[0:12]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Cũng đã đến giờ pháp thoại, xin cung thỉnh chư tôn đức Tăng Ni cùng toàn thể quý Phật tử chúng ta khởi thân để cung nghinh Thượng tọa. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Ngay bây giờ đạo tràng chúng con đã trang nghiêm thanh tịnh, chúng con xin đê đầu đảnh lễ cung thỉnh Thượng tọa trụ trì quang lâm pháp tòa. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:37]Để bắt đầu buổi pháp thoại, xin cung thỉnh đại chúng cùng niệm Phật cầu gia bị. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:57]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:12]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:26]Chúng con xin cung thỉnh sư phụ an tọa, cung thỉnh đại chúng cùng an tọa.
[1:34]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:39]Hồi nãy MC nói hôm nay đã là mùng 3, nhưng mà thầy xin sửa lại: Hôm nay mới là mùng 3, tức là Tết vẫn còn nhiều nha. Nghe chữ "đã" thì thấy mùa xuân bay qua mất rồi, nghe nó buồn, thấy mới là mùng 3 thôi, tức là ta thấy vẫn còn ánh xuân tràn trề nha. Hoa vàng vẫn khoe sắc, lòng người vẫn mở hội, và ta vẫn còn cái bổn phận phải tiếp tục yêu thương, tử tế nhau. Vì đây là cái truyền thống của ta, nghĩa là trong ngày Tết, không ai được cằn nhằn, cự nự, rầy rà với ai để giữ cho nhau hên suốt năm á. Cứ mình cự người ta, người ta cự lại, cái súm nhau cả hai người đều xui, cho nên vì vậy cứ phải giả vờ mà thương nhau, tử tế nhau.
[2:22]Trong mấy ngày này, phải cắn răng mà chịu đựng, có gì cũng làm thinh không nói. Nhưng mà mình đến với đạo thì mình không có làm giả dối mà làm thiệt luôn. Nghĩa là trong những ngày đầu xuân là những ngày tập yêu thương, nhẫn nhịn, vui vẻ và cái... cái điều mà ta tập đó nó sẽ thành sự thật, sẽ thành cuộc sống, sẽ thành bản chất của ta trong suốt năm và cả một cuộc đời này. Và nếu nó đã thành cả cuộc đời này thì nó sẽ theo ta bao nhiêu đời sau. Và như vậy ta sinh ra ở kiếp nào thì ta sẽ có hai cái tính chất: Một cái tính chất nội tâm là hoan hỷ, vui vẻ, tử tế, đó là tính chất nội tâm; và tính chất của hình sắc là lúc nào mình cũng xinh đẹp. Nhớ như vậy.
[3:08]Vì sao ta xinh đẹp? Xin thưa, bởi vì nhiều kiếp mặt mình không có chù ụ, nhớ như vậy. Đó là nguyên tắc. Cái mặt mình ra sao nó thành cái nhân quả. Cái người mà chù ụ, nhăn nhó, cay cú, cái mặt có đẹp không ạ? Không. Do đó, nhiều kiếp cái mặt làm sao? Xấu. Xấu. Còn cái người cười đẹp hay xấu? Đẹp. Vì vậy, người nào hay cười, hay hoan hỷ, nhiều kiếp sẽ đẹp. Ví dụ như thầy cũng vậy, mỗi lần mà thầy thấy nhiều khi Phật tử chụp hình thầy cứ nói một câu là thầy biết rồi: "Thầy cười đi thầy, thầy cười mới đẹp." Tức là thầy hiểu rằng một điều: Gương mặt thầy bình thường rất là xấu. Đó là sự thật á. Nên vì vậy, chụp hình cứ bắt thầy cười là hiểu rồi.
[4:01]Còn cái người đẹp không cần cười cũng đẹp, không cần cười. Thậm chí như Tây Thi trong truyện á, bả càng chù ụ thì cô lại càng đẹp, đẹp quá, bình thường là đã quá đẹp, chù ụ rất đẹp. Còn tất cả chúng ta mà mặt mày nhăn nhó, chù ụ sẽ xấu và cái xấu theo ta nhiều kiếp. Nhưng tại sao ta nhăn nhó, chù ụ? Bởi vì lòng ta phiền não. Lòng ta không vui, ta oán ghét, ta trách cứ. Nên do đó, để có thể là ta được cái hoan hỷ thì ta được cái gương mặt đẹp ta phải hoan hỷ, mà để hoan hỷ ta phải tập luyện chứ không phải là không. Thì có nhiều cơ hội để ta tập luyện được cái tâm hoan hỷ với đời, với người, nhưng nhất là những ngày, những ngày xuân.
[4:46]Nên vì vậy, ta không nói là "đã là mùng 3" mà phải nói là "mới là... mới là mùng 3", để cái mùa xuân nó phải còn tồn tại rất là lâu dài trong đời ta. Hôm nay thì thầy nói, ừm, có một cái món quà đầu xuân là một bài pháp thoại, cái tiêu đề là Bậc Ứng Cúng. Bậc Ứng Cúng. Ứng cúng là một trong mười danh hiệu của Đức Phật, ừm, là Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn, thì trong đó có một cái... cái danh hiệu là Ứng Cúng. Ứng có nghĩa là xứng đáng, cúng là cúng dường, tức là bậc Ứng Cúng nghĩa là một bậc xứng đáng được cúng dường.
[5:35]Nghe tới cái chỗ, cái câu này thì ta sẽ ngạc nhiên: Ủa, chỉ có Phật với A-la-hán mới là bậc Ứng Cúng, mới xứng đáng được cúng dường? Như vậy những vị khác thì sao, có xứng đáng để được cúng dường hay không? Ví dụ như thầy có xứng đáng được cúng dường hay không? Có không ạ? Không. Chưa. Chắc là cúng cũng được, chứ không cúng chắc thầy cũng đói mà thầy chết. Nhưng mà không đạt đến cái mức độ hoàn hảo là hoàn toàn xứng đáng được cúng dường. Nên cái chữ Ứng Cúng nó chỉ hai chữ, nhưng mà cái nghĩa thì rất là lớn mà ta phải thêm vô mấy chữ nó mới đầy đủ nghĩa, tức là: Bậc Ứng Cúng là gì? Là một bậc mà hoàn toàn xứng đáng được cúng dường.
[6:23]Nó có cái chữ "hoàn toàn" ở phía trước. Còn ví dụ như bây giờ những người đi tu, chưa chứng được Phật quả hay A-la-hán quả, thì sự thật thì cũng đáng cúng dường chứ không phải không. Vì các vị vẫn phải đi ôm bát khất thực, vẫn phải sống nhờ vào sự giúp đỡ, ủng hộ của đàn-na tín thí, thì cũng xứng đáng được cúng dường chứ không phải là không, nhưng mà nó không có cái chữ "hoàn toàn". Nên Đức Phật có cái chữ "hoàn toàn" là lát nữa ta sẽ giải thích từng điểm, từng điểm mà tại sao gọi là hoàn toàn. Hoàn toàn xứng đáng được cúng dường. Cái ý nghĩa này, cái từ nó thì nghe thấy bình thường, nhưng mà cái nghĩa lý trong đạo cực kỳ sâu sắc,
[7:07]mà phải là những người có tu, mình có trí tuệ, mình mới thấm thía cái chữ này, thấm thía cái chữ là Bậc Ứng Cúng. Nhưng trong đạo Phật là vậy, thường thường có những chữ nghe đơn sơ, nhưng mà mình tu cả một đời chưa hiểu hết cái từ đó. Thì cái chữ Ứng Cúng cũng vậy, là cái chữ mà ta tu hết cả một đời chưa hiểu hết cái chữ này. À, nhưng mà hôm nay thì liên quan đến việc cúng dường một bậc Thánh, ta sẽ nói rõ cái ân nghĩa với nhau trong cuộc sống này là là những gì.
[7:39]Tại sao chỉ có Phật với A-la-hán mới được gọi là một bậc hoàn toàn xứng đáng được cúng dường? Bởi vì thứ nhất là thế này, thứ nhất là những vị đó hết vô minh, hết bản ngã. Hoàn toàn, hoàn toàn chấm dứt vô minh, chấm dứt bản ngã. Và khi hết vô minh, hết bản ngã, thì tâm của các ngài không còn một chút hưởng thụ dù nhỏ như một hạt bụi. Cái chỗ này mới là chỗ quan trọng. Ví dụ như một vị chưa chứng Thánh, thì nhận một lời khen thì có thể giữ tâm mình không vui vì lời khen đó, giữ cho mình không kiêu mạn vì cái lời khen đó, nhưng mà trong thẳm sâu, trong vi tế, một vài hạt bụi của sự thụ hưởng lời khen đó đã xuất hiện, không hoàn toàn sạch.
