[0:10]Nam mô A Di Đà Phật. Nam mô A Di Đà Phật.
[0:19]Kính mong quý sư cô và các quý phật tử an tọa.
[0:33]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:45]Lâu quá mình tu sợ buồn á, nên hôm nay mình nói chuyện đề tài là niềm vui tu hành, nghe coi có đỡ buồn không. Sự thật thế này nè, là trên cuộc đời này cái tâm lý bình thường á là ai cũng có cái tánh ham vui, nói chung như vậy, nói thẳng một câu vậy, đúng không? Không biết có trúng tim đen không? Thường thường ai cũng ham vui và cũng sợ buồn hết trơn á. Tức là chúng ta làm mọi điều gì trên đời này á là đều có ý là tìm vui hết. Chuyện đời cũng vậy, rồi khi mình tìm đến đạo cũng vậy. Tuy nhiên là cái niềm vui của đời, cái niềm vui của đạo nó có một số điểm khác nhau. Ví dụ như cái người mà cái suy nghĩ
[1:30]mình cạn, thường thường là mình thích những niềm vui của thế gian hơn, còn người mà có trí tuệ hơn một chút thì tự nhiên họ thích cái niềm vui ở trong đạo. Nên là trong đạo cũng có niềm vui chứ không phải không, mà niềm vui lớn lắm. Thì ở đây là do cái trí tuệ cũng giống như là do cái thiện căn của mình mà khiến mình sẽ thích cái niềm vui nào. Ở đây vậy là luôn luôn chúng ta loay hoay cả một đời của mình để đi tìm vui thôi chứ không gì hết trơn. Mà đôi khi vì cái niềm vui này mà chúng ta đã đi lầm đường lạc lối và có khi đã đi sâu vào trong tội lỗi. Nên do đó mà chúng ta cần có cái đạo lý để chúng
[2:13]ta tỉnh, dừng lại, bước ra khỏi tội lỗi. Thì thường thường á mình nghĩ tu hành là để tránh tội lỗi thôi, nhưng mà cái người nào bước ở trong đạo, sống ở trong đạo hẳn thì mới phát hiện ra một điều là ở trong đạo rất là vui, mà cái vui của đạo ý vị, thâm trầm, sâu sắc mà ổn định ghê lắm. Đây là cái, hai cái khác nhau một chút. Giờ chúng ta nói về đời một chút xíu. Là trong cuộc đời này sự thật mình không có nói là ví dụ mình nghe hay nói câu là: "Đời là bể khổ", đời là bể khổ mênh mông, khéo nương Phật pháp thoát vòng trầm luân. Thì thường thường là đến lúc nào đó người ta hay thất vọng chuyện cuộc đời thì
[2:54]người ta nói một cái câu giống như nó là chuyện đương nhiên để an ủi, nói: "Đời là bể khổ, tình là dây oan, tu là cội phúc", đó thường thường là cứ một cái câu mình nhắc đi nhắc lại rồi mỗi khi mình có cái chuyện buồn. Nhưng mà sự thật thì đối với cái người thế gian thì ai cũng nghĩ rằng là trong cuộc đời này là buồn vui lẫn lộn, chứ nếu nói như đạo Phật là cuộc đời này hoàn toàn là buồn thì họ không chịu, họ nghĩ có những lúc cũng vui lắm. Mà nếu mà nói rằng cuộc đời là hoàn toàn là buồn á thì người ta không sống nổi, vì có những lúc người ta đã tìm thấy được niềm vui. Ví dụ như là người ta đã được giàu sang,
[3:37]làm ăn ta được phát đạt, rồi người ta được thăng quan tiến chức, hoặc thi đỗ, hoặc là người nào đó họ có gia đình họ sinh được người con trai, hay là có được con hiếu thảo, vân vân, những điều đó cũng gọi là những niềm vui trong cuộc sống. Nên nói là đời buồn vui lẫn lộn. Thì nếu nói là đời buồn vui lẫn lộn, thì cái ý nghĩa người ta không cần phải đi tìm cái niềm vui nào khác, cứ ráng sống trong cuộc đời để đi tìm cái niềm vui. Thì đây sự thật thế này, là trong cuộc đời á, những cái niềm vui mà đến với mình á hoàn toàn là do cái phước đời trước hết. Tất cả những cái mà chúng ta thành công, chúng ta hạnh phúc, chúng ta có được đều do cái phước
[4:14]đời trước, mà do phước đời trước cũng là do có tu á. Nên chúng ta thấy chỉ có cái tu mới đem lại niềm vui thôi. Nghĩa là đời trước mình có biết bố thí, đời trước mình có biết niệm Phật, biết tu hành, biết giúp người, biết giữ cái tâm khiêm hạ, biết thương người, vân vân, thì những cái đời trước mình làm được theo đúng cái tu á, đời này nó mang lại cái may mắn, cái hạnh phúc, cái niềm vui. Cho nên trong cuộc sống này cái buồn vui nó lẫn lộn là như vậy. Còn mà thực chất cái cuộc đời này đó, những cái gọi là niềm vui trong cuộc đời này nhiều khi chớ nó lại chuẩn bị cho cái nỗi buồn. Trong cuộc đời này nó có nhiều cái lạ lắm,
[4:49]vui mà để chuẩn bị cho cái buồn sắp tới, nó giống như thế này, giống như đám cưới vui không? Có thấy có sư cô gật đầu rồi không biết. Mấy cô dưới kia cười cười không thấy gật đầu, thấy mấy sư cô gật đầu.
[5:06]Thì thường thường đám cưới vui phải không? Ví dụ như mình thấy đám cưới người ta ăn mặc đẹp, rồi có nhạc, có đàn, có ăn uống, nhậu nhẹt, có chúc nhau đủ thứ chuyện hết: trăm năm hạnh phúc, này kia. Nhưng mà thực sự những người mà sống đi qua một đời hôn nhân, ai mà đi sống qua một đời hôn nhân vợ chồng đều có cái cảm giác thế nào? Là là sự thật là một đời sống hôn nhân nó cực lắm, vất vả và bất ổn, thật sự là không vui như người ta nghĩ, có nhiều cái lo toan, nhiều cái trách nhiệm. Ví dụ như là ma túy vui không? Mấy cô đừng gật đầu nha, để công an bắt á. Thường thường á vì người ta như là nhậu nhẹt,
[5:48]đánh bài, đánh bạc, cá độ bóng đá đồ vân vân thì ma túy rồi những cái đó vui lắm. Vui cho nên mới có nhiều người lao vào, nhưng mà sau đó là gì? Sau đó là cái sự ê chề, nó thất vọng, nó đau khổ, nó mất tư cách. Cho nên trong cuộc đời nó thường thường là như vậy. Có những cái vui mà sự thật là sau đó là buồn. Chính vì có nhiều bậc triết gia, những bậc thánh nhân họ nhìn ra điều đó nên họ đã có một cái hướng đi khác hẳn, họ để lại những cái đạo lý cho chúng ta ngày hôm nay, mà chúng ta bắt đầu mở ra cả một cuộc sống mới đối với đạo là như vậy. Bây giờ trong trường hợp mà đôi khi chúng ta có chuyện buồn rồi cái mình tìm đến với đạo.
[6:27]Có nhiều khi mình gặp chuyện buồn mình tìm đến với đạo như thế này, ở đây quý phật tử, quý sư cô đã xem cái tuồng cải lương là Lan và Điệp chưa? Có, đó cũng sư cô đó gật đầu rồi. Giỏi ghê. Phật tử có coi rồi phải không? Trong đó có cái chuyện gì? Có một chuyện tình buồn ha. Là có hai người yêu nhau cũng tha thiết, rồi sau đó một cái người nam họ đi làm ăn thành công ở đâu đó rồi cái họ lấy người vợ giàu, thì cái người yêu, người con gái mới buồn quá mới vào chùa đi tu. Không biết ở đây có ai giống vậy không? Mà tại sao lúc buồn cái cô này đi tu mà không tìm những chuyện khác? Có nhiều người buồn tự tử chết, ừ
[7:12]có nhiều người buồn bỏ đi xa, có nhiều người buồn quậy cho dữ dội lên cho đã, nhưng mà có người buồn lại chọn cái giải pháp đi tu. Nên chúng ta thấy là để mà lẩn tránh cái nỗi buồn của mình, để chôn giấu nỗi buồn của mình, hay là để xoa dịu nỗi buồn của mình có nhiều cách giải quyết lắm. Nhưng mà cái người đã chọn cái giải pháp đi tu cũng là người có có thiện căn với Phật pháp, phải nhớ điều đó. Cho nên mình đừng có trách Lan nói là thất tình mới đi tu, không phải, chớ nhiều người thất tình không chịu đi tu mà quậy luôn. Nó có như vậy. Cho nên vì vậy nếu ta nghĩ ở đây là cái tâm trạng của một người mà bị thất vọng,
[7:50]buồn khổ, bị tai nạn, bị sụp đổ họ tìm đến cái sự tu hành bởi vì họ nghĩ rằng cái sự tu hành trong đạo Phật là một cái nơi mà chôn đời trong cái trầm lắng, hiu quạnh không có gì vui và cũng chẳng có gì buồn. Thường thường người ta nghĩ như vậy. Thường thường người ta nghĩ cái môi trường ở trong đạo á để tu hành á là một nơi chìm trong cái im lặng, hiu quạnh mà không có gì vui mà cũng chẳng có gì buồn. Đó là cái tâm lý chung, họ nghĩ tới đạo. Đúng không? Quý sư cô thấy đúng không? Quý phật tử thấy đúng không? Nhiều người nghĩ như vậy lắm, thoạt tiên là nghĩ như vậy. Ví dụ nói lớn lên rồi mình cảm thấy cuộc đời nó không có cái gì để mình phấn đấu,
[8:36]không có hướng đi trong cuộc đời, nói thôi vào chùa tu cho nó bình yên. Vì trong đó hy vọng là không có sóng gió, không có những cái cuộc tiệc nghiêng ngửa, hư hỏng, nhưng mà cũng không có cái gì phải làm cho mình quá đau khổ, buồn chán nên họ nghĩ như vậy. Nên mà nếu mà nghĩ như vậy á thì tu được không? Thường là không tu được. Bởi vì sao vậy? Bởi vì tu lâu rồi á mà không có vui, không tìm thấy được cái niềm vui trong đạo, không tìm thấy được cái niềm an lạc tâm linh thì bắt đầu sinh chuyện. Lúc đó sẽ chán tu từ từ mà lại quay ra tìm cái niềm vui thế gian. Chúng ta nói câu này, nghĩa là tu lâu á
[9:15]mà không thấy cái gì vui, bắt đầu chán tu, quay ra tìm niềm vui thế gian. Không có nghĩa là người đó hoàn tục liền đâu, không có nghĩa là người đó hoàn tục. Mà vẫn ở trong đạo, mà sao? Mà mà lén lút tìm cái niềm vui thế gian. Là bởi vì sao? Bởi vì thấy không tìm được cái niềm vui của tâm linh, của sự tu hành. Thì đây là một điều nguy hiểm chứ không phải là... là cái điều tốt lành. Cho nên, cái mà phát tâm đối với đạo nó quan trọng. Trong đạo mình gọi là hảo tâm xuất gia đó, là người đi tu có cái lý tưởng lớn. Là trước khi bước vào đạo, người này có cái hiểu đạo một phần nào đó. Chứ không hiểu hết đâu, vào đạo mình tu mình mới hiểu thêm.
[9:56]Nhưng mà cái hiểu ban đầu nó chuẩn mực, nó chân chính để làm cho mình có một cái lý tưởng lớn mà vị tha, vì con người, vì chúng sinh. Thì người này có thể là có cái lý tưởng tu suốt đời được. Từ từ có nhiều cái điều tốt đẹp đến trong tâm hồn mình. Còn mà nếu mà mình đi tu mà không hiểu đạo nhiều, mà chỉ vì che đậy nỗi buồn rồi sau đó bước vào đạo không có tinh tấn thì một thời gian sau là mình sẽ buồn chán quay ra liền. Nên cái niềm vui là điều rất quan trọng trong cuộc sống này, cũng như trong sự tu hành. Tu mà không có vui là thất bại. Mình không đủ sức để đi tiếp nữa. Nên cái sức mạnh mà để chúng ta sống trên đời này
[10:41]cũng như để tu á, là do niềm vui đem đến. Chúng ta phải nhớ điều này. Vì lát đây là nhiều chuyện quan trọng trong cái niềm vui đó. Đó là chúng ta hãy nhớ một điều này, cái tâm lý của chính mình và của người khác nè: Niềm vui chính là sức mạnh để sống, cũng là sức mạnh để tu. Hãy nhớ điều đó. Nếu mà không có niềm vui, từ từ chúng ta không còn sức mạnh để đi tới nữa. Hãy nhớ điều đó, hãy nhớ câu này rất quan trọng nè. Để nữa mình phải biết mình làm gì cho mình, cho mọi người. Hoặc là mấy cô mà lớn lên á mà có đệ tử, cũng phải nhớ nguyên tắc này. Chính niềm vui là sức mạnh để sống và để tu. Nếu mà không có niềm vui, mình sống không nổi, mình tu không nổi.
[11:26]Mình nghe nói như người cư sĩ cũng vậy. Nếu sống trong đời mà không có vui là cũng lạc hướng liền. Có khi làm chuyện bậy liền, có khi đi tìm vui, tìm cảm giác ở một nơi sai lầm liền. Những cái gì vui của người cư sĩ? Ví dụ như họ có đạo lý, họ hạnh phúc được trong gia đình, họ có niềm vui là khi thấy các con mình lớn lên, ngoan ngoãn, học giỏi. Đó là những cái niềm vui để họ có cái sức mạnh chịu đựng cực khổ mà bước tới nữa, vân vân. Nó có nhiều điều để người ta vui lắm. Nhưng mà có vui mới sống nổi, mới chịu cực mà bước tới. Thì trong sự tu hành cũng vậy, một người tu hành mà bắt đầu tìm được cái
[12:05]niềm vui rồi á, thì mình chấp nhận có những cái cực khổ ở trong đạo. Tại vì trong đạo vất vả chứ không phải sướng đâu. Người đi tu không có nhàn đâu. Nghĩa là suốt thời gian từ tối tới sáng, từ sáng tới tối là giờ giấc sát sát sát sát, không có ở không. Nghĩa là khuya đã dậy sớm, tụng kinh, ngồi thiền, rồi sau đó ăn cơm rồi chấp tác, làm việc, học hành, rồi tới tối tụng kinh, vân vân. Nghĩa là giờ sát sát, không có nhiều cái thời gian để vui chơi, giải trí. Nhưng mà ở trong cái thời gian sát sát đó mà nếu không có niềm vui, mình không chịu cực nổi. Nên cái người tu á mà đúng hướng á, là mình thấy họ vững vàng, họ an vui, mình đến gần họ mình thấy dễ chịu.
