[0:09]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Con kính bạch trên chư tôn thiền đức. Kính thưa quý quan chức chính quyền. Hôm nay, con vâng theo lời của chư tôn nên về đây có một thời để trao đổi đạo lý với quý Phật tử. Con rất là hạnh phúc khi được chư tôn cũng đã hoan hỷ mà ngồi chứng minh, hộ niệm cho con để được thành tựu trong cái bài giảng này. Con nguyện trên mười phương Tam Bảo gia hộ trên chư tôn thiền đức được pháp thể an khang, chúng sinh dị độ, tuổi thọ tăng long, để mãi mãi là cội cây Bồ Đề che mát cho chúng con. Bây giờ thì con xin được thay mặt cho chư Tăng để nói chuyện với Phật tử. Hôm nay, cái đề tài là bảo vệ thuần phong mỹ tục.
[1:07]Con xin trên chư tôn chứng minh cho con. Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:15]Kính thưa quý Phật tử, hiện nay do cái thời đại có nhiều cái thay đổi, khoa học kỹ thuật đem đến cho con người nhiều mới mẻ, rồi những nền văn hóa ở các quốc gia cứ pha trộn với nhau. Và trong cái khuynh hướng toàn cầu hóa đó, cái nền văn hóa, cái lối sống của các quốc gia xâm nhập lẫn nhau, thẩm thấu lẫn nhau, làm cho ngay cả Việt Nam ta cũng bắt đầu có nhiều cái biến động trong cái cuộc sống. Và có một số người đã biện minh cho cái lối sống của mình gọi là cái lối sống mới, lối sống hiện đại, lối sống văn minh. Thì ngày hôm nay, chúng ta bình tĩnh nhìn lại cái lối sống của mọi người như vậy để thấy rằng cái nào đúng, cái nào sai, chứ chúng ta không đứng trên quan điểm
[2:09]cũ và mới, mà chúng ta đứng trên quan điểm cái nào đúng, cái nào sai. Và khi đứng trên quan điểm cái nào đúng, cái nào sai đó, chúng ta chợt phát hiện ra một điều là những thuần phong mỹ tục, là những cái nền phong hóa tốt đẹp, những cái tập quán xưa cũ của cha ông ta để lại, thật là đáng yêu, đáng quý vì nó giúp cho con người tránh khỏi những cái bước dài sai lầm, tội lỗi. Cho nên, hôm nay chúng ta bàn với nhau cái đề tài là bảo vệ thuần phong mỹ tục, bởi vì chúng ta yêu quý, chúng ta trân trọng, chúng ta bất ngờ trước cái trí tuệ, cái đạo đức của cha ông ta đã để lại bao nhiêu nghìn năm mà tạo nên cái nền phong hóa, thuần phong mỹ tục quý giá như thế này.
[2:58]Chúng ta so sánh từng điểm chút xíu. Cha ông ta thì nói rằng con người mà đoan trang á, phải mặc y phục kín đáo, không có khoe da thịt nhiều. Bây giờ cái lối sống mới thì phải mặc, phải khoe da thịt nhiều mới là hiện đại, mới là văn minh. Khi mà cái người lớn tuổi như cha mẹ mới rầy con cái mình, "Ủa sao lúc này con ăn mặc gì kỳ khôi? Con hở hang quá vậy?" Đứa con trả lời: "Cái mốt mới mẹ ơi. Mẹ không biết gì. Mẹ xưa quá." Cái bà mẹ ngọng. Bà mẹ không trả lời được. Cứ thấy nhìn con mình nó có cái gì sai á, mà nói nó thì nó lo cái model bây giờ nó vậy, nó mới hợp thời trang. Như vậy chứ mẹ cũ lắm rồi.
[3:37]Mặc không thấy da thấy thịt đâu hết trơn, kỳ lắm. Thấy có cái mặt không à, kỳ lắm. Không biết đường trả lời. Bây giờ chúng ta mới phân tích điểm này. Giữa cái, nhất là người phụ nữ á. Người phụ nữ mà ăn mặc hở da hở thịt và người phụ nữ ăn mặc kín đáo thì cái nào tốt hơn? Chắc chắn là ở đây chúng ta trả lời là phụ nữ ăn mặc kín đáo tốt hơn phải không? Bởi vì ở đây ta là Phật tử. Mà người Phật tử ta có đạo lý, có đạo đức, nên ta vẫn cảm thấy là mình che kín cái thân thể mình nó là điều tốt. Mà tại sao tốt? Phải trả lời cho được tại sao tốt. Tại mấy đứa nhỏ nó sẽ bắt bẻ đó. Nó tại sao mặc kín là tốt?
[4:15]Không thấy trời nóng thấy mồ mà giờ ai cũng mặc hở hở hết trơn? Mình trả lời tại sao ăn mặc kín đáo tốt rồi mới biết tại sao ăn mặc hở hang là bậy. Lúc đó mới thấy cái thuần phong mỹ tục của mình là đáng quý. Tại sao ăn mặc kín đáo là tốt? Bởi vì đó là bản năng tự nhiên của con người. Khi một người phụ nữ mà ăn mặc hở hang, phô bày da thịt ra thì nó như là một sự khiêu gợi, khiêu khích cái người khác phái. Làm cho người khác phái động tâm lên liền. Cho nên cái việc mà khiến cho người ta nhìn mình người ta động tâm, thèm muốn lên thì cái đó là cái phước hay cái tội? Cái tội. Như vậy tốt hay xấu? Xấu.
[4:54]Như vậy cứ ăn mặc hở hang đi ngoài đường như vậy tốt hay xấu? Xấu. Nguyên nhân nó là cái khêu gợi một điều xấu nơi tâm người khác thì tức là mình là người xấu. Cũng giống như vậy, nói: "Tại sao anh ăn cắp tiền của người ta?" Nói: "Dạ tại tôi vô nhà ổng chơi, ổng cứ ngồi ổng đếm tiền trước mặt tôi hoài. Ổng đếm tiền chứ mà ổng lấy tiền tủ ra ổng ngồi đó ổng đếm đếm. Tôi là khách lạ tới mà ổng cứ ngồi ổng đếm, vừa nói chuyện vừa đếm tiền. Tôi chịu không nổi. Cho nên là ổng đi vắng là tôi phải chộp một cọc tôi bỏ túi tôi. Rồi sau ổng đi thưa rồi công an bắt tôi. Công an giỏi thiệt." Công an mới rầy cái ông,
[5:27]"Tại sao anh để tiền anh gợi lòng tham người ta?" Ngay cả con cháu trong nhà mà nhiều khi nó ham chơi, nó thấy tiền để hở hở nó cũng lấy nữa. Tuy là người kia phạm tội ăn cắp, nhưng mà cũng cái lỗi của anh là anh gợi lòng tham cho người ta. Cho nên cái gợi lòng tham của người khác, mình kích động một cái xấu trong tâm người khác, nó là một cái tội. Vì vậy, cái việc ăn mặc hở hang để kích động cái xấu trong tâm người khác, nó là một cái xấu. Một hành vi xấu, một điều kém đạo đức. Cha ông ta hiểu điều đó rất rõ, cho nên luôn luôn dạy dỗ con cháu mình, nhất là phụ nữ, phải ăn mặc kín đáo để làm chi?
[6:03]Để đừng khêu gợi cái điều xấu trong tâm người khác. Thì ta phải có cái lý luận, hiểu như vậy mới cãi được mấy đứa nhỏ. Mấy đứa nhỏ giờ nó cãi lanh lắm. Nó cứ nói như vậy mới là theo mốt. Theo mốt, có những cái mốt mà ta nhìn ta không chấp nhận được mà không hiểu tại sao là mốt. Đó là một cái điểm nhỏ, nhưng mà thật ra thì thuần phong mỹ tục nó còn có nhiều điểm lắm. Những cái tập tục đẹp, những cái cách cư xử hay, những cái hình thức đàng hoàng đều là những thuần phong mỹ tục. Ví dụ như là khi Tết đến, cái giờ phút mà linh thiêng nhất, hoặc là cái giờ giao thừa, hoặc là buổi sáng sớm mùng một thì ta có cái lệ là ta đi lễ Phật đầu năm.
[6:40]Tục lệ đó đẹp không? Rất là đẹp. Vì sao là rất là đẹp? Chúng ta hỏi tại sao nó là đẹp, ta đều phải có cái câu lý giải, có câu trả lời. Là bởi vì Đức Phật là Đấng mà tôn quý nhất, phải không? Đấng mà tôn quý nhất. Cho nên cái giờ phút mà linh thiêng nhất của đầu năm mới, ta dành cái tấm lòng tôn kính lên Đức Phật. Thì biểu lộ như vậy, tức là ta chọn cái thời điểm linh thiêng nhất, bày tỏ cái lòng tôn kính nhất đối với cái bậc đáng kính nhất, thì như vậy trong năm đó thường là ta sẽ gặp nhiều điều tốt lành. Đó là cái tục lệ đó rất là đáng quý. Rồi sau khi mà lễ Phật xong rồi ta đi đâu nữa? Lễ đâu nữa?
[7:24]Chưa, chưa, chưa tới ông bà sống, tới nghĩa trang liệt sĩ trước á. Ta đến cái nghĩa trang liệt sĩ, thắp nén hương để tưởng nhớ tới những anh hùng đã xả thân mà cứu nước, là cái thứ hai. Bày tỏ lòng biết ơn đối với anh hùng của dân tộc. Rồi sau đó mới tới cái thứ ba là gì? Là mới tới thăm ông bà mình, tới những người lớn tuổi, những người mà đã sống qua cả một đời vất vả để mà lo cho con cho cháu, để mà đóng góp được rất nhiều điều cho xã hội này. Vì vậy, ngày đầu năm, vào những giờ phút thiêng liêng nhất, ta đã bày tỏ cái tâm đạo đức của mình: tôn kính đối với bậc đáng kính nhất, bày tỏ cái lòng biết ơn đối với anh hùng
[8:02]dân tộc và bày tỏ sự tôn trọng đối với ông bà, cha mẹ mình đang còn sống. Tập tục như vậy là cái tập tục đẹp mà nó tạo thành cái tâm hồn ta, tạo thành cái nếp sống cho con cháu ta đời đời. Để con cháu ta nó cứ như vậy mà nó nhớ. Nó thấy cha mẹ làm như vậy thì nó cứ như vậy mà nó nhớ suốt đời: à, cái linh thiêng nhất trong đời ta là Đức Phật, cái điều ta biết ơn nhất là những anh hùng đã hy sinh vì nước, và cái điều ta tôn trọng, ta hiếu kính nhất là ông bà cha mẹ còn sống, ta phải thương quý. Không nói thành lời nhiều, nhưng mà cái tập tục đó trong đầu năm đã dạy lại biết bao nhiêu điều tốt đẹp cho con cháu của ta.
[8:38]Chứ còn mới mở mắt sáng ra mùng một rủ nhau đánh bài liền là sao? Ta phải hiểu gia đình đó sẽ tiêu hết luôn. Cả gia đình đó sẽ tiêu. Con cháu sẽ từ từ lụi bại hết, bởi vì cái giờ phút thiêng liêng nhất thì nó làm chuyện bậy bạ nhất. Vì vậy mà ta phải nói là phải bảo vệ thuần phong mỹ tục là như vậy. Tại vì cái bảo vệ thuần phong mỹ tục á là không phải là ta bảo vệ cái xưa, mà chính là ta để lại cái di sản tốt đẹp cho đời sau, cho con cháu mình. Ta giữ cái thuần phong mỹ tục, tức là ta giữ gìn cái tâm hồn, cái đạo đức cho con cháu mình. Nên cái ý nghĩa của việc mà bảo vệ thuần phong mỹ tục rất là lớn.
