[0:08]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Cứ như thông lệ hằng năm ở trên chùa Phật Quang thì cứ mỗi buổi sáng chúng ta đều có một thời pháp thoại để làm quà đón xuân cho tất cả mọi người, chư tôn đức, Tăng Ni đến các Phật tử. Ừm ngày hôm qua cũng vậy, cũng vào giờ này chúng ta cũng trao đổi cái đề tài là Nghìn năm Thăng Long nhân là cái sự kiện năm nay nhà nước sẽ tổ chức cái lễ hội Nghìn năm Thăng Long rất là long trọng ở một số tỉnh thành, nhất là tại thủ đô Hà Nội. Và vì vậy vì cái sự kiện mà Nghìn năm Thăng Long đó nó có liên quan đến việc vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư, Ninh Bình về Hà Nội mà thấy rồng bay lên,
[0:56]mở ra một kỷ nguyên mới cho đất nước của chúng ta mà triều đại nhà Lý cũng như nhà Trần kế theo thì rất là mộ đạo Phật, viết nên những trang sử hào hùng của đất nước. Cho nên vì thế mà cái sự kiện Nghìn năm Thăng Long nó liên quan rất nhiều đến đạo Phật. Vì vậy, đầu năm ta đã dành cái bài pháp Nghìn năm Thăng Long để nhắc nhở tất cả chúng ta, những người đệ tử Phật, phải ý thức rất nhiều về cái vai trò của đạo Phật đối với đất nước trong 1.000 năm qua cũng như 1.000 năm sắp tới. Còn hôm nay, vào ngày mùng 2 thì chúng ta trở lại một đề tài đạo lý nó phổ thông nhưng mà không kém phần phức tạp trong cái cuộc đời tu hành của mình.
[1:43]Cái đề tài đó là cái người mà có công thì cần phải biết hay là cái người giỏi làm phước thì phải cảnh giác. Đề tài là như vậy. Để đi vào đề tài này thì chúng ta nói dông dài một chút là thế này. Ai cũng biết rằng thế gian này đầy đau khổ. Đức Phật đã xác định rằng cuộc đời là đau khổ. Cái việc mà Đức Phật nói cuộc đời là đau khổ đơn giản như thế mà không phải ai cũng hiểu. Rất nhiều người phải đi qua cả một đời người rồi mới thấm thía rằng đời này thật là đau khổ, hoặc có những người phải cả một đời tu hành rồi đến sinh lên được cõi trời, nhìn lại mới thấm thía rằng cuộc đời này thật là đau khổ.
[2:31]Chứ còn bình thường thì ta đi trong cái khổ mà không biết mình là khổ và cứ chìm đắm trong đó. Đây mới là một cái đau khổ còn hơn cái đau khổ nữa. Quý vị, bởi vậy mới nói rằng là đêm rất dài đối với người mất ngủ, đường rất xa đối với kẻ lữ hành mệt mỏi, cũng vậy, luân hồi là vô tận đối với ai không thông đạt Chánh pháp. Cũng vậy, cái nỗi khổ ta, ta không thoát ra được nếu ta không biết rằng là ta đang trong cảnh khổ. Ví dụ như là một người tuy nghèo sẽ không bao giờ mà trở nên giàu được nếu không hiểu rằng là mình thật sự là kẻ nghèo khổ khốn cùng mà không biết cái phương pháp để vượt qua, cứ một ngày chấp nhận với miếng rau,
[3:20]củ khoai rồi đi lặn lội bắt cá bắt ốc dưới bờ sông, cứ cho đó là vui thì cứ mãi mãi chìm đắm trong cái cảnh đó. Cho nên vì vậy, phải hiểu được cái thân phận mình rồi mình mới vượt khỏi cái thân phận của mình. Cũng như là ta hiểu được cái sai lầm của mình thì ta mới thoát khỏi những cái sai lầm đó. Ờ và cũng vậy, chừng nào ta hiểu được cái chân lý rằng đời là khổ thì bắt đầu trong lòng ta mới lóe một cái lý tưởng giác ngộ giải thoát, còn nếu không, ta cứ mãi mãi chìm trong luân hồi mà cứ tưởng rằng mình an vui, mình hạnh phúc và không bao giờ còn có có ngày để thoát ra khỏi cái bóng đêm của vô minh tăm tối nữa.
[4:05]Nhưng mà tại sao ta cứ bị luân hồi đau khổ? Tại sao như vậy? Thì cái người Ấn Độ á do vào đời xa xưa trước Đức Phật cũng đã hiểu được cái cuộc đời này là luân hồi là đau khổ, nhưng mà thay vì họ có một cái phương pháp là Bát Chánh Đạo để tu tập thì họ chỉ cầu nguyện. Ta sẽ thấy những cái tín đồ của Ấn Độ giáo mày cứ quỳ bên sông Hằng, cầu nguyện trên chư thiên cho con không tái sinh nữa. Chỉ bằng lời cầu nguyện và dĩ nhiên là lời cầu nguyện đó không giúp người ta dừng cái luân hồi sinh tử đó, mà phải là một sự tu tập rất là quyết liệt, nhiều đời nhiều kiếp mới chặt đứt được cái vô minh sâu dày thâm căn cố đế trong lòng ta và trong nghiệp của ta.
[4:51]Ta vừa nói tới chữ nghiệp. Thật là như vậy, vì cái nhân quả, cái nghiệp nó ràng buộc chúng ta, nó buộc ta cứ phải tái sinh để đối diện lại với những gì ta đã gieo, ta đã vay và ta phải trả. Nên cái nghiệp đó cái nhân quả nó thúc đẩy ta mà ta không làm chủ được. Cái nghiệp đó nó buộc ta phải tái sinh vào trong hoàn cảnh nào đó, trong đất nước, trong cõi nước, trong hoàn cảnh khổ vui s- đủ thứ chuyện hết. Và cái nghiệp đó nó cũng thúc đẩy trong tâm ta khởi lên vô số những cái ước vọng, những cái bất thiện, những cái ham muốn tầm thường, và chính những cái ham muốn tầm thường đó lại thúc đẩy ta đi vào luân hồi trở lại nữa.
[5:34]Cho nên nghiệp nó tạo nên hoàn cảnh của ta và nghiệp nó cũng tạo nên nội tâm của ta. Cái sức mạnh của nghiệp thật là đáng sợ. Cho nên khi mà bước đầu đến với Phật pháp thì người đệ tử Phật được yêu cầu, được nhắc nhở là phải hiểu sâu nhân quả trước cái đã. Biết rằng cái sức mạnh của nghiệp khủng khiếp như thế để ta biết chọn lựa cái nghiệp mà ta gây, đừng có khờ dại tạo những nghiệp xấu để cho cái sức mạnh của nghiệp nó buộc ta phải phải trả trả, phải vay. Ở đây thì ta sẽ có cái thắc mắc thế này. Nói nếu mà nói rằng tạo nghiệp rồi phải vay phải trả, như vậy một cái người không tạo nghiệp gì hết
[6:18]thì khỏi phải vay trả thì phải rằng người đó sẽ giải thoát hay không? Đây là một câu một cái sự hiểu lầm rất là lớn. Đây là một tà kiến rất là lớn mà nhiều người đã bị lầm bởi cái tà kiến này mà đã tu sai đường. Nếu nói rằng là ờ ta tạo nghiệp là tạo cái nhân rồi ta phải trả, như vậy ta không tạo gì hết, không làm thiện, không làm ác luôn thì như vậy ta không phải vay trả, như vậy ta được giải thoát. Hoàn toàn câu đó sai. Suy luận thì nghe logic nhưng mà hoàn toàn sai. Sai là như thế này. Trong cái nhân quả nó có một cái nguyên lý như thế này nữa, một cái định luật thế này nữa: Là người mà thiếu phước thì không được tự do.
