim mà kiếm hiệp thấy người ta nhảy một cái lên nóc nhà không? Tụi con có thấy chưa? Coi phim thấy không? Thấy phi thân chưa? Chuyện đó có thật hay giả? Thật. Thầy nghiêm túc trả lời tụi con rằng chuyện đó có thật.
[29:14]Phim thì nó làm bằng kỹ xảo, nhưng mà trong cuộc sống rất nhiều người có khả năng nhảy một cái lên nóc nhà. Mà không phải bên Tàu, ở Việt Nam mình. Nha. Mà ai? Xin thưa, những cái người đặc nhiệm mà Việt Nam ta đào tạo để làm lính á, những lính tình báo, những những lính mà đặc nhiệm đặc biệt á, họ nhúng một cái nhảy lên nóc nhà liền để họ mới chiến đấu được đối với kẻ thù, khả năng đó. Và người ta có cách tập luyện. Mà những người mà tập luyện được như vậy là tập luyện từ rất bé. 9 tuổi là được đưa đi đào tạo, 10 tuổi, 12 tuổi là phải được đào tạo hết. Thì lúc đó các em đào tạo rất vất vả. Tụi con muốn tập cái cách mà để nhúng một cái nhảy lên nóc nhà không, thầy chỉ cho?
[30:00]Rồi, khi mà học thì sau này sư cô Hạnh Hường sẽ dạy tụi con cái cách tập nội công nha, vì nó là cái cách, nó là bí quyết nội công từ ngàn xưa nó truyền lại mà ai thực hành đúng như vậy, sau này nhảy một cái rất là cao. Đánh một đòn ra không ai đỡ nổi hết. Mà để được như vậy, các em phải được tập từ rất nhỏ. Rồi sáng sớm, tờ mờ sớm trời còn lạnh buốt hơi sương, 4 giờ bắt dậy hết. Nghĩa là khi mà tiếng còi báo một cái là phải bật dậy khỏi giường, xếp mùng mền thật nhanh, chạy ra sân. Sân trời lạnh như cắt, mặc cái áo mong manh và bắt đầu tập luyện đúng phương pháp. Tập luôn ba tiếng đồng hồ, tới 7 giờ sáng mới được tắm
[30:41]rửa để ăn ăn ăn sáng, rồi bắt đầu đi học tiếp. Là những đứa trẻ mà nó được đào tạo vất vả như vậy, sau này nó thành những siêu nhân. Nhưng mà siêu nhân khi mà ra trường rồi lại trà trộn trong cuộc sống này giống như những người bình thường, không ai biết. Họ trở thành sống, nhưng mà là gì? Họ là những siêu nhân bình thường. Đụng chuyện họ búng chân một cái nhảy mất tiêu liền, mình không thấy. Ví dụ đi trong rừng sâu vậy mà chiến đấu vậy, nhiều khi phải tháo chạy, họ nhảy một cái qua khỏi những rặng cây biến mất liền. Khả năng đó hoàn toàn có thật và đến bây giờ nhiều người vẫn còn thủ đắc cái khả năng đó, họ được đào tạo rất là tinh vi.
[31:17]Và vẫn đào tạo được nhưng mà phải tập luyện từ nhỏ. Cho nên ta thấy có những người mà khi còn nhỏ họ không được chìu chuộng, không được nuông chiều, không được ăn ngon mặc đẹp, mà phải cực khổ rèn luyện, sau này họ trở thành những cái người nòng cốt để giữ gìn quê hương đất nước. Có những người ta không biết tên biết tuổi đâu, nhưng mà họ thật sự là anh hùng của đất nước này. Vì ngày đêm họ bảo vệ đất nước, cản lại cái sự chống phá của kẻ thù. Họ vô cùng là cao quý mà họ hy sinh cả cái tuổi thơ của mình để để để được đào tạo như vậy. Ban đêm nhiều khi chúng ta ngủ say trong cái giấc nồng, ta ước mơ cao, ta mơ mộng đẹp, nhưng mà những người đó
[32:03]phải vất vả được rèn luyện cực khổ từ thời nhỏ để lớn lên trở thành những chiến sĩ đặc nhiệm trinh sát phi thường. Cho nên cũng vậy, giờ nếu cha mẹ mà cưng chiều con sớm quá, đứa con đó vất. Lớn lên nó bất tài và không thành công. Vì sao vậy? Vì nó hết phúc à. Con người ta sinh ra mình có một cái số phúc nào đó để hưởng, mà cho con mình hưởng phúc sớm quá, lớn lên nó thất bại, nó đau khổ, nó nghèo nàn, bất tài, vô dụng. Và có khi nó trở thành kẻ hư hỏng, phá hoại cái xã hội này. Do đó, khi thương yêu con trẻ, một bậc cha mẹ phải sao? Phải yêu thương đủ liều thôi. Là cho các em tình thương yêu,
[32:48]sự nuôi nấng nhưng mà hết sức là nghiêm khắc dạy dỗ. Thì đó, cái sự mà nghiêm khắc dạy dỗ đó làm cho các em mất đi tuổi thơ một phần. Vì tuổi thơ là gì? Là được đi học, tung tăng với bạn bè, vui chơi, nhảy xuống tắm sông, leo hàng rào hái trộm cây của người ta, vân vân. Đó là tuổi thơ, nhưng mà thả như vậy sau này các em hư. Do đó, cha mẹ phải nghiêm khắc, mà khi nghiêm khắc là các em giống như là mất một phần tuổi thơ, nhưng không sao. Mất một phần tuổi thơ để sau này các em có cả một tương lai sáng lạng. Mà đây là lệ thuộc vào thái độ của cha mẹ. Còn cha mẹ nào khờ dại, nuông chiều, con mình muốn gì cho cái nấy là
[33:35]yên chí đi, con mình sau này vất đi và sẽ trở thành một cái gánh nặng cho xã hội, mối họa cho xã hội và là nỗi đau khổ của gia đình. Nên vì thế, cha mẹ phải quyết liệt, xã hội phải quyết tâm, nhà trường phải nghiêm khắc dạy các em nên người. Và điều đó giống như làm các em mất một phần tuổi thơ. Hiện nay vậy, trên thế giới hay nói tới quyền trẻ em là các em phải được thế này, phải được thế kia. Chính cái quyền trẻ em này là một sự nuông chiều mà được luật pháp bảo kê làm cho các em hư hết. Nên ta hy vọng rằng nhà nước Việt Nam ta không đưa đến cái quyền trẻ em thái quá thành ra một sự bảo kê cho một sự hư hỏng.