[9:15]Không phải là bảo vệ thuần phong mỹ tục là tưởng nhớ người xưa, bảo vệ lời xưa, ấy là yêu quý cái cũ, không có. Chính là xây dựng cho, cho tương lai. Hoặc là, bây giờ học trò phải kính trọng thầy cô. Thời xưa á, ông thầy đứng ở vị trí cao hơn cái người cha của mình, quân sư phụ mà. Người xưa cái quan niệm rất là lạ. Cái người cha mẹ đẻ mình ra, nuôi mình lớn mà vẫn đặt ở vị trí tôn trọng thấp hơn cái người thầy khai mở tâm hồn cái trí tuệ cho mình. Nhưng đời nay thì sao? Đời nay thì học trò lần lần coi thường cái người dạy học cho mình. Vì nó nghĩ đi học đóng tiền, vì thầy cô là mỗi thầy cấp một biết tới cấp hai,
[9:56]ba là mỗi người dạy một môn, một tuần gặp một vài lần cho nên cứ theo cái thực tế đó mà cái lòng tôn trọng đối với thầy cô nó giảm dần giảm dần. Cái mỹ tục, cái thuần phong mà học trò phải kính trọng thầy cô bị mất. Và khi mất như vậy, ta phải hiểu là cái tâm hồn của đứa trẻ đổ vỡ. Cộng thêm nữa cha mẹ ở nhà nói những cái câu xách mé coi thường thầy cô đâu có ngờ rằng khi mình nói: "Ôi tới chừng kỳ thi tao đem cho thầy mày ít triệu cái thầy mày chấm mày đậu chứ gì." Nói cái câu mà hối lộ, tham nhũng, coi thường thầy cô là dạy cho con mình bất kính thầy cô, dạy cho con mình lớn lên làm gì cũng hối lộ, tham nhũng.
[10:34]Rồi sau này con mình đứng lên là nó quậy, nó phá tan nát hết cả gia đình, lúc đó đừng có trách. Chỉ bởi vì cái sai lầm trong cái suy nghĩ của cha mẹ. Thế còn nếu mà cha mẹ mà thấy con mình bị thầy cô rầy là phải đứng về phía thầy cô để bảo vệ thầy cô, buộc con mình phải tôn trọng thầy cô. Coi như đó là bảo vệ thuần phong mỹ tục của dân tộc mà chính là xây dựng cái tâm hồn của con mình thì sau này con mình lớn lên chút nó mới ngoan được. Mà nó ngoan khi mình già mình mới nhờ nó được. Còn nó không ngoan, khi mình già nó bỏ mình bù lăn bù lốc luôn. Cho nên nói rằng bảo vệ thuần phong mỹ tục thực sự chính là bảo vệ cái tương lai
[11:09]của đất nước, bảo vệ tương lai của con cháu mình và cũng là cái bảo đảm tương lai của chính mình, nên việc bảo vệ thuần phong mỹ tục rất là quan trọng. Ngày nay á tại sao ta đặt cái vấn đề phải bảo vệ thuần phong mỹ tục một cách quyết liệt? Là vì hôm nay thế giới đang suy thoái về lối sống đạo đức. Phải nói sự thật là cả thế giới đang suy thoái, cả thế giới đang dóng lên hồi chuông báo động. Nghĩa là ngoài cái việc mà những cái thông tin về đồi trụy, những phim ảnh đồi trụy nó tàn phá tâm hồn của lớp trẻ, lớp trẻ mới lớn 13, 14 tuổi là sống xô bồ, buông tuồng. Chưa hết còn có những phe nhóm mà làm thành những cái phe gọi
[11:51]là phe phát xít mới á, nó gặp người nó nó giết người để vì cái hận thù dân tộc, hận thù chủng tộc, đề cao chủng tộc. Trên thế giới những cái hiện tượng rất là kỳ quái. Vì đâu vậy? Cũng bởi vì những đứa trẻ nó bị xâm nhập những cái thông tin sai lầm từ nơi phim ảnh, từ nơi cái Internet. Mà ngày hôm nay thì cha mẹ thua con cái. Vì cha mẹ không biết vào cái máy tính để truy cập Internet có gì trỏng nhưng con nít bây giờ nó biết hết. Vô nó bấm bấm rạc rạc là nó nói chuyện với nhau trên khắp thế giới, nó vào những cái trang web mà ta không thể ngờ được. Cho nên cha mẹ đã vuột mất cái quyền kiểm soát đối với con cái.
[12:30]Mà ngày hôm nay nếu ta không có ý thức điều này, ta không nắm rõ được điều này thì sau này con ta là một kẻ xa lạ đối với ta. Nó sống theo cái lối gì đó, nó hiểu theo cái lối gì đó mà ta không biết được nữa. Cho đến một cái ngày mà nó coi cha mẹ nó không ra gì nữa thì đó là cái hậu quả cuối cùng, hậu quả cuối cùng thì ta chỉ hoàn toàn là đau khổ. Cho nên có nhiều người lúc mà đã quá đau khổ vì đứa con hư của mình là nói câu này mà nhất là người miền Tây á: "Phải biết vậy hồi trước tao đẻ ra cái trứng hột vịt lộn tao ăn luôn khỏi đẻ mày ra." Chúng ta có nghe câu đó không ạ? Có phải không? Có ai nói câu đó chưa? Có.
[13:07]Đó là cái nỗi thất vọng, nỗi thất vọng tột cùng vì ta không còn dạy con ta được nữa. Nên ngày hôm nay, cả cái thế giới bị ảnh hưởng bởi những thông tin sai lầm, tâm hồn đứa trẻ bị biến dạng như vậy thì buộc ta phải có một cái biện pháp. Mà cái biện pháp đó đó, mỗi gia đình, xã hội, học đường và nhà nước đều phải có trách nhiệm. Nhưng riêng trong đạo Phật ta phải có trách nhiệm rất là lớn. Vì sao vậy? Bởi vì đạo Phật là một tôn giáo của đạo đức. Cho nên cái người nào mà là đệ tử Phật phải là người tiên phong trong việc xây dựng đạo đức cho xã hội. Còn nếu ở một xứ sở đạo Phật mà nơi cái xã hội đó
[13:48]cái con người ta sống buông tuồng, thác loạn thì cái người mà đáng trách đầu tiên là đạo Phật, là Phật giáo, là những nhà sư và những Phật tử. Ví dụ như là không nói đâu xa, ngay cái nước láng giềng của ta là nước Thái Lan, một cái xứ mà Phật giáo là quốc giáo nhưng mà những cái tour du lịch đồi trụy thì cũng từ nơi Thái Lan mà có. Khi mà nghe như vậy thì những người mà biết suy nghĩ họ ngạc nhiên liền, họ nói: "Tại sao một quốc gia Phật giáo mà đó là một tôn giáo biểu tượng của đạo đức, đời sống thanh tịnh, đàng hoàng mà tại sao đất nước đó lại thác loạn đến như vậy?" Nên cái đầu tiên mà người ta trách là trách Phật giáo.
[14:28]Vì vậy, Việt Nam ta cũng phải tránh cái bước chân đó. Ta phải bắt đầu hành động từ bây giờ, đừng để cho xã hội ta trở thành thác loạn như là những cái xã hội, lối sống của Tây phương. Vì nếu mà để xảy ra thác loạn thì cái người mà đầu tiên bị trách nhất là ai? Ai? Những người mình là đệ tử Phật mà để cho cái xã hội này thác loạn thì ta đều là những người đáng trách. Vì vậy, khi mà nói đến việc bảo vệ thuần phong mỹ tục, bảo vệ đạo đức của xã hội thì những người trong Phật giáo phải đi đầu vì đạo Phật là đạo của sự giải thoát thanh tịnh, tự tại và đạo đức. Thế giới á chạy đua theo cái sự giàu có của cái vật chất.
[15:13]Nước nào cũng thi đua là kinh tế cho mạnh, chế được nhiều súng, chế được nhiều máy móc, xây được nhiều tòa nhà cao tầng, mở mang được cầu đường. Chạy đua theo cái đó, chạy đua theo cái tăng trưởng kinh tế GDP. Và cái tình con người trở nên phai nhạt. Những cái lối sống đạo đức đẹp đẽ của đời xưa bị bỏ quên. Bây giờ gặp nhau người ta chỉ để ý là mình có giàu hơn hồi xưa không, có mua được chiếc xe nào mới chưa, có xây lại cái nhà chưa, mua được khu đất nào chưa mà người ta ít có quan tâm là ông này đã đạo đức hơn ngày xưa hay không, có bớt tham, bớt sân, bớt si hay không. Ta ít quan tâm về cái đạo đức tâm linh mà chỉ quan tâm đến
[15:51]vật chất và đó là xu hướng của cả cái thế giới này. Và đó là một xu hướng sai lầm làm cho thế giới đổ vỡ, khủng hoảng. Khoảng rằm Trung thu chúng ta sẽ trở lại cái vấn đề này. Bên Mỹ họ cũng báo động về điều này. Họ có dựng bộ phim là Ngày trái đất ngừng quay, The Day the Earth Stood Still, Ngày trái đất ngừng quay. Cái bộ phim nó nói rằng là có một cái người ngoài hành tinh họ tấn công vào trái đất và mục tiêu của họ là giết hết loài người. Trước khi đó là họ tìm cách họ đối thoại nhưng mà loài người không nghe. Rồi sau đó có một cái cô đó cô mới hỏi: "Các anh đến đây để làm gì?" "Tôi đến để cứu trái đất." Cái cô kia hỏi:
[16:34]"Anh cứu chúng tôi hả?" Nói: "Không, tôi cứu trái đất chứ không cứu các bạn." Nói: "Sao vậy?" Nói: "Bởi vì nếu trái đất mà còn sống á thì loài người sẽ còn sống. Nhưng mà nếu loài người tiếp tục sống á thì trái đất chết." Nói: "Sao vậy?" Nói: "Vì cái lối sống của loài người tiêu diệt trái đất này." Cô kia nghe cô phát hoảng lên liền và cô biết rồi, biết rõ ý định là nói vì cái loài người sống cứ lo chạy theo vật chất, tàn phá môi trường, rồi đấu tranh chém giết với nhau là loài người đang tiêu diệt trái đất. Cho nên họ vì cứu cái trái đất này, cứu cái màu xanh trái đất này, cứu bao nhiêu giống loài trên trái đất này họ phải đến họ diệt cái loài
[17:09]người này vì đây là một cái loài ác độc nhất của cái trái đất này. Và bắt đầu họ ra tay, họ dùng cái biện pháp kỹ thuật sinh học của họ là tung ra một loại vũ khí mà nó đi đến đâu thì tất cả tòa nhà tiêu diệt, loài người chết hết luôn. Nhưng mà dĩ nhiên là bộ phim nó có hậu vì nếu mà chết hết rồi thì không ai coi bộ phim nó được. Cho nên họ phải có một cái người để mà thay đổi ý định và cứu cái thế giới, ngừng cái tiến trình đó lại, ngừng cái tiến trình tiêu diệt loài người bởi vì loài người hứa là sẽ không sống một cách sai lầm mà tiêu diệt trái đất nữa. Thì đó là chuyện trong phim, nhưng mà trong thực tế loài người chưa hứa.
[17:41]Loài người chưa chịu hứa là sẽ sống tốt lên để bảo vệ trái đất này, bảo vệ cái tốt đẹp, cái đạo đức, cái nhân phẩm, cái tâm linh cho loài người mà con người ta vẫn tiếp tục đang đi theo cái chiều hướng sống thác loạn, hơn thua, tranh đấu, xô bồ, bừa bãi, bậy bạ. Loài người trong thực tế như vậy, chưa có một sự đe dọa nào để con người giật mình cảnh tỉnh mà phát một lời hứa long trọng đối với vũ trụ, đối với tương lai con cháu mình từ nay chúng ta sẽ sống đàng hoàng hơn, tốt đẹp hơn. Chưa có. Vì ngày hôm nay, gặp nhau ta vẫn hỏi trong đầu người kia đã xây được cái nhà mới chưa, đã mua được chiếc xe mới chưa.
[18:20]Chứ chúng ta chưa gặp nhau mà chúng ta đã hỏi trong đầu người này đã bớt tham, bớt sân, bớt si chưa, người này đi chùa có nhiều không, là người này đã ngồi thiền được đến đâu? Chúng ta không hỏi điều đó trong đầu mà toàn là hỏi chuyện vật chất. Và cả cái thế giới này cũng vậy, cái quốc gia này gặp quốc gia kia cũng đều thăm dò cái nước đó nó chế tạo được cái vũ khí gì rồi, cái kinh tế họ đã dư dả đến đâu, họ xây được những công trình nào. Chứ những quốc gia gặp nhau không bao giờ hỏi: "Ờ cái quốc gia của anh cái người dân đã đạo đức đến đâu? Đã bớt tham, bớt sân, bớt si đến mức độ nào? Cái người dân của anh đã biết tu tập thiền định chưa,
[18:55]đã khai mở tâm linh chưa?" Không có hỏi câu đó mà toàn cứ hỏi nhau về cái giàu sang, về cái vật chất. Và chính vì cái lối sống mà chạy đua cái giàu sang vật chất phá hoại hết cái thuần phong mỹ tục của người xưa để lại mà trái đất lần lần đổ vỡ, tiêu tàn. Vì vậy mà chúng ta phải ý thức và phải ra tay rất là mạnh. Rồi nữa cái bản năng tình dục được kích động, phát triển và phá hoại hết mọi cái giá trị khác của con người khiến cho tội phạm tăng lên. Cái bản năng tình dục nó là một cái bản năng có sẵn, lát nữa ta sẽ nói lại. Cứ bình thường đừng cần dạy gì hết thì ngay trong tiềm thức ngay trong cơ thể con người đã gài sẵn cái bản năng tình dục để mà sao?