[7:02]Người có nhiều phước thì mới được tự do, được nhiều đường lựa chọn. Đó là nguyên lý của nhân quả mà cái nguyên lý này nhiều khi ta không để ý tới. Thế nào là người thiếu phước thì ít được tự do? Và thế nào là người nhiều phước thì được tự do? Là thế này. Ví dụ như là ta có ta có tiền nhiều thì bây giờ khi ta đi ra một cửa hàng ta mua một cái bộ quần áo thì cái bộ quần áo có cái bộ mắc tiền, có cái bộ rẻ tiền. Thì ta muốn mua bộ rẻ tiền cũng được, ta muốn bu- mua bộ mắc tiền cũng được. Ví dụ thấy cái bộ rẻ tiền mà đẹp thì mình mua bộ rẻ tiền. Nhưng mà thấy cái bộ mắc tiền nó nó hợp với cái ý mình
[7:44]hơn thì mình mua bộ mắc tiền vì mình có sẵn tiền. Nhưng một cái người ít tiền thì không có quyền lựa chọn như vậy. Chỉ hỏi những bộ đồ rẻ tiền mà thôi. Có nhiều cái không vừa ý lắm nhưng phải mua cái bộ rẻ tiền mà thôi. Ta không có quyền chọn lựa. Nên cái người ít phước là không được nhiều quyền tự do chọn lựa. Hoặc là cái người chẳng những là ít phước mà còn phạm tội. Phạm tội như lừa đảo, giết người gì đó, vân vân. Thế rồi bị bắt nhốt trong tù luôn. Bắt nhốt tù à ý đó là mình chưa nói tới cái hành bị hành hạ, đánh đập á, bị trừng phạt, mà chỉ nói nhốt tù. Mà nhốt tù là hết tự do luôn. Ta không còn được quyền chọn lựa đi nơi này nơi kia,
[8:26]làm cái điều này làm điều kia nữa, mà ta chỉ được bị nhốt thôi. Mà có một cái điều rất là lạ là tất cả các nước trên thế giới từ xưa cho đến nay, khi phạt một người phạm tội, đầu tiên đều nhốt tù. À, đều giống nhau như vậy. Đó là thẳm sâu trong lòng của những người mà mà cầm cái cán cân công lý của chính quyền á thì họ đều thấy một điều là khi một người xấu ác thì phải khống chế tự do người đó liền, để cho người đó không còn được à tự do mà làm hại người khác. Cho nên cái việc mà khống chế cái tự do là cái hình phạt đầu tiên đối với cái người phạm tội hay nói rõ hơn là người không còn phước nữa thì phải bị khống chế tự do liền.
[9:12]Cho nên cái chỗ này nó có một cái mối liên hệ rất là chặt chẽ, logic với nhau giữa cái phước và sự tự do. Hai cái đó liên quan rất là chặt chẽ. Phước ta càng nhiều thì ta càng được nhiều quyền tự do, mà phước ta ít thì ta không còn được nhiều quyền tự do nữa. Đó là nguyên lý. Đó là nguyên lý. Và ở chỗ này thì nếu mà ta ta lý luận đi qua chính trị một chút thì ta sẽ thấy rằng là cái nguyên lý này nó đóng góp được rất nhiều cho chính trị của của xã hội loài người, của thế giới. Là như thế nào? Là bởi vì ai cũng cảm thấy rằng mình sẽ được hạnh phúc khi mình muốn làm gì thì mình được làm điều đó. Ai cũng có cảm giác đó hết.
[10:00]Và vì vậy, tất cả các thể chế chính trị đều hứa hẹn cho con người nhiều quyền tự do. Thể chế nào cũng vậy hết. Từ thời phong kiến đời xưa cho tới đời nay, cả những nước xã hội chủ nghĩa cũng như những nước tư bản chủ nghĩa đều hứa hẹn rằng là cái thể chế chính trị này sẽ đem lại cho con người nhiều quyền tự do. Vì sao vậy? Vì ai cũng muốn tự do. Ai cũng muốn rằng mình muốn làm gì thì được làm điều đó. Vì sao vậy? Vì tự do cũng là hạnh phúc. Vì tự do là hạnh phúc. Nhưng trong thực tế của quy luật nhân quả thì khác ạ.
[10:41]Anh muốn tự do thì anh cứ muốn, nhưng mà được tự do hay không là thuộc về nhân quả phán xét, cho phép, chứ không phải hễ anh muốn tự do là được tự do. Không phải cái điều đó, nghĩa là anh muốn thì cứ muốn, nhưng mà tự do hay không là phải do phước. Nên vì vậy là khi ta muốn tự do nhiều quá thì coi chừng là cũng là một cái sai lầm vì ta không biết cái phước mình tới đâu mà ta cứ muốn muốn làm cái gì được cái nấy, là không phải. Mùng sáu ta sẽ có cái bài giảng là muốn gì được nấy, ta sẽ nghe cho vui. Nó sẽ có một cái góc cạnh khác nữa, còn ở đây là không sao đâu, thầy phơi nắng được. Không không cần che nắng cho thầy đâu nha.
[11:24]Còn ở đây là ta cái nhân quả liên quan giữa cái phước và tự do, và chính vì cái việc mà tự do nó liên quan đến phước á, cho nên ta sẽ thấy một điều nữa là giống nhau một lần nữa ở tất cả các quốc gia nữa là dù bất cứ thể chế chính trị nào cũng không thể đem cho con người mọi quyền tự do, bất cứ chế độ nào, kể cả xã hội chủ nghĩa cũng như tư bản chủ nghĩa. Nghĩa là dù có dù cái nhà chính trị dù cái nhà lãnh đạo có yêu thương nhân dân mình đến cỡ nào, dù có thật lòng muốn cho nhân dân mình hạnh phúc đến cỡ nào, vẫn không bao giờ đủ khả năng đem cho nhân dân mình tất cả mọi quyền tự do. Vì sao vậy? Vì nó lệ thuộc vào cái phước của người dân,
[12:09]dù là nhà lãnh đạo rất yêu thương nhân dân. Nên ta thấy rằng có một số quốc gia mà họ tự nhận rằng họ tự do muốn làm gì thì làm, đến nỗi học trò vô trường học mà muốn gác chân lên bàn thì cứ gác. Nghĩa là muốn tự do muốn ăn nói làm sao, muốn mặc ăn mặc làm sao cũng được, muốn phát biểu lung tung sao cũng được. Nhưng chính những nước đó, họ lại có vô số những luật lệ ràng buộc cấm điều này cấm điều kia một cách chặt chẽ ép con người vào khuôn không còn thở nổi luôn. Rồi ta sẽ thấy, cho nên một số người số các vị mà mà mà tôn túc của ta vậy, sau khi đi ra nước ngoài về, các vị mới thấy là Việt Nam coi vậy chứ hạnh phúc, tự do.
[12:49]Nghĩa là rõ ràng là ở cái xã hội của ta không biết như thế nào, nhưng mà ta rất tự do, rất thoải mái, chả có gì ràng buộc ta nhiều, trừ có đừng có phạm tội quá thì thôi, còn bình thường ta rất tự do, rất thoải mái. Nên vì vậy là ta thấy cái tự do nó lệ thuộc vào cái phước của ta. Và đó là một khía cạnh về chính trị, bây giờ ta nói qua lại với đạo lý là thế này, là cái người có phước nhiều sẽ được nhiều quyền lựa chọn, được tự do hơn, người ít phước thì bị ràng buộc hơn. Từ cái nguyên tắc này ta cứ phát triển riết phát triển riết, bắt đầu nó đi đến chỗ này nữa: cái người phước mà cực kỳ lớn thì họ không còn bị ràng buộc
[13:32]bởi cuộc đời nữa, vì họ được quyền chọn lựa nơi đi nơi đến của họ, họ được quyền chọn lựa cái tâm thức của chính họ luôn. Ta nhắc lại điều này: nghiệp buộc ta phải rơi vào hoàn cảnh sướng khổ mà ta không chọn lựa được. Ví dụ như cái người có phước á, họ vào cái nhà sung sướng; người có tội họ rơi vào cái gia đình đau khổ. Người có phước á thì trong cái tâm họ thơ thới, suy nghĩ những điều lành; cái người không có phước á, tâm họ nghĩ những điều bậy bạ, ham muốn và tào lao. Cứ như vậy. Bây giờ cái người mà có phước theo nguyên tắc là hễ có phước nhiều chừng nào được nhiều chọn lựa chừng nấy, thì bây giờ cái người có phước nhiều quá,
[14:14]bắt đầu họ được tự do chọn lựa cái hoàn cảnh sống của họ, được chọn lựa cái tâm thức của họ, cái tâm linh của họ. Và như vậy, nếu ta phát triển cái lý luận này thêm một bước nữa, ta sẽ thấy thế này, và như vậy, cái người muốn tự do, tức là muốn giải thoát, phải có phước cực kỳ lớn, phải có phước cực kỳ lớn. Ngang chỗ này ta đồng ý nha? Cái cái suy luận tới chỗ này ta đồng ý chăng? Cái lý luận này khó lắm á, nên nãy giờ ta nói dong dài là để đi tới chỗ này nè, đi tới cái chỗ mà cái mốc chỗ này, cái lý luận quan trọng cực kỳ chỗ này mà tất cả đệ tử Phật ta phải nắm cho vững để cho không bị rơi vào tà kiến, hễ ai nói sai mình biết liền.
[14:54]Ví dụ cái người nào nói đó là: "Bây giờ tôi muốn giải thoát, tôi không muốn bị nghiệp ràng buộc, cho nên tôi không làm gì hết, tôi không làm thiện, tôi cũng không làm ác, và như vậy đời sau không có nghiệp nào buộc tôi." Cái đó là một tà kiến. Ta phải đưa ra lý luận liền, nói: "Anh đã nói sai rồi! Cái người mà cực kỳ có phước á mới được quyền tự do, còn người mà không phước, tức là anh không làm gì hết tức anh không phước, thì anh không có được quyền tự do lựa chọn, mà không tự do tức là không giải thoát." Trong tiếng Anh á, cái chữ giải thoát nó cũng chính là chữ freedom, là chữ tự do luôn. Chữ freedom trong tiếng Anh nó vừa là nghĩa là tự do, vừa nghĩa là giải thoát.
