[0:11]Hôm nay nhân chúng ta về đây hưởng cái giao thừa năm Tân Tỵ, cũng thuộc về năm 2001. Thì trước hết á, thầy cảm ơn quý Phật tử đã vì thương chùa mà dám bỏ cả việc của gia đình, dám hưởng cái không khí đầm ấm thiêng liêng của gia đình để lên đây mà vui với thầy, với đại chúng, làm cho cái chùa thêm phần ấm cúng, thầy hết sức là cảm ơn cái điều đó. Ừm, thì chúng ta thấy ngày Tết ở dưới đồng bằng, ở thành phố náo nhiệt, thì ai mà dám bỏ lên đây thì thật là cái lòng đối với đạo cũng mạnh lắm, chứ cũng không phải là không. Thầy nhớ cái năm mà thầy đi tu cũng vậy, năm đó thầy cũng giao thừa ở trong chùa, rồi trong năm đó đi luôn á, cũng cái điềm.
[1:14]Thì hôm nay giao thừa năm Tân Tỵ thì nói về cái đề tài là: "Kiếp người".
[1:24]Năm nay có cái mốc đặc biệt, sở dĩ thầy nói về đề tài này vì cái ý nghĩa đặc biệt của cái năm nay là hồi nhỏ thầy nhớ có lần thầy nghe cái bài hát "Năm 2000 năm tôi trở về trên cuộc đời này" đó. Không biết ai mà sống đời xưa có nhớ bài này, vãng Huệ có nhớ không? Ừm, thì lúc mà hồi nhỏ nghe cái tên không hiểu, mới chạy qua hỏi ông hàng xóm là ông thầy giáo, ổng mới nói "Năm 2000 năm là cái năm mà tụi bây bốn mươi mấy tuổi đấy chứ đâu". Ừm, lúc đó thầy còn nhớ vậy. Thì cũng là cũng khiến là năm nay chúng ta có mặt ở đây là phải 1000 năm mới có một cái dịp là chúng ta đi qua cái giao thời của hai cái thiên niên kỷ.
[2:07]Cái giao thời giữa hai thế kỷ thì coi vậy chứ nó dễ, ví dụ cái người mà sinh ra lừng khừng ở giữa thế kỷ thì thế nào cũng lọt qua một thế kỷ sau. Nhưng mà đợi 1000 năm thì mới có một lần như thế này. Và chúng ta là những người hân hạnh, chúng ta có mặt trên Trái Đất khi mà cái Trái Đất nó đi qua cái một cái 1000 năm mới, tức là một thiên niên kỷ mới. Nhưng mà đó là chúng ta nghĩ đó như là một cái là lạ, vui vui, như một cái vinh dự, nhưng nếu mình giật mình nhìn lại thì chúng ta phải thấy là có nhiều điều để ưu tư chính vì chúng ta đi qua 1000 năm mới mà làm cho chúng ta ưu tư nhiều lắm. Năm ngoái à giao thừa năm 2000,
[2:54]thầy giảng cái đề tài mà "Đạo Phật thiên niên kỷ mới" là ngày nào? Giao thừa hay là qua ngày Tết?
[3:02]Ngày 24 ngày Giáng sinh phải không? À. Là cũng là cái chúng ta ưu tư về Phật pháp cho 1000 năm mới. Thì hôm nay vậy, nó cũng còn cái hơi mà năm nay mới chính thức là năm đầu tiên của 1000 năm mới, của một thế kỷ mới. Cho nên chúng ta cũng có cái ưu tư về nó. Và chính vì cái ưu tư về cái thời gian như vậy, chúng ta cũng ngậm ngùi, cũng khắc khoải nghĩ những điều gì mình đã đi qua và những điều gì chúng ta sẽ làm sắp tới. Thật ra chúng ta là đệ tử Phật thì ai cũng tin có luân hồi, có tái sinh, nghĩa là chúng ta đã từng luân hồi rất nhiều kiếp, rất nhiều kiếp xưa. Và nếu chúng ta không biết tu thì sắp tới tiếp tục luân hồi nữa.
[3:52]Ví dụ như cách đây 3000 năm, nếu chúng ta lui lại cách đây 3000 năm, thời đó là chúng ta làm cái gì đó mình không biết, nhưng mình không thể nào ngờ là 3000 năm sau là mình vẫn tiếp tục là con người trôi lăn, chỉ có bây giờ biết đạo hơn một chút, không ngờ. Hoặc có người cách đây 2000 năm là vinh quang tột đỉnh, có thể làm vua làm tướng gì đó đầy uy quyền, nhưng mà đâu ngờ 2000 năm sau thì mình chỉ là một con người tầm thường như cát bụi, hoặc chỉ là một thầy tu mà bị thầy bắt quỳ nhang lên quỳ nhang xuống không biết chừng. Nên chúng mình không ngờ được, nên cái mà không ngờ đó mới là cái hết hồn.
[4:34]Hết hồn nghĩa là sao? Nghĩa là rõ ràng trong 2000 năm qua chúng ta không đi lên mà chỉ chỉ trồi lên sụp xuống, trồi lên sụp xuống vì chúng ta không nắm được cái giáo lý, cái đạo lý gì đó để chúng ta lợi dụng cái khoảng thời gian 2000 năm đó để đưa cái tâm linh mình lên vượt bậc, mà không ngờ rằng không phát triển. Nên thời gian là cái gì vô cùng quý, nhưng chúng ta đã không sử dụng được vì suốt 2000 năm qua chúng ta không có cái đạo lý đặc biệt. Rõ ràng là như vậy. Nên vì vậy là cái ưu tư. Nơi nói nơi cái niềm tin về sự luân hồi tái sinh á thì thầy có nhắc lại là có có bốn loại giấc mơ phải không? Thầy nói bao nhiêu loại?
[5:17]Loại thứ nhất là do vọng tưởng mà thành, tức là trong hằng ngày à trong đời sống chúng ta suy nghĩ chuyện mông lung, đêm đến nằm mơ thấy lại những điều mà mình mình mơ tưởng, hoặc là những ký ức xa xăm ừ nhiều khi nó sống lại, nó gợi lại. Cho nên cái giấc mơ đó là thứ nhất là cái loại do vọng tưởng, do tư tưởng của chính mình. Loại giấc mơ thứ hai là loại giấc mơ báo điềm. Tức là bây giờ mình nằm nhưng mình thấy được cái việc tương lai sắp xảy tới, rồi đến một tuần sau hoặc là trong ngày hoặc tháng sau, thậm chí cái giấc mơ nó tới hai ba năm sau hoặc là hai ba chục năm sau mới xuất hiện mà đúng như vậy.
[6:04]Nên gọi là giấc mơ báo điềm. Mà do đâu có cái khả năng đặc biệt thì ở đây chúng ta phải hiểu rằng người này có cái công đức gì đó, có cái tu tập gì ở những tiền kiếp xưa nên bây giờ cái tâm linh họ nhạy bén và họ thấy được cái tương lai, cái tương lai báo cho họ vào trong giấc mơ. Đi làm ừ trường hợp thứ hai. Trường hợp thứ ba là trường hợp mà mình thấy lại cái tiền kiếp quá khứ của mình, là sống ở đời mình không có hình dung, mình không tưởng tượng, nhưng có một lúc nào đó nằm mơ ừ thấy lại một cái khung cảnh xa xưa nào đó mình là một nhân vật khác, con người khác. Mình tiếp xúc lại với những người xưa mà có người hiện nay là đang sống gần bên
[6:53]mình, mà có những người thì mình không biết họ đã trôi dạt về phương nào. Nên đó là trường hợp thứ ba. Trường hợp thứ tư cũng là một giấc mơ mà mình tiếp xúc với người cõi âm. Ví dụ có người đã mất mình gặp gỡ, hoặc có chư thiên tử xuống báo mộng, hoặc là thậm chí nằm được chư vị Bồ Tát thị hiện đến báo gì đó trong giấc mơ, vân vân. Đó là là là trường hợp thứ tư. Chúng ta có bốn loại giấc mơ như vậy. Và chính vì cái niềm tin như vậy, cho nên thầy cũng có duyên gặp những người họ ở trường hợp cái giấc mơ thứ ba là thấy được những cái tiền kiếp gì đó.
[7:37]Ừ thì thầy thì thầy không có biết vì thầy rất là dở. Nhưng mà chung quanh thầy có khi là những đệ tử xuất gia, có khi là những đệ tử tại gia à đã nằm thấy lại những cái giấc mơ xa xưa. Và thầy thì thầy không nghĩ họ tưởng tượng hay nói dối. Bởi vì giấc mơ mà tưởng tượng nó khác, ừ giấc mơ mà mà có tham vọng nó khác. Mà khi cái cách họ nói mình biết là họ không có nói dối, họ đã nói thật, kể một cách khách quan cái điều gì họ đã thấy. Thì thì khi nghe nhiều người kể những giấc mơ mà liên quan đến thầy thì thầy cũng ngậm ngùi lắm chứ không có hay ho gì, làm cho thầy thấm thía thêm cái gọi là 1000 năm, nhiều ngàn năm đã trôi qua và nhiều ngàn năm sắp tới nữa.
[8:25]Vì sao vậy? Vì có những người nằm mơ thấy những đời xưa thầy cũng là những người có cái vinh quang, có khi là một học trò nghèo, có khi là một thầy thuốc, có khi là là con của người đó rồi có khi quay trở lại làm cha của người đó, nghĩa là cứ lăn lên lộn xuống lộn tùng phèo hết trơn. Ừ thì những cái điều đó thì thầy nghĩ á là mọi người cùng với thầy cũng trôi lăn nhiều lắm. Và mấy ngàn năm đã trôi qua à bây giờ mình vẫn còn ngồi đây. Tuy có biết Phật pháp hơn một chút, chưa chắc biết hơn nữa, sợ ngày xưa mình còn biết hơn bây giờ. Nhưng mà may mắn là vẫn còn biết Phật pháp. Tuy nhiên, rõ ràng là chúng ta chưa thật sự siêu việt, xuất sắc.
[9:14]Nghĩa là cái tâm linh mình chưa phát triển theo cái thời gian đã lăn trôi như vậy. Có điều gì đó nó sai lầm trong cái giáo lý chúng ta hiểu, trong cái cái sự thực hành gì đó làm cái thành cái lực cản để cho chúng ta đi qua nhiều kiếp luân hồi mà khi tiến khi lùi, không có cái tiến đều đều ổn định. Đó là điều mà bây giờ chúng ta phải tìm ra, gỡ nó đi để bảo đảm rằng 1000 năm tới, nếu nếu còn 1000 năm tới nữa chúng ta gặp nhau thì mình không có ngồi đây. Ngồi đâu ai biết.
[9:56]Nếu 1000 năm nữa mà còn phải gặp nhau, ngồi đâu? Lúc đó mình đón giao thừa năm chuẩn bị cho cái giao thừa năm 3001 thì ngồi đâu?