[34:23]Luật pháp Việt Nam ta phải khôn ngoan hơn là luật pháp của Tây phương, bảo đảm các em được dạy dỗ để nên người, chứ không phải để cho các em được nuông chiều để hư hỏng. Đó, cái quan điểm của ta là như vậy. Còn cái luật pháp Tây phương coi vậy, họ khôn mà họ lại hổng khôn, họ cạn, cứ lo chìu chuộng bảo vệ cái tuổi thơ sau này tương lai trẻ em mất hết trơn. Lớn lên mà ai đụng chuyện chút xíu là nó giận nó chịu không nổi, bắt đi lính qua đi đánh trận vài cái nó buồn nó tự tử mất tiêu. Nhiều người lính của các nước đó là nước văn minh đó, đánh trận về trầm uất, buồn bã, đau khổ, nhiều người tự tử chết luôn.
[35:02]Còn Việt Nam ta không có nha, đánh trận về thậm chí cụt mất cái chân vẫn vui cười, vẫn anh hùng, vẫn đi lao động, vẫn sản xuất, sống hòa vui với mọi người, tinh thần rất vững. Vì sao vậy? Vì cái người chiến sĩ anh hùng đó thuở nhỏ biết hiếu kính cha mẹ, biết tôn trọng thầy cô. Còn những cái người lính của mấy nước kia nó đi đánh trận về một cái dù nó chưa bị thương thôi, về là nó buồn bã, tự tử, trầm uất, nó căng thẳng. Vì sao vậy? Vì sao mà tinh thần chịu đựng của nó kém quá vậy? Chỉ bởi vì hồi nhỏ nó không biết hiếu kính cha mẹ, không biết tôn trọng thầy cô. Còn Việt Nam ta, ta có cái văn hóa quý giá đó, cho nên người chiến sĩ ta nhiều khi
[35:44]có những người thương binh về cụt tay cụt chân rồi mà nhìn lên gương mặt làm sao? Vẫn rạng rỡ yêu người và yêu đời. Do đó, cái văn hóa quý giá của Việt Nam ta, ta phải bảo tồn, phải giữ gìn. Nhưng mà để dạy cho các em được điều này phải là sự quan tâm của tất cả toàn xã hội mà bây giờ nhà chùa phải vào cuộc. Có một số phẩm chất mà quý hơn vàng bạc, kim cương. Bởi vì cha mẹ cho con vàng, cho bạc, cho nhà lầu, xe hơi không bằng cái những cái phẩm chất mà cha mẹ phải cho các con mình. Chúng ta kể ra một số điều. Thứ nhất là lòng hiếu thảo.
[36:25]Trong một cái xã hội mà con cái hiếu thảo với cha mẹ, còn cái người cha mẹ đó vì đã hiếu thảo với ông bà, đó là một xã hội ổn định, nề nếp, tôn ti, trật tự. Còn nếu trong xã hội ngược lại, cái đứa con nó hỗn láo với cha mẹ, còn cha mẹ nó là trước kia hỗn láo với ông nội bà nội nó, đó là một xã hội rối loạn. Và hiện nay một số nước đang bị cái cái lối sống đó nó phá hoại cái xã hội đó rối loạn hết. Còn ta ta phải giữ cái ổn định này lại là lòng hiếu thảo, hễ con cái là phải hiếu thảo với cha mẹ. Mà cái hiếu thảo này nó có một cái hiệu ứng rất kỳ lạ. Hiệu ứng rất kỳ lạ là thế này: ví dụ như bây giờ bố mẹ giận con,
[37:07]bắt nằm xuống đánh, đánh đau á, rồi con có được quyền giận không? Tụi con à, khi bố mẹ đánh tụi con có giận không? Đứa nào có, lên đây đánh thêm một trận nữa.