[19:39]Để duy trì nòi giống. Trừ những cái người mà chân tu đạo hạnh như các vị Hòa thượng, các vị tôn túc đây ta thấy, những người đó nhờ có đạo lý, có giới luật mà vượt qua được cái bản năng. Còn bình thường tất cả chúng ta đều bị sẵn cái bản năng tình dục chi phối, lớn lên một chút là phải có đôi lứa để mà sống cái đời sống vợ chồng. Mà cái bản năng đó không cần dạy là con người đã tự biết, còn huống hồ là nó được khiêu khích thì loài người sẽ buông tuồng, thác loạn liền và tội phạm tăng lên liền. Như vừa rồi ở bên Anh vừa mới đăng bài báo đứa bé mới 13 tuổi có đứa con. Khi mà cái cô bồ nó đẻ đứa con nó ngơ ngớ ngớ ngẩn
[20:25]nó không biết làm sao nữa, không biết sao. Mà chụp bức hình nó thì nó đứng rồi nó nhìn đứa con nó nằm ở trong nôi, mặt non choẹt ngớ ngẩn không biết gì hết, mới 13 tuổi. Và thế giới đọc cái tin đó phải khóc, phải khóc và phải phải nhìn lại mình, phải nhìn lại cái lối sống của mình. Tại sao mà để cái thảm trạng nó xảy ra? Chúng ta nghe kể khoảng 60, 70 năm trước nhiều khi người nam nữ lớn 16, 17 tuổi còn chạy ra bờ sông cởi trần cởi truồng tắm mưa với nhau vô tư, có không ạ? Thấy người lớn tuổi nghe thì nó có phải không? Còn bây giờ 13 tuổi để con. Ngược lại hẳn luôn. Tại sao vậy? Bởi vì cái quan niệm sai lầm về tình dục. Thế giới hiện nay đã buông tuồng,
[21:09]dễ dãi và không biết bao nhiêu là tội lỗi đã xảy ra từ cái cái điều này. Cho nên là những cái thuần phong mỹ tục cần phải được bảo vệ quyết liệt, chứ không được bảo vệ hời hợt. Ví dụ chúng ta nghe cái bài này rồi thì không được nghe cho biết, mà nghe xong về phải làm một cái gì đó, phải hành động để bảo vệ thuần phong mỹ tục của ta. Vì có vài cái thuần phong mỹ tục: Thứ nhất nè, ta phải tôn trọng người lớn tuổi. Đây là một cái tập tục rất đẹp của Việt Nam mà ít có nước nào có. Ở các nước á, cái lối xưng hô của họ nó không rõ ràng là cái người lớn tuổi và người nhỏ tuổi. Cái người lớn tuổi nhỏ tuổi, cha mẹ con cái gặp nhau cũng gì?
[21:49]I, you, nỉ, woa, phải không? Mày, tao, không có phân biệt. Còn người Việt Nam ta phân biệt liền. Gặp cái người hơi lớn hơn mình chút gọi là anh liền, lớn nữa gọi là cô, dì, chú, bác hay là ông bà liền. Đó là ngay khi đó ta xác lập cái tôn ti trật tự ngay trong cái lời nói để biểu lộ cái sự tôn trọng của mình, biểu lộ cái sự tôn trọng của mình đối với người lớn tuổi hơn mình liền. Việt Nam ta có cái tục lệ rất là lạ và rất là đặc biệt, hơn hẳn nhiều nước trên thế giới. Hầu như không nước nào trên thế giới có điều này, dường như Việt Nam là một nước duy nhất. Không có cái lối xưng hô phức tạp như Việt Nam,
[22:21]nhưng mà nhờ vậy, người Việt Nam có một cái phong tục rất là tốt đẹp là tôn trọng người lớn tuổi. Mà nhờ cái tôn trọng người lớn tuổi á, ta được ít nhất hai điều lợi. Cái lợi thứ nhất là cái tuổi thọ ta tăng. Đây là nhân quả. Ông bà mình đã nói là "kính lão đắc thọ". Nếu ta kính người già, tự nhiên tuổi thọ ta tăng lên. Như các vị hòa thượng ta tám mấy mà vẫn còn khỏe mạnh, sáng suốt là nhờ cũng cái phong tục như thế đó, kính trọng người lớn tuổi hơn mình, bỗng nhiên cái tuổi thọ mình tăng lên. Cái thứ hai nữa là ta học được kinh nghiệm của người lớn. Mà đáng lẽ ra, ta phải đi qua nhiều cái thất bại rồi ta mới học được.
[23:02]Nhưng mà nhờ ta kính trọng người lớn tuổi nên ta nhanh chóng học được những cái kinh nghiệm mà người lớn tuổi đã trải qua. Nhờ vậy ta đỡ mất thời gian và đỡ đi qua những cái thất bại. Vì vậy, cái việc mà khi thấy một đứa nhỏ hay một ai đó mà đối với người lớn tuổi hơn mình mà không có sự kính trọng, ta phải nhắc nhở liền. Nói: "Không, người này lớn tuổi hơn con, con phải kính trọng." Nói: "Ổng lớn tuổi hơn con nhưng mà ổng nghèo hơn con." Nói: "Không, cái nghèo giàu không quan trọng, ít bữa nữa con sẽ nghèo hơn người khác. Cái nghèo giàu nó bấp bênh. Ông này ổng lớn tuổi hơn con nhưng mà ổng học ít hơn con."
[23:36]"Người ta học ít hơn con nhưng người ta đã đi qua cuộc đời nhiều hơn con, người ta biết được nhiều điều hơn con. Cái con biết trên sách vở, còn người ta sống qua cuộc đời dài hơn, người ta biết được cuộc sống thực tế hơn con." Vân vân, nghĩa là những lớp trẻ mà hỗn láo nó cứ có những cái lý luận để nó tìm cách là nó không kính trọng người lớn tuổi thì ta phải có những lý luận buộc nó phải biết kính trọng người lớn tuổi hơn mình để cho nó có cái phúc. Và đây là một cái phong tục rất đẹp của Việt Nam ta phải bảo vệ. Nhưng Việt Nam mình còn đỡ, qua mấy nước mà nó xưng hô "I, you, nỉ, woa, mày, tao" là rất là khó dạy về điều này.
[24:11]Khi mà đứa trẻ nó được học là phải vâng lời, phải kính trọng người lớn, tự nhiên cái bản ngã nó nhỏ xuống. Mà cái bản ngã nhỏ xuống là vô số điều tốt đẹp mở ra. Chúng ta nhớ này, đây là một cái chân lý, cái chân lý như thế này: Khi bản ngã nhỏ lại thì vô số điều tốt đẹp nở hoa. Đây là chân lý. Tu trong đạo Phật cũng chỉ là làm cái điều đó mà thôi, là ta tu làm sao cho bản ngã ta nhỏ xuống, ta thấy mình không là gì cả, ta thấy mình như đất, như bụi. Nhưng mà chính từ cái mà ta không thấy mình là gì cả thì từ bi, trí tuệ, đạo đức, tâm linh bắt đầu khai mở và ta chuẩn bị thành một vị thánh. Thánh là gì?
[24:56]Thánh là người không thấy mình là gì cả, thấy mình như đất, như bụi, đó là thánh. Còn thế nào là người phàm phu tục tử? Phàm phu tục tử là một loại người thấy mình rất quan trọng, thấy mình rất cao, rất lớn, đó là phàm phu, đó là người sẽ gây nhiều tội lỗi. Còn thế nào là một bậc thánh tốt đẹp, thánh thiện? Bởi vì cái người đó là người không thấy mình là gì cả. Thì như vậy, cái nguyên tắc đó đúng trong đạo Phật và cũng đúng trong cuộc sống này. Khi ta dạy đứa nhỏ nó phải thấy nó thấp, nó bé, nó biết kính trọng người lớn thì vô số cái đạo đức và trí tuệ, tài năng của nó phát triển liền. Còn cái đứa bé mà tuy thấy nó thông minh,
[25:35]nó làm toán, học giỏi, nhưng mà nếu nó cao ngạo, nó không biết kính trọng người lớn, bản ngã nó phát triển, một thời gian sau ta sẽ thấy cái nó học nó dở xuống từ từ trở lại. Và nó thi thì dễ rớt hoặc gặp những cái xui và bước ra cuộc đời nhiều khi cầm một mảnh bằng mà không có việc làm là dễ thất bại, chỉ bởi vì cái bản ngã nó phát triển. Cho nên khi ta bắt đứa nhỏ nó phải kính trọng người lớn, ta ép cái bản ngã nó xuống chính là ta mở ra cánh cửa tốt đẹp cho nó, đứa bé buộc phải vâng lời. Nhưng mà ở lối sống Tây phương hiện nay đang có khuynh hướng ngược lại là cha mẹ phải lạy lục, phải năn nỉ, phải chiều chuộng con mình.
[26:14]Nói một tiếng cãi một tiếng, nói một tiếng cãi một tiếng. Vì sao vậy? Bởi vì trong nhà trường dạy nó phải cãi cha, cãi mẹ. Mà nếu cha mẹ làm dữ lên thì bốc điện thoại nó gọi cảnh sát, cảnh sát tới mà xác nhận rằng cha mẹ có thái độ là nóng giận với nó là bắt cha mẹ ở tù hoặc là bắt nó đi, không cho cha mẹ nuôi nữa. Mà càng bắt nó đi thì cha mẹ càng làm dữ, càng làm dữ thì càng kết tội cha mẹ là điên, người này không còn đủ sức nuôi con. Không biết cái xã hội gì quái lạ không hiểu. Vì vậy, khi mà điều đó chưa kịp về tới Việt Nam thì từ bây giờ Việt Nam ta phải có một cái phòng thủ, phòng thủ là không cho xấc xược,
[26:50]hỗn láo với cha mẹ, không cho cái người nhỏ tuổi mà hỗn láo, xấc xược với người lớn tuổi, cứ như thế mà ổn định. Có người nói: "Nhưng mà có những bậc cha mẹ ngược đãi con cái thì sao? Nếu mà không cho con cái nó bảo vệ thì trường hợp mà cha mẹ ngược đãi con cái thì sao?" Nói cái chuyện mà cha mẹ ngược đãi con cái đó mấy chục ngàn người mới có một người. Đúng không nè? Mấy chục ngàn người mới có một người là cha mẹ mà ác với con, thì ta không thể là vì một người trong mấy chục ngàn người đó mà ta tạo nên một cái lối sống cho tất cả những đứa trẻ nó đều phải chống lại cha mẹ nó hoặc là làm cho những đứa trẻ nó phải chống
[27:27]lại cái người lớn mà để gọi là nó vượt lên nó phát triển, không phải. Ta không phải vì những một ít cái trường hợp mà ta phá hủy cả cái phong tục tập quán tốt đẹp của ta. Hoặc một cái thuần phong mỹ tục nữa là thế này: Ta có cái câu là "con hơn cha là nhà có phúc". Nghĩa là sao? Nghĩa là người Việt Nam ta có cái quan niệm là lúc nào cũng nâng đỡ người đi sau. Cái người nhỏ thì kính trọng người lớn, nhưng mà cái người đi trước lúc nào cũng nâng đỡ người đi sau. Tức là cái bậc sư huynh thì lúc nào cũng thương yêu, đỡ đần cái người sư đệ của mình; thầy cô giáo lúc nào cũng chăm lo, dạy dỗ cho học trò của mình để giỏi hơn mình;
[28:06]và những bậc lãnh đạo quốc gia lúc nào cũng xây dựng cái lớp trẻ tuổi vượt lên để thay thế mình thì cái đó là một cái phong tục tốt đẹp. Còn ngược lại của cái phong tục đó là gì? Tức là cái người đi trước á là trù dập người đi sau, người cán bộ lớn thì đè ép cái người cán bộ nhỏ, cái người thầy giáo không có thật lòng dạy dỗ trò của mình. Như hôm rồi vậy, chúng tôi có gặp cái anh đó, anh là đạo diễn, trao đổi với việc mà chùa Phật Quang mình cũng có việc làm phim, thì nói về vấn đề làm phim, về kịch bản thế này thế kia. Thì anh mới nói thế này, anh nói là: "Hồi xưa lúc mà con đi học ở trong cái trường nghệ thuật như
[28:45]vậy, thì bài con làm điểm rất cao nhưng bị đánh rớt. Lý do là bởi vì con không có lo lót. Con phải học lại một năm, học lại một năm nữa rồi lo lót nữa là qua năm sau con đậu thủ khoa luôn." Nghe như vậy, chúng tôi rất là buồn, buồn vì thấy rằng trong cái ngành giáo dục, cái người thầy giáo không nâng đỡ cho cái người học trò đi sau mà chỉ vì đồng tiền, dạy vì đồng tiền, chấm thi vì đồng tiền, và như vậy bao nhiêu thế hệ nối tiếp sẽ hư hỏng hết. Cái nền giáo dục của quốc gia sẽ tàn lụi vì cái người thầy không nâng đỡ người trò. Cho nên ở đây là điều mà chúng ta phải bảo vệ cái thuần phong mỹ tục.