[12:42]Còn cái người tu mà lạc hướng á, mình thấy họ không có vui, và mình đến gần họ mình cũng thấy khó chịu nữa. Bởi vì họ đang bực bực, họ đè nén thôi. Giờ không lẽ hoàn tục, nhưng mà tu ở trong đạo thì không có hướng đi. Nên đây là cái quan trọng. Cho nên cái niềm vui thứ nhất á, nó là cái kết quả của cái việc mình tu đúng; và cái thứ hai, nó là cái sức mạnh để mình đi tới. Nên cái niềm vui quan trọng lắm. Ở đây á, cái thời gian đầu á mà đang còn chịu đựng cái cực khổ lúc mới tu á, mà nếu mình ráng tu học quyết liệt thì có thể làm cái đà tiến cho cả đời. Vì sắp tới là có nhiều cái vất vả trong cái việc tu hành.
[13:25]Còn nếu thời gian đầu mà mình không có cái tinh tấn quyết liệt thì nó không có cái đà. Cái là thời gian sau cái nó yếu liền. Mình nói giống như khẩu đại bác á, việc tu ban đầu giống như khẩu đại bác á. Là nếu mà cái sức bật ban đầu nó mạnh á thì nó đi xa được, nó vượt qua bờ bên kia, đến cái mục tiêu an toàn, đến nơi, đến bờ giải thoát, giác ngộ mà mình mong ước. Còn nếu cái sức bật ban đầu nó yếu á, nó rớt gần quá, nó rớt gần lại chỗ cái khẩu súng đó, chỗ nó khởi xuất phát á, thì nó vẫn còn lẩn quẩn trong cái vòng thế gian, nó không tiến xa được. Nên cái người tu mà hảo tâm xuất gia đó, cái giai đoạn ban đầu phải rất là tinh tấn.
[14:02]Nhưng mà nếu mà đúng hướng rồi đó thì càng tu càng tinh tấn. Ở đây đó mình nói lại cái thế này nè: Thật ra, đạo lý cho chúng ta rất nhiều niềm vui trong từng giờ từng phút. Đạo lý đúng cho chúng ta rất nhiều niềm vui, còn nếu mình tu sai thì nó xuất hiện cái tâm trạng buồn chán liền. Nên ở đây là quý thầy, quý cô, cũng như quý Phật tử cũng vậy, mình xét lại cái tâm hồn của mình. Ví dụ như mình đã tu theo đạo Phật từ bấy lâu nay, mình coi coi trong tâm mình có cái niềm vui hay không, có cái tự tin hay không, có cái vững chãi hay không? Đó là mình biết mình đã đi đúng đường hay chưa. Còn nếu từ theo đạo Phật đến bây giờ mà mình thấy mình có vẻ buồn buồn,
[14:45]chán chán, nó không rõ hướng, là coi chừng mình đi sai rồi đó. Mình đã tu sai, hiểu sai, hoặc là vị thầy hướng dẫn cho mình họ đã hướng dẫn sai. Ở đây mình không oán trách. Có khi mình sai là tại mình, có khi sai là tại ông thầy mình. Mà coi cái dấu hiệu là cái niềm vui đó là cái giá trị. Thì cái niềm vui ở đây á, nó phải là một cái niềm vui thật sự, là mình thấy tâm mình an lạc, hoan hỷ thật sự là dường như mình có đúng hướng, dường như thôi, còn đúng từng điểm, từng điểm mình chưa phân tích. Nhưng mà đừng có là một cái niềm vui giả tạo. Cái niềm vui đúng và niềm vui giả tạo là như thế nào? Niềm vui đúng á là ở trong sâu mình á nó có cái vui, nó có cái an lạc.
[15:28]Và tự mọi người họ đến gần mình họ dễ chịu lắm, người ta thấy mình gương mặt hoan hỷ. Hoặc có những lúc mình vất vả, mình bận rộn, nhưng mà sự thật trong tâm mình vẫn đang vui, người ngoài họ biết. Còn ví dụ như là mình giả bộ tạo ra một cái niềm vui bên ngoài, gương mặt làm như ra vẻ vui cười lắm, nhưng mà trong tâm không có vui thật sự thì đó là niềm vui giả tạo, lâu ngày người ta cũng biết. Lâu ngày người ta cũng nhận ra được. Nên ở đây là không cần phải đợi bên ngoài người ta đánh giá mà tự mình đánh giá mình. Thì người Phật tử cũng vậy, ví dụ như mình theo cái chùa đó, theo ông thầy đó bao lâu, mình phải xem trong tâm mình có vui hay không.
[16:07]Nếu có vui, có lẽ mình đi đúng hướng, mà không vui coi chừng đi trật hướng. Mà cái niềm vui á nó do nhiều yếu tố tạo thành. Cái niềm vui á nó đến từ cái cảm giác lạ ở bên ngoài, ví dụ như mình bày những trò chơi, ngồi nói chuyện rôm rả, hoặc đi chơi nơi này nơi kia, nó cũng là một cái vui. Rồi cái vui nữa là ví dụ như mình đến tu với ông thầy đó cái mình được khen, khen quá chừng khen đi, tự nhiên mình thấy mình như thánh vậy á, thì đó là do được nịnh mà vui, làm cho mình tự cao. Nghĩa là cái kiêu mạn nó cũng làm cho mình có cái niềm vui tạm thời, làm mình khoái chí. Cái này không phải vui mà gọi là khoái chí.
[16:48]Ở đây có ai khoái chí không? Tu mà khoái chí. Cho nên cái khoái chí nó giống như niềm vui mà nó do sự kiêu mạn. Ví dụ như mình đến gặp ông thầy, nói: "Thưa thầy, đời con đau khổ quá, đời con cô đơn quá. Bây giờ con muốn tìm tới đạo con tu." Cái ông thầy ổng nói là: "Không có gì phải cô đơn, không có gì phải buồn, phải đau khổ, bởi vì con chính là Phật. Con hãy tin rằng tâm con là Phật." Nghĩa là một niệm quên là mê, bây giờ nhớ lại tin được tâm mình là Phật thì là giác ngộ. "Con hãy yên trí, từ giờ phút này con đã giác ngộ." Thế mình nghe chừng hửng, từ từ cái mình chấp nhận, cái mình thấy à mình là Phật.
[17:24]Mình về mình gặp ai mình cũng nói: "Tôi vậy là Phật rồi đó." Mình vui, khoái chí, quên cái nỗi buồn của mình. Thì cái đó nó không phải niềm vui thật, mà nó là cái gì? Nó là một ảo tưởng, ảo tưởng do gán ghép, mà tự nhiên tự mình nghĩ mình quá cao. Mình khoái chí, thì đó cũng là một cái vui. Vui đó nguy hiểm, giả tạo. Đó, nãy mình nói hai cái vui ha: một cái vui là do giải trí, do những cái cuộc chơi làm mình vui. Cái vui kế tiếp nữa là do mình được khen, được nịnh nên mình khoái chí, mình vui. Còn cái vui thứ ba đó là do đạo đức mà vui. Nghĩa là thế này, là ví dụ bây giờ có một người nào đó họ cự mình,
[18:05]họ nói nặng mình, họ trách mình vậy đó, thì mình hãy so sánh hai thái độ: một là mình cự lại, bực dọc cãi lại, đỡ tức; còn một cái thái độ thứ hai là lúc họ đang mắng mình, mình im lặng nhẫn nhục, chịu đựng. Lúc đó mặc dù mình cũng hơi động, mình tu chưa tới cái mức độ mà hoàn toàn bình thản, mặc dù mình hơi động, mình cũng hơi buồn, nhưng mình nghe lời Phật dạy, mình nhẫn nhục, không cãi lại, không trả lời. Lúc sau thì ai là người vui, ai là người buồn? Cái người cãi với người nhẫn nhục, ai vui ai buồn? Cái người cãi á mới đầu thấy đã thấy không? Họ chửi mình, mình cự lại, thì thấy đã nhưng mà sau cái
[18:45]cuộc cãi rồi tâm mình nó hụt hẫng, nó dao động hoài. Còn cái người á lúc mà người ta mắng mình á mình nhịn á thấy hơi buồn buồn á, nhưng 10 phút sau bỗng nhiên mình thấy vui. Đúng không? Ủa không ai nhẫn nhục hết trơn à, không ai chịu nổi hết trơn. Đúng không? Có nhẫn nhục rồi phải không? Có nhịn chưa? Rồi thấy sau đó là mình thấy mình yên ổn hơn, phải không nè? Chứ còn cãi lúc đó đã thiệt, nhưng mà sau đó dao động hoài. Quý phật tử có thấy vậy không? Có gây lộn hàng xóm chưa? Đó thấy không? Đó có rồi đó, vậy đó. Đó, nghĩa là đạo lý mà thật sự á nó có cái đạo đức và chính cái đạo đức này cho mình cái niềm vui.
[19:24]Hoặc ví dụ thế này. Hoặc là thí dụ thế này, có người nào đó họ khen mình vì thấy mình làm được nhiều điều tốt. Là từ khi mình đến với đạo mình thương người, mình giúp người làm những việc thiện. Thì tự nhiên mình tưởng không ai biết chứ thật sự là tự nhiên người ta biết à. Có người này người kia biết, rồi một lần nọ có người ta khen mình trước mặt mọi người. Người ta nói là, đây là phật tử pháp danh là Diệu Dàng. Phật tử này từ lâu là đã tức là tinh tấn tu hành làm được nhiều việc phước thiện, thật là đáng ngợi khen. Thì lúc được khen khoái chí không? Theo nguyên tắc là khoái chí. Nhưng mà mình là người biết tu mình giữ được cái tâm khiêm
[20:05]hạ, nhún nhường, kín đáo nên mình mình đã giữ được tâm mình không để kiêu mạn, không để khoái chí mà thay vì mình nói một câu vậy đó mình lại nói một câu rất là khiêm tốn. Mình nói là cũng là nhờ các huynh đệ, bạn đạo đã dìu dắt, rồi nhờ ni sư ở Phổ Đức nghĩa là dạy dỗ cho nên mình cũng làm được những việc chút chút chứ chưa gì nhiều lắm, tức là mình nói câu khiêm tốn. Thì giữ cái tâm mình không cho khoái chí. Thì sau đó đó, tâm mình lại rất là vui. À nó có cái niềm vui của cái sự bình an, của cái đạo đức rất là vững chắc. Còn nếu lúc mà được người ta khen á, mình thấy khoái chí mình vui à mình nói
[20:41]là tui còn làm nhiều nữa chưa hết đâu, đó là chút chút thôi chứ còn nữa. Mình khoái chí mình nói những câu có vẻ hơi hơi nổ, hơi khoe. Thì lúc đó rất là khoái nhưng mà 15 phút sau rồi tâm mình bất an, nó dao động liền. Nên đây chúng ta thấy cái đạo đức á nó cho mình cái niềm vui lâu dài và vững chắc và ổn định. Đó là những điều chúng ta so sánh là mình tu đúng đạo lý nó có cái niềm vui. Hoặc là ví dụ thế này. Mình hãy so sánh là mình gặp hai nhóm bạn. Ví dụ quý ông là biết rõ, bây giờ một nhóm bạn nhậu hễ gặp nhau cái là tối nay là mình gầy sòng nhậu ở đâu á thì có một con gà rồi cái người đem đến một,
[21:17]hai lít rượu ngồi nhậu với nhau thì cũng nói chuyện rôm rả, vui không? Cũng vui lắm phải không? Thấy mấy ông nhậu cũng vui lắm. Nhưng bây giờ mình gặp nhóm bạn khác, nhóm bạn biết tu hành. Hễ gặp nhau chỉ nói chuyện đạo, phân tích về đạo lý, hễ gặp nhau chỉ nói về những chuyện từ thiện, nói chuyện đi chùa, nói chuyện ngồi thiền, niệm Phật. Ví dụ mình là một người mà mình được dự cả hai cái nhóm bạn đó mình sẽ rút ra sau đó cái niềm vui nó nằm ở đâu? Cái niềm vui sẽ nằm ở nơi cái nhóm bạn, nhóm bạn đạo á. À khi mà mình chơi với những người bạn đạo tự nhiên mình sẽ thấy nó có cái niềm vui nó ổn định, bền vững.
[21:54]Còn mà chơi với nhóm bạn nhậu, bạn quậy á coi vậy chứ lâu ngày nó phiền toái và tâm hồn mình nó dao động, tư cách mình nó giảm sút mất từng lần. Đó là lý do mà nói rằng chọn bạn mà chơi là vậy. Nên có một cái nhà tư tưởng họ nói thế này, nói hãy cho tôi biết bạn chơi với ai? Tôi sẽ nói cho bạn biết bạn là người như thế nào. Nhìn cái bạn của mình họ đánh giá được mình là vậy. Bởi vì sao? Bởi vì nói chứ là ngưu tầm ngưu, mã tầm mã. Là người loại nào cũng sẽ chơi với loại người đó. Là cái người mà tâm hồn họ thấp kém họ sẽ chơi với những người thấp kém. Còn những người mà cao cả, tốt thì họ sẽ chơi với những
[22:35]người tốt, những người cao cả giống nhau như vậy. Mà chính là những người mà có cái đạo lý chơi với nhau niềm vui nó ổn định, nó bền vững, tốt đẹp. Giờ mình ví dụ như cái chuyện như thế này. Ăn chay không biết có gì ngon không ta? Không biết, tui toàn ăn rau muống luộc không, không biết. Thí dụ mình có cái món gì đó sơn hào hải vị gì đó ngon ghê gớm lắm ai mới cho mình, người ta mới đem ra để trên bàn mình ha ngon thơm phức vậy đó và mình đang đói bụng nữa sắp ăn, cái tự nhiên ngoài kia có mấy người bạn đạo mình tới gõ cửa vô thăm. Thì lúc đó mình lại tính sao? Hễ mình lật đật là mình đem cất, giấu trong tủ.
[23:11]Tức là ngồi lúc đó bạn mình tới ngồi nói chuyện gì đó nói, rồi mình cũng niệm Phật Quán Âm để cho họ về sớm á. Bắt đầu cái họ về xong mình lấy ra mình ăn, ngon lành, vui không? Bây giờ mình so sánh thái độ là ví dụ mình có cái món rất là ngon, rất là ngon mình đang để trong tủ á. À mình cũng chưa tới giờ ăn, tự nhiên bạn mình tới thăm, tức là những bạn đạo tới thăm cái mình lật đật trong đó bưng ra ngồi để bạn cùng ăn với nhau, cái nào vui hơn? Cái đầu vui hay cái sau vui? Thiệt nha. Không có giấu nữa nha, rồi. Đó chúng ta thấy, chúng ta thấy là một cái hành vi đạo đức á, một cái vị tha, một việc thiện á nó đem đến cái niềm vui, phải không?
