[0:00]Nam mô bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Thưa quý Phật tử, hôm nay là ngày Húy Kỵ của sư ông trưởng lão Thích Thông Lạc.
[0:15]Nơi cái chánh điện này mà quý Phật tử đang hướng về là nơi mà ngày xưa sư ông trưởng lão nhập thất tu hành suốt 10 năm, rồi đắc pháp như vậy. Hồi lúc trước cái nhà đơn giản hơn. Hồi đó là lợp cái gì nhờ, cái lợp lá à? Lợp bằng lá. Nhưng mà hình như nó lớn hơn cái này, nó rộng hơn chút xíu. Thì lúc mà mà sư ông nhập thất 10 năm thì à cô út này, em của sư ông là nuôi sư ông với mẹ sư ông. Cô út thì bươn chải đi kiếm tiền, còn à bà cụ thì nấu cơm đem cho sư ông ăn.
[0:59]Sư ông có lặng lẽ ở trong cốc này mà tu. Thì ừm hôm nay vậy nhân ngày húy kỵ của sư ông, chúng ta về đây tưởng niệm người nói về công hạnh của sư ông mà cũng là nhìn lại cái đời tu của mình một chút. Cái việc tu hành thì có gốc, có ngọn, không có phải là khi không mà ai cũng có thể dễ chứng đắc được. Ví dụ như ta nghe nói rằng là sư ông chứng đắc cao siêu, nhưng điều đó không có phải là chỉ do 10 năm nhập thất mà được, mà phải do nhiều kiếp, rất nhiều kiếp tu tập.
[1:46]Lúc đó là sư phụ về đây ở với sư ông 1 năm. Giai đoạn đầu khi mà sư phụ chưa nhập thất thì sư phụ hằng ngày, hằng giờ vậy cứ gặp sư ông mà hỏi pháp, cứ hỏi hết chuyện này, hỏi đến chuyện kia mà mà sư phụ thì học khủng khiếp lắm. Sư phụ moi ra từng ngóc từng ngách, từng chi ly chẻ sợi tóc làm tư mà hỏi. Hỏi cho tới khi nào mà sư ông đuổi thì thôi. Nhưng một cái điều là sư ông kiên nhẫn lắm. Sư ông cái tánh tình sư ông nhu hòa, hiền lành, không bao giờ nổi sân. Hiền lắm. Nên là sư phụ cứ lợi dụng như vậy mà hỏi, hỏi riết, hỏi riết. Bây giờ mà ai hỏi sư phụ kiểu đó chắc sư phụ cầm cây rượt, chứ còn sư ông không đâu.
[2:30]Ừm, sư ông cứ kiên nhẫn nghe sư phụ hỏi, sư phụ hỏi, sư phụ moi ra từng cái điểm nhỏ, từng điểm nhỏ, hỏi cho ra hết vấn đề, hỏi cho hết những kiến giải. Rồi hỏi đã đời hết giáo lý rồi bắt đầu sư phụ hỏi tới cái chuyện nhân quả kiếp này kiếp kia. Thì sư ông cũng... không biết sao sư ông cũng lộ ra nói những chuyện nhân quả kiếp xưa thế nào, kiếp xưa làm sao. Rồi lúc đó kiếp xưa sư phụ làm gì không biết nữa. Mọi người dòm mặt sư phụ nhớ, có biết sư phụ kiếp xưa làm gì không? Mà lúc á về đây thì à chùa vắng đi có vài người, có 2 3 người trong chùa chứ không ai. Thì à lúc mà sư ông thì cứ cứ cắt mấy cái cây tre
[3:12]để làm xây cốc nha, cái cốc làm bằng tre mà, giường bằng tre, cái gì cũng bằng mấy cái tre, cái trúc vậy. Hai thầy trò làm với nhau. Cái lúc đó sư phụ mới than, nói nói như thầy thì đắc đạo rồi khỏe, như tụi con thì chưa đắc đạo cực. Cái sư ông cười xong nói, trời ơi thầy, nè bây giờ thầy cũng còn cưa cây cưa đồ cực thấy mồ rồi chứ có sướng gì đâu. Nói đùa. Ờ, tức là như hạnh Bồ Tát chưa bao giờ là xong việc, đó là phần mình xong rồi còn phải lo để mà độ chúng sinh. Thì khi mà sư phụ hỏi sư ông về cái giáo lý xong bắt đầu hỏi tới những kiếp trưa xưa, hỏi sư ông những kiếp xưa sư ông làm gì, rồi sư ông với sư phụ là gì, thì sư ông kể nhiều chuyện lắm,
[3:58]thì dĩ nhiên những chuyện đó nó bí mật, sư phụ không thể kể ra đây được, à. Chỉ biết là đời xưa sư phụ là Osin á, sư phụ đi hầu hạ bao nhiêu người này, đó vậy thôi chứ không gì. Thì qua những cái điều mà sư phụ học hỏi với sư ông thì sư phụ hiểu một điều, không bao giờ cái việc đắc đạo là của một kiếp được, mà phải qua rất nhiều kiếp tu hành. Chính sư ông cũng vậy, sư ông cũng hay nói kiếp này sư ông tu làm sao, kiếp kia tu làm sao vậy. Có những chuyện rất riêng tư, rồi sư ông cũng tâm sự với sư phụ, rồi những chuyện đó nó riêng tư quá rồi thôi sư phụ không có kể. Tuy nhiên ta hiểu thế này, cái việc tu hành nó
[4:38]có gốc có ngọn, chứ không phải tự nhiên. Mà cái gốc ngọn đầu tiên là cái luật nhân quả. Hồi đó sư phụ ở Thường Chiếu, sư phụ đang viết cái cuốn luận về nhân quả mà viết chưa xong. Đến khi về đây thì sư phụ mới hoàn thành cái cuốn luận về nhân quả là tại cái chùa Am này, với cái sự hướng dẫn gợi ý của sư ông rất là nhiều. Lúc đó sư phụ có hỏi sư ông thế này, hỏi là thưa thầy, ví dụ như mình nhập thất riết như vậy thì làm sao mà có phước để tu? Tại con thấy là thầy nói là cái việc mà tu chứng hay không là do phước quan trọng lắm. Nhưng mà thầy chủ trương là chuyên tu, cứ về đây tu riết như vậy là phước ở đâu mà tu?