[10:09]Nếu mà nói theo đạo Tiên là gì, ngồi cái hội bàn đào gì đó. Hội bàn đào gì thầy cũng không biết nữa. Hoặc nói theo những người mà tu cầu phước ở nhân thiên thì mình ngồi trên cái cõi trời, thí dụ ngồi trên cái cõi cõi chư thiên nào đó, cõi trời rất là cao nào đó. Đó. Vui trong cái niềm vui thiền định và những cái tư tưởng thánh thiện từ bi với nhau. Nhưng là không cần phải ăn những thức ăn như thế này, không cần phải có những cái mứt bánh trái gì cả. Chỉ ngồi yên lặng với nhau trong thiền định, trong từ bi, trong đạo lý và hân hoan trong niềm vui. Bởi vì lúc đó mỗi một người phát cái tư tưởng, những người kia nhận thấy liền.
[10:51]Và mọi cái tư tưởng phát ra đều là những tư tưởng rất là đúng, rất là thánh thiện. Là không ai nghĩ xấu ai, không ai buồn giận ai, tất cả chỉ là thương yêu. Mà một ngàn năm mà nếu có chuyện như vậy thì thầy cũng rất là là là là là sung sướng. Vì thầy biết chắc cũng không ai có nghĩ tới cái chuyện ăn hiếp thầy như như cái một ngàn năm bây giờ nữa. Thì còn nếu mà người tu theo Tịnh theo Tông Tịnh độ thì hi vọng rằng một ngàn năm tới là mọi người đang gặp nhau ở cõi cõi Cực Lạc gì đó, Phật A Di Đà vân vân. Còn những vị nào mà quyết tâm giải thoát thì lúc đó không một ngàn năm sau không có ngồi như vầy với nhau nữa.
[11:33]Nhưng mà ở trong Niết bàn, trong tâm và tâm, trong thể tánh tuyệt đối thì chúng ta trở thành duy nhất với nhau, chứ không có ngồi nhìn nhau nữa, mà tất cả chúng ta lẫn ở trong nhau, chính là nhau, đồng nhất với nhau, không còn chia cách nữa. Cái niềm hạnh phúc đó rất là lớn, chúng ta không tưởng tượng được. Chúng ta không tưởng tượng được nên chúng ta cứ tưởng nó buồn. Nói mình đông đông người ngồi nói qua nói lại nó vui, chứ còn bao nhiêu đây người gom lại thành một thể tánh bộ nó buồn quá không ai nói chuyện gì với ai nó buồn quá, mình có tưởng tượng vậy không? Không, mình không hiểu cái mình dám nghĩ vậy lắm.
[12:07]Nghĩ thôi đắc đạo rồi thấy người nào cũng như người nấy buồn quá, thôi chưa đắc đạo ngồi nói chuyện dòm qua dòm lại. Sự thật không phải vậy. Nếu một ngàn năm nữa mà chúng ta được giải thoát thì tất cả chúng ta trở thành duy nhất với nhau. Lúc đó mọi chuyện buồn thương giận ghét của quá khứ trở thành trở thành hư ảo, hư vô, rơi rụng lả tả không còn ý nghĩa nữa. Ví dụ một ngàn năm nay chúng ta ngồi đây với nhau trong lòng mình còn có điều gì chưa vui với nhau, thế người này đã ghét người kia, người kia đã khinh người nọ, người này đã nghĩ xấu về người khác, vân vân. Thì một ngàn năm sau khi giải thoát nhìn lại những điều
[12:46]đó thật là trò trò đùa, trò trẻ con, cái trò hư ảo. Lúc đó chỉ còn tâm và tâm trong một thể tánh duy nhất không còn phân biệt nữa. Chúng ta là nhau. Đây là điều mà chúng ta khó hình dung nổi nhưng mà niềm hạnh phúc thì thật là lớn lao, đó là tuyệt đối và lớn lao. À chính vì cái ưu tư của cái thời gian như vậy mà chúng ta mới định cho mình phải làm cái gì để một ngàn năm sau chúng ta không có tầm thường như bây giờ, một ngàn năm sau chúng ta phải hơn hẳn. Nhưng mà nói nãy giờ là nói chuyện của mình, nó phảng phất cái màu sắc của vị kỷ, nên chúng ta ưu tư một ngàn năm nữa là chúng ta ưu tư cho con người, cho thế giới, cho Phật pháp.
[13:33]Đó mới là cái niềm ưu tư chính đáng. Và hôm nay chúng ta nói chuyện với nhau về điều đó. Đó là điều mà thầy nói về cái đề tài là kiếp người của ngày hôm nay vậy. Chính vì cái thời gian đó mà chúng ta nhìn lại cái kiếp người, kiếp người tồn tại coi như chưa đầy một trăm năm. Chúng ta hay nói đời người trăm năm, hoặc là khi nói ai chết chúng ta nói sợ khi ngài trăm tuổi thì nó ám chỉ là chết, trăm tuổi là chết, nhưng ít có ai sống được đến một trăm tuổi, mà dưới một trăm tuổi thì đời người chỉ như vậy thôi, kiếp người chỉ là như vậy. Thì bây giờ là kiếp người là quý, là quý giá hay là vô nghĩa?
[14:18]Mọi người trả lời thử nha. Kiếp người quý giá hay vô nghĩa? Bây giờ ai nói quý giá giơ tay lên? Một người, hai người, ba người, bốn người. Có người giơ hai ngón tay là chuẩn bị hai hai cái. Năm ngón tay là năm ý. Rồi, vậy ai nói kiếp người vô nghĩa giơ tay lên thầy coi? Thấy trầu, rồi, sao có người à? Vậy ai cũng quý hả? Coi bộ ham sống hơi nhiều đó nha.
[14:49]Thường thường thế này, những người mà nghĩ rằng kiếp người quý á, là vì sao?
[14:58]Tại sao nghĩ rằng kiếp người quý? Chúng ta nghe cái câu mà người xưa hay nói: "Đời người như bóng câu qua cửa sổ". Bóng câu qua cửa sổ là gì? Hở? Tức là người xưa đó, bây giờ thì mình có nhiều cái để mình diễn tả cái gì nó trôi qua nhanh chóng, còn người xưa đó, nhất là những người phụ nữ họ ngồi ở nhà họ dệt cửi, họ dệt thì trước mặt họ là cái cửa sổ để lấy ánh sáng cho cái khung cửi của họ. Và thỉnh thoảng có những người lữ khách mà họ họ có tiền kha khá họ mới có ngựa. Chúng ta nhớ như ngày xưa ai có con ngựa, giống như bây giờ mình phải có chiếc xe mà PS kìa. Chứ còn mà Wave đồ bây giờ sợ Wave Trung Quốc thì nhiều tràn đồng
[15:47]rồi, xe PS đồ đó, nghĩa là người nào mà cỡi ngựa mà đi qua đó là người phải sang, phải công tử chứ không phải dễ có. Bởi vì binh ngựa đã dồn cho cho chiến tranh, cho quân đội, nên còn người bình thường ít có ai có ngựa. Ở trong phim mình thấy hơi nhiều tại họ phải đem họ đóng chứ ít có ai có lắm, đi bộ là thường, người sang đi kiệu, còn người cỡi ngựa là người vừa là có sức khỏe, có nghệ thuật mà có tiền. Nên người phụ nữ ngồi trong nhà dệt cửi lâu lâu thấy một kỳ khách họ gấp rút họ coi như họ rong ngựa theo cái bước kiệu hay là nước đại vọt vọt qua cửa sổ thoáng thấy rồi mất. Bởi vì lúc đó người phụ nữ hay xa chồng của mình,
[16:31]người chồng phải đi chinh chiến, ngồi vừa dệt cửi vừa dõi mắt trông ra đường thấy một bóng người cỡi ngựa nhìn theo rồi thoáng qua cửa sổ rồi đi mất. Cho nên thấy cái nhanh và người ta dùng hình ảnh đó để nói cái đời người như vậy. Cuối cùng chúng ta sinh ra lớn lên lăn lộn đấu tranh đủ thứ rồi mất. Chúng ta nhìn thấy mấy chục năm dài đằng đẵng, nhưng một người mà sống tới sáu bảy mươi tuổi nhìn ngược lại quá khứ mình thấy như bóng câu qua cửa sổ. Nên người ta đã nói đời người thật là vô nghĩa. Sống, chết, rồi sống rồi chết, cứ tái sinh mãi, thật là không đáng để chúng ta phải quá khổ sở vì một cái kiếp sống như vậy.
[17:12]Đó là ý nói như vậy. Nhưng mà rồi ngày hôm nay thì có nhiều người nói rằng kiếp người quý giá, xin chứng tỏ điều đó đi. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Con nghĩ là kiếp người là quý giá là lý do là tại vì là thân nhân đức cái Phật dạy là: "Thân người khó gặp mà Phật pháp khó tìm", mà làm được người là để tu tập là rất là là là khó. Mà chư Phật ngày xưa mà muốn chứng đạo là phải phải xuống trần gian là làm người rồi mới chứng đạo. Thì con nghĩ lại là cái kiếp người là quý ở chỗ đó. À thì cũng có cái cái cái cái lý do phải không, để chúng ta nói kiếp người là quý. Ở đây thầy nói sự thực kiếp người nó có cả hai ý nghĩa đó:
[17:56]vừa quý giá vừa vô nghĩa. Đứng khía cạnh này chúng ta thấy kiếp người là vô nghĩa, đứng ở khía cạnh kia chúng ta thấy kiếp người là quý giá. Nên chúng ta phải nhìn toàn diện, đừng chấp một bên, phải nhìn cho thấy hết. Bây giờ chúng ta nói trước kiếp người là quý giá. Tại sao vậy? Bởi vì nói theo chủ quan tâm lý thì ai cũng muốn sống và sợ chết.
[18:23]Nghĩa là ví dụ như bây giờ có một triết gia nào đó nhìn đời khinh bạc, thấy cuộc đời vô nghĩa, nhưng bây giờ mà đưa thuốc độc cho ổng uống ổng không dám uống. Vì cái cái bản năng sinh tồn nó vẫn mạnh, nó vẫn chi phối, vẫn làm người ta ham sống sợ chết. Nên thầy kể lại câu chuyện của anh Minh Hạnh hôm trước mà có lẽ anh kể bằng cái giọng Huế người ta nghe không rõ. Anh kể rằng anh đến gặp người bạn Thiên Chúa giáo, cái ngày nhằm ngày Chủ nhật anh quên mất, cái chờ một lát người kia về cái hỏi chú đi đâu về vậy? Dạ đi lễ nhà thờ về. Cái anh ngồi ngồi cái anh ngồi bắt đầu anh nói, ở bên đạo Phật nghĩa là tôi gặp mấy người dóc, qua tới Thiên Chúa gặp mấy người dóc.