[8:41]Ví dụ như bây giờ có một người nào đó nghe những bài giảng của thầy cảm thấy khâm phục, cái đến gặp thầy mới ca ngợi thầy, nói: "Dạ thưa thầy, thầy giảng hay quá. Nhờ thầy giảng mà gia đình con có những chuyển biến thế này, thế kia." Thì thầy cũng không trả lời, thầy cười cười. Vì ví dụ như thầy từ chối, thầy nói: "Đâu, thầy đâu có giảng hay gì đâu. Kỳ quá khen hoài." Thì thầy ẹo lả nói như vậy cái nó cũng là sự giả dối. Cho nên thầy cứ cười cười, thầy cảm ơn thôi, cảm ơn cái lời khen. Nhưng mà thầy giữ lòng thầy để mà không kiêu mạn vì cái lời khen đó, do thầy biết tu nên thầy ráng thầy giữ tâm thầy.
[9:20]Nhưng trong vi tế, chắc chắn có một vài hạt bụi của sự thụ hưởng cái lời khen đó nằm trong tâm thầy, không sạch được, vì thầy chưa chứng A-la-hán. Chắc chắn là cái điều đó còn. Hoặc bây giờ, ví dụ như khi Phật tử đem tiền đến cúng dường cho thầy để làm Phật sự, dĩ nhiên là thầy sống thì cũng bản thân thầy cũng chẳng có gì nhiều nhu cầu. Ngày ăn mấy bữa mà thầy thuộc loại ít ăn nữa, nhiều khi lên bàn ăn ngồi nuốt không nổi, do thầy yếu á, bệnh, cơ thể thầy cũng cũng không có sức khỏe nên thầy ăn cũng ít, nên cái nhu cầu ăn uống thầy không nhiều. Còn mặc thì đệ tử may gì thì mặc cái đó, thị giả lấy bộ gì thì mặc bộ đó,
[10:06]tức là thầy cũng sống đơn sơ rồi không không nghĩ gì. Nhưng bây giờ quý Phật tử tới cúng dường thì nếu mà nói trên cái cái đạo đức, cái giới hạnh, thì thầy cũng không có giữ tiền này cho riêng thầy. Tiền đó thầy sẽ dùng để nuôi đệ tử thầy, để xây sửa gì trong chùa, hoặc làm những Phật sự gì đó, chứ thầy cũng không giữ riêng. Thì nếu mà nhìn trên tổng quát cái giới hạnh của một thầy tu, thôi vậy cũng đạt yêu cầu, cũng được, vậy cũng tốt. Nhưng thẳm sâu bên trong thì có một cái gì đó nó vẫn thụ hưởng, có tâm hưởng thụ hay tâm thích thú một chút xíu như hạt bụi nào đó khi thầy được cúng dường. Chắc chắn có, không tránh được, dù thầy không thấy.
[10:53]Vì thầy chưa hết vô minh, cho nên thầy không thấy được cái cái thích thú tiềm ẩn sâu xa khi thầy được sự cúng dường. Nên do đó là vì cái số tiền mà vào tay thầy nó trở thành những Phật sự tốt đẹp, cho nên thầy cũng đáng được cúng dường chứ không phải không, nhưng mà không phải hoàn toàn xứng đáng.
[11:17]Nên nó không có chữ là không được hoàn toàn xứng đáng, còn Phật và A La Hán có chữ hoàn toàn. Vì sao vậy? Vì dù ta có đem đến một núi vàng ta cúng cho Phật hay một vị A La Hán, trong tâm của các vị đó không một hạt bụi thích thú, không một hạt bụi. Ví dụ vị đó thấy cái sự cúng dường của ta, biết rằng ta sẽ được phúc. Chính vì là khác nhau giữa một bậc phàm và một bậc thánh hoàn toàn là ở chỗ đó. Có những cái hạt bụi của sự thụ hưởng, cho nên không hoàn toàn xứng đáng được cúng dường, tức là nó có một ý chê trách á. Ví dụ như thầy vậy, bây giờ thầy rõ ràng là thầy không có nhu cầu cho cá nhân mình, nhưng mà ai đem tiền nhiều quá cúng, thực sự thầy có một chút vui.
[12:09]Có thể là thầy kiểm soát cái tâm thầy không cho mừng, vì mừng tức là tham. Ví dụ như ai đem đến cho thầy cúng dường thầy, ví dụ như nói là: "À, con nghe thầy sắp làm tượng Phật cúng dường, con đem cho thầy một tỷ cúng dường", thì thầy ráng kềm cái lòng thầy để đừng có vui, vì vui tức là tham. Nhưng mà kềm gì thì kềm, trong tâm thầy bí mật vẫn còn một chút vui. Đó là sự thù hưởng thầm thầm. Cho nên thầy chưa hết vô minh, chưa hết bản ngã, chưa hết sự thụ hưởng, và vì vậy thầy không phải là một bậc hoàn toàn xứng đáng được cúng dường. Đó là cái khác. Không tin quý vị thử đưa thầy một tỷ thử coi ha,
[12:48]lát có ai đó đưa thầy cúng là thiệt á, nó sẽ bị một cái vui vui liền. Còn một bậc Đại Giác, một bậc A La Hán thì đừng hòng, đừng hòng. Ta đem cả núi vàng cúng thì các Ngài có thể biết rằng cái nhân quả mà ta cúng sẽ đem đến cái phúc lạc rất lớn cho ta về sau, nhưng mà với các Ngài, không một mảy may, không một hạt bụi của sự vui mừng hưởng thụ. Cái độc đáo là ở chỗ đó, cái tuyệt vời là ở chỗ đó. Nghĩa là cái sự sáng suốt, cái sự kiểm soát, cái sự làm chủ nội tâm của các Ngài là tuyệt đối. Còn như chúng ta vẫn còn có những sơ suất. Cái chữ sơ suất đó Phật gọi là hữu lậu. Chữ hữu lậu có nghĩa là còn sơ suất.
[13:34]Còn một bậc vô lậu nghĩa là tuyệt đối không còn sơ suất. Mà cái cái còn sơ suất ở trong tâm á, nghĩa là còn một chút vui như một hạt bụi đó, là cái ta không thể thấy được. Một bậc phàm không thể thấy được, chỉ một bậc thánh họ mới sạch rồi và họ biết rõ điều đó. Và như vậy, nó khác nhau một chỗ này nữa nè: Nó không phải là vì vị đó tuyệt đối không còn hưởng thụ mà trở thành một bậc hoàn toàn xứng đáng được cúng dường, mà nó còn thêm một yếu tố này nữa, thêm một yếu tố nữa: Khi ta cúng dường nhằm một Đức Phật hay một bậc là A La Hán, với cái tính chất là các vị không còn vô minh, không còn chấp ngã và tuyệt đối không có tâm hưởng thụ,
[14:20]thì vị đó biến thành phước điền vô lượng. Phước điền vô lượng nghĩa là sao? Nghĩa là khi ta cúng dường nhằm cho một bậc như vậy, cái phước ta hưởng đời đời không thể tính kể được, không thể tính kể. Nó khác với ta cúng nhằm cho một bậc mà chưa phải là Ứng Cúng. Ví dụ như bây giờ ta cũng đem gạo, đem tiền đến ta cúng chùa. Ờ cái chùa đó tu cũng tương đối tốt thì ta được phước. Đời sau ta sẽ giàu có, no đủ, chắc chắn là như vậy. Nhưng mà tương đối chỉ thế thôi. Còn nếu mà ta gặp được phải một bậc A La Hán, một Đức Phật, ta cúng dường một cái gì đó, thì cái phước nó lớn đến nỗi thế này: Kiếp nào đó ta phải làm vua, rồi mãn kiếp làm vua đó lên những
[15:15]cõi trời, rồi một kiếp nào nữa đắc đạo luôn, làm thánh luôn. Cái phước điền vô lượng nó như vậy, nó cứ phát triển hoài, nó lớn hoài lớn hoài, nó không có tắt. Và trong cái khoảng thời gian ở giữa đó, có khi ta phạm lỗi lầm. Có những lúc ta vẫn phạm lỗi lầm rồi ta phải trả nghiệp, nhưng mà cái phước mà cúng dường nhằm một bậc Ứng Cúng nó không tắt, cứ để đó. Và nó qua cái lúc mà ta trả nghiệp rồi, nó bốc khởi trở lại, nó phát triển tiếp để đưa ta đến mãi đến mãi cho đến khi ta cũng phải đắc đạo làm thánh luôn. Đó là cái gọi là phước điền vô lượng của một bậc Ứng Cúng là như vậy. Nên nếu trong vô lượng kiếp quá khứ, ta có may mắn một lần nào đó
[16:07]ta cúng dường nhằm một bậc Ứng Cúng, tức là một Đức Phật hay một vị A La Hán rồi, thì xem như đời mình trúng số rồi, trúng số rồi. Nghĩa là nó đã ghi vào trong cái dòng nghiệp mình một công đức vô lượng, và công đức đó nó cứ từ từ và nó phát triển. Nên ta thấy có những người được cái phước lớn là làm vua.