[29:24]Cái người đi trước phải nâng đỡ, hỗ trợ hết lòng cho cái người đi sau, mong cái người đi sau phải giỏi hơn mình, và đó là thuần phong mỹ tục của Việt Nam ta. Hoặc là cái lễ phép khi ta nói chuyện với người lớn, ta dạ thưa, ta đưa cái gì đưa bằng hai tay. Ta đang ngồi vậy mình đi ngang qua mặt mình phải hơi cúi đầu. Mà nếu mà cái người đang ngồi đó là người lớn thì ta phải cúi rất là sát cái đầu mình, thậm chí khom cả cái người mình nếu ta buộc phải đi ra phía trước của người đó. Thì những cái lễ phép như vậy, nó là một cái đặc trưng rất là quý của người Việt Nam. Không biết các quốc gia khác có nhiều cái ngôn từ lễ phép như
[30:06]thế hay không, nhưng riêng Việt Nam ta, từng cái lời ăn tiếng nói nó có rất nhiều cái cách để biểu lộ cái lễ phép. Cái lễ phép tức là ta bày tỏ sự thương quý đối với cái người mà ta tiếp xúc. Kính thưa, vâng, dạ, bẩm, trình, khoanh tay, cúi đầu, chào hỏi. Khi đi đến gặp thì chào, khi rời ra đi cũng chào, vân vân. Những cái ngôn từ đó bày tỏ cái sự kính trọng đối với người ta tiếp xúc, nó cũng làm cho cái tâm hồn của ta khiêm hạ xuống. Mà khi tâm hồn của ta khiêm hạ xuống thì có những điều cao quý đặc biệt nó đứng lên. Nên cái lễ phép là một cái thuần phong mỹ tục mà vô cùng quý giá của Việt Nam ta mà phải hết sức là thương yêu, giữ gìn.
[30:54]Rồi ta có một cái thuần phong mỹ tục nữa là cái sự hiếu khách. Cái hiếu khách là, ví dụ như trong một đất nước của mình, ta thấy có người nước ngoài đến, lúc nào ta cũng bày tỏ cái sự thân thiện đón tiếp giúp đỡ người ta. Trừ những cái người mà họ đến để lừa đảo thì thôi. Chứ còn họ là một du khách bình thường thì họ phải được cái sự thân thiện từ nơi bất cứ người Việt Nam nào, đó là lòng hiếu khách. Hoặc là khách đến với nhà ta thì luôn luôn ta bày tỏ cái sự yêu quý họ, thân thiện với họ để cho họ không có cảm thấy bị xa lạ. Đó là một cái phước rất là lớn. Nhờ như vậy mà ta đến đâu ta cũng được cái phước là được
[31:33]cái sự tiếp đãi ân cần ở kiếp này và những kiếp sau. Còn nếu mà ai đến gần ta, ta chỉ bày tỏ họ cái sự ghẻ lạnh, hời hợt, hờ hững thì nhiều kiếp sau cũng vậy, ta sẽ bị cái quả báo là mình sinh vào một cái nơi nghèo khổ, thấp hèn, đi đến đâu người ta cũng khinh bỉ. Thế là ta sinh vào một nơi giàu sang, quyền quý, thành công chỉ bởi vì nhiều đời trước ta có cái tâm hiếu khách. Là ai đến với mình, mình cũng ân cần, tôn trọng, chỉ nhờ cái tâm đó thôi. Vậy mà những đời sau, mình sinh vào nơi tôn quý. Còn đối với khách mà ta hờ hững, xem thường thì những đời sau ta sinh vào cái thân phận thấp hèn. Vì vậy, ta phải ráng bảo vệ cái phong tục của ta là lòng, lòng hiếu khách.
[32:25]Rồi cái phong tục của Việt Nam nữa là cẩn thận trong lời nói, nó có văn hóa, có giáo dục, không để những cái tiếng dơ bẩn lọt ra khỏi cái miệng của mình, tức là không có chửi thề, không có chửi bậy. Ở Việt Nam ta á, cái người nào mà mở miệng chửi thề một tiếng là bị xếp vào hàng hạ cấp liền, đúng không ạ? Nếu mà cái người nào mà lỡ mở miệng chửi bậy một cái thì dường như là cái án tù suốt đời. Cái người nào mà chửi thề bị người chung quanh xem đó là người hạ cấp liền. Chỉ trừ khi nào mà người đó đến chùa Kim Huê sám hối, tu tập đồ dữ dội một thời gian thì cộng đồng chung quanh mới xóa cái án tù đó, xem người đó là cái người mà ở đẳng cấp cao trở lại.
[33:04]Thế còn mà lỡ chửi thề một tiếng là xếp vào hàng hạ cấp lưu manh du đãng ngoài đường liền. Việt Nam ta rất khắt khe về cái lời nói, nhất là những tiếng chửi bậy là không được phép. Nhưng mà ở một số nước Tây phương, ta không hiểu sao, nó đưa lên phim ảnh đầy những tiếng chửi thề, đầy những tiếng chửi thề và xem đó là bình thường, không hiểu nổi. Cho nên ta sợ một ngày nào đó cái tiếng chửi thề mà dễ dàng của Tây phương nó xâm nhập vào cái lối sống của ta, nó phá hư hết cái phong tục, lễ giáo của ta, ta rất là lo. Cho nên từ bây giờ là ai có con, có cháu phải dạy rất kỹ về điều này. Nói con mà mở miệng con chửi thề một tiếng là mọi
[33:41]người xem con là hàng cặn bã của xã hội liền. Nó nói: "Sao con coi phim con thấy bên đó người ta chửi không?" Mình không bắt chước. Mình phải bảo vệ cái thuần phong mỹ tục của, của chính mình. Riêng cái quan hệ nam nữ của Việt Nam, nó là một cái nét riêng. Chúng ta biết á, có những cái bộ tộc sơ khai họ sống theo lối mà loạn hôn hay là loạn dâm, là không có vợ chồng rõ ràng, cứ nam nữ gặp nhau ăn ở tùy thích, cứ thích ai là cứ ăn nằm với người ta, không có một cái gia đình, không có tôn ti trật tự. Và những bộ tộc đó từ từ bị diệt vong hết là do họ bị loạn luân, bị đồng huyết, cho nên tự họ tiêu diệt hết.
[34:20]Mà Việt Nam ta từ ngàn xưa đã rất là văn minh điều này, đã cố tránh cái điều này, trừ một vài cái triều đại trong triều đình mà họ sợ người ngoài cướp ngôi, họ buộc phải lấy người trong họ. Thì đó là một cái riêng, rồi thời gian cũng không tồn tại được vì nó không phù hợp với khoa học và không phù hợp với đạo đức. Còn hiện nay vậy, có những cái tổ chức câu lạc bộ đen bí mật là nó cho những hội viên mà khi mà vào đó đó là loạn dâm lẫn nhau, thỏa mãn thú tính, mà bên ngoài thì che đậy bằng những câu lạc bộ, ngoài nó không biết. Nhưng mà đó là những cái nơi mà họ có thế lực rất là lớn, công an không đột nhập vào được hoặc là công an cũng bị mua
[34:57]chuộc luôn để bảo vệ những cái câu lạc bộ đen đó. Và những cái câu lạc bộ đen đó nó phá hủy hết những cái gia đình đó. Tức là từ trong gia đình, người ta không còn thương yêu, hạnh phúc với nhau nữa vì người ta mải mê đi tìm những cái thú vui tầm bậy tầm bạ như thế. Rồi lần lần nó xâm nhập, nó lan ra xã hội làm cho xã hội cũng tiêu điều luôn. Cho nên những nước mà tự cho là văn minh nhưng mà họ phô bày cái văn hóa, cái lối sống xô bồ và khuyến khích cái sự dễ dãi về quan hệ nam nữ. Cái bản năng tính dục, nó có một cái nghịch lý thế này: nó vừa là tự nhiên mà vừa là tội lỗi. Đây là điều rất là lạ.
[35:37]Cái bản năng tính dục của loài người nó vừa là một điều hết sức là bình thường, tự nhiên mà nó cũng vừa là tội lỗi, kỳ lạ như vậy. Vì cái bản năng tính dục nó là tội lỗi cho nên người ta phải lập ra vô số cái hàng rào lễ giáo để ngăn chặn bớt nó lại, không cho nó phát triển. Mà cũng bởi vì nó là tự nhiên cho nên người ta phải dựng vợ gả chồng, làm những cái đám cưới vui vẻ. Vừa là tự nhiên mà vừa là tội lỗi. Khi ta hiểu cái điều này đó thì ta mới có cái lối ứng xử đúng. Là khi ta thấy người nào đó lớn lên mà phải lấy vợ lấy chồng thì ta xem đó là điều bình thường vì nó là điều tự nhiên, lớn lên người ta phải lấy vợ lấy chồng
[36:23]để mà duy trì nòi giống, trừ những người đã xuất gia, có lý tưởng xuất gia sống một đời thanh tao, đạo đức để mà chuyên sâu tu tập, làm thầy của con người mà giáo hóa con người thì thôi người đó phải vượt qua. Chứ còn bình thường lớn lên họ lấy vợ lấy chồng, ta xem nó là chuyện bình thường vì nó là điều tự nhiên. Nhưng bản năng tính dục cũng là tội lỗi, để hở ra một cái là bắt đầu tội lỗi liền, bắt đầu cái ngoại tình là cái gì mà nó đau khổ, cái chơi bời trác táng là cái gì nó gây phá hoại và làm cho tâm hồn người ta đen tối. Cho nên cái đứa trẻ vừa mới lớn lên phải được dạy cái điều này. Cha mẹ phải gọi con mình tới nói liền.
[37:07]Tại vì chưa cần cha mẹ nói, nó nghe bạn bè nó nói đầy và nó xem trong phim ảnh, Internet nó biết hết rồi. Thì cha mẹ phải gọi nó tới nói liền, nói cái bản năng tính dục vừa là tự nhiên mà vừa là tội lỗi, nên con phải liệu. Vì nó là tự nhiên cho nên người ta chấp nhận có hôn nhân, vì nó là tội lỗi cho nên ta không được quyền hướng về nó, nghĩ về nó, xử sự sai lầm về nó, phải vượt qua. Nhưng mà các nước Tây phương thì khai thác cái khía cạnh tự nhiên của tính dục, cho nên phô bày tùm lum. Bây giờ ta thấy những cái biển quảng cáo, không biết ở Sa Đéc có có hay không. Nhưng mà ở Sài Gòn có những biển quảng cáo mà ta thấy họ quảng cáo
[37:48]nam nữ ôm nhau trên những cái hình to ngoài đường con nít đi qua đi lại đều thấy, và ta thấy như vậy nó lại khuyến khích cái bản năng tính dục trỗi lên và xem như bản năng tính dục là điều tự nhiên phát triển, thì ta phải biết rằng xã hội sẽ tiêu tàn. Lưng thấy bản đó chúng ta rất là trách. Họ không hiểu được cái tính dục vừa là tự nhiên mà vừa là tội lỗi nên họ để cho những cái quảng cáo hở hang như vậy. Đây là tới lúc chúng ta phải, phải đấu tranh. Người Á Đông ta hiểu rõ cái điều này từ xưa cho nên đã giáo dục trẻ tạo nên cái phong tục rất là khắt khe là nam nữ thụ thụ bất thân. Tức là người nam người nữ không bao giờ đưa nhau cái gì mà trực tiếp hết.