[19:13]Cái người kia ngạc nhiên, tại vì ảnh chê đạo Phật trước, mới chê Thiên Chúa nên người ta không có dám cự ảnh chứ khi không anh nói Thiên Chúa dóc chắc uýnh lộn rồi. Nhưng vì ảnh cũng ảnh là người đạo Phật mà ảnh nói như vậy nên người ta mới ngạc nhiên thôi. Cái người ta hỏi dóc là sao, nói dối là sao? Nói bây giờ tôi nói à, tôi nói ví dụ như bên đạo Thiên Chúa của mấy chú, anh Minh Hạnh nói, thì nói chú đi lễ nhà thờ cầu cái gì? Thì nói cầu chết thì xin Thiên Đàng lên Chúa gì không? Ngày nào cũng cầu xin chứ gì, phải không? Đúng. Nghĩa là ngày nào mà nghĩa là quỳ xuống dưới chân Chúa ngoài mọi cái cầu sơ sơ cho
[19:48]cuộc đời này thì cuối cùng cũng đều cầu là khi chết cho con được về bên Chúa. Từ ai? Từ linh mục cho tới giáo dân ai cũng cầu. Bây giờ tôi hỏi chú thiệt, bây giờ bất ngờ Chúa hiện ra, Chúa mới nói nghĩa là cho giáo dân: "À thôi tụi con chuẩn bị, tụi con cầu xin quá ta cảm động, bây giờ tụi con chuẩn bị mai lên Thiên Đàng ở với ta". Tôi chắc chắn 100% là không ai chịu hết, ai cũng từ chối. Nói: "Dạ, con còn vợ đẻ con đau, nhà hết gạo, cha mẹ già phải nuôi, con con chưa tốt nghiệp đại học, con phải lo cho nó, cà phê chưa tưới, thôi để từ từ Chúa, con thế nào cũng về nhưng mà thôi từ từ." Mà tôi nói là bây giờ Chúa hiện ra kêu:
[20:29]"Ông cha, rồi, ngươi nghĩa là có công đức ta cho lên thiên đàng ở với ta liền thì." Cha cũng trốn nhà thờ chạy mất luôn, trốn luôn. Này, rồi bên đây cũng vậy, bên đạo Phật cũng vậy, ai cũng cầu sinh về Cực Lạc, bây giờ Phật A Di Đà hiện ra: "Rồi, con sắp xếp rồi ta rước về Cực Lạc." thì trốn sạch sẽ hết trơn, không dám bén mảng tới chùa nữa, sợ. Cho nên nghĩa là, ông nói đó là một cái sự dối gạt. Miệng thì cầu, tâm cầu, nhưng mà chuyện đụng vào thực sự thì cái bản năng sinh tồn vẫn mạnh, vẫn khoái làm con người, vẫn cảm thấy cuộc đời này là thật. Còn cái cõi chết, không biết nó sướng đâu mà nghe kể sướng
[21:04]sướng vậy á, mà nghe chết cũng ớn cái đã, cũng trốn nữa. Nên ơ anh nói thì ông kia cười xòa không biết đường đâu mà cãi. Nhưng mà sự thật đó là một cái nhận xét tinh tinh tế. Là con người chúng ta vậy, ai cũng có cái bản năng ham sống sợ chết rất là mạnh. Như bây giờ vậy, như tất cả chúng ta ngồi đây Phật hiện ra nói: "Bây giờ cho về gặp Phật Di Lặc liền." Thì ai đưa tay lên xin đi không? Hay là còn nữa? Mà thôi, thôi khoan từ từ Phật, con bộ đồ mới mai chưa ăn Tết được, phải để từ từ hết Tết rồi tính sau." Rồi cái tới hết Tết nói: "Dạ mẹ con còn bệnh quá, con chưa trả hiếu được phải từ từ." Nên chúng ta nói kiếp người là quý là vậy.
[21:47]Trong bản năng sâu thẳm chúng ta, ai cũng ham sống sợ chết. Mặc dù chúng ta biết mình sống vất vả, nhưng mà một cái động lực gì từ xa xưa, từ sâu thẳm, bởi ý nghĩ, bởi cái gì đó, làm cho chúng ta luôn có khuynh hướng mạnh bám víu vào cuộc sống. Cái quý giá thứ hai của cuộc sống là thế này, là trong cái cuộc sống cực khổ như vậy, coi vô nghĩa vậy, nhưng mà nếu có đạo lý thì chúng ta sẽ làm được nhiều điều có giá trị, có lợi ích cho bản thân mình cũng như cho mọi người khác. Đây là cái chỗ quý giá thực sự. Cái quý giá hồi nãy chúng ta phân tích á là theo cái tâm lý chủ quan, theo cái nghiệp. Còn cái quý giá thứ hai là theo cái nguyện.
[22:37]Ở đây mọi người nghe băng Nghiệp Và Nguyện chưa? Nhiều người chưa nghe hết. Cho nên ở đây là, nghĩa là nếu cái kiếp người vậy, ngắn ngủi chưa đầy 100 năm này, nếu có đạo lý thì chúng ta làm được nhiều điều có ích lợi, có giá trị. Giống như là ừm Liễu Nghiêm vậy, đời sống ngắn ngủi nhưng trong những cái đời sống ngắn ngủi đó cũng đã làm được nhiều điều tốt đẹp cho Phật pháp, cho huynh đệ, cho đại chúng cũng như cho chúng sinh, cũng là điều tốt. À nhớ lấy cái bài thơ mà thầy làm cho Liễu Nghiêm lát đọc lại giống như một sự tưởng niệm Liễu Nghiêm khi mỗi khi Tết về như vậy, ưm. Đó là hai lý do mà chúng ta gọi là kiếp người quý giá.
[23:23]Giờ cũng có hai cái lý do để chúng ta nói kiếp người là vô nghĩa, ưm. Thì cái lý do thứ nhất mà nãy thầy vừa nói đó, là vô nghĩa vì kiếp người mong manh, tạm bợ. Dù chúng ta sống trăm năm, rồi vẫn như bóng câu qua cửa sổ so với thời gian vô tận của vũ trụ. Nghĩa là chúng ta mới nói tới là thiên niên kỷ, 1.000 năm á, là mấy ngàn năm trước đã trôi qua, mấy ngàn năm nữa sẽ đến, về kiếp sống con người mà chỉ là trong vài mươi năm, trăm năm, thì nó vô nghĩa, huống hồ là so với cái tuổi của vũ trụ là hàng tỷ tỷ tỷ tỷ năm trước và còn nhiều tỷ tỷ năm về phía sau nữa, thì kiếp người thật không đáng. Có một lần thầy đọc cái xem cái tài liệu ở trên máy vi tính nói về cái cấu trúc
[24:15]của ơ của vũ trụ này, của Thái Dương hệ, thì họ mới phân tích thế này. Họ nói nếu mà mình xem ừm Mặt Trời như một cái ừm bự như một cái nhà hay là bự như à như một trái banh đi, thì Trái Đất mình như cái móng tay. Hoặc là họ nói có những cái ngôi sao ví dụ mình coi nó bự như một quả núi, thì cái Mặt Trời của mình nó như một cục đá nhỏ. Mà nếu Mặt Trời như một cục đá nhỏ thì Trái Đất mình nó chỉ như một cái mảy may nhỏ. Thì lúc đó con người mình như cái gì? Nếu so kích thước? Người mình không đáng kể. Ta để ý, nếu mà nói theo cái không gian lớn lao của vũ trụ, nói theo cái thời gian vô tận của vũ trụ,
[25:02]cái con người mình bây giờ có chết 1 triệu lần không có gì, không dính dáng gì, không xi nhê gì, không có là cái đinh rỉ gì đối với ý nghĩa vô tận của vũ trụ hết trơn. Nhưng mà có cái lạ là từng con người mình nhìn nhau thì mình lại thấy rất là quý, sự sống rất là quý. Cho nên cái con người của mình đối với toàn bộ vũ trụ nó có cái lạ là rất là vô nghĩa so với thời gian và không gian, mình quá nhỏ bé không đáng kể. Đi mình nhìn con người mình nhiều khi còn tệ hơn cái con kiến bò lúc nhúc dưới đất nữa. Ví dụ bây giờ mình đi mình giẫm đạp nhằm con kiến nó chết, cái lương tâm mình nó không có cắn rứt gì mình hết trơn á.
[25:40]Không có gì cắn rứt, tại vì sao? Vì mình thấy nó quá nhỏ bé so với cái cuộc sống của mình, phải không? Ở đây ai đã từng ai đã từng đạp con kiến chết rồi? Cũng nhiều á. Rồi mình, lương tâm mình có có có cắn có nhai gì mình không? Cũng không thấy gì lắm đâu, tại vì nó nhỏ quá. Thì mình hãy nghĩ cũng vậy, đối với vũ trụ này cũng vậy, mình còn nhỏ hơn con kiến nữa. Cho nên mình nghe một cuộc động đất chết vài ngàn người, cuộc chiến tranh chết vài triệu người, thì so với cái sinh diệt vũ trụ này vô nghĩa. Không đáng gì. Nhưng, nhưng, nhưng mà nếu mà nói rằng cái con người vô nghĩa như vậy, chúng ta sẽ sống theo một cái chủ nghĩa mới,
[26:21]chủ nghĩa tàn bạo, dã man đi, không coi con người là quý trọng đi, nhưng điều đó chúng ta thấy nó phi đạo đức. Nhưng bây giờ mình lý luận làm sao để cho cái giá trị con người là cao quý, giá trị sự sống là cao quý? Chứ nếu mình nhìn trên không gian, thời gian vũ trụ mình thấy con người vô nghĩa liền. Không đáng là một hạt bụi của vũ trụ, chưa đáng. Nhưng bây giờ nếu mà nhìn theo cái đó để mình đối xử tàn bạo với con người, để giết người một cách nghĩa là giết chết như rạ, thì cái chủ nghĩa đó quá tàn bạo, quá dã man nếu mình hiểu như vậy. Nó đưa đến đó liền. Nếu mình hiểu con người là vô nghĩa với vũ trụ,
[26:57]sẽ đưa đến cái việc mà giết người hàng loạt không thương tiếc. Vậy tàn bạo, phi đạo đức. Nhưng mà nếu đạo đức là đúng, là có giá trị thì phải có cái lý luận gì để nói lại rằng dù con người nhỏ bé như vậy nhưng có cái gì vô cùng quý giá? Để bù lại điều đó? Là cái gì? Ai biết? Là cái chỗ này. Là tuy so với vũ trụ con người nhỏ bé như vậy nhưng nếu con người chứng được vô ngã giải thoát thì con người trở thành bằng đồng với vũ trụ. Đó là con đường mà Phật đã đi qua. Chính vì vậy, chính vì cái con người có khả năng tâm linh để đạt đến đồng được vũ trụ mà chúng ta yêu quý con người, chúng ta tôn trọng từng người.
[27:44]Đó là cái đó, cái đó là cái giá trị. Chứ còn nhìn trên không gian, thời gian, kiếp người vô nghĩa, con người vô nghĩa. Nhưng con người hàm chứa một cái khả năng tâm linh để có thể đạt được đến cái cái thể tánh đồng với vũ trụ. Nên vì vậy mà chúng ta biết tôn trọng con người. Chúng ta yêu quý con người, chịu đựng, nhẫn nhục để sống với nhau, để giúp đỡ nhau, để dìu dắt, nâng đỡ nhau trên cái đường thăng tiến về tâm linh, về sự tu tập. Để mong rằng một ngày kia rồi ai cũng đạt được sự giác ngộ tuyệt đối đồng như chư Phật, đồng như vũ trụ này. Đó là điểm mà để chúng ta thương quý con người. Chúng ta có cái đạo lý đó, chúng ta mới tôn trọng được
[28:28]con người, tôn trọng được chúng sinh là như vậy. Nên nói cái vô nghĩa, thứ nhất là cái mong manh, tạm bợ đó. Cái vô nghĩa thứ hai á là để chúng ta sống nè, để chúng ta tồn tại, để chúng ta hưởng thụ thì con người này chúng ta phải đổi không biết là bao nhiêu là mồ hôi, nước mắt. Phải không? Nghĩ lại thế ta phải. Đó là cái chua chát lắm. Chúng ta nhìn cái người mà bươn chải sống giữa đời để kiếm miếng ăn, miếng mặc, nhìn nhiều khi mình thấy vô nghĩa lắm. Rồi bây giờ chúng ta nói trong cái kiếp người này mỗi người theo nghiệp mà mình có cái nhiều cái vai phải đóng, có nhiều cái vai phải thực hiện, và mình phải làm tròn cái vai trò đó.