[16:35]Thì cái phước mà làm vua này thường là nó do hai nguyên nhân: Một nguyên nhân á là một kiếp xưa xưa nào á đã cúng dường nhằm một bậc thánh, mà thường là cúng nhằm một Đức Phật hay một vị A La Hán, chứ không phải không. Cái thứ hai là khi mà cúng dường nhằm một một Đức Phật hay một bậc A La Hán rồi, cái người đó phước nó cứ lớn dần lớn dần lên, mà cái người này lại có cái hay nữa là có cái tâm có trách nhiệm với đời. Nên khi mình giàu sang, phú quý thì lại lo cho đời, lo cho người. Phước nó cứ lớn dần lớn dần lên, lớn mãi, đến lúc phải làm vua. Cho nên cái ở cái vị trí mà ngôi vua á là nó được hai điều nó hỗ trợ:
[17:22]Một là cái sự cung kính cúng dường mình với một bậc thánh, cho nên khiến bây giờ mọi người phải cung kính mình lại, phải vâng lời, phải tuân phục. Hai là cái trách nhiệm tận tụy mà mình lo cho đời, lo cho xã hội cũng nhiều kiếp, bây giờ cả cái xã hội này phải vâng lời, phải nghe lời, phải tuân theo mệnh lệnh, vì cái trách nhiệm của mình đối với đời từ nhiều kiếp đã dày rồi. Đó. Cho nên là hai yếu tố nó tạo nên một cái ngôi vua, một cái quả vị một cái quả vương vị là hai yếu tố: Một là ta cúng dường, đảnh lễ nhằm một bậc thánh, mà thường là một bậc A La Hán hay một Đức Phật; hai là ta có trách nhiệm với đời.
[18:11]Hai cái đó hợp lại là thành vương vị liền. Và ở cái ngôi vua này mà một người đó lại tiếp tục biết tu tập và sống tốt đẹp, làm tròn trách nhiệm mình với đời thì lại phát triển vượt lên nữa. Vượt lên lại có hai con đường nữa: Một, lên trời để làm nắm vị trí vua trời một lần nữa; hai, chứng đạo làm thánh luôn, giải thoát giác ngộ luôn. Đó là vậy. Nên phước nó cứ phát dần phát dần lên. Nên là nói rằng là các vị là phước điền vô lượng là ở chỗ đó: Ta gieo một mà hưởng không cùng tận. Còn khi ta cúng dường cho những vị mà không phải là bậc Ứng Cúng thì ta cũng hưởng phước, nhưng cái phước đó nó không vô lượng,
[19:02]nó hữu hạn, nó hữu hạn, và ta phải bồi đắp thêm rất nhiều công đức để đi tiếp, chứ không giống như là ta cúng nhằm một bậc Ứng Cúng thì phước ta nó cứ thúc đẩy ta đi mãi, phát triển mãi, lớn lên mãi. Còn ta cúng dường một bậc khác thì tự mình phải vun đắp rất nhiều cái phước này. Đó. Và như ta có một cái câu chuyện nè ở bên Nhật vậy, cái một ông thương gia giàu có, ổng đến gặp một vị thiền sư, ổng cúng 500 đồng tiền vàng. Một đồng tiền vàng như vậy nó xấp xỉ bằng cả lạng vàng của mình, mà 500 đồng như vậy là cúng tới 500 lạng, thì không biết là vị thiền sư đó tính làm cái gì đó mà ông thương gia này ổng mới nghe tin,
[19:47]ổng đem đến cả một cái bao vàng đến ổng cúng. Ổng mới nói: "Dạ con xin cúng thầy 500 đồng tiền vàng", giống như 500 lượng. Ông thiền sư ổng ngồi im, ổng gật đầu, không nói một chữ, không hề cảm ơn một chữ. Cái cái ông ông thương gia, mặc dù ổng giàu chứ 500 đồng tiền vàng cũng lớn khiếp lắm chứ không phải không. Ổng thấy ngài không có phản ứng, chỉ gật đầu một cái và vẫn tiếp tục im lặng, ổng ổng ổng ổng ổng tưởng là ngài nghe không rõ cái số tiền mà ổng vừa đưa. Tại đối với cái người thường á, nghe nói một đồng tiền vàng hay mười đồng tiền vàng là đã rung rồi, là một số tiền lớn, mà sao ông thiền sư này nghe 500 đồng
[20:30]này ổng gật đầu, hay là ổng lãng tai hay là ổng nghe không rõ? Cái ổng mới nói: "Dạ thưa thầy, cái này là 500 đồng tiền vàng." Vị thiền sư nói: "Ngươi đã nói và ta đã nghe rồi." Cũng tỉnh queo. Cái ông kia ổng mới nói câu thứ ba, nói: "Thưa thầy, mặc dầu con là một thương gia giàu có, nhưng cái số tiền này rất là lớn." Cái ông thiền sư nói: "Ủa, vậy ông muốn ta làm gì?" Nói: "Dạ ít ra thầy cũng cảm ơn con một tiếng." Thiền sư mới nói: "Ủa, cái người cúng dường phải cảm ơn chứ!" Cái câu chuyện ngang đó dừng.
[21:10]Thực ra, bây giờ Thầy đọc lại thì Thầy cũng không biết là vị Thiền sư đó chứng tới cỡ nào. Thầy nói là Thiền sư, chứ sự thật có người chỉ chứng Tu Đà Hoàn, có cũng Thiền sư có người lại chứng là Tư Đà Hàm, cũng là Thiền sư có người chứng A Na Hàm, nhưng mà cũng có khi vị Thiền sư đó chứng tột cùng tới A La Hán, nên Thầy không biết là vị Thiền sư đó chứng tới đâu. Nhưng mà những biểu hiện của ngài là lòng không động, không hưởng thụ. Tuyệt đối nha. Cái biểu hiện trong tâm thẳm sâu thì mình không đủ sức để đánh giá, nhưng những biểu hiện của ngài ở bên ngoài là thật là không còn hưởng thụ, hử dửng dưng trước cái số tiền lớn như vậy.
[21:49]Và ngài biết rõ một điều là khi mà cái ông này ổng cúng cho ngài, cái phước ổng hưởng không thể cùng tận. Chỉ cần đem một đồng tiền vàng thôi, mà cúng cho một bậc Thánh thôi, thì phước là hưởng là là là... hưởng mệt rồi đó. Còn nếu mà đã đem tới 500 đồng tiền vàng mà cúng cho một bậc Thánh nữa, thì những kiếp đời sau thì không thể tưởng tượng được cái cái cái sự thu hoạch. Chỉ có cõi trời mới chứa ông này nổi chứ cõi thế gian không đủ vàng để đưa cho ổng. Vì cúng nhầm một bậc Thánh đó thành phước vô lượng. Hồi lúc mà Thầy còn nhỏ, Thầy nhớ Thầy có một cái người bà con, tại hồi Thầy còn nhỏ gia đình Thầy thì cũng nghèo chứ không phải giàu.
[22:31]Nhưng mà trong những người bà con ở bên ngoại của Thầy ở ngoài quê, ngoài Huế, ngoài Đà Nẵng á thì có một cái người tương đối là khá giả. Ừm thì cứ lâu lâu cái hai ông bà cứ đi từ ngoài đó vào trong Sài Gòn để mua sắm đồ rồi đem đi ra ngoài lại, lâu lâu cái lâu lâu Thầy nhớ hồi nhỏ cứ lâu lâu cứ gặp hai ông bà đi vào thăm rồi lại đi ra. Thì hai ông bà có kể câu chuyện này. Ông à bà mới đi coi bói thì có ông thầy bói ổng nói thế này, "Hồi kiếp xưa, bà có đem hai đồng tiền vàng vào bà cúng trong chùa. Nên bây giờ cái lộc của hai ông bà sống cả một đời không bao giờ hết." Thì hồi nhỏ thì Thầy cũng không biết đạo, không biết nhân quả.
[23:14]Nhưng mà cái câu chuyện mà do ông thầy bói ổng nói kể qua trung gian qua mẹ Thầy rồi mẹ Thầy kể lại Thầy, thì Thầy cũng không biết thực hư. Nhưng mà để gieo vào lòng Thầy một cái niềm tin về cái nhân quả công bằng. Mà nhất là khi mà ta phục vụ cho cái ngôi tâm linh là một ngôi chùa, thì cái phước đó nó nó nhân lên nhiều lần, nó nhân lên nhiều lần. Cho nên là hai ông bà sống mà thực sự như vậy. Cho tới ngày hôm nay, theo như Thầy biết thì bà vẫn còn sống, già lắm rồi không còn làm gì nữa, nhưng mà sống rất là thoải mái, thanh thản, con cái thành đạt, chỉ trừ trường hợp có một người con à vừa mới mất vì bệnh bệnh ung thư gan, là nhạc sĩ Nguyễn Nam ở trên đài truyền hình.
[23:58]Ông Nguyễn Nam đó cũng bà con với Thầy, vai vai cậu Thầy. Còn người mẹ là bà như vậy. Thì Thầy không biết thực hư, nhưng mà cái nhân quả nó cứ diễn ra như vậy. Thì trong câu chuyện mà đem 500 đồng tiền vàng tới cúng mà cái nói nói: "Thưa thầy, mặc dù con là một thương gia giàu có, nhưng 500 đồng tiền vàng này là một số tiền rất lớn." Nói: "Vậy ông muốn ta làm gì?" - "Dạ, ít ra thầy cũng cám ơn một tiếng." Cái ổng nói, nói: "Ủa, người cúng phải cám ơn chứ!" Câu nói đó vĩ đại vô cùng! Vĩ đại vì sao? Là vì có một vị Thánh để cho mình cúng và cái phước đó mình hưởng. Còn ngài có hưởng không? Ngài không hưởng một chỉ, một phân, một xu nhỏ trong đó.
