[0:09]Dạ chúng con xin a cung thỉnh thượng tọa cùng à quý ni sư, sư cô cùng tất cả Phật tử chắp tay niệm hồng danh Phật cầu gia bị.
[0:20]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:34]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:48]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:59]Chúng con xin a cung thỉnh thầy cùng chư ni sư, sư cô cùng tất cả quý Phật tử an tọa.
[1:10]À Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Ờ cũng thật là cái duyên lành à chúng tôi từ miền Nam à ra thăm quê hương miền Bắc được về viếng chùa Phù Dực, thăm quý thầy, quý cô cùng quý Phật tử để trao đổi một vài cái đạo lý. Nhưng mà vô đây ngồi thấy hơi run. Chắc hy vọng nó không có sập ha. Chắc lát nữa chứ giờ không có sập liền. Nhìn thế rồi mới biết thương ni sư trụ trì ở đây a cùng à đại chúng ở đây. Cũng mong rằng à một lần khác chúng tôi đến thì ở đây trở thành một cái ngôi già lam à nguy nga tráng lệ. Còn Phật tử đến đây thì đầy sân. Mà lúc đó, mỗi một người đem theo cả cái gia đình của mình
[2:01]à già, trẻ, nhớn, bé gì cũng đến đi chùa hết nha. Vì thực ra á cái việc mà tu hành á không phải đợi đến lúc tuổi lớn mới tu. Ai quan niệm rằng cái người lớn tuổi mới tu là một quan niệm sai lầm. Bởi vì có những điều mà lúc trẻ học mới thành công, lớn tuổi học không được. Rất nhiều điều như vậy. Sau này, khi chúng tôi cũng vậy, có thời gian tu học theo Phật pháp à tuổi đời, tuổi đạo cũng lớn dần, lớn dần theo năm tháng thì mới phát hiện ra một điều là có rất nhiều điều mà chỉ có tuổi nhỏ mới học được, còn tuổi lớn không học được. Ví dụ, ví dụ học về ngôn ngữ nè, mình cho một đứa bé nó đi học cái tiếng nước
[2:49]ngoài mà nếu qua 15 tuổi nó mới được nghe, được tiếp xúc với người nước ngoài thì giọng nói của nó chỉ là giọng Việt Nam lơ lớ. Nhưng mà nếu trước 15 tuổi mà nó được giao tiếp trực tiếp với người nước ngoài thì nó sẽ nói cái giọng y như cái giọng của cái người bản ngữ, tức là nói rất là hay. Hầm, đó là về ngôn ngữ. Rồi còn về cái bản chất đạo đức con người cũng vậy, ví dụ như từ trước 15 tuổi mà đứa bé đó nó được dạy dỗ về cái thói quen hay làm phúc, hay giúp người, hay thương người, không ích kỷ trước á thì nó sẽ định hướng suốt cả cuộc đời của nó, nó sẽ thành một người tốt suốt đời luôn. Còn nếu từ nhỏ cho đến 15 tuổi mà nó không định hình được cái tâm hồn
[3:31]của nó, tức là nó chung quanh môi trường nó là những người cứ hơn thua, ganh ghét với nhau, cái là cứ tranh giành, chửi mắng nhau, rồi lúc nào cũng sỉ vả nhau thì nó định hình cái tâm hồn nó rồi là là nó mang theo cái tâm hồn như thế tới già luôn, rất là khó sửa đổi. Mà chúng ta thì muốn cho con cháu chúng ta tốt, ví dụ như là mình phải muốn rằng con cháu mình phải tin nhân quả. Là cái đời mình lớn, mình đã hy sinh vất vả một đời. Mà thường vậy, khi chúng ta nhỏ đó, còn trẻ thì chúng ta ước mơ là xây dựng cái cuộc sống của mình cho về sau được hạnh phúc. Nhưng mà vừa mới hai mấy tuổi mà có chồng, hai mấy tuổi có chồng giờ hơi sớm.
[4:11]Chớ đúng ra là phải nên ba mấy mới lấy chồng, lấy vợ được. Hoặc là như quý thầy, quý cô không thèm lấy vợ, lấy chồng luôn là càng tốt. Là tới khi mấy tuổi mà lấy chồng lấy vợ rồi thì bỗng nhiên cái mục tiêu của cuộc đời mình lại rót qua đứa con mình. Rồi từ đây mình không có sống cho mình nữa, mà sống cho con mình nè. Nói thế không biết có đúng không ta? Có đúng không mấy cụ? Có nếu có trật thì thông cảm bởi vì chúng tôi không có vợ con không biết chuyện này, đoán thôi. Đoán đoán là vì khi còn trẻ đó thì mình nghĩ là mình xây dựng cái cuộc sống của mình, tương lai của mình sẽ vinh quang thế này, thế kia.
[4:44]Nhưng mà bất chợt có gia đình rồi có con rồi cái bao nhiêu cái mơ ước của mình lại dồn qua đứa con hết. Không biết có phải không ta? Chính xác không? Đúng nha. Bộ cũng không đúng lắm. Như vậy có bộ cũng nhiều cái trật, không có kinh nghiệm, thôi xin lỗi. Nhưng mà đại khái vậy, là khi có vợ có con rồi, có chồng có vợ con rồi chúng ta dồn cái mơ ước tốt đẹp của cuộc đời mình sang cho những đứa con của mình. Mà muốn cho con mình tốt thì phải biết dạy nó từ nhỏ. Thì trong cái việc mà dạy dỗ con mình thì có nhiều cái cách gia đình, nhà trường, đặc biệt là nhà chùa. Nhà chùa là một mảng lớn trong cái văn hóa của dân tộc Việt Nam chúng ta.
[5:24]À Cái đạo đức của đạo Phật đã thấm vào tâm hồn của dân tộc chúng ta từ mấy nghìn năm. Bây giờ vậy, chúng ta phải phục hồi, phải bảo tồn, phải bảo vệ. Ví dụ như nhà nước vậy, bảo vệ những di tích văn hóa. Cái đền, cái miếu gì nhà nước bây giờ cũng phải bảo tồn, mà đó là những cái văn hóa vật thể nhà nước đang bảo tồn. Nhưng mà còn cái văn hóa phi vật thể, tức là những cái văn hóa vô hình á, không có cái hình dáng rõ ràng mà nó chỉ là cái tinh thần thôi thì nhà nước cũng đang tìm cách phải phục hồi, bảo tồn. Ví dụ như nói là Phật pháp. À giáo lý đạo Phật cũng là một cái điều mà nhà nước cũng đang phải bảo tồn và phải phục hồi và phải phát triển.
[6:04]Như hôm qua vậy, hôm qua, hôm kia, chúng tôi có đến Thanh Hóa cũng để giảng pháp ở đó. Ở đây cái chùa tỉnh hội thì một điều làm chúng tôi bất ngờ nhất là thế này: là quý thầy ở đó bảo rằng là cái chùa ở Thanh Hóa đó, bị trong thời gian chiến tranh là bom đạn đánh phá tan tành hết. Thế bây giờ nhà nước phải phục hồi lại, chính nhà nước biết cái nền đó là chùa mà dân đã đến ở hết rồi. Thế nhà nước cất cái nhà khác dời dân qua đó, lấy đất chùa lại, xây chùa lại, mời quý thầy về ở. Mà thấy đất chùa hẹp quá, mai mốt làm giấy cấp đất thêm cho chùa để cho chùa được rộng rãi mà xây dựng tu tạo. Rồi chúng tôi tối hôm qua vậy, chúng tôi ghé vào một ngôi chùa trong làng nhỏ.
[6:46]Thì vào chùa thì đầu tiên là ông chủ tịch xã đứng đón ạ. Cái nhiệm vụ của ông chủ tịch xã là phục hồi ngôi chùa, xây ngôi chùa lại, cấp thêm đất cho chùa. Và chúng tôi rất là mừng, chúng tôi nói Thanh Hóa nhất nước á, cái chính quyền Thanh Hóa là tuyệt vời nhất nước á. Bởi vì chính quyền đã hiểu rõ cái giá trị, cái văn hóa phi vật thể của Phật giáo và đóng góp đối với đất nước này. Nhưng mà chuyện đó là cái chuyện tầm vóc lớn, còn cái chuyện nhỏ là nơi từng gia đình của chúng ta vậy. Chúng ta muốn cho con cái chúng ta sau này nên người, tốt đẹp, nó biết thường làm điều phúc, nó biết thương người thì bây giờ mình phải dạy nó từ từ đầu.
[7:23]Mà cái mà mình làm cho con mình thương mình á là không phải để sau này nó lớn lên nó lo cho mình, không phải. Mà mình chỉ mong rằng con mình lớn lên nó lo được cho mọi người, nó lo được cho quê hương, cho đất nước, cho xã hội. Ấy, chứ mình không hề nghĩ đến cho mình. Vậy mà sau này cuộc đời mình được hưởng phúc từ cái đạo đức đó. Đó, đây là một điểm khác biệt nhau. À nếu chúng ta là cha, là mẹ, mình có thương yêu con mình thì phải biết dạy con mình có cái đạo đức theo con đường mà của Phật đã dạy. Chúng ta nương tựa vào quý thầy, quý cô, phải đem con mình đến chùa nhờ quý thầy, quý cô dạy dùm.
[7:58]Sau này lớn lên nó nên người, nó có đạo đức thì cái người hạnh phúc đầu tiên, người hưởng đầu tiên chính là mình chứ chẳng ai. Hãy nhớ điều đó như vậy. Cho nên vì vậy là hôm trước khi mà đến Thanh Hóa giảng thì chúng tôi có nói thế này: "Năm nay chúng tôi đến giảng, nếu sang năm có duyên đến nữa thì mỗi một người ngồi ở đây phải hứa với Phật là đem được 10 người đến với chùa trong một năm tiêu chuẩn như vậy thôi, yêu cầu 10 người. Hứa được không?" Mọi người vỗ tay hứa chắc dữ lắm. Đó là Thanh Hóa, còn Hà Nội không biết sao ta? Hứa không? Hứa không?
[8:41]Vỗ tay nghĩa là hứa hay là sao ta? Hứa chắc nha, mà nhất là hứa trước Phật, mình ngồi đây trước Phật, trước quý thầy quý cô, mình mà hứa mà không làm thì sao? Người hứa mà không làm thì sao?
[8:57]Mình nghe đồn, cái này nghe đồn chứ không biết có thiệt hay không. Cái người mà hứa không làm, nửa chết xuống Diêm Vương cắt lưỡi, quỷ sứ cắt lưỡi. Nghe đồn, nghe đồn không biết có thật không. Hôm nay chúng ta trao đổi với nhau cái đề tài đạo lý là "Giác ngộ" nhé. Chúng ta đến với Phật pháp tức là đến với đạo giác ngộ, nhưng mà giác ngộ là là gì? Giác ngộ là gì? Giác ngộ thực ra có nhiều nghĩa từ cạn đến sâu. Cái nghĩa mà cao siêu nhất mà chúng ta biết là Đức Phật sau nhiều ngày đêm nhập định thâm thiền dưới gốc cây bồ đề đã giác ngộ và thành Phật, phải không? Đó là cái ý nghĩa cao nhất. Nghĩa là trong bao nhiêu ngàn triệu năm mới có một con người đạt được
[9:45]cái giác ngộ cao nhất là thành Phật, mà bây giờ là mãi mãi muôn đời mà chúng sinh phải thờ phụng, tôn sùng, đó là giác ngộ cao nhất. Nhưng mà còn thấp hơn, thấp hơn nghĩa là cái nghĩa của giác ngộ là như thế này: là chúng ta lắng nghe kỹ, chúng ta xem coi mình đã có lần nào giác ngộ chưa nha. Giác ngộ là thế này: là chúng ta chợt hiểu ra được điều gì đó mà điều đó làm cuộc đời chúng ta thay đổi lớn lao theo chiều hướng tốt hơn. Đó là giác ngộ. Lặp lại nhé: Giác ngộ nghĩa là chúng ta chợt hiểu ra được một điều gì đó mà cái điều đó, cái sự hiểu biết đó làm cho cuộc đời chúng ta thay đổi lớn lao theo cái chiều hướng tốt hơn, thay đổi cả cuộc đời luôn, thì mới gọi là giác ngộ.
[10:36]Còn ví dụ như là mình có nhiều điều mình chợt hiểu nhưng mà hiểu xong rồi mình vẫn sống theo như cái lối cũ thì không phải là giác ngộ. Nghĩa là hiểu cái gì đó không biết, mà mình phải thay đổi cuộc đời mình, sống theo cách khác, không sống theo cách cũ được nữa, đó mới gọi là giác ngộ. Ví dụ như quý thầy quý cô là đầu tiên cũng có một sự giác ngộ nào đó, tức là đang sống bình thường êm ấm với gia đình mà chợt nhận ra điều gì đó, thế là từ giã những cái đời sống phù hoa của thế gian, bước vào mặc áo đạo, phủi đi mái tóc và mỗi ngày vui với câu kinh tiếng kệ, vui với cái sự tu hành đạo đức, rồi lớn lên đem cái đạo đức lại truyền bá lại cho mọi người.
[11:17]Thì cái việc mà thay đổi cuộc đời hẳn như vậy gọi là giác ngộ đầu tiên như vậy. Nhưng đó là mới là giác ngộ bước đầu để từ cái người thế gian cư sĩ mà biến thành một người xuất gia siêu phương, đó vậy. Nhưng mà chưa hết, quý thầy quý cô trong quá trình mà tu học lâu ngày rồi bất chợt còn sẽ nhiều lần giác ngộ, mà cái giác ngộ sau này đó là nó ở trong tâm đó, là nó là sâu thẳm ở trong tâm nó chuyển hẳn cái tâm linh để trở thành những bậc thánh từ từ. Tại vì hiện nay như quý thầy quý cô vậy, ngồi đây là đang là những con người xuất gia mang cái ý chí cao đẹp mà mong rằng tu học theo Phật pháp để một ngày nào đó chứng đắc cao siêu
[12:00]và hóa độ chúng sinh, nhưng mà tâm linh thì chưa chắc là là đã thành một bậc thánh, là chúng tôi đoán vậy thôi, chứ còn có khi đã là bậc thánh rồi mà mình không biết, nhìn bên ngoài không biết, nhưng mà tạm nói, tạm nói là chưa phải. Tuy nhiên trong quá trình mà tu học lâu ngày, bất ngờ có một lúc nào đó quý thầy quý cô chợt đại ngộ trong nội tâm của mình, tâm bừng vỡ ra, thay đổi, thế là cũng con người như thế, là mỗi ngày chúng ta đi ra vào chùa chúng ta cũng gặp quý thầy thế, cô thế, nhưng mà sự thật người đó đã biến thành một vị thánh rồi, mình không hay. Thì đây là cái giác ngộ lớn lao hơn nữa, tuyệt vời hơn.