[5:20]Sư ông có nói câu này, nói thầy cũng muốn là sau này thầy mở mang đất đai rộng ra, rồi thầy cho chúng người tu đó ngoài cái giờ tu rồi phải ra lao động trồng, trồng trọt chút, ví dụ trồng chuối thì bán lấy ít tiền và đem cái tiền đó làm việc từ thiện xã hội. Thì mặc dù nó ít ít nhưng cũng là cái việc làm từ thiện thì cũng là cái phước mà giúp cho mọi người được tu hành. Lúc á, nghĩa là thầy nhớ điều đó là sư ông nói với thầy rất là rõ luôn á. Hôm nay nhìn cái tấm bia nè, ghi cái chữ sư ông cho làm cái tấm bia đá Bát Chánh Đạo là đó đó, mấy cái chánh cũng y như mình vừa tụng. Cho nên mình vừa tụng cái bài kinh Bát Chánh
[5:59]Đạo là đúng như cái lời dạy của sư ông nè. Cái bia đá sư ông để cái Bát Chánh Đạo, thấy không ạ? Đó đó. Đó là cái con đường của Phật giáo và Phật giáo nguyên thủy từ ngày xưa. Hồi đó là về đây cái sư ông cũng hay quấn một cái y kiểu nguyên thủy, rồi cái không biết có ai cúng cho sư phụ một cái y nguyên thủy, sư phụ cũng hay đắp y nguyên thủy đi ra đi vô đây nè. Giờ thì mặc đồ Bắc Tông như hồi đó ở đây sư phụ cũng mặc đồ nguyên thủy không à. Mặc rồi nhiều khi may mấy cái áo ngắn của kiểu nguyên thủy mặc hở vai đó. Đi tới đi lui làm việc là cô út cũng biết may, cũng may cho sư phụ mấy cái đồ nguyên thủy.
[6:32]Ờm, lúc cũng mấy thầy trò, cô út thì là người nữ nên sư phụ cũng hay ra chẻ củi. Mà sư phụ ra chẻ củi để nấu cơm thì sư phụ rất là ốm yếu, ừm sư phụ gầy rạc, nhiều khi chẻ củi không nổi. Nên cái... sư ông phải mua cái cái cái thuốc mà kích thích nội tiết tố là dirabulan á, kích thích tố tuyến nang thường thận. Sư ông chích cho sư phụ, sư ông giỏi lắm, sư ông giỏi cả nghề y tá nữa. Sư ông lái xe cũng rất giỏi, rất giỏi đánh đàn và rất giỏi võ Thiếu Lâm, võ Judo và nghề y tế cũng rất giỏi. Nên lúc đó là cái cứ nhờ sư ông chích cho sư phụ mũi đưa ra bơ lang rồi là bắt đầu sư phụ có sức mạnh lên mới ra chẻ củi.
[7:12]Mãi sau này sư phụ mới biết cái chích cái đó nhiều là là người sẽ mau chết sớm, nên bây giờ sư phụ ốm nên cũng hồi đó không biết, không biết cái tác dụng phụ của nó, mãi sau này mới biết. Thì ừm những lúc mà học hỏi giáo lý như vậy thì sư ông này nói nhiều về nhân quả và đạo đức lắm. Ừm. Hồi đó thì sư ông không có dùng cái chữ đạo đức, mà sư ông hay dùng cái chữ là đức hạnh. Tức là cái người tu phải có cái đức hạnh. Nè, sư ông để ý từng đó từng chút vậy đó. Một cái ánh mắt nhìn, một cái nụ cười nó thể hiện ra cái tâm gì thì sư ông đều phân tích nói cho sư phụ biết. Nên lúc đó là sư phụ đã rất là quan tâm về đạo đức rồi,
[7:53]nhưng về đây thì sư ông rất là sâu sắc về cái đạo đức mà sư ông hay gọi là chữ đức hạnh, nên là giúp cho sư phụ hiểu sâu thêm, củng cố thêm về những cái những cái điều đó rất là nhiều. Sư phụ nhớ có một lần, sư đang nhập thất, cái nghe ai báo là cô út bỏ đi đâu mất rồi. Thì cô út lúc đó chưa xuất gia, lâu lâu cổ giận cái cổ bỏ sư ông cổ đi đâu đấy, sư cũng chả biết nữa. Thì nghĩa là cổ nấu miếng cơm cho sư ông, để cái mâm cơm đó rồi cổ bỏ đi. À, bỏ đi rồi cái... cái lúc sư đồ đang nhập thất, chùa thì không có ai, sư đồ đi ra sư đồ cũng lơ ngơ, cũng không biết chuyện gì, cũng không biết cổ đi đâu, mà sư đồ về đây cái vùng lạ, không biết đi tìm.