[24:41]Những bậc Thánh họ đâu có màng. Họ đâu có thụ hưởng những điều đó. Không tin quý Phật tử bây giờ đem Thầy 500 đồng tiền vàng coi! Nói nói vậy thiệt quá hổng dám đưa đâu! Nói đùa thôi, đừng đem thiệt nha! Nghĩa là đưa cho ngài 500 đồng tiền vàng, ngài đâu có dùng gì cho cá nhân ngài đâu, nên ngài dửng dưng à! Nhưng mà ngài biết rằng cái người mà đã đem rồi phước cõi trời mới chứa ổng được. Và chính cái sự tu chứng của ngài đã làm lợi cho chúng sinh. Nhờ cái sự tu chứng của ngài mà ai cúng ngài, chính người đó được phước, được lợi, chứ còn bản thân ngài có được lợi không? Không, ngài có hưởng gì đâu mà lợi!
[25:21]Số tiền đó ngài cũng đem làm Phật sự thôi. Nhưng mà cái tâm của cái người nghĩ rằng cúng cho ngài, người đó phước biến thành vô lượng liền. Cho nên có một lần vì ngài Ca Diếp sau khi ngài nhập định bảy ngày, ngài Ca Diếp ngài nhập định bất động bảy ngày, cái khi ngài xuất định ra, trời ơi, chư thiên trên trời xúm nhau mà cúng dường. Tại biết là một vị A La Hán là cúng cho ngài là phước lớn mà vừa mới nhập định bảy ngày nữa, nên ai cũng cảm kích. Chư thiên là thi nhau mà mà đi xuống lúc mà ngài ôm bát ngài đi khất thực, chư thiên là trên trời hiện thành hình người đón đường ngài để mà cúng. Lúc đó, loài người không cúng cúng được một
[25:59]miếng nào, vì chư thiên giành hết trơn. Nhưng mà ngài Ca Diếp thì ngài mới nghĩ: "Mấy người này phước lớn quá! Mấy người này phước lớn quá mà cứ nhận sự cúng dường của họ cái họ lại có phước tiếp. Trong khi ở trong thế gian này biết bao nhiêu người nghèo cần được phước." Nên ngài ngài tránh hết chư thiên. Chư thiên hiện ở ở đầu đường đó chặn, ngài biến mất, ngài lách qua đường khác. Cái chư thiên biết vậy cái lại bay qua chỗ khác hiện ra, ngài lại biến mất, ngài lách qua đường khác, cái ngài đi vào cái xóm nghèo, để ngài muốn nhận cái sự cúng dường của người nghèo cho người nghèo có phước, chứ còn bản thân ngài, ngài có cần gì đâu.
[26:35]Thì ông trời Đế Thích ổng quá khôn, quá khôn lỏi, vượng mới làm vua trời. Ổng hiện thành hình người nghèo liền. Ổng hiện thành hình người nghèo, ổng ở trong cái xóm nghèo, ổng đến ổng quần áo rách rưới, ổng cúng dường ngài. Nhưng mà vừa mới tới cái ngài biết liền. Vừa mới tới sớt bát, ngài nói: "Này Đế Thích, sao ngươi lại làm như vậy?" Cái ông kia mới quỳ xuống nói: "Thưa tôn giả, xin tôn giả hãy vui lòng nhận cho con cái sự cúng dường này để con còn cái phước mà được làm vua trời tiếp tục." Thấy khôn dễ sợ chưa! Tức là ổng đâu tức là ổng cúng ngài mà ổng biết rằng cái lợi là ổng được và ổng sợ mất cái chức vua trời.
[27:15]Vì ông vua trời Đế Thích ổng mới chứng Tu Đà Hoàn thôi, cho nên cái tâm hơn thua ổng còn nhiều lắm. Cái tâm tham vọng vẫn còn nhiều chứ chưa hết. Nha và ổng nói rất thật thà. Phải nói trên đời ít có ai thật thà như ông vua trời Đế Thích, thấy không? Muốn gì nói nấy á. Nói: "Xin ngài nhận cho con để con còn được cái phước mà làm vua trời tiếp tục, chứ ngài không nhận cái thằng khác nó giành mất cái chức vua trời của con à!" Ngài rất thật thà, nhưng mà nó nói lên một cái nhân quả rất rõ, rõ ràng là cúng ngài ổng được lợi. Cho nên cho nên xin năn nỉ ngài nhận sự cúng dường, nên cái câu mà ông Thiền sư nói rất là đúng:
[27:49]"Cái người cúng phải cám ơn chứ!" Đó ta thấy cái vĩ đại của một bậc Ứng Cúng là vậy. Ta cúng ngài nhưng mà ta được lợi, còn ngài có hưởng gì đâu, phải không? Ngài có hưởng gì đâu. Một ngày ăn một bữa đơn sơ, chiếc áo y vá, có gì đâu, đó. Thầy bây giờ còn mặc áo hổng biết vải này vải gì đây, chứ hồi xưa mấy ngài là mặc áo áo vá đồ, nhưng mà bên trong sao? Một cái tâm hồn mà cả hư không này chứa không hết. Đó, còn mà mặc đồ đẹp như Thầy là là mới là tệ nè. Không biết đồ này có đẹp không ta? Và bây giờ, với những cái bậc Thánh thấp hơn, ví dụ không phải là Phật mà cũng không phải A La Hán, thì ta cúng một vị như vậy
[28:36]nếu mà định nghĩa là chưa phải là bậc Ứng Cúng, tức là chưa phải là bậc hoàn toàn xứng đáng được cúng dường, thì cái nhân quả là sao?
[28:51]Đây Thầy nói cho nghe. Khi mà ta cúng nhằm một bậc chưa phải là một bậc Ứng Cúng, chưa phải là một một vị Phật hay một vị A La Hán, thì nó có cái điều thế này: Ta được một phần phước
[29:06]và vị đó chịu một phần nợ với ta.
[29:12]Ví dụ như Thầy thì Thầy chưa phải là Thánh. Ví dụ như ai cúng Thầy, thì Thầy đem cái đó cái Thầy làm Phật sự thì người phần đó người đó được phước, nhưng mà riêng cá nhân giữa Thầy với người đó thành nợ, thành ân nghĩa, nó có tính cách cá nhân. Còn mà ta cúng một bậc Ứng Cúng á như Phật với A La Hán á, nó không còn cái tính cách ân nghĩa cá nhân nữa. Vì những vị đó hết vô minh, hết bản ngã. Các vị đó đã trở thành cái gì của tất cả vũ trụ pháp giới này. Cho nên ta với vị đó không còn là chuyện ân nghĩa cá nhân nữa, mà là cái công đức của vũ trụ mênh mông. Còn ví dụ như ai cúng Thầy, thì cũng được phước một phần là
[29:58]do Thầy cũng làm Phật sự, nhưng mà giữa người đó với Thầy nó có thành cái ân nghĩa cá nhân, ân nghĩa cá nhân. Cái ân nghĩa cá nhân nó nó thành cái duyên cá nhân. Cái duyên cá nhân đó phát triển về sau như thế nào thì ta chưa nói được. Giống như câu chuyện mà ngài ngài Nam Tuyền, hôm đó cái ngài Nam Tuyền ngài ở trên cái thiền viện Ngưu Hải ở trên núi, hôm đó ngài đi xuống ngài mới thăm một vị trang chủ. Thì vị trang chủ lại ở dưới chân núi, ổng giàu lắm. Tức là đất đai ổng mênh mông, bây giờ mình hay gọi là địa chủ á, thì thời đó gọi là trang chủ, ổng người hầu, người làm rất là nhiều. Đất là cò bay thẳng cánh, vì ngày xưa những đời trước của
[30:38]cha ông làm quan lớn, rồi được vua cấp cho đất, lớn lắm. Cho nên có cái trang chủ rất là trang trại, nông trại hay là một điền trang rộng lớn, giàu. Hôm đó có cái duyên sự gì đó, ngài Nam Tuyền là một Thiền sư nổi tiếng đắc đạo, ngài đi từ trên núi ngài đi đến thăm. Khi tới, thì thấy ngoài cửa đã có người đón. Ổng sắp gia nhân mặc đồ đẹp đứng hai bên đón, bày cái hương án thắp nhang chờ ngài tới. Và chính ông ổng mặc áo tràng, áo đẹp của người giàu có, mặc áo óng ánh óng ánh á, đứng chắp tay đón ngài. Ngài mới ngạc nhiên ngài hỏi: "Ủa, sao ông biết là hôm nay ta đến để mà tiếp đón?" Ông kia mới nói:
[31:22]"Dạ, hôm qua thổ thần, thổ công á có báo mộng cho con biết." Cái ngài Nam Tuyền nghe vậy, ngài mới tự trách mình, ngài mới nói là: "Vương Lão Sư tu hành vô lực, bị quỷ thần thấy tâm." Là ngài nói là ngài tu hành sao mà để sơ suất, là cái ý định mà ngài đi xuống núi để thăm trang chủ ngày hôm qua, mà sao bị ông thổ đờ địa ổng đọc được cái tâm đó? Mà đúng ra, một người tu đến như ngài, không ai đọc được tâm. Tâm không có động, không khởi, không khởi niệm nào, không ai thấy được, quỷ thần không thể đọc được tâm ngài. Nhưng mà tại sao mà ờ có ông thổ thần này ổng lại đọc được tâm ngài, ổng biết trước việc là ngài làm, mà đi báo cho ông trang chủ trong giấc mộng?
