Transcript: Bốn Giai Đoạn Trong Cuộc Đời Con Người

[0:01]Thường thường cái buổi buổi ngày 13 thế này, hay là nếu lễ Thành Đạo là buổi cái buổi mùng 6 thì Sư phụ không có thuyết pháp. Sư phụ chỉ thăm hỏi chúng thanh niên vì mấy tụi con là lên đây sớm để phục vụ cho lễ. Tụi con công quả, cống hiến, lao động, đủ thứ việc hết, nhiều việc nên Sư phụ thăm tụi con một chút vậy thôi chứ không phải thuyết giảng. Thuyết giảng là phải có cái bàn, phải mặc áo hậu, có cái nhà sổ dàn bài để đây long trọng. Sư phụ nói chuyện thân mật với tụi con một tí. Hôm nay thì Sư phụ nói về cái đề tài là có có có bốn giai đoạn trong cuộc cuộc đời của một con người. Mà bốn giai đoạn của trong cuộc đời của một con người nó có bốn

[0:54]cái đặc điểm khác nhau và cần cái bốn cách xử lý khác nhau. Nhưng thường thì người ta không biết rõ nên đã xử lý sai làm cho con người bị thiệt thòi, bị tổn thất rất là nhiều, rất là uổng. Giai đoạn thứ nhất là giai đoạn thiếu niên. Thiếu niên thì từ tấm bé bắt đầu mình có thể

[1:19]biết nói, biết đi rồi được cho tới khoảng áng chừng khoảng lớp 6, tới khoảng khoảng áng chừng như vậy. Ở cái tuổi này là cái tuổi cần được rèn luyện ba điều. Một là đạo đức, hai là thể thể chất, và ba là trí thông minh, à, ba điều này.

[1:45]Và ông bà mình rất là hay, nói "dạy con từ thuở làm thơ" là chú trọng cái dạy đạo đức á. Nhưng mà thực sự ta có bốn cái ba cái yếu tố cần được rèn luyện, phát triển trong giai đoạn thiếu nhi này: một là trí thông minh, hai là cái sức mạnh thể chất, và ba là đạo đức. Giai đoạn này mà thành hình được á, hình thành được ba yếu tố đó thì chúng ta sẽ có cái sự phát triển nó gần như suốt cuộc đời, nếu mà giữa chừng ta không bị phá phá hỏng. Cái giai đoạn này là giai đoạn định hình của ba điều, nhưng mà thường cha mẹ không biết, thường thường cha mẹ hầu như không biết điều này. Ví dụ như nói là giai đoạn

[2:29]thiếu nhi này là giai đoạn mà hình thành đạo đức cho trẻ. Ông bà mình nói uốn như là "dạy con từ thuở làm còn thơ" đó, rồi cái này nghĩa là "uốn tre từ lúc hãy còn măng" chính là cái lúc này. Là khi đứa bé được sinh ra nó mang theo cái tập khí từ cái kiếp trước á, có đứa thì bướng, có đứa thì ngoan, có đứa thì hỗn xược, có đứa thì hung ác, có đứa thì hiền lành, không có đứa nào giống nhau hết trơn. Mà có những người nó ác ác từ chưa đẻ là nó ác trong bào thai rồi. Có cái máu ác độc gọi là máu sát thủ, máu giết người á. Cái ác nó nằm đâu trong bào thai đẻ ra chưa thấy gì chứ sự thật nói cái mầm ác nó nằm trong tâm rồi.

[3:08]Nên đây là giai đoạn từ bé mà tới khoảng lớp 6 là cần điều chỉnh, huân tập, phát triển về lĩnh vực đạo đức. Nhưng hầu như toàn bộ cha mẹ đều không biết điều này. Vì sao vậy? Vì thực sự chính cha mẹ cũng chưa biết tu dưỡng đạo đức sâu sắc và điều này làm thiệt thòi cho trẻ cả cái thế giới này bị như vậy. Nếu cả cái thế giới này trước khi người ta kết hôn người ta được học về điều này và cha mẹ là người biết cái lộ trình tu dưỡng đạo đức, biết cái lộ trình dạy đạo đức thì khi mà sinh con ra, từ bé bắt đầu khi nó hơi hơi biết nhận thức là đã dạy đạo đức cho nó từ bé thì sau này thế giới được rất nhiều người thiện lành cho cho cả thế giới này.

[3:58]Nhưng mà tiếc rằng không ai biết điều này cả. Làm cho biết bao nhiều nhiều người không định hình được cái đạo đức cho mình suốt cả kiếp sống. Ví dụ như là nói về cái đạo đức của trẻ: tập cho trẻ biết vâng lời, biết quan tâm tới nỗi đau của người khác, đừng làm tổn thương người khác, biết lễ độ, biết tôn trọng, những cái điều chút chút vậy thôi. Nhất là cái biết quan tâm để tập thành cuộc sống vị tha, không có vị kỷ á. Mấy cái đó quan trọng, mà từ bé này phải được dạy nhưng mà thường cha mẹ không biết cách, không biết cách dạy. Bỏ mặc con mình nó lớn lên theo cái tính khí riêng của nó, tự nó phát triển cái tính khí đó từ

[4:38]đâu kiếp trước á, được nhiêu được không được thì thôi. Ờ nếu nó phát triển theo cái hướng xấu thì sau này người mà khổ đầu tiên là ba mẹ chứ không phải ai hết trơn á. Còn nếu mà nó phát phát triển được cái tính tốt thì người đầu tiên được hưởng cũng là cũng là bố mẹ, như vậy.

[4:57]Có ai hay đi tới đi lui cái phía đó quá à, ngồi yên giùm Sư phụ, đừng đi tới đi lui. Như bảo vệ tri khách đừng để cho Sư phụ đang nói chuyện mà cái ngấp phía trước mặt Sư phụ còn chạy qua chạy lại, chạy qua chạy lại, không nghiêm trang. Đó rồi đâm đầu chạy kìa. Trời ơi! Chạy đua kìa.

[5:20]Rồi cái cái thể lực cũng vậy. Cái từ sơ sinh cho tới khoảng lớp 6 là định hình cái sức khỏe của bé cho tới suốt đời. Nếu thời gian đó mà bé được rèn luyện kỹ lưỡng về thể lực thì nó có cái đà để nó khỏe mạnh gần như hết cuộc đời. Nữa, đi nữa. Ngồi yên đi con. Nữa, rồi đi nữa kìa. Ngon cơm, rồi bò rồi chạy kìa, trời ơi! Ngồi yên giùm Sư phụ, đừng nhúc nhích nữa. Đằng đó cứ đi qua đi lại hoài, mấy người đó là sao? Thấy ai đi nắm kéo lại, giữ lại giùm. Kìa.

[6:13]Cả bảo vệ cũng đừng nhúc nhích nữa, đừng đi tới đi lui con. Đứng yên luôn, ừ.