[29:17]Mình có nhiều vai lắm. Trong một thời điểm này mình có nhiều vai, mà đi qua cả cuộc đời này mình có nhiều vai. Ví dụ như hồi nhỏ thì mình đóng vai gì? Con, gì nữa? Nhỏ thôi, con rồi gì nữa? Nếu còn có anh chị thì là vai em, đi học là vai, với bạn bè là, với hàng xóm là, ừ, rồi gì nữa?
[29:48]Rồi gì nữa? Rồi với chú bác mình, mình vai là cháu, với ông bà mình, cháu. Đó, chúng ta thấy không? Khi mình, mỗi người tiếp xúc cái mình bị đổi vai liền liền mà trong một thời điểm, mà mỗi vai mình phải đóng cho nó trọn, mỗi vai phải đóng cho trọn. Rồi lớn lên chút đúng vai gì? Hễ mình có em, đóng vai anh, chị, phải không? Mà mà nếu mà có lộn xộn với cô hàng xóm thì đóng vai mệt á. Rồi ví dụ cái người mà phải lập gia đình thì đóng vai chồng hoặc vợ, rồi khi có con đóng vai cha, mẹ, rồi đi làm đóng vai gì? Hoặc là công nhân hoặc ông chủ hoặc là đồng nghiệp, phải không? Với bạn bè, với là nãy giờ thầy kể vầy mệt chưa?
[30:37]Thì bao nhiêu vai trong cuộc đời mình? Bao nhiêu vai? Vài trăm vai, vài ngàn vai nào đó. Nếu đi tu thì đóng vai gì? Vai gì? Chưa biết, phải không? Với đối Phật tử thì đóng vai mình là ông thầy tu, phải không? Đối với thầy đóng vai là đệ tử, phải không? Rồi sư huynh, sư đệ, rồi đủ thứ chuyện hết trơn á. Tức là một đời người chúng ta đi qua, mình ngồi điểm điểm lại coi, mình đóng vai nhiều hơn là diễn viên trên sân khấu đó. Cho nên đừng cần phải đi đóng phim gì đâu nữa hết trơn á, đừng mơ ước chuyện đó nữa, tại mình vẫn đang đóng phim. Nhưng mà có cái khác là mình không ý thức mình đang đóng phim.
[31:19]Đố ai biết tại sao? Nãy giờ thầy phân tích thì mọi người đã đồng ý với thầy là chúng ta có rất nhiều vai trong cuộc đời, phải không? Đồng ý chưa? Đồng ý chưa? Đúng là phải trong kiếp người mình đã đi qua rất nhiều vai, đúng không? Không biết, ngượng ngượng ha. Rồi bây giờ coi như đồng ý đi. Không biết thầy có ăn gian không, thì nói coi như đồng ý, không biết có ăn gian, đồng ý. Nhưng mà nãy giờ thầy kể thì thấy đúng là mình đóng nhiều vai, nhưng mà nào giờ mình có thấy mình đóng vai không? Có không? Quên rồi phải không? Tại sao vậy đố ai biết? Nghe thầy nói thì đúng ồ đúng là nào giờ mình đóng nhiều vai
[31:58]thiệt, tới chừng nghe thì thấy, nhưng mà không thấy, mà thật sự khi mà mình đi qua những cái vai đó mình không thấy. Đố ai biết tại sao?
[32:11]Cái ý là vậy đó, đúng là cũng là cái ý như vậy đó. Là chúng ta chấp từ trong bản ngã, đúng, chấp cảnh, chấp thân, chấp tâm, thì mình đi vào từng vai mình tưởng thiệt. Nhưng mà nếu nếu lúc nào đó mình ngồi thiền thanh tịnh, thấy thân tâm năm uẩn này sự thật là vô thường, là là hư ảo, thì lúc đó mình đi qua từng vai mình tỉnh queo à, mình biết đây chỉ là cái vai. Và vì sống trong kiếp người này mình phải làm cho trọn, chứ không có giá trị. Như bây giờ thầy ngồi đây thì thầy làm thầy, thì thầy gặp đệ tử thầy, thầy phải xưng là xưng là thầy, nhưng mà thầy chả thấy vinh dự gì đó, tại thầy biết nó là một cái vai.
[32:54]Đến khi thầy gặp một vị tôn túc nào đó, thầy quỳ xuống thầy đảnh lễ, thầy xưng con, thầy làm đệ tử, thầy cũng làm như thế cho trọn vì cái giai đoạn phải như vậy, cái duyên như vậy, cái nghiệp như vậy, cái giai đời sống như vậy, cứ làm cho trọn, mà thầy cũng không thấy vinh dự gì. Vân vân, vậy đó. Rồi khi thí dụ đệ tử thầy có chuyện thì thầy phải rầy, phải la, phải phạt cay gắt, thầy cũng không thấy nó là sự thật vì chuyện phải như vậy, phải dạy như vậy, chứ thầy cũng không thấy thầy ngậm hờn. Vì nó nó đời người cái vai nó phải đi qua đi qua như vậy thôi. Nhưng mà nếu mình tỉnh ở đó thì mình mình làm trọn vẹn
[33:30]cái vai của mình mà không thấy chấp, nhẹ nhàng. Đó là cái khác nhau, khác nhau của người hiểu được cái màn kịch cuộc đời, và còn người không hiểu đã đóng cái màn kịch này quá sức nhập vai, chết luôn trong đó luôn, thì khổ vui theo từng cái vai diễn của mình. Còn người tỉnh lại được chỗ này thì đi qua từng vai diễn mà nhẹ nhàng, ung dung đi qua. Cái đạo lý chỗ này hay lắm đó, mọi người ráng nghiệm cho ra mà sống cho được chỗ này. Đồng ý với thầy không? Nên đây là cái chỗ để chúng ta sống nè, chúng ta sống theo Phật pháp. Nó có hai cái cực đoan: là có người, một là chìm trong vai diễn, chết trong vai diễn, thầy giảng cái này hay lắm đó nghe.
[34:16]Cái chấp thứ hai là biết cuộc đời này là những vai diễn giả tạo rồi không thèm đóng nữa, không thèm đóng vai nào nữa, tách ra khỏi cuộc đời, sống một mình, rồi đi tìm cái con người thật của mình. Mà có con người thật không? Có không? Không bao giờ có. Giờ nói: "À, à hiểu rằng cuộc đời này chỉ là những vai diễn, thôi tôi không thèm diễn, tôi không thèm tiếp xúc với ai, tôi cất cái cốc trên núi tôi ẩn mình để không còn phải đóng vai nữa. Đó mới là con người thật của tôi." Có không? Cũng không phải, đó cũng là một vai diễn nữa. Dù không tiếp với ai hết, sống với một mình mình vẫn là một vai diễn mới.
[34:56]Đó là vai gì? Đời tôi cô đơn. Phải không? Cho nên chúng ta phải hiểu điều đó mà bình thản theo nghiệp theo duyên, đóng mọi vai của mình một cách xuất sắc, hợp lý, hợp đạo lý, đúng nghĩa mà không chấp gì hết.
[35:16]Ai nghiệm được cái đạo lý này sẽ sống cuộc đời bình thản, ung dung được một chút. Nghĩa là khi khổ không nhục, mà khi sung sướng cũng không lấy làm vinh, chỗ này. Như nãy chúng ta nói là kiếp người quý giá vì có đạo lý, thì bây giờ dù chúng ta biết kiếp người vô nghĩa nhưng chúng ta phải khéo sử dụng kiếp sống này một cách có ích cho mọi người, nên đừng để cái thời gian mấy mươi năm trôi qua nó luống uổng. Nên vì chính nó ngắn ngủi quá mà chúng ta cố gắng hết sức để thật là là sống cho có giá trị. Cũng bảy, tám mươi năm trôi qua, nhưng một người sống bảy, tám mươi năm thật sự đã vô nghĩa rồi còn thêm vô nghĩa nữa vì sống
[36:03]chỉ biết cho mình, sống một cách thiếu ý thức, không đạo lý, hưởng thụ, ích kỷ, thì đời người vốn là vô nghĩa, thì với cái lối sống đó còn tệ hơn nữa, còn vô nghĩa hơn, đáng chán hơn nữa. Bây giờ, với cuộc đời mong manh tạm bợ bảy, tám mươi năm đó, mình ráng sống cho có giá trị.
[36:25]Thì ở đây á là vì chúng ta biết Phật pháp nên chúng ta biết cái bảy, tám mươi năm này quý lắm, nếu mà mình mình gieo nhân lành thì nó chuẩn bị cho những bảy, tám mươi năm khác, những ngàn năm khác, những điều vô cùng tốt đẹp. Đó, chúng ta phải chuẩn bị. Dĩ nhiên chúng ta phải biết Phật pháp, biết tu hành, vì nếu không biết Phật pháp, không biết tu hành, chúng ta chẳng làm điều gì được trong cuộc đời này hết, chúng ta sẽ sống sai lầm, ảo tưởng. Vì vậy, phải biết Phật pháp, biết tu hành. Mà biết Phật pháp, biết tu hành như thế nào thì đó là chuyện dài nhiều tập, ở đây mình không có thời gian để nói, chúng ta nói phớt vậy thôi, phải không?
[37:06]Rồi quan trọng là chúng ta vạch ra một cách khái quát cuộc đời mình sẽ như thế nào. Thường á chúng ta sống có khi chúng ta đời nó tới đâu mình sống theo tới đó, chuyện ngày mai thì để ngày mai biết, hôm nay cứ sống hết như vậy. Và có người thì sống mơ mộng, cứ nghĩ rằng mình sẽ như thế này, sẽ như thế kia, thì cả hai cái đó thật ra đều không chính xác đâu. Chúng ta phải phải sống rất thực tế trong hiện tại mà có cái trí tuệ nhìn được vào tương lai. Hôm trước thầy có giảng cái bài kế hoạch chương trình, thầy dặn các tăng ni sinh là phải tập làm việc gì phải có cái nhìn chuẩn bị tương lai cho chu đáo.
[37:48]Nên hôm nay giao thừa thầy không thèm nói, để thử mấy cô, mấy chú có làm, đúng là mọi người ngủ quên hết trơn, nên tới cái ngày giao thừa bắt đầu tới lúc mới lụp chụp mới chạy đi lo. Hôm trước là thầy đã dặn trong cái bài kế hoạch chương trình, nên nay thầy trách là thầy trách Ban Quản Viện của hai bên tăng ni trước đó nha. Rồi nhìn xa hơn nữa là mình phải biết vạch ra kế hoạch cho cả cái đời người của mình. Ví dụ như đối với mấy chú, mấy cô còn nhỏ nói rằng à cả một đời người, trong năm năm tới, mười năm tới, hai ba chục năm tới mình sẽ như thế nào thì khó có ai hình dung ra được. Thôi cứ sống tàn tàn, tu tàn tàn.