[12:36]Còn cái giác ngộ cao nhất mà để thành Phật thì mấy ngàn năm nay chúng ta mới biết được có một vị, và trước nó cũng mấy chục ngàn năm, cả triệu năm cũng mới có một vị, mình chưa biết. Còn những đệ tử của Phật thì cũng có nhiều người được giác ngộ, cũng thành vị thánh, nhưng mà ở mức độ thấp thấp hơn, thấp thấp hơn nha. Chúng tôi có cái tật, chúng tôi có cái tật này không biết có sửa được không là thích cái giọng Bắc á. Như kiếp trước tổ tiên cũng là người Bắc, mà kiếp xưa chắc cũng người Bắc, cho nên mỗi khi nghe ai nói giọng Bắc cái tự nhiên cái giọng bị lai qua, từ miền Nam nói qua giọng Bắc nghe nó kỳ mà không biết sao sửa.
[13:11]Hễ ở trong miền Nam thì giảng giọng miền Nam, mà ra ngoài Bắc cái hay lai lai ngoài Bắc dễ ghét ghê không biết sao. Ừ đó là chúng ta nói về... Còn ở ngoài đời đôi khi chúng ta nghe cái chữ giác ngộ, ví dụ nghe nói "giác ngộ cách mạng", chúng ta có nghe chưa? Tức là nghĩa là sao? Nghĩa là có một cái người nào đó ngày nào giờ họ sống cứ lo làm ăn bình thường, cho đến khi họ giác ngộ cách mạng, tức là bỗng nhiên họ hiểu cái gì đó trong cái đường lối chính trị gì đó mình không hiểu, nhưng mà sau đó họ thay vì là họ chỉ lo cho cuộc sống họ, bây giờ họ trở nên họ phục vụ cho lợi ích của đất nước, lợi ích của nhân dân, là vân vân, đó cũng gọi là một cái giác...
[13:51]Nghĩa là họ thay đổi cuộc đời. Phải thay đổi cuộc đời một cách lớn lao thì mới gọi là giác ngộ. Còn ví dụ mình nghe mình hiểu được điều gì đó mà mình chưa thay đổi lắm thì cũng chưa gọi là giác ngộ. Ví dụ như thế này, nào giờ ông bà mình hay nói, mình đến chùa cũng hay nghe, là nói "Ở hiền thì gặp lành", phải không? "Ở ác thì gặp dữ, trồng dưa được dưa, trồng đậu được đậu". Nghe có hiểu không? Hiểu, phải không? Hiểu xong rồi mình làm gì? Không làm gì hết. Thì tức là mình sao, có giác ngộ chưa? Chưa. Nhưng mà có người nghe câu đó giác ngộ. Ví dụ có người nghe câu đó tự nhiên bị chấn động tâm hồn, mới thấy rằng là trong cuộc sống này
[14:30]là có một cái luật nhân quả bí mật chi phối hết cuộc đời. Thế họ mới phát hiện ra rằng là nào giờ ở trong cuộc sống này đi qua cái cuộc đời mấy mươi năm họ đã gieo quá nhiều hạt ớt. Và họ biết rằng là đến cuối đời họ, 50 60 tuổi thì bắt đầu họ phải nhai... nhai, nhai ớt, tại họ gieo nhiều quá tới lúc là cuối đời phải gieo, nha. Còn nếu mà người nào khi mà hiểu được luật nhân quả rồi mới phát hiện ra mình đã trồng quá nhiều những cái lê, xoài, cái nhãn, cái vải thơm ngọt, thì biết rằng là 20 30 năm sau tha hồ mà ngồi mà ăn ăn vải, ăn trái, ăn trái ngọt ngào. Thì khi mà hiểu được điều đó họ giật mình,
[15:11]giật mình rồi mới phát hiện ra là là khi mà trước đây mình không biết được luật nhân quả mình đã sống sai lầm quá nhiều. Tức là muốn sống sao sống, muốn mắng ai thì mắng, muốn chửi ai thì chửi, muốn ăn hiếp ai thì ăn hiếp, muốn giành giật ai thì giành giật. Ví dụ như có cái gì tốt thì mình giành về phần mình. Bây giờ nói trong gia đình vậy, là bố mẹ chia đất cái mình mình giỏi, làm hung làm dữ mình giành cho được cái phần tốt, đứng gần mặt đường để buôn bán cho dễ, còn cái người khác lấy cái phần trong, kệ. Thì hồi xưa không biết đạo, không biết nhân quả thì cứ làm cho được ý mình. Sau sau này đến chùa khi mà nghe nói về luật nhân quả rồi giật mình thôi, hối hận.
[15:47]Hối hận rồi làm cái gì? Rồi rồi thôi, thôi kệ cứ giữ nhà đó ở tiếp không làm hết, thì cũng chưa giác ngộ. Chừng nào mà kêu người anh em thôi giờ đổi nhà đó, thôi chịu vô cái nhà hẹp ở giao lại nhà tốt thì đó mới gọi là giác ngộ. Tức là phải có sự thay đổi lớn lao trong cuộc đời. Thế mình làm cái gì đẹp mắt để chứng tỏ rằng từ đây mình sống mình thương yêu con người, nhường nhịn, cái gì tốt gì hay nghĩ tới người khác trước, nghĩ tới người thân mình trước, người chung quanh trước, vậy. Đó mới là giác ngộ. Hoặc là ví dụ bây giờ cái đường đi trong làng của mình vậy, mỗi lần mà chúng ta đi ngang một khúc đường lầy,
[16:22]khúc đường ổ gà có hố, gập ghềnh, mình cứ bực mình mình phát cáu lên, mình nói: "Nhà nước không biết sửa đường cho tôi đi, cho dân đi", này nọ. Nhưng hôm vào chùa nghe quý thầy quý cô bảo rằng là trong các việc phúc cái việc phúc đắp đường rất là lớn, cái lật đật chạy về vác cuốc đi lấp cái hố đó không có mắng nhà nước nữa mà tự mình làm liền, rủ hai ba người lấp cái đó liền. Mà không những lấp một cái hố mà hễ có chỗ nào có hố là cứ vác cuốc đi lấp liền. Thì người đó là giác ngộ chưa? Giác ngộ rồi đó. Tức là có hành động rồi, bắt đầu thay đổi cuộc sống rồi, thay vì chỉ đi ngang mà mắng sao tại sao cuộc đời này không tốt đẹp
[16:59]cho tôi để tôi sống cho sướng, bây giờ thay đổi ngược lại là tôi làm điều tốt đẹp cho mọi người sung sướng, lật ngược lại, là từ đây chỉ hy sinh chỉ lo cho con người thôi thì người đó giác ngộ rồi. Đó, nghĩa là phải thay đổi, còn không thay đổi thì chưa giác ngộ. Và ví dụ bây giờ mỗi ngày quý cụ ở gần đây khi mình đến chùa mình lễ Phật, tụng kinh, là đã giác ngộ chưa? Giác ngộ chưa? Chưa? Chừng nào mới giác ngộ? Chừng nào mới gọi là giác ngộ? Chừng nào mà mình đem được sạch hết gia đình già trẻ nhớn bé đem hết vào đây, bắt phải đi chùa lễ Phật, bắt phải theo quý thầy quý cô ở đây mà tu hành, học đạo lý, học cái đạo đức làm người, đó mới gọi là giác ngộ.
[17:45]Còn mình cứ đều đều đều đều tới già hết hơi rồi mới đi chùa thì chưa giác ngộ. Còn bây giờ già mình lấy cái quyền của người làm bà nè, làm ông nè, bắt con cháu: ngay tối thứ bảy là các con các cháu mai rảnh phải đến chùa nghe các ni sư, các sư thầy ở chùa Phù Dực giảng một thời pháp, thì mới gọi là giác ngộ. Mà khi mình đến thì sư thầy không chịu giảng thì năn nỉ chừng nào sư thầy giảng thì thôi. Ở đây sư thầy có giảng không nhỉ? Có phải không? Có. Đó, mình năn nỉ riết sư thầy cũng phải giảng. Thì khi nào mà mình làm được cái gì nó mạnh mẽ lên là để chứng tỏ rằng cuộc đời của mình thay đổi thì đó mới gọi là giác ngộ, giác ngộ.
[18:25]Đó là chúng ta vừa định nghĩa sơ sơ. Bây giờ chúng ta nói một vài cái sự giác ngộ có giá trị đối với chúng ta. Điều thứ nhất là tìm thấy được lý tưởng cho cuộc sống. Đó, đó là cái giác ngộ thứ nhất. Bởi vì trước kia á đa phần chúng ta chúng ta xuất phát cái cuộc sống của mình từ cái quan điểm rằng là chúng ta sống để đi tìm hạnh phúc cho mình, làm sao để mình được ăn ngon, mặc đẹp, được nhà cao cửa rộng, quyền cao chức trọng, mọi người nể phục. Nghĩa là cái người mà có trí một chút á, gia thế có đàng hoàng một chút á thì nghĩ đến cái ngày mà có bằng cấp cao, nắm được cái chức lớn, nhà cao cửa rộng, quyền uy.
[19:08]Còn cái người mà bình thường một chút á thì cũng nghĩ đến làm sao sau này lớn lên á là mình có một cái nhà cửa đàng hoàng, rồi có tiền có của sắm xe sắm cộ sống sung sướng một chút. Nghĩa là nào giờ như vậy là chúng ta xuất phát bước vào cuộc đời với một quan điểm hết sức là vị kỷ. Mà với cái mục tiêu như vậy chúng ta bươn chải vất vả suốt cả một đời của mình. Phải không? Ở đây nghĩa là nhiều vị đã sống qua một đời tới sáu bảy mươi tuổi rồi, nhìn lại sáu bảy mươi năm qua chúng ta thấy cuộc đời mình làm cái gì? Có phải chỉ là sáu bảy mươi năm của sự bươn chải vất vả không? Đúng không? Đúng không? Phải không?
[19:46]Chỉ vậy. Còn trong vòng tay của bố mẹ, được bố mẹ nuôi nấng, mình chưa thấy khổ đâu. Đến khi rời khỏi vòng tay của bố mẹ, tự mình bước vào đời thân lập thân, rồi lớn lên, nhìn lại sáu bảy mươi năm thoắt một cái trôi qua nhìn lại thì mới hiểu rằng sáu bảy mươi năm qua làm một con người chỉ là bươn chải để đi tìm cái hạnh phúc gì phía trước á. Hạnh phúc là được đừng để bị đói nà, đừng để bị rách, đừng để bị lạnh, đừng để người ta khi dễ. Mà cũng chỉ là như thế mà thôi, không có gì khác hết. Cái mục tiêu nó gọi là mục tiêu vị kỷ á là chúng ta rất là bất an, rất là mệt mỏi suốt cả một đời của mình.
[20:34]Chúng ta đi tìm cái gọi là hạnh phúc, tức là hạnh phúc nó chỉ là một cái bóng, một cái bóng gì mờ mờ ở phía trước á, vậy mà mình lao theo cái bóng đó. Đến ngày hôm nay, vào cái thời điểm ngày hôm nay chúng ta ngồi với nhau, mái tóc trên đầu đã điểm sương, nhìn lại giật mình là bóng hạnh phúc vẫn chưa nắm được, bàn tay mình vẫn chưa nắm được cái bóng hạnh phúc, mà cả một đời lao tâm vất vả. Chưa hết, đó là cái vất vả thôi, mà kẹp bên cạnh cái vất vả nó còn cái nữa là cái gây tội lỗi nữa. Là để đi tìm cái niềm vui, cái hạnh phúc, cái tiện lợi, cái ưu thế cho cuộc sống của mình, có khi chúng ta phải tranh giành với người khác,
[21:17]mà có khi chúng ta tranh giành cả với những người rất thân yêu của mình nữa. Chúng ta nghe kể chuyện trên báo vậy, vì chia gia tài không đồng với nhau anh em giết nhau. Và có nhiều khi như vậy, một đứa bé vì muốn hưởng sớm gia tài của bố mẹ giết bố mẹ để mà cướp gia tài. Như có lần bên Mỹ đăng một cái bài báo thì hai vợ chồng đó rất là giàu, chỉ có hai đứa con trai, thì khi ông bà mà chết thì đương nhiên hai đứa con trai đó là thừa hưởng hết cái gia tài cũng phải mấy chục triệu đô la. Hai đứa bé đó nói bố mẹ còn khỏe quá, đợi đến lúc bố mẹ mà chết thì mình gọi là quá lâu mới được nhận tiền, cho nên là bây giờ nếu bố mẹ
[21:56]mình chết sớm thì mình sẽ nhận được tiền mình muốn xài gì xài. Vì bây giờ tiền bạc của bố mẹ muốn xài cái gì phải xin. Mặc dầu ông bà cũng rộng rãi nhưng mà cũng phải xin, nó khó chịu. Tụi nó mới mười mấy tuổi, rồi nó bàn với nhau, cuối cùng hai đứa bé giết chết bố mẹ mình để mà được hưởng gia tài cho sớm một chút. Rồi sau này công an cũng tìm ra, chúng ta thấy đau lòng. Đau lòng khi mà con người chỉ sống chỉ tìm cái sung sướng cho mình thì chúng ta thấy bàn tay họ cũng đẫm máu.
[22:26]Là bây giờ thì chúng ta không có đến nỗi ác như vậy, nhưng mà cái tội chúng ta gây ra nó cũng có chút chút chút chút đều đều nho nhỏ suốt cuộc sống của mình. Như có lần nào mình đã chửi mắng người hàng xóm của mình vì coi như họ đã cuốc miếng đất mà giẫm sang đất của mình chưa? Có chưa? Có không? Có. Nhiều khi họ cuốc đất hơi lấn qua đất mình chút xíu, mình đứng mình chửi ỏm tỏi từ sáng tới tối. Mà chửi bài có câu có kệ, nghe rất là hay, có vần có điệu nghe hay lắm. Đó. Ở đây vì trong miền Nam mấy cái đó chúng tôi không rành, mà tại mẹ chúng tôi đó là miền Trung, miền Bắc, nên nghe biết. Thì đó, chúng ta thấy là chúng ta không có tàn nhẫn như cái câu chuyện
[23:08]báo đăng của hai đứa bé bên Mỹ đó, nhưng mà chúng ta cũng đã giận hờn, đã căm thù, đã nóng nảy, đã phải sỉ vả nhau vì cái bóng hạnh phúc gì đó mà đi tìm thôi, chúng ta đi tìm suốt cuộc đời của mình. Nên chúng ta thấy không có vui, không vui vì cái gọi là hạnh phúc vị kỷ mà chúng ta vất vả và gây tạo tội lỗi. Nên đã đến lúc mình phải suy nghĩ lại. Ừ. Rồi đôi khi chúng ta không phải là những lúc nóng nảy, giận hờn đó nữa mà có những lúc mình thật sự mình đã gian dối, lừa lọc người khác. Thì cái đó tội còn nặng hơn nữa. Có khi là luật pháp chưa biết, cũng không có đáng để luật pháp đem ra xét xử, nhưng mà tội lỗi đã chồng chất lên cuộc đời của mình.