[6:21]Nhưng mà để mà lúc trẻ mà có cái cách để tập thể lực từ bé đó thì nó là cả một phương pháp rất khoa học. Vì nếu tập ép, nhiều khi nó bệnh, nhiều khi nó hư một cái gân, một cái xương lại sai. Mà nếu tập không đúng cách thì nó không phát triển được một cái cái sức mạnh tiềm lực của nó. À, đây lại cả là một cái khoa học rất là lớn mà hầu như không cha mẹ nào biết cả. Cho nên rất là uổng làm đứa bé lớn lên có khi nó bệnh khi nó khỏe thì thôi hên xui chứ không có phải là được được rèn luyện một cách có khoa học. Đây là điều ta cũng phải cần tìm lại là cái cách rèn luyện thể lực cho bé từ sơ sinh cho tới lớp 6 á rất là khoa học

[7:05]để cho bé nó có cái đà nó khỏe suốt đời luôn, ít bệnh tật. Mà ít ai biết, nó phải kết hợp với cả cái nội công của Đông phương, với những kiến thức rèn luyện cơ bắp của Tây phương, vân vân.

[7:23]Rồi cái thứ ba là rèn luyện cái trí thông minh của trẻ. Thường thường cứ nghĩ trẻ còn nhỏ thôi để từ từ rồi nó phát triển, không ngờ rằng cái bộ não thông minh hay không lại là nằm từ sơ sinh tới lớp 6. Còn lớn lên là cái trí thông minh phát triển rất là ít hoặc là bị lui luôn.

[7:46]Định hình cái trí thông minh hay không lại không ngờ là từ sơ sinh cho tới lớp 6, ngang đó thôi. Nếu trong cái khoảng thời gian này mà ta được rèn luyện kỹ, cha mẹ có phương pháp rèn luyện, đứa trẻ đó sẽ rất thông minh, nó khôn hơn chính nó. Chứ không dám so sánh với người khác, nhưng với chính nó, nó vượt lên gấp mấy lần nếu mà được cha mẹ biết cách rèn luyện. Nhưng mà thường cha mặc cha mẹ bỏ mặc cho nhà trường, rồi cứ học các mẫu tự, đánh vần, làm toán gì đó, đại khái làm toán đố, học này học kia chút đỉnh, được bao nhiêu thì được. Và thường thì cái số bé mà giỏi xuất sắc không bao nhiêu, vì không có cái phương pháp kích thích trí thông minh ở trong cuộc sống.

[8:28]Cái trí thông minh là được kích thích trong cuộc sống á chứ không phải là chứ không phải là trong hầu hết trong nhà trường, tại nhà trường ngày học chút thôi, còn trong trong đời sống, trong cuộc sống á mới là môi trường để kích thích cho bé nó phát triển trí thông minh. Còn không thì thôi bỏ mặc, tự cái gen của nó, tự cái gen nó thông minh hay không thông minh là tự nó lớn lên nó phát triển chứ ta không có phương pháp mà điều đó làm thiệt thòi cho con người đó và thiệt thòi cho thế giới. Lẽ ra thế giới ta có nhiều người tài hơn, nhưng mà vì khoảng từ sơ sinh cho tới lớp sáu không ta không có biết phương pháp rèn luyện cho

[9:07]trẻ trí thông minh, cho nên ta cứ tự nhiên phát triển và thường là bị thui chột, rồi qua mất cái tuổi đó, cái phần tuổi còn lại chỉ là thừa hưởng thôi, được bao nhiêu thì được, nó không có nhiều. Đến cái tuổi lớn hơn tuổi thiếu nhi đương nhiên là tuổi thanh niên. Tuổi thanh niên khoảng từ lớp bảy cho tới khoảng 30, khoảng tuổi...

[9:32]khoảng đó, khoảng đó 30. Thì đây là cái giai đoạn mà hình thành một cái tâm lý quan trọng cho con người, đó là lý tưởng sống.

[9:45]Ta nhớ đó, những khi mà đất nước ta lâm nguy, ta đi tìm con đường để cứu nước toàn là nhờ cái lực lượng thanh niên ở cái lứa tuổi thanh niên này. Vì cái lứa tuổi đó mới có cái lý tưởng sống. Mà cái lý tưởng sống mạnh đến nỗi sao? Mạnh đến nỗi người ta khước từ hết quyền lợi, tình cảm cá nhân gia đình để đi chiến đấu cho tổ quốc và chấp nhận hy sinh cả tính mạng của mình là chính là cái lứa tuổi này. Nên vì vậy, nếu cái lứa tuổi này mà ta không định hình được một lý tưởng sống cao đẹp thì ta lập tức trở thành con người tầm thường luôn. Qua tới cái tuổi trung niên rồi là thua. Qua tới tuổi trung niên rồi chỉ còn cơm áo gạo tiền,

[10:28]những điều thực dụng, vật chất và lợi ích cá nhân. Nếu mà lứa tuổi thanh niên này không định hình được lý tưởng sống thì qua tới tuổi trung niên sư phụ xin nói, con người đó sống chỉ vì lợi ích cá nhân là chính và nhiều khi gây thành tội lỗi, gây những cái mầm họa cho cái xã hội, cho cộng đồng của mình. Nên cái cái từ cái lớp bảy mà tới 30 quan trọng. Lúc đó là cái cái tâm hồn mình mở ra để đón nhận ánh bình minh của đời sống, của lý tưởng, của đạo học, của triết học, của cái niềm hy vọng, của khát vọng. Mà nếu lúc đó không ai cho ta được cái khát vọng cao đẹp thì ngay lập tức là cái lứa tuổi thanh niên này đi tìm cái niềm vui tầm thường:

[11:20]chơi game, bạn bè, đàn đúm, du lịch, thậm chí là nghiện ngập, cờ bạc, đủ thứ hư hỏng.

[11:32]Camera con có thể ổn định rồi con tuột xuống luôn được không con?

[11:45]Sư phụ hứa không nhúc nhích nữa, ngồi yên đây, con canh cái camera cho yên luôn đi. Nói lại vậy. Nên ví dụ như trong một cái ví dụ trong lúc mà dân tộc đang nguy khốn vậy thì thì lúc đó có những cái nhà lãnh tụ họ mới tìm cách tập trung lực lượng để chiến đấu mà giành lại cái bảo vệ tổ quốc, giành độc lập tổ quốc. Nhưng mà tiếc rằng trong cái thời gian trước đó cái lớp thanh niên không có lý tưởng. Bây giờ mới lần đầu tiên được người kêu gọi, còn ngỡ ngàng và chưa thành lập được lý tưởng mà lúc đó kêu gọi những cái lớp trung niên nhiều hơn. Mà những người đó cái lợi ích cá nhân của họ rất là lớn.