[8:33]Thế là sư ông, sư ông nói để thầy đi tìm. Sư ông mới leo chiếc xe đạp, sư ông đi. Đi một lát sư ông quay về, rồi sư ông nói một lát cổ về. Rồi sư ông mới vô cái... cái nhà bếp xong ngồi ăn cơm. Mà cái mâm cơm là của sư ông. Nhưng mà cái ông thợ ổng làm gì đó, lúc là có cái ông thợ ổng làm ổng vô, ổng biết ổng tưởng cơm ổng ngồi ổng lấy mâm cơm siêu ông ổng ngồi ổng ăn luôn. Thì còn siêu ông ngồi đó thì ông lặng lẽ không nói gì, lặng lẽ bóc cái củ khoai lang ăn. Chỉ ăn củ khoai lang thôi chứ cũng nhường cái mâm cơm mình cho ông thợ, không nói gì mặt rất là hoan hỉ. Mà lúc đó có cái con chó cái, nó mới đẻ con, nó cho con bú, nó đói á.
[9:10]Nó lại nó nó nó nó thấy siêu ông ăn cái nó ngồi nó nhìn siêu ông mà cái đôi mắt nó nó tha thiết khẩn. Thế là sư ông lại lấy củ khoai lang của mình đang ăn lại bỏ xuống cho con chó nó ăn. Như vậy, tức là thấy thấy sư ông hoan hỷ mà từ bi nhẹ nhàng lắm. Nên lúc đó mình phải thấy khi mà sư ông nói về một con người đức hạnh á, là nơi sư ông những cái điều đó nó hiện ra rõ ràng lắm, cảm động lắm. Sau này thì những chuyện sau này thì thôi, nó không phải là thời gian. Nhưng mà ý sư phụ nói như vậy, là cái việc tu nó có gốc có ngọn. Thì khi mà ở đây sư phụ được học với sư ông thì hiểu gốc, hiểu ngọn, hiểu về nhân, về quả và nhất về đạo đức.
[9:47]Nên sau này khi mà sư phụ đi giảng thì trong bàn bạc, trong giáo lý của sư phụ nó cũng đầy những cái quan điểm của sư ông ở trong đó là như vậy đó. Thì cái cái đầu tiên, cái việc đầu tiên của một người tu tập là phải hiểu về nhân quả, thì đó là chánh kiến. Như nãy chúng ta nói trong cái bài Bát Chánh Đạo vậy. Cái đầu tiên là chánh kiến. Có hiểu được nhân quả rồi thì chúng ta mới bắt đầu của một cuộc đời tu hành. Vì sao vậy? Vì hiểu được nhân quả rồi thì ta mới bắt đầu biết sợ tội, sợ phước. Mình làm cái gì mà mình hiểu được cái quả báo nó tới với mình thì mình đâm sợ liền. Bây giờ vì mình muốn mắng ai, mình nghĩ mắng cái câu này
[10:28]mai mốt mình thành chó à, thì mình không dám mắng nữa. Ờ đó là mình biết nhân quả. Nhờ biết nhân quả, bắt đầu mình biết tới tội phước, rồi bắt đầu mới chiến đấu với chính mình, kềm mình lại mà không dám làm ác, hoặc là chiến đấu với chính mình để làm một điều thiện. Mình nói ví dụ như thế nào? Ví dụ như là bây giờ cái người đó nào giờ họ làm ăn, họ khá giả, thì họ nghĩ là tiền họ làm ra thì... thì họ cất, họ giữ, họ tiêu, họ xài, chuyện bình thường. Thì thôi không nghĩ gì thêm nữa. Cho đến khi mà biết nhân quả, bắt đầu mới hiểu cái việc mà bố thí cúng dường. À, cái mình có, cái mình làm ra bằng mồ hôi nước mắt,
[11:13]bây giờ mình ngắt nó ra một miếng để mình giúp cho đồng bào. Mình ngắt nó ra một miếng, đem lại mình cúng chùa. Thực sự cái điều này, như với Phật tử mình là thấy đơn giản thấy không ạ? Quen rồi. Nhưng với cái người mà đầu tiên suy nghĩ về điều này là điều cực kỳ khó khăn. Tại vì tiền của tôi làm ra bằng mồ hôi nước mắt, mắc gì đem cho ai? Cho nên cái việc mà đấu tranh với chính mình để mà ngắt một miếng tiền của mình ra mà đem bố thí, ngắt miếng tiền mình ra đem cúng dường, chuyện khó lắm, không phải dễ. Nên để mà do biết nhân quả mà mình chiến đấu với chính mình để bắt đầu làm được cái hạnh bố thí đầu tiên, thì đây là một cái sự chuyển biến rất lớn
[11:54]trong cuộc đời, trong tâm hồn của một con người, không phải dễ đâu. Ví dụ nhiều những Phật tử ngồi đây, có những người nghèo, có những người giàu, nhưng mà thầy nói những người giàu á. Có những người giàu ngồi đây mà thì phải hiểu rằng cái nhân quả là đời xưa mình đều là bố thí cúng dường chứ không phải khơi không mà giàu. Mà đời xưa bố thí cúng dường là không phải là tự nhiên mình biết bố thí cúng dường, mà phải biết nhân quả cái đã. Biết nhân quả rồi, biết tội phước rồi, chiến đấu với cái bỏn xẻn của chính mình mới ngắt cái tiền mình ra được mà đem đi bố thí cúng dường, chứ không phải dễ đâu.