[15:30]Còn ở trong tiếng Việt Nam mình như hoặc là chữ Nho thì chữ tự do, chữ giải thoát là hai chữ riêng, nhưng trong tiếng Anh nó một chữ một là freedom. Và như vậy, khi ta có phước cực kỳ nhiều tức là cái quyền tự do ta càng lớn thì chính là ta được giải thoát. Ta được chọn lựa nơi ở của mình và được quyền chọn lựa cái tâm linh của mình. Mình muốn tâm mình động là động, muốn tâm mình định là định. Đó là cái mốc quan trọng nhất trong cái cái con đường mà tu hành để giải thoát. Và như vậy, khi ta hiểu điều này rồi thì tất cả những người đệ tử Phật của ta đều thiết tha để làm điều phước và rất sợ điều tội.
[16:12]Cái bắt đầu từ chỗ này đi tới hành động. Từ cái ý thức rằng phước lớn ta mới được tự do, giải thoát, còn phước nhỏ là không được tự do giải thoát, bắt đầu ta bước sang quyết tâm để hành động là sống trên đời từng ngày, từng giờ ta thiết tha, ta hăm hở, ta ân cần, ta siêng năng, ta tận tụy để làm điều phước từng chút từng chút một. Vì ta biết rằng phải tích lũy phước thật nhiều trong vô lượng kiếp, ta mới đánh vỡ được cái sự ràng buộc của luân hồi sinh tử, ta mới được tự do, tự tại. Ta hiểu điều này rất là lớn và do đó, cái người đệ tử Phật lúc nào cũng thiết tha làm phước. Đó là bắt đầu ta bước qua giai đoạn hành động, làm phước. Đúng không ạ? Đúng.
[16:54]Cái chỗ này quan trọng lắm đó nha. Bước vào phải ý thức cái chỗ này rất là sâu. Chỗ này mà chưa ý thức được là ta chưa có thực sự bước vào sự tu tập. Nghĩa là một người mà còn sống ích kỷ, không biết làm phước, không giúp người, không thương đời, người đó chưa biết tu hành. Rồi phải ý thức cái phước phải lớn mới có thể tu tập giải thoát được và ta phải thiết tha làm phước. Cái chỗ này là một quyết tâm rất lớn nè. Cái người nào mà chưa có quyết tâm này là ta chưa bước vào cửa đạo được. Vì mọi người quý thầy quý cô thì đương nhiên là bỏ đời đi tu thì đương nhiên không nói rồi, là tâm rất là mạnh, còn lại tất cả những người chúng
[17:32]ta, Phật tử chúng ta phải xem lại lòng mình coi mình đã có cái quyết tâm ngút ngàn chưa, cái quyết tâm cao tột trời mây là thiết tha sống một đời vị tha, từ ái, thương yêu, giúp đỡ mọi người, tích lũy làm phước từng chút, từng chút một cho đến vô tận vô lượng kiếp sau luôn. Coi trong tâm mình có điều này chưa? Coi lại giùm thầy, cho coi năm phút á. Check lại coi.
[18:02]Mở tim mình ra dòm trỏng coi có cái quyết tâm đó chưa? Nếu mình chưa có quyết tâm đó, mình chưa hiểu Phật pháp. Còn nếu mình nhìn vào lòng mình, mình thấy cái quyết tâm đó cao tột, nguyện sống hết đời này và vô số đời sau là làm vô số điều phước, làm ích lợi cho vô số chúng sinh thì mình đã thật sự bắt đầu là đệ tử Phật, bắt đầu hiểu đạo rồi. Ai có quyết tâm đó rồi, giơ tay lên thầy coi. Hai người, ba người, bốn người, năm người, sáu người, bảy người, tám người, chín người. Thôi thì cảm ơn và tán thán. Đầu năm xin tán thán những người đã có được cái quyết tâm đó. Còn ai chưa có quyết tâm đó phải suy ngẫm và và tạo nên quyết tâm ở trong lòng mình.
[18:46]Tạo nên quyết tâm đó bằng cách là mỗi ngày mình lễ Phật, mình phát nguyện. Phát nguyện Phật cho con không làm điều gì sai và từng ý nghĩ, từng lời nói, việc làm của con chỉ tạo nên phước lành mà thôi, không bao giờ làm điều gì sai. Mỗi ngày phải lễ Phật như vậy và ba năm như vậy, cái lời nguyện đó mới đủ dày để định hướng ta đi trong vô lượng kiếp luân hồi sắp tới. Còn nếu mà ta không có lễ Phật phát nguyện cái điều này mỗi ngày thì ta cứ lông bông đi giữa tội và phước, khi làm tội miếng, khi làm phước miếng, khi làm tội miếng, khi làm phước miếng, rồi cứ trôi lên hụp xuống trôi lên hụp xuống hoài.
[19:21]Cho nên phải phát nguyện để định hướng nha, để cái quyết tâm mà ta sống một đời vị tha, từ ái, làm vô số công đức, nó trở thành định hướng là chắc chắn luôn trong vô lượng kiếp sau luôn. Mỗi ngày phải lễ Phật như vậy. Khi ta nói điều này, bắt đầu ta đụng tới một khái niệm khác là cái điều tội và điều phước khác nhau, điều thiện và điều ác khác nhau. Ta sống trên đời này thì không phải luôn luôn mọi việc suôn sẻ để cho ta hễ bắt tay vào làm cái là làm ra điều tốt đâu, không có. Có những hoàn cảnh gì đó mà do tham chi phối một chút, do sân chi phối một chút, ta đã làm nên điều tội mà ta không biết.
[20:04]Lúc đó là ta biện minh cho cái việc làm sai của mình, nói: "Trời ơi, vậy mà tôi không đập nó sao được? Phật còn phải nhảy xuống bàn thờ nữa." Ta nói câu biện minh rất là xúc phạm tới Phật và để biện minh cho cái việc sân si của mình. Nên ta thấy rằng là ta có quyết tâm làm điều phước, nhưng không phải luôn luôn ta làm được điều phước. Vì sao? Vì thẳm sâu trong lòng mình vẫn còn tham, sân, ích kỷ, đố kỵ, hơn thua chi phối. Cho nên một bên là cái quyết tâm ta đã hứa với Phật rồi, ta đã phát nguyện với Phật hằng đêm rồi, nhưng một bên là trong thực tế cuộc sống, cái tham, sân, ích kỷ, hơn thua, đố kỵ vẫn bí mật chi phối ta, chi phối ý nghĩ,
[20:44]chi phối lời nói, chi phối việc làm ta, khiến cho ta không phải luôn luôn làm được việc phước, mà đã có rất nhiều lần trong đời đã hiểu đạo rồi, ta vẫn làm những điều lầm lỗi. Có không ạ? Có đấy. Có đấy. Và vì vậy là để mà ta không phải làm điều gì sai lầm, để cho ta luôn luôn chỉ làm điều tốt, lại là một cái quá trình đấu tranh dai dẳng khó khăn khác nữa, không đơn giản chút nào. Không đơn giản chút nào. Cho nên là cái nói rằng là là ta tránh điều ác, ta chỉ làm điều thiện không đơn giản. Cái người mà không làm điều gì sai lầm, chỉ luôn luôn làm điều tốt trong đời, thật sự người đó đã là thánh rồi.
[21:33]Có đủ trí tuệ của thánh rồi, thì mới từng ngày từng giờ trong cái việc làm, lời nói của mình không phạm sai lầm nữa. Còn hầu hết tất cả chúng ta rất ước muốn làm điều lành, làm điều thiện, nhưng trong thâm sâu cái tham, sân, cái ích kỷ vẫn bí mật chi phối, làm cho ta cứ tuy làm điều tốt mà vẫn vướng một chút điều tội, làm điều tốt nhiều nhiều vẫn vướng một chút điều tội. Ta cứ bị hoài. Cho nên cái nghiệp của ta nó không tròn, cái phước của ta nó không viên mãn, là vì cái ta cứ bị vướng qua vướng lại giữa cái thiện và cái ác, chứ không có thuần thiện được, không thuần thiện được. Nên ở đây là cái quá trình đấu tranh trong nhiều kiếp để cho ta không phải vướng
[22:17]vào điều tội, chỉ làm là làm điều tốt mà thôi, chỉ làm là làm điều lành mà thôi, lại là một quá trình hết sức là gian nan, vất vả nơi chính nội tâm của ta. Làm sao để ta thắng lướt được cái tham, sân, ích kỷ, đố kỵ, hơn thua, để mình nói lời nào, nghĩ điều gì, làm điều gì chỉ là điều thiện mà thôi. Quá trình này rất là khó, rất là khó. Thường là chỉ Bồ Tát, chỉ bậc Thánh mới làm được điều này. Hầu hết chúng ta đều vướng một chút, vướng một chút, hễ làm thiện vướng một chút ác, làm nhiều điều thiện vướng một chút ác, mà hễ khi quậy lên một cái làm toàn điều ác không. Rất là khó. Rồi bây giờ bắt đầu ta bước sang một cái giả định nữa,
[22:57]là ta tu đến một lúc nào đó, hoặc là cuối đời này bắt đầu tâm ta đã trở nên thuần thiện, hoặc là ta đến một kiếp sau nữa, tâm ta đã trở nên rất thuần thiện, là ta làm được nhiều việc cho đời. Hễ không làm thì thôi, thì làm là đều nên cái công đức gì đó. Hễ rất ít dường dường như là ta rất ít phạm sai lầm, hễ làm là chỉ làm nên điều tốt mà thôi. Vậy ngon chưa ạ? Vậy là ngon lành chưa? Ngon lành chưa? Đòi vỗ tay.
