[0:10]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Xin toàn thể quý vị chúng ta hãy đứng lên chắp tay trang nghiêm lắng lòng thanh tịnh và thành kính để được cung đón từng bước chân an lạc, từng bước chân thảnh thơi của Thượng tọa giảng sư quang lâm Pháp toà để có buổi thuyết giảng trong buổi sáng ngày hôm nay. Vâng, A Di Đà Phật. Để trước khi vào trong buổi giảng sáng ngày hôm nay, xin mời Thượng tọa giảng sư cũng như quý thiện nam, tín nữ, Phật tử chắp tay trang nghiêm lắng lòng thanh tịnh để niệm Phật cầu gia bị. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:53]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:06]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:17]Xin mời Thượng tọa giảng sư an toạ, cùng toàn thể thiện nam, tín nữ, Phật tử chúng ta hãy ngồi xuống. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa toàn thể quý thiện nam, tín nữ, Phật tử. Hôm nay cũng là một nhân duyên lành, chùa Yên Thường nơi đây đã có một phước đức lớn lao đón được từng bước chân an lạc, từng bước chân bình an và thảnh thơi của Thượng tọa giảng sư chấn tích quang lâm về chùa Yên Thường của chúng ta ban bố những lời pháp nhũ khai thị tư tưởng của chúng ta để tỏ đường giác ngộ và giải thoát tối thượng của kiếp người. Do vậy toàn thể quý thiện nam, tín nữ, Phật tử chuẩn bị bước vào trong buổi giảng pháp ngày hôm
[2:03]nay, chúng ta hãy lắng lòng thanh tịnh để nghe những dòng sữa pháp đó mà khắc cốt ghi tâm để thực hành trên con đường còn lại chúng ta đến một lúc nào đó hơi thở mạt kiếp. Vâng, hiện diện trên pháp toà buổi sáng ngày hôm nay là Viện chủ Thiền tôn Phật Quang, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, là một vị giảng sư lỗi lạc của thế giới, đã truyền biết bao nhiêu những ý tưởng sâu xa, những giáo lý nhiệm mầu cho tất cả mọi người trong Việt Nam cũng như thế giới được nương và tu tập theo. Vâng, xin toàn thể quý thiện nam, tín nữ, Phật tử chúng ta cho một tràng vỗ tay để được cung đón Thượng toạ Thích Chân Quang.
[2:43]Chúng con ngưỡng mong Thượng toạ ban bố cho những lời pháp nhũ quý giá ấy để chúng con chập chững bước vào nẻo đạo, hướng đến con đường giải thoát và giác ngộ. Chúng con xin thành tâm bái thỉnh Thượng toạ khai pháp.
[3:00]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa Ni sư trụ trì chùa chùa Lại Hoàn hả? Hay Yên Thường Kính thưa tất cả quý Phật tử à có mặt, có duyên sự trong buổi lễ hôm nay. Thầy cũng không biết hôm nay có nhân duyên chùa rước tượng về, rồi vì công việc của thầy nhiều quá, nên khi nhận lời mời thì đệ tử thầy nhận rồi bố trí thời gian chứ thầy cũng không có rành lắm. Thì về đây rồi mới nghe là có cái lễ rước tượng. Mà thôi, cái nhân duyên đã vậy, thầy có vài lời giáo lý để trao đổi, thì mong rằng là quý Phật tử ta có thêm được một chút hành trang trong cuộc đời để sống và để tu tập này. Ờ hôm nay thầy muốn nói một cái ý nghĩa của đạo Phật
[3:51]về cái sự tu hành, à về cái chân lý cuộc sống lúc nào nó cũng khó khăn, lúc nào cũng khó hiểu, chứ không có cái sự dễ dàng như là đôi khi ta lầm tưởng. Ông Phan Bội Châu lúc mà ông bị tù ở bên Trung Quốc thì có một người bạn tù cũng cùng ở tù với ông mà đau khổ quá thì ông mới làm một bài thơ để an ủi cái người bạn tù đó. Và trong cái bài thơ tám câu đó có hai câu cuối cùng nó trở thành danh ngôn cho Việt Nam, mà nếu cần cũng sẽ trở thành danh ngôn cho thế giới, đó là hai câu là: "Giả sử tiền đồ tảng di thản, Anh hùng hào kiệt giả dung thường." Ta thường hay dịch là: "Ví phỏng đường đời bằng phẳng cả,
[4:50]Anh hùng hào kiệt có hơn ai?" Cái câu đó trở thành nổi tiếng luôn. Là khi mà cái người bạn đau khổ vì thấy cái lý tưởng của mình đấu tranh cho quê hương mà cái thân phận mình thì nghịch cảnh, khổ đau thế này, cái nản chí, bất mãn, thì ông Phan Bội Châu với tinh thần vững vàng của một nhà nho Việt Nam đã làm nguyên một bài thơ bằng chữ Nho không để an ủi người bạn của mình, nên cái bài thơ đó có cái tựa là "An Mai Quân", tức là "An ủi anh Quân". Cái tựa là vậy, mà hai câu cuối trở thành rất là nổi tiếng: "Ví phỏng đường đời bằng phẳng cả, Anh hùng hào kiệt có hơn ai?" Bây giờ ta nhìn vào cái cuộc sống này, vào cái lịch sử đất nước ta cũng vậy.
[5:36]Nếu đó là một đất nước thanh bình, yên ả, không có bị xâm lược, không qua những lúc khốn cùng thì có những người rất là có tài nhưng mà họ cũng sẽ sống một cuộc đời rất là bình dị. Họ cũng sẽ lớn lên rồi lập gia đình, đôi khi thi đỗ làm quan rồi sau đó làm việc gì đó rồi hưởng phúc hưởng lộc của triều đình, rồi già, sinh con, đẻ cháu rồi cũng bệnh rồi mất. Không ai biết cái người đó đặc biệt gì cả. Nhưng mà nếu lúc đó quê hương nguy khốn, giặc ngoại xâm tàn phá quê hương này, thì những con người đó, những con người vốn sống một cuộc đời rất là bình dị, giản đơn, nhẹ nhàng, đã căm phẫn, đã quật cường đứng lên tập
[6:29]hợp mọi người lại và đoàn kết lại để đấu tranh chống lại cái kẻ ngoại xâm và chấp nhận khi mình phải bỏ mạng giữa sa trường. Là khi mà trong một cuộc chiến tranh như vậy thì cái người chiến sĩ leo lên lưng ngựa không bao giờ nghĩ mình sẽ quay về được. Là phải bước đi vào là bước vào cõi chết. Và chính vì cái tinh thần đó bước đi vào là bước vào cõi chết, không sợ chết, mà ta gọi những người đó là anh hùng. Có những anh hùng được lưu tên thiên cổ, nhưng cũng còn rất nhiều anh hùng mà rồi người ta quên lãng luôn, nhưng họ vẫn là anh hùng. Thường bởi vì ai cũng ham sống sợ chết, nghĩa là ta bị đứt tay,
[7:15]trầy chân hay gãy tay gãy chân chút xíu là ta sợ hết hồn, cơn bệnh mà thấy có cái u bướu nổi lên là sợ tái mặt, sợ ung thư, ai cũng sợ chết. Thế mà những người chiến sĩ leo lên lưng ngựa ra sa trường là trước cái lằn tên mũi đạn mà chỉ may mắn thôi thì thoát được cái mũi tên, không may mắn nó cắm trúng mình là ngã xuống ngựa chết liền, đi vào cõi chết. Nhưng mà để gì? Để chiến đấu cho quê hương. Thì cái tinh thần đó, ta gọi là anh hùng, là người dám vượt qua cái khó khăn đó, không sợ cái chết nên gọi là anh hùng. Chứ còn nếu không có những cái lúc mà quê hương bị giày xéo, khó khăn thì những con người đó lại sẽ
[7:59]là những người rất bình thường, tên tuổi chẳng để lại với với lịch sử gì cả. Cho nên là chính những cái khó khăn mới khiến ta bộc lộ ra những cái bản sắc tài giỏi của những con người nào đó. Chứ còn nếu cái cuộc sống này cứ êm đềm bình thường thì rất nhiều người tài giỏi đã không bộc lộ ra được cái cái phi thường của mình. Thì cũng vậy, cái chuyện đạo pháp ta tu hành cũng giống như vậy. Nếu mà đạo pháp ta cứ êm ả tu hành bình thường rồi nhiều khi ta cũng không thấy được những cái người mà có cái đạo tâm kiên cố. Chính những lúc mà đạo pháp ta bị lâm nguy, bị phá hoại ta mới thấy được cái đạo tâm của ai là kiên cố,
[8:49]giữ vững chí nguyện tu hành và giữ gìn đạo tâm cho mọi người để mà giữ gìn Phật pháp. Chính những con người xông pha, gánh vác, chịu cực chịu khổ, đi nơi này đi nơi kia, tiếp xúc người này tiếp xúc người nọ, thuyết phục người này, giảng giải cho người kia, thì cái người những người mà chịu cực chịu khổ lúc mà đạo pháp nguy biến đó thì ta mới thấy bộc lộ lên cái bản sắc của những người anh hùng, những người mà không bao giờ là chấp nhận để cho cái cuộc sống mình bình yên mà cái cộng đồng hay là đạo pháp hay quốc gia ta bị nguy biến. Những lúc khó khăn đó ta mới thấy được những con người tài giỏi hiện ra.
[9:30]Đó là chuyện chuyện đất nước như vậy. Còn mọi chuyện trên đời, nhớ là tất cả mọi những cái gì có giá trị lớn đều khó làm, khó hiểu. Còn những cái gì dễ làm, dễ hiểu thường là không có giá trị lớn. Ví dụ như làm Ví dụ ta làm một người nông dân, đời sống ta rất đơn giản, ta cứ gieo cái hạt mầm trồng xuống rồi sau này gặt cái quả. Cái chuyện nghe rất đơn giản, nhưng mà rồi giá trị nó không lớn. Đó là lý do tại sao những người nông dân mà sản xuất nông nghiệp cứ bị thiệt thòi, cứ bị thua lỗ. Còn những cái người mà họ nắm cái kỹ thuật cao, họ sản xuất những máy móc tinh xảo ở ngoài thành thị, ở trong những khu công nghiệp, thì những sản phẩm họ bán
[10:22]ra được giá rất là nhiều và thường họ rất là giàu có. Cứ mãi mãi muôn đời, cái người nông dân là cứ phải chịu thiệt thòi, sống đời nghèo khổ, còn cái người buôn bán, cái người sản xuất kỹ thuật cao thì cứ thường dễ là người giàu có. Cứ như vậy, vì sao vậy? Bởi vì thực sự cái việc mà trồng cấy không khó, đơn giản từ ngàn xưa đã làm, và ngày nay ta cũng làm giống như vậy. Còn những cái dịch vụ buôn bán phức tạp, trao đổi phức tạp, di chuyển hàng hoá khó khăn, rồi những kỹ thuật cao của máy móc, những điều đó rất khó nên nó tạo thành cái giá trị lớn. Cho nên cái giá trị lớn luôn là một cái điều khó khăn,
[11:06]còn cái đơn giản khiến cho giá trị nó bị thấp. Nên sau này dần dần những nhà khoa học người ta mới đưa khoa học vào trong cái nông nghiệp. Một cái người nông dân phải có kiến thức khoa học, biết lựa cây giống, biết cách bón phân, tạo nên sản phẩm sạch, vân vân, thì cái sản phẩm nông nghiệp đó bắt đầu được tăng giá, người ta chấp nhận mua giá cao, mà người nông dân mới nâng được cái giá trị mình lên, vì cái người nông dân bây giờ không còn là đơn giản nữa, mà đã bắt đầu phức tạp, cái việc trồng cấy đã khó khăn hơn và cần nhiều kỹ thuật cao hơn. Thì trên đời cũng như vậy, là những cái gì có giá trị
[11:44]lớn đều là từ cái khó chứ không phải là cái dễ. Cho nên nếu mà ta sống trên đời mà ta muốn làm việc gì cho nó dễ làm, thì ta hiểu một điều là bản thân ta giá trị thấp. Nhớ như vậy, tức là thích đi tìm cái gì mà cho nó dễ thì giá trị ta thấp. Còn cái giá trị cao luôn luôn là khó. Có một lần nọ thì đang hướng dẫn thiền, có một người mới hỏi thầy, nói: "Thưa thầy, đạo Phật thì mênh mông kinh điển, thầy cho con một câu là chỉ làm một việc như thế nào để tụi con tu tập nắm một cái mà tu, chứ bây giờ nói theo kinh điển mênh mông quá, con không nắm được." Thì thầy trả lời thế này: "Thầy ghét nhất là cái chữ chỉ.