[38:25]Nhưng ở cái tuổi của thầy thì thầy đã phải nhìn thấy nó rồi, tức là thầy phải như thế nào, như thế nào. Trừ trường hợp thầy chết bất đắc kỳ tử thôi chịu thua, còn nếu không chết bất đắc kỳ tử thì thầy cũng phải vạch tổng quát một cái cuộc sống của mình. Thì thầy thầy cũng vạch tổng quát một cái đời sống nó êm ả, thanh thản thôi. Tức là thầy dự định là chỉ giảng chừng hai, ba năm nữa rồi thầy giảng được cái môn phương pháp diễn giảng để truyền đạt lại một cái kinh nghiệm gì đó của mình cho các tăng ni khắp nơi cho họ tự rèn luyện và trong Phật pháp mình xuất hiện được nhiều giảng sư giỏi. Thì lúc đó thầy yên tâm, thầy lui về nghỉ ngơi, thầy sẽ ở trên núi.
[39:08]Rồi các đệ tử thầy, tức là nếu mà giảng khá được người ta đi giảng rồi có ai cúng đồng nào đem về nuôi thầy, thầy ngồi trên núi thầy viết sách thôi, soạn nhạc, làm thơ gì chút đỉnh. Mà thầy nghĩ rằng vài năm nữa thôi. Có nhiều người nói rằng thầy tại sao thầy nghỉ sớm? Thầy nói thôi nó vừa rồi, không nên không nên kéo dài. Nên cái mơ ước của thầy đơn sơ, vậy mà nhiều người không hiểu, nhiều người cứ tưởng là thầy thầy tính là thầy nổi làm cho thầy nổi tiếng, thầy muốn đạt được danh lợi, tham vọng, không có. Người ta hiểu lầm thầy chứ thầy không có tính gì hết. Như khi thầy về núi này cũng vậy, thầy về núi là thầy chỉ nghĩ rằng à thôi mình cất
[39:48]một cái chùa, rồi cái tập hợp vài đệ tử có duyên ở tu thầy trò hủ hỉ với nhau. Rồi thầy cũng đi giảng chút đỉnh, nhờ đi giảng thì chắc Phật tử cũng cúng thương tình cúng cho ít tiền về thầy trò sống đạm bạc, rau dưa vậy thôi. Phải đâu ngờ chuyện giờ tày quầy ra, tự nhiên rồi đĩa băng đi tùm lum rồi có nhiều người cũng có vẻ thích, rồi bắt đầu cũng nhiều người chống. Thành nhiều người chống, bắt đầu mới rắc rối nè. Chống thì có người chống thì tự nhiên lại có người đỡ, có người chống thì có người binh, bắt đầu câu chuyện nó thành Thì cái chùa này đó, cứ sợ là thầy thì sau này thầy có ảnh hưởng lớn quá,
[40:28]mất cái ảnh hưởng của họ, nên họ vạch cái kế hoạch chống thầy dữ dội luôn á. Họ cho viết bài nói xấu thầy, họ đánh vi tính, rồi họ in photocopy, họ đi phát từng nơi, phát từng nhà, phát từng người, phát từng chùa. Rồi đi tới những cái nơi nào phát hành băng thầy, họ nói xấu thầy. Họ nói nhiều cái dữ dội lắm. Nói thầy lừa gạt Phật tử lấy tiền, nói thầy có hai đứa con rơi. Nói thầy ừm, thầy là có bùa có tà thuật. Ừm, nói thầy CIA. Bên đây thì nói thầy CIA, bên kia nói thầy Việt cộng rồi thầy cũng không biết thầy là ai nữa, rồi à nói thầy giảng tà pháp, ừm cũng hơi nhiều. Thành thử là nói và họ họ đi khắp nơi,
[41:11]họ tuyên truyền điều đó, đi hết tỉnh này tới tỉnh kia. Họ nói thế này: "Băng của nó đi khắp thế giới, bây giờ phải đánh nó khắp thế giới." Họ có chủ trương quyết liệt như vậy. Thì họ tưởng thầy là mơ ước cái chuyện gì lớn lao, tưởng thầy thích nổi danh, không có. Thầy không có mơ ước gì hết trơn. Từ ban đầu thầy đã mơ ước cái điều rất là đạm bạc, đơn sơ. Bây giờ thầy lỡ giống như là được nhiều người thích, nhiều người biết, thầy cũng không mong là điều đó được duy trì lâu. Thầy chỉ mong là thôi giảng vài năm nữa rồi thầy về nghỉ. Mà thầy chỉ có một cái a, thầy hơi có cái, lỡ thầy có biết khả năng âm nhạc chút đỉnh,
[41:46]thầy thấy cái cái nền âm nhạc của Phật giáo mình vẫn còn ít so với các đạo khác. Thầy định là khi mà không đi giảng nữa thì ở nhà mình viết sách, thầy soạn thêm số nhạc, nhất là soạn những bài kinh để tụng mà bằng âm nhạc. Thầy có mong rảnh để làm được nhiêu đó thôi, rồi giao lại cái việc mà giảng giải cho các đệ tử. Mà thầy cũng hy vọng là ví dụ sau này các đệ tử thầy giảng rồi a có có được lợi ích cho Phật tử, thì đó là cái niềm vui còn lại của đời thầy. Thầy chỉ mong như vậy thôi. Thầy chỉ mong rằng năm năm sau, mười năm sau nữa càng về già là thầy nghe tin à cô này đi giảng ở đó được Phật tử thích, chú kia đi giảng đâu đó được Phật tử hâm mộ.
[42:27]Chứ đừng có ai về đi cà nhắc cà nhắc về không bị bị Phật tử oánh, rồi ừm thầy tốn tiền thuốc không nên. Thầy chỉ sợ rứa thôi. Chứ còn mà cứ đi về đem cho thầy ít trái cây nói, "Dạ nay Phật tử giảng khen con rồi ừm cho ít trái cây đem cho thầy ăn." Đó là thầy chỉ vui với tuổi già thầy nhiêu đó. Đừng đi về lết lết lết thì tội nghiệp thầy lắm. Đó thầy mơ ước chỉ nhiêu đó. Thì ở đây đó, thầy cũng bạch cái cái khái quát về cái cái cuộc sống của mình những năm tới như vậy. Đơn sơ vậy thôi, không có gì hết. Thầy chả tính gì cho thầy hết trơn á. Cái thầy tính là cái đệ tử thầy đó. Thầy làm sao đệ tử thầy sau này giỏi, xuất sắc, phải có những người giỏi hơn thầy.
[43:07]Đó là cái thầy lo gần gũi. Còn lo xa hơn đối Phật pháp là mong cho tăng ni khắp nơi giỏi hẳn lên hết, ai cũng đạo đức, ai cũng xuất sắc trên mọi lĩnh vực. Xa hơn nữa là Phật tử, cư sĩ tại gia sống một đời rất là cao thượng, thánh thiện. Và để xây dựng cái cuộc đời này, xã hội này, đất nước này, thế giới này thành một thiên đường, đó là cái mơ ước của thầy, mơ ước lớn. Và thầy cố gắng gắng thực hiện những điều đó là xây dựng, dạy dỗ cho đệ tử thầy xuất gia này, những đệ tử tại gia của thầy từng bài giảng, từng điều nho nhỏ. Mà để mong rằng 1000 năm sau à 1000 năm sau nữa thì chính những người nào mà đã có đồng quan điểm với thầy trong những bài giảng này là những
[43:47]người đang xây dựng cái thế giới này thành vô cùng tốt đẹp. Đó mơ ước của thầy là vậy. Còn thầy, người ta quên thầy đi, đừng ai nhớ tới thầy nữa, vậy thôi. Năm nay là đứng trước đầu thế kỷ cũng là đầu ngàn năm mới, nhìn cái dòng thời gian đã trôi qua rồi thời gian sẽ trôi đến, chúng ta cũng nghĩ mình sẽ đi về đâu. Có ai nghĩ mình sẽ đi về đâu? Nhưng mà đừng nghĩ về mình, mà chúng ta hãy nghĩ coi thế giới này sẽ đi về đâu. Vì chúng ta nhìn lại thế giới này sẽ đi về đâu. Nhưng mà chúng ta thấy có những điều chúng ta chưa yên tâm. Vì sao vậy? Vì ý thức về chính trị, về cái phân biệt về chủng tộc,
[44:32]về tôn giáo là con người cứ mãi chia cách nhau, cứ mãi hận thù nhau chưa dứt. Chúng ta vẫn nghe
[45:17]chiến À
[45:24]con người cứ chém giết hoài nên mà chưa có một hy vọng là sẽ tìm ra được một cái giải pháp nào đó để chấm dứt những cái cuộc xung đột đó vĩnh viễn, chưa tìm ra được. Dù Liên Hiệp Quốc có nỗ lực nhưng mà chiến tranh vẫn nổ ra nơi này, vẫn nổ ra nơi kia mà không có mạnh lắm. Không có là vai trò Liên Hiệp Quốc nhiều khi cũng không có mạnh lắm, ừm. Vì sao vậy? Vì chúng ta thấy rằng á là họ chỉ tìm cái giải pháp trên quân sự hoặc là thương lượng chính trị hoặc là dàn xếp kinh tế chứ chưa bao giờ họ thuyết phục được tận trong lòng con người biết nhường nhịn, biết thương yêu nhau thật. Nghĩa là chỉ cần có ai kích động là họ nổi xung
[46:11]lên, họ hận thù, họ chém giết nhau liền. Nghĩa là hai cái làng khác đạo gần kế bên nhau, chỉ cần một người của bên làng này bị người kia đánh trầy con mắt là chiến tranh nổ ra cả cái tỉnh, cả cái nước đó luôn. Hễ bên nay bị một người đánh bầm con mắt thì bên kia họ kéo cây kéo gậy họ đập một vài người chết. Bên kia bị một vài người chết, họ sẽ chuẩn bị lực lượng họ qua đây họ dập lại vài chục người chết. Thế là từ đó chiến tranh bùng lên mà chỉ có một con mắt bầm, từ một con mắt bầm mà thành ra vài chục ngàn người gục ngã. Cuộc đời vô lý như vậy. Con người ta không biết nhịn nên chúng ta nhớ đó, trước những cái đó, cái giá trị của đạo Phật
[46:50]thật là vô cùng quý giá cho con người. Hễ mình bị người ta đánh con mắt bầm, mình sao? Đưa con mắt nữa, đó, ừm. Đó, thì cũng được, nói theo như Chúa Giê-su á, ai tát má này đưa má kia. Hoặc là mình ngay cái đó mà mình đừng giận đừng hờn thì thế giới này không chiến tranh nữa. Họa chăng nghĩ rằng nếu mà thế giới này áp dụng được cái nhẫn nhục của đạo Phật thì có lẽ chiến tranh nó dừng, hễ nơi con mắt bầm nếu ngừng ngang đó là không thêm người nào bầm nữa. Nhưng mà bởi vì người ta không dừng được cái hai ba người chết thành ra cả chục ngàn người chết nữa, vô lý. Chiến tranh thế giới là như vậy, người ta không nhịn được và vì vậy là thế giới vẫn xung đột.