[38:30]Ví dụ cái người này nó sai đứa con gái: "Con đem cái gói này, quà này qua tặng cho bên bác hai bên kia." Người con gái đi qua không gặp người lớn mà gặp cái người con trai của gia đình, nói: "Dạ, ba em có gửi tặng cái này cho..." Thì không bao giờ đưa tận tay mà để lên bàn, rồi cái người con trai đó cũng không dám mà lấy tận tay, đợi cái người con gái để lên bàn rồi người con gái quay đi rồi mới cầm lên chứ không đưa cái gì trực tiếp với nhau. Họ giữ cái khoảng cách, vì sao? Bởi vì nói lửa gần rơm lâu ngày cũng, cũng bén, nám gì đó. Thế là phong tục của ta là lên án những cái y phục mà hở hang,
[39:04]khiêu gợi, khiêu gợi và khinh bỉ những ai ham mê sắc dục. Là cái người mà ham mê sắc dục là bị xã hội khinh bỉ, coi thường, kể cả người nam hay người nữ mà nhất là người nữ. Và chính vì cái quan điểm đó, cái phong tục đó mà giữ đất nước ta ổn định trong bao nhiêu ngàn năm. Còn nếu mà ngày nay những cái quan điểm đó, quan niệm đó, cái lễ giáo đó bị phá vỡ thì ta sẽ biết rằng sau này con cháu ta nó không còn người là thật người nữa, mà nói người, trong đó con thú đã chiếm phần lớn rồi, bởi vì cái bản năng là thuộc về, thuộc về con thú. Lát nữa ta sẽ nói lại vấn đề này. Các bảng quảng cáo dâm ô, hở hang mà bên Sở Văn hóa - Thông tin để
[39:48]yên thì ta biết rằng cái thuần phong mỹ tục không còn được cái cơ quan chức năng đã quan tâm nữa mà ta phải tự mình vận động. Ta phải tự mình vận động sao? Và đây là nhiệm vụ của Phật tử. Hôm nay là là nơi chùa Kim Huê, thầy chính thức giao nhiệm vụ cho quý Phật tử trong cái việc mà đấu tranh chống lại những văn hóa đồi trụy. Thầy giao làm sao? Giờ ai xung phong làm thầy giao? Có đứa em bé ba tuổi giơ tay.
[40:20]Ví dụ như bây giờ ta thấy ở đâu mà có cái biển quảng cáo mà nó hở hang á, nó đồi trụy, ta chụp hình, ta ghi địa chỉ, ta gửi đến Sở Văn hóa - Thông tin, ta nói rằng ở nơi địa chỉ này có cái biển quảng cáo này là nó vi phạm thuần phong mỹ tục của Việt Nam, nó phá hoại bản sắc văn hóa của dân tộc Việt Nam. Tại sao cơ quan chức năng, ngành chức năng không đến xử lý? Làm vậy được không ạ?
[40:45]Giờ ai chịu làm giơ tay lên thầy coi. Ráng nha, thầy giao nhiệm vụ thầy không nói chơi đâu. Từ đây về sau như vậy hễ là thấy những cái biển văn hóa mà đồi trụy ta phải chụp hình ghi địa chỉ gửi thư lên sở văn hóa liền. Yêu cầu là cán bộ tới xử lý liền, vì đây là phá hoại cái bản sắc dân tộc Việt Nam, mà cái cương lĩnh của nhà nước đã ghi rõ: "Bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc." Đúng không anh ạ? Đúng rồi, đó có anh phó chủ tịch Mặt trận ảnh gật đầu ảnh xác nhận với thầy. Cho nên ở đây mà ta có khiếu nại về điều đó ta đưa đến ta gặp anh ha, anh sẽ giúp đỡ mình. Rồi ở trong cái cộng đồng của ta, ngay trong gia đình mình và trong làng xóm mình,
[41:27]ai mà vi phạm cái thuần phong mỹ tục là ta phải quở trách, ta phải nhắc. Nhắc được không, dám nhắc không? Ví dụ trong xóm mình cái nhà bên cạnh có một đứa con gái nó mặc cái quần mà nó hở rốn nhiều quá, mình dám mình kêu lại nói không? Ai dám giơ tay lên? Ừ, cũng còn được, cũng còn được. Phải dám nha. Ta không có cực đoan như một cái số nước mà Hồi giáo là buộc phụ nữ là phải che kín mặt hết khi ra đường. Ta vẫn tôn trọng để cho người nữ được bày tỏ cái nhan sắc của mình đối với xã hội, là ta có gương mặt đẹp ta cứ phô bày, ta có cái dáng đẹp ta cứ đi ra ngoài, chứ không có che lại một đống bùng nhùng một đống vải.
[42:10]Nhưng nó phải kín đáo trong một chừng mực nào đó chấp nhận được, chứ không được hở hang, không được phô bày da thịt nhiều mà nhất là những vùng gợi cảm. Những cái vùng nhạy cảm mà phô bày ra ngoài thì chứng tỏ là tâm hồn của ta đã hư hỏng rồi. Vì vậy gia đình ta hay làng xóm ta mà có những người nào mà ăn mặc theo kiểu đó là ta phải kêu lại quở trách liền. Thầy nói lại một lần nữa nè, cái trách nhiệm này thầy giao cho Phật tử là thấy ai mà ăn mặc hở hang mà nhất là đưa bụng ra phải kêu lại quở trách liền. Con nói vậy không biết quý Hòa thượng quý vị đồng ý không ạ? Giao Phật tử làm.
[42:53]Dám kêu không? Phải toàn dân đồng lòng kìa mới bảo vệ được. Trong đạo Phật ta thì ta dùng sự tu tập để vượt qua tính dục. Cái người xuất gia phải lễ Phật, giữ giới, ngồi thiền để vượt qua cái tính dục. Mà cái người nào chứng Thánh rồi là thật sự không còn thụ hưởng nữa, không còn hưởng cái lạc thú trần gian nữa. Đó là những bậc Thánh mà hoàn toàn trong sạch, thánh thiện, dứt khoát không còn hưởng thụ, dù một cái gì rất nhỏ cũng cẩn thận không hưởng thụ. Khi ta nhìn thấy một người nào đó mà họ sống rất là từ bi, thương yêu mọi người, lúc nào cũng mong cho mọi người được hạnh phúc, nhưng mà đối với bản thân họ, họ không có hưởng thụ,
[43:40]thì ta biết người này đã đứng vào vị trí của của bậc Thánh. Và chính những bậc Thánh mà không hưởng thụ đó là tấm gương sáng để ta noi theo mà ta sống một đời đạo đức tốt đẹp. Mà cũng chính nhờ những bậc Thánh đó ta bắt chước để ta có thể bảo vệ được cái thuần phong mỹ tục của đất nước ta. Vì vậy là ta rất cần những vị chân tu đạo hạnh trong đạo Phật. Nhờ những vị chân tu đạo hạnh sống một đời tốt đẹp như thế, sống không hưởng thụ như thế, mà ta được học hỏi để có thể bảo vệ cái thuần phong mỹ tục của của chính mình. Những cái tệ nạn mà đang phá hoại cái thuần phong mỹ tục của ta, những cái này cờ bạc, ở đây ai hay đánh bài?
[44:26]Có ai hay đánh số đề? Chắc cũng có chứ không không. Có đánh số đề, có không?
[44:36]Có ai hay nhậu nhẹt không? Uống rượu ngồi khè khà nói hoài nói bậy nói này nói kia hoài có không? Có người giơ tay đó nha. Những cái đó đều là những cái phá hoại thuần phong mỹ tục của Việt Nam. Mấy người nước ngoài khi mà họ nhìn họ đến dự một cái bữa tiệc cái họ thấy cái người Việt Nam bày ra khiêu vũ, cái từng cặp nam nữ đứng lên ôm nhau nhảy nhảy theo điệu nhạc á, mời họ lên họ không nhảy, họ nói không biết. Bên kia ngạc nhiên nói: "Cái này là của Tây phương du nhập qua Việt Nam, mà Việt Nam giờ ai nhảy cũng rành hết mà tại sao mấy người này không biết?" Cái người đó nói: "Dạ, mấy cái này tụi tôi bỏ lâu rồi." Nói: "Ủa, sao vậy? Nói bỏ lâu giờ làm gì?" Nói:
[45:15]"Giờ tôi ngồi thiền, tôi tập ngồi thiền." Lúc mình mới té ngửa ra là cái ngồi thiền của Đông phương rất là quý, cái quý mình coi thường, mà người Tây phương họ biết bây giờ họ áp dụng họ để họ sống. Còn cái khiêu vũ nó đưa đến đời sống chung đụng dễ dãi và đồi trụy cái họ vất bỏ, giờ Việt Nam mình bắt chước. Lúc nào cũng đi sau họ trong khi thật ra đáng lẽ mình đi trước. Đáng lẽ từ ban đầu mình không có cái nam nữ ôm nhau nhảy múa, từ ban đầu mình đã có thiền định nhưng mình bỏ, bây giờ thì cái họ đã đi đúng hướng mình lại bắt chước. Trong cái buổi nói chuyện đó rồi mình nghe mình thấy mình ngạc nhiên vô cùng, là không ngờ cái người Tây phương họ đi sau
[45:54]mà họ về trước, họ từ bỏ cái đồi trụy, còn mình bây giờ cho cái đó là văn minh. Bắt đầu bây giờ thì nam nữ lén lút nhau lén gia đình nhau tụ tập lại những tụ điểm để mà ôm nhau nhảy, đều là những cái vi phạm thuần phong mỹ tục mà ta phải khuyên con cháu mình đừng có giẫm vô. Hoặc là game điện tử. Cái game điện tử là cái ngồi bấm bấm bấm ở trên màn hình á mà lôi cuốn làm hư không biết bao nhiêu là đứa trẻ. Có những đứa trẻ học rất là giỏi mà chỉ vì mê cái game điện tử rồi trở thành đứa bỏ học, học dở, thi rớt, rồi hư hỏng, thậm chí có đứa về giết bà ngoại mình lấy tiền để mà đi chơi game. Cho nên cái game điện tử nó là một loại ma túy của tâm hồn, ma túy của kỹ thuật.
[46:34]Cho nên cha mẹ phải ngay từ ban đầu phải dạy con mình, phải nói là: "Con đừng bao giờ đắm mê vào cái thế giới ảo mà hư cả cái cuộc đời thật của mình." Vì game điện tử chỉ là cái thế giới ảo nhưng mà say mê rồi, cả cuộc đời thật của mình tan vỡ luôn. Phải nhắc đi nhắc lại hằng ngày, từ khi nó mới bắt đầu mở màn hình lên chơi game là ngay đó mình chặn liền. Ghiền rồi là cha mẹ nó nó cũng bỏ luôn. Nên đây cũng là một loại mà phá hoại thuần phong mỹ tục. Rồi những loại mà những cái trò chơi thể thao mà nó biến thành một loại cuồng tính, cuồng loạn, hơn thua quá đáng. Ví dụ như đá bóng. Mỗi khi mà có những trận đá bóng á chiếu trên tivi thì ta thấy làm sao?
[47:17]Hàng xóm cuồng loạn rồi cá độ rồi đập màn hình rồi giận dữ đủ thứ hết. Những cái đó nó quá đáng, nó cũng là cái loại mà vi phạm thuần phong mỹ tục. Vừa rồi thầy có gặp anh Công Minh, anh Công Minh là người Sa Đéc á, cũng cầu thủ nổi tiếng, ở đây ai biết không? Biết. Thì ngày Tết gia đình lên thăm thầy thầy mới nói thế này, nói rằng: "Sự thật là thầy không có thích bóng đá, vì từ nhỏ thầy chứng kiến người ta cuồng nhiệt trong bóng đá, mất cái sự bình thản của tâm hồn nên thầy không có thích. Nhưng mà khi mà thầy tu lâu rồi thầy nghĩ lại, bắt đầu cái tâm hồn mình độ lượng hơn thì thầy mới bắt đầu thấy có cái hay của cái bóng
[47:57]đá, nhất là thầy có một người đệ tử là anh Công Minh, tại anh Công Minh gia đình quy y chùa thầy á, thì bắt đầu thầy nghĩ lại thì mới thấy thế này. Khi mà người ta chưa làm Thánh được, khi mà người ta chưa vô ngã được, khi mà bản ngã người ta vẫn còn thì người ta vẫn còn thích hơn thua. Đúng không ạ? Vẫn còn thích hơn thua. Mà cực điểm của sự hơn thua là gì? Là chiến tranh đẫm máu. Phải không ạ? Bắn giết nhau để giành cái sự hơn thua thì nó quá đau khổ, quá lầm than, chết chóc, xương rơi, máu đổ, đầu rơi, đồ quá cay đắng. Thôi thì khi người ta chưa thể chấm dứt sự hơn thua, khi người ta còn cái bản ngã,
[48:40]thì hãy cho cái hơn thua lành mạnh, nhưng vừa phải thôi. Đừng có mà mà la hét cuồng loạn rồi đá được một trái, hai trái mà chạy xe ra ngoài đường đua nhau la hét rồi giẫm chết nhau tùm lum. Thậm chí có một lần ở bên Brazil, một anh cầu thủ không biết anh đá làm sao anh đá lộn vô cái gôn của bên ảnh, thì khi máy bay mà chở cái đoàn cầu thủ đó về vừa tới sân bay thì cái anh cầu thủ mà đá lộn bước xuống sân bay lại nó bắn cái đùng rớt xuống chết liền. Trong cái đá bóng nó bắt đầu nó đi tới cái sặc mùi của xã hội đen, của cái giành giật, của cá độ, của tiền bạc, nó đi vượt khỏi cái sự hơn thua của sự lành mạnh.