[12:31]Chỉ thế này, chỉ thế kia, tức là cả một đạo Phật mênh mông như vậy, bỗng nhiên mình nắm có một góc, chấp có một góc, làm cho đạo Phật trở thành hẹp hòi, phiến diện, nhỏ bé, cố chấp và lạc hậu ngay, và cực đoan liền." Đó là lý do mà ta thấy trong đạo Phật xuất hiện có những cái tông phái họ tu một góc của đạo Phật thôi, và họ chấp một góc đó thôi, họ trở nên hẹp hòi và làm cho đạo Phật trở thành cực đoan, phiến diện, nhỏ bé, không trở thành phổ quát được, không thành một chân lý phổ quát được. Cho nên đạo Phật không bao giờ là một cái góc nhỏ, không bao giờ là chỉ như thế này, chỉ như thế kia, mà đạo Phật là cái gì?
[13:14]Mênh mông, bao la, toàn diện, viên mãn, vừa thế này, vừa thế kia. Nhớ đạo Phật như vậy, vừa thế này vừa thế kia gọi là Trung đạo. Giờ nói đạo Phật là hiền, nói: "Dạ, đạo Phật là... tu theo đạo Phật là phải hiền." Ai hiểu câu đó là sai, đạo Phật không có chỉ có hiền, mà đạo Phật là sao? Vừa hiền vừa dữ. Đúng vậy, ai hiểu câu đó mới đúng, nha. "Thưa thầy, như vậy đạo Phật dễ hay khó?" Nói: "Dạ, tu đạo Phật là dễ." Nói: "Không, đạo Phật vừa dễ vừa khó." Mà tại sao vừa dễ vừa khó? Thì phải nghiên cứu nhiều mới hiểu. Dễ như thế nào? Dễ như gì? Dễ như hư không, chẳng có gì hết. Mà khó như cái gì? Khó như là thiên kinh vạn quyển, đọc không hiểu nổi luôn.
[14:00]Như vậy đạo Phật vừa dễ vừa khó. Như vậy là đạo Phật cái vai trò cốt yếu nằm nơi người xuất gia hay tại gia? Nơi ai? Vai trò quan trọng nằm nơi người xuất gia hay người tại gia? Đúng vậy, vừa tại gia vừa... vừa xuất gia. Phải hiểu như vậy. Rồi nói như vậy là trong đạo Phật là quan trọng là gieo nhân hay là gặt quả? Cả hai, phải vừa biết gieo nhân, vừa biết gặt quả và sử dụng cái kết quả đó như thế nào để thành một cái nhân mới nữa. Nói bây giờ ta nói là gieo nhân nào gặt quả nấy thì đó là một đạo Phật cực kỳ đơn giản, mà không đơn giản như vậy. Ví dụ nói rằng đạo Phật hiểu thế này là: ai trồng dưa được dưa, ai trồng đậu được đậu,
[14:48]ai giúp người thì được giàu sang hạnh phúc, ai hại người thì chịu đau khổ đắng cay. Nhân quả như vậy dễ hiểu không? Dễ không? Dễ. Và dễ thì thường là sai, không sâu. Ban đầu á khi ta nói một người về luật nhân quả thì ta nói như thế để tạm là cái cánh cửa bước ban đầu để mọi người bước vào giáo lý của đạo Phật. Trong đạo Phật có cái luật nhân quả, gieo nhân gì gặt quả nấy. Người nào mà sống rộng rãi, hay giúp người, bố thí, cúng dường thì người đó mai mốt giàu sang. Như vậy đó là một đẳng cấp như vậy trong xã hội giàu sang. Còn người nào đời xưa bủn xỉn, hà tiện thì đời sau thì sao? Nghèo khó.
[15:34]Thầy nói vậy không biết có đụng chạm đây ai không ta? Đụng thầy trước, tại thầy cũng nghèo khó lắm, dòm mặt vậy là biết nghèo khó, ừ. Thì cái nhân quả đơn giản như vậy dễ hiểu mà hễ dễ hiểu thì không bao giờ là chân lý. Vì chân lý thì sao? Vừa dễ vừa khó, chứ không bao giờ là một chiều. Vì nói như vậy: "Thưa thầy, cái khó của luật nhân quả là cái gì?" Là thế này, đây: Ví dụ bây giờ ta có 500.000, ta đem ta bố thí cho người, thì đó là phúc hay tội? Phúc phải không? Không dám đâu, không dám đâu. Tùy xem ta tặng cái người đó họ làm việc gì. Mới ban đầu thì nói là hễ cầm tiền đi bố thí cho người khác là phúc,
[16:21]đó là căn bản nói cho vui thôi, chứ khi đào sâu vào rồi, vấn đề phức tạp hơn. Quan trọng là bây giờ ta cho người đó 500.000, người đó đi làm cái gì? Nếu người đó đang lúc khó khăn, lấy 500.000 đó đi mua cơm mua gạo ăn thì thôi, đó cũng là cái phúc phải không? Vì giúp một chúng sinh qua cái đói kém, đó là là phúc. Rồi hoặc là cái người đó họ không phải đói nhưng họ lấy 500.000 của ta cái họ đi họ mua thuốc họ uống, họ chữa cái bệnh, cái họ hết bệnh, thì đó là điều phúc. Hoặc là họ lấy 500.000 đó, họ mua một cuốn kinh, cuốn sách đạo lý họ xem, thế là họ thay đổi được tâm hồn họ một chút. Thì 500.000 của ta là vật chất, nhưng mà qua cái việc mà
[17:08]mà mà họ mua cái đạo lý họ nghe, họ xem, họ thăng hoa được tâm hồn một chút thì ta thành điều phúc, mà cái phúc này nó còn lớn hơn cái phúc trước nữa. Cái phúc mà cải hoá tâm hồn con người đạo đức hơn nó lớn hơn cả cái việc mà mình cho ăn cho mặc nữa. Như vậy đó là điều phúc rất là lớn. Hoặc là ta cho người 500.000 và họ lấy 500.000 đó để họ đi xe đến chùa Lại Hoàng để nghe pháp, cúng dường thì sao? Thành ra là điều điều phúc, đó. Nhưng bây giờ ngược lại, ta cho người đó 500.000 cái họ đi mua ma tuý họ chích một phát, vậy là phúc hay tội ạ? Tội ngay, thấy bố thí mà thành tội. Hay đưa họ 500.000 họ ra uống rượu say xỉn
[17:50]về họ họ gây rối trong gia đình họ, vậy là phúc hay tội? Tội liền. Hoặc là ta cho họ 500.000 họ đi họ đánh bài, phúc hay tội? Tội liền, đấy. Ta thấy không, cũng là việc bố thí ra 500.000 nhưng mà cái ở phương diện này thành phúc, ở phương diện khác thành... thành tội. Như vậy cái câu ban đầu nói dễ dàng là hễ cứ cầm tiền cho người ta là phúc, còn đúng nữa không? Hết đúng rồi, nó còn lệ thuộc cái phía sau nữa. Do đó, như vậy chân lý cái luật nhân quả là dễ hiểu hay khó hiểu? Khó hiểu, phải không? Không đơn giản tí nào nữa hết. Do đó, cái gì mà dễ thường không phải là chân lý. Mà ta đến ta nghe một cái đạo lý dễ thì ta phải cẩn thận coi chừng.
[18:35]Cẩn thận coi chừng là sao? Vì nó không phải chân lý. Chân lý lẽ thật trên đời luôn luôn là cái gì? Khó khăn, phức tạp. Khó hiểu mà đó mới là cái giá trị lớn. Còn cái gì dễ dàng quá, ta phải nghi ngờ ngay lập tức. Ví dụ như thế này, ví dụ có người nói chứ: à tôi có mở một cái tôi có cái công ty dịch vụ tài chánh, đầu tư tài chánh. Các anh các chị cứ góp vốn vào đây ha, mỗi người đưa tôi 5 triệu, 10 triệu thì tới tháng đó là tự động lãnh là thành 20 triệu, 30 triệu. Dễ không? Dễ, phải không? Ta cứ việc đưa tiền tới đúng ngày đó lại lấy tiền ra nhiều hơn. Nghe vậy dễ chịu không ạ? Dễ, mà cái gì dễ thì cái đó có thật là chân lý không?
[19:19]Không, cái đó là lừa đảo. Nhớ như vậy. Còn nếu ví dụ như ai kêu ta góp vốn, nói: bây giờ anh góp cho tôi 50 triệu đi, rồi nói như vậy là tôi góp anh 50 triệu thì tôi được bao nhiêu tiền lãi? Họ nói: không, còn phải lệ thuộc rất nhiều, tức là khi anh góp vốn vào, anh phải theo dõi tôi làm cái gì, anh phụ tôi làm thế này, anh quản lý thế kia, anh kiểm tra sổ sách thế nọ. Và nếu cái việc đó hiệu quả thì lãi được bao nhiêu đây, tôi chia anh bao nhiêu đây, tôi nhiêu đây. Còn nếu nó lãi thấp thì chỉ còn bao nhiêu đây, bao nhiêu đây. Mình nghe nói rất là điên đầu, thì cái người đó nói thật á. Mà việc làm ăn là như vậy, nó khó như vậy.
[19:55]Chứ không phải cứ đưa tiền ra lấy tiền về giống như móc túi người ta. Không, móc túi cũng khó lắm á chứ không dễ đâu. Hén. Rất là là đơn giản, dễ hiểu hay dễ lấy tiền, dễ làm tiền đều là sự lừa đảo. Và hiện nay nhà nước mình đang báo động ở trên mạng đang có những cái công ty lừa đảo tài chánh như thế. Bao nhiêu người góp tiền vào rồi mất hết vì những lời hứa dễ hiểu. Ta nghe dễ hiểu, đồng thời có ta có cảm giác là dễ có lãi. Nhưng mà xin thưa những điều dễ đó đều là lừa đảo. Còn ai mà rủ ta làm ăn mà họ nói ta nghe muốn điên cái đầu luôn, khó thế này phức tạp chỗ kia, mà buộc ta phải đã góp tiền rồi ta còn
[20:35]phải bỏ công bỏ sức, ta phải kiểm soát với họ thì người này thật lòng. Họ bắt ta phải bước vào kiểm soát thì họ thật lòng. Còn cái người nào cứ kêu ta đưa tiền và không cần ta phải kiểm soát, ta khỏe, ta ở nhà ta cứ đi chơi, ta cứ đi chùa thì sau đó thì sao ạ? Thì ta mất tiền hết. Rồi ta đổ thừa: tại sao đi chùa xui? Mà có phải tại đi chùa xui không? Không phải, tại vì ta tham lam, nhẹ dạ và tin vào những điều dễ dàng. Ta không biết rằng ví phỏng đường đời bằng phẳng cả, anh hùng hào kiệt dã dung thường. Nhớ này: "Giả sử tiền đồ tận di thản, anh hùng hào kiệt dã dung thường", là anh hùng hào kiệt cũng bình thường thôi. Đó là cái câu như vậy.
[21:21]Nên vì vậy khi ta sinh ra có mặt trên đời này là phải luôn luôn ta chấp nhận đối diện với những điều khăn khó. Đừng bao giờ mà cứ thích đi tìm cái gì dễ làm, cái gì dễ tu, cái gì dễ học, cái gì dễ kiếm tiền, đừng nghĩ như vậy nữa. Nghĩ như vậy ta sẽ mất cái ý chí, mất bản lĩnh, mất trí tuệ, không đạt được kết quả và dễ bị lừa. Cái dễ bị lừa này nó cả nằm trong cái tâm linh tín ngưỡng nữa. Ví dụ như bây giờ ta đi chùa, rồi vào cái ta ta có chuyện buồn, ừ có chuyện buồn cái rồi cái ta gặp cái thầy trụ trì, nói: thưa thầy, con có chuyện buồn, nhờ thầy cúng giùm. Cái ông thầy ổng cười cười ổng hỏi: cúng cái gì, con buồn cái gì? Nói:
[22:12]dạ, chồng con có bồ nhí. Bồ nhí. Tên tuổi con thầy cúng cái cho ổng hết bồ nhí. Mà thầy đang kể chuyện có thật á chứ thầy không phải kể chuyện đùa. Tại vì suốt thời gian vừa qua vì có một cái cặp vợ chồng đó, cả hai vợ chồng cùng đến với chùa, nhưng mà người vợ cứ ngày đêm nhắn tin vào máy thầy than thở đó: sao đời con đau khổ quá, con muốn chết cho rồi, lý do là vì chồng có vợ bé, chồng có bồ nhí, vậy thôi. Mà những tin đó thầy không bao giờ thầy trả lời, không có trả lời. Thì đến khi gặp thầy, thầy mới nói chuyện dài dòng. Thầy mới nói với người vợ, thầy nói: kiếp trước cô đẹp hơn kiếp này nữa.