[12:28]Hoặc là nói mình mình nổi cơn giận lên, mình muốn làm hại ai một điều gì đó, mà mình nghĩ tới nhân quả, mình sợ quả báo, mình kềm lại không dám làm, thì đó là cả một sự chuyển biến rất lớn, không phải đơn giản đâu. Cho nên cái bước đầu của sự tu tập luôn luôn là nhân quả. Đức Phật ngày xưa cũng vậy. Đức Phật ngày xưa, khi một người mới đến gặp Đức Phật, Phật cũng chỉ nói về nhân quả, nói kiếp trước, kiếp sau, nhân nào, quả nào. Khi người ta nghe nhân quả người ta mềm lòng rồi, Đức Phật mới bắt đầu giảng về Tứ diệu đế, về Bát chánh đạo, về cái con đường đó là từ ngàn xưa chư thánh đã đi và bây giờ chúng ta cũng phải đi.
[13:07]Nên cái cái gốc đầu tiên của sự tu hành vẫn là cái luật nhân quả nghiệp báo, phải biết gieo nhân gì, gặt quả đó. Ở hiền thì gặp lành, gieo gió thì gặt bão, chứ không có cách nào khác nữa. Rồi cũng thứ hai nữa, ở đâu mà ta phát tâm tu hành? Ví dụ như biết nhân quả thì mình biết sợ tội phước, biết tránh điều tội, biết làm điều phước thôi. Nhưng mà ở đâu bắt đầu chúng ta phát tâm tu hành cực khổ để cầu mong sự giải thoát? Bắt đầu từ đâu? Ngẫm lại mình coi. Quý Phật tử ngẫm lại mình coi từ cái thời điểm nào, từ giây phút nào mà bỗng nhiên mình hướng về sự giác ngộ, giải thoát? Chứ còn biết nhân quả thì mình biết tránh tội làm phước, đúng rồi.
[13:54]Nhưng mà từ giây phút nào bỗng nhiên mình phát tâm đi tìm sự giác ngộ, giải thoát? Nhớ lại coi. Nhớ lại giây phút khi mà kiếp này hoặc kiếp xưa mình gặp một bậc thánh, mình tôn kính, mình khởi lòng ngưỡng mộ thì giây phút đó bắt đầu là cái giây phút mà mình cũng khát khao đi tìm sự giác ngộ, giải thoát, nhớ như vậy. Đúng không ạ? Ngẫm lại coi. Nhớ như vậy. Cho nên là chính nhờ có những bậc thánh xuất hiện trong cuộc đời này mà ta khởi được cái lý tưởng tu hành giải thoát, mà Đức Phật gọi là phát được tâm tâm bồ đề vô thượng đó. Cái văn từ ngày xưa gọi là phát được bồ đề tâm, phát được cái tâm hướng về bồ đề vô thượng.
[14:47]Bây giờ thì mình gọi là phát khởi được lý tưởng tu hành để đi tìm giác ngộ, giải thoát. Đó. Thì do có những bậc thánh xuất hiện trên cuộc đời này. Nếu không có những bậc thánh xuất hiện trên cuộc đời này thì bất quá mình tin nhân quả rồi mình tránh tội làm phước thôi, chứ mình không có không có cái mà cực khổ để mà gột rửa tâm hồn, diệt trừ bản ngã, diệt trừ vô minh, thiền định vất vả đi tìm sự giải thoát đâu. Thì ở đây, chỗ này ta mới thấy là càng ngưỡng mộ Sư Ông hơn. Tức là khi Sư Ông sau 10 năm nhập thất ra có cái sự đắc pháp, rồi Sư Ông cũng sống thầm lặng, sống thầm lặng rồi Sư Ông mới về trên
[15:33]Chân Không gặp Hòa thượng Sư Ông Thanh Từ, rồi Sư Ông mới trình pháp. Cái câu chuyện trình pháp này thì Sư Phụ có viết kể lại trong một số câu chuyện khác. Thì từ đó bắt đầu trong cái huynh đệ của Thường Chiếu mới lan ra về một cái người là tên là Thông Lạc, là cũng rời Hòa thượng Thanh Từ đi sớm rồi về nhập thất rồi mà đắc pháp. À có lúc đó là Sư Phụ còn nhỏ nhưng mà Sư Phụ cứ nghe rồi cứ mong gặp được Sư Ông. Một lần đó cái Sư Phụ đang ở đang ở trước sân của Thường Chiếu, thấy Sư Ông ở ngoài đường đi vào, người nhỏ nhắn, nhưng mà Sư Phụ hiểu liền, à đây, chính là Thầy Thông Lạc đây. À lúc đó là Sư Ông để râu, để râu dài.