[23:51]Cho nên về già mình sẽ không vui. Về già mình không vui khi mà suốt cuộc đời đi qua mình đã sống một cách ích kỷ. Mà trong cái ích kỷ đó mình vừa vất vả mà vừa lầm lỗi. Mà nếu người nào có cái duyên may, lúc nào đó mình chợt mình gặp một người sống rất là vị tha, hoặc là mình đọc nên một cuốn sách, học những cái chuyện mà danh nhân của đất nước ta hay là của nhân loại, hoặc là mình gặp thực tế trong cuộc sống ví dụ mình vào chùa, mình gặp một vị sư, sư thầy, à hoặc là một sư ông, thì mình thấy cái người đó cả một đời không có cầu mong cái hạnh phúc cá nhân, mà trong làng trong xóm có chuyện gì thì cái sư thầy sư ông đó đều lo tận tụy.
[24:36]Ví dụ như gia đình đó có cái người mất, mà nhà đó thì rất là nghèo. À thì thấy sư thầy sư ông trong chùa mới vội vàng chạy đi xin người này xin người kia, lên xin chính quyền một ít tiền trợ cấp, rồi vận động xin những phật tử một ít tiền trợ cấp. Thế là mua được một cái quan tài be bé, rồi tổ chức một buổi tụng niệm, mời các phật tử đến lo, khiến cho cái gia đình đó dù nghèo nhưng cái đám tang nó cũng tươm tất, nó có cái thể diện. Thì chợt một lần mình nhìn như vậy, rồi một lần khác cái mình nghe trong xóm có một người bị tai nạn, à ổng gãy cái chân, mà ổng là lao động chính. À thì gia đình đó đứng trước cái nguy cơ là đói ăn, đói ăn.
[25:19]Thì thấy cái sư thầy sư ông đó, cũng chính sư thầy sư ông đó lại là bươn chải chạy đầu này chạy đầu kia đi xin, đi xin để chữa trị cho cái người lao động chính gia đình đó, rồi giữ gìn, bảo vệ gia đình đó lâu dài cho đến cái ngày người kia có thể phục hồi sức lao động lại mà đi làm trở lại. Thì khi chúng ta gặp những tấm gương á là hoàn toàn là sống vị tha như thế, chợt chúng ta động lòng. Chúng ta động lòng nhìn lại cuộc đời của mình là mấy mươi năm qua mình chỉ sống cho mình. Ví dụ nhà ai có cháy mình chỉ nghe mình chỉ trặc lưỡi một tiếng rồi nó cháy hết kệ người ta. Hoặc là mình nghe nhà bên kia là bị
[25:55]đụng xe ô tô chết, bị thương, mình trặc lưỡi cái rồi thôi. Không hề suy nghĩ tiếp sau đó người ta sẽ sống như thế nào, rồi có ai giúp đỡ chưa, mình có thể đóng góp gì được thêm vào hay không, chưa hề suy nghĩ điều đó trong đầu mình. Mình chỉ trặc lưỡi cái rồi quên ngay, chuyện người khác mình quên ngay. Thì mình biết rằng mình đã sống quá ích kỷ. Mà cái người sống ích kỷ như vậy không bao giờ có được một cái phần thưởng hạnh phúc ở phía sau. Mà chẳng những đời mình sẽ không có hạnh phúc phía sau và cả con cháu mình chẳng bao giờ làm nên nổi. Chúng ta nhớ vậy. Chỉ có ông bà có đức, con cháu mới hưởng phúc, đó là quy luật.
[26:31]Con cháu mà khá giả thì đều có một cái đức gì đó từ nơi ông bà. Cho nên phần mình mình có thể hy sinh một đời của mình, mình chấp nhận vất vả được, nhưng mình phải sống thế nào có đức cho con cháu mình sau này nên danh nên phận. Đó là điều bắt buộc. Và vì vậy, là khi một ngày nào đó mình chợt hiểu ra là đã quá lâu trong cuộc đời này, chúng ta sống ích kỷ, sống chỉ biết cho mình, chưa động lòng thương xót ai. Mà trong khi nhìn người nào đó mình gặp, gần gũi nhất là cái chùa làng của mình, gặp sư thầy, sư ông đã hy sinh, bỏ cuộc đời đi tu rồi, nhưng mà vẫn tận tụy lo cho con người. Mình cảm động.
[27:10]Lúc đó mình chợt nhận ra rằng, là sống trên đời này nên phải sống vị tha, sống thương yêu, mình giúp đỡ con người, lo lắng cho nhau, hỗ trợ cho nhau, hiểu được điều đó. Và cái điều đó làm cho cuộc đời mình thay đổi hẳn, thay đổi hẳn. Thế là từ đây, mình từ một con người cằn nhằn càu nhàu, nghĩa là ai làm gì mình không vui thì mình cự nự, rầy la. Nhưng mà từ từ bỗng nhiên qua ngày hôm sau không còn là con người đó nữa. Ví dụ như mình đang đi, rồi một cái đứa bé nó chạy chiếc xe cái nó toé nước, cái vũng tạt lên cái cái quần của mình. Hồi xưa là, mày chết với bà nhé. Nhưng mà ngày nay hết, không có.
[27:49]Mà ngày nay tội nghiệp, mình bắt đầu mình lại suy nghĩ khác. Nói tội nghiệp chắc nó có chuyện gì vội đây, gia đình nó có gì đây, mà nó thấy mình mà nó vẫn chạy cái ào qua, chứ đứa bé này nó không phải là đứa bé xấu, mình biết trong xóm nó không phải xấu. Vậy mà nó chạy vội cái ào nó toé nước văng vào quần áo mình, như vậy gia đình có khi là nó có chuyện gấp rút. Thế là mình lại không giận như lúc trước, mà lại thông cảm, lại thương yêu, lại lại tự biện hộ cho nó. Đó là cái thay đổi, nội tâm nó thay đổi. Hôm trước là rượt theo níu xe lại tát vài bạt tai liền, bây giờ hết đi. Mà bây giờ lại bênh vực.
[28:19]Có ai mà có nói, nói chạy gì kỳ cục vậy, mình lại cản mà nói không sao không sao đâu, chắc nó có chuyện vội mà, kệ lát nó khô phủi phủi thôi. Chút xíu đó thôi là cuộc đời mình đã thay đổi rồi đó, đúng không? Là như vậy đã thay đổi, tức là đã có giác ngộ. Tức là từ một cuộc sống vị kỷ, ngày hôm nay chúng ta đã bước sang cuộc sống vị tha. Và cũng vậy, nghĩa là ví dụ như cái ừm đường làng của chúng ta vậy, là trước đường của mình kể từ ngày hôm đó, nghĩa là nơi cái chỗ nào mà cái nhà mình ở, thì nguyên cái quãng đường đó không bao giờ có ổ gà, không bao giờ có rác rớt xuống đường nữa. Nghĩa là cái cái nguyên cái quãng đường gần với cái nhà mình
[28:55]là rác nào rớt xuống là mình đi rảnh thấy là mình nhặt hết. Hễ là vừa có một cái khúc nào vừa khuyết, lõm, ổ gà, hố là mình đi lấp hết. Mà đó là cái mức giác ngộ nhỏ đó, thì cái khúc đường trước mặt nhà mình thôi. Mà khi mình giác ngộ lớn lên rồi đó, có những ngày mà công việc rảnh rỗi, đồng áng rảnh rỗi, là mình rủ thêm một số bạn bè vác cái cuốc cái cái mai cái xẻng đi lấp hết đoạn đường này tới đoạn đường kia, từ làng này sang làng kia. Tức là người đó là người thay đổi cuộc sống rồi, không còn sống như cũ nữa, đó gọi là giác ngộ rồi. Vậy ở đây ai đã giác ngộ rồi? Chúng ta đã làm được điều gì như vậy chưa?
[29:34]Hoặc ví dụ như là trong làng mình vậy, mình nghe có người ốm, đau, ừm, thì à trước đây đó, mình có nghe ốm đau, thì mình cũng a chỉ nói miệng, à mình chỉ nói đãi bôi, à thế cho tôi chúc sức khỏe nhé, à chúc lành nhé, rồi thôi. Rồi bệnh tới đâu bệnh, kệ làm gì làm, đi chữa thuốc thang không cần biết. Nhưng mà kể từ ngày bỗng nhiên lòng mình mình quyết định là mình phải sống vị tha, mình không sống vị kỷ như lúc trước nữa, thì khi mình nghe tin là trong hàng xóm mình á, cái bác ấy bị bệnh bị ốm, mình lại đến thăm. Mình tìm hiểu thật sự là khi ốm như vậy là có đủ khả năng chạy chữa hay không, bệnh có nặng lắm không, có bớt không.
[30:16]Là tức là mình quan tâm, mình muốn coi cái bệnh nó có bị ảnh hưởng đến đời sống kinh tế gia đình con cái hay không, mình có giúp gì được hay không, chứ không phải là chỉ nghe người ta bệnh ốm rồi cái mình nói một lời chúc bâng quơ rồi quên liền. Từ đây hết, chấm dứt, mà thật sự đến thăm. Đến thăm khi ví dụ biết người đó là bệnh không nặng, à kinh tế gia đình không có gì trầm trọng, thì thôi mình chúc lành mình về, hoặc có thể mình mang một ít cam ít trái cây đến thì thôi. Nhưng mà nếu khi mình biết cái bệnh người đó hơi nặng, việc chạy chữa đối với gia đình khó khăn, thế là mình bỗng nhiên mình
[30:51]bận tâm, mình có cái lo lắng, suy nghĩ, mình gọi thêm mấy người hàng xóm bàn bạc với nhau để tìm cách giúp đỡ thêm, chứ không có mà nghe rồi làm thinh. Vì vậy, chúng ta muốn xem cuộc đời mình có thay đổi hay không á, có có giác ngộ không, cái lý tưởng cái cái gọi là cái mức giác ngộ ban đầu á là cái lý tưởng cuộc sống, sống có lý tưởng, sống sống vị tha, là thử coi từ đây bắt đầu mình nghe cái chuyện chuyện bất ổn, bất trắc của người khác, lòng mình có bận tâm hay không. Nếu mình không bận tâm thì mình chưa giác ngộ, chưa phải đệ tử Phật. Nghĩa là mình chưa theo được Phật một chút xíu của sự giác ngộ nào cả.
[31:30]Còn nếu mình nghe ai có cái gì khổ mà mình bận tâm là mình đã có giác ngộ rồi. Hoặc là trong làng trong xóm mình vậy, à cả làng thì các cháu đi học, mỗi ngày các cháu đến trường, nhưng mà mình từ ngày mà mình giác ngộ được cuộc sống là phải sống vì người khác, không sống cho mình nữa, thì mình mới phát hiện là có vài cái đứa không đi học. Lúc trước vài đứa không đi học mình chẳng để ý, nó không đi học thì ở nhà nó phụ gia đình làm lụng thì mình cũng chẳng để ý. Nhưng mà khi từ ngày mà bỗng nhiên cái tâm mình thay đổi, mình không sống cho mình nữa thì mình phát hiện, ủa, trong làng có ba đứa không hề đi học.
[32:07]Bỗng nhiên mình bận tâm, lúc trước mình không bận tâm, bây giờ bận tâm. Thế mình đến hỏi, tại sao các con không đi học? Mới hỏi ra là gia đình nghèo, bây giờ phải lo phụ giúp bố mẹ, mà mình biết là nếu nó không đi học lớn lên là sao? Cuộc đời nó làm sao? Tiếp tục, tiếp tục vất vả, nghèo khổ nữa, bởi vì bây giờ làm gì thì làm thì cũng phải có một cái một chút xíu học thức, ít nhất phải 12. Mà nếu nó không được đi học là cái cuộc đời nó đóng cửa luôn, nó không còn nhiều con đường để nó lựa chọn cho tương lai của nó. Mình nghĩ như vậy, bận tâm như vậy, và mình bàn thêm một số người trong làng trong xóm, các bác này kia, tìm cách giúp cho ba đứa bé đó được đi học.
[32:45]Đó, những cái điều mà trước đây bỗng nhiên mình không thấy, đứa nào học học, đứa nào nghỉ nghỉ, kệ nó. Vậy mà bây giờ bỗng nhiên mình bận tâm. Khi nào bận tâm được điều đó thì mình đã có cái sự giác ngộ trong lòng mình. Chúng ta đã có cái bận tâm điều đó chưa? Có chưa? Có nhiều người chưa đấy, phải không? Nhìn lại giật mình là mình chưa. Chung quanh mình còn nhiều cái điều mà lẽ ra mình phải thương yêu, mình phải quan tâm, phải bận tâm, mà nào giờ mình rất là vô tâm. Cái vô tâm này trong đạo Phật không chấp nhận. Khi mình là đệ tử Phật rồi thì không chấp nhận cuộc sống vô tâm, hời hợt và ích kỷ như vậy.
[33:25]Là chúng ta nguyện không vô tâm như vậy nữa, nguyện sẽ sống vì mọi người. Đó, đó là một cái sự giác ngộ thứ nhất. Mà khi mà chợt một ngày nào mà chúng ta nhận ra được như vậy, chúng ta phải sống vị tha thì đó là sự giác ngộ đó. Đó sự giác ngộ thứ nhất. Bây giờ chúng ta nói qua một sự giác ngộ thứ hai, là giác ngộ về luật nhân quả, luân hồi. Trước kia đó, chúng ta cứ nghĩ rằng là mình muốn đạt được cái mục tiêu của mình, mình muốn thành công trên đời thì mình giỏi là được, mình có sức khoẻ, mình có trí tuệ và mình xây dựng lấy cuộc đời của mình như ý muốn. Là khi mà chúng ta chưa hiểu được cái luật nhân quả thì chúng ta cứ nghĩ như vậy.
[34:07]Nghĩa là người ta người này hơn người kia là ở chỗ cái tài năng thôi, chịu khó thôi. Muốn thành công thì do cái tài năng, cái chịu khó mà người đó sẽ thành công. Và như vậy, chúng ta sẽ rất chịu khó và chúng ta sẽ rất động não, nghĩa là đủ thứ cách để sao cho mình giỏi, mình chịu khó, cần cù rồi mình sẽ thành công trên cuộc đời này, nghĩ như vậy. Nhưng rồi, đến một ngày mái tóc điểm sương, ngày nào đó mái tóc điểm sương, bây giờ thì mình khó thấy điểm sương tại vì à có người nói chữ nhuộm chứ thầy không nói nha, có người mới nói nhờ nhuộm, à vậy đó. Thì à ngày nào đó mái tóc điểm sương, rồi mình mới giật mình nhìn lại là
[34:52]những cái mục tiêu mà mình cố gắng để đạt được thì không đạt được. Mặc dù mình rất là giỏi, rất là kỹ lưỡng, rất là động não, rất chịu khó, vậy mà vẫn không thành công được như ý mình muốn. Là vẫn không, ví dụ như, xây được một cái nhà lầu ba tầng như mình mơ ước, sắm được một chiếc xe Future như mình muốn, ví dụ vậy, mặc dầu mình vân vân, không đạt được cái chức phó giám đốc hay giám đốc như mình mong muốn, vân vân. Mặc dù mình rất là là phấn đấu. Bây giờ mình mới hiểu ra một điều nữa là thế nào? Là trong cuộc sống này còn một yếu tố quan trọng can thiệp vào cái cuộc đời của mình, đó là yếu tố may rủi.