[23:34]Nhưng mà ta tu đến cái mức độ là rất ít phạm sai lầm, hễ không làm thì thôi, hễ làm là làm điều lành. Vậy ngon lành chưa? Ngon chưa?
[23:52]Coi vậy chứ còn rất đáng sợ. Vì sao vậy? Nếu mà theo nói nhân quả ngang đây mà ta luận ra đó, cái người rất ít phạm sai lầm, hễ làm là làm ra được công đức, thì người đó chết chắc chắn sinh về cõi trời.
[24:11]Nhưng mà cõi trời nào? Cõi trời còn có cõi Dục giới và cõi Sắc giới, tu cao thì mới Vô sắc giới. Cõi Dục giới là sao và cõi Sắc giới là sao? Cõi Dục giới là ở trên đó chư thiên hưởng phước rất là nhiều, rất là sung sướng, tự tại, nhưng vẫn còn dâm dục, vẫn còn ái dục. Còn cõi trời Sắc giới là chư thiên trên đó cũng rất tự tại, rất hạnh phúc, nhưng dứt luôn ái dục luôn. Mà đây là cái chỗ mà nó hai cái cõi nó khác nhau rất là xa, khác nhau rất là xa. Ví dụ như một cái chư thiên mà ở cõi trời Dục giới á, tức là trong lòng vẫn còn ái dục á, thì hưởng thọ những dục lạc của cõi trời sung sướng. Nhưng mà nếu chư thiên đó họ vượt lên trên cõi Sắc giới
[24:57]á, họ nhìn xuống cái cõi Dục giới họ mới sợ liền, họ mới thấy ái dục là gánh nặng, là sự ràng buộc, là ô uế. Và lúc họ thoát được tới cõi Sắc giới họ mừng gần chết luôn vì đã thoát được ái dục. Còn từ cái Dục giới trở xuống không ý thức được cái ái dục của mình là gánh nặng, mà cứ tưởng đó là dục lạc, đó là niềm vui. Nhưng mà chư thiên mà vượt lên tới cõi Sắc giới rồi bắt đầu mới thấy sợ cái dục của thế gian này. Nhưng mà chư thiên ở Sắc giới đó, thì do đó họ họ quá yêu quý cõi trời Sắc giới, họ sợ rớt xuống trở lại Dục giới, vì cái Dục giới trong cái dục, cái ái nó nó nặng nề, nó bi thảm lắm, họ không thích.
[25:40]Và họ bám chặt lấy Sắc giới đó, vì cái Sắc giới thênh thang, nó tự tại, nó nhẹ nhàng, nó không có bị ràng buộc bởi ái dục. Nhưng mà không ngờ đó cũng là một kiết sử của A-na-hàm. Nhưng mà thôi, những vị đó cao lắm ta không luận nữa, vì ta trở lại cái vấn đề là nếu mà một người mà rất ít phạm sai lầm, hễ làm điều gì là đều làm nên được công đức, thì khi chết là sinh lên cõi trời. Hầu hết là sinh lên cõi trời. Sướng không ạ? Thấy sướng, nhưng chưa phải đâu, chưa chắc ăn. Vì sao vậy? Vì nó còn một cái khủng khiếp nữa, còn một cái nghiệp khủng khiếp nữa mà chư Phật, chư Bồ Tát mới thấy sợ điều này, còn chúng ta thì không thấy sợ.
[26:25]Ví dụ như là trong cái Góp Nhặt Cát Đá có một câu chuyện, có một ông thương gia rất giàu có, ông đến gặp một vị thiền sư. Nghe nói vị thiền sư là tính cất cái thiền viện, thì ông đến ông cúng 500 đồng tiền vàng. Số tiền đó lớn lắm á, tại một đồng tiền vàng thôi là đã là là rất là nhiều. Một đồng nó gần như xấp xỉ một lượng vàng của mình. Vậy ông cúng tới 500 đồng tiền vàng, là xấp xỉ tới 500 lạng vàng. Một số tiền đó hồi xưa cũng rất lớn và bây giờ cũng rất là lớn. Không tin là quý Phật tử cúng thầy thử 500 lượng vàng coi, nhiều lắm, không phải dễ đâu. Thì khi ông đến gặp ông thiền sư ông mới gói cái số tiền 500 ổng khiêng để ổng cúng dường.
[27:10]Ông a ông thiền sư gật đầu, gật đầu. Ổng thấy ông thiền sư không nói năng gì hết trơn á, mà trong khi số tiền rất lớn, ông mới nói: "Thưa ngài, trong đây là 500 đồng tiền vàng lận." Thiền sư nói: "Nãy ông nói rồi tôi biết rồi." Ông thiền sư a cái ông này ổng bực, ổng nói: "Thưa ngài, mặc dầu tôi là một người giàu có nhưng 500 đồng tiền vàng là rất lớn." Cái ông thiền sư nói: "Ủa, thế anh muốn gì?" Nói: "Thì ít ra ngài cũng phải nói một lời cảm ơn chớ." Ông thiền sư ổng lại ngơ ngác một lần nữa, ổng giả nai. Nói: "Ủa vậy hả? Đáng lẽ người cho phải cảm ơn chớ." Cái câu chuyện ngang đó nó ngừng, rồi thôi ta muốn bình luận gì bình luận,
[27:46]thấy cái ông thiền sư này ổng giả nai hay quá, ổng cứ giả bộ khờ khờ không biết gì. Nhưng mà sự thực là ổng nói một cái đạo lý rất là khủng khiếp. Là vì sao? Là cái người mà làm được công đức thì thường mắc cái bệnh gì? Mắc cái bệnh gì? Chấp công. Người làm được công đức là luôn luôn mắc bệnh chấp công. Kể công, nhớ công của mình. Và đây chính là một cái nghiệp khủng khiếp. Thầy dùng cái chữ khủng khiếp là vì sao vậy? Vì sao dùng chữ khủng khiếp? Ví dụ bây giờ có làm giúp chùa rồi có kể công chút đỉnh vậy thôi, có gì đâu mà gọi là khủng khiếp? Nhưng mà chư Phật và chư Bồ Tát mới thấy cái kể công,
[28:27]cái chấp công đó là khủng khiếp, là đáng sợ. Mình nói ủa có gì đâu mà đáng sợ, có gì đâu mà khủng khiếp. Thì kệ ổng cúng chùa 500 đồng thì ổng đi khoe khoe một chút có sao đâu, hoặc là cái người đó vào chùa công quả, rồi ổng phụ xây cả một cái ngôi chùa, thì tới đời cuối đời ổng nhớ rồi ổng kể con cái, ổng gặp ai ổng cũng nhớ là ồ cái chùa đó hồi đó cái mái đó chỗ đó nó trật cái tao lên tao sửa, hoặc là ồ bữa đó mà không có tao là cái cái cây cột nó sập rồi, vân vân. Thì thôi kệ, ổng cứ làm có được công thì ổng kể công có gì đâu mà mà mà mình nói khủng khiếp. Nhưng không, rất khủng khiếp, rất đáng sợ.
[29:01]Hoặc là một người vậy, thấy có con đường làng nó hư hỏng, rồi cái phát tâm, nghe lời quý thầy dạy cái phát tâm đi đắp đường lại, ban đường cho mọi người đi qua lại, rồi khi con đường đã hoàn thành, cái mình đứng bên đường mình chống cái gậy, mình hả hê, sung sướng, thấy mọi người đi qua đi lại, đi qua đi lại hằng ngày, đi trên con đường mà mình đã đắp cho mọi người đi, lòng sung sướng cứ nhớ cái công của mình, gặp ai cũng kể. Nhiều khi không kể mà cũng nhớ trong bụng thôi, thì mình thấy vui không? Vui không? Vui chứ. Nhưng đó là điều rất đáng sợ, rất khủng khiếp.