[16:20]Đầu thì cạo mà râu thì để bộ râu rất là dài. Thì Sư Phụ mừng lắm, ra tiếp đón ân cần, rồi hầu Sư Ông. Cho nên mỗi khi mà Sư Ông về Thường Chiếu thì Sư Phụ là người làm thị giả, hầu Sư Ông từng chút và cũng hỏi Sư Ông đủ thứ chuyện, ha, và Sư Phụ mới viết lại nguyên cái đoạn về cuộc đời tu hành của Sư Ông, những đoạn đối đáp của Sư Ông với Hòa thượng Thường Chiếu, rồi phổ biến đi khắp nơi. Nhờ cái bài đó mà lúc ấy nhiều người được biết về về Sư Ông, Sư Ông Thích Thông Lạc mình ở đây, dạ. Thì nhờ như vậy rồi cái các Phật tử rồi các nơi kéo về dần dần dần dần. Thì ở đây thế này, thật khi trước khi đến với Sư Ông Trưởng lão
[17:09]Thích Thông Lạc thì nhiều người cũng đã học nhiều nơi khác. Ví dụ như có người học thiền với Hòa thượng Sư Ông Thích Thanh Từ, có người học với Thầy Nhất Hạnh, có người học với Thầy Duy Lực, có người học với Hòa thượng Minh Châu, nhiều lắm. Nhưng mà khi đến gặp Sư Ông Trưởng lão Thích Thông Lạc đây á thì Sư Ông cho người ta một cái cảm xúc mới rất là đặc biệt. Cái cảm xúc mới rất đặc biệt đó là gì? Đó là những tầng thiền rất sâu.
[17:39]Đây, đây là một cái điều mà phải nói cái công đức của Sư Ông trong cái thời đại này là cái chỗ này. Nói về thiền thì có nhiều nơi nói, dạy về thiền thì có nhiều nơi dạy, nhưng mà chỉ tại nơi chùa am này thì Sư Ông mới nói ra được những cái tầng thiền sâu thẳm. Đây là một cái rất là đặc biệt, mà cũng là cái cái dấu ấn của Sư Ông để lại trong thế kỷ này. Thì bao nhiêu thế kỷ trôi qua thì mỗi vị thiền sư đều có một cái vẻ riêng, một cái đặc sắc riêng. Nhưng mà riêng ở thế kỷ 20, 21 này thì Sư Ông để lại một cái dấu ấn rất là mạnh. Sư Ông thì nhận mình là đi theo con đường nguyên thủy, nhưng mà cái kiến giải về nguyên thủy của Sư Ông về thiền nó vượt
[18:36]hơn cả những vị sư nguyên thủy của Nam tông ở các quốc gia Nam tông luôn. Đây là điều rất là đặc biệt. Đó. Chỉ có cái Sư Ông thì tuy rất là hiền, nhưng mà chống đối, công kích các phái khác không bằng lòng cũng rất là quyết liệt. Nên cái đó cái đó cũng cũng làm cho người ta khó chịu cái đó. Nhưng mà thôi, cái cái cái cái tính của Sư Ông vậy thôi mình cũng không nói. Thì cái cái hay là trong cái đời sống của Sư Ông hiền lành, giản dị lắm, mình ở gần Sư Ông mình thấy, giản dị và sơ sài, không có suy nghĩ gì cao xa, nhưng lòng thì rất mong làm sao cho nhiều người được tu hành, được giác ngộ. Tại Sư Ông nghĩ mình đã đi cái con đường này
[19:26]tương đối thành công thì cũng muốn cho nhiều người thành công, nên Sư Ông hay cất cốc mong cho mọi người cũng nhập thất tu giống như Sư Ông 10 năm rồi ra đắc đạo. Nhưng mà chỉ có một điều là biết bao nhiêu thế hệ đã đi qua Sư Ông dạy dỗ nhưng mà chưa ai đắc đạo. Lý do tại sao, ai biết?
[19:47]Lý do.
[19:51]Lý do cái phước mỗi người mỗi khác. Đâu phải là hễ tu giống như vậy là đắc đạo đâu. Quan trọng là cái phước. Ví dụ cái phước Sư Ông đủ, Sư Ông có thể thành tựu. Nhưng những người mà Sư Ông dạy phước không đủ, không thành tựu được. Nên vì vậy mà rút cái kinh nghiệm đó, Sư Phụ dạy cái gì nhớ không?