[32:09]Thì khi vào hầu hầu chuyện thế này, thì ông trang chủ ổng mới hỏi riêng ngài. Ổng nói rằng là: "Bạch Hòa thượng, là tu hành như Hòa thượng, đắc đạo như Hòa thượng, nhưng tại sao lại thổ thần biết được biết được cái cái tác ý của Hòa thượng để mà báo cho con?" Thì ngài Nam Tuyền mới trả lời câu này: "Vì trước kia, thổ thần có cúng cho ta một phần cơm."
[32:38]Ơ cái ân nghĩa cá nhân, tức là ở trước kia, lúc đó là ngài chưa chứng cao siêu, cho nên cái sự cúng dường với ngài thì nó thành ân nghĩa cá nhân. Và cái ân nghĩa cá nhân đó để đời này ổng đọc được cái tâm của ngài á, cái tác ý của ngài là ổng thấy liền, và ổng le te ổng đi ổng báo cho ông trang chủ để cho ông trang chủ tiếp đón một cách long trọng, đàng hoàng. Cho nên qua cái câu chuyện đó thì có nhiều điều để ta bàn lắm. Nếu mà phân tích câu chuyện có nhiều điều hay lắm, nhưng mà hôm nay là ta không có đào sâu câu chuyện đó. Hôm nay ta chỉ nói thế này, ví dụ như ta ta cúng dường cho một bậc mà không phải là A-la-hán
[33:19]hay Phật, thì ta được một phần phước và một phần biến thành nợ, cái duyên nợ cá nhân giữa ta với vị đó. Mà ân nghĩa cá nhân, cái duyên nợ cá nhân giữa ta với vị đó thì phước thì ta hưởng, nhưng mà phần nợ cái vị đó gánh. Cho nên cái người tu mà khi chưa chứng đạo, nhận một sự cúng dường nặng như núi. Ví dụ như thầy cũng vậy. Ví dụ như vì thầy còn phải nuôi đệ tử, vì thầy còn phải làm bao nhiêu Phật sự mà không có tiền thì bế tắc. Do đó thầy rất cần cái sự cúng dường, sự giúp đỡ của Phật tử. Nhưng mà mỗi một cái sự cúng dường như vậy nó tách ra làm hai phần liền: một phần là Phật tử được phước,
[34:07]một phần thầy mắc cái nợ đối với với từng người trong đời này. Và một đời tu của thầy thì nhận không biết bao nhiêu sự cúng dường, nên cái nợ của thầy nhiều hay ít? Nhiều hay ít?
[34:24]Do đó, phải hiểu như thế này: Hiện nay trên thống kê của thế giới, nước Mỹ nợ 14.000 tỉ đô la cái nợ công, Nhật hùng mạnh như vậy mà 12.000 tỉ đô la nợ công, Hy Lạp 3.000 mấy tỉ đô la nợ công. Các quốc gia đó đều đều coi bên ngoài như vậy, nhưng bên trong là rỗng toang hết là vì nợ công quá nhiều, thiếu điều quốc gia sụp đổ. Nhưng mà xin thưa, những người đó nợ không bằng thầy, thầy nợ nhiều hơn những người đó. Nên nhìn mặt coi vậy đó mà là con nợ không thể nào trả nổi. Nhìn mặt thầy thấy coi không đến nỗi xấu lắm phải không? Nhưng mà sự thực là một cái con nợ, một con nợ thê thảm. Vì cả một đời thấy không, cả một đời cả một đời mượn nợ, kiếm nợ.
[35:25]Nhưng mà rồi thầy cũng chưa biết cách nào để thầy trả nợ cho mọi người, nên thầy mới làm bài ca là Trĩu nặng ơn đời. Quý Phật tử nghe bài đó chưa kìa? Nếu chưa thì lát kiếm đĩa nhạc nghe nha. Trĩu nặng ơn đời, trong đó hai câu cuối thầy có nói thế này: "Mang ơn nhiều nên đâu dám làm người không biết thương yêu." Nên thầy nguyện trả cái món nợ này bằng cái cách là thôi sống cả một đời yêu thương chúng sinh, làm lợi ích cho chúng sinh để bù lại cái món nợ, chứ sự thật bây giờ mà đòi nợ thầy, thầy không có tiền trả nha. Thôi đừng đòi, đừng đòi. Đừng đòi.
[36:05]Còn bây giờ, có người sẽ hỏi, à bây giờ nói chuyện nãy giờ là cúng các bậc Thánh, bậc Thánh tột cùng như Phật, A-la-hán hay là những bậc Thánh thấp hơn vân vân. Thế bây giờ giữa chúng sinh với nhau, nói thưa thầy, bây giờ giữa chúng sinh với nhau như thế này, tụi con giúp nhau như thế này, tụi con bố thí, cúng dường chúng sinh thế này thì cái nhân quả như thế nào? Thì xin một câu trả lời: toàn là nợ, tất cả đều là nợ. Chúng sinh giúp đỡ nhau, yêu quý nhau, tất cả đều là nợ hết. Và thực sự ta sống trên đời này đều là nợ. Ta cho người mắc nợ mình hoặc là mình mắc nợ người. Và cả thế gian này duyên nợ qua lại chằng chịt với nhau
[36:52]không có một kẽ hở, toàn là duyên là nợ không. Nên do đó là
[37:02]ngang chỗ này thầy để thầy định nghĩa lại thế nào là công đức mà thế nào là phước đức chút xíu. Ví dụ như là sống trên đời ta yêu thương, ta tử tế, ta giúp người: thấy người nghèo ta bố thí, thấy người tàn tật ta đỡ đần, thấy người bệnh hoạn ta chăm sóc, rồi những người thất cơ lỡ vận ta nâng đỡ vân vân, tất cả những điều đó gọi là phước. Nghĩa là những người mà được ta giúp, họ mắc nợ ta. Và nợ thì sao? Thì phải trả. Trả bằng cách nào? Trả riết nó hết à, và trả như thế này. Đây thầy thầy thường hay ví dụ một câu chuyện. Nay thầy kể lại. Ví dụ có hai cái quán đều là mở quán ăn, nhưng một quán khách cứ vô ầm ầm mà ăn.
[37:49]Nấu thì cũng không phải là ngon lắm, hai quán nấu bằng nhau, nấu ngon bằng nhau, nhưng một cái quán người ta cứ vô ăn ầm ầm, còn quán bên kia là cứ cứ ế. Nó tại sao vậy? Cái cái quán mà bên ế á, cái mới lật đật mướn một cô cái người mẫu chân dài về đứng ở đó, đứng ngoài cửa õng a õng ẹo mời vô cũng không ai vô ăn. Còn ở bên mà cái quán ở bên mà bán đắt á, có một bà chủ quán bả mập mập bả phục phệ đi ra vô phực phịch phực phịch mà người ta cứ vô ăn. Lý do tại sao? Lý do vì đời trước cái bà này bả đắp một cái con đường, bắc cái cây cầu đi qua mấy cái làng. Thế thì trong suốt một cái thời gian mà cái cầu nó chưa sập
[38:27]á, cái đường nó chưa hư á, cái người nó đi qua đi lại đi qua đi lại, thì người nào đi qua một lần, đi lại một lần, kiếp sau cứ vô quán bả mà ăn, để trả cho bả một đồng lời.
[38:40]Nên bả cứ giàu, à nhiều người cứ tới ăn cái quán bả cứ phát tài lên, còn không ai bắt chước được hết. Vì cái này ân nghĩa ở kiếp trước, cái nợ kiếp trước. Cho nên khi ta đến một cái cửa hàng nào ta móc tiền ra ta mua một món gì thì xin thưa không có ngẫu nhiên. Tất cả là do nợ kiếp trước. Kiếp trước người đó giúp mình một cái gì hay mình đi vô tình đi ngang cái con đường mà người đó đắp, vô tình cái gì đó, hoặc là đến cái tiệm thuốc người đó, họ bốc bố thí thuốc từ thiện thì bây giờ trở lại mà trả. Chứ không có ngẫu nhiên nha, không có ngẫu nhiên. Không có khi không mà mình đi vô cái quán này mình mua
[39:15]món đồ, vô quán kia mua món đồ đâu, không có đâu. Đều do một cái nợ gì hết, à tất cả trả nhau hết. Nên cái mà đời trước ta giúp người, bây giờ khiến có nhiều cơ may, bao nhiêu người họ mua nhằm sản phẩm của mình rồi để cho mình giàu vùn vụt vùn vụt lên thì nó là phước đó. Và phước đó hưởng riết thì sao? Hết. Cái cầu nó sập, đường nó hư rồi, người ta không đi qua lại nữa, lúc ấy cái quán mình, kiếp sau cái quán mình tới thời điểm đó nó cũng cũng tàn. Nó là vậy. Nên chúng sinh giúp đỡ nhau nó không thành cái công đức vô lượng, mà nó thành cái phước đức hữu hạn. Và ta hưởng đến lúc nào đó phải hết.
