[0:36]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay thì ta nói về cái đề tài Thiền trong một thế giới kỹ thuật cao. Hồi xưa đó, ông bà ta được gọi là sống chậm.
[0:57]Tính ra trong một khoảng thời gian, ví dụ trong một ngày, cái số lượng công việc mà người ta phải xử lý, phải giải quyết, phải tiếp nhận không nhiều như ngày hôm nay. Ngày hôm nay, trong một ngày ta phải xử lý rất nhiều công việc, làm rất nhiều việc. Cho nên ta gọi là tính theo nếu tính theo cái mật độ công việc trong một ngày, bây giờ ta được gọi là ta là những người sống nhanh, sống vội, sống cứ liên liên liên liên, sống vội.
[1:28]Gọi là cái sống nhanh và sống chậm như vậy. Thầy còn nhớ có lần
[1:35]ca sĩ nổi tiếng là Quang Dũng á, Quang Dũng trong một bài phỏng vấn mới nói rằng tôi là người sống chậm, cho nên nhiều khi cũng không có hợp với cái cái sự tranh đua nhiều trong cuộc đời.
[1:51]Hồi lúc mà Quang Dũng chưa nổi tiếng á, thì Quang Dũng có hát cái bài Ước Mơ của của thầy. Giọng lúc nghe rất là hay. Nhưng ngồi trong phòng thu với Quang Dũng thì thấy nghe rất là hay. Đoạn chừng vài tháng sau cái bỗng nhiên thấy ổng ổng trở thành ngôi sao. Nhưng mà cái phong cách sống chậm nó cũng rất là hay giữa cái thế giới bề bộn này. Thì bây giờ người ta mới đi tìm một cái triết lý sống trở lại và người ta cũng kêu gọi con người nên sống chậm lại. Tại vì sao vậy? Vì sống nhanh làm căng thẳng đầu óc quá. Vì trong một khoảng thời gian ngắn như vậy ta phải xử lý quá nhiều việc, tiếp nhận quá nhiều thông tin và phải xử lý quá nhiều việc, ta bị căng thẳng.
[2:37]Và căng thẳng như vậy nghĩa là cực còn hơn trâu chứ không phải là cực như trâu. Trâu chưa cực, cày xong về ăn ngồi đó ăn rơm. Còn mà cực hơn trâu chính là cái ông chủ mà nuôi trâu á, ổng đi cày xong về quăng cái cày đó rồi là về nhà làm lo việc nhà, việc cửa, lo vợ, lo con. Cái gọi là cực hơn trâu, nên là thôi hãy sống chậm lại. Thì nghe thì hay, nghe thấy ờ đúng rồi, bây giờ sống nhanh quá, vội quá, căng thẳng quá. Mà cái căng thẳng này nó nằm sâu trong não ta, làm ta mệt mỏi và mất hạnh phúc, gọi là cuộc sống không còn chất lượng, không còn chất lượng của cuộc sống. Cái chữ mà cuộc sống có chất lượng cái ý nghĩa nó
[3:22]hay lắm đó, hôm khác thầy sẽ giảng cái bài này. Là cái chất lượng của cuộc sống nó nhiều khía cạnh lắm, nhưng mà hôm nay thì không có thời gian thì ta bỏ qua một bên. Nhưng mà cái căng thẳng trong não làm cuộc sống ta mất chất lượng. Ví dụ như bây giờ ta có thể đẹp, ta có thể giàu, ta có thể hát hay, ta có đủ thứ nhưng mà đầu nó cứ căng thì tất cả những cái đẹp, cái giàu, cái hạnh phúc kia coi như vô nghĩa. Vì chính cái căng thẳng nó phá hết mọi hạnh phúc khác. Nên vì thế mà nếu ta đừng căng thẳng thì ta có thể tận hưởng được nhiều cái niềm vui của cuộc sống này. Ta có thể nhìn những giọt mưa rơi
[4:07]một cách thanh thản, nhìn áng mây trôi, nhìn trăng lên, nhìn nghe tiếng suối reo, nhìn giọt sương trong buổi sớm, ánh nắng rơi trong chiều tà và tiếng đàn ai xa xa hàng xóm, tiếng đàn xa xa thôi đừng hát karaoke, karaoke có chuyện lớn á. Thì khi mà đầu ta không căng thẳng bỗng nhiên cuộc sống hiện ra rất là đẹp đẽ, hạnh phúc. Ví dụ như bây giờ vậy. Ví dụ như bây giờ là ta đến chùa, ta nghe thời Pháp, được lễ Phật, rồi ăn bữa cơm chay đầm ấm với nhau, huynh đệ nhìn nhau nghĩa là thân ái. Tất cả cuộc sống này là hạnh phúc, nhưng nếu ta căng thẳng một cái, không còn gì hạnh phúc nữa, tất cả biến mất.