[20:16]Sư phụ dạy cái gì? Tôn kính Phật tuyệt đối, nhớ như vậy. Kính Thầy mới được làm Thầy, kính Phật mới được làm Phật. Không, con đường đó không thể sai, cho nên bước vô cái giáo lý của Phật Quang là Sư phụ dạy là phải tôn kính Phật tuyệt đối. Chưa tôn kính Phật được thì phải ráng làm sao mà tôn kính Phật được, mà hễ chưa tôn kính Phật được thì tu không tới đâu hết, ráng chịu à. Còn cái điều kiện đầu tiên, cái phát tâm đầu tiên, cái đạo đức đầu tiên phải là lòng tôn kính Phật mà tôn kính Phật đến mức độ tuyệt đối luôn. Nói tôn kính Phật là nhiều người không khởi được rồi chứ đừng có nói, nhưng mà phải những người hết sức có trí tuệ,
[21:00]cái công phu tu tập hết sức là tinh tấn mới một ngày nào đó mà khởi được cái tâm tôn kính Phật tuyệt đối. Mà khi nào mình khởi được cái tâm tôn kính Phật tuyệt đối rồi thì kể từ lúc đó mình bắt đầu có cái nhân để có thể chứng Thánh, nhớ như vậy. Ví dụ mình có thể kính Phật thì được phước thôi. Phước thôi, phước đó sau này mình cũng được người ta kính trọng, mình cũng được làm ông này bà nọ, có chức có quyền, đó là cái phước kính Phật. Nhưng mà chỉ khi nào mình tôn kính Phật tuyệt đối thì lúc đó bắt đầu mình mới có nhân để làm Thánh, nhớ như vậy. Rồi có người hỏi: "Sao con khởi hoài không lên tâm tôn kính Phật?" Ráng mà khởi,
[21:39]ráng mà lạy Phật mà xin cho được cái tâm đó, vì chưa có cái tâm đó thì mình tu mình chỉ cầu được cái phước hữu lậu thôi. Còn khi mà tôn kính Phật tuyệt đối, bắt đầu mình mới có cái phước vô lậu, là có cái phước để hướng về sự giác ngộ, giải thoát. Còn những điều mà ta làm phước thì rất dễ rơi vào cái phước hữu lậu nhân thiên, rất có thể chúng ta trở lại để hưởng cái phước đó bởi sự giàu sang, quyền quý. Còn mà để đủ cái phước mà để tu được giác ngộ, giải thoát thì chỉ khi nào mà ta khởi được cái tâm tôn kính Phật tuyệt đối là vậy. Hồi đó phải, là cái việc mà Sư ông ở trong cái cốc nhỏ này ở bên cạnh ông Phật, lạy Phật mà tu
[22:26]rồi khi thì ngồi thiền, ngoài cái ngồi thiền ra thì lễ Phật, những cái công hạnh đó Sư ông ít nói, nhưng mà Sư phụ biết. Cũng là cái tâm tôn kính Phật cũng của nhiều kiếp nó tích lũy thành như vậy. Thì bây giờ, ngày hôm nay vậy, ngày hôm nay nhân cái húy kỵ của Sư ông Trưởng lão vậy, chúng ta về đây tưởng nhớ Ngài thì cái tâm nguyện của ta là gì? Tâm nguyện của ta là cố gắng mà kế thừa, giữ gìn cái điều mà mà Sư ông đã để lại. Sư ông đã để lại điều gì? Sư ông để lại một cái dấu ấn rất lớn trong thời đại, đó là cái công phu thiền định có cái chiều sâu rất sâu. Đó là cái dấu ấn rất là lớn, và chúng ta cố gắng kế thừa điều đó.
[23:19]Kế thừa điều đó là gì? Là hiểu rằng cái việc tu thiền đôi khi chúng ta đạt được một vài cảnh giới nào đó chưa hề là chưa hề là đủ, mà cái thật sự thiền còn ấy rất là sâu xa. Mà chính là nhờ cái gợi ý của Sư ông mà ta hiểu rằng mình còn phải phấn đấu đi tiếp, không bao giờ được tự mãn. Tất cả mọi người tu thiền mà chết nằm ở chỗ tự mãn cả. Ví dụ khi đạt được cảnh giới thanh tịnh nào đó nghĩ mình chứng rồi, chết hết là vì chỗ đó. Nhưng mà may là Sư ông đã để lại một dấu ấn rất là hay, là cái cảnh giới mà mình đạt được đó chưa là gì cả vì còn những chiều sâu rất sâu, rất sâu. Nên cái ơn nghĩa đó thật là lớn đối với tất cả chúng ta,
[24:08]cái ơn nghĩa đó thật là lớn đối với Phật pháp là vậy. Nên chúng ta phải kế thừa điều này và phát triển, bổ sung điều này. Một người đệ tử giỏi là không phải là một người bắt chước y hệt ông thầy mình, mà phải là một người phát triển thêm cái con đường của ông thầy mình. Ví dụ như là Sư ông để lại cái cái bản cái bia đá Bát Chánh Đạo nêu ra tám điều Bát Chánh Đạo, thì hôm nay ta phát triển thành cái gì? Thành cái cuốn Kinh Bát Chánh Đạo mình đang cầm ở tay, mình tụng ra được chi tiết luôn. Là cái đó là chúng ta đã phát triển, bổ sung, kế thừa cái lời dạy của Sư ông, đúng không ạ? Đúng không? Đúng vậy nha, phải vậy.