[22:49]Nhưng mà khi cô đẹp, cô ỷ lại cái sắc đẹp của mình, cô tự hào sắc đẹp của mình, cô hãnh diện cái sắc đẹp mình khi thấy có những người đàn ông mà say đắm mình. Nhưng cô không có nghĩ rằng khi một người đàn ông họ say đắm mình thì ở nhà họ, vợ con họ sao? Tan nát cõi lòng. Nhưng lúc đó cô lại thấy đó là điều hãnh diện. Bao nhiêu người đàn ông theo mình thì mình hãnh diện, đâu có ngờ rằng ngày hôm nay mình phải trả lại cái quả báo đó. Cái bồ nhí của của chồng mình nó chẳng đẹp hơn mình, nhưng mà nó ngọt, nó khéo gì đó là ổng cứ đi theo và mình cứ đau khổ. Và cái nhân quả của nó cực kỳ phức tạp. Và ta ta phải hiểu đạo lý cho vỡ ra để làm chi?
[23:30]Để ta nhìn mọi điều bình an. Khi ta hiểu được cái điều sâu sắc của nhân quả rồi thì ta bình an. Bình an và sao? Sau đó ta mới chuyển hóa lại. Không phải tối ngày mà cằn nhằn rồi ông chồng ổng sợ quá ổng trốn đi luôn. Lúc có có ông chồng ngồi ngay đó luôn, thầy nói rất là rõ. Thầy nói: cái người chồng bây giờ so sánh giữa người vợ mình với cái người bồ nhí. Cái người kia thì lúc nào cũng muốn là moi tiền, cho nên khi ông ông chồng ổng đến thì cái cô kia cổ ngọt dịu, dịu dàng, êm ái, nói là như là mật rót vào tai, làm cho ổng cảm giác dễ chịu. Còn về nhà thì bà vợ đang giận mà, giận chồng có vợ bé, đập bàn cái rầm, đá chén nồi cái bốp, cằn nhằn, nói:
[24:10]"Đi đi, đi chết ngoài đường đi", cứ vậy hoài. Thì như vậy ổng thích về nhà hay ổng thích lại chỗ nhà của vợ bé? Thích đi đâu ạ? Phải không? Lại là cuối cùng là chính mình đẩy ổng đi luôn. Cho nên mình phải đoán coi cái con bồ nhí nó ngọt cỡ nào, mình phải ngọt hơn. Phải điều tra xem cô đó ngọt cỡ nào. Ví dụ cô kia nói: "Anh yêu của em", thì mình phải nói là: "Anh muôn vàn yêu quý của em". Phải thêm, phải hơn, phải thắng chứ. Phải nói như vậy. Vỗ tay là sao? Tức là học đúng câu đó nha, nhớ mai mốt học kinh nghiệm. Thì như vậy ông chồng mới cảm thấy: à như vậy là ôi vợ mình có vẻ hạnh phúc hơn, dễ chịu hơn thì ổng thích ở nhà hơn là đi với bồ nhí. Vậy là ta thắng từng bước.
[24:54]Cô kia cô nói: sao con buồn quá, con muốn bỏ đi, con muốn chết. Thầy nói: không, cuộc đời không đơn giản là cứ cái gì khó khăn là mình bỏ, mình trốn. Vì sao? Vì ta bỏ qua một chỗ khác, chỗ đó đau khổ hơn. Vì sao vậy? Vì nghiệp cho ta một bài toán khó và ta phải giải cho xong chứ không được bỏ bài toán đó. Ví như một người học sinh vậy, muốn học lớp 5 lên lớp 6 hoặc lớp 10 lên lớp 11 là phải giải cho bằng được những bài toán này rồi nhà trường mới cho lên lớp. Chứ không thấy bài toán khó quá thôi bỏ, có ai cho lên lớp không? Không, phải giải cho xong. Cũng vậy, ta sống trên đời này bao nhiêu điều khó khăn vất
[25:32]vả vây quanh ta và ta phải giải cho ra những bài toán đó. Giải được rồi mới thoát khỏi nó để thăng tiến lên. Còn không, cứ tiếp tục đau khổ. Thầy nói thậm chí những người tự tử sẽ là những người đau khổ hơn cùng cực luôn. Ví dụ vừa rồi có trên clip mạng có cái bà bả ôm đứa con bả nhảy xuống tính nhảy xuống cầu tự tử, may làm sao là bao nhiêu người nhất là công an cảnh sát họ thấy được, cái họ chạy lại ôm chặt bà với đứa con, cứu được, bả khóc như mưa. Rồi hỏi ra thì đúng là cũng chồng có vợ bé. Bởi thiệt, mấy ông chồng thiệt là có vợ bé độc hại ghê. Cho nên vì vậy trước khi thầy nói tiếp, thầy ngắt ngang, ngưng lại, yêu cầu các ông chồng vui lòng đừng có vợ bé nữa nha.
[26:19]Bây giờ mà nhìn con mắt của đạo Phật á, nếu bà bồng đứa con bà nhảy sông bà chết, chuyện gì xảy ra sau đó? Đây bà giết một mạng người, phải không? Giết đứa con. Cái chuyện gì xảy ra sau đó? Người hai mẹ con sẽ vất va vất vưởng dưới dòng sông lạnh lẽo. Mình ở cõi người này đó, chỉ mùa đông lạnh ta còn có bếp sưởi ấm, ta còn có cái chăn để mình đắp mùa đông. Khi chết xuống dòng sông rồi là cứ lạnh lẽo suốt năm rên hừ hừ, khổ vô cùng khổ hơn. Đó là nói tới cái thân xác thôi, chứ còn chưa nói tới cái tinh thần. Cái tinh thần thì sao? Khổ hơn gấp bội lần. Vì lúc mà mình còn sống á, mình biết rằng ông chồng ổng
[26:58]có bồ nhưng mà không thấy tận mắt, chỉ biết thôi. Đến khi chết rồi ta thấy tận mắt. Thấy ổng đến ổng gặp cái người vợ bé và ổng á ổng ôm: trời ơi, cục cưng của anh đây, con vợ anh nó tự tử chết rồi, khỏe quá, từ đây chúng ta không có gì phải lo lắng nữa. Lúc mình nghe mình điên không? Lúc đó đứng đó thấy rõ mà không làm gì được nữa, phải đau khổ gấp ngàn lần lúc sống. Lúc sống không biết nhiều nên ít khổ, lúc chết biết hết nên cực kỳ đau khổ. Cho nên trong cuộc đời này cái tránh né không phải là giải pháp hay, vì ta tránh né ta trốn đi, ta tiếp tục đau khổ, phải giải cái bài toán đó cho ra, cho hết.
[27:38]Đó, phải biết như vậy và chuyển hóa làm sao để ta biết tu theo Phật pháp, chồng ta biết tu theo Phật pháp rồi cả hai cùng vượt lên qua những điều sai lầm để sống hạnh phúc lại. Và cái đạo đức của người phụ nữ, nhất là người phụ nữ Việt Nam là sao? Là chịu đựng, trung hậu, vững vàng, nhẫn nhục rồi để giữ gìn cái tổ ấm của mình tới cái ngày cuối. Và mình thắng là thắng gì? Thắng cái cái màn chót á. Còn cái bồ bịch linh tinh của ổng là cho nó cứ thắng màn đầu. Người vợ mới là người thắng màn chót, không sao, vậy nha. Còn ông chồng chỉ là gì? Ông chồng là cái thứ gì đó mà cứ đi linh tinh mãi rồi mình
[28:19]cũng sẽ dắt mũi kéo về, không sao cả nha, vậy thôi. Đó, đó là một cái chuyện nhỏ trong cuộc đời mà ta thấy khó khăn. Và nhiều người thấy khó khăn thì thì sợ, đâu có ngờ rằng là chính cái khó khăn mà ta vượt qua mới là giá trị, còn tìm cách giải quyết cái gì nó dễ không được. Giống như vậy, có nhiều người tới cái mùa phát ấn đền Trần á, cứ nghĩ là xin được một cái lá ấn là về làm sao lên chức, có ai lên không? Giơ tay thầy biết coi. Cũng nhiều người đi xin phát ấn đền Trần mà có ai lên được chức nào chưa? Chúng ta đừng nghĩ đơn giản như vậy, đừng nghĩ đơn giản là chỉ xin một cái cầu xin một cái thần linh gì ta được một cái kết quả to.
[28:58]Không, cái điều đó mê tín, nó không đúng với nhân quả và nó dễ, và cái gì dễ là là sai lầm. Phải nhớ, bây giờ muốn lên chức thì phải làm sao? Muốn lên chức thì phải làm sao? Phải cống hiến, phải phụng sự, phải gieo nhiều công đức lành, và phải tu dưỡng đạo đức thâm sâu. Thì cái nhân quả đó là trong cái tâm linh thần thánh chứng cho ta, vì cái công lao nhiều năm tháng khó nhọc. Và cái cái vất vả, khó khăn, công lao đó cuộc đời ghi nhận cho ta. Và tự nhiên ta có phần thưởng xứng đáng. Chứ đừng có đi bằng một cái con đường mà cảm giác rất dễ dàng, cầu xin cho thần thánh, mà nghĩ rằng là ta sẽ được cái kết quả to.
[29:45]Cái dễ luôn luôn là cái dở, nhớ như vậy. Cái dễ luôn luôn là cái dỏm. Cái dễ luôn luôn là cái gì? Cái dại. Bị lừa đảo. Nhắc lại giùm thầy, cái dễ là sao? Dở. Cái dễ là gì? Giả, dỏm. Cái dễ là gì? Dại.
[30:05]Nhớ giùm thầy nha. Đó, như vậy, sống như vậy mới đúng. Còn cái khó thì sẽ làm sao? Sẽ là cái cái khôn, là cái khéo nha. Đó, cái khó là như vậy. Bây giờ ta nói về giáo lý đạo Phật cũng vậy. Biết bao nhiêu người cũng theo chân bố mẹ mình ngày xưa đến chùa, rồi bây giờ mình cũng theo bạn bè đến chùa, rồi cũng vào chùa lễ Phật, cúng ít tiền, thắp nén nhang, nhưng có ai hiểu được giáo lý đạo Phật thâm sâu thế nào không? Rất ít, phải không ạ? Rất ít, vì sao? Vì giáo lý đạo Phật quá cao siêu. Giáo lý đạo Phật quá cao siêu. Nên ngày hôm nay, khi mà thế giới hội nhập, các nền văn hóa đối diện với nhau,
[30:48]chạm mặt với nhau, cạnh tranh với nhau, các giáo lý của các tôn giáo phơi bày ra so sánh ngang với nhau thì khắp cả thế giới này, các nhà trí thức nhất đều phải buột miệng công nhận rằng, chỉ có đạo Phật là chân lý thôi. Vì quá cao siêu, không có đơn giản.
[31:09]Ừ nói là bắt đầu cái dấu hiệu cao siêu của đạo Phật từ chỗ nào? Nó từ một chỗ đơn giản thế này. Ví dụ vào ngàn xưa, đất trời còn sơ khai, con người còn dung dị, mọi chuyện rất là đơn giản, mưa rơi xuống, cái đứa con hỏi bố mẹ: "Tại sao có mưa vậy bố?" Ông bố ổng trả lời sao? Chính ổng cũng không biết nữa. Mà nếu ổng nói rằng: "Bố không biết con à", thì đứa bé không chịu, tại nó nghĩ rằng bố mẹ nó phải là người biết hết, giỏi hết. Nha. Rồi hoặc là đi hỏi: "Tại sao con sông lại chảy? À tại sao cây lại ra hoa? Rồi, ủa tại sao bụng mẹ lớn lên rồi lại đẻ ra em bé tiếp làm em của con?", vân vân. Có nhiều chuyện thắc mắc trên đời thì
[31:57]lúc đó chưa đủ cái kiến thức khoa học để giải thích. Và người ta phải buộc lòng trả lời sao? Tất cả là do ai? Do một ông trời tạo ra. Đến ngày hôm nay, ta vẫn còn ảnh hưởng của cái tâm thức đó. Đến ngày nay ta vẫn sao? Trời ơi, phải không? Ta vẫn còn trời ơi mà. Mỗi khi đau quá, ta "trời ơi", ta sung sướng quá, ta "trời ơi", ta được cái gì ta nói "trời cho", vân vân. Cái tâm thức đó vẫn còn ảnh hưởng đến ngày hôm nay. Cái tâm thức của ngàn cổ xưa đó vẫn còn ảnh hưởng đến ngày hôm nay. Nhưng mà hơn 2.500 năm trước tại Ấn Độ, có một bậc thánh phi thường xuất hiện, Ngài không chấp nhận có một ông trời tạo ra tất cả. Mà Ngài nói sao? Ngài nói:
[32:40]"Mọi chuyện do nhiều yếu tố hợp thành." Cái câu nói đó là câu nói lật ngược lại hết tất cả những tín ngưỡng xưa và cực kỳ khó hiểu. Nhưng nó là chân lý. Ngày hôm nay, câu nói đó trở thành chân lý bất diệt. Ví dụ như tại sao mưa rơi? Thì bây giờ ta hiểu rõ quá phải không ạ? Nó là sự hợp thành của cái gì? Những mây, mây và hơi lạnh. Và là nó đọng lại thành giọt nước rơi xuống. Nhưng nó vẫn chưa hết. Nó còn mỗi một giọt nước như vậy, nó có cái hạt nhân để kết tụ. Hạt nhân đó thường là một hạt bụi rất bé bay trong không khí. Rồi đám những bụi bay trong không khí đó nó tản vào trong mây và nó trở thành hạt nhân cho từng hạt nước mưa.