[12:33]Và đó là cũng là một lý do khiến cho lực lượng mau suy yếu trước cái sức tấn công hiểm ác của giặc. Ta thua vì những điều đó. Nhưng mà qua cái thời qua cái thời đại mà khi ta có những người lãnh tụ chân chính thắp sáng trong tim của những người thanh niên được cái lý tưởng cao đẹp, thế là ta có cái sức mạnh của toàn dân tộc đứng lên. Cái giai đoạn đó quan trọng lắm. Còn bây giờ cũng vậy, bây giờ khi đất nước hòa bình ta dễ bị lãng quên. Ta không thấy đất nước mình đứng trước những cái đe dọa và cứ thấy là ráng học lớn lên làm sao đi tìm được việc làm có lương cao à rồi có một cái gia đình đầm ấm hạnh

[13:18]phúc rồi việc gì đó toàn là lợi ích cá nhân. Nên cái lý tưởng cao đẹp không được thắp sáng thế rồi lọt qua tuổi trung niên rồi mất cơ hội. Rồi cuối cùng chúng ta trở thành những con người chỉ đi tìm lợi ích cá nhân, rất là uổng. Nên ta mong rằng là những người mà có trách nhiệm đối với cái tầng lớp thanh niên phải làm sao thắp sáng được cái lý tưởng cho thanh niên trong giai đoạn từ lớp bảy cho tới 30 tuổi. Và chính chùa mình cũng cố gắng, chùa mình cũng đang cố gắng đóng góp vào điều đó. Như là sư phụ nè, quý thầy, quý cô vậy cố gắng cho tụi con một cái lý tưởng sống bằng gì? Bằng Phật pháp. Phật pháp mà nếu nói theo cái phương châm của Giáo hội Phật

[14:06]giáo Việt Nam là Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội. Còn mình nói đơn giản hết là cho tụi con một cái lý tưởng sống theo lời dạy của Đức Phật. Là gì? Là tập cái lòng yêu thương mênh mông tất cả chúng sinh, hướng về cái cái cái trạng thái giác ngộ của sự vô ngã để mình tuyệt đối không còn sống gì cho mình nữa để chỉ còn từng giây phút, từng hơi thở cuộc sống là chỉ sống vì tất cả chúng sinh. Đó là lý tưởng cao đẹp tuyệt đối mà Đức Phật để lại muôn đời cho cho chúng sinh. Thì khi tụi con đến với chùa, tụi con được thắp sáng bởi cái lý tưởng này. Mà đặc biệt là không biết lý tưởng nào, mà riêng cái lý tưởng mà của Đức Phật trao xuống cho chúng

[14:55]ta nó là một lý lý tưởng cao tột, không có gì cao hơn nữa, là rực rỡ, là ánh sáng chiếu trùm cả cái vũ trụ này. Cái lý tưởng mà ta đi tìm cái sự vô ngã để không còn sống cho mình, nghĩ gì cho mình, quyền tìm cái quyền lợi cho mình, tất cả chỉ vì chúng sinh mà thôi. Lý tưởng đó không gì so sánh được nữa. Và cái may mắn của tụi con đang ở trong giai đoạn thanh niên thì tụi con đón nhận cái lý tưởng đó. Tụi con đón nhận lý tưởng đó. Sư phụ cũng không muốn quảng cáo thêm, nhưng nếu tụi con giữ được cái lý tưởng cao đẹp đó, đi tìm sự vô ngã để rồi tấm lòng này, trái tim này yêu thương được tất cả vạn hữu,

[15:43]sau đó nhiều điều nó tốt đẹp hơn nữa rồi tụi con sẽ tự nghiệm lấy chứ sư phụ không có quảng cáo làm cái gì. Đó là giai đoạn thanh niên á. Và giai đoạn thanh niên này nó có hai điều nó nó nó ngược nhau: một là giai đoạn mà ta phải xây dựng một lý tưởng sống cao đẹp, hai là lúc ta đang phải bắt đầu xây dựng cơ nghiệp cho cuộc đời mình, một sự nghiệp cho cuộc đời mình. Cơ nghiệp là gì? Sự nghiệp là gì? Tức là một cái phương cách, một cái nghề nghiệp để kiếm sống, to earn the living, to make money, to earn living. Phải làm sao kiếm sống sau này còn nuôi bản thân và nuôi gia đình chứ. Nên là lúc đó vừa xây dựng lý tưởng sống mà vừa

[16:29]xây dựng cái cơ nghiệp cho cuộc đời của mình. Xây dựng cơ nghiệp cho cuộc đời mình nghĩa là bằng cái học, rèn luyện, làm việc, nỗ lực làm việc để bắt đầu trong cái xã hội này ta trở thành một con người có thể tự lực được, có thể nuôi sống bản thân mình và nuôi sống những người bên cạnh mình. Cái trách nhiệm nó rất là lớn. Mà nếu hai cái điều đó song song: một là lý tưởng cao đẹp ta phải vun bồi ở trong giai đoạn này, rồi qua khỏi giai đoạn này nó không không hết rồi, là một; cái thứ hai là xây tức là đủ, đủ đủ kỹ năng cá nhân để tạo ra một cơ nghiệp cho cuộc đời mình, nuôi được bản thân và nuôi những người chung quanh mình.

[17:12]Hai cái này nó ngược nhau. Khi ta đi tìm cái cơ nghiệp, cái lợi ích bản thân thì giống như ta đành phải buông bỏ bớt cái lý tưởng cao đẹp cuộc sống. Còn nếu mà ta đi tìm cái lý tưởng cao đẹp cuộc sống thì ta không giống như không có thời gian, không có cơ hội, không còn tâm trí... mà lo cho lý tưởng, còn lo cho cơ nghiệp. Hai cái đó nó ngược nhau. Lo một cái mất cái, lo một cái mất cái. Nhưng cái yêu cầu của ta sống trên cuộc đời này, hai cái có cùng lúc, phải có cùng lúc, vừa là xây dựng được cơ nghiệp cho cuộc đời mình, mà vừa phải có cái lý tưởng sống cao đẹp. Đây là điều khó. Mà chính những cái tổ chức, những cơ sở,

[17:57]những giáo dục, những hội đoàn và nhất là tôn giáo giữ cho tụi con hai điều này được song song với nhau. Nghĩa là tụi con phải vừa làm phước để có những may mắn mà mình có được cái cơ nghiệp. Hai, tụi con phải có lý tưởng sống. Mà cái lý tưởng sống với cái việc làm phước nó cũng là một luôn. Khi tụi con có cái lý tưởng sống cao đẹp thì tụi con rất thích làm phước, mà khi tụi con rất thích làm phước, làm phước thì bắt đầu nó may mắn để mình có cái cơ nghiệp trong cuộc sống này. Mình dễ, easily earning living, mình dễ có cái kiếm sống được, có cái kế sinh nhai được. Nên nói là hai, là một là lý tưởng cao đẹp,

[18:40]hai là tạo ra cơ nghiệp bản thân, nhưng may mắn nếu ta có cái trung gian là cái biết làm phước, thích làm phước thì hai cái đó dung hòa nhau lại liền. Nếu ta có một lý tưởng cao đẹp, tự nhiên trong cuộc sống này ta rất thích làm phước, rất thích giúp người, rất thích giúp đời. Ví dụ đi nhặt rác, vá ổ gà, trồng cây, thậm chí đôi khi tụi con thấy mình khỏe mạnh rồi đi hiến máu, vân vân. Những cái điều làm phước đó, những cái làm phước đó xuất phát từ cái lý tưởng sống cao đẹp. Lý tưởng thì cao vời, nhưng mà hành động cứ từng chút từng chút mà làm. Nhờ cái làm phước đó, nó mới xuất hiện cái may mắn vào trong cái cái kế sinh nhai của

[19:19]mình, làm cho mình dễ có nghề nghiệp, dễ có việc làm và dễ tự chủ được cuộc sống. Cái làm phước nó quan trọng. Có nhiều người vậy, không có lý tưởng sống cao đẹp, không biết làm phước, chỉ tập trung đi tìm việc làm, đi tìm cái kế sinh nhai, rất vất vả. Nếu quá khứ, kiếp quá khứ mình có phước thì bây giờ có thể tìm được việc làm, kế sinh nhai. Nhưng mà nếu không, kiếp quá khứ mình không có phước nhiều, đời này đi tìm một việc làm cho đàng hoàng rất là khó, chứ không phải là dễ. Nó cái giai đoạn thanh niên là vậy, từ lớp bảy cho tới lớp cho tới khoảng 30 tuổi là giai đoạn vậy: xây dựng một lý tưởng sống cao đẹp, làm phước và xây dựng cơ nghiệp cá nhân.