[5:01]Nhìn mặt ai cũng thấy ghét, ánh nắng sao chói chang, cơn gió sao lạnh lẽo, tất cả ngược lại hết, không còn gì là hạnh phúc. Tiếng em bé khóc rất là khó chịu, nhưng nếu lòng ta thanh thản, tiếng em bé khóc rất dễ thương. Kỳ lạ, dễ thương thì dễ nhưng làm ơn bồng đi chỗ khác giùm thầy.
[5:29]Thì cái gọi là sống chậm là một trong những cái phương pháp để giúp ta giảm căng thẳng nhưng không đơn giản như vậy. Mà tại sao ta phải sống nhanh?
[5:47]Cái vấn đề là chỗ này, tại sao ta phải sống nhanh? Tại ta muốn sống nhanh hay cuộc sống lôi ta đi nhanh? Hồi xưa, ông bà mình lúc kỹ thuật chưa cao, ông bà mình rất là cực khổ. Tự mình phải cuốc, cuốc đất, xới đất lên. Tức là chế ra được cái cuốc rồi là giỏi rồi đó, chứ lúc trước chưa có cuốc đâu. Cầm có cái cuốc cuốc nó đã nhanh hơn lấy tay mà bới đất á. Lấy tay bới đất chai tay hết mà không được bao nhiêu. Có cái cuốc rồi cái công suất nó tăng lên gấp 50 lần lấy tay bới đất. Nhưng lấy tay bới đất rồi đến khi ông bà mình phát hiện ra lợi dụng con bò với con trâu cày được, chế được cái lưỡi cày
[6:33]thì cái công suất tăng lên gấp 500 lần so với mình lấy tay bới đất. Nhưng mà có con trâu cày rồi vẫn không đủ để con người sống, ta không đủ để làm những thửa ruộng to, không có lúa nhiều và không có lúa nhiều ta không có tiền nhiều, không có tiền nhiều không xây nhà to được. Vì từ cái lúa, từ cái lương thực đó ta mới đổi trao đổi để ta có quần áo, có nhà cửa, có những thứ khác. Cái nhu cầu của cuộc sống nó phải tiện nghi hơn, sang trọng hơn, dồi dào hơn. Cái đó buộc ta phải cày ruộng nhiều hơn. Đất lúc đó thì còn nhiều vì người vẫn còn ít, chứ chưa có cái giá cao như bây giờ. Cứ tha hồ đó đất đó cứ ra đó mà vỡ ra thì cũng chẳng ai cấm cản gì.
[7:22]Giống như cho không, chính quyền cho không, cứ cày càng ruộng được nhiều càng tốt, chính quyền chả cấm cản gì. Nói chung là giá đất lúc đó là không đồng. Thì khi mà trâu nó cày rồi mà nhu cầu cứ càng ngày càng lớn dần, lớn dần. Hồi xưa ở cái chòi thì lấy tay bới đất hay lấy cái cuốc, nhưng mà bây giờ để ở cái nhà có gạch thì phải trâu cày. Nhưng trâu cày rồi vẫn không đủ, con người ta vẫn muốn nhiều hơn. Cho đến một ngày cái cuộc cách mạng kỹ nghệ nó xuất hiện thì người ta chế được cơ khí tự động hóa, cơ khí thôi, chế được cái máy cày. Thì công suất gấp 10.000 lần ngày xưa. Một ngày cái máy cày nó cày không biết bao nhiêu mẫu đất.
[8:06]Và khi có máy móc như vậy thì rõ ràng là máy làm thay cho con người thì con người sao? Con người lúc đó làm sao? Rất là khỏe, đúng không ạ? Người rất là khỏe.
[8:24]Đừng có mừng vội! Chính vì có máy làm thay cho con người nên con người cực hơn hồi xưa. Đây là một nghịch lý bất ngờ. Đây là một nghịch lý bất ngờ.
[8:43]Con người cực hơn hồi xưa. Thì khi có cái máy cày rồi thì tưởng khỏe, khỏi cần trâu, khỏi chăn trâu nữa, nhưng không. Ông ông chủ cái máy cày đó ông về ông bị tới ba bà vợ chửi mắng lận, tại ổng sắm thêm nhiều vợ hơn. Không hiểu tại sao cứ có nhiều máy móc làm giúp cho con người thì con người cực hơn lúc trước.
[9:12]Ví dụ bây giờ mình muốn đi từ đây ra Hà Nội, mà ngày xưa đi bộ hoặc đi xe ngựa, ta đi mấy tháng trời, nhưng bây giờ đi máy bay cái vèo, hai tiếng đồng hồ tới. Ta ta đi hai tiếng đồng hồ thì như vậy khoảng hơn một tháng ngày xưa, ta được quyền nghỉ ngơi gì nữa, phải không? Nhưng có ai nghỉ không? Có ai đi máy bay từ Hà Nội vào đây hai tiếng đồng hồ rồi sau đó mình nghỉ một tháng để cho bằng thời gian ngày xưa không? Không! Làm công việc rồi bay ngược ra lại liền để làm tiếp việc, cực hơn hồi xưa, đúng không ạ? Thì mới thấy rằng à từ từ cái công nghệ tiến bộ, tiến bộ cho tới khi người ta chế được máy tính, computer.