[35:32]May rủi, phải không? Vì có những điều á, mình cực gần chết mà không được, mà có những người họ chẳng cực cái trơn tự nhiên họ được á. Cái yếu tố may rủi trong cuộc sống này. Ví dụ như nhiều khi mình vất vả hoài không đạt được, mà có những điều mình chẳng cần vất vả gì cả tự nhiên có người tới giúp khơi khơi cái được liền. Nhưng mà có điều may từ đâu tới á khiến cho cuộc đời mình nó thành công mà mình không ngờ được. Phải không? Có không? Có phải không? Đó, có những người như vậy. Cho nên, chúng ta mới thấy rằng cái may rủi là cái không thuộc cái cần cù của mình, cũng chẳng thuộc cái tài năng của mình, là một yếu tố khác, yếu tố thứ ba.
[36:08]Mà chính cái yếu tố thứ ba này vậy mà quan trọng. Bởi vậy, người ta hay nói là hay không bằng hên. Hay không bằng hên là vậy. Hay không bằng may. À, bây giờ mình có tài, có giỏi, có chịu khó mà nếu không có yếu tố may mắn thì vẫn thất bại. Mà cái yếu tố may mắn nó đâu tới? Thế ở đâu cái may rủi nó tới? Thế mình chẳng hiểu, mình buồn bã vì mình không được gặp may, mình buồn bã. Thế là một hôm nào đó mình lang thang đến chùa Phù Dực, mình gặp Ni sư ở đây. Thì nghe mới nghe Ni Ni sư mới nói rằng là trong cuộc sống này, chúng ta gieo nhân gì thì thì gặt cái cái quả đấy. Chúng ta trồng ớt được ớt, trồng dưa được dưa, trồng đậu được đậu, trồng lúa được lúa.
[36:55]Nhưng mà trồng cây si thì được cái gì? Trồng cây si thì coi chừng bị bị chửi cho nên thôi. Trồng rau, trồng dưa, trồng đậu thôi, đừng trồng cây si. Ngày nào đó chúng ta gặp được quý thầy, quý cô mới nói về luật nhân quả, là trong cuộc sống này mọi chuyện không có ngẫu nhiên, không có cái may hay cái rủi bất ngờ, mà do cái nhân quả từ lúc trước, do nhân quả từ lúc trước, là hoặc là đời này hoặc là những kiếp trước nữa chúng ta có giúp ai đó, chúng ta có thương người á cho nên kiếp này tự nhiên mình sinh ra mình có được cái may mắn. Còn hoặc là kiếp trước á, có lần nào đó mình đã nổi nóng, mình hại ai đó, bây giờ cái cuộc đời mình có những điều không
[37:39]may, cứ vất vả, thất bại và nhiều khi là bị người ta hãm hại. Có cái nguyên nhân chứ không phải ngẫu nhiên. Bây giờ, cái nhân quả quá khứ là đã thành hình rồi, cho nên mấy mươi năm qua mình sống vất vả, không thành công lắm, là chính vì điểm này. Chính vì là kiếp xưa mình đã hẹp lòng, không giúp đỡ ai, nên ngày hôm nay chợt bừng tỉnh: À, trong cái cuộc sống, trong vũ trụ này, trong trời đất này có một cái luật nhân quả bí mật chi phối mọi người hết. Là ngày nay, cái người giàu sang, sung sướng, họ là cái phần thưởng của kiếp nào đó, họ đã làm được những điều tốt. Ví dụ ngày nay đời mình có chịu những cái vất vả,
[38:19]rủi ro, thì ngày xưa mình đã lỡ dại, không biết mà đã hại ai đó, hay sống hẹp hòi, ích kỷ thế nào đấy. Bây giờ, chúng ta mới biết rằng vất vả mấy mươi năm qua để phấn đấu mà đi tìm cái thành công trong cuộc đời, thật là thật là phù du như sương khói, công đó gọi là công công cốc, công dã tràng. Là cái vất vả đó không đúng hướng, nên đã không thành công. Ước gì mấy mươi năm qua, thay vì là mình phấn đấu một cách ích kỷ, thì mấy mươi năm qua đó mình đã để dành được công sức, mình làm bao nhiêu điều phúc cho người khác. Mình giúp đỡ anh em, giúp đỡ bà con, đóng góp được cho cuộc đời, cho làng xóm, cho xã hội, thì có lẽ ngày hôm nay cái quả phúc nó đã đến.
[39:04]Mình đã có những cái thay đổi trong cuộc đời, nó tốt đẹp hơn, vinh quang hơn, hạnh phúc hơn. Bây giờ hối hận hối hận nhưng mà thôi muộn còn hơn không. Thế là từ thời điểm ngày hôm nay, mình quyết định là khi làm điều gì cũng cân nhắc nhân quả, là khi mình nói với ai một điều gì, thì mình cũng phải lường cái nhân quả đi về đâu. À ví dụ, như là
[39:30]mình gặp một người đó, họ không đẹp lắm, không đẹp lắm, mà không đẹp lắm thì mình đúng ra là bắt đầu mình theo thói quen lúc trước, cái mình mới chê, mình mới chê. Mình mới quay sang một cái mình nói với một người thứ ba, mình mới mở miệng mình tính nói thôi, mình tính nói mà mà mình nói là, cái mặt gì mà xấu như ma. À mặt xấu như ma. Mình mới mở miệng: Cái mặt gì, hai chữ cái mình dừng lại tại mình nhớ tới nhân quả. Nếu mình chê người ta xấu như ma thì sau này cái mặt mình nó làm sao? Nó làm sao? Nó cũng sẽ cũng sẽ xấu như như ma. Ở đây mình có thấy ai xấu như ma chưa? Có chưa? Trong số những người ngồi đây không có,
[40:14]nhưng mà lác đác đi trên đường chúng ta sẽ gặp. Có những người mà tự nhiên bị một vết đen phân nửa cái mặt, đốm đen, có thấy không? Đốm đen thế này, vết vết đốm da á, đen hẳn luôn, không bao giờ chữa được suốt cuộc đời. Mà khi mình gặp người đó, mình có cảm giác gì? Giống ma thật không? Có không? Giống ma, đúng không? Tự nhiên một nửa cái mặt đen thui như vậy, một vầng, là mình biết ngay cái người này là cái người ngày trước, kiếp trước cũng không có làm gì xấu hại ai, nhưng mà chỉ mở miệng cứ hay chê người ta, cái đồ xấu như như ma. Kiếp này vừa đẻ ra một cái là phân nửa gương mặt đen thui, nhìn rất giống ma.
[40:58]Nếu mà trong đêm bóng tối mờ mờ, mà mình bất chợt gặp người đó một cái thì mình sao? Mình sẽ thét toán lên liền phải không? Đó, cái quả báo như thế, cho nên mình vừa mới định chê ai một câu cho vui thôi, cũng giật mình vì nhân quả không tha, chừng kịp bậm miệng lại liền. Cái người ta hỏi: Bạn tính nói gì? Thì tôi nói không, tôi nói cái người gì mà suýt tí nữa là đẹp thôi, không dám nói nữa, không dám nói nữa, tức là mình dè dặt cái miệng mình. Và hoặc là ví dụ như nói một cái lời nói thôi, ví dụ như là mình đang ngồi trong nhà, có cái người đến gõ cửa để hỏi đường đi của mình. Hỏi đường đi cái mà họ gõ cửa hơi lớn, họ đập cửa rầm rầm rầm.
[41:47]Thì lúc mà mình đang nghỉ ngơi mình cũng hơi bực, hơi bực cái mình quay sang mình nói: Chuyện gì thế? Cái nói: Cho tôi đến hỏi đường, nghĩa là vào xã Phù Đổng ví dụ vậy. Phù Đổng, cái mình mình mình mới mở miệng, mà cũng may, mình mới tính là, cái là
[42:06]bộ bộ cướp hay sao mà đập cửa nhà người ta thế? Hỏi đường bộ hỏi đường chứ bộ ăn cướp sao mà đập nhà như thế? Mình tính buột miệng nói câu đó. Tính buột miệng nói là, hỏi đường chứ bộ ăn cướp hay sao mà đập đập cửa người ta lớn như vậy, mình tính nói. Mình mở miệng nói: Bộ, cái thôi mình dừng lại vì mình nhớ nhân quả. Nhân quả là sao? Nhân quả là khi mình mắng ai là ăn cướp thì kiếp sau mình sao? Đi ăn cướp đấy. Đây rất là kỳ lạ nha. Có những cái nghề mình chọn chỉ bởi vì mình đã mắng người khác như thế, lạ lùng như vậy. Lạ lùng như thế, nhớ đấy. Có những cái nghề mình không có thích làm đâu, vì làm cái nghề đó nó nhục nhã,
[42:43]nhưng mà chỉ bởi vì kiếp xưa mình mắng người ta cái đó, kiếp này mình bị. Ví dụ như có những cô gái đứng đường, cô làm cái nghề không đẹp lắm, thật ra cô có thích không? Không đâu, cũng nhục nhã không thích đâu, nhưng mà hoàn cảnh nó đưa ép đi lọt vào cái đó không tránh được, chỉ bởi vì kiếp xưa mắng người ta là đồ đĩ. Những cái chữ đó nặng nề như vậy, mà cứ buột miệng mắng người ta rất nhiều lần trong cuộc đời của mình, kiếp sau sinh ra hoàn cảnh đưa đẩy đưa đẩy rồi tới đúng làm nghề đó luôn, chỉ vì mắng người ta. Chúng ta thấy sợ chưa? Đó, rồi từ cái miệng đưa tới cái nghề đó, rồi sau này sau cái nghề đó bắt đầu mới trả cái quả báo. Ví dụ mình mắng người ta:
[43:21]Chúng bay là đồ ăn cướp! Tụi bay ăn cướp của tao! Đứng ví dụ đứng chửi hàng xóm vậy. Ví dụ hàng xóm thật ra họ chỉ sang cái nhà mình lúc đó quýnh quá họ muốn hái miếng lá để họ xông gì đó thôi, hái miếng lá khế, họ nhổ một ít tép sả, lá ổi đem về họ nấu nồi thuốc xông giải cảm. Mình về cái mình thấy cành cây gãy mình chả biết ai, thật ra vì cái người đó họ đang nằm rên hừ hừ họ không có qua xin được. Về chống nạnh: Chúng bay là bọn ăn cướp! Hình như thầy làm cũng hơi giống, không biết thầy có chửi ai chưa mà sao bộ giống quá. Ví dụ mắng á, cứ nhiều lần như vậy, kiếp sau mình đi ăn cướp thật. Ăn sau khi ăn cướp rồi mới bị công an bắt.
[43:55]Chúng ta thấy nên từ khi mình biết nhân quả rồi, mình tính nói một điều bậy, không dám nói nữa. Thế là từ đây mình chỉ nói những điều nhã nhặn. Từ đây mình chỉ nói những điều nhã nhặn, thương yêu, tôn trọng nhau thôi. Ví dụ như bây giờ một đứa bé nó chạy nó giỡn chơi, chạy ầm ầm vào nhà mình, nó la hét, nó đá đá bóng á, bóng nó bay luôn vào nhà mình luôn, có khi là đập bể luôn cửa kiếng mình cũng có, vậy lúc trước là: Chết mày à! Chúng bay chết với tao! Nhưng mà lần này không, tự nhiên mình thương yêu đứa bé đó, mang trái bóng ra, gọi chúng đến trả lại, nói: Chúng con cẩn thận, chúng con chơi có nơi,
[44:28]đừng làm như vậy, như vậy là không tốt, vân vân, dạy dỗ cho nó. Mình lúc đó mình lại thương nó như đứa con của mình, mà dạy dỗ, chứ không phải là thấy nó là con của người khác mà mình đứng mình mắng sa sả, mắng nó để cho bố mẹ nó nghe để chửi lây báng bố mẹ nó chơi, không có. Từ đây cái lòng mình thay đổi, mình rộng lượng, thương yêu từng đứa bé. Hoặc là có khi, ví dụ cái cây trái trên trên cây trên cây mình nó ra quả, mấy đứa bé nó cứ lén lén không có mình nó lấy cây nó thọc, nó hái, nó ăn ăn ăn cắp, thì lúc trước á là mình đứng ra mình chửi rồi đó, nhưng mà không, lần này tự nhiên mình lại thương,
[45:00]mình lại gọi nó vào, mình hái vài trái cho ăn, đó, vài ba trái, mình nói: Chúng con đừng có ăn cắp, nha, có gì thích thì vào đây xin bác cho. Với có điều là nếu mà cây này mà dư dả thì mình hái gửi về tặng biếu bố mẹ nó luôn. Còn nếu cái cây đó mình phải bán để sống thì mình cũng nói cho nó biết: Thôi cái này vì là bác cũng phải đem ra chợ bán để đổi gạo, các con thông cảm, bác cho ít trái đem về. Tức là trước đây là một con người đụng đâu chửi đó, bây giờ biết nhân quả rồi cả cái miệng mình cũng dè dặt, là chỉ có lúc nào cũng trân trọng, thương yêu con người từ đứa bé. Và gặp người lớn tuổi hơn mình thì mình lại càng thương quý hơn
[45:36]nữa, mà chúng ta vậy, cái đạo lý của người Việt Nam là: Yêu trẻ, trẻ đến nhà, kính già, già để tuổi.
[45:48]Cái đạo lý người Việt Nam là như vậy, tức là gặp trẻ thì phải thương, có khi chúng nó nghịch vì chúng nó chưa hiểu biết, nhưng mình thương mà dạy, chứ không có chửi mắng. Còn đối với cái người già á, là cái người nào kính trọng được người già thì thường là sống thọ. Ông bà mình nói câu đó, nên khi mình gặp người già mình phải hiểu thế này: Cái người đó đã sống qua cả một đời nhiều thăng trầm, nhiều sóng gió, bây giờ đã tới cái lúc người đó đáng được nghỉ ngơi, an ổn, được trân trọng. Và vì vậy, tất cả chúng ta đều phải có cái bổn phận thương yêu, kính trọng người già, phải có bổn phận. Cho nên gặp người già nhiều khi người đó hơi lẩm cẩm, à hơi lẩm cẩm.