[20:03]Cái làm phước là cái trung gian giúp cho hai cái kia đối nghịch nhau, nhưng có thể hình thành, có thể tồn tại bên cạnh nhau. Nhờ cái làm phước mà ta giữ được cái lý tưởng cao đẹp trong tim mình, mà vừa tạo dựng được cơ nghiệp cho cuộc đời mình. Cái làm phước nó trung gian hay như vậy. Còn tới cái cái tuổi mà trung niên, tới cái tuổi trung niên này rồi nếu hoàn cảnh xã hội không có gì biến động thì ta chỉ lặng lẽ sống trong sống trong cái môi trường của gia đình, của xã hội một cách bình yên, chứ còn nếu đất nước loạn lạc thì khác à. Nếu mà mọi chuyện bình thường, xã hội bình thường, mọi người cứ lo cơm ăn, áo mặc, lo kinh tế,

[20:46]chuyện này chuyện kia bình thường, đi làm thôi, thì tuổi trung niên lại cái tuổi gì? Là tuổi củng cố mọi thứ. Ta củng cố và ta phát triển, ta thừa hưởng cái cái cái cái sức khỏe, cái đạo đức, cái trí thông minh từ thời thiếu niên; ta thừa hưởng cái lý tưởng cao đẹp từ thời thanh niên; ta thừa hưởng cái sự nghiệp mà ta xây dựng từ thời thanh niên; mà bây giờ ta củng cố và ta phát triển. Vì lúc đó trách nhiệm ta cũng bắt đầu nhiều. Cái người bình thường đã có gia đình, có vợ chồng, có con cái, thậm chí có người có cháu sớm nữa. Đây là giai đoạn bắt đầu ta có nhiều trách nhiệm mà những trách nhiệm đó nó ràng buộc rất là nặng nề, không đùa được.

[21:35]Và giai đoạn này bởi vì cái trách nhiệm cá nhân nhiều quá, nhất là với gia đình mình, với vợ chồng, với con cái, nó nó nên nó thường nó đánh vỡ cái lý tưởng cao đẹp mà ta có từ thời thanh niên. Còn nếu mà người nào mà từ thời thanh niên không có lý tưởng cao đẹp, ngang cái tuổi trung niên này thành con người cực kỳ tầm thường, phàm phu luôn, chỉ tìm tiền và tiền thôi, lợi ích cá nhân và lợi ích cá nhân thôi, không còn gì khác. Cuộc đời này không còn gì khác nữa, chỉ có tiền và lợi ích cá nhân, nguy hiểm vô cùng. Còn nếu ta may mắn, từ cái thủa thanh niên ta đã xây dựng được một cái lý tưởng sống cao đẹp thì đến cái tuổi trung niên, ta kiềm chế lại được.

[22:19]Trước cái trách nhiệm của cá nhân, của gia đình, của bản thân vậy, ta vẫn còn cái lý tưởng cao đẹp soi sáng để ta điều chỉnh cái cuộc sống của mình cho nó hài hòa, nó tốt đẹp, có cái nhường nhịn, có hy sinh, có kiềm chế. Dù rằng là ta rất là lo cho gia đình, cho bản thân mình, nhưng mà đồng thời lúc đó ta cũng biết san sẻ, biết chia sẻ, biết làm phước, biết giúp người, biết quan tâm tới cộng đồng. Tức là những cái phần mà ta không buộc phải có trách nhiệm nhiều, ta chỉ buộc có trách nhiệm nhiều đối với gia đình mình, còn với Tổ quốc thì nó nằm trong luật pháp rồi. Nhưng mà có những cái môi trường ta không bị bắt phải có

[22:59]trách nhiệm nhiều lắm, ví dụ như bạn bè, bà con thân quyến, cộng đồng làng xóm, những hội đoàn tự do, vân vân. Những cái đó sự ràng buộc nó không nhiều, nhưng chính là nhờ từ thủa thanh niên, ta đã có cái lý tưởng sống cao đẹp, cho nên khi ở cái tuổi trung niên, ta vẫn cố gắng gánh thêm trách nhiệm đối với cộng đồng, đối với xã hội. Và thế giới này tồn tại, phát triển chính nhờ những con người đó, những con người gánh trách nhiệm nhiều hơn là tự à những con người tự nguyện gánh trách nhiệm nhiều hơn là bị bắt buộc, bị ràng buộc. Trách nhiệm trên cuộc đời này ta có hai phần: một phần là những trách nhiệm bị bắt buộc bởi luân lý, bởi đạo đức, bởi luật pháp;

[23:50]và có những cái trách nhiệm tự ta gánh à. Tự ta gánh là sao? Nói ví dụ thế này. Ví dụ như mình đi vào cái xóm đó mình chơi cái mình phát hiện có gia đình nghèo. Cái mình tạt tạt vô hỏi cái nhà đó: “Sao vậy?”, nói: “Gia đình bị ông bố ổng là cựu tù chính, rồi bây giờ ổng bệnh quá ổng làm lao động không nổi nên cái thu nhập bị giảm. Mấy đứa con nó bỏ học tới lui tội quá, người vợ thì phải chăm sóc chồng. Mấy đứa con bụi lăn bụi lốc muốn kiếm sống gì đó”. Cái mình thấy mình thương cái mình tới hỏi thăm, túi mình có bao nhiêu tiền cái mình móc mình cho. Rồi sau đó từ hôm đó cái mình định trong đầu mình

[24:24]mỗi tháng mình sẽ ghé đây mình cho tiền. Cái đó trách nhiệm đó ai bắt mình không? Không, tự mình gánh. Thế là cứ mỗi tháng như vậy, mình tới mình ghé, mình đem quà, đem gạo rồi đem sách, đem vở khuyến khích mấy đứa: “Đi học đi! Đóng tiền thôi chú cho tụi con, tụi con đi học đi, ráng vậy nha”, an ủi. Nhiều khi mình không gánh nổi cho một gia đình nghèo, nhưng mình cũng đã làm cho người ta bớt khổ và lòng mình biết thương người ta. Thấy sao mà khổ quá vậy nè! Dĩ nhiên cảnh khổ trên đời thì nó mênh mông nhiều lắm mình lo không hết, nhưng mà ai có duyên thì mình lo người đó thôi. Mà vừa gặp cái gia đình đó, cái tự mình dặn trong tim mình:

[24:58]“Ờ thôi, mỗi tháng mình ghé mình giúp”. Thì cái đó có ai bắt mình đâu. Và ta nhớ thế giới này tồn tại nhờ những người tự nguyện gánh những cái trách nhiệm mà không ai bắt buộc. Thế giới này tồn tại nhờ những người đó. Thì tụi con cũng vậy, bây giờ thì nhiều khi cũng chưa phải lúc lắm, tụi con bắt đầu đang tập làm phước vì tụi con đang tự gieo vào lòng mình những lý tưởng cao đẹp từ nơi Đức Phật. Nhưng mà đến tuổi trung niên á, bắt đầu tụi con khá giả lên một chút rồi, thì phải nhớ cái ngày hôm nay, nhớ cái tuổi thanh xuân lúc mình đang được thắp sáng bởi những lý tưởng cao đẹp của Phật, thì đi tìm những cái cái cái cái cái nguồn

[25:41]mà mình tự gánh lấy trách nhiệm để mình lo cho cuộc đời, dù không ai bắt buộc. Và nhớ cái thế giới này tốt đẹp là nhờ những con người đó, thế giới này tồn tại phát triển nhờ những con người đó. Nói ví dụ thế này.