[33:26]Cho nên ta thấy một hạt nước mưa trong rơi xuống, nhưng mà nếu ta soi kính hiển vi thật kỹ, ta thấy mỗi một một giọt nước mưa như vậy đều có một hạt bụi rất bé làm cái trung tâm, làm cái lõi. Đó, nên sự kết hợp của mây, của hơi lạnh, của gió, của những hạt bụi li ti thành những đám mưa rơi. Đó là nhiều yếu tố hợp thành. Mà chưa hết nữa, đó là nói khoa học thôi. Còn nói trên cái nhân quả, nhân duyên thì không sao, tại sao mưa nơi này mà không mưa nơi kia? Tại sao sa mạc quanh năm ít mưa? Tại sao có những vùng mưa nó rất là đều đặn, ôn hòa? Và tại sao có những vùng mưa lũ ầm ầm, cuốn trôi tất cả?
[34:05]Thì cũng là mây, cũng là hơi lạnh, nhưng tại sao mưa nơi này nhiều, mưa nơi kia ít? Vì nó còn lệ thuộc một yếu tố khác nữa là nghiệp của chúng sinh nữa. Cho nên khi mà Phật nói rằng mọi chuyện trên đời này do nhiều nhân duyên, yếu tố hợp thành, câu nói đó là chân lý bất diệt. Nhưng với 2.500 năm trước, đây là một cuộc cách mạng lớn. Và điều này rất khó hiểu. Nên ta thấy giáo lý đạo Phật cực kỳ khó hiểu. Ví dụ như câu câu nói của Phật trong kinh Kim Cang vậy: "Một bậc A-la-hán không nói mình là một A-la-hán, thì đó là một bậc A-la-hán." Nghĩa là sao? Dễ hiểu không? Không. Không dễ hiểu. Hoặc là câu nói: "Sắc tức là không, không tức là sắc.
[34:56]Sắc tức thị không, không tức thị sắc. Sắc bất dị không, không bất dị sắc." Câu này trong bài kinh Bát Nhã dễ hiểu không? Không. Ví dụ như sắc là cái gì nó có, hiện hữu như cái tách này mà cũng tức là không. Làm sao ta hiểu được? Nó là có đấy mà nó cũng là không đấy, làm sao ta hiểu được, phải không ạ? Cho nên giáo lý đạo Phật cao siêu như vậy, khó hiểu như vậy, và chính cái khó này mới đưa ta đến chân lý được. Còn khi ta đến với đạo Phật, nghe một điều gì dễ dàng, ta coi chừng nó không phải chân lý. Hoặc, đây là hôm nay thầy không có giảng cái bài này, nhưng mà thầy cũng nói sơ qua một chút về cái cái phong trào mà niệm Phật để cầu vãng sinh.
[35:42]Có nhiều người đến chùa cái nghe dạy là cứ niệm Phật A Di Đà chết vãng sinh. Dễ hiểu không ạ? Dễ không? Quá dễ. Nói: "Không cần tu học gì hết, cứ Nam mô A Di Đà Phật, thậm chí bỏ bớt cái Nam mô đi: A Di Đà Phật, rồi có người bỏ chữ Phật: A Di Đà thôi, cứ dễ như vậy, rồi thế nào chết cũng được vãng sinh." Nghe dễ hiểu không? Dễ hiểu. Dễ tu không? Dễ. Rồi mà dễ thì sao? Là ba cái "dờ" hồi nãy thầy mới nói đó. Nó không phải đạo Phật. Mà không phải là toàn thể đạo Phật. Nó chỉ là một góc rất nhỏ của đạo Phật, mà ta lấy cái góc nhỏ đó ta áp đặt lên toàn thể đạo Phật, như vậy làm cho đạo Phật giảm giá trị theo, ta mang tội.
[36:30]Cái người sơ cơ đến với đạo thì có thể tu cái đó được. Nhưng đã là một người xuất gia hay mình là một người Phật tử thuần thành lâu năm thì không được phép hiểu đạo Phật như thế. Vì nếu ta là một người xuất gia rồi, mà ta là một người Phật tử theo chùa lâu năm rồi, mà ta cũng chỉ hiểu đạo Phật chỉ là niệm A Di Đà để chết chờ vãng sinh thì ta mang tội rất nặng. Vì sao? Vì ta làm giảm giá trị của đạo Phật xuống. Vì sao? Vì cái gì dễ là cái gì? Dở, giả, dại. Nhớ như vậy. Ban đầu với một người chưa biết gì, còn non nớt, có thể ta cho một cách tu đó để họ lắng tâm. Nói: "Con đau khổ quá, thôi con cứ niệm Nam mô A Di Đà Phật đi", nha.
[37:12]Đơn giản vô cùng để họ lắng tâm, thì chấp nhận. Nhưng cái người đó sau nửa năm niệm Phật A Di Đà rồi đến chùa lại, lòng họ đã bình an lại, ta phải dạy cái khác à: nhân quả, nghiệp báo, 12 nhân duyên, Tứ diệu đế, cái tái sinh là gì, ba đường sáu cõi là gì, giáo lý vô ngã là gì, thiền định là gì. Vì đạo Phật là là vô biên vô lượng, không bao giờ ta được trói một con người trong một cái pháp môn be bé hết. Nhớ như vậy. Nên mà ta gặp ai mà người nào ví dụ như họ nói: "Tôi chỉ tu niệm Phật A Di Đà", mình có trách họ không? Không, nếu người đó mới đi chùa nửa năm. Không có trách. Rồi họ nói: "Tôi chỉ niệm Phật A Di Đà cầu vãng sanh", mình hỏi:
[37:57]"Anh đi chùa được bao lâu rồi?", nói: "Tôi đi 2 năm." Nếu anh 2 năm mà anh vẫn Nam mô A Di Đà Phật chờ vãng sanh, anh mang tội nặng. Vì đạo Phật không phải chỉ là như thế. Đạo Phật là gì? Cả một đại tạng kinh mênh mông, giáo lý uyên áo, sâu sắc, phủ trùm, dẫn đạo được cả bao nhiêu nền triết học của thế giới này, mà anh chỉ nói một câu A Di Đà Phật thì làm sao là đạo Phật được, anh mang tội chết à. Anh hiểu Đức Phật như thế là anh đánh giá thấp Đức Phật. Anh hiểu đạo Phật như thế, anh làm giảm giá trị của đạo Phật, anh mang tội chết. Anh phải nghiên cứu thêm, không được chấp như vậy. Rồi có một cái người Phật tử của thầy, họ mới sang Mỹ định cư ở cái vùng New York.
[38:39]Thì anh viết thư về nói với thầy, nói: "Con sang đây khi tiếp xúc với những người Việt Nam thì họ tu Tịnh độ, hầu hết là tu Tịnh độ niệm Phật. Còn lạ là một cái vùng New York của Mỹ rất đông người Mỹ theo đạo Phật. Và tất cả những người Mỹ theo đạo Phật đều tu thiền." Vì sao vậy? Thiền khó hay dễ? Khó. Mà khó mới là chân lý, mới là khôn ngoan. Cho nên là những người Mỹ ở vùng đó họ tu thiền cả. Họ không Tịnh độ và họ không thích Tịnh độ. Vì sao? Họ nói đơn giản mà giống các tôn giáo khác quá. Các tôn giáo khác làm sao? Cũng cầu xin rồi chờ chết để được sinh về cõi trời. Nói Tịnh độ này nó giống như kia họ không thích.
[39:25]Và họ hiểu rằng đạo Phật cao siêu hơn rất nhiều. Cho nên khi ta đến với Phật pháp, ví dụ như ta khờ khạo, ta ít có nhân duyên thì ta nghe được một cái giáo lý be bé, đơn giản thì thôi đó là cái số kiếp của ta, cái căn cơ của ta nó thấp khiến ta gặp một cái giáo lý nó nó ít ít, đơn giản thì thôi, thầy không có trách. Nhưng nếu người nào có học thức, có đầu óc, có căn cơ thì không bao giờ được chấp nhận một cái giáo lý đạo Phật đơn giản. Nhớ như vậy nha. Vì đạo Phật là là vô biên vô lượng. Nhớ như vậy. Có người mới nói, "Thưa Thầy, người xưa có câu: Vạn sự khởi đầu nan, đúng không ạ?" Đó, vạn sự khởi đầu nan, cái gì bắt đầu nó sẽ khó, nhưng sau đó thì nó làm sao?
[40:19]Nó dễ dần, phải không ạ? Xin thưa, câu đó nên nói lại: Vạn sự khởi đầu nan, và về sau nan hơn nữa. Về sau còn khó hơn nữa thì nó mới là là chân lý. Giống như hồi nhỏ ta đi học vậy đó, khi ta học đánh ráp vần chữ A B C, đọc chữ được, ta thấy mình đã giỏi rồi, đúng là ban đầu khó ghê, từ chưa biết chữ mà bắt đầu nhìn mặt chữ A, B, C rồi được là vượt qua được cái khó khăn đó là từ nay ta thấy dễ rồi, nhưng mà đúng là có dễ không? Cứ càng lên lớp thì càng khó. Bắt đầu cho mình mấy con toán, mình làm được toán cộng, toán trừ, toán nhân, toán chia, là mình thấy đã vượt qua được cái khó khăn ban đầu này rồi, sau đó thì sao?
[41:05]Lên lớp trên thì sao? Khó hơn nữa. Cho nên cái câu mà "vạn sự khởi đầu nan" rất đúng, nhưng mà phải thêm nữa: càng về sau nó càng nan nữa, chưa hết. Và sống trên đời là như vậy. Nói như vậy thì cái vô cái hư vô của đạo Phật, cái tâm thanh tịnh của đạo Phật, nó là cái gì? Nó là sự đơn giản hay là sự khó khăn, phức tạp? Vì ta nghe nói rằng là ta đến với đạo Phật, ta được cái tâm thanh tịnh, hư vô, cái người đó sống trầm mặc, đơn giản. Thì như vậy một vị thánh nhân với một tư cách hư vô, thanh tịnh, đơn giản và với cái mà Thầy nói là cứ khó khó như vậy thì nó có trái nhau không? Xin thưa không trái.
[41:50]Cái điều này vài hôm nữa Thầy sẽ giảng lại cái điều này. Là chính cái phức tạp làm cho mọi việc giản đơn. Còn ta đi tìm cái giản đơn, ta đi vào sai lầm. Thầy ví dụ, Thầy hay ví dụ có một câu chuyện trong kiếm hiệp của nhà của của tác giả Kim Dung. Ờ ông có đưa ra một cái chuyện thế này: tức là một cái nhân vật Trương Vô Kỵ lúc còn bé bị quân thù bao vây, chạy về gặp tổ sư của mình là Trương Tam Phong. Trương Tam Phong là tổ sư của cái phái Võ Đang mà người sáng tác ra Thái Cực quyền, Thái Cực kiếm. Thì cái cậu bé Trương Vô Kỵ này mới chạy chạy chạy núp vào lòng của người tổ sư. Thì vì ông tổ sư Trương Tam Phong ông ngồi đó như một tòa Thái
[42:37]Sơn nên những kẻ thù bao vây không dám nhào vô đánh. Chứ họ muốn nhào vô giết đứa bé nhưng mà vì ông tổ sư Trương Tam Phong ông ngồi ngay đó rồi không dám đụng. Mà thay vì ổng đưa ra tay ổng dẹp cái đám giặc đó giùm cho cái cháu của mình, ổng lại không, ổng dạy cho cháu mình cái môn Thái Cực kiếm. Ổng dạy bằng cách nào? Ổng đọc lên những khẩu quyết, đọc lên những bài kệ như bài khẩu quyết, ổng đọc cho nghe. Ổng đọc rồi cái chú bé Trương Vô Kỵ đó lắng nghe lắng nghe. Khi nghe hết bài kệ đó rồi, ổng mới hỏi, "Con còn nhớ không?" Nói, "Dạ, con còn nhớ phân nửa." Thế là ổng phải đọc lại. Ổng đọc cái bài kệ cực kỳ phức tạp.