[9:54]Chế được cái máy tính rồi thì sao? Nó suy nghĩ giùm con người, con người phải không còn phải thức đêm thức hôm mà ngồi mà tính toán các số liệu hoặc vẽ những bản vẽ. Ví dụ cái người mà vẽ kiến trúc thức thâu đêm mà vẽ, hoặc là những người làm mấy con số về tính toán, có những bài toán phức tạp thức cả đêm mà ngồi mà tính toán nhân chia từng con số. Nhưng bây giờ quá khỏe, máy tính làm hết á. Bấm máy vô làm dữ liệu rẹt rẹt, thiết kế nhà vô ngồi máy chạy, chạy cột, chạy kèo, chạy mặt chạy tạo hình, ối những con số làm rẹt rẹt rẹt rẹt. Và những cái công thức phức tạp tính toán những thiên hà, những vũ trụ hoặc tính toán thời tiết bây giờ rất chính xác,
[10:31]dựa vào ảnh vệ tinh xong đưa vào cái chương trình phần mềm nó tính rẹt ngày mai sẽ có chuyện gì, mai nắng hay mưa, gió thế nào, tầm nhìn xa trên 10 km gì, tức là nó nói hết. Như vậy có máy tính rồi con người đỡ cực, phải, khỏi phải suy nghĩ. Như vậy rõ ràng chúng ta khỏe hơn rất nhiều, đúng không ạ? Giờ bắt đầu coi chừng nè. Nhưng không, con người lại cực hơn hồi xưa nữa vì có máy tính. Chính vì có máy tính bây giờ con người làm việc cực hơn hồi xưa rất nhiều. Cái tốc độ sống lại nhanh hơn nữa, vất vả hơn nữa, căng thẳng hơn nữa. Đây là một nghịch lý rất kỳ lạ của thế giới. Không hiểu tại sao, nhưng khoa học thì không thể dừng lại,
[11:19]cứ khoa học càng lúc càng tiến bộ, càng phát triển và cứ ngỡ rằng hễ cứ có máy móc thì con người sẽ khỏe, nhưng không, cứ càng có máy móc làm thay thì con người lại cực hơn nữa. Điêu, không hiểu, không hiểu. Thì ra, thì ra là con người cứ tưởng mình làm chủ máy móc để máy móc làm nô lệ cho mình, nhưng không, máy móc nó kéo con người đi vào cái quỹ đạo của nó, làm cho con người vất vả hơn, trong một ngày phải xử lý thông tin nhiều hơn và phải xử lý công việc nhiều hơn. Nhưng bây giờ ta không khó còn nhìn thấy cái cảnh mà bạn bè gặp nhau ở nơi cái quán cà phê, mỗi đứa một ly cà phê ngồi uống nói chuyện trò thoải
[12:09]mái, cảnh đó bây giờ bắt đầu hết dần, hết dần. Mà thay vào điều đó ta thấy điều gì? Là bốn đứa ngồi bốn cái bốn góc bàn, mỗi đứa cầm cái điện thoại, không đứa nào nói chuyện với nhau nữa, phải không ạ? Vì cái gì vậy? Không có chuyện gì đọc tin tức hết, hoặc là phải trả lời tin nhắn ở đâu tới, hoặc là có email công việc ở đâu tới phải xử lý, là cái mà ngồi uống cà phê trò chuyện thoải mái hết rồi. Vì sao? Vì cái điện thoại, mà cái điện thoại nó là công nghệ cực cao, cả cái thế giới nằm trong đó, nên ta gần nhau mà rất xa nhau. Nhưng có có cái chuyện có cái hình vẽ chụp hai vợ chồng, đứa con. Vợ cầm cái điện thoại, chồng cầm điện thoại,
[12:55]đứa nhỏ ngồi mà không biết nói chuyện với ai, tại nói kêu: "Ba, ba!", nói: "Để ba làm việc con!", "Mẹ, mẹ!", "Im con!", mọi người mệt. Rồi bắt đầu bức hình thứ hai, đứa nhỏ cũng cầm cái điện thoại luôn, là chung một gia đình nhưng không còn gắn kết nữa, bởi vì kỹ thuật cao, cái thời đại nó là như vậy. Đó là máy móc cho ta cơ hội nhưng cũng lôi kéo ta vào cái quỹ đạo bận rộn, căng thẳng của nó. Chính vì có công nghệ, có kỹ thuật, ta phải đi theo nó. Hôm có lần cái thầy về thầy thăm cái chùa cũ gặp ông sư huynh. Hỏi: "Sư huynh giờ này có điện thoại chưa?", nói: "Không, chùa cấm xài." Mà sư huynh thì làm cái ban văn hóa của giáo
[13:44]hội, ban văn hóa nói về cái công nghệ 4.0 huynh chả biết cái gì. Rồi nói nói: "Chùa em với một số đệ tử phải bắt cầm điện thoại." Ổng nói: "Sợ cầm điện thoại rồi cái thông tin bên ngoài nhiều, căng thẳng hết tu." Nói: "Tại vì giờ tất cả các Phật tử của em là ở giờ sống trên điện thoại không à.