[23:52]Nên đây là điều mà rất là rõ là mọi người gật đầu hết nha, ừ. Rồi bây giờ thí dụ thế này. Ví dụ bây giờ mình gặp nhau, bắt đầu mình ngồi mình nói chuyện thị phi của thiên hạ. Mình nói như cái bà đó bả chê chồng mà, cái ông kia ổng chán vợ, à cái bà đó bả có bệnh bất tịnh nói chuyện chuyện đời tư của người ta á ngồi mà nói vui lắm, tại vì thích thọc lê đôi mách á mà, thích nói chuyện thiên hạ. Đó, vui không? Chắc cũng vui tại vui người ta mới nói chuyện hoài vậy đó hoài, phải không? Nhưng mà rồi có một chuyện mình gặp nhau mình chỉ nói chuyện đạo lý thôi, nói ờ hôm trước mình đọc trong cuốn sách à thấy nói là cái đạo lý
[24:30]ví dụ như mình hay cúng thí thực thì lúc chết á tự nhiên đỡ sợ hãi. Thấy cái đạo lý nghe hơi là lạ, mình nghe nói như vậy xong mình ngồi bàn với nhau. Thì giữa cái mà bàn đạo lý với ngồi nói chuyện thiên hạ cái nào vui hơn? Đạo lý vui hơn, phải không? Nghĩa là đạo lý nó làm cho tâm hồn mình cao thượng, mình hiểu sâu sắc hơn thì tự nhiên mình vui hơn. Còn mà ngồi nói chuyện thiên hạ để có ý chê bai người ta á thì nó vui miệng thiệt nhưng mà tâm hồn mình nó thấp kém xuống rồi sau đó nó dày vò, nó dao động, nó bất an. Mà mình hay nói chuyện thiên hạ, hay nói chuyện với ý chê bai mà lại còn mang khẩu nghiệp.
[25:08]Cho nên người tu là mình tránh điều đó mà chỉ nên nói lời đạo lý là như vậy. Nên nãy giờ chúng ta thấy á là mình nói những cái nho nhỏ đó cũng làm cho mình có những cái niềm vui huống hồ là nếu một người biết tu hành đi sâu vào trong thiền định, làm được nhiều cái việc từ thiện lớn lao, giáo hoá được rộng rãi chúng sinh, đem đến đạo lý vào trong tâm hồn của nhiều người thì cái niềm vui đó lớn không có so sánh được. Nhưng mà cái niềm vui lớn á thì nó lại khác với những niềm vui nhỏ ở chỗ cái thái độ. Cái niềm vui nhỏ á thường là nó xao động, dễ thấy, nó làm cho mình tươi tỉnh và ngắn ngủi. Còn cái niềm vui lớn rồi á thì tự nhiên mình bình thản,
[25:52]lại tâm hồn lại bình an là như không có gì. Nên chính cái người mà có niềm vui lớn á mình nhìn vào mặt họ lại thấy như không có gì. Coi chừng người đó đang là cái niềm vui lớn. Còn cái người mà thấy rất là vui thì thường là cái niềm vui nhỏ. Ở đây á cái niềm vui lớn và không có niềm vui lại giống nhau. À. Cái người mà không có niềm vui á mặt họ cũng trơ trơ. Trơ trơ không có gì hết, là không có gì vui. Và một cái người mà có cái niềm vui rất là lớn ở trong đạo là họ làm được nhiều việc lợi ích cho chúng sinh rộng rãi, giáo hoá được nhiều người đem đạo lý đến cho nhiều người, rồi cái nội tâm họ an tĩnh, họ lạy Phật được nhiều,
[26:33]ngồi thiền định lắng vào được sâu là niềm vui lớn thì gương mặt họ cũng vậy á dòm thấy bình thản không có gì. Coi chừng họ lại là niềm vui lớn. Thì thôi cái điều lớn á mình chưa phải là ai cũng làm được. Nhưng mà trước mắt chúng ta phải tập làm được những điều nho nhỏ của đạo lý và bắt đầu có những niềm vui thật sự trong đạo lý nhỏ nhỏ như vậy. Nhưng mà đủ để làm cái sức mạnh để mình tiếp tục tu hành. Vì nếu không có cái niềm vui mình tu không nổi. Tu lâu mà không vui tu không nổi. Nên mình bước vào chùa cũng vậy, khi mình nhìn một loạt quý thầy, quý cô mà mình thấy mọi người có vẻ cái tươi tươi
[27:10]gương mặt, mình biết cái chùa đó tu tốt, tu đúng. Còn nếu mà mình bước vào chùa mà mình nhìn thấy quý thầy, quý cô mặt mà hầm hầm á, rầu rầu, đụng vô là nảy lửa thì cái chùa đó tu trật trật. Không biết nhìn cái mặt mấy cô đây là sao ta? Thấy cũng tươi tươi, là sao? Phật tử mình cũng vậy. Một cái tâm trạng là thế này, là khi mà chúng ta nghe được đúng đạo lý, bắt đầu mình thực hành đúng đạo lý, cuộc đời sống mình vui. Nó tức khắc ngay trong ngày hôm đó liền, đúng không? Quý phật tử có thấy điều đó không? Nghĩa là trong một ngày thôi, không đợi qua ngày thứ hai. Mà khi mình nghe được một cái đạo lý đúng
[27:50]ngay trong ngày hôm đó mình bắt đầu có niềm vui. Đúng không? Có thấy vậy không? Đúng, đúng không? Không biết thiệt hay là lịch sự trả lời đây. Mà đây là một điều là cái chân lý á, nếu mình hiểu được một đạo lý đúng, ngay ngày hôm đó mình có niềm vui, bắt đầu mình có niềm vui sống. Còn đối với những người mà đã có được đạo lý nhiều ngày và đã làm được những điều thiện, những điều đúng rồi thì cái niềm vui trong tâm hồn họ là vững chắc. Đó, từ cái niềm vui và cái sự vững chắc này nè, bắt đầu mình có cái sức mạnh là khi mà mình gặp người ta nói gièm pha, mình chống đối, chửi mắng, cản trở, tâm hồn mình không lung lay.
[28:33]Là bởi vì cái đạo lý đúng cho mình niềm vui và cho mình sự vững chắc, sự tự tin vững chắc. Chúng ta nói đó là cái dấu hiệu đó. Còn nếu mà mình ví dụ mình có cái đạo lý mình tu hành, rồi khi gặp người khác họ chống đối mình lung lay liền, mình do dự liền thì như vậy là hoặc là mình chưa hiểu đạo lý đó hoặc cái đạo lý đó sai, làm cho mình do dự, lung lay liền. Cái chữ do dự á trong đạo Phật gọi là chữ nghi á, là nếu mình đi theo đạo Phật mà mình còn do dự, mình không biết mình vầy có đúng không, tu vầy không biết sau này có tốt hay không, có hạnh phúc, có bình an hay không. Chính cái do dự đó là cái mình chưa hiểu đạo mà gọi là chưa chứng
[29:15]được quả Tu-đà-hoàn, chưa chứng được quả thánh đầu tiên. Cái người mà chứng được quả thánh đầu tiên là mất cái do dự đó, mất cái do dự đó hoàn toàn. Nghĩa là đối với Phật pháp, đối với đạo lý có một cái kiên định vững chắc kỳ lạ lắm, không ai làm lung lay được. Ở đây đó quý cô, quý Phật tử mà nếu thấy trong tâm mình có cái kiên định vững chắc, không ai làm cho mình lung lay được đối với đạo, coi chừng mình có Tu-đà-hoàn trong tâm mình rồi, có quả thánh nằm trong trỏng rồi mà không hay. Tại vì quả thánh Tu-đà-hoàn là dứt được mấy cái? Dứt được ba cái. Một là cái do dự, hoài nghi, hai là cái ích kỷ, ba là ba là cái cố chấp.
[29:57]Dứt được ba cái đó là người chứng Tu-đà-hoàn. Cho nên nếu mình nhìn trong tâm mình mà quý Phật tử thấy mình dứt được ba điều đó, coi chừng mình là ông thánh rồi nhe, sơ quả Tu-đà-hoàn. Ai dứt được đủ ba cái rồi nói giơ tay lên để cho người khác người ta lạy. Tại làm Tu-đà-hoàn người ta lạy mình được rồi đó. Bây giờ trở lại cái hoài nghi do dự thôi. Tức là khi mà mình tu đúng đạo lý, tâm mình có niềm vui, mình vững chắc không ai làm mình lung lay được. Hãy nhớ cái công thức đó nha để sau này trong cái cuộc sống sắp tới, trong những ngày tháng sắp tới là ai nói những điều gì đó mà làm mình hoài nghi,
[30:34]do dự thì biết rằng mình đạo lý mình tiếp nhận chưa đúng hoặc là mình hiểu chưa tới. Còn nếu mình vững chắc thì không có ai làm lung lay được, kể cả cái người đó là một người có danh tiếng lớn cũng vậy. Dù cho người đó có danh tiếng lớn mà khi họ bài bác mà lòng mình vẫn thấy vững chắc không lung lay thì biết rằng mình đã đạt được sự vững chãi của đạo lý, là đường đi mình đã đúng rồi đó. Nãy chúng ta nói với nhau điều này là đạo lý cho chúng ta niềm vui, cái niềm vui đó nó thâm trầm, nó sâu sắc, nó bền bỉ, tốt đẹp và nhờ niềm vui đó chúng ta có sức mạnh để đi tới tiếp, để sống và để tu tiếp. Khi mình hiểu được điều đó rồi thì bây giờ mình phải làm cái gì?
[31:21]Khi mình hiểu niềm vui chính là sức mạnh để sống, để tu thì mình phải làm cái gì? Thì mình phải phải tạo cái niềm vui cho cho huynh đệ mình. Đó là quan trọng, bởi vì mình biết niềm vui là chất liệu để tu, để sống. Thì như vậy chúng ta phải tìm mọi cách để tạo niềm vui cho huynh đệ chung quanh mình, cho bạn đạo của mình, cho huynh đệ của mình, mà nếu mình là người thầy thì mình phải tạo niềm vui cho cho đệ tử của mình. Vì sao? Vì niềm vui là chất liệu để sống. Do đó phải tạo. Bây giờ tạo niềm vui cho người khác bằng cách gì? Thứ nhất là bằng cái thái độ mình trước, đó là cái không có tốn đồng nào.
[32:07]Thái độ, nghĩa là khi mình hiểu được điều này rồi á thì bắt đầu từ đây mình phải biết xem gương. Hồi lúc mới tu thì mình không màng tới cái thân này nữa vì thân này nó giả tạm, vô thường, nhưng mà khi biết tu rồi bắt đầu phải biết coi gương. Làm chi vậy? Coi cái mặt mình, coi nó có hắc ám hay không hay là nó tươi tỉnh đẹp đẽ, vì bắt đầu cái thái độ mình là quan trọng đối với huynh đệ của mình. Làm sao á mình phải có cái thái độ vui vẻ, từ ái đối với tất cả mọi người chứ không có cái nặng nề, ác cảm. Nên cái đầu tiên để mình làm cho mọi người vui là cái thái độ nơi chính mình, phải kiểm soát được cái thái độ.
[32:49]Thường á là mình không có tự biết được cái mặt của mình như thế nào, là người tu chỉ kiểm soát được tâm mình, kiểm soát được cái cử chỉ của mình thôi, ví dụ khi đi, đứng, nói, năng, mình giữ được cái điềm đạm, đàng hoàng, từ tốn, là mình kiểm soát được tâm mình không có nghĩ điều gì sai quấy, rồi kiểm soát được cái tâm mình có động hay là tịnh, vân vân, mình kiểm soát vậy thôi. Nhưng mà khi mình biết tu rồi, biết tu sâu hơn thì mình phải biết được gương mặt của mình. Biết được gương mặt của mình á mà đâu phải là lúc nào mình cũng có gương phải không? Phải gương nhưng phải tự biết. Ví dụ như mình nói là giữ cái gương mặt lúc nào cũng hòa nhã,
[33:28]từ ái, vui vẻ để cho mọi người họ đến gần mình họ thấy dễ chịu. Đó là cái niềm vui nho nhỏ đầu tiên mà mình đem đến cho huynh đệ mình, làm cho người ta tin nơi cái sự tu hành trong đạo Phật. Ví dụ như mình nói mình là người tu dữ lắm, nhưng mà khi người huynh đệ họ đến gần mình họ thấy nặng nề trong tâm cái họ họ không tin đạo Phật nữa. Còn nếu họ biết mình là người tu hành, ăn chay, đi chùa, họ đến gần mình họ nghe có cái niềm vui, một cái gì đó nhẹ nhàng, an lạc thì họ tin rằng đạo Phật đem đến được niềm vui. Cho nên cái thái độ của mình rất là quan trọng đối với con người. Mà để kiểm soát được gương mặt mình thường xuyên mình phải làm sao?
[34:08]Lúc nào cũng phải bỏ cái cái kiếng nho nhỏ trong trong túi, hễ mà đằng xa mình thấy huynh đệ mình lại mình móc kiếng ra mình coi gương mặt mình chút xíu, rồi mình chỉnh chỉnh lại mình bỏ kiếng vô, rồi sau đó mới gặp huynh đệ mình mà mà chào, phải không? Không hả? Không chịu hả? Vậy phải làm sao? Mình kiểm soát cái tâm mình thôi phải không? Kiểm soát cái tâm, nghĩa là mình thấy lúc nào tâm mình cũng thương yêu, à lúc nào tâm mình cũng vui vẻ thì bảo đảm gương mặt nó không có đưa đám, à là mình gặp huynh đệ mình được là khi người ta gặp mình người ta vui. Có một lần thì chúng tôi gặp một vị này làm chúng tôi cũng hơi thắc mắc.