[37:22]Rồi nhiều khi bố mẹ giận, quát la, mà nhiều khi la mình trước mặt mọi người, la mình trước mặt mọi người, nhiều khi mình có bạn bè lại chơi hoặc là có dì, cô, cậu của làng xóm, mình làm hư cái việc gì đó, cái bố quát lên: "Sao mày hư thế?", ha, mà la mình trước mặt mọi người, mình có được giận không? Đứa nào mà nói có, một lát lên... rình... đánh thêm vài roi nữa. Cái đạo lý của Việt Nam ta là thế này: cha mẹ có mắng chửi, có đánh đập, đau, không được giận. Và điều này nó ngược lại với quy luật tự nhiên của tâm lý. Cái tâm lý của con người và của con vật, khi bị đánh đau thì thì sao? Tức giận.
[38:09]Đó là quy luật tự nhiên, bị đánh đau thì tức giận. Nhưng mà cái đạo lý hiếu thảo của Việt Nam đã bẻ gãy cái quy luật đó: bị cha mẹ đánh đau, không được giận. Và nó tạo nên một kết quả gì? Nó tạo nên một kết quả kỳ diệu trong tâm hồn đứa bé đó. Đứa bé đó sau này lớn lên, sống với cuộc đời, gặp nhiều nghịch cảnh trái ngang, lòng nó bình thản, an vui, đầy bản lĩnh để đi tới, không sợ điều gì nữa trên đời. Đi vào chiến trận, qua chiến tranh, vào lúc khó nhọc, lòng bình thản, an vui, mạnh mẽ, phi thường. Vì sao vậy? Vì từ nhỏ nó được cái đạo hiếu trang bị cho nó một cái bản lĩnh kỳ lạ: cha mẹ đánh đau, không giận.
[38:53]Cho nên sau này bước vào cuộc đời bình thản, không có ai có thể làm cho nó trầm uất, đau khổ, căng thẳng, chán nản hết. Còn nếu từ nhỏ mà cha mẹ đánh mà giận, ta yên trí một điều: đứa đó lớn lên làm gì cũng không được hết, chỉ cần ai chửi một câu thôi là nó nhảy xuống sông nó tự tử liền. Còn đứa bé vậy, từ nhỏ cha mẹ quát tháo, la lối, rồi đó đánh đau mà không giận, sau này lớn lên nó có thể là đi vào làn tên mũi đạn, đi vào những nơi nguy hiểm nhất để giữ gìn cái đất nước này, nó sẽ trở thành một anh hùng. Nên do đó, cái đạo hiếu là một cái phẩm chất quý hơn cả vàng bạc, cả kim cương. Rồi cái lý tưởng yêu nước, cái lý tưởng này nó
[39:37]cũng quý hơn cả vàng bạc và kim cương nữa. Vì sao vậy? Vì cái lòng yêu nước là một tình cảm cực kỳ cao quý. Mà nếu nó đã đặt vào trong trái tim của đứa bé rồi thì cái đứa bé này nó có cục vàng ở trong bụng nó, ở trong tim nó. Cái lý tưởng yêu nước đó sẽ soi sáng nó, sẽ dẫn đường cho nó trong học tập, trong làm việc, trong trong cuộc sống này. Nó yêu thương được cả đất nước này, nó làm cái gì nó cũng nghĩ là phải làm cho đất nước của mình. Tụi con có yêu nước không? Mấy tuổi thì tụi con bắt đầu yêu nước?
[40:18]Mấy tuổi thì bắt đầu yêu? Không biết, thầy không biết, nhưng mà thầy bắt đầu 10 tuổi thầy yêu nước. Bắt đầu lòng thầy yêu nước tha thiết, mà lúc thầy còn nhỏ thầy sống trong miền Nam là đất nước đang bị chia cắt, mà thầy yêu thiết tha cái quê hương của mình, cứ mong một ngày hòa bình sẽ về thăm quê hương miền Bắc, và biết rằng miền Bắc đó là quê hương của mình đó, nhưng mà lúc đó là đất nước bị cách trở, không làm gì được. Mà khi trong lòng mình đã có cái tình yêu nước rồi, mình ráng học, ráng học cho giỏi, ráng làm, ráng làm cho tốt, vì cái việc mình làm, việc mình học là không còn cho cá nhân của mình
[40:58]nữa, mà cho quê hương này, cho đất nước này. Cái động lực nó lớn hơn rất nhiều lần khi mà ta đi làm cho riêng gia đình mình. Ví dụ như vì gia đình mình, ta chịu cực chịu khổ thì có chịu cực chịu khổ đó, nhưng mà nếu vì đất nước của mình, ta sẵn sàng hy sinh cả thân mạng của mình cho Tổ quốc thân yêu. Nên nếu mà tụi con có được cái lòng yêu nước trong trái tim mình thì hãy tin rằng tụi con đã có vàng, có bạc, có kim cương trong trái tim của mình, nó quý hơn những điều đó rất là nhiều. Nhưng mà để có thể có tình yêu nước này thì đòi hỏi sự truyền lửa từ thế hệ cha mẹ xuống con cái, từ thầy cô đến với với học sinh.
[41:41]Và cả thầy tu cũng vậy. Quý thầy, quý cô tuy đã đi tu rồi nhưng vẫn phải là những người mà rừng rực tình yêu nước, và truyền đạt cái tình yêu nước đó lại cho đệ tử, cho tín đồ của mình. Vì tình yêu nước là một cái vốn quý. Ai không có tình yêu nước là người đó làm sao? Quê hương nếu ai không hiểu sẽ không lớn nổi thành người. Như vậy ha! Rồi một cái nữa, một cái phẩm chất nữa cũng quý hơn cả vàng bạc, kim cương, đó là phong cách lễ độ, khiêm hạ. Phong cách lễ độ, khiêm hạ là sao? Ví dụ khi nói chuyện với người lớn, ta biết vâng, biết dạ, mà trong từng ánh mắt, trong cái thái độ luôn luôn bày tỏ sự kính trọng người lớn.