[47:32]Các nhà chính trị ráng tìm giải pháp mà không bao giờ bứng được cái gốc. Cái gốc của nó là ở đâu? Ở chỗ cái lòng hận thù của con người, ở chỗ gây nghiệp sát sinh của con người, nên đây là không dừng được. Vì vậy là muốn cho thế giới này tốt đẹp, đi đến chỗ tốt đẹp thì chúng ta phải lấy đạo Phật làm cái hướng đi chung cho mọi người để mọi người biết sống thương yêu và sống thanh bình với nhau. Vì vậy, vai trò của đạo Phật rất quan trọng đối với cái hướng đi của thế giới. Trong 1000 năm tới, thế giới sẽ đi về đâu? Mình không biết đi về đâu nếu không có đạo Phật làm nền tảng, nếu con người ta cứ tiếp tục dễ dàng chia rẽ,
[48:14]hận thù bởi những cái phân biệt tào lao bá láp như vậy. Rồi cứ đụng chút là xô xát, đánh giết nhau. Một ngày nào đó mà thế giới hướng về đạo Phật, lấy cái đạo lý từ bi, lấy cái đạo lý vô ngã và quan trọng là lấy cái đạo lý là trí tuệ như thật thì thế giới này sẽ được giải phóng. Thầy nói cái đạo lý trí tuệ như thật là gì? Tức là trong đạo Phật có cái đạo lý thế này: Đức Phật nói: "Đạo của ta là đạo như thật." Nghĩa là sự thật như thế nào phải biết đúng như vậy, đừng thêm, đừng bớt. Nên trong đạo Phật, cái tính của chân lý rất cao mà nhiều khi mình nói các tôn giáo khác không có được. Ở các tôn giáo khác, nhất là những cái giáo phái mà
[49:01]mà mà tà đạo, họ hay tô điểm, hay hay thêu dệt, hay tưởng tượng, hay bịa chuyện ra để dụ tín đồ. Còn trong đạo Phật là thuyết phục người ta bằng chân lý, nói ra điều gì đó hết sức là hợp lý, làm cho người ta đi theo chứ không có không có dụ, không mê hoặc. Thì chính cái sự thật này sẽ giải phóng được con người, giải phóng được thế giới. Đó là chúng ta mong thế giới này sẽ được thanh bình, yên vui, hạnh phúc nếu mà nếu mà có đạo Phật với cái đạo lý từ bi, vô ngã và như thật. Đó là đặc tính như vậy. Những điều này chúng ta không bàn sâu vì không có thì giờ. Sau này khoa học sẽ tiến bộ đến cái mức mà không tưởng tượng nổi nữa.
[49:48]Nay các nhà khoa học đã dự đoán là sẽ có những cái rô-bốt mà có trí thông minh như con người luôn, sống với con người luôn. Họ dự đoán như vậy trong vòng 40-50 năm nữa. Tại vì cái bộ nhớ, bộ xử lý, cái processor, những con chip á mà họ chế tạo á, cứ 18 tháng là cái tốc độ xử lý nhanh lên gấp đôi, nó thông minh hơn hơn. Nên càng ngày nó càng càng đặc biệt. Thì họ nghĩ rằng 40-50 năm nữa, 100 năm nữa thì có khi mình đi bên cạnh một rô-bốt đi trên đường. Ví dụ như là mình đi tới cái shop, cửa hàng mình mua sắm, bên cạnh mình cũng có con rô-bốt nó đi vào nó mua sắm để đem đồ về cho chủ nó. Vì nó nhận cái lệnh là thay vì người ta mua hàng qua internet bên
[50:30]đó giao, đây họ sai rô-bốt tới cửa hàng, tận cửa hàng để rô-bốt kiểm tra chất lượng trước khi mà đem hàng tới, ví dụ vậy. Rô-bốt nó chạy trên đường, chạy như xe mô tô bay, như xe gắn máy, chạy cái vèo, nhanh hơn chiếc Dream của thầy Thiện Hòa. Đi vô đó, nghĩa là vô cửa hàng nghĩa là nó nó nó lựa, nó đặt tay lên đồ nó thử mấy mạch điện của máy móc là thử hết rồi nó trả tiền nó đem về nhà. Chuyện sẽ bình thường xảy ra trong trăm năm tới. Nhưng mà chúng ta sợ là lúc đó thế giới không thanh bình như vậy. Là vì sao vậy? Bởi vì cái đạo đức không theo kịp với kiến thức và khoa học. Đạo đức không theo kịp.
[51:07]Cái mức độ đạo đức của nhân loại hình như đang đứng yên mà khoa học thì tiến ào ào ào tiến tới. Đến lúc nào cái thế cân bằng bị đổ vỡ thì thế giới này loạn tùng xèo lên liền. Thì lúc đó sẽ có những con người họ chế rô bốt để cai trị thế giới. Con rô bốt đó sẽ khống chế người này, tiêu diệt người kia, thống trị tất cả, chỉ nghe lời một cái ông chủ biết mật mã của nó thôi. Tới chừng ngày đó như vậy. Là vì sao vậy? Vì người ta không có đạo đức nữa, đạo đức nó bị mất cân bằng. Cái đạo đức mình đang cầm cự ở thế giới ngày hôm nay là cái hậu quả của mấy ngàn năm trước do tôn giáo này, tôn giáo kia dạy mình còn lại.
[51:45]Mình cầm cự được với mức độ này. Nhưng một ngàn năm tới nữa, khoa học nó tiến quá chừng tiến rồi mà cái đạo đức vẫn đang đứng ở mức độ này thì thế giới loạn, sụp đổ liền, không theo kịp. Đây là hiểm họa lớn mà các nhà xã hội học, các nhà lãnh đạo thế giới dường như chưa nhìn ra. Đây là điều đáng báo động. Mà tại sao đạo đức không theo kịp khoa học? Tại sao? Tại vì trong nhà trường, cái môn đạo đức là cái môn được ít chú trọng nhất. Mà người ta chỉ chú trọng cái chú trọng các môn khoa học, vật lý, toán như nọ là sinh học là thi học sinh giỏi hết môn này tới môn kia, nhưng không ai thi môn đạo đức hết.
[52:28]Cho nên người ta không cần chú ý đạo đức. Khoa học tiến bộ, những phương tiện hưởng thụ càng lúc càng cao thì thanh niên, lớp trẻ tuổi dễ hư hỏng. Vì môn đạo đức không có sâu sắc để chuyển hóa được tâm hồn của họ, cho họ kiến thức, cho họ tài năng nhưng mà không cho họ đạo đức. Xã hội này đang đứng trước nguy cơ sụp đổ vì cái cái cân bằng giữa đạo đức và tài năng không còn nữa. Nó đang nghiêng từ từ, nghiêng từ từ về phía tài năng. Mà cái cán cân đó nó nghiêng hẳn rồi, thế giới này gãy liền. Đây là điều mà chúng ta lo. Chúng ta lo cho thế giới sắp tới, rất là đáng lo. Thế giới đi về đâu? Chúng ta biết trước rằng sẽ đi về nơi hỗn loạn,
[53:11]khi mà đạo đức không còn theo kịp tài năng nữa. Giờ chúng ta hỏi câu thứ hai, Phật pháp sẽ đi về đâu trong một ngàn năm tới? Ở đây chúng ta nhìn lại chúng ta thấy, nói cái tốt thì thôi đạo Phật có nhiều cái tốt rồi, nhưng mà chúng ta nói những cái mà chưa được, là đạo Phật hiện nay chưa chú trọng mạnh vào mục tiêu vô ngã. Cho nên thiếu cái từ bi và đoàn kết. Muốn có từ bi, muốn có đoàn kết, phải có vô ngã. Nhưng mà hiện nay nhiều tông phái đã xây dựng đạo lý theo cái hướng riêng, xa cái đạo lý vô ngã. Cho người ta mơ ước, cho người ta tìm cầu, cho người ta tự đánh giá cao chính mình mà không cho người ta một cái đạo lý vô ngã, không thấy mình là gì nữa.
[54:00]Không thấy mình là gì nữa. Có được đạo lý đó thì người ta sống với nhau dễ thương yêu, dễ đoàn kết. Nhưng mà vì chỉ cho người ta mơ ước, cho người ta tìm cầu, cho người ta tự đánh giá mình quá cao bằng như Phật và thế là bản ngã nổi cao lên, rồi con người ta xa lìa nhau, không thương yêu nhau, chỉ ganh tị và không đoàn kết, không hòa hợp. Đó là cái mà đạo Phật đang bị. Phật giáo nguyên thủy thì có nói đến vô ngã nhưng mà chỉ còn ở Miến Điện, Thái Lan, Tích Lan, chung quanh là Hồi giáo đang bao vây hết rồi. Nghĩa là chuẩn bị Hồi giáo chỉ cần đánh một vài bước đánh cuối cùng nữa là những quốc gia Phật giáo nguyên thủy đó cũng sẽ biến mất luôn.
[54:39]Vì họ đánh bằng vũ khí, các nhà sư không có sức lực để chống đỡ. Ví dụ như cuộc chiến ở Tích Lan vậy, là cuộc chiến hiện nay cái phe Hổ Tamil là một cái phe Ấn giáo pha lẫn Hồi giáo nó đang đánh đất nước Tích Lan, đất nước Hồi Phật giáo. Và đất nước Tích Lan nó chống đỡ rất vất vả. Vũ khí thì nó được tài trợ từ nước ngoài, nhưng riêng cái đất nước mà Phật giáo quốc giáo là Tích Lan thì không hề có sự viện trợ từ các quốc gia Phật giáo nào cả. Và không có quốc gia Phật giáo nào hết. Ví dụ bây giờ chỉ còn Đài Loan thì họ không coi Phật giáo là quốc giáo, họ không lấy lý do tôn giáo để viện trợ và Phật tử cũng không có được vận động để viện trợ cho Tích Lan.
[55:21]Và các nước Phật giáo còn lại như Việt Nam, Trung Hoa thì coi như mất, không có, không có đạo lý, chỉ còn cái chùa chiền trên hình thức thôi. Và bây giờ Lào, Campuchia tuy quốc giáo nhưng yếu, không đủ để viện trợ ai. Và Tích Lan chống đỡ với cuộc chiến tranh nói là sắc tộc chứ sự thật nó có tôn giáo trỏng và chống đỡ một cách cô độc, không được sự ủng hộ. Còn mà khi Hồi giáo mà nó phát động chiến tranh thì nó được tiền bạc rất mạnh ở các nước quốc gia Hồi giáo ủng hộ nên đánh đâu lấn chiếm đó, đánh đâu lấn chiếm đó. Còn quốc gia Tích Lan có đạo Phật giáo, đang chống đỡ cái đạo Phật thì không hề nhận được một đồng viện trợ nào cả.