[14:09]Cho nên là các thầy cô phải vô trong đó sống rồi mà độ Phật tử ở trong đó đó, chứ không ở bên ngoài được nữa. Mỗi người phải có cái điện thoại để vô đó mà sống với Phật tử, mà giáo hóa Phật tử. Đó là lý do những buổi lễ hội chùa em rất là đông. Đông bởi vì sao? Bởi vì Phật tử đi tới đâu các thầy cô đi theo tới đó, Phật tử chui vô điện thoại các thầy cô cũng chui vô trỏng luôn." Cho nên là Phật tử rất thương mến chùa là vì mình đi tới đâu thấy cũng có thầy cô hết. Đụng chuyện cái là ổng hiện trong điện thoại ổng nhắc nhở rồi, vô Facebook cũng gặp ổng, Zalo cũng gặp ổng, tin nhắn ổng. Thấy thấy đâu ông thầy chùa của mình,
[14:50]tổ đình mình cũng gần bên cạnh mình, tưởng mình chui vô cái điện thoại mình núp được ổng, ổng chui vô theo trỏng đó luôn rồi. Và nhờ như vậy cho nên cái Phật pháp lúc nào cũng đi theo chúng sinh. Chúng sinh đi tới đâu Phật pháp đi tới đó, chúng sinh vô Facebook thì đạo Phật vô Facebook luôn, chúng sinh chui vào điện thoại quý thầy cô chui vô đó luôn. Không thể từ chối được nữa, đến thời đại này, dù nói dùng cái đó rất căng thẳng, đành phải chấp nhận căng thẳng để vì chúng sinh, vì có trách nhiệm với chúng sinh. Yêu thương là phải có trách nhiệm mà, có cái bác gì bác mới viết cái bài hồi khuya đó:
[15:27]Yêu thương là phải có trách nhiệm. Cho nên là vì yêu thương chúng sinh nên phải có trách nhiệm, chúng sinh chui trong điện thoại sống rồi thì quý thầy cô cũng chui trong đó luôn mà đi theo mà giáo hóa, thì đó mới là cái trách nhiệm, mặc dầu rất cực, mặc dầu rất cực. Cái công nghệ càng cao, con người ta càng căng thẳng. Và nó căng thẳng như vậy thì nó lại có một cái hệ quả tiếp theo: mất chất lượng cuộc sống. Dù có vẻ hay, dù có vẻ tân tiến, dù có vẻ hiện đại, nhưng nó gây một cái hiệu ứng căng thẳng và khi tâm hồn ta căng thẳng rồi, cuộc sống này mất chất lượng.
[16:11]Bình minh ánh nắng lên, buổi chiều trăng treo đầu núi, tiếng suối reo, tiếng chim hót không còn là những điều mà ta cảm nhận trong niềm vui, trong bình yên, trong hạnh phúc nữa, mất hết rồi, vì đầu ta căng thẳng. Là một vấn đề ta không từ chối được cái công nghệ của thời đại mới và đành phải chấp nhận sự căng thẳng. Và chính vì vậy, hôm nay ta mới có bài nói chuyện này, phải thiền để hóa giải sự căng thẳng trong cái thời đại văn minh tiến bộ này, vì ta không khước từ được, ta không thể từ chối, không thể ta không thể đứng ra ngoài cái cuộc sống tiến bộ này được, ta không thể khước từ cái cái văn minh
[16:57]kỹ thuật cao được, cũng giống như mà thầy nói chuyện với ông sư huynh mình vậy. Chúng sinh vô trong điện thoại sống hết rồi thì các thầy cô mình phải chui vô đó theo, không thể từ chối được, không thể: "Ồ, mấy cái đó bận rộn lắm, mấy cái đó thế gian căng thẳng lắm, chùa đứng qua một bên, không dính líu gì, không dùng kỹ thuật cao", thì chúng sinh bỏ chùa luôn nha, chùa không ai tới nha. Sư huynh tu một mình và không độ được ai, mà không độ được ai là mình mất cái cái chức năng, cái trách nhiệm của một người tu sĩ là giáo hóa chúng sinh. Cho nên phải vô đó luôn, vô rồi thì ta đụng tới một vấn đề:
[17:37]sự căng thẳng bởi kỹ thuật cao. Kỹ thuật nó lôi con người đi theo chứ đừng tưởng là mình có kỹ thuật rồi mình làm chủ nó, không. Đến một ngày nào ta thấy tới cái robot, cái trí tuệ nhân tạo nó quay ngược lại nó điều khiển ta. Sẽ có một ngày ta làm nô lệ cho robot, sẽ có một ngày mà cái người điều khiển ta, ta nhận một cái lệnh từ một cấp trên để ta thi hành, cái cấp trên đó không phải là con người, cấp trên đó là trí tuệ nhân tạo. Sẽ có ngày đó và ngày đó đã đến rất gần, ngày đó đã đến rất gần. Ta vào một công ty ta làm việc, mỗi ngày ta mở mail ra hay là nhận một cái lệnh trong điện thoại của mình nó có cái code,
[18:19]đọc cái code đó là biết từ cái cấp quản lý của mình và theo cái code đó ta cứ làm việc, à hôm nay ta phải xử lý công việc này, hôm nay giao dịch với người kia, ta cứ theo cái code nó hiện ra rồi là đúng cái code này là ta cứ thực thi. Nhưng không ngờ cái code này không phải của con người, code này của robot. Ta đang làm nô lệ cho robot. Ngày đó đã rất gần, ngày đó đã rất gần, một bên rồi, một vài nơi đã bắt đầu có rồi, một vài nơi là đưa ra cái lệnh không phải là do một cái hội đồng quản trị nữa mà do trí tuệ nhân tạo đưa ra, nhân viên cứ thực thi, nhân viên chả biết mặt ai, chỉ đọc thấy có cái code đó rồi cứ thực thi thực hành,
[19:01]cả ngày làm việc quần quật theo cái lệnh, lệnh đó của robot. Ngày đó đã đến rồi. Đến rồi, đâu ngày hôm nay và ngày mai ngày mốt có rồi, một số nơi đã có rồi. Và khi mà robot nó ra lệnh thì nó rất tàn nhẫn, nó không biết chuyện ta có căng thẳng hay không căng thẳng, ta có cực hay không cực. Ta phải làm, không làm đuổi việc liền. Thế giới càng lúc càng tàn nhẫn vì robot nó không được lập trình từ bi và yêu thương. Chỉ có con người chúng ta mới có đạo lý để có từ bi và yêu thương nhau, còn robot không có chuyện đó, làm không làm nghỉ. Đến lúc đó và bây giờ để đối phó với tình trạng đó, ta chỉ còn một con đường duy nhất:
[19:46]thiền định nha, thiền định. Không còn con đường nào khác. Vài người sinh... vài người chưa biết thiền thì họ cũng hiểu ra được rằng cái cuộc sống nó tạo nên một cái áp lực lên tâm hồn, người ta gọi là stress, căng thẳng, hay là áp lực của đời sống. Và người ta tìm cách giải tỏa bằng nhiều phương pháp:
[20:16]đi dạo thiên nhiên một buổi mấy tiếng đồng hồ cho nó bớt căng thẳng, hay là mở nhạc ngồi nghe, hay có người tập gym, tập chạy bộ, rồi có người nhậu, à có người chơi game, có người đi đánh bài, là người ta tự nghĩ ra nhiều cái cách gọi là giải trí. Chữ "giải" là giải tỏa đó, "trí" là tâm trí đó. Chữ "giải trí" cũng có nghĩa là làm cho mất cái stress đi. Và người ta tự tạo ra, mỗi người tìm một cách nào đó để giải tỏa cái stress trong tâm hồn mình. Thì người ta chỉ biết chừng đó và nói như vậy thôi. Có người buồn quá thì cứ lấy kiếm đồ ăn, ăn, nói: "Ăn đỡ buồn." Mà cái giải tỏa bằng cách đó rất nguy hiểm, nhất là ai làm ca sĩ.
[21:01]Nhớ con buồn con đừng có giải tỏa cách đó nha con, cực kỳ nguy hiểm à.
[21:08]Thì tuy nhiên, nếu không có thiền định thì tất cả những cái cách giải trí đó đều chỉ là phơn phớt trên bề mặt, không bao giờ giải tỏa được cái stress ở tầng sâu mà ngày hôm nay vừa là cái áp lực công việc, vừa là những phiền lụy trong đời sống, vừa là những cái mối liên hệ phức tạp và những thất bại, những khổ đau thì nó gây cho ta cái stress ở tầng rất sâu, chứ không phải chỉ là những cái stress ở trên bề mặt của não nữa đâu, đã đi vào trong sâu rồi. Mà cái stress sâu đó rồi thì những cái giải trí bình thường không hóa giải được, không hóa giải được. Nhất là ngày hôm qua là ngày Valentine phải không ạ?