[39:55]Ví dụ như là bây giờ cái người mà được gọi là giàu nhất nhì thế giới là ai? Ai? Bill Bill Gates, tức là cái ông mà ổng chủ hãng Microsoft. Thì ổng viết những cái phần mềm cả thế giới phải mua.
[40:13]Tức là ổng viết những cái chương trình cho máy vi tính, cả thế giới này phải mua về mà cài đặt, nên ổng giàu lên tột cùng thành giàu nhất thế giới. Thì ta xin hiểu một điều thế này: Cả thế giới này mắc nợ ổng ở kiếp trước. Những người nào mà đã mắc nợ ổng phải mua cái phần mềm, cái chương trình của ổng trả tiền mấy trăm đô một cái chương trình như vậy, mấy ngàn đô một cái chương trình như vậy và làm cho ổng giàu vùn vụt vùn vụt lên. Còn những người mà bẻ khóa, bẻ crack để mà cài cái phần mềm miễn phí của ổng á, ở đây có không? Có ai xài Windows bẻ crack không? Hầu hết tất cả, thì xin thưa bây giờ mới bắt đầu mắc nợ ổng, kiếp sau mà mà trả.
[40:54]Nên ổng làm cho cả thế giới mắc nợ ổng bây giờ là cả thế giới phải mua phần mềm đó làm cho ổng giàu. Nhưng mà ổng có cái hay: ổng giàu đến mức độ này rồi cái ổng ổng không làm giàu nữa, ổng đi dành tiền đó ổng để ổng ổng làm từ thiện. Ổng bỏ ra cả hai mươi mấy tỉ đô la để đi vào làm những cái công trình từ thiện. Mà nếu nói là cái người mà làm từ thiện mà nhất thế giới này bây giờ không ai qua được Bill Gates. Và người ta ước tính cái cái chương trình từ thiện của ổng là ổng chế loại vắc xin chống bại liệt, chống này kia nọ cho những trẻ em ở những nước nghèo đã cứu được sáu triệu cái mạng sống.
[41:33]Cái phước cứ dồn dập vào càng ngày. Không biết sau này ổng chết ổng đi lên cõi nào nữa. Tức là khi có phước rồi không hưởng mà tiếp tục làm nữa thì thôi phước nó đến, đến vô lượng tột cùng không thể tưởng tượng. Ta chỉ cầu mong một điều, ông biết hướng tâm về giác ngộ, giải thoát, vô ngã để đừng trở thành Ma Vương. Tại cái người phước lớn quá nó có ba chỗ để đi đến. Phước lớn quá rồi, một phải làm Phật, hai phải làm vua cõi trời, ba phải làm vua cõi ma. Nếu mà người đó hướng tâm về vô ngã giải thoát thì sẽ thành Phật. Nếu người đó giữ được cái tâm thiện không để mất thì làm vua cõi trời. Mà nếu người đó phước lớn quá mà tâm còn ác thì sẽ
[42:19]làm vua cõi ma, ta gọi là Ma Vương á hay Mara. Cầu mong cho ông là trở thành trường hợp thứ nhất hay thứ nhì, chứ đừng có phước lớn quá mà tâm lẫn một cái điều đố kỵ hay là tham vọng lập tức thành Ma Vương liền. Cầu như vậy. Nên ta trở lại chỗ này, là:
[42:39]Với cái người chúng sinh với nhau mà giúp đỡ qua lại nhau thì nó không thành cái công đức của cái tâm linh giải thoát, mà nó thành ân nghĩa với nhau để chúng ta trả qua trả lại với nhau trong tính cách cá nhân. Mà nợ trả riết thì hết, phước hưởng riết thì thì tàn. Đó là cái hữu lậu, cái hữu hạn của cái nhân quả thế gian này. Bây giờ còn những người xuất gia mà chưa chứng quả Thánh thì sao? Ví dụ những người xuất gia như quý thầy quý cô chưa chứng quả Thánh mà nhận cái sự giúp đỡ, sự cúng dường của Phật tử thì nhân quả như thế nào? Thì thứ nhất, xin trả lời cũng là nợ. Thứ nhất. Tuy nhiên, nếu quý thầy quý cô đó
[43:25]mà biết lo cho đạo, biết giáo hóa cho chúng sinh, giúp cho mọi người cùng tu hành tâm linh giác ngộ thì chuyển thành phước. Tức là quý thầy cô đó cũng được phước, mà chúng sinh cúng dường vô chùa đó cũng có phước luôn. Còn nếu mà quý thầy quý cô đó không biết lo cho đạo mà hưởng một mình thì nó thành nợ cá nhân. Nợ cá nhân của cái người thí chủ với cái người cá nhân của người tăng ni đó mà thôi. Kiếp sau cái người tăng ni đó phải cày mà trả nợ. Phải cày mà trả nợ, và trả nợ khốc liệt luôn, vì nợ khủng khiếp lắm. Khi người ta đến cúng dường chùa người ta đâu có đến mà cầm người ta quăng vô mặt mình, người ta quỳ người ta lạy người ta đưa, đưa với cả cái sự cung kính.
[44:09]Nên nếu mà cái người tu biết dùng cái tiền đó lo cho đạo thì tất cả cái đó thăng hoa lên hết. Cái người tu đó cũng có phước và người cúng dường đó cũng có phước. Là tốt đẹp hết, nó cứ đi lên, cùng nhau dìu mà đi lên, nương theo cái phước của Phật mà ta đi lên. Còn nếu cái người tu đó giấu tiền lại cá nhân, hưởng thụ cá nhân thì kiếp sau cày mà trả nợ khốc liệt. Trả nợ cái sự mà người ta cung kính mình nữa. Nên có một lần trong cái câu chuyện, câu chuyện mà của ngài ngài ngài Chí Công mới nói, một lần nói với hoàng hậu, nói với vua Lương Võ Đế về bốn cái người mà khiêng cái kiệu cho hoàng hậu. Ổng nói bốn cái người khiêng kiệu đó là bốn ông tăng.
[44:52]Bốn ông tăng mà ngày xưa bà bà đem tiền vô chùa bà cúng, nhưng bốn người này tu không thành chánh quả, không lo cho đạo mà hưởng thụ. Thì bây giờ bắt đầu quay ngược lại, nhân quả nó lật ngược lại 180 độ. Trước đây bả quỳ trước bốn ông này để bả cúng dường, thì bây giờ lật ngược lại, ổng phải quỳ xuống để cho bả đưa bả lên kiệu rồi mà khiêng, khiêng mà trả cái món nợ đó. Mà may là còn làm người, may là chưa quậy đến nỗi mà thành chó, thành trâu, thành bò, vẫn còn làm người. Nhưng mà phải trở lại hầu, hầu lật ngược lại là phải quỳ xuống mà lạy bả. Mỗi khi bả bước lên kiệu là phải quỳ xuống không dám đứng,
[45:31]bả leo lên kiệu bả ngồi đàng hoàng rồi mới đứng lên mà gánh cái kiệu mà đi. Để trả lại cái món nợ khốc liệt đó. Cho nên ta thấy sợ như vậy. Cho nên do đó cái người mà xuất gia rồi phải ráng mà tu hành, đừng bao giờ mà tham vật chất. Thấy cái sự cúng dường của Phật tử đem đến cho mình từng đồng, phải biết mỗi đồng đó là mồ hôi, là nước mắt của người ta. Không ai dễ có 50.000, 100.000 để cúng chùa đâu, đều là mồ hôi là nước mắt cả. Nên phải biết tiếc từng đồng, quý từng đồng và làm sao cho những cái số tiền đó trở thành lợi ích ở trong đạo chứ không được phí phạm. Ví dụ như nói thầy nói tới cái lỗi đó chính thầy cũng mắc lỗi.
[46:12]Tại vì sự thật là thầy là người không có tham tiền, tính thầy thì rộng rãi hay giúp người từ nhỏ như vậy. Và thầy cứ như vậy mà thầy sống và thầy nghĩ thầy đúng rồi. Thầy nghĩ là thầy sống là thầy không quan tâm tới tiền, không tham tiền, sống hào phóng rộng rãi giúp đỡ người, thì như vậy thầy đạt yêu cầu thì tu vậy là chân chính rồi chứ gì nữa. Đúng không ạ? Đúng không? Đạt quá rồi chứ.
[46:37]Nhưng đâu ngờ là sai lầm. Cho nên đừng ham vỗ tay. Đâu ngờ là sai lầm. Sai lầm vì sao? Sai lầm là thầy không quản lý chặt chẽ cái đồng tiền đó. Chính là vì thầy thầy nghĩ thầy không tham nên nó không tham là đúng, nhưng mà không quản lý chặt chẽ là thầy sai. Và thầy thành cái tội. Có những đồng tiền đã thất thoát, có những đồng tiền đã dùng không đúng chỗ. Cho nên chính thầy cũng đã mang tội chứ không phải là không đâu. Nên hôm nay khi thầy giảng cái bài này, thầy nói tới đoạn này là thầy hết sức là thầy thành tâm sám hối với Tam Bảo và thầy cũng xin lỗi những người đã cúng thầy mà có những lúc thầy đã không quản lý chặt,
[47:19]có những đồng tiền thầy đã dùng sai hay để nó thất thoát vô lý. Thật sự thầy cũng xin lỗi mọi người, nhưng mà thôi đã qua rồi, bây giờ thầy làm lại.