[49:22]Và đó chính là cái điều mà thầy không thích. Cho nên nếu mà giữ được cái tinh thần hâm mộ thể thao còn hơn thua mà trong cái lành mạnh thì ta vẫn chấp nhận đá banh vẫn là một môn thể thao đẹp, phải không? Môn thể thao đẹp nhất mà người ta gọi là thể thao vua. Thầy đã nói những điều đó với anh Công Minh. Nhưng mà phải dạy đạo đức cho học trò của mình, dạy đạo đức cho học trò, cho cầu thủ của mình là đá trong cái tinh thần thượng võ, đá mà làm sao cho thể thao nó thành cái đạo thể thao. Làm sao thành cái đạo thể thao là làm sao? Tức là đá đẹp, đá có nghệ thuật, đá trong tinh thần đồng đội thương yêu nhau.
[50:02]Và nếu có thắng đối thủ thắng vừa vừa thôi đừng thắng nhiều quá. Như có chuyện có kể như thế này, vào những năm sáu mươi mấy á thì có một cái đội cầu thủ của Việt Nam ở Hà Nội đi qua Trung Quốc đá bên Trung Quốc. Mà không hiểu ôi sao mà hồi đó bên Trung Quốc họ đá banh dở quá. Việt Nam mình xà qua sân lại đá ăn 10 trái. 10 - 0. Thì lúc đó là cái ông đại sứ Việt Nam mới gọi điện thoại tới cái ông huấn luyện viên của đội banh á. Nói dừng ngay nhá dừng ngay nha, không được lọt một trái nào nữa nha. Tại vì 10 trái mà đá nữa 20 trái nữa thì không biết còn mặt mũi anh em ra sao. Thế là các đội hình ta cứ vờn qua vờn lại vờn qua vờn lại không
[50:39]đá nữa để giữ thể diện cho a nước bạn mà lúc đó nước đàn anh. Nhưng bây giờ sau cái lần đó thì bắt đầu Trung Quốc họ đầu tư vô cái ngành đá banh, bây giờ thì họ trở thành một cường quốc đá banh, mình đá hết lại rồi, họ mạnh quá đá hết lại. Mà đó là cái tinh thần gọi là cái đạo của thể thao á, cái đạo lý trong cái nghệ thuật trong cái thể thao. Đó cũng là một trong những cái thuần phong mỹ tục. Khi ta có cái hơn thua trong thể thao, cái hơn thua nó có cái cái lành mạnh à như vậy. Còn ngoài ra mà biến thành cái cuồng tính cuồng loạn đều là những điều đáng trách và ta phải tránh cho bằng được. Nên ở đây nói người Phật tử phải là những chiến sĩ bảo vệ thuần phong mỹ tục.
[51:20]Vì nếu mà để cho xã hội nó hư hỏng thì người ta sẽ trách Phật giáo. Mà trách Phật giáo là người ta trách các hòa thượng trước. Có ai đành lòng để cho các hòa thượng của mình bị trách không? Có không? Không. Ta yêu kính các hòa thượng của ta nên ta phải vì người, ta thay mặt cho các người mà ta làm mọi điều tốt đẹp cho đời này. Để nói rằng ờ, sự có mặt của đạo Phật chúng tôi đã giữ được cái đất nước của chúng tôi như thế này. Tôi đã giữ được cho thế giới tốt đẹp như thế này. Vì vậy, từng người Phật tử phải ráng mà làm một chiến sĩ bảo vệ thuần phong mỹ tục. Mà làm cái gì? Thứ nhất, ta lấy chùa làm trung tâm bảo vệ thuần phong mỹ tục.
[52:08]Mỗi ngôi chùa là một điểm son về văn hóa. Là cứ đến ngày lễ, ta sẽ mặc đồ đẹp, đoan trang, ta đến viếng chùa. Ở nơi đó ta nghe những đạo lý tốt đẹp, ta bàn với nhau về những đạo lý tốt đẹp, ta làm những công việc từ thiện tốt đẹp. Và ta dẫn theo con cháu mình để cho chúng được chứng kiến những điều tốt đẹp từ nơi cái mái chùa yêu thương của ta. Cho nên lấy chùa làm cái trung tâm mà bảo vệ thuần phong mỹ tục. Ta có những đạo tràng, ta thành lập những đạo tràng có quản lý, có tổ chức đến nương tựa với quý thầy. Nơi đó ta sinh hoạt, ta tu tập. Và khi mà ta sinh hoạt, tu tập phát triển được đạo lý,
[52:55]đạo đức tức là ta bảo vệ được thuần phong mỹ tục. Đồng ý không ạ? Đồng ý.
[53:05]Thường thường thì cứ mỗi tháng Giêng đầu năm, chùa Phật Quang với chùa Từ Tân chúng ta hay tổ chức cái khóa tu thiền ở ngoài bờ biển. Thì nói tu chứ ra đó tu là phụ mà chơi là chính. Nhưng mà cũng phải tu ngồi thiền rồi mấy thời rồi vân vân thế này thế kia. Mà khi tắm biển thì Phật tử mình mặc quần áo làm sao? Vì là Phật tử nên ta phải mặc đồ kín đáo khi khi tắm biển. Mà đồ nào kín đáo khi tắm biển? Đồ nào? Cũng nguyên bộ đồ bình thường ta đang mặc thôi mà nhảy luôn xuống biển luôn. Nhìn thì nó lượm thuộm, nhưng sự thật đó cũng là một biểu lộ của cái bảo vệ thuần phong mỹ tục. Tăng ni và Phật tử ta phải là người thiện nguyện,
[53:50]tuyên truyền, vận động, giảng dạy về việc bảo vệ thuần phong mỹ tục cho mọi người. Cho nên là đạo tràng đó mỗi khi sinh hoạt thì bây giờ là ban điều hành phải đưa cái tiêu chí ra là bảo vệ thuần phong mỹ tục và ngồi cho các Phật tử mình, các huynh đệ mình bàn với nhau. Hiện nay xã hội đang sa đà vào cái chuyện nào? Ta đang bị mất cái thuần phong mỹ tục nào? Và bây giờ các huynh đệ trong đạo tràng ta phải làm gì để tuyên truyền mọi người giữ lại cái thuần phong mỹ tục đó? Đây là cái việc mà các đạo tràng phải tự mình họp hội và bàn với nhau. Được không ạ? Bàn ra, lập thành cái chương trình hành động nha,
[54:33]lập thành cái chương trình hành động để bảo vệ thuần phong mỹ tục thế. Ta gặp gỡ, tiếp xúc với cán bộ nhà nước về việc chấn chỉnh văn hóa xã hội để bảo vệ thuần phong mỹ tục. Vì sao vậy? Bởi vì cứ định kỳ chúng ta lại bỏ phiếu, ta bầu các vị vào trong cái Hội đồng nhân dân, bầu vào Quốc hội. Cho nên mỗi người dân là một cử tri. Và cái cử tri với cái lá phiếu của mình ta được quyền lên tiếng nói với nhà nước, với những người đại diện cho nhà nước. Thì ta phải mạnh dạn gặp gỡ các vị đó mà nói rằng có những điểm này điểm kia tại nơi của tôi còn thiếu sót về văn hóa thì xin nhà nước phải giúp đỡ mà chấn chỉnh những cái thiếu văn hóa này.
[55:21]Nhất là những cái biển quảng cáo tào lao hoặc là những cái điểm internet bậy bạ, những cái trang web mà đồi trụy thì yêu cầu nhà nước phải ra lệnh đóng luôn, không cho những cái trang web như vậy mà để cho mấy đứa trẻ nó truy cập vào. Như có một cái trang web về cái tuổi teen tuổi nhỏ, khi mà truy cập vào thì nó nói toàn chuyện dâm dục bậy bạ không. Mà hỏi thì nó, thì nó nói là tụi nó học hỏi về giới tính. Cái đó không phải học hỏi giới tính mà học khiêu dâm. Mấy cái đó nhà nước phải biết mà đóng lại hết, cấm những cái trang web như vậy. Và đây là điều mà các Phật tử của ta phải đến tiếp xúc với cán bộ để yêu cầu làm những điều này.
[55:59]Nên người Phật tử phải là người chiến sĩ bảo vệ thuần phong mỹ tục. Ta gặp gỡ, ta gửi thư, ta phê bình trực tiếp đến những cơ sở kinh doanh mà phá hoại cái thuần phong mỹ tục hay là quảng cáo mà phá hoại thuần phong mỹ tục. Cho nên những cái đó ta viết thư lại, ta cứ gửi đến thẳng cái cơ sở đó mà ta góp ý và ta gửi lên cả cái sở văn hóa mà ta góp ý luôn. Hiện nay đó là điều mà rất là cần làm để cứu lại cái tâm hồn của những đứa trẻ. Nó cứ đi học đi qua cái đường phố đó, mỗi ngày đi qua lại nó cứ nhìn thấy những hình ảnh đồi trụy đó, tâm hồn nó hư liền, tâm hồn hư liền. Nếu mà ta chịu khó bảo vệ lại cái điều tốt đẹp cho
[56:43]xã hội này, cho thế giới này, ta chịu cực đấu tranh, vận động, tuyên truyền, nhắc nhở, giải thích để bảo vệ lại các thuần phong mỹ tục, làm cho xã hội nó ổn định, đạo đức hơn thì ta được cái phước gì?
[56:59]Ta được cái phước là đời đời tâm hồn của ta không bị hư hỏng. Ta sinh vào đâu cũng sinh vào cái gia đình nề nếp, đàng hoàng, có giáo dục. Ta đầu thai về đâu, ta cũng đầu thai về một cái cõi nước gặp toàn những bậc thánh để ta được học hỏi tiến lên nữa. Còn nếu mà ta để yên cho những cái cái sa đọa nó lan tràn trong cuộc sống, mình thấy mà mình không nói thì đời sau ta tiếp tục tái sinh trở lại vào những cái nơi mà bùn lầy, tăm tối, con người ta sống hỗn loạn, bừa bãi và ta bị nhấn chìm trong cái môi trường đó, ta không có cơ hội để tu tập trở lại. Vì vậy mỗi người từ bây giờ phải tạo cái phúc cho
[57:46]mình bằng cách làm cho xã hội tốt đẹp lên. Ví dụ như nói rằng nhiều khi có những Phật tử ta có cái ước nguyện là ta được sinh về cõi Phật sau khi chết, nhưng mà chuyện gì nó cũng phải có cái nhân quả của nó. Không thể là ta cứ cầu xin Phật cho con về với Phật, cho con về với Phật mà Phật rước mình về, không có đơn giản như vậy đâu. Mà khi ta xin Phật sau khi con chết, xin Phật hãy rước con về ở bên cạnh ngài để con được tu tập, nộp đơn thì cứ nộp, nhưng mà Đức Phật sẽ xét duyệt cái đơn đó có đủ tiêu chuẩn hay không. Cái đơn nào đủ tiêu chuẩn, ví dụ như ta nộp đơn xin việc cũng vậy, là người ta phải xem mình bằng cấp,
[58:29]trình độ, kinh nghiệm và phẩm chất đạo đức người ta mới dám nhận thì cũng vậy. Khi mỗi Phật tử ta niệm Phật, quỳ lạy Phật, ta phát nguyện vãng sinh nhưng đừng tưởng rằng ai cũng được vãng sinh. Không dễ như vậy đâu. Nên cái người nào mà hứa với ta rằng con cứ niệm Phật mười tiếng là chết Phật rước liền, đó là lời nói dối. Vì điều đó không đúng với nhân quả. Cái gì vậy? Cái quả báo càng lớn thì cái nhân phải rất là lớn. Ta muốn về nơi cõi Phật, tu với Phật, làm con của Phật, được hưởng cái hào quang của Phật, uy lực của Phật mà ta tu tiến lên nữa thì ta phải có cái nhân, có cái nhân đúng, đủ, xứng đáng mới được sinh về cõi Phật sau khi chết. Mà nhân đó là nhân gì?