[25:58]Như nhà nước mình bắt đầu ra cái luật là đến năm 2050 cấm các xe hơi đốt trong, hết có xài xăng, tới đó là không xài nữa, chuyển qua hết xe điện vì người ta tin rằng xe điện nó đỡ ô nhiễm hơn cái xe đốt trong. Đi tìm cái nguồn điện thì cũng có khi nó ô nhiễm, nhưng mà chắc là người ta sẽ tìm cách xử lý. Nhưng đại khái tới năm 2050 là không có xài xe máy nổ đùng đùng nữa, mà toàn xe điện đi êm ru vậy thôi. Đôi khi mình đang đi trên đường bị xe tông mình không biết tại sao tông mình, tại không nghe gì hết trơn, nó êm ru. Nhưng mà cái xe điện á nó có một cái vấn đề là pin. Cái khổ nhất của các hãng xe điện là pin.

[26:39]Pin làm sao phải chạy cho lâu, chạy cho bền, đừng có chai pin sớm quá. Chai pin sớm quá đem đi mà tái chế lại rất là cực vì nó kỹ thuật rất là cao. Và cục pin nó giấu dưới gầm á, gầm xe á, mà lỡ xui nó chạm một cái là bùng nổ cả chiếc xe lên cháy liền, y như là nổ xăng chứ cũng không thua, không hề thua kém gì chiếc xe chứa bình xăng. Cái bình xăng cũng là một cái cái thùng thuốc nổ, đụng một cái nổ cháy liền. Thì cái cái khối pin dẹp dẹp mà nó nằm dưới gầm xe nó cũng vậy đó, hễ nó chập mạch một cái là nó nổ tung cháy liền, cũng nguy hiểm như thường. Nhưng mà cái lượng pin á nó nằm ở dưới gầm xe đó

[27:17]rất là mắc tiền, mắc gần như chiếc xe luôn. Và cũng cái cái dung lượng mà nó chứa trong cái thọ cái khối pin nằm dưới gầm xe cũng không nhiều, không nhiều làm cho các hãng xe rất là khổ tâm. Rất là khổ tâm là chạy được chừng 300 cây số rồi người ta không muốn mua xe đó. Tại cái nhu cầu tôi phải đi là phải 7 - 800, mà nhu cầu ví dụ như cái cái cái định mức là cái pin này, xe này chạy được 700 cây số thì thực tế nó chỉ chạy được 300 cây số thôi. Vì cái 400 cây số còn lại nó thoát vào trong gì: đèn, còi, máy lạnh, mấy cái này báo động đồ đủ thứ, các sóng phát ra để dò tin tức rồi, tất cả đều hao điện.

[27:59]Cho nên hễ cái hãng xe mà nói: “Chiếc xe này chạy được 700 cây số”, thì yên tâm mình chạy được 300 thôi. Mà chạy được 300 chút xíu hết điện một cái là không biết biết làm sao. Nên làm cho người ta không yên tâm về xe điện, mà người tiêu dùng không yên tâm, không mua thì mấy hãng cũng rất là khổ tâm. Rồi mình thấy mà thế giới thì phải bước qua cái giai đoạn xe điện, không chạy xe máy nổ được nữa. Bây giờ ví dụ như tụi con là những người vậy, những người có đầu óc, những người trăn trở, nghĩ đến thế giới, nghĩ đến đất nước, bây giờ phải làm sao mà giải quyết vấn đề pin? Bắt đầu tụi con mới bàn với nhau là ta sẽ tìm ra một loại vật liệu

[28:40]Vừa cứng để làm khung xe nhưng vừa chứa được để làm được cục pin luôn. Toàn cái thân xe đủ cứng để chịu lực nhưng cũng là toàn bộ một khối pin nó luôn thì có thể hy vọng chạy luôn cho tới từ đây chạy qua luôn qua tới Âu Châu cũng không hết pin nếu mà chế được như vậy. Nhưng mà cái đó là vấn đề gì? Đó là nghiên cứu vật liệu nên vật liệu quan trọng lắm. Khoa học về vật liệu rất quan trọng, mày mò vật liệu quá quan trọng. Có thể ta dùng không phải là dùng đất hiếm nhiều, dùng đất hiếm cũng phải đào tung đất lên á. Ta dùng những vật liệu dễ tìm, những nguyên tố dễ tìm, nhưng sắp xếp nó lại một cách thông minh,

[29:23]sắp xếp nó lại từng nguyên tử lại từng nguyên tử lại với nhau. Và trong đó nó hầu như nó là một robot vậy. Nhưng mà nó làm sao? Nó đủ cứng để làm thành cái khung xe, va chạm không móp, không méo, bảo vệ được an toàn. Nhưng cái khung đó là gì? Cũng chính toàn bộ là hệ thống pin luôn, chứa điện luôn. Thì tuyệt vời. Mà cái hay của nó là hễ va đập lủng một chỗ không chạm, chỗ nào nó tắt chỗ đó, chỗ nào hễ va chạm nó hư cái nào, méo mó trầy cái nào nó tắt chỗ đó, chỗ khác vẫn xài được, vẫn đi được. Tụi con phải suy nghĩ cái đó. Mà cái tại sao mình ngồi mình trăn trở? Vì mình nghĩ đến thế giới. Mấy cái hãng xe đó thì họ tự họ suy nghĩ,

[30:05]nhưng mình không nghĩ vì cái lợi ích mà mình nghĩ đến cái gì? Cái cái lợi ích chung cho cộng đồng chứ không phải nghĩ vì cái lợi nhuận của các hãng xe. Mình nghĩ vì... Thì thế giới này phát triển được chính nhờ những con người đó, những con người mà nhận cái trách nhiệm, tự nhận trách nhiệm không phải do ràng buộc. Nên tụi con cứ đăm chiêu đi tìm một cái kỹ thuật như vậy, đi tìm một loại vật liệu như vậy. Bằng những nguyên tố rẻ tiền nhưng sắp xếp một cách rất thông minh biến thành cái khung xe cứng cũng cũng chính là cục pin, cũng chính là khối pin thì giải quyết được rất lớn cái vấn đề xe điện cho tương lai.