[46:32]Ví dụ mình đi vào chùa đi, mình cùng nhau là cái ngày đó là ngày lễ trong chùa, mà vào ngày đông, ngày Tết, mọi người chen nhau mà đẩy vào, thì có một người đó cụ lớn tuổi cụ đi thì cụ đi không vững, nhằm cái lúc cái cụ đi cụ cụ dẫm lên cái cái chân của mình, làm dơ cái đôi giày của mình, hoặc là té sao níu cái áo mình, nắm cái áo mình vướng vướng kéo rách luôn cái áo, thì lúc đó là lúc mà mình phải phải thương yêu. Lúc đó không được giận mà phải thương yêu, bởi vì mình biết rằng cái cụ này là sức khỏe yếu lắm rồi, không làm chủ được cái chân, cái tay của mình, cái người của mình. Và người như vậy mình càng thương nhiều hơn nữa,
[47:13]thì đó là người đúng đạo lý Việt Nam mà cũng là đúng nhân quả. Thì sống như vậy đó là một sự giác ngộ lớn lao, nghĩa là từ một tâm hồn mà đụng đâu trách mắng đó, đụng đâu chúng ta cũng phiền toái đó, bây giờ cũng điều đó mà chúng ta luôn luôn thương yêu, luôn luôn trân trọng thì đó là một sự giác ngộ lớn lao cho cái người mà đã hiểu được nhân quả. Chúng ta làm vậy được không? Khi mà chúng ta hiểu được nhân quả rồi á, chúng ta mới có thể giải thích được nhiều điều bất hợp lý trong cuộc đời. Ví dụ như có đứa trẻ tại sao nó giàu từ trong bụng mẹ, có đứa trẻ nghĩa là mà khi sinh ra đó bị mẹ vứt vào cái đống rác chuột cắn luôn.
[47:53]Có lần chúng ta nghe kể câu chuyện và báo cũng có đăng á, là có người mẹ sinh con ra vứt vào trong đống rác luôn, còn đỏ hỏn và chuột bắt đầu lại cắn.
[48:06]À mà đứa bé đang khóc thì chợt là có một cái người họ đi ngang, họ trông thấy, họ lật đật là đuổi mấy con chuột đi, bồng đứa bé nó chạy đến trạm xá chăm sóc rồi nuôi được đứa bé đó lớn lên. Thì chúng ta thấy tại sao? Tại sao? Là tại sao đứa bé sinh vào trong một cái gia đình êm ấm, giàu sang, sung sướng từ khi chưa lọt lòng, mà có đứa bé sinh ra bị vứt vào đống rác, chuột cắn như vậy? Thì chúng ta thấy rằng chỉ có luật nhân quả mới giải thích được điều này, chứ chúng ta không thể nói là có một ông trời nào sắp đặt chuyện đó hết, không có ông trời nào bất công và ác độc như vậy. Nếu nói ông trời sinh ra mọi điều, thì thì tại sao ông trời bất công là bắt đứa bé
[48:47]này sinh trong gia đình giàu, bắt đứa bé kia sinh ra bị vứt bỏ vào đống rác? Không có ông trời bất công đó, không có ông thần linh bất công thế, mà chỉ có có luật nhân quả mà thôi. Nên bây giờ chúng ta cũng vậy, nếu mà mình sinh ra trong gia đình giàu thì phải biết rằng có cái nhân quả gì đó từ đời trước, nên bây giờ mình được giàu, mình đã làm điều gì đó xứng đáng. Còn nếu bây giờ mình sinh trong gia đình nghèo thì biết rằng đời trước mình cũng hơi hơi hơi hẹp lòng, hơi hẹp lòng, mình đã đã ít giúp người, nên bây giờ mình phải sinh trong gia đình nghèo. Bây giờ biết điều đó rồi, từ đây mình làm lại,
[49:26]xây dựng lại cái cuộc sống của mình ở kiếp này và nhiều kiếp khác. Mình nguyện với Phật là từ đây con sẽ định hướng lại cuộc đời con sang một cái hướng khác, là con sẽ gieo những nhân lành, không bao giờ gieo những nhân xấu. Con sẽ thương yêu con người, không hề thù ghét con người. Con sẽ sống vì con người chứ không có sống vì mình. Con sẽ cẩn thận độ lượng trước lầm lỗi của con người chứ con không có hờn trách vì lầm lỗi của con người. Tức là chúng ta quỳ trước Phật, chúng ta nguyện như thế, và từ đó cuộc đời mình định hướng lại, gieo những nhân lành lại. Cho nên ở đây mỗi ngày từ khi mà chúng ta giác ngộ được
[50:05]cái cái luật nhân quả, thì khi chúng ta quỳ trước Phật chúng ta cầu nguyện, chúng ta không cầu cho mình nữa. Là quỳ xuống trước Phật nói không cầu là là cho con được giàu sang, sung sướng, khỏe mạnh, mua số trúng số, là à mua chai nước ngọt thì trúng thưởng xe hơi, không cầu thế nữa, không có. Là không có cầu mà cho con đó là cầu được ước thấy, nói người ta nghe, đe người ta sợ, không cầu mấy đó nữa. Mà từ đây chỉ cầu gì? Cầu xin cho con được làm đất để cho người giẫm lên đi. Xin cho con được là một dòng nước mát cho một người xuống đó tắm gội. Xin cho con là người nhỏ bé thấp hèn để con biết thương yêu, con tôn trọng mọi người.
[50:54]Xin cho con chịu đựng được trước sự nhục mạ của cuộc đời, nghịch cảnh cuộc đời. Xin cho con độ lượng tha thứ thương yêu được trước cái lầm lỗi của người khác. Đó, từ đây quỳ trước Phật chỉ cầu nguyện như thế thôi. Thế là chúng ta đã giác ngộ luật nhân quả và mình chuyển hướng cuộc đời mình đi sang một một khúc quanh mới, được không? Được không? Mà hiểu nhân quả như vậy chúng ta mới thấy thế này: Ví dụ như là chúng ta đến chúng ta quỳ lạy một vị ở trong đền, trong phủ, chúng ta lạy Mẫu, vân vân, một vị thánh nào đó ở trong đền, trong phủ, thì chúng ta mới chợt hiểu rằng: "À, té ra xưa giờ mình hiểu lầm.
[51:38]Mình cứ nghĩ rằng là vị đó có cái quyền lực, có cái phép, có thể cho mình những cái điều mình mong mong đợi." À ví dụ như là mình nói là:
[51:52]"Con nghĩa là lạy ngài ha lạy ngài, con thấy hàng xóm con có chiếc xe @ mới toanh, xin ngài ban phước cho con sáng mai ngủ dậy chiếc xe đó nằm bên nhà con, không nằm bên nhà nó nữa", ví dụ vậy. Hồi xưa thì mình nghĩ là các ngài có cái quyền lực có thể làm được điều đó, làm được điều đó. Nhưng mà nếu các ngài mà làm điều đó là tai họa đấy. Tai họa là sao? Công an tới ha, công an tới. Công an đâu có biết là ông thần đó mang chiếc xe @ bỏ vào mình, mà họ nghĩ rằng đêm hôm mình đã trộm người ta. Cho nên mà mình biết nhân quả, mình biết là các ngài không làm chuyện đó, các ngài không bao giờ làm chuyện đó.
[52:32]Thế các ngài làm chuyện gì? Thế các vị mà ở trong đền, trong phủ mà mình thờ đó, các ngài có trách nhiệm gì? Làm chuyện gì? Các ngài làm chuyện này: Các ngài làm những ông quan ở trong cái thế giới vô hình, ở trong cái cõi thần linh. Các ngài quan sát con người, những việc làm của con người, là mình làm gì các ngài biết hết. Người làm nhiều tội, người làm nhiều phúc, các ngài biết hết. Khi mà những người đó đến cầu với các ngài đó thì các ngài theo tội phúc đó mà ban cho hay không ban cho. Như cái người mà tối ngày cứ chửi hàng xóm, cứ giành giật với anh em mình, rồi cứ đến đây cầu mà mà trúng số, các ngài cho không?
[53:11]Không, không bao giờ, bởi vì các ngài xét tội phúc. Thấy cái người này không biết nhân quả, gieo nhân xấu thì cầu không được. Rồi có cái người thì khác, biết nhân quả, biết tội phúc, lúc nào sống cũng nhường nhịn, cũng thương yêu làng xóm bà con. Đối với trẻ thì thương yêu, chăm sóc, dạy dỗ dù cho trẻ nó cũng không phải là con mình. Đối với người lớn tuổi hơn thì quý trọng, thương mến. À thì cái người đó mà đụng chuyện bất ngờ, đụng chuyện bất ngờ, ví dụ có cái chuyện khó khăn, ví dụ đến hôm đó là nói: "Lạy ngài, hôm nay là các con của con đi học xa, đi học xa, nhà con bây giờ là là là cũng khó khăn vì không thể mua cho cháu được chiếc xe cho cháu đi học tạm.
[54:00]Xin ngài cho con có gì may mắn để con có mua được chiếc xe cho con con đi học xa." Được liền nha! Được liền đấy! Hãy tin điều đó! Hãy tin điều đó! Nghĩa là điều đó có thật chứ không phải không, nghĩa là cái người mà xứng đáng để được cho, các ngài cho liền. Tự nhiên không bao lâu bất ngờ có người đến giúp mình mua chiếc xe đó liền. Mình sẽ thấy là đền phủ là linh, mà linh là không phải là các ngài ngài là khi không, mà các ngài rất công bằng. Các ngài rất công bằng, theo cái lời cầu nguyện của mình điều gì nhưng mà cũng theo cái tội phúc của mình như thế nào nữa, chứ không phải cho khi không, không phải cho không, nhớ như vậy.
[54:39]Nên vì vậy là bình thường chúng ta đừng cầu xin nhiều với các ngài, mà bình thường trong đời sống chúng ta chỉ nên gieo phúc thôi. Chúng ta giúp người này, thương yêu người kia, đỡ đần cho người nọ. Vậy đó, khi nào mà có chuyện rất cần thiết mà mình bế tắc, bí lối không giải quyết được, hãy đến cầu nguyện thì được đáp ứng liền, được đáp ứng liền. Chứ còn cứ ngày nào cũng đến mà cầu xin thì được không? Không bao giờ được, hãy nhớ điều đó. Cho nên từ đây chúng ta thay đổi quan điểm, không có ngày nào tới chùa cầu xin nữa, mà tới chùa là để để gì? Để tu! Nhớ đến chùa để tu, để học, đúng! Nha, coi là mỗi ngày chúng ta đến chùa
[55:20]là nếu rảnh như vậy chúng ta lớn tuổi mà rảnh rang công việc mỗi ngày đến chùa, quỳ trước Phật, chúng ta cầu nguyện Phật để sửa cái tâm của mình. Rồi đến xin quý thầy, quý cô dạy cho con một vài câu ngày hôm nay: "Hôm nay con chưa được quý thầy, quý cô dạy câu gì, xin cho con một cái câu gì đó." Đó, thì quý thầy, quý cô sẽ dạy một câu gì đó mình không biết, tại vì đó là điều bí mật mỗi ngày, rồi mình lại sửa cái tâm mình, như vậy thôi. Rồi và con cháu mình vậy, những đứa cháu nó đi học thì chiều thứ bảy bắt nó phải đến chùa hết. Mà đứa nào á mà nó không chịu đi đó thì phải nghiêm khắc la rầy nó.
[55:57]Nghiêm khắc la rầy, nếu cần đánh đòn, cứ đánh đòn: "Mày không đi chùa phải không? Nằm xuống!" Đánh roi liền không nói. Vì cái gia đình này là gia đình của Phật pháp. Ừ, nghĩa là cái đạo lý của gia đình này là đạo lý của Phật pháp. Các con phải giữ gìn cái đạo lý đạo Phật này suốt từ đời tổ tiên của chúng ta cho đến mãi về sau này, phải đi chùa! Thứ bảy dẹp hết mọi việc, không có karaoke, không có đá banh, không có ti vi gì hết, đi! Phải vậy, phải vậy, phải cứng rắn, bắt đến chùa. Ngồi đó nghiêm chỉnh, xin quý thầy, quý cô dạy vài điều thôi, không nhiều, tại mấy đứa đó mà ngồi nghe như nãy giờ nó chịu không nổi.
[56:34]Ngồi nghe cho vài điều, rồi bắt lạy Phật. Mà lạy Phật mình sẽ hướng dẫn các con mình vậy, phải cầu nguyện như thế, chỉ cầu nguyện một điều là các con sẽ suốt cuộc đời biết thương yêu con người. Trước hết như thế đã, chứ không cầu nguyện gì nhiều. Là các con phải cầu nguyện cho bố cho mẹ nghe như thế này: Con phải hứa trước Phật là suốt cuộc đời này con nguyện sẽ sống để thương yêu con người. Vậy thôi rồi, đủ, cho nó về. Cứ mỗi tuần. Mai mốt từ từ cái đạo đức của trong lòng lớn lên dần thì nó sẽ tự có những cái lời nguyện hay hơn, tinh vi hơn. Đó là như vậy, đó là cuộc đời của chúng ta đã thay đổi vậy, ừ.
[57:15]Khi mà chúng ta giác ngộ được luật nhân quả thì cuộc đời chúng ta thực sự thay đổi. Ừ. Cái người mà sống cứ tầm thường ích kỷ thì mình biết là người đó chưa có giác ngộ được luật nhân quả. Còn người mà giác ngộ được luật nhân quả, chúng ta cứ nhìn trong đời sống của họ, họ hay làm những chuyện mà người khác cho là tức cười. Ví dụ họ đi trên đường mà thấy cái gai cái họ cúi xuống họ nhặt, thấy cái mảnh vỡ họ cúi xuống họ nhặt, họ đem về họ để một cái nơi nào đó an toàn để cho người khác không giẫm phải thì mình biết người đó có đạo lý rồi đó, có giác ngộ nhân quả rồi đó. Ừ. Hoặc là cái người đó đi làm việc trong cơ quan,
[57:55]trước kia đó cứ canh cho hết giờ là chạy về liền, hoặc là chưa hết giờ là đã xong hết rồi chờ vừa điểm đồng hồ là đâm đầu chạy là thấy có mặt ở cái bãi đậu xe là dắt xe đi về liền. Nhưng mà khi người đó giác ngộ được nhân quả rồi thì không phải như vậy. Là lúc nào cũng lo việc xong chưa, việc cơ quan xong chưa cái đã. Nhiều khi nán lại thêm năm mười phút, nửa tiếng để làm việc cho xong. Bởi vì sao? Bởi vì cái việc mà mình làm tức là làm cho dân cho nước, làm cho tập thể. Mà cái gì mà làm cho dân cho nước, cho tập thể, không phải cho mình á, cái đó là cái đẹp của cuộc sống. À. Trước đây á cái gì lợi mình thì mình làm,
[58:34]còn lợi cho người khác, cho dân cho nước á không làm. Nhưng khi mà hiểu luật nhân quả rồi thì cái gì lợi cho mình thì mình lại bớt quan tâm, mà cái gì lợi cho người khác thì lại lại ham thích vô cùng, mà lúc đó mới thấy hạnh phúc. Phải là một giờ một phút mà giúp được người khác đó là một giờ phút, một giờ phút hạnh phúc. Còn một giờ một phút mà làm cho mình thì lại thấy nó nặng nề, thấy không đáng, không đáng. Cái người đó là người sống đẹp, cuộc sống đã thay đổi lớn lao mà đúng như vậy tức là giác ngộ, tức là giác ngộ được luật nhân quả đó. Ừ. Hoặc là ví dụ như mình biết cái người đó là bị oan ức, à oan ức.