[59:14]Cái nhân đó là trong cái cõi đời hiện tại này ta làm cho cái cuộc sống mọi người chung quanh ta tốt đẹp lên. Ta làm cho cái môi trường đạo đức chung quanh ta tốt đẹp lên. Thì cái người mà có cái nhân đó đó, làm cho xã hội chung quanh ta tốt đẹp lên á thì người đó nếu cầu xin Phật vãng sinh thì khi chết Phật mới rước. Còn ta bỏ mặc cuộc đời, mấy đứa nhỏ nó mặc quần áo hở hang sao cũng được, nó chửi thề cũng được, nó hỗn láo sao cũng được, kệ tụi nó, mình cứ ngồi đây mình niệm Phật, thì xin thưa những người đó không bao giờ được vãng sinh về cõi Phật vì đã vô trách nhiệm với cuộc đời của mình, mình không có cái nhân để được sinh về nơi
[59:52]tốt đẹp vì mình đã không làm cho cái cuộc đời này trở thành tốt đẹp. Cho nên những người lớn tuổi, khi mà ta thấy cái tuổi đời của mình đã càng ngày càng hết, cái ngày mà nhắm mắt bỏ đời đã không xa, thì bây giờ ta phải ý thức lại cái trách nhiệm của mình trong cái việc mà xây dựng cái phong hóa tốt đẹp cho mọi người chung quanh. Hễ thấy đứa nào mặc quần áo hở hang, đứa nào nó chửi bậy, đứa nào mà nó hỗn láo với người trên, đứa nào mà nó không biết tu dưỡng đạo đức thì ta phải ân cần kêu lại nhắc nhở, dạy dỗ. Mình phải dạy dỗ, không được bỏ qua. Hễ thấy trước mắt, nghe qua tai là phải kêu lại nhắc nhở.
[1:00:34]Thì có thể là ta nhắc nhở nó thành công, có thể ta nhắc nhở nó cũng không thành công, nó cũng không nghe lắm, nhưng miễn mình có cố gắng nhắc nhở con cháu cho nó tốt đẹp lên là mình đã gây cái nhân để mà khi chết được sinh về cõi Phật. Còn nếu mà ta thờ ơ, bỏ mặc con cháu ta nó sống buông tuồng, nó sống sao nó sống, mình chỉ lo tu phần mình thì những người đó sẽ không bao giờ vãng sinh về cõi Phật được. Cho nên, cái việc mỗi Phật tử là một chiến sĩ bảo vệ thuần phong mỹ tục chính là ta gây cái nhân cho ta để sau này ta sinh về cõi tốt đẹp của những bậc thánh bao vây chung quanh mình mà nâng đỡ, dìu dắt cho mình tiến lên xa hơn nữa.
[1:01:17]Đó là cái phước thứ nhất của cái người mà cố gắng bảo vệ thuần phong mỹ tục. Cái phước thứ hai là con cháu ta được lớn lên trong cái môi trường tốt lành. Nếu mà ta không cố gắng bảo vệ thuần phong mỹ tục, xã hội càng ngày càng sa đọa, càng đi xuống thì con cháu của ta nó sẽ lớn lên trong cái xã hội đen tối như thế và nó hư luôn, và nó sẽ không còn nhớ gì tới ông bà cha mẹ của nó nữa. Ngay cả quý thầy cũng vậy, nếu mà quý thầy không khuyên các Phật tử để bảo vệ thuần phong mỹ tục thì sau này sẽ không còn cái người xuất gia kế thừa Phật pháp nữa. Vì sao vậy? Vì cái lớp trẻ nó hư hỏng, sa đọa, nó không còn lý tưởng xuất gia nữa,
[1:02:01]không còn người mà làm tăng ni giữ gìn Phật pháp cho mai sau nữa. Vì lớp trẻ hư hỏng hết rồi, nó đã sống buông tuồng, thác loạn rồi thì nó mất lý tưởng tu hành liền. Ta thấy á cái lạc thú của thế gian á nó có thể làm phá hoại mất cái lý tưởng tu hành. Ví dụ như có một thầy tu vậy, thầy tu bao nhiêu năm, sống trong chùa cũng an ổn, nhưng mà rồi bất ngờ cái người này bị dụ dỗ, dụ dỗ rồi cái phạm giới, phạm giới rồi phải hoàn tục, hoàn tục rồi có người khuyên tu lại, cái người nói: Thật sự là tôi đã mất lý tưởng tu hành. Từ khi mà phạm giới, biết được lạc thú của trần gian rồi là tôi mất lý tưởng
[1:02:43]tu hành liền, không còn bụng dạ nào mà có thể xuất gia trở lại được nữa. Chúng ta thấy như vậy. Nên rõ ràng, để có những người kế thừa có thể tiếp tục mà xuất gia tu hành thì buộc là ta phải có những lớp trẻ nó sống rất đàng hoàng, đạo đức, nó không bị lôi kéo trong những cái trò chơi thác loạn, sa đọa, thì tâm hồn nó còn trong sáng. Tâm hồn còn trong sáng thì mới còn lý tưởng để mà xuất gia tu theo Phật. Chứ còn nếu mà từ nhỏ nó đã sống bừa bãi, hư hỏng rồi thì đừng nghĩ tới cái chuyện mà nó sẽ xuất gia đầu Phật. Và nếu không còn người xuất gia nữa thì đạo Phật sẽ suy tàn luôn vì không còn ai kế thừa.
[1:03:20]Cho nên cái việc mà xây dựng một cái xã hội tốt đẹp, thuần phong mỹ tục đầy đủ, đó là trách nhiệm của các vị hòa thượng ta, trước hết, của quý thầy, quý cô và của các Phật tử. Cho nên ai cũng phải quyết tâm, sôi sục, đấu tranh, tuyên truyền, vận động, nhắc nhở mà biết lý luận, biết phân tích, biết giải thích để mà nhắc nhở mọi người cùng nhau bảo vệ cái thuần phong mỹ tục cho đất nước ta, cho thế giới ta. Đó là vì con cháu của ta, đó là lợi ích thứ hai. Cái phước thứ ba của cái người bảo vệ thuần phong mỹ tục á là ta được cái dung mạo đoan chính, đẹp đẽ. Cái người mà sống đúng với thuần phong mỹ tục
[1:04:06]là tự nhiên mình đã có cái nét đẹp tự nhiên. Mà nếu mình hay khuyên mọi người cũng giữ gìn cái thuần phong mỹ tục thì mình càng đẹp hơn nữa. Cái này thầy không nói dụ đâu, thầy nói thật á, bởi vì cái nét đẹp con người là do tâm hồn đi ra. Mà thầy đã chứng kiến nhiều lắm rồi. Thầy thấy những người Phật tử, rồi có những người cũng có nhan sắc đẹp rồi thầy mới quan sát cái đời sống của họ. Ví dụ có 5 cái người đẹp thì trong suốt mà 10 năm đi theo chùa hoặc là có những người gắn bó với chùa tu tập đàng hoàng, đoan chính, cẩn thận, giữ gìn thì qua 10 năm cái tuổi già không đánh vào cái sắc đẹp của họ, họ vẫn đẹp như thường.
[1:04:46]Còn lại á, họ không gắn bó với chùa lắm mà đời sống của họ bắt đầu nó có cái bừa bãi thì qua 10 năm giống nhau như vậy, nhưng nhan sắc tàn phai liền, nhìn vô mình không còn thấy tươi tắn mà thành con người tàn tạ hẳn liền. Mà đúng là biết ngay trong cái đời sống họ buông tuồng, cái nhan sắc suy tàn liền. Cái dung mạo của ta nó từ trong tâm, từ trong phẩm giá của ta, từ trong sự đoan chính của ta tạo thành. Vì vậy, cái người nào mà tự mình giữ gìn cái phẩm hạnh đoan chính, người nào mà khuyên mọi người giữ gìn cái thuần phong mỹ tục thì người đó đời đời được cái phước rất là đẹp đẽ, giống như là các hòa thượng của ta đây vậy, rất là đẹp đẽ.
[1:05:35]Cho nên, mỗi ngày ta nhìn cái gương để ta biết rằng mình có sống đoan chính hay không. Và đời sau mình sẽ làm người như thế nào thì từ bây giờ ta phải biết giữ gìn cái thuần phong mỹ tục liền. Cái phước thứ tư mà ta đạt được nữa là tâm ta dễ nhiếp vào thiền định. Vì trên đời này không có hạnh phúc gì bằng thiền định. Đức Phật có nói vậy, Đức Phật nói: Không có một hạnh phúc nào bằng sự an tĩnh của tâm hồn. Ai là người biết suy nghĩ sẽ thấy điều đó. Người nghèo khổ theo cái nghèo, người giàu cực theo cái giàu, đúng không ạ? Làm dân cực theo cái kiểu làm dân, mà làm quan cực theo cái của làm quan.
[1:06:23]Ai cũng cực, tất cả mọi người trên đời đều cực. Chỉ có một người sướng thôi, đó là người nhiếp được tâm vào trong thiền định. Đó là hạnh phúc tối thượng, đó là hạnh phúc cuối cùng. Nhưng cái công phu thiền định nó không phải là do ta dùng ý chí tinh tấn riết mà thành công được. Dù ta tu đúng phương pháp, dù ta rất là siêng năng, rất là tinh tấn, vẫn không đi tới đâu vì thiếu một điều, đó là thiếu công đức. Vì vậy, cái người nào mà muốn đạt được sự an tĩnh trong thiền định, đạt được sự khai mở tâm linh thì người đó ngoài cái việc tu đúng pháp rồi, tinh tấn rồi, còn phải làm rất nhiều công đức cho đời.
[1:07:10]Mà trong cái việc mà làm nhiều công đức cho đời nó có một cái công đức rất quan trọng là tuyên truyền, vận động, nhắc nhở mọi người bảo vệ thuần phong mỹ tục cho xã hội, cho thế giới. Cho nên, bốn cái công đức mà cái người chiến sĩ bảo vệ thuần phong mỹ tục đạt được đó là: luôn luôn ta sinh vào những cái cõi đời tốt đẹp; thứ hai, con cháu ta được lớn lên trong cái môi trường tốt đẹp; thứ ba, ta đạt được cái dung mạo đoan chính, đẹp đẽ; và thứ tư là tâm ta dễ nhiếp vào trong thiền định. Đó là bốn cái công đức của cái người mà cố gắng bảo vệ thuần phong mỹ tục cho cho xã hội. Ta nói thêm một điều nữa về cái tuổi mới lớn,
[1:07:58]bây giờ gọi là tuổi teen á, chữ "teen" đó là tiếng Anh, tức là hàng mười mấy tuổi đó, mười mấy tuổi gọi là tuổi teen. Đây là cái tuổi mà đủ thứ rắc rối trên đời, bắt đầu điệu, bắt đầu diện, bắt đầu yêu, bắt đầu hỗn, bắt đầu bướng, bắt đầu lì, bắt đầu đủ thứ. Cái tuổi teen này là cái tuổi rắc rối. Phải không cụ ạ? Cụ nhớ hồi tuổi teen của mình không? Nhớ hả? Dạ, cụ nói cụ nhớ, không biết đó làm sao nữa. Đó là tuổi mà sinh lý bắt đầu phát triển mạnh để người ta trưởng thành hẳn luôn, thành một người trưởng thành, sinh lý phát triển lên. Mà sinh lý phát triển tức là bản năng phát triển. Mà bản năng là cái gì?
[1:08:33]Bản năng là của người và của thú giống nhau. Hễ nói tới chữ bản năng thì người và thú giống hệt nhau. Nên tại sao gọi là chữ "con người"? Cái chữ "con" á thuộc về bản năng thú vật, còn chữ "người" thuộc về lý trí, đạo đức, những người biết suy nghĩ, biết kiềm chế chính mình thì đó gọi là người, còn cái phần mà ta không biết kiềm chế, ta sống theo bản năng, phần đó thuộc về con. Thì cái lứa tuổi teen, cái tuổi dậy thì, cái tuổi mới lớn là cái tuổi mà bản năng bắt đầu nó phát triển mạnh lên. Do cái bản năng nó nó lớn lên, nó phát triển, cái nội tiết tố nó phát triển thì nó kích động tâm lý.