[42:30]Cái văn hóa này quý hơn vàng, hơn bạc. Chỉ cần với người lớn mà ta có một ý nghĩ coi thường, bất kính thôi, tâm hồn ta đã bắt đầu hư hỏng rồi. Cho nên phải học làm sao, phải tập làm sao, phải dặn lòng mình cách nào mà với người lớn, nhất là các cụ già ở trong làng, trong thôn vậy, ta phải yêu quý các cụ, nâng niu các cụ, trân trọng các cụ như là những bảo vật của cuộc sống này.
[43:00]Phải tập được cái tâm như vậy. Mỗi khi tụi con đi ra ngoài đường, tụi con thấy các bác già lớn và hiểu rằng đây là những bảo vật của thôn, của làng của mình. Phải trân trọng vậy. Vì sao vậy? Vì những người này đã đi qua cả một cuộc đời rất dài, đã cống hiến rất nhiều cho đất nước này, cho quê hương này, cho cuộc sống này. Dù bây giờ có khi cái vị già cả đó không giàu, không sang, không có gì đặc biệt, nhưng mà cái tuổi đời đặt lên vai đã trở thành điều quý giá. Mỗi khi nói chuyện với các vị đó phải hết sức là trân trọng, phải dạ thưa, lễ độ, từng cái ánh mắt, từng cái cử chỉ đều bày tỏ sự kính trọng.
[43:43]Mà nếu ai đạt được cái phẩm chất này là người này trong tim có vàng, có bạc, có kim cương, mà quý hơn nữa chứ không phải như vậy. Nên do đó, cái lớp học đạo đức của ta phải thành tựu được cái cái nhân cách này cho các em, tập cho các em biết dạ, biết thưa, biết vâng lời để làm chi? Để ta chống lại những đứa trẻ bên trời Tây kia. Ở bên nửa trái đất, nửa vòng trái đất bên kia đang có một lớp trẻ xấc xược, coi thường người lớn. Mà cái những cái điều đó nếu ta không ngăn chặn nó sẽ tràn qua tới Việt Nam ta, nó xâm chiếm Việt Nam ta. Lần này nó không xâm chiếm bằng quân đội, mà lần này nó xâm chiếm bằng cái
[44:21]sự hỗn láo đó, bằng cái lối sống hỗn láo của nó đối với người lớn. Để chống lại cái đám trẻ mà xấc xược bên đó, bên đây trẻ em Việt Nam phải được trang bị cái phong cách lễ độ, khiêm hạ, phải biết lễ phép. Tụi con phải giữ gìn cho thế giới này, phải cứu cái thế giới này tương lai bằng cái gì? Bằng cái nhân cách lễ phép, khiêm hạ. Bây giờ thầy nói tụi con chưa hiểu, nói làm sao mà tụi con chỉ biết vâng dạ, biết ngoan ngoãn, biết lễ độ, kính trọng người lớn mà gọi là cứu thế giới? 30 năm sau tụi con sẽ thấy. 30 năm sau, khi mà thế giới này nó khủng hoảng hơn, lý do là vì những cái lớp trẻ nó hỗn láo lớn lên nó quậy
[45:03]cái thế giới này, thì chính tụi con là những người ngày hôm nay mà biết kính trọng người lớn, biết lễ phép với người lớn, tụi con mới chống lại được cái lớp trẻ hư hỏng đó để giữ gìn cái thế giới này cho tốt đẹp. Bây giờ tụi con có thể chưa hiểu hết, chưa hình dung ra hết cái điều mà thầy vừa nói là cái sự lễ phép của tụi con cứu cái thế giới mai sau, nhưng mà sau này tụi con sẽ hiểu. Lúc đó thầy đã chết rồi, các cụ đây cũng đã chết hết rồi, tụi con đứng lên giữ gìn thế giới này mới thấy rằng là ngày xưa bố mẹ mình dạy, thầy cô mình dạy, quý thầy, quý cô ở trong chùa dạy mình sự lễ phép, đúng là chính những cái phẩm chất đó làm cho tụi con giữ gìn,
[45:44]cứu được cái thế giới này không bị hỗn loạn, rối loạn và bất an. Điều đó quan trọng vô cùng nha. Rồi thế này: Cái lòng vị tha nó quý hơn vàng, hơn bạc. Vì con người ta nó có cái bản năng tự nhiên là sự ích kỷ, sống chỉ lo cho mình, chỉ biết cho mình thôi, và chính cái sự ích kỷ đó làm cho cuộc đời này đau khổ. Mình day dứt, mình dằn vặt vì mình, và mình làm khổ người khác vì mình sống ích kỷ chỉ biết cho bản thân mình. Bây giờ nếu mà tụi con trang bị được cái lòng vị tha, sống để sống vì người, sống cho người khác, nghĩa là mình yêu thương bạn bè, mình tử tế bạn bè bên cạnh mình, mình sống cho cộng đồng, xóm làng của mình,