[34:46]Hồi lúc đó mình cũng còn nhỏ, lúc đó cũng còn mới tu. Thì khi gặp vị này đó thấy vị này đạo đức lắm, à tu hành rất là tốt, từ bi với mọi người. Khi mình gần vị đó mình dễ chịu lắm. Rồi có bất chợt một lần đó tôi đến bất ngờ gặp vị đó mà lúc đó vị đó không có thấy tôi, và tôi nhìn tôi thấy gương mặt vị đó, vị đó đang nặng nề. Thì khi tôi chào, vị đó quay lại nhìn tôi thì gương mặt tươi tỉnh ra liền, rất là từ ái. Thì khi mà vị đó từ ái tươi tỉnh thì mình rất là dễ chịu, mình rất là hạnh phúc, mình rất là muốn gần gũi, như vậy đó. Nhưng mà tôi chỉ thắc mắc là lúc mà không có chúng sinh thì vị đó
[35:22]lại cái mặt đang chăm chăm rất là nặng nề, à tôi hơi hoang mang. Và sau đó thì tôi mới từ cái đó bắt đầu mình mới sợ mình cũng bị như vậy, nên tôi cũng quá mong điều này mà vì mình không tự biết gương mặt mình á, nên mình nói cái câu này giống như là một chia sẻ do bản thân của tôi với tất cả mọi người, là mong sao rằng là khi mà có mặt chúng sinh chung quanh mình thì luôn luôn cái tâm mình rất là an vui, tươi tỉnh, từ ái, hòa nhã, mà khi không có chúng sinh gương mặt mình cũng cũng rất là rất là an vui. Để sợ người ta nhìn lén, cũng trường hợp ví dụ người ta bắt gặp người ta nhìn lén mình vẫn thấy mình đang rất là an vui, người ta thấy dễ chịu.
[36:04]Chứ còn ví dụ như là người ta nhìn lén thấy mình gương mặt nặng nề, chầm hăm cái người ta không bước tới. Mà người ta cũng hoài nghi nữa, nói rằng cái người tu không có cái an vui thường xuyên. Trừ những lúc mà mình bận rộn, mình căng thẳng về công việc quan trọng nó khác, chứ còn bình thường lúc nào cũng phải có cái thái độ an vui như vậy. Cái thái độ an vui á nó đến từ hai điều. Điều thứ nhất là do mình tu đúng nên tâm mình vui. Điều thứ hai là mình thương người mà mình vui. Khi mình thương yêu chúng sinh, tự nhiên tâm mình vui. Quý Phật tử, quý cô có thấy vậy không? Khi mình thương mọi người tâm mình hay có cái vui, đúng không?
[36:43]Thôi về suy nghĩ lại đi nha. Đó là cái thứ nhất là cái thái độ để mình làm cho huynh đệ mình đến với mình vui. Cái thứ hai á là để tạo niềm vui cho huynh đệ là cái tâm mình độ lượng và mình biết giúp đỡ, biết nâng đỡ. Ví dụ mọi người đến với mình á thì người ta cũng có những cái hoàn cảnh khó khăn hoặc là có những cái lỗi lầm vậy. Thì cái quan trọng á là mình biết điều đó rồi để mình giúp đỡ. Mình nâng đỡ tức là khi người ta có lỗi, mình giúp người ta vượt qua, đừng để người ta mặc cảm, cũng đừng có trách cái lỗi đó hoài nha, nên mình biết nhưng mà vượt qua. Đôi khi coi như không có, hoặc là khi mình biết rõ thì mình khuyên
[37:25]người ta, mình nói thẳng thắn mình giúp người ta vượt qua. Đó là cái nâng đỡ, cái độ lượng làm cho mọi người đến với mình họ vui. Chớ còn cái người có lỗi họ cũng nặng nề trong tâm lắm, nên họ cần cái tình thương, độ lượng để họ vượt qua cái lỗi lầm của họ. Nó cũng là một cái. Còn đối với người khó khăn trong cuộc sống thì mình giúp đỡ thì đó là đúng rồi. Ví dụ mình có khả năng mình giúp đỡ người ta về vật chất, về tiền bạc, về cơ hội, cũng là cái hay. Cái này mình nói nhiều rồi phải không? Thì ráng như vậy. Rồi một cái để làm niềm vui cho mọi người nữa là biết nói chuyện khéo léo. Nên cái người mà hoạt bát cũng là một người dễ đem niềm vui đến cho người khác.
[38:06]Ví dụ như ba bốn người bạn gặp với nhau mà cứ dòm nhau cười cười rồi thôi hổng nói chuyện gì, lát cũng buồn chán đi mất à. Nên mà trong đó tự nhiên có một người biết nói chuyện, mình hỏi thăm rồi mình bày tỏ ý kiến cũng làm cho cái buổi gặp gỡ nó đỡ buồn. Cho nên cái người mà có cái khiếu ăn nói cũng là một cái lợi thế để mình làm cho cái không khí nó vui vẻ. Đúng không? Chứ mình gặp bạn bè mà ngồi cứ chầm dầm không ai nói gì hết trơn thì thôi lát cũng chán kiếm người khác phải không? Cho nên cái người khéo léo nói chuyện cũng là một lợi thế. Nhưng mà mình nói chuyện là mình nên nói lát mình nói qua đạo lý,
[38:44]phải biết pha trò một chút đỉnh, phải biết pha trò một cách thông minh, khôi hài, rồi biết nói chuyện hoạt bát, mà đôi khi cũng phải biết im lặng. Là vì sao? Ví dụ như bạn mình đang cần nói thì mình phải phải biết lắng nghe. Thì cái lắng nghe cũng là cái làm cho huynh đệ mình vui. Rồi khi huynh đệ mình cần nghe thì mình lại nói rồi cũng làm cho huynh đệ mình vui. Chớ còn thí dụ ba bốn người á gặp nhau, nghe nói vì bữa Thầy Chân Quang ổng nói là phải biết nói á, ba bốn người túm nhau cùng một lúc mà nói á thì nó lại mất vui, như vậy. Cho nên là biết lắng nghe đúng lúc và biết khéo léo nói đúng lúc cũng là làm cho cái không khí tu hành nó vui tươi hơn.
[39:24]Cũng là một cách như vậy. Rồi trong cuộc sống đối với nhau đừng có chỉ trích, đừng có xiên xỏ, đừng có tò mò đời tư của nhau. Cũng là cái thái độ với nhau mà tốt. Đó là cái thái độ gần gũi như vậy. Rồi đây là điều quan trọng nè: biết tạo ra những cái việc làm, những cuộc vui cho nhau. Là ví dụ như là lâu lâu mình đi chơi. Tu mà chơi á, tu mà vui cũng là một điều cần thiết lắm. Có cái tâm lý rất là lạ là con người ta luôn luôn cần cái cảnh quan thay đổi. Một cái tâm lý rất lạ, một cái nhu cầu rất lạ. Ở trên thế giới khi người ta có tiền rồi đó người ta hay tổ chức đi du lịch. Mới đầu chúng tôi cũng thắc mắc,
[40:06]nói tại sao người ta tốn tiền về việc mà đi chơi đi du lịch nhiều quá. Sau này mới biết rằng trong tâm hồn con người ta nó có một cái nhu cầu là cần thay đổi. Cái gì mà nó cứ ở yên một chỗ làm người ta buồn chán, mà cái gì nó có thay đổi làm người ta vui. Ví dụ khi mình nghe Pháp cũng vậy, ví dụ cái bài Pháp đó mà được nói đi nói lại mười lần, dù bài Pháp đó rất là hay, mình nghe riết mình cũng chán nữa. Cho nên phải luôn luôn nói điều mới hoài. Rồi ví dụ như là mình đến một cái ngôi chùa đó mà đến hoài, tự nhiên nó cũng chán nữa. Đó là lý do tại sao quý thầy mình hay tổ chức đi hành hương, tham quan, không ngờ là lại rất là đúng cái tâm lý con người là thích thay đổi.
[40:47]Trong con người ta vậy, có một cái điều là thích thay đổi. Thì cái thích thay đổi này đó nó làm người ta vui nhưng nó cũng chứa một cái điều nguy hiểm. Một cái điều nguy hiểm là gì? Điều nguy hiểm là người ta dễ không có chung thủy, à người ta dễ mất cái đạo lý căn bản. Nhưng mà cái nhu cầu của con người là như vậy. Chỉ đến khi nào mà người ta tu hành ổn định, người ta có cái niềm vui lớn ở trong cái nội tâm á, lúc đó người ta không cần cái sự thay đổi. Ví dụ người ta cần ở yên trong một cái tịnh thất một chỗ, người ta vẫn vui được. Còn bình thường á người ta luôn luôn thích thay đổi. Đó là lý do tại sao ngoài đời mà mình thấy người ta mặc
[41:24]đồ vậy, người ta cứ thay đổi thời trang model là vì tâm lý con người là như vậy mình đừng có trách. Tâm lý chung là như vậy. Rồi người ta ăn uống người ta thích thay đổi món. Người ta thích đi nơi này nơi kia, thích thay đổi. Rồi ví dụ người ta thích có nhiều bạn bè mới, vân vân. Và thậm chí các ông thích cái gì mới? Thích gì? Thích bà mới. Đó, đó, rất là kinh nghiệm. Đó là cái tâm lý con người như vậy. Thì đó là cái tâm lý tự nhiên, bản năng tự nhiên, mình không có trách được. Chỉ có điều này là do có cái đạo lý mà mình giữ cái sự thay đổi đó trong cái điều chân chính, không sai lầm. Nhưng cái thay đổi là một nhu cầu.
[42:05]Nên vì vậy mà đối với ở trong đạo, ví dụ như mình là một người xuất gia, mình là một người quản chúng hay người trụ trì, thỉnh thoảng mình vẫn tổ chức những cuộc đi chơi vui cho đệ tử của mình ở trong chùa để cho nó thay đổi không khí, nó làm cái đầu óc con người ta hưng phấn ra, dễ chịu ra. Trừ cái người mà tu mà đắc định rồi thôi, ở đâu cũng được, ở một chỗ suốt năm cũng được, mười năm cũng được. Nhưng mà bình thường, lâu lâu một cuộc đi chơi làm cho tâm hồn người ta cởi mở ra, chuyện đó có thật. Và những huynh đệ cư sĩ cũng vậy, lâu lâu mình tổ chức những cái chuyến đi tham quan, hành hương,
[42:40]du lịch, dã ngoại cũng làm cho tâm hồn nó thư thái, vui tươi, dễ chịu ra. Đó là một cái sự thật. Mình đừng nghĩ là tu mà ham vui. Phải biết niềm vui là một cái nhu cầu, một chất liệu của cuộc sống. Nên đôi khi đi đây đi kia cũng là một cái sự cần thiết, cũng là một cái niềm vui. Đôi khi mình không cần nữa, ví dụ mình tu lâu rồi cái tâm mình rất là ổn định, không cần sự thay đổi, nhưng mình biết huynh đệ mình còn cần thì vẫn có thể là tùy thuận mình tổ chức những cái niềm vui nho nhỏ như vậy. Hoặc là mình tổ chức những chuyến đi từ thiện. Những chuyến đi từ thiện cũng vừa là đi chơi mà vừa làm việc thiện, cũng làm cái tâm hồn người ta vui lên.
[43:19]Chúng ta nhớ điều thế này, là điều thiện đem đến niềm vui, nhớ như vậy. Nó có nhiều cái niềm vui mà nãy chúng ta nói, cuộc đời có nhiều cái niềm vui mà nó nguy hiểm mà không có đạo đức. Nhưng mà việc làm thiện đem đến niềm vui mà làm cho người ta có đạo đức. Cho nên phải tranh thủ giành lấy con người về với cái điều thiện là bằng cách chúng ta phải tổ chức nhiều cái việc làm từ thiện, chớ đừng để cho những người thân chung quanh mình là đi tìm niềm vui mà không phải điều thiện thì rất là nguy hiểm. Ở đây đó, cái bài này mình giảng, mình nói chuyện với nhau đó là mình nói đến cái trách nhiệm của mình đối với người
[43:58]chung quanh, chứ ít có nói chuyện bản thân mình lắm. Tại vì nếu bản thân mình á mình không cần những điều này lắm. Nhưng mà bởi vì mình đang tu cho chúng sinh, mình đang đem niềm vui đến cho mọi người, cho nên mình phân tích những cái tâm lý nho nhỏ như thế này. Những cái điều này rất là nhỏ nhưng mà rất có lợi cho mọi người. Cho nên một người làm đạo phải biết, cái người tu cũng phải biết. Ví dụ quý sư cô sau này lớn lên mà mình giữ một ngôi chùa thì cái việc mà tạo cái niềm vui cho Phật tử, cho đệ tử trong chùa là một yếu tố rất quan trọng mà phải được học đàng hoàng, phải được học là những phương pháp để tạo niềm
[44:35]vui cho mọi người khi họ đến với chùa là phải có cả một cái môn học. Nhưng mà tiếc rằng cái môn học này không có được triển khai trong các trường Phật học. Cho nên quý cô nhiều khi còn xa lạ. Hôm nay chúng ta nói chuyện với nhau chừng tiếng rưỡi về đề tài này vẫn còn rất là ít, mà quý cô phải tự nghiên cứu thêm. Quý cô phải có một cuốn sổ nghiên cứu cái môn này là những phương pháp đem lại cái niềm vui, tạo được cái không khí vui tươi cho chùa của mình, cho những Phật tử của mình. Đó là một cái môn học hẳn đó, một cái chuyên ngành, một cái kỹ năng quan trọng cho người trụ trì, cho cái người tu.
[45:11]Mà huynh đệ bạn đạo cư sĩ cũng vậy. Ví dụ như mình mới tu á thì không sao hết, nhưng mình tu lâu rồi á, tự nhiên mình có cái quan hệ với nhiều người chung quanh và người ta tin tưởng, người ta thương quý mình thì cái kỹ năng mà tạo ra cái niềm vui cho cái huynh đệ bạn đạo mình là một điều rất quan trọng, không được coi thường. Nào giờ đó quý Phật tử mình không để ý điều này phải không? Đúng không? Không để ý đến cái khía cạnh là tạo ra niềm vui cho huynh đệ chung quanh mình, đúng không? Có không? Có phải không? Bây giờ từ ngày hôm nay, Thầy yêu cầu mọi người để ý lại vấn đề này. Để ý lại vấn đề là khi mà mình gặp gỡ huynh đệ
[45:51]mình, à mình đã làm gì cho huynh đệ mình vui? Mình đã làm sao cho cái buổi gặp gỡ đó vui để cho huynh đệ mình có cái sức mạnh, có cái chất liệu để tiếp tục tiến tu trong những ngày tháng sắp tới? Thầy mong, Thầy yêu cầu, Thầy năn nỉ mọi người suy nghĩ điều này giùm. Được không? Dạ được. Sao ít người được quá à. Được nhiều nhiều giùm nha. Đó, từ nay tức là ngoài những cái điều mà mình tu hành như nào giờ là mình lạy Phật, tụng kinh, ngồi thiền, làm việc thiện, là giữ gìn tu dưỡng đạo đức, thì bây giờ thêm giùm thầy một cái hạnh quan trọng là tạo được cái không khí vui tươi, tạo được cái niềm vui cho huynh đệ chung quanh mình.