[59:16]Trước kia mình chỉ nói tội nghiệp thôi. Trước kia ví dụ như là một ừm ông thủ trưởng trong cơ quan vậy, tự nhiên ổng nghi ngờ một cái người anh em của mình: "Thằng này coi như nó xấu, nó gian xảo gì đó. Có một lần tự nhiên rớt năm chục ngàn, nó đi sau lưng tao cái tao mất cái tờ đó luôn, chắc là nó lấy." Nhưng mà mình biết cái người này là oan. Trước kia đó thì mình cũng sợ mất lòng thủ trưởng cái mình mình cũng làm thinh cười cười không dám nói, mặc dầu mình biết rằng cái người đó không bao giờ có cái tật tham lam. Nhưng mình, thủ trưởng nói gì cái mình cũng nói theo cho nó khỏe, yên tâm. Nhưng là, nhưng ngày hôm nay khi biết nhân quả rồi mình lại không.
[59:54]Khi biết nhân quả rồi, khi mà ông thủ trưởng nói: "Cái thằng đó tao nghi nó tham quá, tụi mày tụi mày phải theo dõi nó giùm tao. Lần có lần á tao tao rớt cái tờ giấy năm chục ngàn, nó đi sau lưng tao mà tao quay lại tìm không thấy nữa." nha, thì mình phải nói, nói: "Dạ không đâu, không đâu thủ trưởng. Em bảo đảm là không có tại vì em làm việc chung với anh này nhiều năm và em thấy rằng anh này không tham lam một đồng nhỏ. Biết rõ, cho nên có thể là nó là một trường hợp nào khác thôi, nên thủ trưởng xét lại." Thế mình mạnh miệng mà mình nói ngược lại thủ trưởng để mình bênh vực cho cái nỗi oan của một người anh
[1:00:26]em mình, công đức rất là lớn, được phước rất là nhiều. Cái người can đảm như vậy được phước rất là nhiều, mà cái miệng của mình sau này mình nói điều gì người khác nghe theo ròng rọc. Còn mà mình biết người ta oan mà mình không chịu mở miệng bênh giùm một câu thì quả báo gì xảy ra? Quả báo gì xảy ra?
[1:00:50]Quả báo câm.
[1:00:54]Nhớ nha, câm đấy. Nghĩa là có miệng mà không nói được bởi vì lúc trước mình thấy người ta oan mà không chịu mở miệng nói giùm người ta. Mà câm đến bao lâu mới hết? Câm đến lúc này mới hết nè. Là cũng vậy, khi ông thủ trưởng ổng nói cái xấu cái người đó, nói: "Tao nghi thằng đó, bởi vì nó làm đâu tao nghi mày theo dõi." Mình im lặng mình không nói, cho đến một năm sau mình bắt đầu mình mới xót xa mình đến nói: "Thưa thủ trưởng, cái anh bạn rất là tốt. Anh không phải là người xấu, không phải là người tham lam, nghĩa là anh đã làm được nhiều việc tốt trong cái phòng. Anh đã giúp đỡ người này thế này thế kia như vậy,
[1:01:29]hy sinh như vậy." Một năm sau mình mới bênh vực thì kiếp sau cũng vậy. Kiếp sau đó khi mình sinh ra, đến một giai đoạn nào đó bỗng nhiên mình bị bệnh gì không biết, mình bị câm mất một năm, đúng một năm sau mở miệng mới nói lại được là bởi vì kiếp trước là mình biết người ta bị oan mà mình suốt một năm mình không bênh giùm người ta một tiếng. Đó, nhân quả là như vậy. Khi mình biết nhân quả rồi thì bây giờ mình không đợi, không có ngu gì mà đợi một năm rồi mới bênh người ta, phải không? Chi để kiếp sau mình câm một năm cho nó uổng. Giờ là biết người nào oan mình nói liền, bênh liền. Có khi mình nói điều hơi ngược ý với thủ trưởng nhưng cũng phải nói.
[1:02:05]Bởi vì đó là đạo đức, đó là đạo lý, đó là luật nhân quả.
[1:02:13]Rồi khi chúng ta biết nhân quả cũng vậy, có những người mà trước đây mình ghét bây giờ mình sao? Bây giờ mình không còn ghét nữa, không còn ghét nữa. Có những người mà trước đây mình nhìn mặt thấy hắc ám, thấy không ưa, đôi khi mình ganh tị vì cái sự thành công của người đó hay mình ganh tị vì cái sắc đẹp của người đó hơn mình, vân vân. Nhưng ngày nay không có ganh tị nữa mà ngày nay thì bắt đầu mình thương yêu, mình nghĩ rằng người ta đẹp hơn mình, chắc phước người ta hơn mình một chút. Bởi vậy, quý Phật tử sẽ thấy tôi không bao giờ ganh tị với quý thầy quý cô ở đây, mặc dầu ra miền Bắc này thấy quý thầy quý cô quá đẹp trai, quá đẹp trai.
[1:02:52]Công nhận vậy, nhưng mà không bao giờ ganh tị, bởi vì biết nhân quả rồi nên biết rằng quý thầy quý cô là đời trước đã gieo gieo phúc nhiều cho nên đời này quý thầy quý cô được cái tướng hảo, à phát được đạo tâm xuất gia sớm, vân vân, đó những điều tốt. Ngay cả có sư cô nào đó nhuộm răng đen mà cũng đẹp nữa. Đi mất rồi, có không? Đi mất rồi. Đó là cái điều giác ngộ thứ hai mà chúng ta nói với nhau. Bây giờ đây sang cái điều giác ngộ thứ ba là sự an định của nội tâm, sự an định của nội tâm. Cái điều này hơi cao, quý Phật tử nghe hơi khó thôi chịu khó nghe nha đừng nói chuyện. Cái điều này chỉ quý thầy quý cô mới hiểu được thôi.
[1:03:32]Thôi im lặng ngồi nghe, điều này hơi khó. Nhưng mà ai nghe được điều này là người đó có cái có cái duyên lành rất lớn để tu tập. Ừ khi nghe cái điều mà chúng ta sắp sửa nói về thiền định này mà nếu lắng nghe mà ham thích có nghĩa là trong lòng mình đã hình thành được một cái cái thiện căn rất là lớn cho sự tu hành nha. Điều này rất quan trọng, nghe dù không hiểu chịu khó lắng nghe giùm thầy. Cái đầu của chúng ta đó, cái bộ não của chúng ta đó luôn luôn vận động, luôn luôn suy nghĩ để tự duy trì và tạo thành những ý tưởng liên tục. Chúng ta cứ nghĩ hết chuyện này đến chuyện kia, đúng không? Đúng không?
[1:04:11]Nhỏ lớn cứ suy nghĩ hoài phải không? Kể cả lúc ngủ cũng suy nghĩ. Ngủ quên không thấy thôi chớ cũng đang suy nghĩ đấy chứ không phải là không, phải không? Luôn luôn như vậy. Chúng ta suy nghĩ để làm cái gì? Nhiều chuyện. Nghĩa là mình không để làm gì nó cũng suy nghĩ. Còn mà nếu chúng ta cố ý thì tức là mình suy nghĩ để đi đi lo cho cái cuộc sống của mình. Phải sống làm sao để làm cái gì để kiếm tiền, phải không? Làm cái gì để vui, làm cái gì để đẹp, tức là chúng ta suy nghĩ để đi tìm cái lạc thú của cuộc sống. Mà để đi tìm cái lạc thú cuộc sống, chúng ta lại phải hao tâm tổn trí rất là nhiều.
[1:04:53]Chúng ta hãy nghĩ đi, muốn có một bữa tiệc ăn ngon thịnh soạn thì bao nhiêu công lao bao nhiêu tiền bạc phải đổ vào trong đó, phải không? Muốn có một chuyến đi du lịch sôi động cho vui đi xa thì tiền xe tiền cộ, tiền ăn tiền nghỉ biết bao nhiêu là tiền, phải không? Hoặc là một trận bóng đá hào hứng hò hét la lối, hoặc là chúng ta đi tham dự một đêm nhạc lãng mạn. Tất cả những điều đó được cho là thú vui cuộc đời hết. Nhưng mà những cái thú vui đó đều làm cho chúng ta phải tốn kém, phải mệt mỏi, hao hụt, và và xao động, và xao động. Tức là cái tâm xao động á làm cho mình mệt mỏi. Trước đây đó mình nghĩ miễn vui là được,
[1:05:39]sao cũng được hết miễn vui là được, nhưng đến khi một ngày nào đó chúng ta giác ngộ ra rằng là cái niềm vui thật sự không phải là những cái thú vui mà làm cho tâm mình xao động mà chính là cái sự bình an của nội tâm. Khi tâm vắng lặng, không suy nghĩ gì nữa tự nhiên đó là niềm hạnh phúc ngập tràn. Điều này không cảm nhận được. Điều này nếu ai không có cái thiện căn tu hành nhiều kiếp trước nghe điều này không hiểu. Mấy cụ đừng nói chuyện. Ai nhắc ai bên cạnh mình nói chuyện mình nhắc người đó nha. Nghe pháp đừng nói chuyện. Nghe pháp mà nói chuyện kiếp sau không còn gặp Phật pháp nữa nha, đầu óc sẽ tăm tối.
[1:06:21]Còn khi nghe giáo pháp mà chăm chú kiếp sau sẽ được trí tuệ, nhớ như vậy. Chúng ta trở lại vấn đề thế này. Cái người mà không có căn lành đó, không có thiện căn tu hành, không có phúc đức từ nhiều đời đó thì cứ nghĩ rằng muốn vui thì phải đi tìm những trò vui xao động là nhảy nhót, la hét, đá banh, rồi ca nhạc rồi ô đủ thứ chuyện, như vậy. Nhưng mà chỉ có những người nào có phúc nhiều đời á, đời trước đã có duyên lành gì đó với Phật pháp á, bây giờ nghe cái câu nói rằng: "Chỉ có cái tâm hồn vắng lặng, không suy nghĩ, tâm hồn bình an thanh thản mới là hạnh phúc vĩnh hằng." thì nghe câu đó chấp nhận.
[1:07:01]Người nào nghe câu đó chấp nhận, người đó là đệ tử cưng của Phật từ nhiều kiếp rồi. Ở đây ai nghe câu đó chấp nhận?
[1:07:11]Quý thầy quý cô nghe chấp nhận liền. Quý thầy quý cô cạo được cái mái tóc này để đi tu thì nghe câu đó hiểu liền, nhưng mà chỉ lo nơi quý Phật tử á, nghe câu đó không hiểu. Hiểu không? Như vậy là như vậy là trong cái pháp hội chúng ta hôm nay có nhiều người có cái thiện duyên từ kiếp trước đấy, nghe câu này mà mới hiểu. Tức là người ta đi tìm cái thú vui xao động,
[1:07:35]hào nhoáng, vậy mà mình tin được rằng một cái nội tâm vắng lặng, thanh tịnh mới thật sự là hạnh phúc vĩnh hằng. Tin được điều đó là mình có thiện duyên rất là lớn và đó là một khúc quanh mới của cuộc đời, đó là một sự giác ngộ. Thế là từ ngày hôm nay, chúng ta không có sống một cách cạn cợt nữa, tức là những cái gì mà người khác cho là vui là nhộn, bỗng nhiên mình mỉm cười, mình điềm thản, không có đua đòi chạy theo nữa, không đua đòi chạy theo. Ví dụ như một người thanh niên trẻ, mà bố mẹ sắm cho chiếc xe phân khối lớn, trước đây đó bạn bè rủ đua là đua hò hét thích thú, tìm được cảm giác mạnh, thì cái đó là cái thú vui của xao động, ngu dốt và bồng bột.
[1:08:21]Nhưng đến khi vào chùa, cũng cái người trẻ tuổi đó, nhưng mà lại có cái căn lành, nghe quý thầy quý cô nói rằng: "Những giây phút mà tâm hồn yên tĩnh, vắng lặng, đó mới là hạnh phúc của cuộc đời." Tự nhiên cái người thanh niên trẻ đó chợt tỉnh ra, nhận liền, tin liền. Thế là sau này khi bạn bè mà rủ đi đua xe, từ chối, mới khuyên các bạn: "Những niềm vui mà các bạn đi tìm là những niềm vui bồng bột, không chín chắn, không trưởng thành, không khôn ngoan và làm khổ người khác. Chúng ta chỉ đi tìm cái niềm vui nào mà nó vĩnh hằng, nó bền vững, vui mình mà vui người khác." Thế là người trai trẻ đó từ ngày giác ngộ đã thay
[1:09:01]đổi, không đi tìm những cái thú vui đó nữa, mà chỉ sống điềm đạm, mà sống có ý nghĩa, biết hy sinh, lo cho người khác và tìm niềm vui trong điều đó. Và có những lúc rảnh đến chùa, lặng lẽ ngồi trước bàn thờ Phật, bắt chân lên ngồi kiết già như Đức Phật, mà ngồi thiền, tu tập thiền định, giữ tâm hồn thanh thản không suy nghĩ gì nữa. À. Tuy nhiên cái chuyện mà giữ tâm thanh thản không suy nghĩ gì hết để cho tâm vắng lặng, nó không phải là một chuyện dễ. Có ai dừng được cái suy nghĩ mình không? Bây giờ nói nha, tất cả lập tức dừng suy nghĩ. Thử coi. Được không? Không. Không phải. Quý thầy quý cô được chưa?
[1:09:44]Nếu quý thầy cô được rồi thì quý thầy quý cô đã đã thành thánh rồi, nha, thành thánh rồi. Nhớ, dừng được suy nghĩ là bắt đầu thành thánh. Lạ lùng như vậy. Đây là một cái con đường rất là khác. À, đây là một điều rất là lạ ở trong cái vũ trụ này. Chúng ta cứ tưởng là mình suy nghĩ nhiều mình sẽ thông minh hơn, nhưng không. Cái người dừng được suy nghĩ, người đó sẽ thông minh hơn. Lạ lùng như vậy. Cũng như là chúng ta luyện tập sức khỏe cũng vậy. Chúng ta luyện tập sức khỏe đó, theo cái lối tập của Tây phương á là chúng ta chạy nhảy, vận động nhiều sẽ khỏe hơn. Nhấc được cái tạ nặng chừng nào thì là mạnh hơn.