[1:09:13]Kích động tâm lý làm cho đứa trẻ nó có những cái thay đổi như thế này, để ta nhắc ra coi mình có nhớ hồi nhỏ mình có giống vậy không. Thứ nhất nè, là nghe lời bạn bè hơn là nghe lời bố mẹ, gia đình mình. Đúng không ạ? Có ai nhớ lúc này chưa? Cái tuổi này là cái tuổi mà hay lén cha mẹ, qua mặt cha mẹ, không nghe lời cha mẹ mà nghe lời bạn bè nhiều hơn. Đây là cái tuổi mà cha mẹ phải biết là mình thường xuyên bị lừa bởi con mình. Đúng không ạ?
[1:09:48]Nên cái người mà bắt đầu bước vào tuổi teen là phải cẩn thận tránh cái này, là tự nhiên mình thấy mình hết nghe lời cha mẹ mình mà toàn là nghe lời bạn bè không. Bạn bè nói những điều hấp dẫn, còn cha mẹ nói những điều cổ hủ, do như vậy nên hay bướng cãi cha mẹ vào cái tuổi này, rất là khó chịu. Nên nếu mà cái tuổi này mà có anh chị em đồng lứa tuổi á để mà chia sẻ, cảm thông, hướng dẫn thì sẽ đỡ hơn. Còn nếu mà không có mà toàn là theo bạn bè, thì 100 đứa hư hết 99 đứa. Nên đây là cái tuổi mà ta cẩn thận, đó là cái tính chất thứ nhất. Cái tính chất thứ hai của tuổi teen là bản năng tình dục thức giấc.
[1:10:26]Từ nào giờ nó còn nhỏ, nội tiết tố nó chưa phát triển, cho nên vấn đề tình dục nó không quan tâm. Cái sự thu hút giữa nam và nữ nó ít để ý. Nhưng bắt đầu vào cái tuổi teen, tuổi dậy thì, cái sinh lý nó phát triển, nội tiết tố nó phát triển, bắt đầu cái bản năng tình dục nó thức giấc, cộng thêm với cái thông tin truyền miệng, thông tin của kỹ thuật số, internet, phim ảnh, bắt đầu từ đó dễ có những khuynh hướng hành động nông nổi, yêu cuồng, sống vội. Thậm chí nãy mà ta nghe đứa bé 13 tuổi mà nó làm cha, là cái lứa tuổi này rất là nguy hiểm. Nếu mà không được dạy dỗ kỹ lưỡng, chỉ hoàn toàn bị bản năng chi phối, thì rất dễ làm bậy ở cái tuổi này.
[1:11:05]Mà cha mẹ không hay, không biết. Rất nhiều bậc cha mẹ không hay, không biết là con mình nó mới mười mấy tuổi mà nó đi vào trong cái xóm gái rồi, không biết. Sự thật đã bị như vậy. Mà đây là điều nguy hiểm nhất của tuổi teen, mà cha mẹ không biết. Cho nên cha mẹ ở cái tuổi này là phải bắt đầu dạy con mình một cách kỹ lưỡng, để cho nó thấy rằng cái bản năng tình dục vừa là tự nhiên mà vừa là tội lỗi. Và nó phải hiểu cái ý thức của chữ tội lỗi tại sao, để mà nó nó tránh né và nó cảm hóa được bạn bè. Tại bạn bè nó mà nói chuyện bậy bạ là chính nó là người mà dạy bạn bè nó để vượt qua cái bản năng tình dục của tuổi mới lớn này.
[1:11:43]Đây là cái tính chất thứ hai rất là nguy hiểm. Cái tính chất thứ ba là nó dễ hùa theo những phong trào để nó nổi loạn hoặc là hưởng thụ. Bạn bè nó rủ á: "Mày bỏ nhà mày đi theo tao mày đi chơi. Giả bộ nói đi học mày đi với tao chơi". Đó những cái mà nó nổi loạn, nó nói dối, nó hưởng thụ. Đây là lứa tuổi teen nó liều lĩnh. Đây là lứa tuổi của sự liều lĩnh, nổi loạn, hưởng thụ, đua đòi theo phong trào, ham theo bạn bè đàn đúm, nghe lời bạn bè hơn là nghe lời cha mẹ. Thì cái lứa tuổi này nó đây. Vì vậy, cần có một chính sách giáo dục từ gia đình, học đường và xã hội để định hướng phát triển cái phẩm
[1:12:20]cách làm người cho lớp trẻ ngay từ cái lứa tuổi này. Đây là lứa tuổi quan trọng, nghĩa là ngã rẽ của cuộc đời, hoặc là nó sẽ trở thành người hư luôn vì cái bản năng, hoặc là nó thắng lướt được cái bản năng để nó có được cái phẩm cách làm người tốt đẹp về sau này. Nên ngang cái lứa tuổi mười mấy là lứa tuổi mà cha mẹ, nhà trường, học đường phải hết sức là quan tâm. Mà nếu ta không có một chính sách giáo dục rõ ở cái tuổi này, là tụi nó là lớp tuổi mà quậy tan cái xã hội về sau luôn, quậy tan đất nước về sau luôn. Những cái xấu của tuổi teen á, ba mẹ phải biết hết, người lớn phải biết để mà đem ra nói từng điểm cho nó nghe và phân tích cho từng điểm cho nó nghe.
[1:12:59]Và cũng là cái lớp tuổi mà dễ tiếp nhận những cái lý tưởng sống cao đẹp. Đây cũng là một cái hay như vậy. Nghĩa là tại sao mà ngày xưa ta có những anh hùng, những chiến sĩ mà lên đường xả thân cứu nước cũng ở cái lứa tuổi teen này? Khi mà được trao truyền cho một lý tưởng cao đẹp thì cũng chính lứa tuổi teen này là sôi sục cái lý tưởng sống mà làm nên những điều tốt đẹp cho cho lịch sử của đất nước này. Vì vậy, ở nơi cái lứa tuổi này nếu mà người lớn không có dạy dỗ, thì lứa tuổi này sẽ sống theo bản năng giống như thú vật: nổi loạn, bướng bỉnh, lừa dối, ham chơi và nhất là phát triển bản năng tình dục bậy bạ.
[1:13:42]Nơi lứa tuổi teen này nếu được trao cho một lý tưởng sống tốt đẹp, thì họ sẽ bừng bừng lên cái nhân cách làm người, hướng về một cái mục tiêu cao đẹp để định hướng cho họ suốt cuộc đời còn lại luôn. Vì vậy, trong cái việc mà bảo vệ thuần phong mỹ tục, thì những người lớn hãy chú ý vào cái lớp tuổi teen là cái lớp tuổi mà đứng ở ngã ba đường, hoặc họ sẽ rẽ theo cái khuynh hướng là một con thú, hoặc là họ sẽ bước lên trở thành một người tốt đẹp, mà phải được dạy dỗ, hướng dẫn rất là rất là kỹ lưỡng. Nên các đạo tràng Phật tử á, ta phải lập ra một cái ban gọi là ban thanh thiếu niên, để dạy cho các cháu ở cái tuổi bắt đầu lớn như thế này.
[1:14:26]Trong cái ban thanh thiếu niên này, khi mà đến sinh hoạt không có tu chung với người lớn. Tại người lớn là bắt đầu họ phải tu nhiều để đi sâu vào tâm linh. Còn cái lớp thanh thiếu niên là phải được dạy nhiều để sống cho đúng, để mà vượt qua cái bản năng nó đang thôi thúc ở cái tuổi mới lớn. Cho nên phải cho các cháu ngồi thiền một chút, lễ Phật một chút, học giáo lý một chút, sau đó học cái kỹ năng sống. Học cái kỹ năng sống. Học kỹ năng sống là gì? Ví dụ như là phải đi ra ngoài đường sao đi cho an toàn. Khi mà dùng các thiết bị điện trong nhà, làm sao mà tiết kiệm và an toàn. Sử dụng nước làm sao cho đừng có phí, vì Trái Đất này đang thiếu nước.
[1:15:07]Rồi xài cái gì cũng tiết kiệm được năng lượng. Rồi khi mà tiếp xúc với bạn bè, thì làm sao đánh giá được bạn xấu, bạn tốt và cảm hóa được bạn xấu như thế nào, học hỏi được người tốt như thế nào. Rồi sơ cứu thương là như thế nào, khi đi trên đường ta gặp những người bị tai nạn, ta phải làm những hành động gì, vân vân, là những cái kỹ năng sống nha. Đứa trẻ phải được dạy rất là nhiều. Và khi dạy như vậy đứa trẻ nó được vui trong cái học, học trong cái chơi. Và như vậy nó sẽ thích đến chùa. Nhờ như vậy mà nó thắng lướt được cái bản năng của cái tuổi mới lớn để nó có thể làm một người đàng hoàng, đạo đức ở sau này và có lợi cho nó và cho cuộc sống.
[1:15:50]Cho nên là trong các đạo tràng phải nhanh chóng thành lập ra một cái ban thanh thiếu niên để mà thu hút mà giáo dục cái lớp thiếu niên trẻ. Nhà nước cũng phải lùng tìm, tiêu diệt những cái trang web xấu mà làm ngược lại cái thuần phong mỹ tục của đất nước ta. Hiện nay nhan nhản, rất đầy những cái trang web xấu mà cha mẹ không kiểm soát được, thậm chí là nhà nước cũng không biết đâu. Nhưng mà nhà nước phải có bổn phận, phải có những chuyên viên đi lùng tìm hết tất cả những trang web, rồi đi vào và biết được rồi, là dùng cái lệnh của mình để khóa bỏ những trang web hết, và thậm chí là điều tra, truy tìm những cái người mà điều hành các trang web đó bắt bỏ tù luôn.
[1:16:30]Phải đánh mạnh như vậy mới bảo vệ được cái văn hóa của dân tộc, mới bảo vệ được thuần phong mỹ tục của đất nước ta. Chứ còn nếu mà nhẹ tay, không cương quyết thì cái xấu nó cứ lan tràn hoài. Ngoài cái việc là giáo dục để cho mọi người đừng tham gia vào cái xấu, thì ta còn phải dùng cái cái sự trừng phạt đối với những người mà đưa ra cái xấu. Cuối cùng một điều nữa, những đệ tử Phật của ta đều phải tinh tấn tu tập thiền định. Bởi vì sao? Bởi vì sự an định của tâm hồn là hạnh phúc nhất. Bởi vì sao? Bởi vì trong cái sự an định của tâm hồn này, cái đạo đức của ta được hoàn thiện nhất. Bởi vì sao? Bởi vì cái sự an định ở trong thiền làm cho trí tuệ của ta khai sáng nhiều nhất.
[1:17:19]Bởi vì sao? Bởi vì chỉ khi nào tâm hồn ta an tĩnh, bản ngã ta mới lắng xuống và lòng từ bi, thương yêu của ta mới phủ trùm được muôn loài. Vì vậy, hôm nay thay mặt cho chư Tăng, chúng tôi xin nói về đề tài bảo vệ thuần phong mỹ tục. Mà ta bảo vệ thuần phong mỹ tục không phải vì ta yêu quý cái cũ, mà bởi vì đó là những điều quá đúng cho thế giới ở mai sau, bởi vì ta bảo vệ cái tương lai của thế giới này. Tôi xin nhắc lại, ta bảo vệ thuần phong mỹ tục là không phải là ta bảo vệ cái điều xưa cũ, mà chính là ta bảo vệ tương lai cho thế giới này. Và cái trách nhiệm đó là trách nhiệm của mọi người, nhất là của Phật giáo.
[1:18:06]Vì vậy, hôm nay trong cái duyên lành thế này, được sự chứng minh của chư tôn thiền đức, được sự chứng kiến của anh Phó Chủ tịch Mặt trận thị xã Sa Đéc, tất cả chúng ta sẽ hứa với Phật, hứa với nhau rằng mỗi người mình sẽ là một chiến sĩ bảo vệ thuần phong mỹ tục, quyết không để cho cái điều xấu, điều sai xuất hiện ở trong cái cộng đồng của mình, trong cái đất nước của mình, để cho con cháu ta được lớn lên trong một môi trường tốt đẹp và cũng để cho loài người này, cũng để cho chính chúng ta luôn luôn hưởng được những cái nhân lành của những người có cái tâm hồn thánh thiện, đạo đức. Và nhờ như vậy, ta dễ bước vào cái khung trời tâm linh,
[1:18:55]thiền định và đi đến cái con đường giác ngộ, giải thoát. Và xin chúc cho tất cả quý Phật tử được nhiều công đức lành, được mạnh mẽ bước tới trong cái việc mà tu tập và bảo vệ thuần phong mỹ tục cho xã hội này. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.