[29:35]Mình sẽ thấy ngạc nhiên nói có gì đâu mà đáng sợ, có gì đâu mà khủng khiếp. Thì họ làm điều phước được thì thôi họ chấp công một chút, kể công một chút và vui vui vì cái công họ làm ra được thì cũng tốt thôi, thì cũng kệ, cũng thỏa, chấp nhận đi, có gì đâu mà mà mà Phật phải chê, phải trách dữ vậy mà nói là đáng sợ, là khủng khiếp. Nhưng mà thật sự rất đáng sợ, rất khủng khiếp. Đáng sợ, khủng khiếp chỗ nào?
[30:03]Đáng sợ, khủng khiếp chỗ này. Cái đêm mà Đức Phật sắp thành đạo thì ta nghe kể chuyện có gì xảy ra ạ?
[30:13]Ta nhớ coi có gì xảy ra vào đêm đó?
[30:18]Vào đêm đó? Trời ơi, quên hết hả? Có, có Ma vương, phải không? Ma vương hiện ra quấy phá. Tức là đầu tiên là hứa hẹn với Phật, nói mà thôi bây giờ Ngài đừng tu nữa thì ta cho Ngài cả thế gian này. Cái thế gian này là nằm trong tay của Ma vương mà. Thế gian này nằm trong tay của Ma vương, cho nên: "Ta cho ngươi tất cả thế gian này, ngươi cai trị cả cõi đất này." Thì Đức Phật dĩ nhiên là không động tâm vì cái danh lợi, vì cái, không kích động được cái lòng tham. Cái lòng tham Phật không có, không có ham muốn, bắt đầu kích động tới cái sợ. Bắt đầu nó hiện ra những quỷ quái cầm gươm, cầm dao đồ tới hù dọa, chém, bắn mũi tên.
[31:05]Ngài cũng ngồi bất động, nói chết chết, không có nhúc nhích. Nói: "Nếu có chém ta chết ta cứ ngồi đây ta chết." Dưới cội bồ đề đã thề rồi: "Không đắc đạo ta không rời khỏi cội bồ đề này." Cho nên Ngài không sợ. Thì cái gươm nó chém sát tới người Ngài thì đâu chém được đâu tại cái phước của Phật lớn. Nhưng mà nếu một người như ta, ví dụ mình đang ngồi thiền như thế này, mình đang ngồi thiền cái mình mở mắt ra cái mình thấy có người mà cầm dao tới chém mình, mình sao? Né lại liền không? Dù thề dữ lắm, dù là thề mà nếu không đắc đạo không rời chỗ này thì ai chém tôi cũng né một cái về chứ, phải không?
[31:34]Đó là mình cũng thuộc loại giỏi đó, còn nếu mà không giỏi thì sao? Buông chân ra đâm đầu chạy mà la làng kêu gọi 113 liền, phải không? "Tôi đang ngồi thiền có đứa nó chém tôi, yêu cầu tới liền", phải không? Mình bấm, để điện thoại bên cạnh để đề phòng, để điện thoại di động lúc ngồi thiền á, ngồi thiền lim dim mở ra thấy thằng nào cầm dao: "113 tôi đang ngồi thiền", phải không? Nhưng mà còn nếu mà người tu rất giỏi thì né một cái tránh dao, còn Đức Phật không, ngồi bất động cho chém, chấp nhận chết. Không sợ, cho nên bắn tên vào người Ngài, tên tới Ngài là biến thành những cánh hoa rớt xuống và không làm Ngài sợ được.
[32:05]Tức là kích động cái tham Ngài không được, kích động cái sợ Ngài không được, kích động cái ái dục. Bắt đầu Đức Phật đang ngồi thiền, bỗng nhiên thấy từ cái góc rừng Da-du-đà-la đi ra. Người vợ mà mình cũng quý trọng bởi vì người có, Da-du-đà-la rất là có đức hạnh, đang ngồi thiền rồi thấy Da-du-đà-la trong góc rừng đi ra, quỳ xuống ôm cái đầu gối Ngài khóc: "Chàng có biết em nhớ chàng đến mức độ nào, đau khổ đến mức độ nào? Từ ngày mà chàng đi như vậy, em có nghĩa là chàng sống như thế nào, em cũng sống ở trong cung như thế. Chàng mặc cái mảnh áo rách, em cũng mặc mảnh áo rách. Chàng ăn miếng cơm hẩm, em cũng ăn miếng cơm hẩm,
[32:45]để em chia sẻ với nỗi cực khổ của chàng." Gặp như mình sao ạ? Gặp như mình sao? "Thôi kiếp này chắc thôi ngừng tu (cười). Vì gặp được cái người yêu lý tưởng,
[33:00]nhưng Đức Phật ngồi bất động, không trả lời. Thế là Da-du-đà-la lủi thủi đau khổ ôm mặt khóc và đi ra. Nhưng chưa hết, bắt đầu một đám phụ nữ tới múa hát tưng bừng hết trơn, kích động ái dục. Là Phật cũng không động. Sau khi vượt qua hết cái tham, vượt qua hết cái sợ, vượt qua hết cái ái dục, cái ái chứ không phải cái dục, cái ái. Rồi Đức Phật bắt đầu vào chứng đạo. Ở đâu lòi ra Ma vương nè? Đâu có Ma vương nè?
[33:33]Rồi sau Đức Phật bốn đời, có một câu câu truyền thuyết này thế, là tổ Ưu-ba-cúc-sa, ta gọi là Ưu-ba-cúc-đa, Ưu-ba-gúc-ta, Cúc-sa. Ngài là vị tổ và đắc thần thông. Thì một lần đó là cũng Ma vương Ba-tuần xuống đấu phép với Ngài bị Ngài khuất phục, sau đó mới xin làm đệ tử Ngài. Thì Ngài mới nói thế này: "Lúc mà Đức Thế Tôn còn sống, ngươi thường hay thấy Đức Thế Tôn. Đâu ngươi hiện hình Đức Thế Tôn cho ta xem thử?" Nói: "Dạ, con hiện thì được rồi, nhưng mà Ngài đừng có lễ con tổn phước." Nói: "Ừ." Thế là ma biến mất liền, là xuất hiện từ góc rừng Đức Phật đi ra, đằng sau lưng là 1.250 vị Tỳ kheo. Đức Phật hiện ra trang nghiêm,
[34:15]to lớn, hào quang chói ngời, người cao đẹp, 32 tướng tốt, 80 vẻ đẹp đầy đủ, đằng sau là 1.250 vị Tỳ kheo A-la-hán, nghĩa là nghiêm trang rực rỡ đi ra từ trong rừng đi ra. Thấy cảnh đó, tổ động tâm liền, quỳ xuống lạy, lễ cái là toàn bộ tất cả cảnh đó biến mất. Vì đó là ma hiện mà, ma hiện ra được Phật, ma hiện ra được một ma đó thôi, hiện được luôn 1.250 vị Tỳ kheo, trang nghiêm như thật. Người ta, nghĩa là đến nỗi tổ là đã được dặn trước rồi đó, vậy mà vẫn động tâm cung kính quỳ xuống, ma lật đật sợ biến mất liền. Ở đâu có Ma vương nè? Ở đâu có Ma vương lòi ra trên cõi đời này?
[35:01]Ma vương có là do thế này, là ngày xửa ngày xưa có một nàng công chúa trong vườn hoa mùa xuân vấn vương bao nỗi buồn. Cái nàng công chúa đó mới làm được rất nhiều điều phước, tức là đi làm phước quá chừng, giúp người nghèo, xây chùa, an ủi người bệnh, thăm viếng người người neo đơn, tức là cái nàng công chúa này làm tất cả mọi điều tốt trên cuộc đời, chỉ có cái tật duy nhất là chấp công thôi. Làm đâu nhớ công đó, chấp công, kể công. Thế là sau khi nàng công chúa đó chết thì được sinh lên cái cõi có phước rất là lớn, gọi là cõi cõi trời. Mà ở trên cõi trời đó, do cái tâm chấp công, nàng công chúa đó biến thành một
[35:44]một thủ lĩnh của cái cõi trời đó và không muốn ai hơn mình. Vì từ cái tâm chấp công đó, bắt đầu biến thành cái tâm hơn thua, không muốn ai hơn mình. Thì nàng công chúa đó nếu cần hiện ra hình nam, nếu cần hiện ra hình nữ. Ừ và nếu cần thì muốn cái gì cũng được hết, nhưng chỉ có một cái: đừng ai hơn mình. Vì từ cái tâm lý chấp công lúc mà làm phước á, bắt đầu thành cái tâm hơn thua, không ai được hơn mình. Ngay cả gặp những vị mà tu hành chân chính cũng ganh tị luôn, cũng không muốn rằng người đó có cái đức độ hơn mình. Thì cái cái người mà chúa tể của cái cõi trời đó,
[36:24]bộ hạ thì gọi là gì? Bộ hạ thì gọi cái người, cái nàng công chúa đó hay cái thủ lĩnh cõi trời đó là Chúa công. Nhưng mà các vị A-la-hán thì gọi cái nàng công chúa đó là Ma Ba-tuần, Ma vương.