[46:37]Đây là một trong hạnh quan trọng để làm sao là cho mọi người khi đến với Phật pháp, đến với chùa, khi gặp huynh đệ bạn đạo là cái đầu tiên họ cảm nhận là họ được vui. Đây là điều rất quan trọng. Và cái niềm vui này giữ họ lại với Phật pháp, không có để họ trôi giạt ra những cái niềm vui sa đọa của thế gian. Đây là điều rất quan trọng, mọi người suy nghĩ giùm thầy. Tại vì cái điều này nãy thầy vừa nói á là nói với huynh đệ bạn đạo tương đối đồng lứa, nhưng mà nếu áp dụng sâu á là bắt đầu chăm sóc cho lớp trẻ. Lớp trẻ vừa mới lớn lên thì rất là hiếu động và ham vui, mà ở bên ngoài đời nó nó đầy những cái trò vui nguy hiểm,
[47:22]những cái trò vui hút xách nè, nhậu nhẹt nè, karaoke ôm nè, tức là đủ những cái trò vui rất là nguy hiểm lôi kéo. Nhưng mà nếu những người Phật tử lớn tuổi, những người Phật tử mình tu đi đến với chùa lâu, mình lớn tuổi một chút, mà mình là những người chuyên gia rất giỏi tạo ra niềm vui thì khi mà cái lớp trẻ đến với chùa gặp mình, tự nhiên chúng vui lên là chúng bớt đi cái ham vui bên ngoài thế gian. Nhờ vậy, chúng bị hấp dẫn bởi cái niềm vui đến với các cô, các bác, đến với quý thầy, quý cô, đến với chùa là nhờ cái vui đó gắn bó giữ gìn chúng đến với Phật pháp, đến với đạo, mà chúng đỡ bị những cái trò vui sa đọa bên ngoài lôi kéo.
[48:04]Cho nên thầy nói lại, cái công hạnh mà tạo ra được không khí vui tươi cho huynh đệ, tạo ra được cái niềm vui cho huynh đệ chung quanh mình là một công hạnh cực kỳ quan trọng để mình giữ được, lôi kéo được mọi người đến với đạo. Cái mà gọi là tạo được không khí vui tươi hay tạo được niềm vui á, thì như thầy nói có nhiều việc, từ những cái việc đơn giản không tốn tiền lắm, ví dụ chỉ cần cái thái độ của mình, cái nói chuyện vui vẻ của mình, không có tốn tiền cũng làm cho huynh đệ mình vui. Hoặc là có những cái tốn tiền hơn như tổ chức một cái cuộc đi chơi, đi tham quan, à là dắt nhau đi đến chùa nghe giảng,
[48:43]hoặc là rủ nhau để dành giụm tiền mà đi làm việc từ thiện là giúp cho những người nghèo, à giúp tặng cho những học sinh có đạo đức, ví dụ vậy, thì những cái đó nó tốn tiền hơn, nhưng mà dĩ nhiên là niềm vui nó lớn hơn. Thì ở đây thầy nhắc lại vậy. Là khi mà chúng ta tu là chúng ta cải thiện bản thân mình, tu dưỡng đạo đức mình là được rồi, tốt rồi, đẹp rồi, và tự mình đã có niềm vui rồi. Khi mình đúng đạo lý rồi là mình có niềm vui, không có sai, hoàn toàn hổng có gì sai hết, rất là tốt. Nhưng ở đây là bởi vì chúng ta thương yêu chúng sinh, chúng ta biết rằng là Phật pháp chưa có đến rộng khắp tới tất cả mọi người trên cuộc đời này.
[49:29]Nhiều người chưa biết Phật pháp, chưa tin nhân quả, chưa có tu dưỡng được điều thiện, và như vậy họ sẽ tạo nhiều cái ác nghiệp, làm cho cuộc đời họ đau khổ. Nên chúng ta thiết tha với cái tâm nguyện là luôn luôn muốn đem Phật pháp đến cho mọi người, muốn giữ mọi người về với Phật pháp. Thì cái việc một cái công hạnh quan trọng là tạo ra được cái niềm vui với nhau trong cái cộng đồng những người đệ tử Phật. Cái cộng đồng đó hoặc là người cư sĩ, hoặc là người tu sĩ, hoặc là cả hai. Ví dụ như ngày hôm nay vậy, trong cái ngày hội giảng ngày hôm nay vậy, là chúng ta vui vì nghe đạo lý, nhưng mà ví dụ như dừng cái
[50:11]buổi giảng rồi, bắt đầu mình gặp nhau, mình trao đổi, mình chuyện vãn thì quan trọng là phải đem được niềm vui đến cho nhau, đó là mình tập. Rồi sau này trong suốt cái cuộc sống cũng vậy, khi mình về nhà mình gặp hàng xóm, mình đi làm vào trong cơ quan thì mình hãy nhớ trong đầu mình một cái công hạnh mà từ ngày hôm nay mình phải tập là tạo được cái niềm vui cho người chung quanh mình bằng cách nào đó. Thì khi mà mình đem đến được cái niềm vui cho mọi người chung quanh mình thì cái người chung quanh mình nhờ đó họ gắn bó với mình, và nhờ qua trung gian mình, họ sẽ hiểu thêm được với Phật pháp.
[50:49]Nên cái việc mà hôm nay chúng ta nói với nhau về niềm vui tu hành đó để thầy nhấn mạnh một cái công hạnh nó làm cho mình phải quan tâm đến người khác để giúp người khác là tạo ra được sự vui vẻ. Một điều rất quan trọng, từ đây phải khắc trong tâm trí điều này giùm cho thầy, vì đạo Phật của mình thì trầm lắng lắm. Mình cứ nghĩ vào chùa tu là thắp nhang, tụng kinh, niệm Phật, ngồi thiền, giữ cái không khí nó trầm trầm lắng lắng, và ai có cái gì vui giống như bị phê bình là xao động, hổng phải, hổng phải như vậy. Thật ra tu rất là vui. Cái niềm vui đó nó thâm trầm, nó ý nhị, nhưng mà phải vui. Nếu không vui là chưa đúng.
[51:31]Dĩ nhiên mình không có vui theo kiểu thế gian là cười ha hả lớn tiếng rồi nhảy tưng tưng, giống như là coi bóng đá. Ở đây mình có coi bóng đá không? Quý cô có không? Không thấy không? Dạ. À quý Phật tử có không? Có "vô vô" đồ không? Ờ thôi hổng có ha. Chớ những cái niềm vui thế gian là như vậy, nó cuồng nhiệt và quá đáng. Chúng ta thấy bóng đá là một môn thể thao thôi, thi đua để mà rèn luyện cơ thể, nhưng cuối cùng nó thành một cái vừa đầu tư, cá độ, rồi cái cuồng nhiệt rồi oánh lộn, hooligan. Như vậy những cái đó nó đã thành cái gì quá đáng, nên cái niềm vui thế gian là vậy đó, nó nhảy tưng tưng, cười ha hả, la lối.
[52:14]Ờ trong đạo mình vui nhưng cái vui thâm trầm, nhưng phải có vui, không vui là sai. Nên vì vậy sau này ví dụ như quý cô lớn lên, quý cô làm trụ trì, làm tri sự, làm giáo thọ trong ngôi chùa, mỗi khi mình tổ chức một cái gì thì cái điều đầu tiên phải nghĩ ra được là vui. Buổi lễ đó phải vui. Nếu buổi lễ đó không vui là coi như mình tổ chức thất bại, phải nhớ như vậy. Ví dụ mình tổ chức buổi lễ Phật đản, tổ chức buổi lễ thành đạo, buổi lễ Vu Lan, hoặc buổi lễ kỵ giỗ thì cái quan trọng là phải vui, không vui là sai. Có trừ cái đám tang thôi. Đám tang để cho vui hơi kỳ. Đó. Nhưng mà ở ngoài đời người ta tổ chức đám tang vui không? Vui luôn!
[52:58]Vui luôn, tại vì có lần chúng tôi đến dự cái đám tang đó, cái nhà người quen, thì trong này cái hòm để đó, nhiều người quấn đồ tang, khách khứa tới thăm những vòng hoa để đầy, cái ban nhạc Tây nó thử bài. "Chiều nay trên bến Kim Luông, chiều nắng chưa phai" đó, "đường xa lả lướt bay muôn tà áo tung bay", rồi "Sài Gòn đẹp lắm, Sài Gòn ơi, sầu ơi" sao thấy nó vui kỳ, hổng biết nữa. Thấy bây giờ bắt đầu thấy đời mới đó, tức là đám tang cũng vui luôn. Ha đám tang mà người ta vui được, mà chùa mình tổ chức cái lễ mà không vui là mình dở. Coi nói đùa vậy chứ rất là quan trọng. Nên sau này quý cô để ý điều đó.
[53:31]Chúng tôi có lần vậy chúng tôi đến dự cái lễ giỗ của một vị hòa thượng, hòa thượng tịch cũng lâu, mà mỗi năm đều có lễ giỗ. Chúng tôi đến dự thì cái cảm giác của chúng tôi là thế này, là cái lễ giỗ nó đều đều, buồn chán. Năm nào cũng như năm nấy, rất chán. Ờ nhưng mình là hàng đệ tử, đệ tôn thì cứ phải tới, nhưng mà biết rằng như vậy không đúng. Và đó là một điểm mà lớp trẻ rời bỏ chùa, à những người họ bận rộn, không có gì ham thích họ rời bỏ chùa. Nên cái quan trọng là phải vui. Mà quý Phật tử có đồng ý là ví dụ mình đến chùa mà thấy vui, mình khoái đến hoài, đúng không? Đó, quý cô thấy không, Phật tử nói vậy.
[54:12]Vì vậy là cái việc mà tạo ra một niềm vui cho người khác nó không phải là cái bổn phận của chùa không đâu, mà nó là một lý tưởng sống nữa. Nó là một lý tưởng sống cao đẹp. Ví dụ bây giờ mình quay về nhà mình, người cư sĩ quay về nhà mình cũng vậy, ngoài cái giờ mình đi chùa, mình đi làm, rồi mình trở về nhà, xin hãy nhớ một điều là tạo cho cái không khí trong gia đình mình được vui vẻ, hạnh phúc. Đó là một lý tưởng sống và nó là một bổn phận luôn của con người đối với nhau nữa, chứ không phải riêng là trong đạo lý trong chùa không. Chớ nếu mình vui ở đâu á mà mình bỏ quên cái gia đình mình, mình cũng là có lỗi, mình cũng mất cái bổn phận của mình.
[54:54]Cho nên từ đây về sau hãy nhớ, mình đã không là đệ tử Phật thì thôi, mà đã lỡ là đệ tử Phật thì bất cứ nơi đâu mà có mặt mình thì mình phải làm cho nơi đó vui lên hết. Hãy nhớ kỹ rõ, từ đây nhớ. Mà khi mình làm cho mọi người vui thì cực không? Hỏng cực đâu. Mới ban đầu á, không biết làm sao cho người ta vui. Nhưng mà lâu ngày rồi đó, mình có mặt là người ta vui. Hễ thấy mặt mình là người ta cười. Giống như là Bảo Chung vậy đó, thấy mặt Bảo Chung là người ta cười. Sau này mà hễ gặp mặt mình tự nhiên người ta an vui lắm. Mình nói một câu người ta vui, nói hai câu người ta vui, im lặng ngồi cười người ta cũng vui nữa là thành công.
[55:38]Mà lúc đó mình vui không? Mình rất vui. Cuộc đời mình tràn ngập niềm vui. Thì do tâm mình thương yêu chúng sinh mình mới làm được điều này. Nếu mình không thương yêu chúng sinh, mình không tạo ra được cái không khí vui tươi chung quanh. Vì vậy, là muốn lúc nào cũng đem đến niềm vui cho mọi người thì mỗi ngày mình phải chịu khó quỳ trước bàn Phật, phát nguyện là sẽ thương yêu tất cả chúng sinh. Khi lúc ngồi thiền, phải tập rải tâm từ bi đến khắp tất cả chúng sinh. Tập thuần thục rồi mình có cái tâm thương yêu. Khi mình có tâm thương yêu rồi cái bản mặt mình nằm ở đâu là ở đó người ta sẽ sẽ vui.
[56:17]Quý Phật tử dòm tôi thấy vui không? Dòm bản mặt này thấy vui không? Đó, bởi vì tôi cũng ráng tập giống như Bảo Chung, Phú Quý rồi đó. Nãy giờ mình nói tu mà vui đó, bây giờ mình nói vui mà tu. Vui mà tu là sao? Nghĩa là đây là cái phát tâm tu đó, nghĩa là mình phát tâm chân chính, do mình vui, mình thích rồi mình tu hành. Hồi nãy chúng ta nói đó là buồn thì không thể tu lâu dài được, bởi vì đó không phải là cái hiểu đạo chân chính, nên cái người vui mới tu lâu dài được, vì vui là cái chất liệu. Mà tại sao mình vui? Ở đây có những cái lý do mình vui. Thứ nhất là mình phát hiện ra được cái đạo lý quá độc đáo,
[57:00]làm cho mình xúc động mãnh liệt rồi mình phát tâm tu hành luôn. Duyên là chưa đủ để cho mình vào chùa mình tu đâu, nhưng mà cũng làm là từ đây, mình nguyện xin làm đệ tử Phật để mà tu hành. Khi mình nghe được một cái đạo lý nào đó quá hay, tự nhiên mình nghĩ mình đã là đệ tử Phật. Đúng không? Có nhiều người chưa quy y, chỉ nghe một cuốn băng giảng hay thôi, rồi trong tâm mình tự nhận mình là Phật tử. Giờ có ai hỏi: "Anh đạo gì?" Thực ra nào giờ anh chưa quy y, mà cũng chưa kịp đem bàn thờ Phật về thờ nữa, mà chỉ mới nghe cuốn băng hay à, nói: "Anh đạo gì?" Nói: "Tôi đạo Phật." Có liền, đúng không?
[57:37]Có nhiều người đã như vậy đó, là bởi vì nghe được một cái đạo lý độc đáo, xúc động, có niềm tin, có niềm vui, rồi từ đó phát tâm tu hành. Thì cái phát tâm này mới thôi, mà cái phát tâm đầu tiên là trong thâm tâm nghĩ mình là ai? Đệ tử Phật, thì người đó gọi là đã bắt đầu phát tâm tu hành. Rồi còn dài dài về sau thì nó là chuyện dài nhiều tập, nhưng mà cái tập đầu tiên là là trong thâm tâm nghĩ mình là đệ tử Phật. Đó là người đã biết phát tâm tu hành. Đúng vậy không? Đó, đúng như vậy phải không? Cái vui thứ hai á, là vì mình thương yêu chúng sinh, vì mình thương yêu chúng sinh, tự nhiên mình có niềm vui và phát tâm tu hành.