[30:39]Nhưng cái đó phải là người học sâu trong cái kỹ thuật vật liệu, vật lý và hóa học mới có thể làm được điều này. Đó là ví dụ, đó là ở tuổi trung niên đó. Trung niên là giai đoạn mà ta thừa hưởng những cái cái trước, ta có kinh nghiệm hơn, có phát triển hơn, nhưng mà cái trách nhiệm cá nhân, lợi ích cá nhân nó bắt đầu đè lên tâm hồn, đè lên cuộc đời của ta. Mà nếu lúc đó ta không thừa hưởng được cái lý tưởng cao đẹp từ thời thanh niên thì ngay cái tuổi trung niên ta thành những người phàm phu tầm thường, ích kỷ và có khi ác độc. Rất là đáng sợ. Qua tới tuổi lão niên, tới tuổi lão niên là cái khả năng

[31:19]ta đóng góp xây dựng cuộc đời nó bắt đầu giảm. À có những người còn làm việc nhưng có những người cũng về hưu. Có những người về hưu mà vẫn còn sức khỏe, vẫn còn có cách gì đó để cống hiến cho cuộc đời, mà có những người về hưu rồi hoặc là bệnh tật rồi trở thành vô dụng luôn, useless, rất là tội nghiệp. Mà không làm gì nó buồn lắm à, không làm gì nó buồn, phải làm gì nó mới vui. May mắn là mình còn có chùa Phật Quang, già vì già vẫn đi tu tập được, vẫn cầm điện thoại bấm bấm rủ huynh đệ đi tu được cũng là có phước á. Mấy người già đó nhiều khi không làm gì, cầm điện thoại thôi dụ huynh đệ đi tu được cũng còn cái đóng góp cho cuộc đời này.

[32:02]Qua tới cái tuổi lão niên là

[32:06]ta có rất nhiều kinh nghiệm trong cuộc sống này. Rất... Cái giỏi của người lão niên là có rất nhiều kinh nghiệm nhưng năng lực thì lại giảm, trí nhớ bắt đầu giảm, lý tưởng có thể có thể thui chột nếu mà cái thời thanh niên của ta ta không có một lý tưởng phi thường, kiên cường thì tới tuổi lão niên mất sạch. Chỉ có những người thời thanh niên á mà xây dựng cho mình một cái lý tưởng kiên cường như kim cương á, bất hoại á, như một ngọn núi đá không có gì lung lay được á thì qua tới lão niên ta thành những người tổ á, là những bậc thầy, thành những người lãnh tụ tinh thần. Tại vì tới tuổi đó rồi mỗi một lời nói,

[32:48]mỗi một cử chỉ đều là những bài học cao quý cho những thế hệ sau mình. Nhưng mà cái đó có thể thành tựu được hay không là do cái thời thanh niên. Con trang bị cho mình một lý tưởng cao đẹp và kiên cường chứ không có mà lơ mơ, không có nửa vời thì nó kéo dài qua tới cái tuổi trung niên rồi con củng cố cái lý tưởng đó, sống bằng lý tưởng đó, sống bằng lý tưởng là gánh vác trách nhiệm với cuộc đời. Những cái trách nhiệm mà không ai bắt mình cả. Nếu tuổi trung niên thì qua tới tuổi lão niên tụi con trở thành những vị thần sống trong cuộc đời này.

[33:30]Là những con người mà mỗi một cái cười, mỗi cái nhìn, mỗi một lời nói đều là khuôn vàng thước ngọc cho các thế hệ sau bắt chước. Nên ta có những bậc bậc thầy vĩ đại trong cái thế giới này là đều ở cái tuổi lão niên cả, những người ở tuổi rất là già nhưng mà mỗi một lời nói là một cái tiêu biểu cho cho muôn đời, cho cả thế giới, cho nhân loại luôn chứ không phải là vừa. Bởi vì sao? Bởi vì cái lứa tuổi thanh niên họ họ đã xây dựng trong tim mình một lý tưởng cao đẹp và kiên cường. Tới cái tuổi lão niên trở thành vị thần sống, nó thành cái lõi như là một khối vàng ròng. Nhưng mà còn nếu ngược lại, cái thời thanh niên ta ta không có một

[34:09]lý tưởng cao đẹp rõ ràng, qua tới cái thời trung niên ta bị cái trách nhiệm cá nhân gia đình nó kéo, ta tuột xuống thành một cái con người tầm thường thì qua tới tuổi lão niên vất đi. Lúc đó ta không còn sức mạnh để kềm chế cái xấu trong tâm mình nữa, rất dễ làm bậy. Đừng tưởng người già là tốt nha. Tới tuổi đó họ không còn ý chí, không còn nhận thức để kềm chế mình nữa, rất dễ làm bậy.

[34:42]Lúc đó lại nguy hiểm vô cùng, thấy lớn tuổi nhưng mà lại là đang hư á, rất đáng sợ. Chỉ trừ những người biết đi chùa, chùa Phật Quang thôi, còn không, rất là đáng sợ. Nên vì vậy ví dụ như chư chùa ta vì tới mỗi mùa hè ta có một cái khóa tu để xây dựng, củng cố cái cái cái định hướng cho các em thiếu nhi. Mà bây giờ Sư phụ cũng ra lệnh là các em thiếu nhi mà học khóa hè rồi về là phải được quản lý liền, đạo tràng và chúng thanh niên quản lý liền chứ không có bỏ mặc như lúc trước nữa, giữ cho các em tu hành mãi, giữ nung nấu, nuôi dưỡng, hun đúc, bổ túc, bổ sung mãi cái lý tưởng sống cho các em, nó đi suốt qua cái thời thanh niên luôn.

[35:27]Chứ nếu từ cái lớp 7 mà tới 30 tuổi, tụi con ngày nào cũng vậy, cũng huân tập cái lý tưởng sống cho mình thì rồi thưa Sư phụ yên tâm. Suốt cái tuổi trung niên mặc dầu tụi con sẽ rất là có nhiều trách nhiệm với cuộc đời nhưng tụi con đang là những con người làm những điều tốt đẹp cho cuộc sống này. Lúc đó mình có khả năng rồi, có khả năng về tài chánh rồi thì lúc đó mình thường là những người đóng góp nhiều cho cuộc đời này vì cái tuổi thanh niên mình đã đã tiếp nhận lý tưởng cao đẹp. Mà nếu suốt cái tuổi thanh niên tụi con thực hiện cái lý tưởng sống của mình thì tới cái tuổi lão niên tụi con trở thành cái lõi,

[36:01]trở thành ánh mặt trời, trở thành cái cái cái cái cái ngọn hải đăng cho các cộng đồng, cho làng xóm và cho các thế hệ khác họ noi theo. Và yên tâm một điều khi mình bỏ cái thân này mình chết đi qua cõi kia thì có chư Thiên đón mình á, chứ không phải mấy ngạ quỷ đón bắt mình vô làm bè làm bạn với nó đâu. Vì cả một đời mình sống cao đẹp dựa vào cái gì? Dựa vào cái lý tưởng mà ta nhận được từ nơi Đức Phật ở tuổi thanh niên và tới tuổi trung niên là thực hiện lý tưởng đó và tới tuổi lão niên là cực kỳ có cái kinh nghiệm đó, kết tinh những kinh nghiệm sống đó thành như một khối vàng ròng thì người như vậy từ bỏ cuộc sống này đi qua cuộc sống kia,