[21:56]Ngày Valentine là ngày của đôi lứa yêu nhau gì đó thì trong cái ngày đó nhiều người được hạnh phúc vì được người yêu mình chúc tụng, tặng quà, nhưng cũng rất nhiều người đau khổ vì không có ai, không có ai, cũng là một nỗi buồn cô đơn. Có ai cô đơn buồn không cà? Có ai cô... cô đơn lên buồn cứ lên chùa hết giùm thầy nha, đừng lo chuyện đó. Chùa là nơi giải quyết những cái điều cô đơn đó.
[22:35]Mối xung đột trong các cuộc mối liên hệ tình cảm của con người, cha mẹ với con cái, vợ với chồng, đồng nghiệp, bạn bè,
[22:44]rất nhiều mối xung đột về quan hệ tình cảm gây thêm cái áp lực cho cuộc sống này. Nên cái stress mà con người ngày hôm nay nhận được không phải là vì công việc, không phải vì tiếp nhận thông tin nhiều, xử lý công việc nhiều, mà còn thêm cái xung đột tình cảm làm cho ta bị stress tầng sâu, nhất là những nỗi buồn gặm nhấm tâm hồn ta, làm cho stress rất là căng thẳng. Đôi khi ta ta nghe cái tin này, ta đọc cái chuyện kia, ta thấy có những cuộc hôn nhân tan vỡ, thấy tội, thấy họ thương nhau rồi bỏ nhau, thấy tội. Đứng trên quan điểm đạo Phật, ừ thôi bỏ nhau tốt, đi tu cho rồi. Nhưng mà bởi vì bỏ mà không tu được, cái đó mới đau khổ nha. Nó đau khổ ghê gớm.
[23:34]Còn bỏ nhau đi tu rồi rất là hạnh phúc, còn không bỏ nhau mà vẫn tu: số một. Nha. Không bỏ nhau mà cả hai người cùng tu là số một. Số hai: bỏ nhau rồi tu. Số ba: bỏ nhau mà không thể tu. Cái này rất đau khổ, mà cái thứ ba này mới vướng nhiều nè. Trước đây ta không biết Phật pháp, ta không có mục đích tu hành, rồi cái mối quan hệ tình cảm tan vỡ, nỗi đau rất lớn. Thì trong cái cuộc sống này vậy, những cái hơn thua, cái sự thành và bại đè nặng lên tâm hồn của ta. Ta làm việc đó có thành hay không? Hay làm việc hay thất bại? Cái chữ thất bại nó không chỉ đơn giản là hai chữ thất bại. Nhớ giùm, nhớ giùm thầy.
[24:22]Cái chữ thất bại nó không đơn giản chỉ là hai chữ thất bại, mà nó là cái gì? Uy tín, đời sống, kinh tế, tài chánh, tiền bạc và cái tình cảm của người thân yêu. À. Một người cha, một người chồng đi làm ăn thất bại thì cái điều đầu tiên ổng nhận được là gì? Là cái sự ngưỡng mộ của con cái đối với ổng mất. Mà trước đó, cái hạnh phúc của người cha, người chồng là gì? Là được vợ mình, được con mình ngưỡng mộ, kính trọng, yêu thương, nhưng thất bại một cái về thì cái tâm lý ngưỡng mộ đó biến mất liền. Cái đó mới là cái đau khổ. Nên có những người cha, người chồng quần quật cả đời chỉ để làm chi? Nuôi, bảo bọc gia đình để được cái điều đó mà thôi.
[25:18]Được cái điều là về nhà nhìn thấy ánh mắt nụ cười của vợ, của con mình với sự ngưỡng mộ, yêu thương. Cái tâm lý này nó đè nặng cực kỳ lên tâm hồn của con người. Am I right? Thầy nói có đúng không ạ?
[25:36]Do đó, cái chữ thất bại không phải là thất bại không, biết bao nhiêu điều căng thẳng kéo theo phía sau đó. Thì cả thành công, thất bại, tình cảm, quan hệ, căng thẳng, đủ thứ chuyện đè nặng lên tâm hồn của ta. Và cái nó đến một tuổi nào đó, dù muốn dù không ta đều bị một cái stress nó chôn sâu trong tâm trí mình, trong tâm hồn mình và trong bộ não mình. Đến tuổi nào đó tự nó có, vì cuộc sống quá nhiều cái lo toan, vất vả.