[55:58]Đó chúng ta thấy Phật giáo sẽ đi về đâu. Nhìn trước cái thảm cảnh đó chúng ta thấy... Tuy nhiên, chỉ có điều an ủi là Phật giáo lại đang phát triển ở cái xã hội phương Tây trí thức. Rất nhiều người ở Tây phương, ở Âu châu, ở Mỹ lại bắt đầu đổ xô tìm về đạo Phật, nghiên cứu về đạo Phật và quy y theo đạo Phật. Vì họ tìm thấy nơi đó là lẽ phải, là chân lý. Như có cái ông à nhà khoa học nổi tiếng, Tiến sĩ Stefan. Ông gốc của ông là đạo Cơ Đốc, sau đó ông gặp đạo Phật, ông đi theo, quy y liền. Ông nói thế này, ông nói: "Đạo Phật là chân lý." Hỏi ông: "Sao chân lý?" Ông nói: "Đạo Phật là một chân lý mà không cần phải giải thích,
[56:42]không cần phải bàn cãi vì nó quá hợp lý." Ông nói như vậy. Ông nói vì nó quá hợp lý, không cần phải bàn cãi, giải thích nữa. Đó là một con người như vậy, nên mà bên Tây phương đang có nhiều người như vậy là đạo Phật nơi cái những cái quốc gia trí thức thì đang từ từ thay thế các tôn giáo khác, những tôn giáo mà chỉ dựa trên niềm tin huyền hoặc. Nhưng những nhà trí thức họ gặp đạo Phật, đạo Phật kêu gọi cái sự thật thì họ bị cuốn hút và họ đi theo liền, vì tinh thần của họ là tinh thần chuộng sự thật. Chúng ta có cái bài báo của Báo Giác Ngộ số 47 ra ngày 21 tháng 12 năm 2000 cũng xác định lại nguồn gốc kinh điển, trong đó có nói là có những bài kinh
[57:27]đúng là của Phật thuyết và có những bài kinh không phải Phật thuyết. Nhưng mà ngày nay mọi người đã không có hiểu rõ điều đó nên đã phát sinh nhiều sai lầm. Bài báo đó nói rất mạnh, ủng hộ cái điều mà thầy đã nói. Thầy đã nói kinh điển Đại thừa không phải Phật thuyết. Dù có nhiều giáo lý rất hay, có giá trị nhưng về lịch sử thì không phải Phật thuyết. Mình phải khẳng định điều đó. Thì cái bài báo bài báo Giác Ngộ đó cũng đã đã đã khẳng định cái điều mà thầy đã nói như vậy. Thì đây chúng ta vậy, chúng ta phải xây dựng một đạo Phật dựa chặt trên giáo lý nguyên thủy của Đức Phật, tham khảo thêm giáo lý Đại thừa,
[58:06]tham khảo thêm sự tiến bộ của khoa học, đồng thời là với kinh nghiệm tu hành tinh tấn của chính mình để làm thành một đạo Phật sinh động mới. Và đạo Phật sinh động mới đó giúp người ta đạt được cái vô ngã, để người ta từ bi, đoàn kết, thương yêu nhau, trước hết là trong đạo Phật. Đạo Phật phải đoàn kết với nhau trên toàn thế giới. Hiện nay đạo Phật bị chia tông rẽ phái, mất đoàn kết quá chừng. Sống trong một chùa nhiều khi vẫn còn ganh tị với nhau. Cốc này ở gần cốc kia vẫn ganh tị với nhau. Đó là điều mà thảm kịch của Phật giáo. Chỉ vì thiếu đạo lý vô ngã nên thiếu từ bi, thiếu đoàn kết. Chúng ta phải nỗ lực lại, xây dựng lại cái tinh thần,
[58:46]cái đạo lý, cái sự hướng về cái trí tuệ vô ngã để đem lại cho đạo Phật cái giá trị thật sự, tỏa được cái từ bi vô ngã vào trong cuộc đời này. Đó là trách nhiệm của tất cả chúng ta trong một ngàn năm tới đối với Phật pháp. Rồi dân tộc Việt Nam chúng ta sẽ đi về đâu trong một ngàn năm tới? Sự thực á là nhiều người chuộng cái tự do của phương Tây, nhưng đâu ngờ rằng cái tự do đó nó đem thêm cái sa đọa, cái trụy lạc. Mà cái sa đọa, cái trụy lạc này đó, mình thì hiền, đạo Phật mình hiền, mình chỉ trách. Còn bên Hồi giáo họ cầm súng, họ chiến đấu, họ chống lại cái sa đọa, trụy lạc của phương Tây. Cực đoan lắm.
[59:29]Nghĩa là họ quyết tâm chống lại các quốc gia phương Tây tự do, bởi vì họ nghĩ rằng những quốc gia đó mang cái sa đọa đến cho thế giới này. Và ước mơ của họ là xóa sạch hết các nước trên thế giới để chỉ còn cái Hồi giáo ngự trị trên thế giới này, để cho loài người đừng sống sa đọa, trụy lạc nữa. Họ quyết tâm cái đó bằng vũ khí. Họ quyết tâm rất cao, thì dĩ nhiên cái lối chủ trương như vậy nó tàn bạo quá. Nhưng mà chúng ta phải hiểu họ có cái lý của họ, họ có cái hợp lý của họ, chứ không phải không. Ở đây đó thì họ trước cái cực đoan đó, còn đạo Phật mình thì làm cái gì? Mình cũng không được thờ ơ.
[1:00:07]Trước cái gọi là lối sống trụy lạc của Tây phương tự do, chúng ta đừng có khờ dại. Nhiều người không biết, cứ tưởng là tự do là thiên đường, không có đâu. Tự do là cái phá hoại tâm hồn con người nếu con người chưa có đạo đức. Con người ta chỉ xứng đáng hưởng tự do khi người ta có đạo đức rất cao. Đây là điều mà thầy nói trong cái bài Tự Do Và Đạo Đức đó. Còn chưa có đạo đức mà cho tự do là người ta sẽ tự hủy diệt mình và làm hại những người chung quanh. Nên chúng ta đừng có bị ảo vọng bởi cái tự do này mà phải phải rèn sửa đạo đức của mình để xứng đáng, rồi khi tự do đến chúng ta dùng cái tự do đó sống có ý nghĩa cho mình và cho người.
[1:00:48]Đây là điều chúng ta phải cảnh giác tối đa cái gọi là cái ý niệm của tự do. Nên tại sao dân tộc mình bây giờ cái thuần phong mỹ tục bị mất dần mất dần. Cái nghiêm túc, cái kín đáo, cái đoan trang, cái đàng hoàng, cái tương thân tương ái của dân tộc mình đang mất dần chính vì cái chủ nghĩa tự do. Con người ta chỉ sống biết có mình, thích làm theo ý mình. Đây là điều rất là nguy hiểm. Như hôm có một lần thầy giảng nói: Bây giờ đi về Sài Gòn là thấy người phụ nữ mặc áo dây rất nhiều, nghĩa là họ chỉ cái áo là có phần dưới, phần trên là móc sợi cái sợi dây từ bên đây ra đằng trước ra đằng sau mắc lên cái vai.
[1:01:25]Có một lần báo Công an chụp một người phụ nữ mặc cái áo mà chỉ che phần phía trước thôi rồi sau đó là phần vài ba sợi dây quấn cột ở ra sau lưng. Nên là đó là một cái gọi là gọi là một cái cái đổ vỡ về văn hóa khủng khiếp nhưng mà nhà nước mình không làm gì hết, không làm gì. Gặp quốc gia Hồi giáo là là không được, không cho phép người phụ nữ hở hang như vậy. Họ quy định trong luật. Mà quốc gia mình vì mình gọi là mình đang tự do, đang đổi mới, sự thật đâu có ngờ là mình đang đưa cái nọc độc vào trong dân tộc mình, rất là đáng ngại. Vậy chứ hồi trước khi mà đổi mới không có chuyện này, con người ta phải kín đáo.
[1:02:04]Đang đổ vỡ. Bây giờ vậy ví dụ có một lần thầy nghe một người đệ tử Phật, tức là người Phật tử cũng thân với chùa mình, cô Ngọc Nguyện, cô làm việc trong cái công sở của nhà nước mà làm tận tụy, hy sinh, làm hết việc không hết giờ. Cô làm đến nỗi những người đồng nghiệp khác nghĩ rằng cô điên. Tại vì ai hơi đâu mà tốn công tốn sức vì việc công như vậy? Nhưng mà vì cô là người hiểu được Phật pháp nên cô nói: Cô không có tiền nhiều để làm phước thì cô siêng năng tận tụy làm cái việc nơi cơ quan cho nhà nước, cho cho nhân dân, đó chính là việc làm phước. Thì khi nghe kể lại, thầy rất là tán thán. Thầy nói mà tất cả những người công nhân, viên chức nhà nước mà có cái tinh
[1:02:45]thần như cái người Phật tử đó thì đất nước mình vượt lên không mấy hồi. Nên mỗi người làm việc như vậy, tận tụy như vậy, nhiệt tình như vậy, đất nước mình vươn lên không mấy hồi, không bao lâu sẽ sánh vai được các nước trong năm châu bốn bể. Nhưng mà vì mỗi người có ý nghĩ ờ việc công hơi đâu làm nhiều, việc tư thì mới ráng làm, thì cái ý nghĩ đó đúng là làm cho đất nước mình cứ đi thụt lùi, đi chậm hơn các nước khác. Cho nên ở đây, cái tinh thần mà của đạo Phật làm người ta hiểu thế nào là việc làm phước, hiểu thế nào là nhân quả để hy sinh tận tụy trong bổn phận thường ngày của mình dù không phải công việc của mình.
[1:03:22]Đó là động lực để đẩy đất nước này vượt lên. Thì đạo Phật đóng góp điều đó rất là tốt. Đất nước chúng ta vậy, là một đất nước đầy tri thức, giàu trí tuệ, có thể sánh vai được với các nước năm châu bốn bể, nhưng mà cái cái đất nước mà có tri thức, có trí tuệ đó chúng ta bị cản trở. Cái chúng ta có khả năng để trở thành đất nước đầy tri thức, giàu trí tuệ, chúng ta có khả năng lắm, nhưng mà vì những cái lực cản gì đó mà chúng ta chưa phát huy được. Ví dụ như là những sản phẩm chúng ta sản xuất luôn luôn kém, không có tinh vi. Nội so với nước Trung Quốc kế bên cạnh, mình không có sản xuất hàng bằng người ta, dở hơn người ta.
[1:04:05]Chưa nói tới những cái nước mà Thái Lan ngày xưa thua mình, giờ là hơn mình, Nhật là mình bỏ mình quá xa, những nước châu Á. Giờ một cái máy móc nho nhỏ mình cũng không đủ sức chế được, một cái đồng hồ Hồng Kông, Thái Lan nó nhái được hết á. Đồng hồ đeo tay nè, nhái y như thật, xài rất tốt, rất rẻ. Thì Việt Nam mình hổng có nhúc nhích được một cây kim, chưa chế được cái kim cho tinh vi. Mà trong khi nói là người Việt Nam mình trong các kỳ thi toán đều đạt giải nhất. Nhưng mà đi ứng dụng vào trong công nghệ, trong kinh tế thì thua người ta hết. Tại sao vậy? Đây là điều chúng ta phải coi. Có những cái vô lý gì mà chưa thay đổi được?