[24:52]Rồi, ví dụ như là Sư ông cứ hay
[25:01]nói về cái việc mà chuyên tu, thì đây là điều mà chúng ta cũng vậy, hết sức tinh tấn tu hành, nhưng mà ta phát triển bổ sung thêm là cái gì? Là cố gắng làm sao mình tu mà tìm cách rủ người khác cùng tu, đừng tu một mình.
[25:20]Vì tu một mình hết sức nguy hiểm, người tu một mình chỉ trừ những vị có duyên Độc Giác Phật như Sư ông thì đi một mình rồi thành công, còn tất cả chúng ta căn cơ thấp, tu một mình từ từ lạc tâm hết, từ từ tâm bị lạc dần, lạc dần rồi thoái thất, nhớ như vậy. Ở đây ai là người mà căn cơ thượng thừa có thể tu một mình chứng đắc đâu giơ tay lên cho Thầy biết. Hả, có ai không ạ? Có ai đứng một mình tu mà có thể chứng đắc giống như Sư ông giơ tay lên cho Thầy? Không có ai phải không? Như vậy là chấp nhận không tu một mình được đúng không ạ? Thì phải tu mấy mình? Tu cho nhiều, để huynh đệ mà sách tấn lẫn nhau,
[26:02]đừng bao giờ khờ dại nghĩ mình giỏi có thể tu một mình. Phải tu với nhau, phải quây quần lại đại chúng với nhau, phải quây quần lại thành đạo tràng với nhau, nương tựa nhau mà yểm trợ nhau. Mà lạ một cái khi mà ta cùng nhau tu, cái tâm người này nó chạy qua nó bổ sung cho tâm người kia, rồi khi người này nhìn ngó người kia và tự thúc liễm với chính mình. Đó là cái mà mình phải tu thành đại chúng, mà đó cũng là lý do mà Sư ông mở cái tu viện vậy để tu cùng với nhau, chứ còn Sư ông tu một mình Sư ông không có kêu mình bỏ đi ra chỗ hoang sơ tu, mà Sư ông mở chỗ này để nhiều người cùng về tu. Cho nên ta hiểu vậy, ta kế thừa,
[26:47]phát triển, bổ sung của Sư ông là khi Sư ông kêu chuyên tu thì mình rủ nhiều người cùng cùng tu với nhau như vậy, cùng tu. Rồi cái kế thừa nữa là gì? Cái kế thừa ở đây là cái điều mà Sư ông nói riêng với Sư phụ, là người tu tuy nhập thất nhưng cũng rất cần phước. Thì ta cũng vậy, nỗ lực làm phước từng từng ngày, từng tháng, đừng để ngày nào mà trôi qua suông. Hễ cái gì mà giúp ai được thì ráng mà giúp. Một con đường mà có cái ổ gà mình lấp lại liền, một người bệnh mình quan tâm liền, một người nghèo mình để ý coi họ tại sao họ nghèo liền, mình có thể đỡ đần cái gì, mình khuyên bảo cái gì, mình giúp đỡ cái gì, vân vân.
[27:28]Nghĩa là đừng để trong cuộc sống trôi qua mà cái tâm mình nó nó lạnh lẽo, mà hãy sao cái trái tim mình nồng ấm, đôi mắt mình rực sáng. Trái tim mình nồng ấm cái điều gì? Trái tim mình nồng ấm với tình yêu thương con người. Đôi mắt mình rực sáng là rực sáng cái gì? Là nhìn thấy hết niềm vui và nỗi khổ của mọi người, nhìn thấy hết từng con người nào có khả năng tu tập để mà mình mời gọi cùng nhau mà mà tu tập. Cho nên cái người tu đúng không phải là người tu với trái tim lạnh lẽo, cô độc, mà người tu đúng là người tu với một trái tim nồng ấm và đôi mắt rực sáng. Chịu không ạ? Chịu. Nhớ như vậy nha.