[46:32]lớn lên mình chút mình sống cho đất nước này, mình sống cho thế giới này thì cái đó nó quý hơn cả vàng, cả bạc. Trên thế giới này nếu được nhiều con người mà có lòng vị tha, thế giới này sẽ hòa bình, sẽ hạnh phúc. Còn nếu trên thế giới này mà nhiều người ích kỷ, thế giới này sẽ khổ đau, hỗn loạn, chiến tranh. Nên vì vậy, cứ từng người tụi con mà có được lòng vị tha là từng viên gạch xây dựng thế giới này tốt đẹp. Do đó là trong những tháng ngày sắp tới, Sư cô Hạnh Thường và những vị giáo thọ phải dạy làm sao trang bị để tụi con có được cái lòng vị tha bước vào cuộc đời này, đem những bông hoa tươi thắm,
[47:16]tình yêu thương, sự tử tế chan rải trên khắp nẻo đường khi mình bước chân qua. Rồi một cái phẩm chất quý giá nữa là cái thông minh, trí tuệ. Con người ta, cuối cùng rồi cái thông minh trí tuệ là quan trọng, hơn thua nhau là thông minh, trí tuệ. Ta tại sao bây giờ cái gì mình xài cũng là của Tây phương chế ra? Cái micrô thầy đang cầm nè, cái sản phẩm này từ bên Tây phương, kỹ thuật Tây phương phát minh. Cái loa phát ra tụi con nghe, kỹ thuật này của Tây phương phát minh. Cái máy camera đang quay này của Tây phương, cái điện thoại tụi con đang cầm là của Tây phương. Và thầy cũng tiết lộ áo thầy mặc mua từ bên Tây về, có ai tặng không biết nữa.
[48:00]Cái đồng hồ thầy đeo này cũng phát minh của bên Tây. Và họ họ thông minh để họ sáng tạo ra nhiều cái kỹ thuật cho thế giới này, rồi Việt Nam ta chỉ việc mua xài. Và mình lấy tiền đâu mình mua? Mình đi trồng lúa, bán lúa lấy tiền mình mua kỹ thuật này. Tụi con có thấy buồn không? Và sau này tụi con phải làm sao? Tụi con chế tạo lại cái gì tặng lại cho thế giới. Sau này tụi con phải phát minh ra những gì vĩ đại, ví dụ tụi con phải chế tạo ra dĩa bay. Máy bay là cả thế giới chế được hết rồi, mai mốt tụi con chế tạo ra dĩa bay. Hoặc tụi con chế tạo một cái buồng mà ví dụ tụi con muốn đi vào trong Sài Gòn, tụi con bước vào cái buồng đó đóng cửa lại
[48:41]nhấn nút cái biến mất, cái tụi con hiện ra cái buồng ở Sài Gòn, mở cửa đi ra lại tới Sài Gòn, khỏi cần đi máy bay. Tụi con phải chế tạo những cái gì mà thế giới chưa có, người ta hỏi: "Chi vậy?", nói: "Để tôi đền ơn cái thế giới này". Tại vì bao nhiêu năm qua, người Việt Nam chúng tôi toàn xài những cái kỹ thuật mà của Tây phương, của thế giới phát minh. Bây giờ chúng tôi phát minh lại những kỹ thuật độc đáo để tặng lại cho thế giới, như vậy. Là ví dụ như là một cái người mà bị thương, bị xe cán qua một cái nát hết hai cái chân, thì tụi con có cái cách tụi con lớn lên tụi con làm bác sĩ, làm khoa học, tụi con cấy một cái tế bào nào đó cái chân từ từ
[49:22]nó mọc ra lại, cưa chân đó bỏ, cấy vô từ từ mọc mọc mọc mọc dài dài ra, ló ra ngón tay, ngón chân rồi có móng có đồ đàng hoàng, bình thường lại. Được không? Chế được không à? Nếu tụi con nói được cái thầy xỉu liền bây giờ đó. Nhưng mà thế này, để hiểu một điều thế này là ta sống trên đời này ta phải có trí tuệ, có thông minh để học hỏi và sáng tạo làm việc và phụng sự. Cái quan trọng, cái tài năng của ta là để phụng sự đời, chứ không phải để tìm cái lợi cho mình. Đó, nãy giờ ta nói điều gì? Nãy giờ ta nói rằng là cái đạo đức là cái lòng vị tha, mà ta nói mục tiêu sống cuộc đời cái này là gì? Là phụng sự.
[50:10]Ở trong cái lớp hè ở trong chùa, mỗi ngày thầy đều cho buộc các em học sinh phải hô ba cái khẩu hiệu: Khi thầy hỏi là: "Tu nghĩa là gì?", các em phải la cho lớn lên là: "Diệt trừ bản ngã", tức là diệt trừ cái tôi của mình đó để có thể sống vị tha. Câu hỏi thứ hai, cái người huynh trưởng hỏi: "Sống nghĩa là gì?", các em la to lên là: "Phụng sự mọi người". Câu hỏi thứ ba: "Khi Tổ quốc bị xâm phạm thì sao?", các em la lớn lên là: "Cả nước đứng lên". Ngày nào cũng phải hô to như vậy để cho các em gì? Hiểu đó là con đường mình phải đi. Bây giờ, thầy mời tụi con đứng lên hết.