[58:21]Mới ban đầu á, mình cũng chưa có thương ai lắm đâu, trừ những cái người nào đó họ tu đời trước rồi, nhưng đời trước họ tu cái tâm từ bi nhiều, cho nên đời này họ gặp ai họ cũng thương, thì cái người đó khỏi nói. Cái tâm họ rất là an vui, và mến đạo ngay từ buổi đầu. Còn đa phần, mình chưa có được cái tu hành, chưa được cái tâm từ bi từ kiếp trước, kiếp này mình mới bắt đầu tập. Thì mình nghe lời Phật dạy à nghe lời quý thầy, quý cô dạy, ngày nào mình cũng quán từ bi, mình rải lòng thương yêu chúng sinh. Mình rải lòng thời gian như vậy chừng một, hai năm, là khi mình đi ra ngoài, mình gặp người ta bắt đầu mình thương thiệt
[58:59]nha, mới đầu mình thương tưởng tượng. Một tháng đầu á, mình quỳ trước bàn Phật, là xin cho con thương yêu được tất cả vạn loài, nha. Nhưng mà sau khi rời khỏi bàn Phật cái ra đụng người hàng xóm, họ tạt nước qua mình, mình cự liền. Lúc đó mình mới nghĩ lại: "Ủa, nãy mình mới nguyện là thương yêu, mà sao nãy mình vừa bực bội người ta?" Thế mình thấy là giữa cái lời nguyện và cái tâm thật của mình nó chưa có thành, mình ráng mình tu tiếp. Thì cũng phải một, hai năm như vậy, bắt đầu từ đó về sau á ví dụ như con nít hàng xóm nó có phá, nó quấy gì đó, hồi xưa mình nhớ, hồi xưa nếu mà nó làm vậy là mình bực, mình chửi đổng lên à.
[59:34]Nhưng bây giờ tự nhiên mình cười, mình vui, thông cảm à. Ờ thấy bắt đầu mình thấy dường như niềm vui đã có mặt ở trong tâm mình rồi. Đúng không? Quý Phật tử thấy có không? Thấy không? Mình nhớ ngày xưa đó, những cái chuyện như vậy là mình bực bội, mình cự nè. Nhưng mà ngày hôm nay, cũng cái chuyện tương tự tự nhiên mình bình an, mình thông cảm, mình tha thứ. Đó là dấu hiệu của tình thương yêu. Và khi mình thương được mọi người, nhiều người như vậy, mình thấy vui không? Mình thấy cái tâm này đúng là gần với cái tâm của thánh. Ngày Phật cũng vậy, chư Bồ-tát cũng vậy, chư thánh cũng vậy. Mình hôm nay bắt đầu hơi hơi hơi hơi giống rồi. Mình sẽ thấy mình vui.
[1:00:09]Cho nên cái tình thương yêu tự nhiên đem đến niềm vui. Nhiều người ta chưa biết, nói đạo lý đem đến niềm vui, nên mình thử đi. Mình hãy sống thương yêu rất nhiều và mình sẽ thấy niềm vui rất nhiều trong đời của mình. Đừng có ngại vậy. Cái việc mà vui vì đạo lý á, nó lạ lắm. Nó lạ lắm, thì cũng tùy căn cơ. Là chúng ta nghe cái câu này. Ví dụ như nghe một câu nói thế này, là: "Trong tất cả chúng ta, ai cũng có cái chấp ngã, là thấy cái ta mình là quan trọng." À. Cái tu của đạo Phật á, làm cho cái chấp ngã nó biến mất, không còn thấy có ta nữa. Mình nghe thấy hay không? Thấy hay phải không? Thấy hay.
[1:00:50]Bây giờ nói thêm, nhưng mà khi một vị thánh không còn bản ngã nữa, thì vị thánh đó trở thành toàn thể vũ trụ, toàn thể chúng sinh. Nghe hay không? Hay không? Hay mà không vỗ tay. Thôi, thôi, thôi, đừng giả bộ, vậy mà không. Nghe hay phải không? Mình thấy xúc động không? Không. Nghe hay mà thấy trơ trơ à, thấy: "Ờ, hay ha, hay ha", rồi trơ trơ. Đó là cái chỗ mà căn cơ khác nhau á. Mà chúng ta nhớ điều này, trong kinh kể lại thế này, thời xưa Đức Phật bởi vì tìm một cái câu kệ như thế, tìm một cái đạo lý như thế, Đức Phật dám bỏ cả ngai vàng. Vì một thời kiếp nào đó ngài cũng làm vua. Vì để học được cái câu này, ngài dám bỏ ngai vàng luôn để học cho được cái câu đó.
[1:01:39]Bởi vì ngài thấy cái đạo lý đó nó quá quý giá, cực kỳ quý giá. Cái lợi ích của nó là đến tuyệt đối. Còn cái ngai vua mà ngài có được coi vậy chứ nó tạm bợ và tương đối, chết rồi cũng phải bỏ. Hoặc là chưa kịp chết, người ta ám sát, người ta giết, người ta giành mất cái ngôi. Nó tương đối. Nhưng mà cái đạo lý nói rằng là nếu con người vượt qua được chấp ngã, người đó trở thành toàn thể vũ trụ, toàn thể chúng sinh, thì cái đạo lý này nó ẩn chứa một cái điều tuyệt đối. Mà nếu người nào đạt được thì thật là một vị thánh tuyệt đối và đây là Niết bàn an vui vĩnh viễn, không có cái gì thay đổi được. Nghĩa là ngài thấy nó quá quý đi,
[1:02:20]nên ngài dám bỏ ngai vàng để học cho được cái đạo lý này. Nên chúng ta thấy nãy giờ mình nghe hay không, mình đánh giá là hay hay thôi, mà cái hay đó nhiều khi thua 20.000. Bây giờ nói a là nếu mà tôi nói câu này cho bạn nghe, bạn phải trả tôi 20.000. Mình nghe mình ngần ngại cười cười thôi: "Để 20.000 tui đi ăn phở. Phở Thốt Nốt ngon hơn, tốt hơn." Mình thấy còn thua 20.000. Nhưng mà ngày xưa có người cái trí tuệ cao, họ hiểu được cái giá trị của đạo lý đó, họ dám bỏ luôn ngai vàng để đánh đổi. Nên ở đây, chúng ta vừa nói cái đạo lý hay, nhưng mà mình đánh giá nó hay cỡ nào là do trí tuệ của mình.
[1:02:59]Hễ cái trí tuệ bình thường thường á, mình thấy: "Ờ hay hay, hay rồi thôi, hết." Nhưng mà người trí tuệ quá cao, họ thấy cái hay này họ dám bỏ hết nhà cửa, cuộc đời họ để thực hiện điều này. Khác nhau. Giờ mình hỏi lại, nãy hay không? Hay cỡ mấy chục ngàn? Đó, rồi chúng ta thấy đó. Bởi vậy là cũng nghe một cái băng giảng à nhưng mà có người nghe cái băng giảng xong á mới nói: "Ờ, cái ông thầy này ổng giảng hay ha", rồi thôi, đi nhậu tiếp. Nhưng mà có người nghe xong cái băng giảng, ngồi trầm tư, nói: "Từ nay mình phải thay đổi cuộc sống này, không sống như cũ được nữa, bắt đầu phải đi chùa. Bắt đầu từ nay, mới nói với vợ:
[1:03:41]"Nè bà, tôi bắt đầu từ bữa nay tôi ăn chay tôi tu nha, bà tập nấu ăn chay cho tôi." Nghe một cuộn băng, bởi vì người này có trí tuệ. Trước đây chưa gặp Phật pháp, thì có thể hơi quậy một chút, chút đỉnh, vậy hơi nóng nảy một chút, hơi ham vui một chút. Nhưng mà khi nghe một cuộn băng một thôi, dừng liền. Bắt đầu biết tu liền. Thì đó là người coi vậy chớ bên thâm sâu họ có trí tuệ, họ đánh giá được cái đạo lý là rất quý, rất quý, rất quý, tiền bạc không thay đổi được. Vậy. Cho nên có những cái đạo lý mà độc đáo, ví dụ mình nói cái luật nhân quả thôi, ví dụ mình hỏi: "Tại sao tôi thấy là có những người họ không
[1:04:20]phải tốt, đôi khi họ cũng dữ mà họ giàu? Mà tại sao có những người hiền mà họ nghèo?" Đó, thì mình mới giải thích rằng đó là do nghiệp quả từ nhiều đời trước, là coi họ dữ vậy chớ đời xưa họ cũng làm được nhiều cái việc phước. Còn cái người này hiền nhá, nhưng mà đời trước hơi làm biếng, hiền mà làm biếng, nên không chịu làm phước nên nghèo. Nên kiếp này thấy cũng hiền mà cái tánh làm biếng cũng còn chưa hết. Cái giật mình nói: "Ờ, đúng là như vậy luật nhân quả rất là vi diệu." Mình tin và rất là quý cái niềm tin về luật nhân quả, rồi ráng tu ráng dưỡng và ráng truyền bá cho người khác. Thì cái người đó nghe một cái câu đó họ rất là xúc động,
[1:05:01]từ đó họ thay đổi cuộc sống, họ tin nhân quả, họ ráng làm phước. Còn cũng cái người nghe câu đó, thấy hay hay rồi bỏ qua, tiếp tục sống một đời tầm thường như cũ. Nên chúng ta thấy cũng nghe một đạo lý mà người thấy nghe thấy xúc động mãnh liệt để rồi phải tu, đó là vui mà tu. Còn có người nghe thấy hay hay rồi bỏ qua, không đủ vui để tu. Nên vì vậy là nó lệ thuộc vào cái trí tuệ của mình khi mình đánh giá một cái đạo lý như vậy. Khi mà nói niềm vui đó, chúng ta cũng phê phán một chút về những cái niềm vui của thế gian một chút xíu. Những cái trò vui thế gian á thì rất là phấn khích, nhưng mà cũng rất là là nguy hiểm.
[1:05:43]Vì hễ những quý Phật tử mà nghe văn của chúng tôi thì đều hiểu một điều là chúng tôi không ưa bóng đá. Mà tại sao vậy? Là không phải tại vì chúng tôi là một người ốm yếu, èo uột, ốm o, à ỏng ẹo, mà chúng tôi nghĩa là không ham thích thể thao. Chúng tôi thích thể thao lắm! Nhưng mà bởi vì cái thấy cái bóng đá nó đưa đến cái thái độ người ta cuồng nhiệt quá đáng, kịch cỡm và lố bịch, cho nên chúng tôi tạm thời phê bình bóng đá. Chứ còn hoạt động mà chạy nhảy, lừa quả bóng như vậy là cũng nghệ thuật lắm, và cũng hoạt động thể thao lắm, tốt, không sao hết. Nhưng mà rồi người ta xem nó thành cái hơn thua quá đáng đi.
[1:06:26]Nghĩa là coi trọng cái vấn đề hơn thua quá đáng thì mất tinh thần thể thao, mà bóng đá đang rơi vào cái mất tinh thần thể thao, mặc dù người ta coi nó là môn thể thao vua của mọi môn thể thao. Cái tinh thần thể thao là sao? Là không xem hơn thua quá đáng. Ví dụ thế này, có hai võ sĩ họ lên họ đánh đài với nhau thì dĩ nhiên khi đánh người ta cũng muốn phải thắng, nhưng mà người ta thắng đàng hoàng. Mà khi người ta thắng đối thủ xong, người ta nâng đỡ đối thủ, người ta bắt tay đối thủ, thậm chí người ta ôm hôn đối thủ nữa, thì người ta, người dưới này khán giả mới ca ngợi cái kẻ chiến thắng là người rất có tinh thần thể thao.
[1:07:05]Nghĩa là mặc dầu cũng có cạnh tranh, cũng có thi đua, có thi đua để có kẻ thắng người thua, nhưng trong cái tinh thần á, nó không xem cái hơn thua là quá quan trọng, mà xem cái nghệ thuật và xem cái rèn luyện thân thể là quan trọng, mà xem cái tình thương yêu con người là quan trọng, thì như vậy đó là có tinh thần thể thao. Như vậy tinh thần thể thao là gì? Đó là một tinh thần rèn luyện cơ thể để thương yêu con người, phục vụ con người, chứ không xem cái hơn thua là quan trọng quá đáng. Mặc dù cũng phải có thi đua để vì có thêm chút cố gắng, nhưng mà bóng đá họ đã hơn thua quá đáng nên nó trở thành lố bịch, kịch cỡm.
[1:07:45]Đó là lý do mà chúng tôi không có thích bóng đá. Mà nhiều môn khác cũng vậy, nên chúng ta thấy bất cứ cái môn thể thao nào mà người ta thi đấu cho có nghệ thuật, vui, rèn luyện mà không xem hơn thua quá đáng thì mình ca ngợi môn thể thao đó. Còn khi nào mà cái sự hơn thua đã trở thành cuộc sống, bán nhà bán cửa cá độ thành cái đau khổ hay vui sướng quá mức thì bắt đầu phải nghi ngờ cái điều đó. Nên chúng ta thấy báo chụp những hình ảnh mà khi cái đội nhà họ thua đó là có người đã khóc thê thảm, có người đập cái tivi, có người tự tử chết luôn. Có người vì cái đội nước mình thua mà đã tự tử chết luôn. Có chưa?
[1:08:25]Có rồi, phải không? Rồi thậm chí vậy, hồi đó ở Brazil hay đâu đó, có một cầu thủ đá lộn vô cái gôn của ổng á. Ổng đá quả bóng cái đá không biết đá trật bậy sao chạy vô gôn mình, làm cho cái đội nhà bị thua. Vừa xuống máy bay là có người bắn chết tại phi trường liền. Đó, chúng ta thấy nó quá đáng, mất tinh thần thể thao. Và bóng đá là như vậy, tuy nói rằng môn thể thao vua nhưng mà mất tinh thần thể thao. Thì đó là niềm vui thế gian đó. Hoặc là cái khiêu vũ và vũ trường cũng vậy. Thì đầu tiên cái khiêu vũ nó xuất hiện từ cái vũ điệu của tình yêu. Nghĩa là khi những cái người người ta thương nhau,
[1:09:02]người ta nghe điệu nhạc, người ta dìu nhau, thì bình thường thôi, hai vợ chồng ấm êm nồng nàn. Nhưng mà sau đó nó phát triển dần thành bộ môn nghệ thuật là khi trong một cái cuộc tiệc nhảy thì ai ôm nhau cũng được hết, dù không yêu nhau chính thức, không phải vợ chồng vẫn ôm nhau nhảy được. Cái nó tạo ra một cái sự dễ dãi trong cái việc chung đụng cơ thể giữa người nam và người nữ. Và nó phát triển dần dần, cho nên cái xã hội Tây phương nó lần lần trở nên mất chung thủy, nghĩa là người ta rất dễ lạc lòng, rất dễ thay đổi. Rồi mà chưa đã, bắt đầu họ phát triển dần dần tới những điệu nhạc nhảy cuồng loạn.