[36:43]Như vậy ta hiểu Ma vương từ đâu ra chưa ạ? Hiểu chưa? Biết chưa ạ? Là ai? Là ai? Chính là những người làm được rất nhiều điều phước trên đời, nhưng mà chấp công. Đó là ma. Thì như vậy ma ở đâu ạ?
[37:06]Vậy là ma là ai? Muốn biết ma là ai thì ta phải làm sao? Có ai muốn thấy Ma vương không? Muốn thấy ma không? Có ai muốn thấy ma không? Đúng rồi, hãy mở kiếng ra coi. Con ma nó nằm trong đó đó (cười). Con ma nó nằm trong kiếng á. Con ma nó là cái người mà làm phước rất nhiều, nhưng mà luôn luôn chấp công, kể công, nhớ công của mình. Đó là, vì vậy mà chư Phật, chư Bồ Tát mới thấy cái việc mà làm công đức rồi chấp công là điều rất khủng khiếp, rất đáng sợ. Vì đáng lẽ là như ta nói là cái người làm phước nhiều có thể tu tập đến thánh đạo giải thoát luôn, nhưng chỉ vì chấp công biến thành ma liền, biến thành Ma vương liền, biến thành Quỷ vương liền.
[37:54]Vì vậy mà ta nói Ma vương, Quỷ vương phước rất lớn, nhưng mà chuyên môn quậy, hơn thua, đố kỵ, chặn đầu này, phá đầu kia, không cho người ta tu nên gọi là Ma vương. Chỉ bởi vì tâm hơn thua quá nặng, mà vì sao tâm hơn thua quá nặng? Chỉ bởi vì ngày xưa lúc làm phước, làm tới đâu chấp công tới đó, làm tới đâu kể công tới đó. Vì vậy không thành một Bồ Tát, không thành được bậc thánh, mà chỉ thành ma. Làm phước đã đời rồi lại đi thành ma. Uổng không ạ? Vậy có đáng sợ không ạ? Đáng khủng khiếp không? Quá đáng sợ, quá khủng khiếp. Do đó mà nãy giờ chúng ta nói dông dài để hiểu được một điều rằng làm phước là điều kiện bắt buộc để ta đi đến sự giải thoát, giác ngộ.
[38:36]Nhưng mà làm phước là mà chấp công là điều vô cùng đáng sợ, vô cùng khủng khiếp, vô cùng đáng sợ, vô cùng khủng khiếp. Do đó là cái đạo lý mà làm phước mà không chấp công là cái đạo lý vô cùng lớn lao trong Phật pháp, mà Phật và các chư thánh đã giảng trong biết bao nhiêu bài kinh ta gọi là bài kinh Bát-nhã á. Có nguyên cái bộ Bát-nhã 600 quyển để một chồng lớn thế này, một chồng cao thế này. Mà nếu trong chữ Nho là phân ra làm tới 600 quyển kinh, còn bây giờ mình in lại là là mấy chục quyển, dày để một đống đây, chỉ để nói về điều này thôi. Để nói về cái công hạnh của Bồ Tát làm tất cả những điều lành, không bao giờ chấp công,
[39:20]độ tất cả chúng sinh, không bao giờ nhớ công, vào được những địa vị, những thánh vị rất là cao cả, nhưng không bao giờ chấp địa vị của mình, làm được vô số điều tốt cũng không bao giờ thấy có. Nghĩa là cả 600 cái quyển Kinh Bát Nhã đó chỉ nói điều đó thôi. Mà ngày xưa, nghĩa là vào đầu thế kỷ này, ngài Thái Hư đại sư là một người mà đứng ra chấn hưng Phật giáo Trung Quốc á, chính nhờ lặng lẽ đọc cái bài kinh cái bộ Kinh Bát Nhã đó mà được đắc đạo luôn. Chỉ cái đạo lý thôi là làm rất nhiều điều công đức cho đời mà không bao giờ chấp công. Chỉ như vậy thôi. Mà cái đạo lý này nhắc tới nhắc lui trong quá nhiều kinh điển như vậy, tại sao vậy?
[39:59]Bởi vì nó quá khó và nó quá quan trọng. Ta phải làm rất nhiều công đức để ta được giải thoát. Nhưng mà nếu làm công đức rồi chấp công thì ta biến thành ma liền. Nên vì vậy, phải làm sao mà phải làm được rất nhiều công đức mà đừng chấp công. Mà cái mà làm mà đừng chấp công này quá khó khăn, quá khó khăn, không phải dễ đâu. Ví dụ bây giờ ta nghĩ ra điều tốt rồi ta không chấp, rất là dễ. Vì sao vậy? Vì ý nghĩ nó nhẹ nhàng, nó chưa thành cái gì hết. Cho nên ta không chấp, ta có thể bỏ. Ừm. Nhưng bây giờ nếu ta nói ra được điều tốt, một cái sáng kiến hay cho mọi người nghe, rồi bắt đầu nói là anh thôi đừng có chấp.
[40:37]Thì thôi anh nói anh phát biểu ra cái điều hay, anh góp ý để mà mà làm được cái chùa, ta làm được con đường hay làm được việc từ thiện cho địa phương, rồi tốt rồi thôi anh đừng có chấp. Mình cũng ấm ức à. Nói trời cái đó nhờ tui nói ra họ mới biết mà họ làm á, chứ tui mà không nói đâu có ai kêu gọi mà làm cái con đường này, tui mà không nói ra là đâu có ai kêu gọi mà giúp cái gia đình neo đơn khổ sở đó, nhờ tui nói đó nha. Đó, ta chấp cái lời nói của mình. Nhưng bây giờ nếu ta biết tu, ta không chấp lời nói. Nghĩa là khi mình đề nghị địa phương làm cái việc từ thiện này việc từ thiện kia rồi cái người ta thực hiện rất là tốt.
[41:11]Bây giờ thôi mình nhờ biết tu cái mình thôi thôi không chấp nữa, thôi kệ miễn người ta làm được từ thiện thôi, còn mình có nói lên để người ta làm thôi cũng quên, cũng còn dễ. Nhưng bây giờ nó không phải là lời nói nữa mà là hành động thực sự, mình đem của mình ra, mình đem công mình ra làm những điều tốt cho đời, cho Phật pháp, cho chúng sinh, cho xã hội. Mà bảo mình đừng có quên, đừng có nhớ cái công đó, phải quên đi, đừng có nhớ công đó, mình chịu không nổi. Vì cái chấp công nó là một cái hệ quả bắt buộc, hệ quả tất yếu phải có khi chúng ta làm. Vì nó nó tốn hao quá nhiều cái tâm lực của mình,
[41:47]ta phải có quyết tâm mạnh ta mới làm hành động được. Mà chính vì cái quyết tâm mạnh để để hành động, để làm điều phước đó, cái quyết tâm đó nó in sâu trong lòng ta đó, biến thành cái chấp công liền. Nên vì vậy, nói một người làm nhiều công đức mà đừng kể công đừng chấp công là chuyện thiên nan vạn nan. Và khiến cho chúng ta làm công đức rồi, vậy mà không được giải thoát, chỉ thành ma mà thôi. Có đáng tiếc không ạ? Có đáng tiếc không? Rất là đáng tiếc. Ừ chính cái chỗ này, chính cái chỗ này mà mà Phật và chư Bồ-tát phải nhắc ta rất là nhiều. Làm sao tu làm sao để mà đừng chấp công. Vì ta chấp công rồi thì ta sẽ tạo tội liền, ta làm nên tội liền.
[42:35]Thấy người đó làm công đó, nhưng rồi người đó sẽ tạo tội vì cái chấp công của mình. Vì cái hơn thua, ích kỷ, đố kỵ, ganh tị sẽ thành người tạo tội liền. Ta sẽ thấy có nhiều cái trường hợp trong các triều đình cũng vậy, vào đọc lịch sử ta sẽ thấy, những cái người mà có công với ông vua nhiều nhất là sau này là cái người quậy nhiều nhất, gọi là công thần. Chính những công thần lại là những người dễ phản bội nhất, vì nghĩ mình có công. Nghĩa là trong chùa cũng vậy, ví dụ một cái người đệ tử lớn mà có công lao nhiều, sẽ dễ trở thành người làm bậy vì chấp công của mình. Nên cái chấp công rất là đáng sợ.