[50:58]Thầy hỏi câu thứ nhất nha: "Tu nghĩa là gì?" thì tụi con la lên là: "Diệt trừ bản ngã" nha. Rồi, bị thực tập một cái nào. "Tu nghĩa là gì?" - "Diệt trừ bản ngã." Tụi con nói mà những nhà tường này chưa rung đinh. Tụi con phải la làm sao tường nó rung đinh nhở, làm lại nha. "Tu nghĩa là gì?" - "Diệt trừ bản ngã." Tàm tạm được. Và câu hỏi thứ hai: "Sống nghĩa là gì?" tụi con sẽ la lên là: "Phụng sự mọi người", nghe không? "Sống nghĩa là gì?" - "Phụng sự mọi người." Nghe bên mấy cái phòng kia nghe nó vang tiếng lại, rần rần được rồi đó nha. Câu hỏi thứ ba: "Khi Tổ quốc bị xâm phạm thì sao?" thì tụi con phải trả lời là:
[51:43]"Cả nước đứng lên", nghe không? "Khi Tổ quốc bị xâm phạm thì sao?" - "Cả nước đứng lên." Rồi, tốt. Chưa, đứng đó! Làm lại một lần nữa, bởi vì trong suốt khóa học này, khóa học đạo đức này tụi con phải luôn luôn phải hô ba khẩu hiệu này. Bây giờ thầy hỏi lại từng câu tụi con phải tự trả lời, nghe không? "Tu nghĩa là gì?" - "Diệt trừ bản ngã." Lần này yếu quá. "Tu nghĩa là gì?" - "Diệt trừ bản ngã." Rồi.
[52:15]"Sống nghĩa là gì?" - "Phụng sự mọi người." Quên rồi nên xìu lơ, làm lại. "Sống nghĩa là gì?" - "Phụng sự mọi người." "Khi Tổ quốc bị xâm phạm thì sao?" - "Cả nước đứng lên." Tốt lắm, cảm ơn tụi con, ngồi xuống. Tụi con đói chưa? Có đứa chưa, đứa rồi.
[52:41]Nhưng mà để dạy cho các em thành cái người tốt thì cái người dạy phải làm sao? Phải tốt trước á. Phải không? Nên ví dụ mình muốn cho con mình trở thành người đạo đức thì các bậc cha mẹ làm ơn phải vô chùa tu trước, phải tới lui chùa tụng kinh, lễ Phật, tu dưỡng, diệt trừ bản ngã, sống cái phụng sự thì ta mới dạy được các con của mình. Ta mới biết con mình sai chỗ nào để mà mà nhắc nhở kịp. Thầy cô giáo cũng vậy, phải đi chùa, vào chùa lễ Phật, tụng kinh, ngồi thiền. Lúc đó, ta biết được cái sai của mình rồi thì con em mình sai chỗ nào ta biết ta nhắc liền. Nên vì vậy, cái người lớn phải tu dưỡng trước, người lớn cũng phải làm sao?
[53:27]Phải diệt trừ bản ngã, phải sống vì mọi người và sẵn sàng đứng lên vì Tổ quốc, phải không ạ? Thì sau này ta mới dạy cho con em mình được, nên buộc người lớn phải hoàn thiện chính mình từng ngày. Mà người lớn đã hoàn thiện xong chưa? Xong chưa? Đúng, chưa. Tới chết ta vẫn chưa xong, vì sao vậy? Vì con đường mà xây dựng đạo đức hoàn thiện con người mình là con đường của nhiều kiếp, chứ không phải chỉ một kiếp sống này mà đủ. Ta đầu thai lên lần sau ta cũng phải tu dưỡng tiếp tục nữa. Nên người lớn phải tu dưỡng trước ta mới dạy được cho các em trong cái lớp học này. Cả xã hội phải tu dưỡng trước
[54:09]rồi cả thế hệ đàn em, con cháu mình mới đi theo được, nhớ như vậy. Hôm nay, ta khai giảng cái lớp học đạo đức cho các em, nhưng sự thực cũng là khai giảng cái lớp học đạo đức cho tâm hồn của mình, cũng là trách nhiệm của mình phải làm sao? Phải hết sức là là tu dưỡng, tu tập, tu luyện, phải đến chùa, lễ Phật, tụng kinh, ngồi thiền và sống trong cuộc đời này phải sống một cuộc đời thanh bay, đẹp đẽ, tử tế, vị tha để chi? Để mới dạy được cho con em mình. Cho nên hôm nay nãy giờ ta nhắc nhở đạo đức cho trẻ, nhưng sự thực hôm nay cũng là ngày khai giảng lớp đạo đức cho người lớn của chúng ta luôn.
[54:50]Tâm hồn chúng ta cũng phải mở ra một lớp học đạo đức và ta phải luôn luôn đi trước các em một bước về đạo đức thì ta mới dạy cho các em được nha. Thấy các em như vậy, chính mình cũng phải làm trước, phải gương mẫu trước, phải tu dưỡng trước như vậy. Thường thường khi trẻ em đến năm mười mấy tuổi là bắt đầu bướng, ít nghe lời cha mẹ, có đúng không tụi con?