[1:09:35]Rồi xuất hiện cái vũ trường, cái vũ trường trong đó người ta mở những điệu nhạc kích động dữ dội. Và trong đó là đứng chật người mà nhảy cuồng loạn không ra cái gì hết, mà cho đã, cho vui, cái gọi là cho đã cho vui nghĩa là cảm giác mạnh đó. Và chưa đã hơn, phải sao cho đã nữa? Phải có thuốc lắc. Uống thuốc vô nó tạo một sự phấn khích cuồng nhiệt, lắc cho dữ dội. Còn sau đó tâm hồn và cơ thể tàn phá hết, nhân cách đạo đức tàn phá không còn gì nữa. Nên chúng ta thấy những niềm vui thế gian là vậy á, nghĩa là người ta càng đi tìm cảm giác rồi càng hư hỏng. Hoặc là nhậu nhẹt. Nhậu nhẹt thì vui lúc đó đó nhưng mà tai họa cho bản
[1:10:15]thân mình và cho mọi người chung quanh mình. Là những người nhậu nhẹt làm khổ gia đình mình, và trong những cơn bốc đồng đã có nhiều người phạm tội giết người, hiếp dâm, vân vân. Nên cái gì, nó là cái trò vui nhưng mà sự thật chuẩn bị cho nỗi đau khổ kế tiếp. Trò vui thế gian là vậy đó. Hoặc là bài bạc, ma túy cũng đều là cái nỗi khổ chờ đón. Thậm chí có những thanh niên, những đứa trẻ nó buồn quá không biết làm cái gì, à ở trong xóm buồn quá không biết làm cái gì, cũng không có tiền để nhậu, à cái rủ nhau đi la hét chọc phá hàng xóm. Rồi xúm nhau cầm một đống đá đi cái lâu lâu chọi vô nhà người ta cho người ta đứng
[1:10:52]ra người ta chửi, giơ lưỡi vỗ tay cười khoái chạy qua kiếm nhà khác chọi đá. Tức là nó làm gì? Cũng là vui đó. Nhưng mà cái vui đó nó gây tội và làm khổ người khác, và mình thì sau này tâm hồn không ra gì. Nên chúng ta thấy là cái tâm lý con người ta là cần cảm giác, cần cảm giác và cần cảm giác lạ nữa. Mà để ý điều này, nếu người nào mà hay thích tìm cảm giác, chúng ta có thể quả quyết 99,9% là người đó là người hư hỏng, rất dễ hư hỏng. Hễ người nào thích tìm cảm giác lạ thì bảo đảm 99,9% người đó rất dễ hư hỏng. Còn cái người mà đàng hoàng á, người ta biết kiềm chế cảm xúc, cảm giác của mình, người ta biết so sánh giữa cái cuộc vui và đạo đức.
[1:11:44]Nếu cái cuộc vui đó tổn hại đạo đức, người ta không đi tìm nó mà đi tìm cái khác, biết giữ cái bản thân mình. Đó là như vậy. Nên đi tìm cảm giác rồi gì? Hao phí sức khỏe, hao phí nhân cách đạo đức. Mà ngày nay đó, cái giới mà quảng cáo họ luôn luôn họ khêu gợi cái cảm giác con người. Ví dụ chúng ta thấy nó có những loại quảng cáo về nước ngọt. Trong cái quảng cáo nước ngọt đó, nó chụp cái hình của một cái người đang cười, đang la, phấn khích tột độ, có thấy không? Dài dài ở theo những bức tường, theo những trạm á, rất là cái gì đó thiệt là đã gì đó, cầm cái lon nước ngọt rồi cười vui rồi phấn khích.
[1:12:24]Tức là họ xem cái việc mà tạo cái sự phấn khích đó làm cho người ta thích. Nhưng đâu có ngờ đó là chỉ phù hợp với những con người mà cái văn hóa rất là kém, cái nhân cách kém thì mới thích những cái loại vui mà đầy cảm giác mạnh như vậy. Còn cái người mà đàng hoàng họ trầm tĩnh thì họ không thèm uống cái loại nước ngọt mà được quảng cáo kiểu đó. Nó phản tác dụng. Người ta thích cái gì thâm trầm, khôn ngoan và thú vị hơn. Cho nên đó, hôm nay chúng ta nói cái niềm vui là để vậy. Nó là cảm giác mà người tu mình mình biết kiểm soát cái loại cảm giác, đừng để cái cảm giác làm chúng ta trôi lạc mất vào
[1:13:03]trong những trò vui thế gian sa đọa và hư hỏng. Chúng ta biết tìm những cái niềm vui của đạo lý, của những việc thiện, của cái tình thương yêu mọi người, nó bền bỉ, nó tốt đẹp hơn. Những cái người mà có trí tuệ và có minh triết á thì họ thích những cái thú vui thanh tao. Những cái thú vui thanh tao như thế nào? Là có khi ngắm cảnh thiên nhiên khi chiều hôm, hoặc là ngắm cái ánh trăng đang mọc, nhìn những làn sương đang bay, hoặc là thích ngồi trên bờ đá xem suối chảy, suối reo, vân vân vậy. Hoặc là những cái đoạn thơ, đoạn nhạc hay cũng làm người ta có được cái niềm vui để có thể chia sẻ với nhau.
[1:13:43]Ví dụ như gặp nhau mình kể cho nhau nghe vừa mới đọc một đoạn thơ không biết ở đâu mà hay, như là: "Phật là trăng, Phật là sao. Phật là hoa nở ngạt ngào hương bay.
[1:13:57]Phật là tim, Phật là tay, nên tình thương sẽ tràn đầy mênh mông." Vừa nghe câu thấy hay hay, mà có cái gì đó mình ngồi mình nói chuyện bàn với nhau. Thì đó cũng là cái thú vui thanh tao của những người có trí tuệ, có minh triết. Hoặc là mình nghe một đoạn nhạc, à đoạn nhạc hay ví dụ nói là: "Giọt mưa trên lá, tiếng nói thầm thì, bóng dáng Phật về, xoa vết thương trần thế." Nghe bài đó chưa? "Giọt mưa trên lá..." Có bài ấy chưa? "Tiếng nói thầm thì, bóng dáng Phật về, xoa vết thương trần thế." Ca sĩ hát chứ không phải chơi đâu. Đọc lại hả?
[1:14:39]Thôi nghe băng lại đi. Không, giờ đang giảng hát cái người ta quở. "Phật là trăng, Phật là sao. Phật là hoa nở ngạt ngào hương bay. Phật là tim, Phật là tay, nên tình thương sẽ tràn đầy mênh mông." Đó là nói cái người mà có cái trí tuệ, có minh triết á, họ có những niềm vui như vậy, nó sâu sắc và đầy triết lý. Nhưng mà tuyệt vời hơn cả là hạnh phúc của thiền định, tuyệt vời hơn cả. Nên đây là cái điều mà tại sao những thánh nhân đều luôn luôn ưa thích thiền định. Tại vì không ai ngờ được cái nội tâm thanh tịnh lại là một cái hạnh phúc rất là lớn. Người ta cứ tưởng khi mình ngồi bắt chân kiết già trong cái cô độc cô đơn,
[1:15:21]rồi giữ tâm không suy nghĩ chắc là một cái gì nó gò bó ghê gớm lắm. Nhưng không ngờ, không ngờ người mà đạt được thiền định, họ lại có hạnh phúc rất lớn, không có gì so sánh được. Mà thiền định ở tương lai nó sẽ làm cái môn học bắt buộc của thế giới. Như vừa rồi ở Hy Lạp á, Hy Lạp thì họ theo Cơ Đốc giáo mà là Chính Thống giáo, tức là Orthodox, thì họ mới đề nghị, có một số người đề nghị là đem thiền định vào trong trường học dạy cho học sinh. Bởi vì thiền định là một cái phương pháp rèn luyện tinh thần rất quan trọng. Thì khi mà cái lời đề nghị đó lên á thì mới gặp tranh cãi, thì trong đó những cái giáo sĩ của bên Cơ Đốc giáo họ cự, họ không chịu.
[1:15:59]Tại họ nói rằng là cái thiền định nó xuất phát từ đạo Phật, mà nếu cho tất cả học sinh trên đất nước họ tu thiền thì hóa ra là xúi mọi người theo đạo Phật hết, mà trong khi đất nước họ là dường như là theo đạo Cơ Đốc, họ cự nên cái cái đề nghị đó bị tạm thời bị dừng lại. Nhưng mà chúng ta thấy như vậy là đã có nhiều nhà trí thức khoa học trên thế giới bắt đầu công nhận giá trị của thiền định của đạo Phật. Mà chúng ta tin rằng cái điều cản trở đó không lâu, 100 năm sau, 200 năm sau là cả thế giới buộc phải áp dụng thiền định cho học sinh. Giống như là bây giờ mình có tập thể dục giữa giờ vậy phải không?
[1:16:35]Vì tập thể dục là rèn luyện cơ thể, thế tại sao cái đầu mình không rèn? Rất nhiều người bị tâm thần, rất nhiều người bị bệnh suy nhược thần kinh bởi vì cái đầu yếu, thì thiền định, khí công là cách rèn luyện như thế. Một ngày nào đó thế giới bắt buộc phải tập thiền. Mình nói là bắt buộc hẳn nhiên, mình chờ đợi điều đó sẽ xảy đến và mình thúc đẩy cho điều đó đến sớm hơn bằng cách gì? Bằng cách là là mình phải ráng tu và ráng ráng dụ mọi người cùng tu, phải ráng như vậy phải không? Nãy giờ chúng ta nói với nhau là cuộc sống này rất cần cái niềm vui, kể cả tu cũng cần niềm vui. Khi mà mình tu đúng rồi, mình có niềm vui,
[1:17:20]cái niềm vui đó làm cho mình tinh tấn tu tiếp. À và mình cũng hiểu rằng cái bổn phận của mình là tạo cái niềm vui cho huynh đệ của mình, phải không? Đó chúng ta biết như vậy. Tuy nhiên bây giờ mình nói trở lại cái con người cá nhân là cái người mà tu sâu rồi thì không ham vui và không sợ buồn. Cái thái độ của một người tu lâu rồi là không ham vui và không sợ buồn. Cái tâm hồn của mình á trầm lắng, ổn định và mình vui được với đạo lý tu hành. Cho nên những cái trò vui bên ngoài không lay động mình. Chỉ có cái mình tùy thuận, mình tạo ra niềm vui cho huynh đệ mình thôi, à mình đem đến niềm vui cho mọi người thôi,
[1:18:02]chứ còn bản thân mình thực sự mình không cần, không cần. Vì sao? Bởi vì mình có cái thiền định, có đạo lý là cái niềm vui rất lớn, tràn ngập, đầy đủ, không cần thêm gì khác. Nhưng với huynh đệ mình, với gia đình mình, với chùa mình thì mình luôn luôn biết tạo niềm vui là như vậy. Mà mình sống á gọi là sống sao cũng được. Mình sống quân bình giữa cái đời sống cô tịch và đời sống cộng đồng. Nghĩa là khi bắt mình phải nhập thất ở một mình trong thất vắng, mình vẫn tu rất ổn định, rất là vui. Hoặc là bắt mình ở chung với mọi người, mình cũng sống rất là vui, là vẫn sống hài hòa, tốt đẹp được. Là khi mà đông người, khi ở trong một cuộc tiệc đông người mình sống
[1:18:49]rất chan hòa, rất là vui và mình rèn luyện được đạo đức của mình. Còn khi không có ai, giam mình trong cái vắng vẻ, hiu quạnh mình cũng sống rất là ổn định, vững chắc. Ở đây đó cả hai đời sống nó bổ sung cho nhau. Một đời sống cô độc đó rèn luyện cái tinh thần mình vững mạnh. Vì nếu mà tinh thần không vững á, mình ở một mình không nổi, nhập thất không nổi. Nên có nhiều người trên đời này rất là sợ cô đơn. Ở một mình chịu không nổi, luôn luôn phải có người bên cạnh là vì tinh thần mình đang còn yếu. Khi mình tu đến mức độ mà tinh thần mạnh rồi á thì bắt mình ở trong phòng một mình mình cũng an vui vì
[1:19:27]mình có cái niềm vui của đạo lý, à mình lặng lẽ đọc sách hoặc ngồi thiền gì đó vân vân một mình rất là vững chắc. Hoặc khi bắt mình phải ở với đông người thì mình sống một cách hài hòa, sống vị tha và mình xem đó là một cơ hội để rèn luyện đạo đức. Tại vì sao vậy? Bởi vì chỉ khi mà có mặt giữa đông người mình mới rèn luyện được đạo đức, vì đạo đức được thử thách, được đo lúc có mặt đông người. Ví dụ bây giờ một người sống một mình nói: "Tôi từ bi lắm", không tin. Chừng nào có người khác mà mình thương người ta mình mới biết chứ. Hoặc nói: "Tôi khiêm hạ lắm", cũng chưa tin. Chừng nào mà gặp mặt nhiều người á,
[1:20:04]mình có thái độ tôn trọng người khác mình mới gọi là khiêm hạ, vân vân. Đó nên là đạo đức là cái tốt ở bên trong tâm mình nhưng chỉ được đo khi có mặt mọi người. Cho nên vì vậy hễ quăng mình vào cái đời sống tập thể, cộng đồng mình sống cũng rất là tốt vì có đạo đức, hoặc là bắt mình nhập thất, giam mình vào trong cái thất vắng, yên tĩnh mình sống vững vàng, mạnh mẽ, ổn định, không có sợ, không buồn. Đó là cái tinh thần của người tu tốt như vậy, đó. Cái tính chất nữa là thế này: Mình không ham cái cảm giác vui cho mình mà mình chỉ bận tâm đem niềm vui đến cho người khác. Đó là cái phương châm chúng ta nhớ.