[43:15]Đọc xong lần thứ hai rồi ổng mới hỏi, "Con còn nhớ không?" Cái cậu bé Trương Vô Kỵ nói, "Dạ, con quên hết rồi." Thế là ổng xô đứa bé ra cho đấu với kẻ thù, đấu thắng hết luôn. Một cái triết lý rất lạ. Tức là nghe bài kệ đó, phức tạp đó, mà hễ còn nhớ thì không chiến đấu được. Nghe xong thấm hết rồi quên hết rồi, ra đánh bay hết kẻ thù luôn. Đó là đạo Phật đó. Đạo Phật mình cũng vậy, là: Kinh điển lưu truyền tám vạn tư, học hành không thiếu cũng không dư. Đến nay ngẫm lại chừng quên hết, chỉ nhớ trên đầu một chữ như.
[43:55]Là đạo Phật, thiên kinh vạn quyển, chân lý phức tạp khó khăn, nhưng mà chỉ những người hiểu được hết những cái phức tạp đó, cái người đó tâm mới thanh tịnh được. Và cái tâm thanh tịnh của một người tu theo đạo Phật, là cái thanh tịnh đó không phải của sự ngu si, không biết gì, mà cái thanh tịnh đó là từ trí tuệ cực kỳ sắc bén. Cho nên đó là tại sao ta phải tôn kính những bậc mà tâm thanh tịnh là ta tôn sùng như thánh, vì sao? Vì ta biết cái thanh tịnh đó là trí tuệ vượt bực mà thành, chứ không phải là người không biết gì mà được tâm thanh tịnh. Nếu không biết gì mà được tâm thanh tịnh, thì những người mà thiểu năng tâm thần phải là là thánh à, phải không?
[44:40]Hổng biết gì hết, đẻ ra cái đầu ngơ ngơ ngơ ngơ dòm gì cũng không được, học chữ cũng không biết nữa, thì không lẽ mấy người đó là thanh tịnh sao? Không lẽ mấy người đó là thánh sao? Phải không? Không. Thánh tâm thanh tịnh bởi vì trí tuệ cực kỳ sắc bén và hiểu được những đạo lý cực kỳ kỳ phức tạp. Do đó, ta đến với đạo Phật, nếu ta có một lý tưởng phi thường, muốn đạt được cái quả vị cao siêu thì hãy chọn đi con đường khó khăn, nha, đừng chọn đi con đường dễ dàng. Nên bây giờ từ đây về sau, ta đến chùa, ta nghe quý thầy quý cô dạy tu hành, ví dụ như ta nghe một pháp môn mà ta thấy dễ, ta phải nói thế này:
[45:27]Xin Thầy dạy con điều gì khó hơn. Như vậy có phải là mình kiêu mạn không? Không phải kiêu mạn, mà là mình khôn ngoan, vì mình biết rằng cái người thầy cô đó cho mình con đường dễ, mình sẽ đi tới cái dở và dại. Cho nên mình xin một con đường khó khăn để mình có thể trở thành khôn ngoan, trí tuệ thông thái. Đó là cái sự cái lý tưởng của mình chứ không phải là mình kiêu mạn. Xin cho con con đường khó, con chấp nhận đi con đường khó, con phát tâm đi con đường khó, con sẽ chịu vất vả để chọn con đường khó, để làm chi? Để con mới theo được cái trí tuệ của Phật. Chứ còn nếu cho con một con đường dễ quá thì
[46:14]mãi mãi con sẽ cách xa bước chân của Phật. Mình nói như vậy nha, mình khiêm tốn mình nói như vậy. Rồi thầy cô sẽ dạy mình cái con đường phức tạp hơn. Con đường phức tạp hơn là gì? Ví dụ nói vô ngã. Đạo Phật tu là để đạt được cái mục tiêu vô ngã, không còn có cái ta nữa. Cái này hơi bị khó rồi nha. Vì sống trên đời này ai cũng chấp có một cái ta thẳm sâu bên trong, mà tu theo đạo Phật là xóa cho được cái ta đó. Cũng sống thênh thang giữa cuộc đời, cũng tiếp xúc với mọi người mà trong lòng không còn thấy có một cái ta nữa. Đó chính là bậc thánh tuyệt đối trong đạo Phật. Mà chỉ có A La Hán với Phật mới đạt được điều này.
[46:59]Và ta quyết tâm đi con đường đó, con đường vô ngã, con đường cực kỳ khó khăn. Nhưng kiếp này không được, kiếp sau tu nữa. Kiếp sau chưa được, kiếp sau nữa sau nữa, quyết đi cho bằng được cái con đường vô ngã này, con đường cực kỳ khó khăn này. Còn cái gì dễ dễ... Bây giờ khi ta hiểu cái chân lý luôn luôn là là sự khó khăn, cái sự thanh tịnh, hư vô của đạo Phật bắt đầu từ những gì? Từ những con đường rất là khó khăn. Ta phát tâm với nhau xây dựng một đạo Phật có giá trị muôn đời sau. Có giá trị muôn đời sau là sao? Là ta sẽ mở những cánh cửa dễ cho mọi người vào. Nhưng mà khi họ vào rồi thì ta dẫn dắt mọi người đi đến những con đường khó dần khó dần về sau.
[47:56]Thì như vậy ta sẽ xây dựng được một đạo Phật bền vững muôn đời. Nghĩa là sao? Ví dụ khi một người mới đến với đạo Phật, họ nói, "Ủa, chị đi chùa hả? Chùa có cái gì hay chị nói cho tôi nghe với." Thì mình nói thế này, "À, chùa dạy cho ta ăn hiền ở lành vì có cái luật nhân quả chi phối mọi thứ trên đời, ai gieo nhân gì sẽ gặt quả nấy." Nghe vậy thôi, mình đừng nói nữa. Cái họ thấy, "Ờ có lý, thôi đi chùa, đi chùa để tĩnh tâm lại, biết ăn hiền ở lành, rồi mà biết gieo cái nhân lành để được gặt cái quả lành." Đơn giản chỉ vậy thôi. Đó là ta mở một con đường dễ cho mọi người đến với chùa. Hoặc một người nói, "Chị đi chùa làm gì?" Nói là,
[48:40]"À vì cuộc đời tôi nhiều đau khổ, bất hạnh, ngang trái, tôi đến tôi quỳ dưới chân của Phật bà Quan Âm, đó là một vị đại Bồ tát mà luôn luôn lắng nghe tiếng kêu của chúng sinh mà cứu độ. Cho nên khi tôi quỳ dưới chân Ngài, tôi gửi cuộc đời tôi cho Ngài, tôi mong được sự che chở từ nơi lòng từ bi và thần lực của Ngài, cuộc đời tôi yên ổn. Tôi cảm thấy mình vượt qua được những sóng gió, những bất an, những khổ đau để tôi có thể đứng vững, có thể đi tiếp. Cho nên tôi đến với đạo Phật là tôi đến với Bồ tát Quán Thế Âm." À Thầy cũng sực nhớ hôm nay là ngày 19 tháng 2, hôm nay cũng là vía Bồ tát Quan Âm đây,
[49:24]nhiều chùa cũng làm lễ lớn lắm nha, nên hôm nay ta đi chùa cũng linh lắm đó, chứ sao, hừm. Thì tôi đến với đạo Phật là tôi đến với Bồ tát Quan Thế Âm để Ngài lắng nghe cái nỗi lòng của tôi, che chở cuộc đời tôi, tôi tìm được sự bình an trong đó. Thì người kia họ thấy vậy, họ thấy cũng hay, thế họ theo mình đi chùa. Như vậy dễ không ạ? Rất là dễ, mình mở một cánh cửa dễ cho mọi người đi vào. Hoặc là mình gặp một bà cụ, cụ mới hỏi mình là, "Cháu đi chùa gì thế?" Thì thấy bà cụ già chắc cũng gần à cũng gần đất xa trời, mình mới nói, "Dạ, cháu đi chùa là cháu đi niệm Phật A Di Đà để khi chết, cháu được Phật rước về cõi Phật."
[50:05]Thì đúng đúng tim đen bà cụ liền, phải không? Chứ bà cụ chết rồi là sợ không biết đi về đâu, nằm dưới lòng đất lạnh không biết con cháu nó có thương mình hay không. Cho nên là là: Thôi có lý, thôi dắt bà đi với. Thế là mời bà đi chùa chung. Thế là cũng vậy, cụ cứ vào chùa cụ cứ niệm Phật A Di Đà, lắng lòng thanh tịnh với tâm hướng về Phật với lòng tôn kính, và hi vọng rằng khi chết là được vãng sinh về về cõi Phật. Đó, ta mở một cánh cửa dễ như vậy cho mọi người bước vào. Những cánh cửa dễ như vậy, nhưng mà họ đã lọt vào rồi là sao? là trúng âm mưu của ta. Trúng âm mưu. Trúng âm mưu của ta là sao?
[50:47]Bắt đầu cái người nào mà hồi nãy là ta nói cái nhân quả đó, ăn hiền ở lành đó, cái họ đi chùa, bắt đầu ta mới nói thiệt, nói thực sự lúc trước tôi nói cho anh nghe là nhân gì quả nấy, ở hiền gặp lành vậy đó là tôi mới nói bước đầu thôi, chứ cái nhân quả nó khó hơn rất là nhiều. Ví dụ như nãy thầy nói đó, phải không? Ta giúp người mà giúp sai, ta giúp để người đó làm điều bậy thì ta lại lãnh tội. Cho nên là anh sống trên đời, anh phải có trí tuệ, biết cái tội phước sâu xa, tội phước tiềm ẩn mà biết gieo cái nhân cho chính xác, chứ không phải đụng ai cũng giúp, mà đụng ai cũng cũng đỡ đần. Phải biết nghiêm khắc, phải biết khi thì từ bi,
[51:30]khi thì nghiêm khắc, khi thì giúp đỡ, khi thì quay lưng lạnh lùng. Vậy đó, những lúc chính xác như vậy thì mới thành phước tội chuẩn xác được, chứ không phải là đụng đâu mà anh cũng nói là phước hết thì anh sẽ sai. Đó, mình mở con đường khó đi vào lần lần. Rồi một thời gian sau, khi họ hiểu tội phước nhiều, thì nói là anh làm phước mà anh làm vì anh cầu phước, anh cầu quả báo, cho nên kiếp sau anh sẽ làm gì? Anh sẽ là một đại gia giàu có nhưng mà ác vô cùng, ích kỷ vô cùng, anh sẽ tạo những cái tội lỗi khủng khiếp, rồi sau này anh chết anh đọa địa ngục. Nghe sợ không? Sợ. Nghe nói đọa địa ngục là sợ.
[52:10]Nói, "Sao vậy?" Vì anh cầu phước, anh có cái bản ngã của anh. Nên cái người trong đạo Phật là làm vô số điều phước mà không cầu quả báo. Mình làm phước giúp người mà chỉ vì lòng yêu thương con người thôi, muốn mọi người hạnh phúc hơn, thanh bình hơn, chứ không phải là mình giúp người để cầu cái quả báo trở lại cho mình. Mặc dù nhân quả luôn luôn có, luật nhân quả luôn luôn công bằng, nhưng khi ta làm điều phước, không được nghĩ đến cầu phước lại cho mình, vì đó là tâm ích kỷ, hẹp hòi, cố chấp và là một loại kinh doanh, cho nên anh phải tập, anh buông cái tâm đó ra, làm phước mà không cầu phước.
[52:55]Thấy người kia mới nói, "Làm sao làm phước mà không cầu phước được? Bởi vì sống trên đời này, ta làm điều gì cũng vì chính ta, chứ làm sao mà không vì mình được?" Nói, "Đó, đây mới là cái hay của đạo Phật. Cái hay tột cùng trong đạo Phật là tu để không còn cái ta, chỉ còn cái tình yêu thương vô hạn cho cuộc đời này, không còn cái ta nữa." Họ mới nói, "Như vậy làm sao được?" Phải tu thiền. À, phải tu thiền. Đó, mới đầu ta dắt con đường đi rất là dễ, cứ nghe nhân quả, nhưng mà khi họ lọt vào cái bẫy của ta rồi, ta mới kéo họ đi càng lúc càng càng cao hơn, càng xa hơn. Như vậy ta xây dựng được một đạo Phật bền vững muôn đời.