[28:14]Ừ. Nên là nếu mà nói về Sư ông thì nhiều, nhưng mà ta rút lại hai điều: Một là có phước mới tiến tu được, hai là tinh tấn thiền định. Có phước mới tiến tu được, mà phước là gì? Cũng hai điều: Một, đối với bậc Thánh thì hết sức tôn kính; đối với chúng sinh thì sao? Hết sức yêu thương, giúp đỡ, hướng nhau về sự tu tu hành chung với nhau. Đó là phước. Và thứ hai là tinh tấn thiền định, thuộc chưa ạ? Nhắc lại: Nói về Sư ông Trưởng lão thì ta nói hoài không hết đâu, nhưng có hai cái điều chính: Một là phước, hai là thiền định, nha. Phước thì cũng gồm hai hai điều: Điều thứ nhất là đối với những bậc Thánh thì
[29:15]ta hết lòng tôn kính, tuyệt đối tôn kính; đối với chúng sinh thì sao? Yêu thương, giúp đỡ. Mà giúp cái gì? Giúp gì đó không biết, giúp từ từ từ rủ người ta về tu tập, đó mới là cái giúp của sự tận cùng của sự giúp đỡ. Còn bây giờ ta giúp cái gì cũng chỉ là nửa chừng. Cho miếng ăn, chút xíu họ đói lại; cho họ cái nghề, mai mốt cũng về hưu, thất nghiệp lại; cho một cái manh áo, bộ đồ, mai mốt bộ đồ đó cũng rách. Nghĩa là ta giúp ai cái gì cũng đều là nửa chừng, chỉ có một cái ta giúp mà tới nơi tới chốn trọn vẹn là giúp cho tu mà thôi, đúng như vậy. Nên hễ phước thì gồm hai điều: Điều thứ nhất là đối với bậc Thánh thì ta hết lòng tôn kính;
[30:04]đối với chúng sinh thì ta yêu thương, giúp đỡ, mà giúp đỡ phải giúp cho tới cái gì? Tới cái sự sự tu hành rốt ráo, thuộc cái này chưa ạ? Đó là cái phần thứ nhất làm phước. Và cái điều thứ hai là thiền định, tinh tấn thiền định, nha. Vậy phải thuộc cái này nha, hôm nay nghe bài này rồi phải thuộc này giùm. Nói về Sư ông ta có nhiều điều để nói, nhưng những điều Sư ông dạy rút lại là gồm mấy điều? Hai điều. Điều thứ nhất là gì? Phước. Điều thứ hai là gì? Thiền định. Phước gồm mấy điều? Hai điều. Điều thứ nhất là đối với bậc Thánh thì tôn kính tuyệt đối, đối với chúng sinh thì yêu thương, giúp đỡ, mà giúp cho tới gì?
[30:45]Cho tới sự tu hành rốt ráo, đó là phần phước. Còn về thiền... Thì cái công phu thiền định gồm cũng hai điều. Một là đúng phương pháp, hai là đi cho tới tận cùng sâu xa, đừng tự mãn nửa chừng. Nhớ như vậy. Phước cũng hai điều, thiền cũng hai điều. Điều thứ nhất là đúng phương pháp, điều thứ hai là con đường đi rất xa, rất sâu xa, đừng có dại khờ mà tự mãn giữa đường. Làm sao gọi là đúng phương pháp? Thì chịu khó gặp quý thầy mà mà học. Nó từng ly từng tí. Cũng là hít thở đó, nhưng mà hít thở sao cho cho đúng. Cũng hít thở, nhưng mà nếu ta không tác ý đầy đủ, cái hơi thở ta sai. Cái hơi thở rất là quan trọng.
[31:39]Mười phương chư Phật từ thời Đức Phật cho đến bây giờ, cái hơi thở để ý hơi thở, biết rõ hơi thở đều là con đường để đi vào tâm linh cả. Cho nên trong thiền thì cái hơi thở là cái lõi. Tuy nhiên, để có thể đạt được cái hơi thở đó, chúng ta phải tác ý rất nhiều cái chung quanh để bảo vệ cái hơi thở đó, mới thành tựu được cái hơi thở đó. Mà muốn điều đó ta phải đến gặp quý thầy hỏi chi ly và thực hành nhiều ngày tháng rồi từ từ ta mới nắm được cái con đường thiền cho đúng. Đó, và khi con đường thiền đúng rồi thì bao lâu ta đắc đạo?
[32:17]Bao lâu đắc đạo? Có người nói mấy chục kiếp, cái người này thuộc lại siêu nhân phi thường, Bồ tát tái lai nha. Làm ơn nói giùm mấy chục ngàn kiếp nha. Đó, cái thời gian không bao giờ được tính kể. Kể từ khi ta có được con đường đúng rồi thì không còn tính thời gian nữa. Có người nào đó, một vị nào đó hiện ra nói mình, nói: "Cái bản mặt ngươi á tu phải ba triệu kiếp thì đắc". Thì mình sẽ nói lại: "Thưa ngài, ngài bảo đảm con ba triệu kiếp đắc không?". Nói: "Bảo đảm", mình mừng liền vì có ngày đắc, còn thời gian không tính nữa nha. Cứ tinh tấn mãi và cái sự phát tâm của mình về thời gian tu tập là vô lượng vô biên, không bao giờ đặt kỳ hạn.
[33:01]Không bao giờ "Tôi quyết tu một kiếp này chứng", mấy người đó là nói hỗn. Căn cơ mình bao nhiêu mà nói quyết một kiếp chứng? Còn có người nói: "Dạ, tôi quyết tu mười kiếp chứng", cũng nói hỗn. Căn cơ mình bao nhiêu mà mười kiếp chứng? Cho nên không bao giờ được đặt một kỳ hạn về sự tu chứng, mà phải làm sao? Tu mãi, tu mãi trên con đường đó vừa tinh tấn thiền định, vừa tạo phước, đi mãi đi mãi mà mà thôi. Nên hôm nay vậy, đây một buổi sáng đẹp trời của ngày đầu năm dương lịch, cũng là ngày húy kỳ của Trưởng lão Sư Ông, chúng ta về đây đảnh lễ Người, tưởng nhớ về Người và nguyện lòng tinh tấn tu tập để giữ gìn, kế thừa, phát triển con đường của Người.
[33:45]Bây giờ thì thỉnh tất cả đại chúng ta sẽ ra phía sau nhà Tổ để đảnh lễ Sư Ông và tụng cái bài sám tưởng niệm Tôn Sư nha.