[36:44]nếu tái sinh làm người bắt buộc phải là con người rất là vinh quang, còn nếu không tái sinh làm người phải sinh lên cõi trời. Đó là nhờ như vậy. Ở đây như vậy Sư phụ nói bốn cái giai đoạn của cuộc sống là nói trên bốn giai đoạn và ta tiếp nhận được những điều tốt đẹp từ hồi bé. Từ sơ sinh cho tới lớp 6 ta được rèn luyện về đạo đức, về thể lực và về trí thông minh. Rồi từ cái tuổi từ lớp 7 cho tới 30 á, tuổi trung thanh niên á là ta ta được tiếp nhận cái lý tưởng cao đẹp và chuẩn bị để mình xây dựng cái cơ nghiệp cho cuộc đời mình. Tới cái tuổi trung niên là lúc đó là ta sống vừa là chịu trách nhiệm với gia đình

[37:26]nhưng cũng vừa sống với cái lý tưởng mà mình có được từ thời thanh niên. Và tới cái tuổi lão niên rồi ta đem theo cả cái kinh nghiệm của cả một cuộc sống tốt đẹp mà ta có được từ cái thời thanh niên cho tới cái thời trung niên á, ta trở thành cái tấm gương, ta thành bậc thầy, ta thành sự một biểu tượng để đem cái kinh nghiệm á, đem cái cảm hứng á truyền lại cho cho những người sau. Tụi con, cái cuộc sống của tụi con, mỗi một lời nói, mỗi một ánh mắt, một cái nhìn của mình đều trở thành một cái inspiration cho the the next generation. Ha, nó vậy đó.

[38:10]Như vậy vậy, cứ khoảng một năm vậy ta có mấy ngày lễ lớn. Thanh niên tụi con lại về chùa cũng vài ngày vui với nhau rồi để phục vụ lễ. Phục vụ lễ là gì? Tức là phục vụ rất nhiều các Phật tử khắp nơi về. Và tụi con tập cái thái độ yêu thương, thái độ tôn trọng, là mình yêu quý từng người đặt chân tới chùa. Trừ những người quậy thôi, những người ăn cắp hay móc túi hoặc những người tới đây tuyên truyền mà chống phá thì buộc chúng ta phải phải không có welcome. Còn tất cả vậy ta luôn luôn vậy, nhất là những người không biết gì, nhìn cái mặt vô chùa khờ khờ khờ khờ, tò mò, họ chưa có đạo tâm, chưa tin kính Đức Phật, chưa hiểu gì về nhân

[38:56]quả, ta lại càng rất chú trọng những con người đó, giúp cho họ đến đây. Có khi họ đến chỉ vài tiếng đồng hồ họ về mất, và có những người tò mò có thể ở lại thêm được một ngày. Nhưng mà đã đến đây rồi là gặp tụi con là tiêu cuộc đời họ. Là bởi vì sao?

[39:16]Vì tụi con sẽ yêu thương họ, phục vụ họ, dẫn dắt họ, hướng dẫn họ, nói chuyện với họ, chia sẻ với họ, làm cho họ yêu mến không rời. Nên họ đến ồ họ đến cái không gian này họ tìm được một cái niềm vui, hạnh phúc trong cuộc sống. Bắt đầu họ hiểu cuộc sống có ý nghĩa vì nơi nơi này thật sự có cái tình thương yêu không điều kiện. Người ta đến đây để thương nhau, không đòi hỏi gì nhau cả. Còn ở ngoài đời kia, hễ tôi cho anh cái này anh có gì cho lại tui không? Mà bên nào hơn bên nào kém, cái trao qua đổi lại cái nào kém cứ cò kè, nội cái trả giá đi mua hàng trả giá là mình hiểu cái đó, nhưng vô đây không có trả giá.

[39:59]Vô đây everything is free, mọi thứ là không có điều kiện gì hết. Đến đây chỉ có một điều kiện duy nhất, đến đây tụi con chỉ bị đòi một điều kiện duy nhất là tụi con phải thương nhau thôi, được không? Được không?

[40:19]Và như vậy trong vài ngày ở đây tụi con thực hiện cái lý tưởng cao đẹp mà Đức Phật trao lại cho mình, đó là yêu thương, là phục vụ, là cống hiến. Thì việc làm có khi chỉ nhỏ thôi, tụi con chỉ bưng cơm, nhặt rác...

[40:40]Sư giảng hơn 30 phút, giờ cho nói nữa không hay là nghỉ? Hơi ít hả?

[40:55]Hồi bữa ở Quảng Trị sư bị hố một lần. Chư Tăng mời sư giảng một tiếng, đang giảng vậy có ông thầy bên phải bước lại nói thỉnh Hòa thượng giảng thêm nửa tiếng nữa. À mình thấy vậy là bắt đầu chuẩn bị đầu óc mình cái dàn bài nó nhích ra kéo dài. Đang nói ngon thì ông bên trái bước tới: "Hết giờ rồi, thôi xin Thượng tọa ngừng". Bị hố một lần, cho nên thấy ai đang giảng mà ai bước lại sợ lắm, hơi sợ.

[41:27]Tại vì sư cũng không có giảng, bữa nay chỉ thăm thăm mấy em chúng thanh niên thôi. Nên là trong vài ngày ngắn ngủi ở đây thì tụi con đang thực hiện cái lý tưởng cao đẹp mà Đức Phật trao xuống: phục vụ là yêu thương không điều kiện. Việc làm rất là ít, cũng không nhiều, khi tụi con dọn cái nhà vệ sinh, nhặt cái rác, bưng miếng cơm, miếng nước, hướng dẫn, dẫn dắt người vào cho đúng vị trí, tạo cho mọi người cảm giác hết sức là thuận lợi. Tại nơi cái lễ đông, thiếu thốn các điều kiện nhưng ai cũng cảm giác được vui vẻ và thoải mái là cái thành công của tụi con, là trách nhiệm của tụi con. Thì trong vài ngày thôi chứ không nhiều, nhưng tụi con thực hành vài ngày

[42:12]này để tụi con đem ra ngoài kia mà tụi con sống cả một đời như vậy. Cả một đời tụi con cũng chỉ như vậy thôi, cũng chỉ như vậy thôi, cũng phải yêu thương con người, phục vụ con người, phục vụ cuộc đời, phụng sự, cống hiến không điều kiện. Nói: "Dạ không điều kiện rồi lấy cơm đâu ăn?"

[42:31]Không điều kiện rồi lấy cơm đâu ăn?

[42:45]Hồi đó sư có cái mơ ước là mở có khi nào sư thiệt giàu sư mở một nhà hàng chay cho mọi người tới ăn miễn phí. Mà cái số sư phụ nghèo, dòm mặt là biết nghèo. Mãi sư không có tiền để thực hiện cái mơ ước đó, sư cũng buồn buồn mình không có phước. Cái hôm bữa sư ngồi ở cái sân chùa sư chống tay cằm nhìn, sư phát hiện: Ủa, mình có cái nhà hàng chay miễn phí lâu rồi. Là cái ăn cơm đây nè, ai tới cũng ăn miễn phí mà. Đâu cần đâu nữa đâu, có lâu rồi. À và có những ngày thứ Bảy, Chủ nhật tới cả ngàn người khách tới ăn cũng miễn phí. Và những ngày lễ thế này mấy chục ngàn người cũng ăn miễn phí. Ai cúng riêng cúng Tam Bảo thì đó tính riêng,

[43:31]chứ không có tính tiền trong phần cơm ăn, tức là ăn no, ăn miễn phí. Rồi có một cái một Phật tử nhắn cho một cái tin: "Suốt một năm qua cái dịch bệnh vất vả, mẹ con không làm gì ra tiền. Cả một năm trời mẹ con chỉ lên ăn cơm chùa". Hổng ai biết chuyện đó hết trơn, mà nhờ cái người con nói mới biết. Bây giờ hết dịch bắt đầu đi làm lại thì thôi mẹ con mới không ăn nữa. Sư nói mình ủa có cái nhà hàng miễn phí rồi, mà có có những tuần tới cả ngàn người ăn. Rồi tiền ở đâu ra? Sư cũng không biết luôn. Hỏi ở đâu ra cơm, ra nước, ra tiền để mà có cái nhà hàng miễn phí thế này, sự thật sư cũng không biết nữa, nói thật.