[47:31]Mà cũng may mắn cho thầy, may thật ra thì tất cả những đệ tử mà theo thầy thì người nào cũng ngơ ngơ như thầy, cũng ngu ngu như thầy. Cũng may mắn là sau thầy có một cái người đệ tử trước đây là doanh nghiệp vào cái giúp thầy, giúp thầy quản lý lại chặt chẽ mọi thứ. Từ đó thầy mới tỉnh ra và thầy thấy cái lỗi của thầy nhiều năm. Cho nên là thầy cũng rất là hối hận mà thầy hy vọng là từ đây về sau là thầy sẽ cố gắng quản lý chặt chẽ từng đồng, để cho mỗi một đồng mà Phật tử cúng dường đều trở thành một điều gì đó lợi ích cho cho đạo pháp, cho chúng sinh nha. Xin thành thật cáo lỗi.
[48:13]Nhìn qua cái đó rồi ta thấy một điều thế này: cái một đời người ta đi qua một đời người thì nó gồm những điều gì? Thứ nhất, hoặc là ta mắc nợ, phải không? Rồi ta trả nợ, hoặc là ta gieo ơn rồi ta được đền ơn, hoặc là ta gieo oán rồi ta gặt lấy báo oán. Nhớ, một đời con người cứ luẩn quẩn nhiêu đó mà thôi nếu ta không biết tu. Nếu ta không biết Phật pháp tu hành thì một đời người chỉ luẩn quẩn nhiêu đó. Thứ nhất là mắc nợ, mắc nợ ai đầu tiên? Ba mẹ mình. Chín tháng cưu mang, ba năm nhũ bộ.
[48:53]Chín tháng cưu mang nghĩa là là ở trong bụng mẹ hết chín tháng. Ba năm nhũ bộ là ba năm mẹ mình cho bú, nhưng bây giờ đã bớt rồi, giờ như thầy thấy ít, giờ toàn sữa ngoại gì không à, sữa ngoại. Đó, chín tháng cưu mang, ba năm nhũ bộ. Rồi khi bồng khi ẵm, khi ta bệnh ta đau mớm từng miếng cơm miếng sữa, cái ân nghĩa đó là không thể tính kể được. Nên trước hết là ta mắc nợ. Rồi lớn lên nếu người nào có đạo đức thì biết trả nợ, biết có hiếu lo cho ba mẹ mình, đó là người biết trả nợ. Rồi theo là người nào mà có đạo đức thì biết gieo ơn với chúng sinh, là biết thương người, giúp người trong đời này gọi là biết gieo ơn. Rồi sau đó là gì?
[49:33]Ta được quả báo ta lại được đền ơn trở lại. Còn cái người nào mà tâm bất thiện thì đi gieo oán với chúng sinh, ghét người này hại người kia, rồi sau đó thì sao? Là gặt lại cái báo oán đó. Nên một đời người cứ luẩn quẩn như vậy và như vậy ta phải hết sức suy xét kỹ từng việc trong đời mình. À cái sự việc này là ta đang mắc nợ đây, sự việc này là ta đang trả nợ đây, sự việc này là ta đang gieo ơn nghĩa đây, sự việc này xảy ra là ta đang được người đền ơn đây. Cái sự nếu ta làm việc này là ta gieo oán đây rồi mai mốt ta sẽ gặt lại báo oán. Đó, cái việc trên đời nó cứ luẩn quẩn, giùm thầy nhớ giùm thầy sáu điều đó.
[50:14]Một là mắc nợ, hai là trả nợ, ba là gieo ơn, bốn là được đền ơn, năm là gieo oán, sáu là gặt lấy báo oán.
[50:27]Nhắc lại đi, dòm mặt ngơ ngơ thấy nghi không nhớ quá. Thứ nhất là gì? Mắc nợ, hai là trả nợ, ba là mình gieo ơn, bốn là được đền ơn lại, năm là gieo oán thù, sáu là gặt lấy báo oán trở lại với mình. Nhớ nha, đời người là cứ luẩn quẩn trong sáu điều này và vì vậy, xin vui lòng xét kỹ từng chút khi mọi việc gì đến với mình, xét kỹ từng chút tâm mình khi muốn làm điều gì. Ví dụ như khi mà ta trả nợ, ta vui vẻ trả, ha, vui vẻ trả. Ví dụ khi mà ta gieo ân nghĩa với với người, đây là điều thiện, ta vui vẻ mà mà gieo. Còn khi mà ta được đền ơn thì sao? Thì đừng tham chấp mà phải biết để để là làm phước thêm.
[51:21]Rồi đừng dại khờ gieo thù oán với đời, nhớ như vậy. Để mà kẻo có lúc phải gặt gặt báo oán. Còn nếu gặt báo oán thì biết ngay đời xưa mình đã từng gieo oán thù, thôi đời này cứ vui vẻ mà mà trả.
[51:40]Bây giờ sau khi mà ta hiểu những điều nhân quả trong Phật pháp rồi, thì một người có trí tuệ hiểu được đạo lý thì phải suy nghĩ như thế này: thứ nhất là thường hay thích giúp người, phụng sự cho xã hội, công quả cho đạo pháp để tạo phúc lâu dài.
[52:01]Thầy nói lại ba điều. Khi mà một người có trí tuệ hiểu đạo lý rồi, thì thứ nhất là thích giúp người, thứ hai: phụng sự cho xã hội, thứ ba: công quả cho đạo để tạo phúc lâu dài. Thầy nhắc lại, mấy này phải này phải bắt thuộc tại chỗ, không cho về nhà học, về nhà quên liền à. Thứ nhất là gì? Thích giúp người. Thứ hai? Phụng sự cho xã hội. Thứ ba? Công quả cho đạo. Lẩm nhẩm lại đi, không nói nữa, lẩm nhẩm cho thuộc rồi nói tiếp.
[52:41]Không bây giờ cái mấy cái này quan trọng lắm, thầy bắt phải thuộc liền à. Chứ không để một lát mà lát mà xuống đi khỏi núi cái trả lại cho thầy hết. Thứ nhất là gì? Thích giúp người. Thứ hai? Phụng sự cho xã hội. Thứ ba? Công quả cho đạo, nhớ như vậy. Thuộc chưa à? Chắc nha, không có trả lại cho thầy à, thầy không lấy đâu à. Dạ, để tạo phúc lâu dài cho mình. Vì là sao? Vì nói cao nói thấp gì không biết, con người cần phải có phúc để sống. Người mà không có phúc thật là bất hạnh. Bất hạnh sao? Thầy nói ví dụ bây giờ mình đến một cái chỗ đông người hay mình đến một bữa tiệc, cái người họ có phúc á bao nhiêu người
[53:24]tới sum sê chào đón, còn mình không có phúc tới người ta liếc cái người ta quay mặt chỗ khác và mình muốn làm gì đó làm, không ai đón tiếp. Đó mà cái đó mình không trách người chủ được, không trách người khác được vì mình không có phúc, mình không có sức cuốn hút với mọi người. Và đi đâu mình không có giá trị, giờ đừng nói là tôi thuộc đẳng cấp này tôi thuộc gia thế kia, mất công lắm không có đâu, phúc hay không phúc thôi. Như đời xưa cũng vậy, ví dụ như ông đó là giai cấp Bà-la-môn mà ổng không có phúc đi tới đâu cũng chẳng ai thèm ngó. Nên nó không thuộc về giai cấp, không thuộc về gia thế, dòng tộc ô dù, không có mà thuộc cá nhân ta có phúc hay không.
[54:06]Sống trên đời cái giá trị của con người là lệ thuộc vào mình có phúc hay không có phúc. Do đó làm con người phải biết làm phúc, làm phúc cho dày, làm phúc cho nhiều, không bao giờ ngưng nghỉ. Giúp người, phụng sự cho đời, công quả cho đạo, ba điều đó làm mãi làm mãi. Rồi khi làm mãi như vậy bắt đầu đến lúc cái quả báo trở lại, hoặc là kiếp này quả báo đến sớm khi mà nợ trước ta không có nhiều thì bây giờ ta làm phúc cái quả báo đến sớm. Rồi kiếp sau quả báo nó đến tràn ngập thì làm sao? Một người có trí tuệ thì không bao giờ dại khờ mà hưởng thụ cái phúc đến lúc phúc đến. Cái người có trí tuệ khi phúc đến với mình,
[54:51]tức là mình được vinh quang, là được tiền bạc, giàu sang, quyền chức, ưu thế thì không bao giờ hưởng mà tiếp tục dùng những cái đó để làm phước tiếp. Giống như ông Bill Gates, khi ổng có tiền rồi bây giờ ổng lấy tiền đó ra ổng đi làm thiện, làm những điều từ thiện trên thế giới này. À vậy thì chúng ta cũng vậy, cái người hiểu biết đạo pháp nhân quả thì không bao giờ hưởng hết cái mình có, hễ có cái gì luôn luôn tìm cách trích ra một phần, nếu mà ta có lớn thì ta trích ra phần lớn, nếu ta có nhỏ thì ta trích ra phần nhỏ. Khi mà phước đến ta không hưởng, ta lấy đó ta làm phước tiếp. Ta đã không hưởng, ta đi làm phước tiếp nữa rồi phước nó đi tới đâu?