[43:11]Từ một cái người là đệ tử Phật, ta biến thành đệ tử ma hồi nào ta không hay, vì cái chấp công âm thầm của mình. Nên cái đạo lý mà làm rất nhiều công đức mà quên công mình, đó mới là Bồ-tát hạnh, đó mới là Thánh đạo, đó mới là Phật đạo. Nhưng mà để làm mà dứt khoát không nhớ công, không chấp công mình, thì người này thật sự là Thánh rồi đó, chứ không phải là người phàm mà mà có thể làm được. Bây giờ đó, để cho cái không chấp công á, ta phải có hai yếu tố. Một, thứ nhất là ta phải có cái tư duy về cái tâm lý đạo đức không chấp công. Mình nguyện lòng với Phật hằng ngày hằng ngày để Phật nhắc mình, nói:
[43:53]"Xin Phật gia hộ cho con làm được rất nhiều công đức trên đời, nhưng xin giữ gìn tâm con để con không chấp cái công của mình." Mỗi ngày mà ta xin Phật như vậy, Phật sẽ gia hộ cho ta. Nhưng mà Phật giữ giùm tâm ta thôi, chứ tâm ta chưa thật sự như vậy. Chỉ đến khi nào mà ta vào được thiền định thâm sâu á, ít ra là phải chứng được Sơ thiền, thì lúc đó ta mới quên công mình được. Lúc đó làm tất cả mọi điều vì con người, vì Phật pháp, vì chúng sinh, vì đất nước, vì nhân loại mà quên công mình hổng nhớ, hổng nhớ, hổng nhớ công, hổng kể công. Nên phải bằng cái thiền định thật sự, ta mới là người mà làm công đức mà không chấp công.
[44:34]Còn khi chưa chứng được thiền định thật sự, thì ta chỉ giữ cái tâm mà quên công á bằng cái suy nghĩ mà thôi, bằng sự gia hộ của chư Phật mà thôi, thì cái này cũng chưa chắc ăn. Thì bởi vì chưa phải là cái của mình. Chỉ khi nào mình chứng được thiền định thì ta mới có thể làm vô số điều mà quên công. Mà cái đạo lý mà làm vô số điều lành mà không chấp công, nó vĩ đại vô cùng, rất là lớn lao, rất là vĩ đại. Mà ta phải thực hiện điều này cho bằng được. Dứt khoát ta phải làm vô số điều phúc lành, vì không làm điều phúc là không thể giải thoát. Nhưng mà làm điều phúc lành rồi, phải quên công liền, làm mà không chấp công.
[45:14]Đó là đôi cánh của một con chim. Một con chim không thể bay bằng một cái cánh. Tức là nói: "Để tôi tu tập giác ngộ nên tôi phải làm nhiều điều phước", mới có một cái cánh mà thôi, con chim không bay được. Phải làm sao? Phải hai cái cánh, là một là phải làm rất nhiều điều phước lành, và thứ hai là phải quên công đi, thì con chim mới có đủ đôi cánh để bay vào cái vùng trời, bầu trời giải thoát. Cho nên là cái mà đạo lý
[45:45]nhẹ nhàng nhưng sâu sắc mà rất là vĩ đại, đó là làm vô số điều phước mà quên công đi. Nhưng mà xin thưa, điều đó rất là khó. Xin nhắc trước là rất là khó. Đa phần ta nỗ lực, ta cố gắng, ta quyết tâm để làm điều lành thì cái quyết tâm đó, cái ý chí đó nó in sâu vào lòng ta, nó buộc ta phải nhớ cái công này, không thể quên được. Vậy mà con đường của Phật đạo buộc ta phải gỡ nó ra khỏi tâm mình, buộc ta phải quên cái công này đi. Cái điều này nó đau còn hơn là một cái người nào đó bị lấy hết gia tài, bị lấy hết tài sản, lấy hết danh dự, uy tín, mất hết tất cả người thân yêu, khủng khiếp như vậy. Cái mà bắt mình phải quên cái công mình nó cũng đau đớn như vậy.
[46:27]Nhưng mà phải làm cho bằng được. Hễ là Bồ-tát thì phải làm cho bằng được điều này. Là phải làm được rất nhiều điều phúc cho đời mà phải triệt cho bằng được cái tâm nhớ công, kể công của mình. Còn không là ta sẽ đau khổ vì cái kể công, cái chấp công này. Là thứ nhất, khi mà mình chưa sinh lên cõi trời để làm ma á, thì những người chung quanh mình đã chịu không nổi cái kể công của mình. Làm điều phước rồi mình kể công riết ai cũng sợ mình, gặp mình ta trốn mất á. Mình giúp người ta được cái, mình gặp đâu mình kể công đó, thì từ cái ơn biến thành cái oán liền. Ví dụ lúc đó có một lần người ta nghèo, người ta bữa đó người ta không có
[47:04]cơm ăn, cái mình gặp cái mình mời người ta vô ăn bữa cơm ngon lành. Rồi sau đó bắt đầu người ta cũng khá giả lên lại, rồi bắt đầu người ta mới có xe hơi, nhà lầu, nhưng mình gặp ai mình cũng kể: "Cái thằng đó nha, kỳ đó nó đói nó không cơm ăn á, tui mà không nuôi nó giờ này nó chết rồi chứ không có cái nhà lầu, xe hơi như bây giờ". Người ta chịu nổi không? Gặp đâu mình cũng kể chuyện đó ra rồi người ta chịu nổi không? Thế là từ cái mang ơn cái bát cơm của mình, bây giờ nó trở thành căm thù mình, vì giống như là nói xấu người ta vậy. Đó là dấu hiệu của ma. Rồi đó là một chuyện nhỏ, còn vô số điều khác nó đánh
[47:36]vào tâm mình, nó tạo thành cái sự hơn thua, ganh tị để rồi mình ngăn chặn điều tốt của người khác hết. Chỉ một mình mình được quyền tốt, không ai được quyền tốt, ngay đó mình biến thành ma liền. Còn cái người mà vượt qua cái chấp công, không còn hơn thua nữa, thì lúc nào cũng mong muốn thế gian này ai cũng làm nhiều điều tốt và làm nhiều hơn mình nữa. Là đáng lẽ việc đó mình định làm mà thấy có người khác muốn làm mình nhường liền. Tức là mong muốn cho chúng sinh làm được điều tốt, mong muốn cho chúng sinh có phước, chứ không giành cái phần phước đấy về cho mình thì người đó mới là Bồ-tát. Mà trong Bát Nhã dặn ta một điều nữa:
[48:11]Bây giờ thế này, ta làm được nhiều điều phúc lành là tốt thứ nhất, kế đó thứ hai ta quên công luôn là cái tốt thứ hai. Rồi xong chưa ạ? Con chim đủ hai cánh rồi, tốt chưa ạ? Ngon lành chưa ạ?
[48:31]Ngon chưa? Nghe hỏi sợ không dám nói ngon nữa. Thấy thì ngon rồi đó, mà Phật dặn ta chưa ngon. Chưa ngon là sao? Thì khi bắt đầu mà ta làm được vô số điều lành cho cuộc đời rồi, ta quên công luôn chẳng chấp công nữa, thì bắt đầu ta mới nói: "À, như vậy mình là Bồ Tát rồi đó, mình không phải ma, vì mình là Bồ Tát rồi đó." Thì bắt đầu cái đó là cái gì? Khi mà tự xưng mình là Bồ Tát thì cái đó là ai? Đó là ma thứ thiệt á, ma thứ thiệt.
[49:07]Còn mà cái người mà thật là Bồ Tát thì họ tự xưng mình là gì? Hả? Cái người mà thật sự là Bồ Tát thì họ thấy họ là gì? Họ thấy họ là cát bụi, là cỏ rác. Thì ở bên ngoài chúng sinh nhìn vô đó thấy, ồ ông đó ổng là Bồ Tát, nhưng mà hỏi ổng: "Ngài là ai?", ổng nói: "Ủa tui hả? Tui chỉ là cát bụi, là cỏ rác." Nhưng bên ngoài thì nhìn thấy ổng là là Bồ Tát. Còn một người mà tự thấy mình, hỏi ngài là ai, nói: "Tôi là Bồ Tát", thì người ta lại thấy mình là gì? Là ma, là ma. Cho nên vì vậy có một lần thầy giảng cái bài đất, nói tu thành đất chứ không phải tu thành Phật, có nhiều người thắc mắc, rất nhiều người thắc mắc
[49:48]và nhiều người công kích thầy nữa. Nói ủa, ổng giảng kì khôi, người ta tu để thành Phật chứ sao lại đi tu thành đất? Rồi có một người Phật tử mới đem lên hỏi thầy, nói thưa thầy, sao mà sao mà tu thành đất? Thì thầy mới trả lời vậy đó: Cái người mà tu á, tự thấy mình là đất á, thì bên ngoài thấy mình là Phật. Còn mình tu một lát mà mình thấy mình là Phật, thì bên ngoài họ thấy mình là đất. Thì muốn lựa cái nào đó thì lựa, tùy ý. Còn ở đây cũng vậy, khi mình làm vô số điều phước là cái giỏi thứ nhất, làm xong quá chừng rồi không chấp công là cái giỏi thứ hai, rồi sau đó thấy ồi vậy mình là Bồ Tát rồi đó, thì bên ngoài nhìn vô thấy mình là ma.