[1:10:24]Đó là cái lối tập của Tây phương, nhưng mà ở Phương Đông thì ngược lại là chúng ta tập mà tay mình mềm mại, không có lực thì bắt đầu tạo thành một cái cái tiềm lực mới, lạ như vậy. Cho nên bên Trung Hoa có cái lối tập Thái Cực Quyền, quý Phật tử có tập chưa, biết chưa? Tập là người buông lỏng không có không có lực. Quý thầy quý cô có tập chưa? Thấy múa này nọ, đại khái là họ tập đánh một thế võ mà không có lực, mà càng không lực chừng nào thì cái tiềm lực nó phát sinh chừng nấy. Lạ như vậy. À, còn không giống như là cái lối tập của Tây phương là phải mạnh bạo, phải kéo tạ đồ lên mới gọi là mạnh.
[1:11:02]Không ngờ trong vũ trụ có một cái con đường khác là càng hư vô, càng mềm mại, càng nhu nhuyễn thì cái kết quả lớn lại thành tựu. À, lạ lùng như vậy, lạ lùng như vậy. Thì cũng vậy, chúng ta đi tìm cái trí tuệ mà đi tìm bằng cách suy nghĩ thì cái trí tuệ lại mất dần mất dần, chỉ là một trí tuệ cạn cợt. Còn chúng ta dừng được suy nghĩ thì trí tuệ lại phát rất là sáng, rất là bền vững. Cũng vậy, chúng ta đi tìm những niềm vui bằng những trò vui nguy hiểm, xao động, hào nhoáng, bồng bột, coi vậy chứ lại mau chán chường rồi mệt mỏi, hư hao. Còn khi chúng ta đi tìm cái niềm vui bằng một nội tâm vắng lặng,
[1:11:45]thanh tịnh thì niềm vui đó lại bền vững, kéo dài và bất diệt. Lạ lùng như vậy, lạ lùng như vậy. Cho nên đây mà điều này chỉ những người rất có thiện căn mới hiểu được thôi. Nên hôm nay là ngoài quý thầy quý cô đã nghe, hiểu vì có căn lành lớn, mà nếu những người Phật tử ngồi đây nghe điều này mà hoan hỷ chấp nhận thì coi như kể từ giờ phút này trong lòng mình vừa gieo trồng được một hạt bồ đề rất là lớn trong đó. Chấp nhận chưa? Xin cho một tràng pháo tay.
[1:12:25]Pháo tay này là để vì là cái giây phút này chúng ta vừa gieo được một mầm bồ đề rất lớn. Khi chúng ta nghe rằng là tâm vắng lặng là trí tuệ, là hạnh phúc vĩnh hằng, nghe câu đó mà chấp nhận được là hạt bồ đề đã gieo rồi đấy. Nào giờ đó mình đã gieo nhiều hạt rồi, nhưng những hạt đó nhỏ. Nhưng hôm nay vừa gieo được một hạt rất là lớn khi nghe được điều này, đấy nha, xin chúc mừng như vậy. Nhưng mà để tìm được sự bình an của nội tâm
[1:12:58]thì chúng ta phải thực hành ba điều. Để cho tâm được vắng lặng á, bình an á, chúng ta phải thực hành ba điều. Thứ nhất là đừng làm gì sai lầm, đừng làm gì lầm lỗi hết. Bị làm gì lầm lỗi sai lầm thì tâm mình ray rứt, bất an. Thứ nhất, cho nên tránh đừng làm gì sai lầm. Trong đạo Phật gọi đó là gọi đó là gì, quý thầy? Giữ... giữ... giữ giới, phải không? Giữ giới. Nhưng mà chúng ta nói một cách tổng quát là đừng làm gì sai lầm, tại vì làm gì sai lầm thì mình ray rứt, bất an. Thứ hai nữa là phải luôn luôn thương yêu giúp đỡ mọi người để cho tâm mình được thanh thản. À, đây rất là lạ nha. Ví dụ mình hại người khác á, về sau này mình có thỏa mãn đắc chí
[1:13:52]một lúc, nhưng về sau mình nhớ lại mình sẽ hối hận, bất an. Là một chuyện đồng ý rồi, phải không? Dạ. Vậy mà ví dụ khi có chuyện đáng giúp người khác mà mình không giúp, sau này cũng tiếp tục bất an. À, cũng vậy. Cho nên chúng ta sống mà luôn sẵn lòng giúp đỡ người khác, sau này tâm sẽ thanh thản, an vui, nhớ như vậy. Cho nên có một nhà tư tưởng đã nói một cái câu rất là hay: Muốn đánh giá đạo đức của người xấu á à là đánh giá nơi những chuyện mà người đó
[1:14:29]làm. Tức là coi họ làm những điều gì tốt xấu đo ra thì biết người đó xấu bao nhiêu, đánh giá người xấu. Nhưng muốn đánh giá người tốt á thì lại đánh giá những cái mà người đó không làm, người đó bỏ sót. À, bởi vì người tốt là luôn luôn làm điều tốt, nhưng mà có những điều nào đó sót không làm, tức là cái tốt chưa hoàn hảo. Chính vì cái tốt chưa hoàn hảo cho nên đã có một vài việc thiện bị bỏ sót không làm. Cho nên cái người đó nói rất chí lý, muốn đánh giá người tốt á thì lại đánh giá những việc mà người đó không làm, đặc biệt. Còn muốn đánh giá người xấu á thì đánh giá những việc mà người đó làm, tức là làm đồ bậy đó, hễ làm càng nhiều càng bậy càng xấu.
[1:15:09]Còn cái người mà tốt á, họ luôn luôn làm điều tốt, mà chuyện gì mà họ không kịp làm, đó là một cái dở của người tốt, chưa hoàn hảo. Chúng ta cũng vậy. Có ba điều chúng ta phải thực hành để cho tâm mình được thanh tịnh. Thứ nhất, đừng làm điều lầm lỗi, hại ai. Thứ hai là phải làm điều tốt, phải thương yêu, phải giúp đỡ người thì lòng mình mới thanh thản được. Cái người tốt á, ví dụ có cái cơ hội đến giúp người mà không giúp, sẽ ân hận cho tới ngày chết. Ví dụ, ví dụ như hôm nào đó chúng ta có một chuyện vội, chúng ta phải đi xe, đi xe máy chạy nhanh băng băng băng qua một con đường. Giữa đường cái mình nhìn qua mình thấy bên lề đường có một người đang nằm
[1:15:51]oằn oại bên lề đường, oằn oại lề đường không biết chuyện gì xảy ra. À. Rồi chúng ta đâm đầu chạy luôn tại vì mình nghĩ việc mình vội quá. Coi như mình lỡ một lần trong đời không biết cái người nằm bên kia đường là chuyện gì, bị cướp đâm hay là bị trúng gió bệnh hay là bị té xe gì không biết, nhưng mà vì việc mình vội cũng đâm đầu mình chạy luôn. Rồi chuyện nó chìm dần rồi. Lâu lâu mình thỉnh thoảng nhớ lại một chút nhưng rồi chìm dần vào quên lãng cho đến ngày gần chết chuyện nó hiện ra lại. Đến ngày gần chết chuyện nó sẽ hiện ra lại. Lúc đó mình không biết là vì mình bỏ ra đó người đó có chết luôn hay không,
[1:16:25]hay là có người khác đi sau giúp được mà lúc nhắm mắt không nhắm được đó nha. Có nhiều người không chết được bởi vì những chuyện như thế, những chuyện như thế mà không biết. Thật ra đã có nhiều lần đáng lẽ phải giúp người mà không chịu giúp thì những điều đó nó rớt vào trong tâm mình, nó rớt vào trong cái nghiệp của cuộc đời mình, đến ngày chết không nhắm mắt được. Cho nên à để cho tâm hồn chúng ta được thanh thản suốt cuộc đời, khi nào giúp được ai điều gì, chúng ta hãy sẵn lòng giúp đỡ. Vậy mà tâm mình sẽ an vui. Đó là điều thứ hai. Và điều thứ ba là thực hành thiền định. Tức là chúng ta ngồi kiết già như Đức Phật.
[1:17:03]Chúng ta ngồi được quý thầy quý cô hướng dẫn là chúng ta sẽ theo dõi hơi thở, chúng ta sẽ theo dõi toàn cái thân thể của mình, chúng ta sẽ theo dõi cái suy nghĩ của mình. Lần lần nhờ cái công đức, nhờ đúng cái phương pháp, bỗng nhiên cái suy nghĩ của mình nó lắng dần lắng dần. Hôm trước là nó cứ nối tiếp nối tiếp, nghĩ hết chuyện này đến chuyện kia, nhưng sau một thời gian dài mình ngồi mình theo dõi hơi thở thì bỗng nhiên cái suy nghĩ nó từ từ nó bớt dần, bớt dần, lâu lâu nó chợt khởi lên rồi nó lại lắng xuống. Những lúc lắng xuống mình mới thấy tâm mình thênh thang hạnh phúc, sáng suốt, rồi lúc nó lại cuồn cuộn nó khởi lên,
[1:17:39]nhưng mà nhờ có cái công phu mình theo dõi hơi thở được, nó lại chìm lắng xuống. Những lúc tâm mình trống vắng kỳ lạ, cái niềm hạnh phúc kỳ diệu xâm nhập hết cả cái tâm hồn, cả cái thân thể, cả cuộc đời của mình. Như vậy. Đó, đó là ba cái điều mà chúng ta phải thực hành khi chúng ta đã giác ngộ được rằng, như hồi nãy chúng ta nói, chỉ có cái tâm vắng lặng mới là cái niềm an lạc, hạnh phúc vĩnh hằng mà thôi. Thứ nhất, không lầm lỗi. Thứ hai, siêng giúp người. Và thứ ba, thực hành thiền định. Đó, mà thực hành thiền định thì cả là cái phương pháp rất là dày, rất là dày. Chúng ta phải theo quý thầy quý cô học rất là kỹ, chứ không có tập đại được.
[1:18:27]Trong cái quá trình mà tu tập thiền định á, tâm chúng ta sẽ qua nhiều cái bước biến chuyển thay đổi. Ừ. Ví dụ mới ban đầu á là lâu lâu nó thanh tịnh chút xíu, lâu lâu thanh tịnh chút xíu. Nhưng có những lúc mà công phu chúng ta dày, công đức chúng ta dày, có những lúc nó bất chợt bùng vỡ ra, rỗng suốt luôn, thanh tịnh kéo rất là lâu dài luôn, rất ít vọng tưởng khởi, suy nghĩ rất khó khởi lên được và tâm cứ rỗng rang rỗng rang như thế. Thì đó là một bước biến chuyển mới cũng gọi là một bước giác ngộ mới. Cái giác ngộ của tâm linh mình đã đi dần bước vào vị trí của một vị thánh. Nghĩa là khi thiền mà đạt được cái tâm vắng lặng,
[1:19:03]sáng suốt một cách mênh mông, vững chắc thì người đó đang là một vị thánh mà người ngoài không biết. Người ngoài không biết nhìn vô cứ tưởng là một người bình thường, nhưng không ngờ người đó đã là một vị thánh rồi, bởi vì tâm người đó đã rỗng rang, thanh tịnh rồi. Đó. Ai mà đụng tới mấy vị đó mang tội dữ lắm, mà ai chăm lo được, cung kính được cái vị đó thì công đức cũng rất là lớn. Thì nhớ như vậy, chúng ta quý trọng được, đỡ đần được cho một vị thánh thì phước rất là lớn. Nhưng mà mình nhìn bên ngoài thì mình không biết ai là thánh hết. Ừ. Có khi cái người nỡ làm thánh là giả bộ ngồi dưới nghe, không ngờ người đó đã là thánh rồi.
[1:19:39]Có khi cái người ngồi giảng đây không phải thánh, mà cái người ngồi nghe, giả bộ ngồi nghe lại là thánh, cũng không biết chừng được, cuộc đời này không biết được, nha. Bởi vì cái thanh tịnh ở trong tâm là cái mà mắt thường chúng ta không nhìn được, chỉ có thánh và thánh nhìn nhau mới biết mà thôi. Trong tu tập thiền định á, nó không phải là cái sự an tịnh nó đến dần dần dần dần, mà lâu lâu nó có những bước nhảy vọt. Ừ, trong cái thanh tịnh như vậy lâu lâu nó nhảy vọt lên một mức cao hơn, lâu lâu nhảy vọt một mức cao hơn. Thì cái bước nhảy vọt đó, trong đạo gọi là đốn ngộ, là những lúc giác ngộ bất ngờ, lớn lao.
[1:20:12]Trong nhà thiền hay kể những câu chuyện đó, ví dụ như là vua Trần Thái Tông của chúng ta vậy. Khi ngài đọc kinh đến cái câu, câu kinh Kim Cang là ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm thì ngài chợt bừng ngộ luôn, ngài thành một vị thánh. Các vị đừng nói chuyện, nghe những đoạn quan trọng mà nói chuyện mất cái cái tâm bồ đề uổng đi. Tại đoạn này dù có thể không hiểu, nhưng hãy ráng nghe để chúng ta gieo cái nhân bồ đề cho mình. Chứ còn đoạn này nghe mà không có chăm chú là mất cái nhân bồ đề rất là uổng. Hoặc là thiền sư Vô Ngôn Thông vậy, có một người đệ tử là ngài Cảm Thành, thì một lần ngài Cảm Thành đến hỏi đạo với thầy mình là:
[1:20:50]"Thế nào là đại ý Phật pháp?". Ngài Vô Ngôn Thông ngồi im lặng, nhưng trong cái im lặng đó, bất ngờ vì gì đó ngài Cảm Thành đại ngộ luôn, là tâm bừng vỡ luôn, trở thành một vị thánh luôn, là như vậy. À, có những cái trường hợp như vậy. Đó, chúng ta vừa nói với nhau ba cái giác ngộ. Cái giác ngộ thứ nhất là giác ngộ là sống phải có lý tưởng, vị tha. Cái giác ngộ thứ hai là tin hiểu được luật nhân quả, để từ đây biết kiềm chế cuộc sống mình, để gieo được nhiều điều phúc. Cái giác ngộ thứ ba là biết được rằng chỉ có một nội tâm vắng lặng mới là một bình an vĩnh hằng, đó là mới là hạnh phúc vĩnh hằng thật sự.