[53:36]Chứ còn nếu ta đưa họ vào bằng một cánh cổng dễ dàng rồi giữ họ ở đó luôn, cứ để họ tu dễ dàng như vậy là ta hại họ, làm cho họ không tiến được và ta cũng hại đạo Phật, làm cho đạo Phật không bền vững, không phát triển được. Hoặc hồi nãy, như nãy ta nói ta mở một con đường về Bồ Tát Quán Thế Âm vì đời vốn là đau khổ mà, phải không? Cuộc đời này là bể khổ. Có ai sống qua từng nấy tuổi đời mà thấy cuộc đời này sung sướng không? Không, đời là đau khổ. Ta không tin ta cứ hỏi những cụ mà mái tóc bạc phơ sẽ thấy, dù cái người giàu sang nhất cũng thấy đời đầy đau khổ, ở trên nhung lụa nhất vẫn thấy đời là đau khổ.
[54:22]Cho nên khi mà nghe đến có một vị Đại Bồ Tát Quán Thế Âm luôn luôn lắng tai nghe cái sự kêu kêu cầu của chúng sinh mà tìm cách an ủi, hóa độ thì ai cũng thích. Và mọi người đến với đạo Phật vì muốn tìm một sự che chở, một sự cứu độ. Thì họ đến như vậy. Đến như vậy xong rồi thì ta mới khi họ tu một thời gian rồi ta mới nói tiếp, "Anh biết vì sao mà Bồ Tát Quan Âm cứu nạn, cứu khổ cho chúng sinh không?" Nói, "Vì sao? Anh biết là Bồ Tát Quan Âm từ đâu mà có không? Ở đâu mà ra?" Vân vân. Ta mới giải thích tiếp về những cái uy lực của chư Phật, chư Đại Bồ Tát, cái thần lực lớn phủ trùm cả hư không.
[55:07]Công đức của các ngài là vô lượng, vô biên từ vô lượng kiếp đã gieo trồng. Đó, cái sự tu tập của các ngài, cái sự chứng ngộ thần thông là lay động cả trời đất như thế nào, vân vân. Đó, thì ta mới giải thích sâu dần sâu dần và nói rằng trên đời này còn có nhân quả, không phải là vì ta kính tin ngài rồi được ngài che chở là hết chuyện đâu, mà sự thật là ngài cho ta, ngài giúp ta cũng chính là cho ta vay mượn cái phước của ngài. Và vay thì phải phải trả. Giống như chuyện trên đời là công bằng. Ngài giúp ta tức là cho ta vay cái phước, lúc đó ta đang thiếu phước thì ngài cho ta vay cái phước, chứ còn những người khác ta vay không được.
[55:55]Những lúc ta khốn cùng có nhiều người ta hỏi vay họ không cho, nhưng Bồ Tát sẽ cho ta. Nhưng mà cho rồi sao? Ta phải trả. Trả bằng cái gì? Bằng sự tu tập, sự bồi tạo công đức. Đó là lý do mà những người mà thường hay đi chùa cầu nguyện nhất là những người mà làm phước rất nhiều chẳng bao giờ được hưởng cả. Thầy nói câu này rất là lạ. Nói rằng là à, "Con nghe lời quý thầy, quý cô dạy thì con ráng làm phước. Nhưng mà suốt 10 năm qua con làm nhiều điều phước mà không thấy quả báo lành đến với con. Đời con cứ bình bình nó trôi, bình bình lặng lờ, mua vé số thì chẳng bao giờ trúng, phải không? Làm dự án thì chẳng thấy thành công lớn,
[56:40]rồi á vân vân vậy đó, buôn bán thì sao nó cũng không có phất to. Chạy mánh thì chẳng trúng, vậy đó, vân vân như vậy. Đại khái như vậy. Mà con thì làm phước rất nhiều, 10 năm làm phước thì lẽ ra nó phải cho con cái kết quả gì để cho con thấy một chút chứ? Thế sao mà cứ không thấy gì cả?" Thì hỏi ra mới biết thế này, trước đó 10 năm thì anh chị thường làm gì? Nói, "Dạ thường đi chùa cầu nguyện." Cầu nguyện cái gì? Nói, "Dạ cầu nguyện cho tai qua nạn khỏi nè, giờ đi xe nó đụng thì xe nó nó nó lật chứ mình không sao, ví dụ vậy. Rồi để ai chửi mình thì cái người đó bị câm, chứ còn mình không sao, ví dụ vậy." Thì cứ cầu nguyện những cái
[57:20]điều như vậy thì nói là khi mà ta cầu nguyện, ta đã vay phước của Bồ Tát rồi. Và bây giờ có làm phước là đang trả lại cho cái lời cầu nguyện đó, chứ chưa đủ để ta dư. Khi nào anh làm phước mà dư khỏi những lời cầu nguyện trước kia thì bắt đầu anh mới được hưởng phước. À, hiểu ra đời hiểu ra điều này cái anh té ngửa. Bất ngờ té ra là cái người mà càng cầu xin nhiều chừng nào ở đền, ở phủ, ở chùa thì những người đó sau này làm phước lại ít được hưởng phước. Vì khi ta cầu xin, ta đã vay phước của thần thánh nhiều quá rồi. Thì bây giờ có làm nhân quả, gieo trồng công đức lành, phước cũng chẳng có mà hưởng, vì phải trả rồi. Đúng không ạ? Đó.
[58:07]Cho nên làm ơn đi chùa bớt cầu xin cho cá nhân mình giùm, nha. Đừng có mà cứ đến chùa quỳ xì xà xì xụp làm sao cho có nói cho người ta nghe, con đe cho người ta sợ, con nịnh bợ thì người ta tin, vân vân. Đừng có cầu nguyện kiểu đó nữa. Mà phải làm sao? Hễ có quỳ trước Phật, trước thánh thì cầu điều này, "Xin cầu cho thế giới này hòa bình, chúng sinh được an lạc, đất nước con được phát triển thịnh vượng, người người biết yêu thương nhau cùng tu hành. Xin cho con vượt qua khỏi kiêu mạn, ngã chấp của mình để mà tiến tu giải thoát. Xin cho tay con rộng mở, biết san sẻ cúng dường, biết giúp đỡ yêu thương đến những người khốn khó."
[58:55]Nếu cầu nguyện thì chỉ cầu nguyện những điều như vậy thì ta không mắc nợ thần thánh mà được phước tăng lên từng ngày. Còn cứ cầu cho con con thi đậu, chồng con thăng chức, con được trúng số thì sẽ được đó, tạm thời được á, nhưng mai mốt có làm phước rất nhiều cũng không được hưởng, vì phải trả lại cái phước mà ta đã đã vay. Công bằng là thế. Cho nên khi mà một người đến với đạo Phật sâu xa, ta mới dẫn họ đi vào những cái đạo lý cực kỳ khó khăn phức tạp để họ vỡ ra nhiều điều và họ tiến tu. Như vậy là ta giúp họ thăng tiến trong tâm linh, mà ta cũng giúp cho Phật pháp được bền vững, được được phát triển.
[59:38]Còn nếu ta dắt họ ban đầu vào cái lạy, niệm Quan Âm để yên cho họ như vậy là ta hại họ mà cũng là hại cả Phật pháp. Giờ cũng vậy, bây giờ ta gặp một người mà ta nói với họ về tu cái pháp môn Tịnh độ A Di Đà. Cũng vậy, một bà cụ đó, nói là, "Cụ cứ niệm Phật nha, Nam Mô A Di Đà Phật rồi chết được Phật rước." Nhưng mà xui cái là cụ niệm ba năm rồi cụ cũng chưa chết. Mà bắt đầu cái nó sáng láng ra. Thế là làm sao? Ta gặp cụ là ta nói làm sao? "Cụ ráng niệm đi, niệm cho mau chết, chứ niệm hoài không chưa chết hả? Ráng niệm thêm." Như vậy được không? Không, không được xúi người ta để niệm cho chết, mà bắt đầu mới thấy rằng cụ có thể còn tỉnh táo,
[1:00:23]còn sức khỏe thì mới nói thêm nữa, mới nói thêm nữa, nói rằng, "Cụ biết cõi Phật là như thế nào không?" Nói, "Cũng không biết vì chưa thấy, nên cũng chưa về, cũng chưa biết." Thì người ta mới nói rằng là cái cõi Phật thực sự là một cõi mà đầy các vị thánh. Nơi đó, các vị thánh tâm biết tâm của nhau, sống với lòng thanh tịnh và từ bi tràn ngập. Và không thể có một người mà tâm còn tham, sân, si, còn ngã chấp, còn phiền trược, còn ô nhiễm mà về ở chung với thánh được. Vì cõi nào có cái phước của cõi đó, mà đây là điều ta không phân biệt. Nhưng đẳng cấp nào nó có phước của đẳng cấp đó, không lẫn lộn với nhau được.
[1:01:13]Ta hễ còn phàm thì dứt khoát không về ở chung với thánh được, nếu có về cũng ở hàng hiên mà ở. Cái đẳng cấp nó như vậy, cái phước nó như vậy. Về ta sống trên đời ta cũng thấy rất là rõ. Có bao giờ mình ngủ chung với chó không? Bây giờ mình bắt con chó lên ngồi ăn chung với mình không? Hay là mình múc miếng rồi múc cho chó miếng đút vào miệng chó một miếng không? Có không? Không. Vì sao? Phước khác nhau, đẳng cấp khác nhau. Đó là thầy nói giữa người và súc vật á, chứ còn ngay giữa người và người cái phước nó cũng làm tách biệt người ta nữa chứ không phải là không đâu. Là rồi mà ta không muốn phân biệt,
[1:01:51]kỳ thị thôi, chứ sự thật là phúc nó cũng tách biệt nhau ra. Ờ thầy nói ví dụ thôi, bây giờ cái người xuất gia không ở chung với người cư sĩ được. Như một cái tăng đường của người xuất gia ở, cư sĩ không được phép vào ở. Vì sao? Vì họ có giới có luật của họ, họ tuân thủ những điều đó, người cư sĩ không biết vào, ta phá rối. Cho nên khi ăn cũng vậy, cái người tu sĩ họ ăn trong luật, trong pháp của họ, cái người cư sĩ không biết không được vào ngồi ăn chung vì phá rối người ta. Nên giữa con người nó cũng có cái sự phân biệt về công đức, về đẳng cấp chứ không phải là không. Dù ta cố gắng sao? Ta cố gắng bình đẳng, nhưng phúc vẫn sai biệt.
[1:02:34]Thì như vậy cụ nói là chết sinh về cõi Phật, nhưng mà sự thật nếu cụ chưa phải là thánh, cụ không về ở chung với các bậc thánh được đâu. Nếu rời bỏ cuộc đời này rồi cụ có về thì nếu được về cõi thánh cũng ở một cái chỗ xa xa, một cái mái hiên lè tè thấp thấp, chưa phải chứng thánh được. Thế là cụ mới hỏi vậy phải làm sao mới chứng thánh? Thì mình phải nói làm sao? Cụ phải tu Bát Chánh Đạo, thấy không, Tứ Diệu Đế, hiểu 12 nhân duyên, thực hành thiền định vô ngã, vân vân, mấy cái đó khó không? Khó vô cùng. Nhưng mà nếu muốn vãng sinh cụ phải tu mấy cái này. Thôi bây giờ bắt chân ngồi thiền nhé. Ngồi theo dõi hơi thở, quán lý vô thường, vô ngã.