[55:38]Phước nó lớn cùng cực thì chỉ còn có một chỗ để chứa nổi cái phước vô lượng đó là gì? Là vô thượng bồ đề. Cho nên là tất cả chúng ta đều lúc nào cũng phải hướng tâm về cầu quả vị vô thượng bồ đề. Là phải thành Phật, ai cũng phải thành A-la-hán, ai cũng phải thành Phật. Mà trên con đường để mà cầu cái quả vị vô thượng bồ đề đó là trên cái chặng đường đó lúc nào ta cũng làm, làm phước, nhớ như vậy nha. Làm phước, phước đến không hưởng, làm nữa, phước cứ càng ngày càng lớn nhưng lại càng không hưởng, tất cả điều đó ta hồi hướng về quả vị vô thượng bồ đề. Ta nhắm đến cái lý tưởng đạt thành Phật quả chứ
[56:23]không bao giờ mà có một giây phút thụ hưởng. Một giây phút thụ hưởng là ta lui xuống lại, mà một giây phút thụ hưởng thêm một chút tham vọng, thêm một chút ác ý thì thành ma liền, ma vương liền. Còn những nghiệp quá khứ ta đã gieo chắc chắn nó sẽ đòi thì ta cứ vui vẻ mà trả, không thù hận để gây thêm oan trái về về sau. Và một cái tâm nguyện nữa ta phải nhớ nữa là ráng tu chứng để chính mình làm phước điền cho chúng sinh. Ví dụ như thầy vậy, bây giờ thầy biết khi một người đến cúng cho thầy, thầy cũng cố gắng hết sức để dùng số tiền đó để làm Phật sự cho cái người đó có phước, nhưng mà người đó vẫn chưa được cái phước vô lượng bởi vì thầy chưa chứng.
[57:15]Rồi và thầy với người đó thành cái nợ cá nhân với nhau. Đó và nó thành một sự phiền toái. Nợ cá nhân là sau này thành tình cảm thương ghét phiền toái lắm. Do đó thầy cũng phải nguyện lòng là thầy ráng tu chứng để sau này khi mà ai cúng thầy, người đó được phước vô lượng, còn bây giờ cúng thầy không được phước vô lượng. Nghe thầy nói vậy cái lát không cúng nữa kì lắm rồi nha.
[57:49]Cái tâm nguyện của chúng sinh, nghĩa là của người xuất gia hoặc là cái người cư sĩ cũng vậy nhớ giùm thầy một điều thế này: ta không tham nhưng mà quý từng đồng tiền, quý từng hột gạo, nhớ nha. Tất cả đều là công lao cực khổ của mọi người mới có từng đồng tiền, từng hạt gạo, cho nên phải sử dụng hoàn toàn, trọn vẹn cho đúng đắn, có ý nghĩa, không phí phạm. Ngày hôm nay mùng 3, ngày mai, ngày mai mùng 4 thầy sẽ giảng về đề tài này, cái yếu tố nhân quả trong cái kinh tế của xã hội. Ngày mai là một bài về kinh tế xã hội. Hôm mùng 1 thì thầy giảng một bài về chính trị qua cái nhìn của Phật pháp, ngày mai thầy giảng tiếp
[58:32]một bài về kinh tế mà qua cái nhìn của Phật pháp vậy. Nên là nhớ như vậy, tuy không tham nhưng mà phải yêu quý từng hạt gạo, từng đồng xu của trời đất, mà người tu thì yêu quý từng hạt gạo, từng đồng xu của Phật tử cúng dường. Nên có những người khi mà dịp lễ cái mang lên chùa cúng những đồ lê-gim, tại vì một buổi lễ chùa mình rất là đông người, thầy thật sự thầy nói thật thầy không đủ tiền để mua mua thực phẩm cho mọi người ăn. Như lễ Thành đạo của mình vừa rồi hai chục ngàn người lên, cái lễ Vu Lan hai lăm ngàn người lên mà nhìn gương mặt xấu ốm của thầy là biết thầy không có tiền để mà mà mua đủ lương thực, thì có một vài Phật tử họ đem lê-gim đến họ cúng.
[59:15]Mà nếu mà ăn trễ mà thầy nhìn thấy một củ cà rốt hay một cái miếng rau mà nó héo, thầy xót lòng xót dạ lắm. Thầy mới la mấy người trong nhà bếp á, thầy nói phải ráng đừng có bỏ bất cứ cái gì, ráng làm sao ăn cho kịp, cái gì mà nó hư sớm phải ăn sớm liền để làm sao đừng để hư. Công lao người ta trồng ở đồng ruộng rồi người ta mua chở lên tới đây bao nhiêu tới nhà bếp này mà mình không ăn nữa, đem bỏ, cái tội đó chứa không hết. Nên phải ráng yêu quý từng cái chút cái phẩm vật gì người khác cúng dường, làm sao để mọi người được ăn vào bụng biến thành năng lượng, thành sức khỏe để tu, để sống có ích cho đời, như vậy nha.
[59:54]Rồi bây giờ nói là thưa thầy bây giờ tụi con ở giữa đời này, tụi con không gặp Phật, gặp A-la-hán thì tụi con làm sao mà để được phước điền vô lượng? Thì đúng như vậy, đúng là khi ta không gặp Phật, ta không gặp vị A-la-hán là một sự thiệt thòi cho ta, nhưng mà không sao, ta có tượng Phật, ta có tượng Bồ Tát, ta có tượng A-la-hán. Ta hãy quỳ trước các ngài, ta đảnh lễ ngài với tất cả lòng tôn kính thì ta cũng được phước rất là lớn. Cái nhược điểm của ta đó là ta thấy tượng Phật rồi ta cứ nghĩ đây là cái tượng nên mình lại hời hợt lắm. Còn người nào mà trước tượng Phật mà hiểu rằng đây là biểu tượng của Phật, dầu không phải là Phật,
[1:00:39]chỉ là xi măng thôi, nhưng là biểu tượng của Phật, và vì lòng tôn kính ta cũng lạy cái tượng đó với tất cả lòng tôn kính như lạy một Đức Phật tại thế thì phước của ta cũng rất là lớn. Nhưng mà chỉ lo thầy thấy nhiều người đi chùa nhiều khi mê tín, đi rồi thắp nhang lạy xì xà xụp cầu nguyện cái gì cho mình đó, nhưng mà cái lòng tôn kính gửi lên trên Đức Phật ít quá, cho nên phước không nhiều. Còn khi ta hiểu đạo lý, ta dành cái lòng tôn kính đối với Đức Phật, thánh tượng như là Đức Phật tại tiền thì phước ta cũng cũng rất là là lớn. Nhưng mà để ta có thể làm được những điều như mà hôm nay ta nói vậy thì ta chỉ
[1:01:18]có một hướng đi duy nhất thôi, lúc nào cũng hướng đi trên con đường vô ngã. Tu làm sao, sống làm sao để hóa giải bớt dần dần cái ngã chấp của ta, không còn thấy cái tôi mình là là quan trọng. Và như vậy là khi ta làm gì cũng đúng, sống gì cũng đúng và đi luôn, đi dần đến vô thượng bồ đề. Nên ngày hôm nay thì thầy không có bài thơ nào để chúc Tết tại cái bài giảng này nó làm thầy cảm động quá cái thầy bí, thầy không làm thơ được. Nhưng mà thôi bây giờ thì thầy chúc Tết. Thì thứ nhất là thầy xin chúc cho tất cả quý Phật tử là trong ngày Tết mà đã dành cái niềm vui đem lên đến chùa, thay vì ta dành cái niềm vui ngày Tết
[1:02:04]để sống sa đọa, ăn chơi vào các tụ điểm, mà không, ta đem cái niềm vui trong ngày xuân đó cúng dường về tâm linh, Phật pháp. Nên cái tâm đó, cái tấm lòng đó, thầy nguyện trên mười phương Tam Bảo chứng minh và gia hộ cho quý Phật tử một năm được an lành, may mắn, thịnh vượng, tinh tấn tu hành. Nhưng mà cái lời chúc của thầy nó cái thời hạn bảo hành nó chỉ có một năm, năm sau phải lên nghe chúc lại, còn không là nó hết bảo hành. Và thầy cũng mời thầy cũng mời quý Phật tử là sau cái buổi này nếu mà ai quy y thì ta ghi tên để làm lễ quy y, còn ai muốn học ngồi thiền, cái kỹ thuật để ngồi thiền thì xin
[1:02:50]mời lên trên nhà nhà tôn để có quý thầy quý cô đến để hướng dẫn cho quý Phật tử cái kỹ thuật ngồi thiền rồi ta về nhà ngồi thiền nha, tu cho tốt. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.