[1:21:28]Chúng ta vừa nói với nhau, giới thiệu với nhau ba cái điều giác ngộ đó. Còn cái điều giác ngộ thứ tư là sự giác ngộ của Phật thì quá vĩ đại. Chúng ta không đủ ngôn từ cũng không đủ thời gian để mà diễn tả. Chúng ta chỉ biết sơ sơ thế này: tức là ngài sinh vào trong hoàng cung là một vị thái tử, ngài cực kỳ thông minh, cực kỳ đạo đức và lúc nào trong tâm cũng khát khao cái chân lý tuyệt đối, cho nên ngài đã không màng đến cái ngôi vua và bí mật một lần lặng lẽ trong đêm ngài trốn hoàng cung để đi xuất gia thành một vị sa-môn. Rồi nhiều năm tháng tu hành cho đến cái ngày ngài ngồi dưới cái cội cây bồ đề nhập định suốt 49 ngày,
[1:22:14]rồi ngài đạt được một sự giác ngộ tuyệt đối, tối thượng và ngài thành Phật. Nơi cái sự giác ngộ tuyệt đối đó, ngài đạt được những điều như thế này: thứ nhất là ngài nhớ lại được vô lượng kiếp của mình. Tức là cái kiếp trước ngài làm cái gì, sinh ra ở đâu, cha mẹ là ai, tên tuổi gì, đã tạo những nghiệp nhân gì, ngài nhớ hết; và nhớ kiếp trước đó nữa, kiếp trước đó nữa, tới muôn muôn muôn triệu triệu triệu tới vô tận cùng của đầu mút luân hồi luôn, ngài nhớ hết luôn. Đó. Vầng cái khả năng thứ hai ngài thấy được á là ngài thấy chúng sinh cũng vậy. Bất cứ các chúng sinh ngài muốn thấy là ngài đều thấy người đó đã
[1:22:51]gây những cái nhân gì, sinh ra ở đây rồi lại đầu thai qua một kiếp khác, chịu những quả báo như thế nào, ngài thấy rất là rõ. À, cái người đó đó vì tạo cái tội này nên qua đời sau bị đọa làm thú, à như thế, rõ ràng; người đó đã tạo những cái phúc này qua đời sau sinh ra làm vua, như thế, ngài thấy rất là rõ; và người này đã từng là cha mẹ của người này, người nọ đã từng là anh em với nhau như thế nào, duyên chằng chịt chằng chịt, ngài thấy suốt hết tất cả những nhân quả của chúng sinh, vô số chúng sinh trong vô lượng kiếp ngài thấy suốt hết. Đó. Và ngài thấy được cái bản chất sinh diệt của cuộc đời này như thế nào,
[1:23:27]cái sự tạm bợ của cuộc sống như thế nào, cái giáo lý cao siêu như thế nào của vũ trụ này, ngài thấy suốt hết và ngài chứng nhập vào cái tuyệt đối của vũ trụ luôn. Lúc đó ngài trở thành toàn thể vũ trụ. Khi Đức Phật giác ngộ trong cái đêm đó, ngài trở thành toàn thể vũ trụ. Cái tâm thương yêu của ngài phủ khắp tất cả chúng sinh và cái trí tuệ sáng suốt của ngài biết hết mọi điều trong vũ trụ này. Đó là một vị Phật. Nên cái sự giác ngộ vĩ đại đó thì vài triệu năm chừng được một người, chừng được một người, không có không có nhiều. Còn chúng ta tu tập theo Đức Phật thì chúng ta giác ngộ được từng phần từng phần nhỏ nhỏ nào đó.
[1:24:05]Nhưng mà mỗi một phần giác ngộ cũng đã làm cuộc đời chúng ta thay đổi rất là lớn lao, phải không? Đó, ví dụ như nội biết được cái nhân quả không là mình đã hoàn toàn phải sống kiềm chế lại, phải biết ráng mà tự nhắc mình gieo điều phúc, không dám làm một điều tội nào. Còn cái điều mà Đức Phật giác ngộ được thì quá vĩ đại, quá vĩ đại, quá tuyệt đối, chúng ta không đủ ngôn từ để diễn tả được. Ở đây chúng ta thấy cái sự giác ngộ của Đức Phật nó có ba cái điều, chúng ta tóm tắt lại được trong ba điều. Thứ nhất là biết tất cả, thứ hai thương yêu tất cả và thứ ba thoát khỏi tất cả.
[1:24:46]Chúng ta tóm tắt lại sự giác ngộ của Đức Phật trong ba điều. Chúng ta lặp lại là: biết được tất cả, thương yêu được tất cả và thoát ra khỏi tất cả. Và ba cái điều đó nó nó nó làm hỗ trợ cho nhau: vì chúng ta thoát ra được tất cả nên chúng ta mới biết rõ tất cả; và cũng vì thoát ra khỏi tất cả nên chúng ta thương yêu được tất cả; và cũng vậy, vì thương yêu được tất cả cho nên chúng ta biết được tất cả, chúng ta cũng thoát ra khỏi tất cả; và ngược lại cũng vậy, là chúng ta biết được tất cả nên chúng ta thoát ra khỏi tất cả và chúng ta thương yêu được tất cả. Cho nên ba cái tính chất đó đi đôi với nhau là:
[1:25:24]biết tất cả, thương yêu tất cả và thoát ra khỏi tất cả. Đó là tính chất của sự giác ngộ của con đường mà tu hành theo đạo Phật. Bây giờ chúng ta muốn đạt được cái sự giác ngộ mà cao siêu như Đức Phật, thì chúng ta cũng phải tu tập rất là là kỳ công. Thì đầu tiên là không làm điều lầm lỗi; điều kế tiếp là luôn luôn làm những điều lành; và thứ ba là lúc nào cũng giữ tâm hồn thanh tịnh, an trú trong thiền định. Khi ba điều đó dày rồi, thì một ngày nào đó, một kiếp nào đó, chúng ta cũng đạt được sự giác ngộ mà Đức Phật đã đã dạy, là chúng ta cũng có thể biết được tất cả, thương yêu được tất cả và thoát ra khỏi tất cả, là như vậy.
[1:26:11]Chúng ta nghe cái câu nữa là tỉnh ngộ, phải không? Tỉnh ngộ, tỉnh ngộ tức là nó nhẹ hơn giác ngộ, nhưng mà hiểu thêm thôi. Ví dụ con đường đi đã đúng rồi, nhưng mà lâu lâu mình tỉnh ngộ ra một chút, tức là mình hiểu ra sâu hơn cũng gọi là tỉnh ngộ, ví dụ như vậy.
[1:26:31]Hoặc là chúng ta thoát ra khỏi mê tín cũng là một sự giác ngộ đáng kể. Nào giờ mình hay tin tầm bậy, không đúng nhân quả, thì bây giờ mình tin đúng nhân quả cũng là một sự giác ngộ. Trong đạo Phật có cái câu chuyện cảm động về tên cướp Angulimala, là một tên cướp chuyên môn đón đường giết người, chặt tay. Và sau này được Đức Phật cảm hóa rồi đi tu đắc đạo. Câu chuyện rất là cảm động, nhưng nay chúng ta không có thời gian, không có thời gian. Thì là cái tay cướp này là đón đường giết người, mà giết ai xong thì chặt ngón tay út bên phải làm vòng dây đeo. Mà tay này rất giỏi võ, không ai đánh lại hết.
[1:27:10]Nên là quan quân đi mà vào 5 10 người là nó giết sạch luôn. Thì vào thời Đức Phật, tay này rất là giỏi. Thì sau khi mà tình báo về triều đình như vậy, vua Ba-tư-nặc vào thời đó mới điều động nguyên một cái đội binh lớn kéo vào để tiêu diệt cái tên cướp đó. Thì khi mà kéo tới thì kiếm không ra tên cướp đó nữa, biến đâu mất. Cái vua Ba-tư-nặc mới ghé ghé vào tinh xá để thăm Đức Phật. Thì Đức Phật mới hỏi vua: "Là đại vương đi đâu mà vất vả giữa trưa thế này?". Nói: "Bạch Thế Tôn, là con nghe báo cáo lên có một tên cướp rất hung dữ, giết rất nhiều người mà quan lính địa phương 5 10 người vào đánh không lại nó.
[1:27:44]Nó rất là giỏi. Nên đích thân con phải cầm quân điều động đội binh mã lớn vào để tiêu diệt". Đức Phật mới nói rằng: "Nếu bây giờ tên tướng cướp đó đã hồi tâm, hối hận, từ bỏ gươm đao, xuất gia tu hành làm một vị sa-môn thì đại vương còn bắt giết nữa không?". Cái ông kia trố mắt nhìn Phật mà không tin lắm, vua mới nói: "Bạch Thế Tôn, nếu quả thực cái tên cướp nguy hiểm đó, ác độc đó mà hồi tâm tỉnh ngộ, từ bỏ gươm đao để sống trở thành vị sa-môn thì con không bắt giết, không truy tội, mà trái lại con còn sẽ hộ trì, cúng dường tứ sự cho đến suốt đời". Đức Phật mới quay ra chỉ một người sa-môn đang ngồi đó:
[1:28:21]"Đó chính là tên cướp Angulimala, nay đã trở thành sa-môn". Ông vua ổng giương tròn mắt lên, ổng đứng lên ổng thủ thế liền. Nên là vì trong tâm ổng mấy ngày nay là lúc nào cũng lăm lăm mà gặp tên cướp là chiến đấu, tại ông vua ổng rất là giỏi võ. Vào thời xưa là vua nào cũng phải giỏi võ hết. Thì Đức Phật vừa nói, ổng quay sang ổng nhìn một cái ổng, nghĩa là lúc đó ổng mất hết cả cái nghi lễ, ổng ổng mất chánh niệm, ổng cầm gươm ổng đứng lên thủ thế liền. Nhưng mà ổng đứng một lát ổng nhìn sững lại thì mới thấy cái tên gọi là cướp Angulimala đang ngồi thiền bất động, nhẹ nhàng, từ từ ổng mới bỏ cái tay gươm xuống.
[1:28:51]Thì tay ổng run, lúc đó ổng còn run, ổng để cái tay xuống còn run thế này, ổng quay lại nhìn Đức Phật ổng lạy Đức Phật. Ổng nói: "Thật là kỳ lạ, chỉ có Thế Tôn mới cảm hóa được con người ác độc như thế này". Thì cái câu chuyện mà tại sao Đức Phật cảm hóa được tên cướp là một câu chuyện rất cảm động. Ồ, nói thầy giảng quá hay ha, có người mới ngáp một cái quá chừng.
[1:29:15]Thì một lần đó vậy, cái tay cướp nó đang đang ngồi trên cái cây, cành cây để nó nó nó nó núp nó chờ ai đi qua nó xuống cướp nó giết. Thì Đức Phật Ngài mới đi đến, nè Ngài mới ôm bình bát Ngài đi đến. Thì cái tên cướp đó vậy cũng bắt đầu là thoắt nhảy từ trên cành cây cao xuống chặn đường, à chặn đường Đức Phật. Thì cái tay cướp á nó biết khinh thân, nó nhảy rất là cao. Ví dụ từ dưới đất ấy, nó có thể nó nhảy thoắt cái lên cành cây, mà từ cành cây nó buông mình xuống, rớt xuống nhẹ nhàng nó đón đường khách, cho nên người ta không biết. Người bộ hành vừa cứ đi mà lăm lăm dòm dòm không biết không ngờ là ở trên cao nó nhảy xuống chặn đường. Nó vậy.
[1:29:50]Thì trường hợp này cũng vậy, cứ thấy Đức Phật đang đi như vậy thì từ trên cây cao tay nó buông mình xuống để mà chặn đứng ngay đầu Đức Phật mà giết. Nhưng mà lạ một cái là anh ta vừa rớt xuống thì anh ta lại đứng sau lưng Đức Phật. Đức Phật đã đi qua rồi. Anh mới quay lại, anh rượt theo. Thì rượt theo mà Đức Phật thì cứ đi nhẹ nhàng từng bước chân thong thả, mà cái tay cướp thì chạy hùng hục, mà chạy vận vận nội công của mình mà chạy như như bay, tức là vận mà dùng cái khinh công ở trong võ học á, chạy mà lướt lướt như gió á, mà Đức Phật thì cứ đi từng bước nhẹ nhàng nhẹ nhàng mà tay đó không bao giờ rượt tới được.
[1:30:21]Thì cái lúc mà chạy một quãng mà anh này đuối rồi bắt đầu mới kêu: "Ê! Ông Sa-môn dừng lại, dừng lại!" Thì Đức Phật cũng vừa đi Ngài vừa nói vói ra sau lưng, Ngài nói: "Này Angulimala, từ rất lâu Như Lai đã dừng lại. Như Lai đã dừng lại, không bao giờ còn oán ghét, còn giết hại một chúng sinh nào. Chỉ còn ngươi, này Angulimala, chừng nào ngươi mới dừng lại cái bàn tay giết hại?" Đức Phật cũng vừa đi Ngài vừa nói những câu vang lại thong thả phía sau. Nghe tới câu đó, Angulimala khựng chân đứng lại liền, tỉnh ngộ, buông gươm xuống. Rồi Đức Phật lúc đó Ngài mới đứng lại, Ngài quay lại nhìn thì Angulimala mới nhìn thấy
[1:31:02]cái dung mạo của Đức Phật đẹp hơn một ngàn ánh trăng, rực rỡ hơn một ngàn ánh mặt trời, mà Ngài đứng đó yên lặng, bất động, hiền lành, tâm từ bi tỏa ra khắp cả không gian chung quanh. Và Angulimala khi nhìn thấy cái dung mạo đó, gươm thì đã buông xuống rồi, quỳ xuống cúi dưới chân Phật và khóc, và xin theo Đức Phật đi tu luôn. Chỉ một câu nói thôi. Rồi sau đó thì chúng ta biết cái chuyện mà đức vua đi tìm, đi truy lùng. Đó là một câu chuyện của một người mà giác ngộ bất ngờ, rất là cảm động, để thành một huyền thoại trong đạo Phật luôn. À ngày hôm nay là chúng tôi có duyên về đây thăm chùa Phù Dực,
[1:31:39]à rất may là qua một thời giảng một tiếng rưỡi, chùa vẫn không sập. À nghe phúc lành vậy. À chúng ta được bình an, có lẽ cũng nhờ phúc lớn. Do đó, à chúng ta đã trao đổi với nhau đề tài Giác Ngộ. Thì trước khi dứt lời, à chúng tôi có ý mời quý thầy, quý cô và quý Phật tử nghe cái bài nhạc "Quê hương yêu dấu" để nói lên giữa cái tình tự giữa đạo Phật và dân tộc ha, do nhạc sĩ Bảo Phúc hòa âm và hát. Nhạc sĩ đang đứng bên ngoài kia, một lát nữa là chúng ta sẽ ra xem ha. À và trong khi chờ đợi phát cái bài hát ra, cũng như để phát thanh, chờ chút xíu coi. Phát, phát nhanh đi, mọi người chia nhau phát
[1:32:23]nhanh bài nhạc đi, trong này chưa có nè. Thì cũng xin kính chúc à quý thầy, quý cô là được nhiều điều thuận lợi trong sự tu học, đạo tâm thăng tiến, mai sau này trở thành cái bóng bồ đề che mát cả cả Phật pháp miền Bắc này. Cũng xin chúc quý Phật tử, bây giờ là chúc nè nha, chúc quý Phật tử là ăn nên làm ra ha, à cuộc đời được nhiều may mắn ha, nhà cửa êm ấm thuận hòa, à đạo tâm thì thăng tiến, làm được nhiều việc phúc. Và sang năm, nếu chúng tôi có duyên trở lại đây thì một người dắt theo được mấy người đi theo chùa? 20 người nha! Một người dắt theo được 20 người đi chùa. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.