[1:03:21]Đó, như vậy mới chứng thánh được. Thì cụ mới nói giờ cụ già rồi sợ tu chứng thánh không kịp. Thì nói không sao, kiếp sau trở lại tu tiếp. Phải không? Bởi vì thời gian như bóng câu qua cửa sổ, đừng ngại. Không cần vãng sinh liền đâu, hãy trở lại để tu tiếp, mà tu cõi người vậy chứ nhanh hơn. Cực hơn nhưng mà mà nhanh hơn. Đó, cứ ban đầu ta dắt, ta mở những cánh cửa rất là dễ cho mọi người bước vào, nhưng mà khi vào rồi, ta phải nâng cấp họ lên. Nâng cấp lên khó dần khó dần, và như vậy là ta mới thực sự là yêu thương chúng sinh, và như vậy ta mới thật là yêu quý Phật pháp. Chứ còn nếu ta mở những cánh cửa dễ cho mọi người vào với đạo rồi để đó luôn,
[1:04:08]để cho họ đứng yên những cái chỗ dễ mà tu, thì ta hại họ và cũng hại hại Phật pháp. Cho nên vì Phật pháp bền vững muôn đời, vì lợi ích lớn lao của chúng sinh, nhớ ta phải chọn con đường khó mà đi. Nhưng mà bắt đầu bằng cái con đường dễ để mọi người dễ đến với với Phật pháp, rồi sau đó phải nâng cấp lên dần dần. Cũng vậy, trong đạo Phật là có cả một cái đại tạng kinh bao la, vĩ đại, cả cái tạng kinh của đạo Phật chứa cả cái nhà này. Nhưng mà khi ta tu á, thường là ta hay bắt đầu bằng một vài cuốn kinh mỏng mỏng. Ví dụ cái người mà niệm Quan Âm thì chỉ thích cái cuốn kinh Phổ Môn có chút xíu à, mỏng dính có vài trang, tụng chút xíu hết liền.
[1:04:55]Thì một cuốn kinh nhỏ nhỏ, be bé thế này làm sao đại diện cho cả một Phật pháp mênh mông được? Cho nên bước đầu vào thì tụng Phổ Môn thì đồng ý, nhưng mà đi sâu vào rồi phải biết kinh Hoa Nghiêm, Lăng Nghiêm, Viên Giác, nguyên cái bộ đại tạng Nikaya, vân vân, phải lần lần thông suốt hết. Hoặc cũng vậy, thấy cuốn kinh A Di Đà nó be bé, nó có vài trang chút xíu, tụng một chút xíu hết liền, thì cái kinh đó cũng không thể đại diện cho cả đạo Phật được. Mới ban đầu tụng kinh đó thì được, nhưng mà về lâu về dài cũng phải đọc hết cả một đại tạng kinh để biết cả một bộ Đại Bát Nhã 600 quyển dày cộm như thế Phật dạy cái gì ở trong đó. Phải biết.
[1:05:32]Đó là lúc đó cái trí tuệ ta mới tăng trưởng, mới thấy được chân lý, mới thông suốt được cái chánh pháp, mà sống cho đúng và tu cho đúng. Ban đầu thì như vậy, ban đầu cái gì ít ít, be bé, nhưng càng về sau phải càng mở rộng lớn ra dần dần. Cho nên chùa nào mà cứ dạy một cái pháp môn be bé, nhỏ nhỏ đứng đó hoài, thì ta biết chùa đó cũng sai á. Thì cái người đến chùa mới ban đầu ta dạy cái điều be bé được, nhưng càng về sau thì phải làm sao? Dạy những điều khó hơn, phức tạp hơn, đó mới là đạo Phật. Sư cô nhớ nha! Để như Phật tử đến đây vậy, sư cô dạy niệm Phật nhưng về sau cũng phải dạy thiền, tức là cứ phải nâng cấp lên khó dần khó dần,
[1:06:16]chứ không bao giờ được đứng yên một chỗ nha, thì mình mới là gì? Mình mới là bậc thầy mô phạm của chúng sinh trong Phật pháp, chứ đừng bao giờ cứ giữ một cái nghi lễ, một cái cách tu hành đơn giản mà cứ cho đó là Phật pháp không được. Những người mà càng đến chùa càng cúng dường và càng có tâm, thì càng phải dạy cho họ những điều khó lên lần. Nói sao mà: "Con cúng dường sư cô nhiều mà sư cô khó với con quá vậy? Mấy người kia họ cúng ít mà sao dễ quá vậy?" Nói: "Đúng rồi, vì anh cúng dường nhiều cho nên tôi phải dạy anh những điều cao siêu trong đạo Phật, mà cái gì cao siêu là là khó khăn." Rồi đó:
[1:06:53]"Tôi quý anh vì anh phát tâm với chùa rất nhiều, anh cúng cho chùa xây, anh cúng tượng cho chùa thờ, anh lát gạch cho sân chùa, vân vân. Chính vì cái công đức anh lớn rồi nên anh phải đón nhận những điều khó khăn, cao siêu. Chứ anh không được đứng yên một chỗ." Đó, đó là như vậy. Như vậy mới là một bậc thầy mà đứng trụ trì một ngôi chùa mà giáo hóa chúng sinh, chứ không được đứng yên vậy.
[1:07:25]Trong các điều khó có một điều nữa là biết lỗi rất là khó, biết lỗi của mình rất là khó. Vì ta có cái tật muôn đời là dễ nhìn thấy, dễ bắt lỗi người khác, nhưng mà lỗi của mình thì rất khó. Nên từ đông sang tây, từ kim tới cổ, các bậc hiền triết đều nhắc ta cái điều đó. Thấy lỗi người rất dễ mà thấy lỗi mình rất là khó. Mà ta biết cái dễ là cái gì? Là cái dở, cái dỏm, cái dại, cái khó mới là sự khôn ngoan. Cho nên là ta đi chọn con đường khó, tức là chọn con đường biết lỗi chính mình. À đừng khờ dại mà cứ bắt lỗi người người khác. Người ta hay nói là: "Các nhân tự tảo môn tiền tuyết, mạc vấn tha nhân ốc thượng sương." Câu chữ Nho đời xưa là vậy đó.
[1:08:26]"Các nhân tự tảo môn tiền tuyết" là các người hãy tự quét tuyết trước nhà của mình, trước cửa nhà. "Các nhân tự tảo môn tiền tuyết, mạc vấn tha nhân ốc thượng sương." Đừng có hỏi cái tại sao cái nhà người kia sương phủ đầy. Nhà người ta sương phủ đầy ở trên không bằng cái trước cửa nhà mình đầy tuyết. Cho nên hãy lo quét tuyết trước nhà mình, đừng có mà cứ lo chất vấn cái cái sương rơi trên mái nhà người khác. Hoặc là: "Trách người hãy nghĩ đến ta, sờ tay lên trán xem xa hay gần." Mình nói người ta cái lỗi đó nhưng sự thật là chính mình sao? Cũng đầy lỗi. Và cái biết lỗi mình mới mới là khó. Cho nên trời cho ta, cũng trời cho nữa thấy không?
[1:09:16]Trời cho ta đôi mắt để ta nhìn ra ngoài, nhưng mà Phật cho ta đôi mắt nhìn vô trong. Ai hiểu câu này?
[1:09:28]Trời cho ta, cha mẹ sinh ra ta, tạo hóa cho ta đôi mắt để nhìn ra ngoài. Ta nhìn ta thấy gì? Thấy trời mây mênh mông, con sông chảy êm đềm, rặng tre bóng mát giữa trưa hè, ta nhìn thấy những người ta yêu thương đi qua đi lại và ta nhìn thấy cái gì? Nhìn thấy lỗi người khác. Nhưng Phật cho ta con mắt nhìn ngược vô trong để ta thấy cái gì? Lỗi của chính mình. Đó. Thì cái con mắt của Phật cho ta đó, cái nhìn thấy lỗi chính mình đó, mới làm ta mở toang ra được cái cánh cửa chân lý, ta mới thoát khỏi cái đau khổ của cuộc đời này. Nên vì vậy, mỗi sáng khi ta thức giấc, ta mở cánh cửa nhìn toang ra cuộc đời để thấy cuộc đời mênh mông, đẹp đẽ này,
[1:10:17]thì xin cũng hãy nhớ Phật, và mở một con mắt tuệ nhìn ngược vào tâm mình, để thấy rằng ngày qua ta đã có lỗi gì, ngày nay coi chừng sẽ có những lỗi gì. Cứ như vậy nha, nên thường mở con mắt tuệ nhìn vào bên trong để chi? Để ta vượt qua cái phiền não, ngã chấp và tội lỗi của mình. Cái đó mới là điều khó, và ta chọn con đường khó đó để đi, không khờ dại gì chọn con đường dễ, không có khờ dại gì cứ chạy theo ngoại cảnh, phiền não, đắm mê theo ngoại cảnh và cứ trách móc lỗi người. Ta khôn ngoan quay lại nhìn mình thấy lỗi mình trong trong từng chút vậy. Thầy sau này thầy sẽ giảng cái bài mà Thấy Sự Nguy Hiểm Trong Từng Lỗi Nhỏ Nhặt.
[1:11:06]Nếu kịp thì trong một vài ngày nữa thầy sẽ giảng một cái chùa nào đó, hình như có ai mời đó thầy cũng không nhớ. Thường thường chùa mời giảng nhiều quá thầy không nhớ. Tới sát ngày đệ tử mới cho thầy biết là chùa đó chùa đó, thầy cũng không nhớ, nhiều quá. Nên biết lỗi mình là khó. Rồi bây giờ thế này: ngồi thiền, tĩnh tâm, bất động là khó, đúng vậy. Ta ngồi ta nhúc nhích qua nhúc nhích lại vậy thì dễ. Nhưng mà ngồi thiền, tĩnh tâm, bất động mới là khó. Và cái nào đưa ta đến giác ngộ? Cái nhúc nhích nhúc nhích đưa ta tới giác ngộ hay ngồi thiền bất động đưa đến giác ngộ? Ngồi thiền bất động mới đưa ta đến giác ngộ,
[1:11:47]còn cứ nhúc nhích quay qua ngó lại, nói tới nói lui cười thân thớt thì không đưa đến giác ngộ được. Cho nên khi ta đến với đạo rồi trước sau gì cũng phải bắt chân ngồi thiền bất động, tĩnh tâm. Tức là bao nhiêu con đường đi lên núi, nhưng khi tới đỉnh núi rồi có một cái đỉnh mà thôi. Và trong kinh Tứ Thập Nhị Chương, Phật có dạy: "Thiền định như cột trụ trên núi cao." Dù bao nhiêu con đường để đi lên trên đỉnh núi, mà tới đỉnh rồi chỉ còn lại một cột trụ trên núi cao, đó là gì? Thiền định. Nhớ như vậy. Nên ta có thể đến với Phật Pháp bằng nhiều ngõ, bằng nhiều pháp môn, nhưng rồi cuối cùng chỉ còn một
[1:12:34]pháp môn duy nhất là thiền định, tĩnh tâm, bất động. Mà nó là con đường rất khó. Do đó là quý thầy, quý cô cũng phải là mọi người đều phải biết ngồi thiền để dạy cho Phật tử ngồi thiền. Vì cuối cùng rồi ta phải đi tới đỉnh núi. Cuối cùng rồi ta đều phải ngồi thiền bất động. Như vậy ta cứ đến đây mà học thiền với với các sư thầy. Ờ ở đây gọi là sư thầy, ngoài trong Nam hay gọi là sư cô. Đó, ta hãy đến đây mà học thiền với các sư thầy nha, vì thật sự người xuất gia rồi thường thì ai cũng phải biết thiền. Như vậy. Tuy nhiên thì nói thì thiền là một từ chung, đi vào trong còn nhiều vấn đề phức tạp nữa mà
[1:13:23]lúc khác thì ta ta sẽ trao đổi với nhau. Nên việc mà biết lỗi mình là khó nè, ngồi thiền tĩnh tâm bất động là khó, gây tạo công đức là khó. Mình sống mình hưởng thụ thì dễ ha. Làm ra tiền rồi mình ăn, mình tiêu, mình xài dễ. Làm ra tiền cực khổ mà lấy tiền đó để giúp người mới là mới là khó. Nhưng hôm đó có hai vợ chồng khá giả mới nói với thầy: "Sao tụi con làm tiền rất nhiều nhưng không giữ được tiền?" Thầy mới trả lời là: "Bởi vì không biết làm phúc. Hễ mình làm mình hưởng, tiền tự động nó đội nón nó đi. Còn nếu mình biết trích ra để làm phúc thì tự nhiên tiền nó ở lại. Tự nhiên nó ở lại." Ví dụ như thầy nói,
[1:14:08]có những cuộc vui chơi người ta bỏ ra cả trăm triệu trong thoáng chốc, đâu biết rằng 100 triệu mình xây được ba cái nhà tình thương cho người nghèo. Người ta ở phải 10 năm, 20 năm. Cái phúc đó nó làm cho khiến cho cái tài sản của mình nó bền vững. Còn mình không biết, ăn tiêu loáng một cái mất hết cả trăm triệu thì sau này tiền trong nhà mình cứ đội nón mà đi. Nên vì vậy, phải biết gây tạo công đức. Nghèo ta gây tạo công đức theo cách của người nghèo. Giàu ta gây tạo công đức theo cách của người giàu. Và ai cũng phải đau đáu trong lòng, làm sao để gây tạo công đức? Có những người giàu nó nằm cái số.