[55:15]Vì sao bớt nghe lời cha mẹ? Vì có một cái nguồn khác dụ dỗ, rủ rê ta. Ai? Bạn bè nha. Lúc đó cái mối quan hệ với bạn bè nó hấp dẫn, thú vị, nó vui vẻ và làm cho ta thấy thích, ta hướng về. Còn khi còn bé ta còn bị lệ thuộc bố mẹ nên bố mẹ nói gì ta dễ vâng lời, nhưng đến khi có bạn bè nó nói những điều hấp dẫn quá ta chạy theo nó. Nó rủ ta hút thuốc, nó rủ ta chơi game, nó rủ ta đi tắm sông, nó rủ ta đi hái trộm trái cây, vân vân, thú vị quá ta đi theo, lần lần ta hỏng cuộc đời ta luôn. Nên cái bạn bè rủ rê là một điều tai hại lớn. Nên cái bản lĩnh của trẻ là gì? Là khi chơi với bạn, ta phải biết bạn này tốt hay xấu.
[56:08]Bản lĩnh của trẻ là gì khi chơi với bạn là gì? Là biết cảm hóa được bạn xấu. Và trong chương trình dạy đạo đức cho trẻ này phải có mấy bài là cảm hóa bạn xấu, là hễ bạn ta hư ta không bỏ nó. Vì nếu ta không chơi với nó nữa, ta bỏ nó, nó hư luôn, nó đi vào cuộc đời đen tối luôn. Do đó, khi phát hiện ra có đứa bạn nào bắt đầu có dấu hiệu hư là cả lớp phải quyết tâm cảm hóa bạn đó trở lại, không cho nó trôi luôn vào bóng tối. Ví dụ thấy nó có dấu hiệu ăn cắp, phải đấu tranh, khuyên bảo cho đến khi nào bạn mình dứt cái bỏ cái tật ăn cắp. Hoặc là thấy đứa bạn mình mà nó nó ham vui, có dấu hiệu là nó sẽ chơi với những đám nghiện ma túy thì ta phải
[56:51]lôi kéo, phải cảm hóa, phải khuyên bảo đến khi nào mà nó phải cắt bỏ những mối quan hệ xấu để nó quay lại nhà trường, quay về với gia đình. Tức là cái khả năng cảm hóa bạn xấu là một cái khả năng, một bản lĩnh rất quan trọng của trẻ mà lớp học này phải trang bị cho các em nha. Còn nhiều điều rất là thú vị, có ích lợi cho nơi cái lớp học đạo đức này thì thầy mong rằng các Phật tử trong đạo tràng, những người mà phụ tiếp với cô Hạnh Thường để dạy cho các em phải nắm vững để mà làm sao cho lớp học được thành công. Dạy phải hấp dẫn, phải vui chứ không được cứ nói đều đều, nhàm chán mà bắt các em nó ngồi nghe không có được ạ, phải hỏi, phải đáp.
[57:33]Và riêng cô Hạnh Thường phải đi vận động, phải xin tiền để làm sao mỗi buổi học vậy phải cho các em ăn một cái gì đó. Nha, vì tuổi này là tuổi ăn, tuổi lớn mà, chứ không có giống như người lớn mà ngồi nghe xong rồi đi về nhà mình ăn cơm, không có, đến chùa phải được ăn một cái gì đó. Thầy đề nghị ý này tụi con có đồng ý không ạ? À, ý này là hấp dẫn nhất, nãy giờ nói gì cũng không bằng cái này. Rồi trong cái rèn luyện này đó, nó có một cái quan trọng là vượt khó, rèn luyện vượt gian khổ, là cái lớp học ta phải tạo ra những cái tình huống khó khăn để bắt các em phải vượt qua. Các em phải vượt qua nhiều cái tình huống khó khăn để rèn
[58:11]luyện ý chí, rèn luyện nghị lực và rèn luyện trí tuệ. Phải vượt qua khó khăn, ví dụ như là ta lập ra rất nhiều chướng ngại vật ở trong làng trong xóm là bắt các em phải đi vượt qua, phải giúp cái người nào đó, phải suy nghĩ một điều thiện gì đó, phải làm cho bằng được mà trong lúc đó mình không có gì cả. Các em phải tự xoay xở thế nào để làm được nhiều điều tốt rồi báo cáo lại. Đó là tập cho các em vượt khó, vượt gian khổ để làm thành những điều tốt, là lớp học phải mở ra những cái thách thức như vậy chứ không phải chỉ lớp học mà cứ ngồi nghe mà nói không nha. Nhưng mà rồi đỉnh cao của đạo đức là gì?