[26:09]Chỉ có thiền thôi mới gỡ cái điều này ra được. Nên nếu người nào gọi là có duyên phước, ta gặp được Phật pháp, ta gặp được pháp môn thiền, ta cố gắng tu tập thì phải nói thẳng rằng ta là một trong những người hạnh phúc, hạnh phúc nhất của thế gian này. Mọi cái gọi là hạnh phúc nhất: tình yêu, hôn nhân, giàu sang, địa vị coi vậy chứ chưa phải là hạnh phúc nhất, mà nhiều khi ẩn chứa phía sau nó là sự đau khổ. Nhưng nếu ta có thiền thì bảo đảm một điều đó là điều hạnh phúc nhất. Bây giờ có người hỏi, nói: "Con nghe nói có nhiều lối thiền, nhiều nơi dạy thiền, cả thế giới này nhiều trường thiền, trong đạo Phật cũng có mà ngoài
[27:01]đạo Phật cũng có, những giáo sư này, chuyên gia kia, nhà tâm lý nọ, nhiều nơi nói về thiền và lý thuyết thiền" thì đúng như vậy.
[27:12]Rất nhiều nơi dạy thiền, rất nhiều chuyên gia nói về thiền, rất nhiều cuốn sách hướng dẫn về thiền, nhưng there is only one, chỉ có một con đường đúng nhất của thiền là con đường của Phật ngày xưa. Phật ngày xưa, chứ còn thiền của đạo Phật ngày nay hổng chắc à nha. Đúng con đường thiền của Phật hơn 2.500 năm trước, thiền đó mới là đúng nhất. Còn tất cả các sách thiền, chuyên gia thiền không biết ạ. Nếu sách thiền nào, thiền sư nào, chuyên gia nào mà nói đúng được con đường thiền của Phật 2.500 năm trước thì ta tin rằng đó là con thi... con đường thiền đúng nhất của nhân loại. Còn nếu họ tự nghĩ ra hoặc là họ kinh nghiệm một phần nào đó
[28:04]mà không giống tuyệt đối với con đường của Phật dạy ngày xưa thì coi chừng vẫn chưa phải là con đường đúng nhất. Và nếu nó chưa phải là con đường đúng nhất thì cái khả năng mà nó gỡ cái stress tâm hồn ta ra là không đủ.
[28:21]Có người lại nói rằng: "Nói tới thiền của đạo Phật thì nó phải đạt tới cái mục tiêu là giác ngộ giải thoát, mà con không cần, con không cần tới mức độ giác ngộ giải thoát, con chỉ cần cái gì? Hóa giải stress thôi. Đúng là bị stress, đúng là con bị stress, bị áp lực công việc, tình cảm, gia đình đủ thứ chuyện hết trơn, đúng là bị. Thì con cũng nghe thầy nói thì con cũng cần thiền, nhưng mà con không cần thiền tới mức độ phải tới giác ngộ giải thoát. Con chỉ cần tới cái gì? Con chỉ cần hết stress thôi." Thì sao?
[29:00]Câu trả lời là nếu ta chỉ làm vừa đủ, nhắm tới vừa đủ cái mục tiêu mình cần thì không bao giờ ta đạt được cái mục tiêu đó. Ta tu thiền chỉ để hóa giải stress thì không bao giờ hóa giải được stress. Thầy đang nói một nguyên tắc quan trọng, mọi người lắng nghe cho kỹ từng câu giùm nha. Nếu ta có cái mục tiêu là hóa giải stress và ta ngồi thiền chỉ để hóa giải stress thì cái kết quả là không bao giờ đạt được cái mục tiêu hóa giải stress. Ta phải đặt cái mục tiêu xa hơn thì stress mới được hóa giải. Đây là nguyên tắc, thầy nhắc lại một lần nữa mọi người nhớ kỹ giùm thầy. Nếu ta tu thiền chỉ nhắm tới mục tiêu hóa giải stress
[29:52]thì ta không bao giờ hóa giải được stress. Ta phải đi tìm cái mục tiêu xa hơn cái hóa giải stress đó thì ta mới hóa giải được stress. Nhớ giùm, ghi khắc giùm thầy cái nguyên tắc này. Cũng giống như khi một người bước ra làm ăn, kinh doanh, mở doanh nghiệp, hỏi: "Mở doanh nghiệp để làm gì?" Nói: "Mục tiêu mở doanh nghiệp để làm giàu" thì câu trả lời ngay tức khắc ta có liền: không bao giờ anh thành công. Vì anh phải đặt anh phải đặt cái mục tiêu xa hơn cái giàu thì anh mới giàu. Ủa nói kinh doanh thì mục tiêu xa hơn cái giàu là gì? Mục tiêu xa hơn cái giàu là mục tiêu như thế này: Tôi mở doanh nghiệp để tạo ra được rất nhiều công ăn việc làm cho mọi người
[30:41]khác, xa hơn cái mục tiêu làm giàu của mình, thì người này sẽ giàu. Vì mục tiêu đi xa hơn, là tạo một doanh nghiệp trong đầu phải nghĩ đến cái chuyện tạo ra được công ăn việc làm. Người ta có công ăn việc làm, người ta nuôi sống bản thân, nuôi sống được gia đình người ta từ cái doanh nghiệp của mình. Mục tiêu đó là một mục tiêu cao thượng, mục tiêu xa hơn cái mục tiêu làm giàu, thì người này sẽ được giàu. Còn nếu mở doanh nghiệp chỉ nghĩ làm giàu, I am sorry, you will not be rich. Sẽ không bao giờ giàu được. Cũng vậy, khi ta ngồi thiền, nói thôi con cần giải thoát giác ngộ thì nó nói xa xôi quá, hết stress thôi, thì ngồi mãi không bao giờ hết stress.