[1:04:40]Cái sức ì nào đó, cái tính ì nào từng con người. Mỗi người không vươn lên, không tự nguyện, không tự giác vươn lên. Như thầy nói nội cái xe xích lô, xe ba gác chạy ngoài đường, nó là một cấu trúc vô lý, vô lý hết sức, từ thời Pháp thuộc để lại, mà ngày hôm nay những cái người làm trong cái phòng kỹ thuật của bộ Giao thông Công chánh cũng không nghĩ ra một cái xe mới để mà thay thế cái xe ba gác, để có thể chở được cái vật dụng cồng kềnh rẻ tiền với cái chi phí thấp cho người dân, để chiếc xe ba gác rất là nguy hiểm, cấu trúc rất là bất hợp lý mà cứ để chạy hoài. Nhìn vào cái đó thì người ta hiểu cả cái dân tộc mình đây,
[1:05:15]có thông minh nhưng mà hổng có cái gì á, mà hổng nghĩ ra chiếc xe mới. Nhiều cái nữa, nhiều cái nữa. Cái gì đó làm lực cản. Thí dụ ví dụ như cái người mà tốt nghiệp đại học thì mình chưa ngang tầm với cái đại học quốc tế, cái cái cái cái chương trình học của mình rất là thấp, không ngang tầm. Cái bằng đại học mình đi qua nước khác người ta không xài. Đó là cái nhục mà không ai biết hết, không ai biết. Còn cái lớp trẻ bây giờ thì đua đòi, ăn chơi, hưởng thụ, không có phấn đấu, không có lý tưởng sống. Những cái đó là lực cản làm cho đất nước không vượt lên được. Nên muốn gỡ cái lực cản đó thì chính điều gì?
[1:05:52]Thì chính cái đạo đức, cái lối sống vị tha sẽ mới là khơi mở được cái sức sáng tạo thông minh tràn ngập hết khắp nơi. Và muốn có đạo đức, muốn có lối sống vị tha, muốn có cái cuộc sống lý tưởng cho giới trẻ thì cái môn đạo đức phải sâu sắc, phải quan tâm nhiều, phải được dạy rất là mạnh trong nhà trường, là phải rất là quan tâm. Cái môn đạo đức phải có cái tầm cỡ lớn để so được với các môn khoa học khác, còn xem môn đó môn phụ thì tiếp tục như vậy người ta tiếp tục ích kỷ, thụ động, ù lì, không sáng tạo. Chỉ có tâm vị tha mới làm tăng cái sức sáng tạo, không có vị tha người ta không thèm sáng tạo.
[1:06:33]Đất nước mình một ngàn năm tới sẽ đi về đâu nếu không có đạo đức, nhất là cái đạo Phật, nhất là cái đạo đức xuất phát từ đạo Phật từ bi, vô ngã. Đó là cái điều chúng ta ưu tư, đất nước sẽ đi về đâu? Thì chính cái ưu tư này, ưu tư về cho đất nước nè, ưu tư cho thế giới nè, ưu tư cho Phật pháp nè, nó làm thành cái lý tưởng sống cho chúng ta, thành cho cái lý tưởng tu hành cao quý cho chúng ta. Nhưng có những người mà thầy trách, nói: Tại sao đi tu mà chưa có lý tưởng? Là bởi vì chưa có ưu tư về những điều thầy vừa nói. Một ngàn năm nữa đất nước này đi về đâu? Thế giới này đi về đâu, Phật pháp đi về đâu?
[1:07:11]Mình không ưu tư, mình không biết lo lắng, cho nên mình không có lý tưởng. Chúng ta phải có cái lý tưởng để tu hành, có cái lý tưởng để sống, bởi vì mình thương yêu và lo lắng cho những cái điều lớn lao như vậy. Chúng ta mong rằng khắp thế giới sau một ngàn năm nữa ai cũng tin nhân quả, ai cũng biết tu tập hướng về vô ngã để cho từ bi, trí tuệ được vô lượng vô biên. Chúng ta mơ ước điều đó. Nhưng mà muốn có cái điều đó thì bây giờ làm cái gì? Phải nỗ lực mà giáo hóa, vừa tu vừa giáo hóa, phải làm cho mọi người biết Phật pháp, phải nỗ lực truyền bá Phật pháp. Thì một ngàn năm sau nữa mới hy vọng là trên thế giới này
[1:07:56]là cái đạo lý về nhân quả, vô ngã, từ bi tràn đầy. Còn nếu chúng ta thụ động là không được. Nói như vậy, thầy mới nói về một đạo Phật hành động. Cái đề tài mà một đạo Phật hành động thì sau này thầy sẽ giảng nhiều. Bao nhiêu năm qua thầy đi giảng, thầy có kêu mọi người làm việc thiện, nhưng mà chủ yếu là thầy chỉnh đốn lại quan điểm về giáo lý, giúp cho mọi người nhận thức đúng để tu đúng và sống đúng. Chứ thầy chưa nói tới một đạo Phật hành động thì chưa nói. Thì thầy chờ thêm một thời gian nữa, khi nào mà mọi người đồng quan điểm với thầy nhiều, khi nào mà những cái nơi mà họ chống thầy, họ lắng bớt xuống lại, họ đừng có chống,
[1:08:40]đừng cản trở nữa để cái số người đồng quan điểm với thầy được nhiều lên, thì bắt đầu thầy nói tới một đạo Phật hành động. Mà đạo Phật hành động là đạo Phật như thế nào? Là đạo Phật không có tĩnh lặng, tĩnh lặng đến nỗi gần như vị kỷ. Đạo Phật mình đang bị vậy á. Đạo Phật tĩnh lặng gần như vị kỷ. Cho nên phải thay đổi. Cái người sắp tới là phải có bản lĩnh, vừa có thiền thiền định, vừa có tài năng, vừa năng động. Mà sẽ làm cái điều gì để gọi là đạo Phật hành động? Thì hẹn kỳ khác chúng ta sẽ nói tiếp. Chuyện dài nhiều tập, đó là vấn đề lớn. Một đạo Phật hành động là một vấn đề rất là lớn. Thì hôm nay, chúng ta ngồi đây với nhau đón cái giao thừa của thiên niên kỷ mới.
[1:09:32]À chúng ta đón giao thừa mà với nhiều cái ưu tư khắc khoải. Chúng ta không biết là sẽ đi về đâu trong một ngàn năm tới nếu bây giờ mọi người ý thức còn ít quá, Phật pháp chưa phổ cập, cái đạo đức, cái từ bi chưa có lan tỏa, nên chúng ta rất là ưu tư. Nên chúng ta vui xuân mới theo tục lệ, nhưng mà chúng ta cũng tự nguyện với lòng mình, chúng ta sẽ cố gắng tu hành và làm hết sức của mình để cho Phật pháp sáng tỏ khắp nơi, để cho, như có lần thầy nói: Từng trái tim của mỗi người là một ánh mặt trời chân lý.
[1:10:15]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:11:08]Tình thương lớn thấm sâu trong mọi người, và hạnh phúc sáng trên môi nụ cười.
[1:11:35]Con ước mơ mọi người thương mến nhau, cho ánh dương đẹp ngời ngàn đời sau.
[1:12:07]Lạy Phật cho trái tim như không, lạy Người cho ước mơ mênh mông, lạy cỏ cây gió mây qua trông, để lòng tan biến trong vô cùng.
[1:12:24]Biết bao lần nhìn đời thoáng qua, xót thương người còn bận phong ba.
[1:12:39]Ước mơ mọi người chung chắp tay, dưới chân Phật đài hương ngát bay.
[1:13:33]Nguồn chân lý vẫn bay lan mọi miền, và cuộc sống sẽ tan đi muộn phiền.
[1:14:00]Xin khắp nơi cuộc đời vang pháp âm, cho thế gian chẳng còn cảnh lầm than.
[1:14:15]Nguyện cầu mưa pháp tuôn tuôn rơi, mọi người không sống trong chơi vơi, nụ cười tươi mãi trên đôi môi, và niềm vui đến cho cuộc đời.
[1:14:49]Ước mơ mọi người càng vững tin, lý nhân quả Phật đà xướng minh, cứu muôn loài vượt ngoài điêu linh, đắp xây đời ngày càng thắm xinh.
[1:15:04]Ước mơ một ngày mai sáng tươi, ánh dương đạo màu soi khắp nơi.
[1:15:14]Nguyện cầu mưa pháp tuôn tuôn rơi, mọi người không sống trong chơi vơi, nụ cười tươi mãi trên đôi môi, và niềm vui đến cho cuộc đời. Nguyện cầu trên thế gian hôm nay, một lòng quy hướng theo Như Lai,
[1:15:40]dù ngàn năm vẫn không phôi phai, để người quên hết bao u hoài.
[1:16:05]Ước mơ một ngày mai sáng tươi, ánh dương đạo màu soi khắp nơi.
[1:16:28]Kìa
[1:16:45]một cành hoa mai nở vàng hôm nay là mùa xuân tới. Chuông chùa nhẹ ngân vang, lòng người thênh thang đón xuân dịu dàng.
[1:17:04]Xin Phật từ bi cho mọi người thương yêu quên đi hận thù, cho
[1:17:15]đời tràn hương xuân, không nghe chuyện buồn, ưu lo phiền muộn.
[1:17:52]Con quỳ lạy Như Lai bằng một con tim trọn niềm tôn kính.
[1:18:02]Xin lòng này luôn luôn tràn đầy yêu thương đến muôn vạn loài.
[1:18:12]Cho dù ngàn năm sau cuộc đời qua mau, ghi sâu lời thề.
[1:18:22]Xin mặt trời thiêng liêng, chánh pháp mầu nhiệm chiếu sáng mọi miền.
[1:19:20]Con quỳ lạy Như Lai bằng một con tim trọn niềm tôn kính.
[1:19:31]Xin lòng này luôn luôn tràn đầy yêu thương đến muôn vạn loài.
[1:19:41]Cho dù ngàn năm sau cuộc đời qua mau, ghi sâu lời thề.
[1:21:40]Kính lạy Đấng Vô Thượng, Người là cành hoa sen nơi biển đời nhân thế.
[1:21:56]Người là nguồn thương yêu bao dung khắp muôn loài,
[1:22:07]là mặt trời ban mai đem ánh sáng cho đời, dựng lại niềm tin sâu nơi tăm tối u sầu.
[1:22:55]Người là một đại dương mà con như giọt nước,
[1:23:05]Người là ngọn cao sơn mà con như hạt bụi.
[1:24:28]Kính lạy Đấng Vô Thượng, Người là cành hoa sen nơi biển đời nhân thế.
[1:24:44]Người là nguồn thương yêu bao dung khắp muôn loài,
[1:24:55]là mặt trời ban mai đem ánh sáng cho đời, dựng lại niềm tin sâu nơi tăm tối u sầu.
[1:29:06]Lời Phật như tia nắng, tâm con là mùa xuân.
[1:29:22]Lời Phật như mái ấm cho con qua bão bùng. Lời Phật như suối mát cho con gội sạch trong.
[1:30:37]Lời Phật như bóng mát che con nắng mùa hè. Lời Phật như chiếc nón cho con che trời mưa.
[1:32:00]A...