[1:20:46]Phương châm kế nữa là là mình đối với nỗi buồn của mình, mình dám đối diện để vượt qua và mình luôn cẩn thận không làm buồn người khác. Đó là cái thái độ mà gọi là đối với niềm vui và đối với nỗi buồn. Chúng ta lặp lại điều này. Chúng ta lát chúng ta có vài phút để hỏi nha, mọi người chuẩn bị câu hỏi. Chúng ta lặp lại nè: Thái độ đối với niềm vui và nỗi buồn thế này. Đối với niềm vui á là bản thân mình, mình không ham vui, không cần tìm niềm vui cho mình và chỉ bận tâm để đem niềm vui đến cho mọi người, đó. Về thái độ đối với nỗi buồn: Đối với nỗi buồn á thì chính bản thân mình á, mình can đảm đối diện với nỗi buồn để vượt qua
[1:21:27]và luôn luôn cẩn thận để không làm buồn người khác. Đó là hai phương châm. Trở lại cái mà đối diện với nỗi buồn để vượt qua là sao? Không ham vui, dễ hiểu. Đối diện với nỗi buồn để vượt qua. Ở đây có ai buồn chưa? Nào giờ trong đời mình đã buồn chưa? Có không? Có, đầy, phải không? Đầy. Nói gì chứ nói tới buồn là dường như ai cũng đã đã từng buồn. Có ai mà chưa bao giờ buồn không? Có ai mà chưa buồn, chưa bao giờ buồn thì sợi dây thần kinh số 13 nó bị liệt, mới là chưa bao giờ buồn. Chứ trên đời này dường như ai cũng đã từng buồn, đã từng đau khổ hết rồi phải không? Buồn. Khi buồn như vậy thì mình làm gì để hết buồn?
[1:22:15]Có nhiều cách mà ở đây đối với Phật pháp chúng ta giới thiệu một cách là nhìn thẳng vào nỗi buồn đó. Nghĩa là ví dụ bây giờ mình có một cái người nào đó mà mình rất thương, à là họ lại hiểu lầm mình, họ nghĩ xấu mình và họ ruồng rẫy mình thì mình buồn không? Buồn, phải không? Thì khi cái buồn khởi lên á, nếu mình không biết á thì mình cứ nghĩ về cái người kia mình trách, mình móc mà mình năn nỉ, ỉ ôi rồi là mình than thở là mình hướng ra bên ngoài thì cái buồn nó không có hết. Còn ở đây đó khi mà người đó làm mình buồn á, mình không có để ý tới người đó nữa mà mình nhìn lại cái cảm giác buồn đang khởi lên trong tâm mình.
[1:22:54]Mình cứ bình tĩnh xem cảm giác buồn đó là gì. Gọi là đối diện với nỗi buồn nơi chính mình, tự nhiên nỗi buồn nó sẽ mất dần, mất dần. Có ai đã làm như vậy chưa? Có không? Và thấy bớt buồn chưa? Bớt, phải không? Ừ, đó, đúng rồi thấy không? Chứ không có ai buồn hơn, thấy không? Đó vậy. Rồi hôm nay chúng ta nói chuyện với nhau đề tài là Niềm Vui Tu Hành. À chúng ta nhắc nhở cái ý nghĩa quan trọng là sống và tu phải có niềm vui. Khi mình tu, mình thấy có vui là dường như mình đã tu đúng, à dường như mình đã tu đúng. Và cái điều quan trọng là luôn luôn mình phát nguyện lúc nào cũng tạo được cái không khí vui vẻ, tạo được cái niềm vui cho mọi người chung quanh mình
[1:23:37]khi nơi nào mà mình đặt chân đến, nơi nào có mặt của mình. Chúng tôi xin chúc cho quý cô, quý Phật tử là trong cái cuộc sống cũng như trong cái việc tu luôn luôn đạt được cái nhiều niềm vui, nhiều hạnh phúc và sẽ phát được tâm là sẽ mãi mãi đem được niềm vui đến cho mọi người. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:24:04]Có người hỏi câu này, là phân tích chữ phước, chữ đức. Cái này chúng tôi có giảng trong cái băng là Phước và Đức rồi ha, thôi bây giờ nói sơ sơ chút nè. Ba chữ: phước, đức và công đức. Đức á là cái tốt ở trong tâm mình, gọi là đạo đức á, nghĩa là ví dụ mình thương người, mình hiền lành á là cái gì ở trong tâm mình thôi, gọi là đức. Còn cái phước là cái mình làm được cho con người bên ngoài, ví dụ mình đem gạo mình cho ai, mình giới thiệu ai có việc làm, à mình đem băng giảng mình cho người ta nghe, tức làm gì mà tác động được điều tốt đẹp lên người khác gọi là phước, còn mà cái tốt ở trong tâm mình gọi là đức.
[1:24:38]Nên có người có phước mà không có đức, có người có đức mà không có phước. Ví dụ thế này, ví dụ như mình à giúp đỡ người khác không phải vì mình thương họ mà bởi vì mình muốn khoe danh, thì cái người đó có phước mà không có đức. À có người có đức mà không có phước, nghĩa là tâm mình rất tốt, rất hiền lành mà không chịu giúp ai hết trơn, à đức. Còn cái chữ công đức là gì? Công đức tức là gồm cả phước và đức, nghĩa là công, tức là mình làm được, mình bỏ công lao ra mình làm được cái điều gì đó cho con người, cho chúng sinh mà bằng cái lòng tốt của mình thật sự, bằng lòng thương yêu thật sự thì gọi là công đức.
[1:25:10]Như vậy công đức là nó gộp cộng lại hai cái chữ phước đức lại, như vậy thôi ha. Có ai hỏi gì nữa không? Diệt trừ lăng quăng và muỗi có tội hay không?
[1:25:23]Thì nó có tội với con lăng quăng nhưng nó có phước với con con người, cuộc đời nó vậy đó. Cuộc đời nó không có chuyện gì mà hoàn toàn tội, không có chuyện gì hoàn toàn phước đâu. Cho nên mình phải biết ờ là khi mình làm một điều để nó có tội chỗ này, nó có phước chỗ kia, rồi mình tự mình cân nhắc mình nên làm hay không. À ví dụ như mình đánh con mình vậy đó có tội không? Cũng có chút tội, nhưng có phước không? Có phước là mình dạy nó được điều gì đó. Nên mọi chuyện trên đời như vậy đó quý vị. Ví dụ mình đem tiền cúng chùa có tội không? Có. Là bởi vì sao? Là bởi vì mình đã làm hao mất một ít tài sản của nhà mình.
[1:26:01]Nó có tội, nhưng mà tội nhiều khi nó rất ít. Nhưng mà cái phước cúng chùa để cho quý thầy, quý cô mà có để ăn tu thì cái phước nó lại lớn. Cho nên mình chấp nhận cái phước lớn mà chấp nhận cái tội nhỏ. Nên cuộc đời như vậy đó, cho nên bây giờ diệt muỗi và lăng quăng có tội không? Thì nói có, nhưng có phước không? Có luôn. Vậy đó thôi ráng liệu mà làm, giờ không có ý kiến. Có nên bực bội phê phán những chuyện tiêu cực? Những chuyện tiêu cực là thế này, ví dụ mình nhìn thấy là có những người viên chức nhà nước mà họ làm không đúng bổn phận, họ ăn hối lộ gì đó vân vân, mình bực bội, mình phê phán.
[1:26:36]Thì cái điều này như thế này nè là liệu cái bực bội phê phán của mình nó có làm thay đổi được tình hình hay không? Ừm. Hoặc là nguy hiểm cho bản thân mình thêm, hoặc là làm mất uy tín nhà nước thêm, cho nên á chỗ này phải cân nhắc dữ lắm. Quan trọng là làm sao thay đổi. Thế có nhiều khi có những cuộc đấu tranh rất là trường kỳ, như cái vụ Năm Cam cũng vậy, cái vụ Năm Cam là trước khi mà Năm Cam bị bắt là nhiều đơn thư tố giác dữ lắm mà không làm gì được, cho tới khi Trung ương phải ra tay. Thì khi Trung ương ra tay như vậy á là Trung ương cũng chấp nhận hao tổn cán bộ, nhưng mà phải đem lại được cái công lý.
[1:27:14]Thì đây là cũng là một cuộc đấu tranh rất là gay gắt, nên cái chuyện mà mình nói mà phê bình cái tiêu cực trong xã hội á, trong cái bộ máy nhà nước nó là chuyện lớn, mình nói nhỏ nhỏ lại thôi cho dễ hiểu hơn. Là ví dụ bây giờ mình có người bạn, người anh, người em mình trong nhà mình họ có điều sai và bây giờ mình muốn họ không sai nữa thì nó có những cách như thế này: hoặc là mình đủ duyên mình đến trực tiếp mình góp ý, góp ý nhẹ nhàng trong mối thương yêu mà người ta nghe ra người ta bỏ; hoặc là mình không đủ duyên thì mình nhờ một cái người nào đó mình biết rằng người đó đủ uy tín mình đến nói chuyện với người kia, đó, đó là cách thứ hai.
[1:27:49]Cách thứ ba nữa là khó quá mình nhờ Phật nói. Nhờ Phật nói là sao? Âm thầm mình cầu nguyện cho người đó, vậy chứ một thời gian sau người đó sẽ chuyển được tâm á, không có sao đâu. Nên có những điều cái gì khó quá mình nhờ tới Phật, cái gì ngoài sức mình mình nhờ tới Phật. Ừm. Có phải vui trong đạo lý và xả bỏ những tiêu cực cuộc đời? Câu này không phải câu hỏi. Những tiêu cực trong cuộc đời thì mênh mông, cho nên ở đây đó có những chuyện mình làm được rất là dễ, có những chuyện mình không làm được thì mình phải xây dựng điều tốt. Chúng ta nhớ điều này nha. Có một lần vậy, chúng tôi cũng gặp cái người đó
[1:28:27]thì cái anh này anh có nhiệt tâm với đất nước và anh nói rằng: Hiện nay là cái tình trạng tham nhũng nhiều quá và anh muốn là tiêu diệt tham nhũng. Và anh hỏi ý kiến của chúng tôi. Chúng tôi trả lời thế này, chúng tôi nói rằng: Thầy không có bận tâm với cái việc mà tiêu diệt tham nhũng mà thầy chỉ bận tâm cái việc mà xây dựng đạo đức cho con người thôi. Tức là mình không có bận tâm tới chống điều xấu mà chỉ bận tâm tới việc xây dựng điều tốt. Mà cái chống điều xấu á nó là tạm thời mà là việc của nhà nước. À còn bổn phận của mình là mình chỉ nên xây dựng điều tốt thôi, là vì sao? Vì khi mà điều tốt nó được lan tràn mạnh, tự nhiên điều xấu nó sẽ nó giảm bớt.
[1:29:11]Mà điều đó mình làm nó nhẹ nhàng hơn, nó phù hợp với cái vai trò của người đệ tử Phật hơn, đúng không? Nó không đụng chạm nữa. Chỉ trừ trường hợp mình là thẩm phán, mình là công an được nhà nước giao phó thì mình cứ việc chống điều xấu thì đó là bổn phận. Còn mình là người đệ tử Phật thì bớt bận tâm với chống điều xấu mà chỉ nên bận tâm với việc xây dựng điều tốt. Quý cô, Phật tử đồng ý điều này không? Nghe hợp lý không? Dịu không? Dễ chịu ha? Thôi vậy rồi, thứ năm. Nghe thầy nói ngồi thiền, vậy ngồi thiền là gì? Thôi ráng nghe băng nha, nghe băng chuyên viên. À cái này đâu nói một câu được. Làm thế nào để chứng minh có một thế giới vô hình?
[1:29:56]Cái việc mà chứng minh Chúng ta nói trong khoa học nó có hai điều: chứng kiến và chứng minh, chứ không phải khoa học lúc nào cũng chỉ có một cái là chứng minh nha. Khởi điểm của khoa học là chứng kiến rồi sau đó mới tìm ra những nguyên lý và chứng minh. Ví dụ như là trong nguyên tắc bảo toàn động lượng cái công thức của nó là, ở đây không có cái bảng, là m1 v1 = m2 v2, này ai có đi học từ lớp 10 trở lên mới biết. Nhưng mà để tìm ra được cái công thức đó thì họ cho thí nghiệm để chứng kiến chứ không phải chứng minh. Tức là họ cho hai chiếc xe với hai cái trọng lượng rồi họ cho đập vào nhau với vận tốc nào đó thì nó văng ra với cái vận tốc nào đó
[1:30:42]thì họ tìm ra được cái công thức đó. Cho nên chúng ta nhớ có nhiều công thức của khoa học là do chứng kiến không phải do chứng minh. Thì thế giới siêu hình cũng vậy, không phải là ngồi mà chứng minh mà chứng kiến, tức là người ta đi thu thập hết nhiều cái hiện tượng kỳ lạ trên thế giới và khi những cái chứng cớ đã đủ người ta kết luận là có thế giới siêu hình. Tức là tìm chứng cứ để kết luận chứ không phải chứng minh nha. Cho nên nói là yêu cầu chứng minh có thế giới siêu hình đó là câu hỏi sai. Và chỉ yêu cầu là thế nào? Tìm cho đủ chứng cớ có thế giới siêu hình. Thì trên thế giới họ tìm nhiều lắm rồi và đã tìm đã đủ rồi, họ đã kết luận rồi.
[1:31:25]Nên việc đó mình yên tâm là đã có rồi. Và nếu mà mình cảm thấy nghi ngờ, nghi ngờ là không biết có thế giới siêu hình hay không thì mình phải chịu khó vào trong nghĩa nghĩa địa và cư trú ở đó một tháng thì chuyện gì xảy ra thì từ từ sẽ biết. Trong Bát đại nhân giác không phải là chỉ nói riêng người tại gia đâu, nói chung đệ tử Phật hết á, chứ không phải là tại gia đâu không đâu. Nha. Cái chữ mà Phật tử ngày xưa trong kinh chữ Phật tử nghĩa là đệ tử Phật á là cả xuất gia và tại gia chứ không phải xuất gia không hay tại gia không. Nói rằng người Phật tử mà dù có tu cho đúng cũng không được giải thoát,
[1:32:00]chỉ có người xuất gia mới được giải thoát, cái này là câu nói này sai. Nghĩa là rất nhiều người Phật tử cư sĩ mặc dù ở tại gia mà thực hành đúng, tâm đã nhập định được như thường, đã giải thoát, chết vẫn được siêu thoát, vẫn đắc địa như thường, không sợ ha. Cho nên cái quan trọng không phải là tại gia xuất gia mà cái quan trọng là hành đúng lời Phật dạy hay không ha. Thôi bây giờ được rồi ha, nghỉ, hẹn lần sau gặp lại, tháng sau gặp lại ha. Ngồi thiền có lợi ích gì thì xin xem bộ phim Bước đầu toạ thiền được sản xuất tại chùa Phật Quang. Thôi bây giờ hồi hướng, nghỉ.
[1:32:45]Nguyện đem công đức này hướng về khắp tất cả, đệ tử và chúng sinh đều trọn thành Phật đạo.