[31:26]Do đó, phải đặt mục tiêu xa hơn hoá giải stress là gì? Giác ngộ, giải thoát. Nói thầy, giác ngộ giải thoát rồi con bỏ vợ con cho ai? Con còn yêu nhiều quá. Thì tùy anh chọn lựa, nha. Một, tiếp tục sống với stress. Hai, giác ngộ giải thoát. Không có cái lửng lửng ở giữa là chỉ tu vừa đủ hoá giải stress thì thôi. Không có mục tiêu lơ lửng. Phải một là anh cứ sống với khổ đau và căng thẳng, hai, đi cho tới tận cùng của giác ngộ giải thoát. Tùy chọn lựa, thích gì đó thích. Không có cái lửng lửng tu vừa đủ hết stress thì thôi, không có chuyện đó. Muốn cái mục tiêu đó thì mục tiêu không bao giờ đạt được.
[32:16]Buộc anh phải đi tới tận cùng của thiền là giác ngộ, giải thoát. Chịu thì chịu thôi.
[32:27]Mà thiền là một cái gì? Nói dạ thiền là bắt chân lên ngồi. Bắt chân lên ngồi chỉ là một kỹ thuật. Thiền là toàn bộ cuộc sống của ta. Thiền là toàn bộ tâm hồn của ta. Thiền là toàn bộ ước mơ của ta. Thiền là toàn bộ tình yêu của ta. Thiền là toàn bộ lý tưởng của ta. Chứ thiền không phải chỉ là lúc ngồi, nhớ như vậy. Nói sao thầy gài bẫy con? Thì thầy đang mở ra cái bẫy mà. Nghe thiền bước vô một cái thì cả cuộc đời phải đi theo, chứ không có chuyện mà thiền bước một chân vô thôi, còn bao nhiêu bên ngoài đứng bên ngoài nhảy múa, không có chuyện đó. Đã không nói thiền thì thôi, đã nói thiền rồi là đem hết cả cuộc đời,
[33:15]đem hết cả trái tim, đem hết cả ước mơ của mình để sống thiền. Nhưng mà người nào có thể đem hết cả cuộc đời, cả ước mơ, cả trái tim của mình để sống thiền thì cái kết quả là phi thường. Cái hạnh phúc mà ta nhận được không phải chỉ là hết stress, mà là niềm hạnh phúc vô bờ, mênh mông, không tưởng tượng được. Những cái gì mà ngày xưa ta chỉ cố gắng gìn giữ cái ngưỡng mộ mộ của vợ của con mình, ha, cái thiện cảm của đồng nghiệp mình, à cái uy tín danh tiếng với cộng đồng của mình, thì khi ta đem hết cuộc đời để đi vào thiền thì cái kết quả ta đạt được còn nhiều gấp bội lần những cái mục tiêu mà trước đây ta cố gắng nắm giữ.
[34:05]Sự ngưỡng mộ của vợ con, thiện cảm với đồng nghiệp, uy tín đối với cộng đồng, ngày xưa mình phấn đấu để giữ ba cái đó lại. Sự ngưỡng mộ của vợ con, thiện cảm của đồng nghiệp, uy tín đối với cộng đồng, mình cố gắng giữ gìn, vất vả! Nhưng khi bước vào thiền rồi với trọn cả tâm hồn, cả cuộc đời của mình rồi, ba điều đó là điều rất nhỏ. Cái thành công ta đạt được, cái hạnh phúc của ta đạt được lớn hơn những điều đó rất nhiều. Do you believe me? Có tin thầy nói không?
[34:41]Và hãy chọn một con đường cho chính xác, cho chuẩn xác để thiền. Vì thiền là cả cuộc sống của ta nha. Thiền không phải chỉ là ngồi, thiền là cả cuộc sống, cả sự hiến dâng, cả sự phụng sự, cả sự hy sinh, cả một cái nền đạo đức cực kỳ thánh thiện.
[35:04]Còn cái kỹ thuật thiền thì xin vui lòng nghe lại rất nhiều bài thầy đã nói về thiền, nha.
[35:13]Cùng thiền đi đến tương lai, vượt qua gian khó đêm dài lo âu. Ngày mai ai biết được đâu, sẽ là nghèo khổ sang giàu ra sao. Có thiền ta có ánh sao, soi đường dẫn lối đi vào an vui. Thế nên đời đã nguyện rồi, dốc lòng thiền định xa rời vô minh. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.