[1:14:49]Quơ tay quơ chân là ra tiền. Ở đây có ai như vậy không? Có ai mà hễ nhúc nhích tay chân gì cũng là làm ra tiền hết, có không ạ? Có không? Có không? Cho thầy xin địa chỉ. Mà có những người làm ra tiền rất là vất vả, thì cái đó là gì? Nó là nhân quả của kiếp xưa. À bây giờ thì nó đã an bài rồi. Tuy nhiên, khi ta biết đạo rồi, ta phải cố gắng. Mà vì sao gọi là cố gắng? Bởi vì gây tạo công đức rất là khó. Chiến thắng với cái ích kỷ của mình. Tiền của mình làm ra, tài sản mình là khúc ruột của mình, vậy mà dứt ra để đi giúp người, chuyện đó không dễ. Nhưng mà chính vì nó không dễ, nên mới tạo thành những điều tốt
[1:15:33]đẹp cho cho cuộc đời này và cho nhân quả của chính mình. Còn nếu tiền ta làm mồ hôi nước mắt làm ra, rồi chỉ xài cho mình, chuyện đó dễ. Thế gian này ai cũng làm được và cả thế gian này đều đau khổ vì nó. Bây giờ, ví dụ ta biết Phật Pháp thì ta tu dễ hay khó? Coi vậy chứ vẫn dễ. Ta tu cho một mình mình, coi vậy chứ vẫn dễ. Vừa tu mà vừa giúp người khác cùng tu mới là khó. À không được tu một mình. Ta biết đạo, phải làm sao người bên cạnh ta phải biết đạo. Bà con ta phải biết đạo. Xóm làng ta phải cùng biết đạo. Cái đó mới là khó. Chứ còn ví dụ như mình biết đạo rồi ở nhà mình cứ gõ cóc cóc cóc cóc mình ngồi tu một mình mình, chuyện đó dễ.
[1:16:26]Dễ rồi kết quả không có lớn và thường từ từ đi vào sai lầm. Nhớ như vậy. Khi ta tu một mình, từ từ sẽ phạm sai lầm. Vì cái ích kỷ nó tiềm tàng, nó phá hoại hết công đức của ta, nó phá vỡ hết tâm hồn của ta. Cái ích kỷ á. Còn khi ta biết đạo, ta cố gắng dìu dắt người khác cùng biết đạo. Ta đi chùa, cùng cố gắng giúp người khác cùng đi chùa. Đó những giáo lý gì hay, tìm cách chia sẻ cho người khác. Lúc nào cũng để ý huynh đệ mình tu có tiến hay không, có ai dãi đãi, ai sai lầm hay không để cùng nhắc nhau mà cùng tu. Cái đó mới là khó, mà nó mới là đạo lý, chân lý nằm ở đó. Có một lần á thầy đến Đà Lạt, thầy vào thăm một vị hòa thượng.
[1:17:10]Đến nhằm cái lúc đó cũng đang có khóa tu. Mà thầy vừa tới thềm chưa gặp cái là thầy nghe cái tiếng loa ở trong: "Mời Thượng tọa Chân Quang lên giảng cho Phật tử nghe." Thầy đâu có biết gì đâu. Thầy chưa chuẩn bị, chỉ tới thăm thôi. Thế là phải vào nói chuyện năm điều ba chuyện với Phật tử một chút. Nói lên thì nhìn vô thì thấy toàn người già không à. Thầy mới rầy. Thầy mới hỏi: "Các cụ đi chùa đi một mình hay đi hai ba người?" Thì các cụ đều nói đi có một mình. Thì thầy nói là: "Các cụ cụ sai lầm. Các cụ tu như vậy các cụ sai lầm. Các cụ đi chùa không được đi một mình. Và thầy hẹn lần sau thầy đến đây trở lại mà các
[1:17:47]cụ vẫn đi một mình là thầy bắt phạt hết. Thầy kêu thầy trụ trì là bắt phạt đấy." Vừa rồi thầy cũng mới ghé Đà Lạt lại. Vô lại đúng cái chùa cũng vừa tới cái thềm là ở trong vang tiếng ra: "Mời thầy Chân Quang lên giảng." Cười. Rồi lên lại cũng gặp mấy cụ đó nữa. Mà cũng một mình nữa. Cứ một mình cái thầy thầy rầy thầy trách quá chừng. Mà thầy nói là là tu mà cứ một mình như vậy không có tiến đạo. Mình không có phúc. Nhớ như vậy. Tu là không được tu một mình, tu là phải đồng hành, cùng có bạn, chung đồng tràng. Làm sao mà mình biết đạo là cao quý thì phải nhiều người khác cùng biết với mình. Nên cái việc giáo hóa mới là khó, chứ còn tu một mình dễ, dễ rồi bắt đầu dở.
[1:18:28]Còn cái giáo hóa cùng bao nhiêu người cùng tu mới là mới là khó. Mà đó mới là khéo, mới là được khen. Nhớ như vậy nha. Như chùa ta đây cũng vậy, địa phương ta đây cũng vậy, là lúc nào một cái vị trụ trì cũng phải coi coi trong làng mình bao nhiêu người đã biết đến chùa, còn bao nhiêu người chưa biết đến chùa. Thì cái vị thầy trụ trì đó mới bảo cho những vị Phật tử mà đã biết đến chùa phải làm sao độ hết cái người làng còn lại, không để sót người nào. Vì trong làng còn một người chưa biết đạo, ta vẫn còn một cái bóng đen, một cái góc đen ở nơi đó. Phải làm sao cả làng đều biết đạo hết, yêu quý Phật Pháp hết thì cả làng tràn ngập ánh sáng.
[1:19:14]Ví dụ như bây giờ thì ta nhìn thấy làng quê toàn là nhà cao cửa rộng, chứ ngày xưa những làng quê là mái tranh nghèo, êm đềm á, đơn sơ. Nhưng mà thời bây giờ thì do vật chất đời sống người ta lên cao, giờ ta về làng quê thấy nhà mà bốn, năm tầng là chuyện thường. Nhưng mà cũng vậy, cũng phải giữ cái tình quê, tình xóm. Đó, mà làm sao độ cho tất cả cùng cùng biết đạo. Hễ mà trong làng, trong xóm mình còn một người chưa biết đạo, phải nhận đó là cái lỗi của mình. Hôm trước vậy, thầy cũng nhắc với Phật tử ở Đà Lạt cũng vậy. Khi mình nhìn thấy một người nào, mình tiếp xúc với một người nào trong cuộc đời này mà phát hiện ra người đó chưa biết Phật Pháp,
[1:19:55]thì mình phải nhận cái lỗi đó có một phần của mình ở trong đó. Bây giờ hôm nay thầy cũng nói lại cái lời này với quý Phật tử ở đây. Trong cuộc đời này, khi quý Phật tử tiếp xúc với người này người kia mà phát hiện ra người đó chưa biết Phật Pháp, thì quý Phật tử phải nhận có một phần lỗi của mình ở trong đó. Chịu không? Im ru vậy trời. Không chịu nhận lỗi mình hả? Nhớ nha. Hễ gặp ai mà người đó chưa biết đạo Phật, chưa biết Phật Pháp, phải thấy có một phần lỗi của mình. Và khi biết như vậy mà ta phải làm sao? Ta phải cố gắng mà mà hóa độ nha. Cố gắng mà chia sẻ, cố gắng mà dìu dắt. Hôm nay á ta nói với nhau về cái bắt đầu bằng hai câu thơ của chí sĩ Phan Bội Châu:
[1:20:46]"Giả sử tiền đồ tận di thản, Anh hùng hào kiệt dã dung thường. Ví phỏng đường đời bằng phẳng cả, Anh hùng hào kiệt có hơn ai." Để ta thấy rằng là ta sống trên đời này cũng vậy, Ta đi tìm một điều gì có giá trị cao thì không bao giờ là dễ dàng. Ta đi tìm một cái gì là chân lý không bao giờ là dễ dàng. Thì cũng vậy, đến với Phật pháp cũng vậy, một cái gì quá dễ, quá đơn giản thường chỉ là gì? Chỉ là bước đầu thôi. Và nếu ta giữ nguyên ở đó, ta sẽ phạm sai lầm. Nên cứ làm sao đi càng sâu vào trong đạo thì cái chân trời của đạo lý mở ra càng lúc càng khó khăn, càng phức tạp. Nhưng mà trí tuệ ta cũng đã tăng trưởng và ta đủ
[1:21:38]sức để đón nhận hết những điều khó khăn đó. Đó, còn do vì ban đầu ta chưa đủ trí tuệ, ta chấp nhận một đạo lý đơn giản để tu, để hóa độ, nhưng đến khi trí tuệ ta đã cao rồi thì cái đạo lý ta học phải càng lúc càng càng cao dần cao dần hơn. Thì như vậy mới là chân lý, mà cái tột cùng của cái sự phức tạp, cao siêu là gì? Lại chính là tâm hư vô đơn giản, thanh tịnh. Nên cái cái thanh tịnh hư vô của đạo Phật nó không phải từ cái sự dễ dãi mà có, mà chính là cả một quá trình đi xuyên qua sự khó khăn, vất vả, phức tạp mà mới có được. Cho nên, ai hứa hẹn với ta một cái điều đơn giản mà kết quả lớn thì đừng có mà tin. Nhớ như vậy nha.
[1:22:28]Ta đến với đạo cũng vậy, hay trong cái việc làm ăn kinh tế cũng vậy, bất cứ điều gì cũng vậy, ai hứa hẹn với ta một cái điều gì dễ dàng, đơn giản mà kết quả lớn thì ta biết ngay là lừa đảo. Kể cả đạo Phật, ta phải yên trí là một điều: chân lý lớn lao, quả vị thánh lớn lao đều phải đi qua một quá trình gian nan, vất vả, khó khăn. Nên hôm nay, nhân cái ngày vía Bồ Tát Quan Âm, cũng nhân là ngày rước tượng về cho chùa Lại Hoàng, à Thầy đến Thầy nói một điều khó nghe, khó khăn, khó chịu, khó tánh à để để cho tất cả chúng ta cùng chuẩn bị cái tâm thế của mình để đi vào cái hành trình vất vả đó. Nhưng sao?
[1:23:21]Đằng sau của sự vất vả, khó khăn đó là gì? Là ánh mặt trời chân lý bừng sáng chói lọi hiện ra nha. Chúc cho mọi người sẽ thành công trên con đường đó vậy. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu... Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch Thượng tọa giảng sư, cũng là một nhân duyên lành. Chúng con những tưởng thời gian cứ âm thầm lặng lẽ trôi qua như bóng cây câu bên cửa sổ, chúng con như con nai vàng thấp thoáng trong một bầu không gian thật là vô tận. Vâng, những lời dạy chân tình, quý báu, thật là nhiệm mầu của Thượng tọa là chỗ bám víu cuối cùng, là một giáo lý nhiệm mầu cuối cùng cho cuộc đời của con chúng con trên bước đường giải thoát giác ngộ.
[1:24:02]Vâng, chúng con xin đảnh lễ cúng dường và tri ân công đức Thượng tọa. Để thay lời cho đãi lao cho sư trụ trì chùa Lại Hoàng cũng như toàn thể nhân dân của địa phương, xin mời bác Tố trưởng thôn thay mặt cho chính quyền để lên nói lời tri ân công đức dâng lên để Thượng tọa giảng sư. A Di Đà Phật, xin mời bác trưởng thôn. Vâng. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch Thượng tọa Thích Chân Quang. Hôm nay kính kính thưa toàn thể các cụ, các ông, các bà cùng tất cả các Phật tử các nơi về ngày hôm nay. Và cũng được Thượng tọa về đã giảng đạo Phật pháp cũng như những lời vàng ý ngọc gửi tới toàn thể nhân dân ngày hôm nay.
[1:24:46]Thì tôi xin được thay mặt toàn thể các đồng chí trong lãnh đạo cũng như toàn thể nhân dân thôn Lại Hoàng gửi lời chân thành cảm ơn tới Thượng tọa, cũng như là xin chúc các quý Phật tử về hôm nay chúng ta có một sức khỏe dồi dào và sẽ gặp được nhiều những điều tốt lành của nhà Phật đã ban phát và sẽ gửi tới cho toàn thể nhân dân ngày hôm nay. Vâng, thay mặt địa phương xin chân thành cảm ơn và xin chân thành cảm ơn Thượng tọa. Vâng. A Di Đà Phật. Xin mời toàn thể quý vị chúng ta hãy khởi thân để hồi hướng. Nguyện đem công đức này hướng về khắp tất cả đệ tử và chúng sinh đều trọn thành...