[58:48]Là thiền định. Các em phải được học thiền từ bây giờ, phải tĩnh tâm từ bây giờ. Khi các em học thiền mà tĩnh tâm được, các em trong học tập sẽ rất là tập trung và tự nhiên trí tuệ mở ra. Trí tuệ mở ra là sao? Làm cho các em học giỏi vượt bực lên. Biết ngồi thiền học sẽ giỏi. Như Thầy kể một cái chuyện của Thầy đó, hồi lúc Thầy đi học cái đến lúc đang học nửa chừng cái Thầy nhận được cái giáo lý về thiền, thì tối đến Thầy âm thầm Thầy ngồi thiền, bắt đầu Thầy thấy lạ một cái bỗng nhiên mình thông minh vượt bực hơn lúc trước nữa. Như ông thầy ổng giảng câu trước mình biết câu thứ hai ổng sắp nói cái gì, ổng nói nửa câu mình đoán nửa câu còn
[59:33]lại ổng sắp nói cái gì, cứ biết trước biết trước như vậy, học cực kỳ thông minh, cho nên chưa, nghĩa là phải nói là ông thầy thường là ông thầy giảng xong mình mới hiểu, nhiều khi chưa hiểu bắt ổng giảng lại, còn ở đây ông thầy ổng nói câu trước mình biết câu sau, tức là nắm được vấn đề trước khi ông thầy dạy luôn. Còn khi làm toán thì ổng thầy ổng cho ra 50 bài toán, bạn mình mới giải được một bài thì mình giải sạch 50 bài luôn. Nhanh như vậy đó, thông minh đến cực độ như vậy là do thiền định. Cho nên vì vậy là sư cô Hạnh Thuần phải tập cho các em ngồi thiền đúng phương pháp. Và cha mẹ ở nhà cũng vậy, phải kèm cho các con em mình phải
[1:00:09]ngồi thiền đều đặn mỗi buổi tối, lòng nó lắng được thanh tịnh, đạo đức nó phát sinh và trí tuệ phát sinh. Nên cái ngồi thiền rất là quan trọng. Còn những đạo lý khác như là luật nhân quả thì buộc là các em phải nắm được rồi nha. Thôi thì hôm nay vậy, trước sự có mặt của chư Tôn đức, của Ni trưởng Đàm Chính, các ni sư, quý thầy, quý cô, có các bậc các vị cán bộ ở các cấp về đây để chứng minh cho cái buổi học đạo đức này, các Phật tử lớn về đây quan tâm đến cái lớp học đạo đức này, thì ta mong rằng toàn xã hội cố gắng mà chung tay góp sức để cho cái lớp học này được thành công. Hồi nãy Thầy có nói một điều là mỗi buổi mà các
[1:00:53]em học các em đều phải được ăn một cái gì. Cái này Thầy không có nói đùa đâu nha. Nó là điều thực tế, có thực mới vực được đạo. Và ai bỏ tiền ra mua cho các em ăn? Ai? Ai xuất tiền ra mua thức ăn cho các em ăn mỗi khi các em đến học đạo đức? Ai? Câu gì hỏi cũng có người trả lời, riêng câu này hỏi mọi người im lặng đáng sợ.
[1:01:21]Ai? Toàn bộ những người lớn này nha. Gom tiền lại lập cái quỹ của cái lớp học này nha, để làm sao mà mỗi khi các em đến học đều phải có cái gì bỏ trong bụng nha. Đồng ý không? Hay im lặng đáng sợ tiếp? Nha! Báo cáo cho Thầy, tụi con đi học mà nếu không có gì bỏ vô bụng, gọi điện thoại cho Thầy nha. Thầy sẽ bay ra ngay và đi tìm từng người này để hỏi tại sao nha. Làm sao các em học sinh yêu thương của Thầy như vậy, các cháu học sinh mà Thầy yêu quý như vậy, các em đến học mà không cho ăn cái gì nha, Thầy bắt phạt hết, bắt phạt quỳ nhang hết nha. Thôi bây giờ thì trời cũng đã chiều, sương đã xuống nhiều và thời
[1:02:09]tiết cũng lạnh hơn, các cái bánh cùng kia mọi người đang khiêng gọi mời hấp dẫn, ta không thể ngồi đứng đây mà mà nói mãi được. Thì thôi thì Thầy xin cảm ơn tất cả các vị và cũng chúc cho tụi con sẽ được học thành công cái lớp đạo đức này nha. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Thay mặt ban tổ chức, chương trình tiếp theo là tặng hoa thầy Thượng tọa Thích Chân Quang. Chúng tôi xin trân trọng giới thiệu ông Chu Quang Hảo, Phó ban Tôn giáo tỉnh Bắc Ninh có hoa dâng Thượng tọa. Xin mời!
[1:02:52]Ban tổ chức xin trân trọng giới thiệu thầy Thích Đàm Chính, Phó Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Bắc Ninh có hoa dâng Thượng tọa. Xin mời thầy!
[1:03:14]Ni trưởng có cái bao thơ bí mật kèm vô, đây là điều nguy hiểm. Nên nên Thầy xin tặng cái bao thơ này của ni sư lại coi như là tình yêu thương đối với tụi con, đưa vào quỹ để khi các em đi học mua bánh cho các em ăn. Nha. Đây là quan trọng lắm, cái này mới quan trọng.
[1:03:43]Ban tổ chức xin trân trọng giới thiệu ông Phạm Văn Khay, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã An Thịnh có hoa dâng tặng Thượng tọa. Xin mời!
[1:04:07]Kính bạch Thượng tọa, kính thưa các vị đại biểu, các vị khách quý cùng toàn thể nhân dân và các cháu học sinh. Qua thời gian chương trình làm việc đã đạt kết quả viên mãn, ban tổ chức xin chân thành cảm ơn sự quan tâm của chính quyền địa phương, cảm ơn Thượng tọa Thích Chân Quang và các đại đức, tăng ni, các đạo tràng, các đại biểu và toàn thể nhân dân đã đến dự. Cảm ơn thầy cô giáo trường trung học cơ sở An Thịnh đã tạo điều kiện thuận lợi cho chương trình buổi lễ thành công tốt đẹp. Chúc các quý vị và toàn thể nhân dân mạnh khỏe, hạnh phúc, thượng lộ bình an. Xin chân thành cảm ơn!