[50:27]Cho nên vì vậy là cả cái Bồ Tát đó cũng không thấy luôn, là không thấy mình làm công đức rồi, cũng không thấy mình là thánh, không thấy mình là Bồ Tát, mà chỉ thấy mình là cát bụi, là cỏ rác mà thôi. Thì ở bên ngoài người ta nhìn vô người ta thấy mình là Bồ Tát. Bởi kinh Bát Nhã, cái chỗ này là chỗ khó nói, khó hiểu của kinh Bát Nhã. Trong kinh nói là: Khi một vị Bồ Tát không thấy có Bồ Tát, không thấy có chúng sinh, không thấy có thánh đạo để tu hành, không thấy có chúng sinh để hóa độ, không thấy có công đức để làm, đó là Bồ Tát chân thật. Nói câu này mình không hiểu. Nhưng mà sự thật là vậy đó, tức là cái vị đó
[51:02]làm vô số điều lành không chấp công rồi, mà cả cái địa vị thánh đạo mà mình chứng được cũng không thấy luôn, cũng không chấp luôn, thì người đó là Bồ Tát chân thật. Mà nếu ai còn thấy mình là Bồ Tát chân thật thì sao ạ? Thì đó cũng là Bồ Tát chân giả luôn. Đúng rồi. Không có là không được chấp một cái hạt bụi nào còn vướng lại nữa, là thật sự chỉ là hư vô thôi thì mới là Bồ Tát chân thật. Mà coi chừng cái chữ "mới là Bồ Tát chân thật" thầy vừa mới nói ra, bị dính nữa nha, bị dính nữa đó. Mai mốt nói: "Tui là tui là làm phước tui không chấp công, tui không chấp Bồ Tát luôn, tui không chấp Bồ Tát chân thật
[51:39]luôn, nhưng vì vậy tui mới là Bồ Tát chân thật." Nói câu đó thì sao ạ? Thì cũng đi đong luôn, cũng xong luôn, cũng phủi hết luôn, công đức cũng mất hết luôn. Nên chỗ này rất là rất là tế nhị, rất là khó khăn và phải rất là trí tuệ, chứ còn cái chấp của ta, cái muốn được cái gì đó của trong lòng ta nó cứ tiềm tàng, tiềm tàng, làm cho ta cứ cứ chấp hoài. Cũng như bây giờ ngày Tết cũng vậy, có cái chuyện rất nhỏ thôi, là thay vì người ta hưởng thụ cái niềm vui thế gian, ngày Tết người ta đi đánh bài, uống rượu, nhậu nhẹt rồi đi thăm viếng, đi chơi nơi này nơi kia, ta bỏ cái điều vui thế gian đó ta lên chùa, ta sống trong cái không khí an tịnh, hiền lành, thanh thoát, tu hành.
[52:22]Vui không ạ? Vui, rồi bắt đầu mình có làm sao? Mình đi về mình có kể công không ạ? Mình kể công không? Coi chừng đó nha, coi chừng đó, bắt đầu mình mới nói với hàng xóm: "Anh á, anh hư lắm, hay là anh không biết đạo. Ngày Tết anh lo ăn vui chơi, anh thấy tui nè, ngày Tết là tui dành đó cho cái tâm linh, cho đời sống cao siêu." Thì cái đó có phải chấp công không? Có không ạ? Thì đó, như vậy mình đi chùa càng lâu sẽ thành ma chứ không thành Phật được là vậy. Nên nói tại sao ủa sao có bà đó bả đi chùa càng lâu thấy bả càng dữ. Hồi nhỏ vậy, hồi đó thầy nhớ thầy ở cái khu đó, thì có cái bà đó bả cạo trọc trọc đầu bả mặc đồ tu,
[52:59]nhưng bả bây giờ thầy mới biết là bả tu tại gia chứ hồi nhỏ thầy không biết. Cứ thấy bà đó giống như bà vãi trong chùa mà bả vẫn ở nhà, bả ngày nào cũng nghe bả gõ cóc cóc cóc cóc bả tụng kinh gì thì nhỏ thầy không hiểu. Thấy bả cạo đầu mặc áo bà khát, nhưng bả dữ quá trời dữ, tàn canh gió lạnh luôn á. Đụng có chuyện gì bả chửi lộn với hàng xóm, chửi chửi chửi nảy lửa luôn á, chửi đẹp mắt luôn á. Thì ai cũng nói sao có bà bả đi chùa hoài mà bả bả dữ càng đi chùa bả càng dữ. Hồi đó thầy không hiểu, chính vì vậy thầy cũng không có mặn mà. Sau này khi mình tự mình tìm hiểu Phật pháp rồi, thấy Phật pháp hay rồi mình cố gắng đi chùa.
[53:32]Mãi riết tu riết tu riết mới phát hiện ra một điều là cứ càng đi chùa mà càng kể công á thì làm mình thành ma từ từ. Giống như bà đó, bả làm thành ma từ từ. Nên vì vậy trong kinh Phật mà Phật cứ nhắc tới nhắc lui cái đạo lý này trong không biết bao nhiêu bài kinh là hãy làm rất nhiều điều phước lành mà đừng chấp công. Và do đừng chấp công nên ta mới có thể mà thành tựu thánh đạo được. Nhưng mà ai chấp cái thành tựu thánh đạo này là sao? Chết liền, chết nữa. Nên vì không chấp cái thành tựu thánh đạo thì ta mới có thể thật sự là thật sự là là thành tựu thánh đạo. Mà ai chấp cái chữ mà thật sự thành tựu thánh đạo này thì cũng chết luôn.
[54:11]Chúng ta thấy cái chấp á nó nó ràng ta hết lớp này nó buộc ta tới cái lớp kia, mà ta phải tự mình có trí tuệ để thoát ra, thoát ra như vậy. Nên vì vậy là thôi nhân ngày mùng hai, cái hương xuân, vị Tết vẫn còn tràn đầy, quý Phật tử quý tôn túc đã về đây nghĩ tới chùa Phật Quang hẻo lánh, xa xôi mà ghé qua thăm viếng thì chúng con rất là cảm niệm công đức. Xin kính chúc cho chư tôn đức được nhiều phúc lành, pháp thể khương an, chúng sinh dị độ, Phật sự viên thành. Thầy cũng xin chúc cho quý Phật tử một năm mới được nhiều phước lành, là việc làm ăn được suôn sẻ để góp phần mình nâng cao kinh tế của quốc dân,
[54:58]gia đình được hạnh phúc, bình yên, con cháu được ngoan ngoãn, thành đạt, và bản thân mình thì làm được rất nhiều điều công đức, tu hành được thăng tiến mà không bao giờ giờ chấp công. Nên là: Phước mãi mãi xin làm, đời mãi mãi không tham. Dù rất nhiều ân nghĩa, công mãi mãi xin quên. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[55:42]Con không sống bằng tâm con, không theo ý của riêng mình, luôn luôn lắng lòng nghe nhau, xin cung kính để theo sau. Tâm vô ngã Phật khuyên răn, dù khó khăn cả vạn lần, nhưng xin quyết diệt tham sân, xem lỗi xưa lòng ăn năn.
[56:15]Nhìn cõi đời cũng như giấc mộng thoáng qua, chẳng thấy gì cái ta, bụi giữa trời đơm hoa, trong sương chiều bay xa. Con không sống bằng tâm con, không theo ý của riêng mình, nghe nhân thế đầy thương đau, bao nhiêu nỗi niềm lao xao. Xin theo bước Phật an vui, tình thế gian thật ngậm ngùi, hơn thua những điều quanh co, câu nói đong đầy so đo.
[57:00]Quỳ cúi đầu chắp tay trước vầng thái dương, đời dẫu nhiều khói sương, nguyện thoát vòng ghét thương, câu kinh quyện hoa hương.
[57:28]Con không sống bằng tâm con, không theo ý của riêng mình, luôn luôn lắng lòng nghe nhau, xin cung kính để theo sau. Tâm vô ngã Phật khuyên răn, dù khó khăn cả vạn lần, nhưng xin quyết diệt tham sân, xem lỗi xưa lòng ăn năn.
[58:02]Nhìn cõi đời cũng như giấc mộng thoáng qua, chẳng thấy gì cái ta, bụi giữa trời đơm hoa, trong sương chiều bay xa. Con không sống bằng tâm con, không theo ý của riêng mình, nghe nhân thế đầy thương đau, bao nhiêu nỗi niềm lao xao. Xin theo bước Phật an vui, tình thế gian thật ngậm ngùi, hơn thua những điều quanh co, câu nói đong đầy so đo.
[58:47]Quỳ cúi đầu chắp tay trước vầng thái dương, đời dẫu nhiều khói sương, nguyện thoát vòng ghét thương, câu kinh quyện hoa hương.