[44:16]Heaven and earth, trời đất lo. Và sư cũng không biết. Và cái điều mà sư phụ chỉ có là gì? Chỉ có tấm lòng. Các thầy cô chỉ có gì? Chỉ có tấm lòng thôi. Hồi các thầy cô mới đi xuất gia, sư phụ lo lắm, tại vì mới tu mà. Sư phụ cứ nhắc hoài, sư mới nói với các thầy cô, sư mới nói: "Sư phụ thương mọi người nhưng sư phụ không phải lúc nào cũng có mặt đứng ở sân để để lo mọi người. Tụi con là đại diện của sư phụ, tụi con mới là người trực tiếp yêu thương mọi người đến đây. Nhưng mà liệu tụi con có đủ lòng yêu thương mọi người hay không? Vì tụi con mới tu". Nhưng rồi dần dần dần dần các thầy cô tu qua ngày qua tháng,

[45:03]mỗi ngày quán từ bi, mỗi ngày tác ý ba cái tâm hạnh rồi sư phụ cũng cũng đến hôm nay sư phụ cũng cũng rất là yên tâm. Bây giờ sư ít ra sân lắm, là cứ thấy các thầy các cô chăm lo cho mọi người khá chu đáo.

[45:19]Rồi bây giờ cuối cùng sư chỉ có cái tấm lòng, rồi cái tấm lòng đó sư phụ truyền lại các thầy cô, rồi các thầy cô lo cho mọi người, bây giờ truyền cho tụi con, tụi con cũng lo cho mọi người. Và tất cả chỉ gì? Chỉ là yêu thương nhau, phục vụ nhau không điều kiện, không đòi hỏi điều gì. Còn mọi loại thứ khác, trời Phật lo, mình không lo nữa. Sư phụ tin vào điều đó. Sư phụ tin vào cái điều mầu nhiệm của luật nhân quả, mầu nhiệm của những bậc Thánh ở trên cao. Các Ngài không bỏ mình nếu mình sống chân chính, nếu mình thật lòng sống chân chính. Thì tụi con cũng vậy, thì con cũng vậy, khi bước về đây vậy, tụi con cũng phục vụ mọi

[46:04]người vô điều kiện, cũng không đòi đồng nào. Chỉ ăn cơm chùa, mà cơm chùa là cơm của sự yêu thương. Cơm chùa là cơm của sự yêu thương, tụi con ăn cơm chùa là ăn tụi con ăn cái tình thương của sư phụ á, nên tụi con không lo gì hết. Tụi con không cần phải lo và tụi con chỉ lo phục vụ mọi người, vậy thôi. Rồi khi tụi con rời khỏi chùa ra đi, tụi con về lại với cuộc đời, tụi con cũng mang cái tình thương đó cho mọi người ở nơi mà tụi con có mặt. Nơi nào tụi con có mặt, nơi đó phải được hạnh phúc, nơi đó phải niềm vui, nơi đó phải có sự ấm áp. Tụi con làm được không?

[46:44]Giống như sư phụ yêu cầu vậy. Bất cứ ai vậy, những ngày lễ về chùa gặp tụi con rồi người ta phải có cái niềm tin vào đạo đức, niềm tin vào Phật pháp, niềm tin vào thực sự đã có cái tình yêu thương vô điều kiện xuất hiện giữa cuộc đời này. Đó là điều sư phụ yêu cầu tụi con, mong đợi tụi con và thậm chí bắt buộc tụi con phải làm được điều đó. Rồi tụi con mang cái cái đó, tụi con mang cái lý tưởng đó mãi mãi đi cho hết cuộc đời này ở ngoài kia, đem lại bao nhiêu niềm vui, hạnh phúc cho mọi người trong suốt kiếp sống của mình, không bao giờ ngừng nghỉ. Và cái ý nguyện mà phục vụ đó cho tới muôn đời kiếp về sau.

[47:24]Có một lần vậy, sư nói chuyện với cái ông người nước ngoài. Khi ổng hỏi một lát, sư từ từ sư chia sẻ tới cái lối sống lifestyle, cái lối sống mà chỉ sống vì người, ổng nói sống như vậy có áp lực tâm lý mình quá không? Pressure on psychology, on the psychic á. Tôi nói không, tôi chọn cái lối sống đó tôi không thấy áp lực. Tôi chọn cái lối sống đó, tôi chọn cái lối sống là chăm sóc, yêu thương mọi người. Cho nên khi tôi được yêu thương, được chăm sóc, được lo lắng, take care of everyone, I am happy, tôi hạnh phúc chứ tôi không thấy áp lực. Ổng gật gật cái đầu.

[48:03]Tụi con cũng vậy, tụi con phải chấp nhận cái lối sống mà lúc nào cũng yêu thương chăm sóc cho mọi người. Và chính vì mình yêu thương thật lòng, không bao giờ mình thấy áp lực. Giống như sư phụ thấy đứa nhỏ nó khóc, người hàng xóm nghe chịu không nổi nhưng ba mẹ nó chịu nổi, không thấy áp lực vì ba mẹ nó thương nó. Giống như mình chăm sóc bố mẹ mình khi về già, bố bố mẹ đi không nổi vất vả này nọ mình không thấy cực bởi vì mình yêu thương bố mẹ mình. Cũng vậy, còn khi tụi con yêu thương được tất cả chúng sinh thì nhiều khi có những điều rất cực, có những điều cũng rất là phiền nhưng mình không thấy áp lực tâm lý,

[48:38]bị bởi chỉ bởi vì trong tâm mình có một cái sức mạnh mầu nhiệm đó là gì? Lòng từ bi, lòng yêu thương không điều kiện. Và cái vấn đề phải làm sao có cái từ bi đó cho nhiều trong tâm mình, nó trở thành một nguồn năng lượng vô tận như vậy. Hôm nay sư nói về bốn giai đoạn của cuộc sống mà cái quan trọng cái lứa tuổi tụi con là vừa chuẩn bị cơ nghiệp cho cuộc đời mình nhưng phải đón nhận, phải xây dựng, vun đắp cho mình một lý tưởng cao đẹp kiên cường, không bao giờ bị bị lung lay, và cái lý tưởng đó đủ để tụi con tới lúc lão niên trở thành một ngọn hải đăng tiêu biểu cho cho mọi người chung quanh mình nha.

[49:20]Thank you for listening.