[0:00]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên chư tôn đức Tăng Ni, kính thưa quý Phật tử. Thật là một cái hạnh phúc khi mà mà chúng con được về đây ở cái miền quê Điện Bàn đây. Vì Tăng Ni ở Điện Bàn cũng vào Nam nhiều lắm, nên gặp gỡ với thầy cũng nhiều. Cũng chỉ nghe nói Điện Bàn, Điện Bàn chứ cũng không biết. Thì không ngờ hôm nay lại như cái nhân duyên với chùa Bồng Lai về đây nhìn cái quê hương Quảng Nam, lòng rất là thích. Cái con đường làng be bé này, nhà thì bây giờ hết nhà tranh rồi thì cũng nhà ngói, nhà lầu, nhưng mà vẫn nhìn vẫn thấy được cái nét xưa quê hương. Hôm nay thì thì có cái đề tài chia sẻ là nói về cái công đức tụng kinh.
[0:46]Thì công đức tụng kinh đừng nghĩ là thầy khen. Thầy nói với phân tích. Nhưng mà thầy chưa kịp nói cái ông Hòa thượng Hạnh Chơn nãy là Hòa thượng tự nói luôn, không biết giống như Hòa thượng có thần thông vậy đó. Giống như Hòa thượng biết thầy sắp giảng cái bài này cái Hòa thượng nói luôn vài câu, thầy giật mình hết trơn. Cái thầy mới kêu mấy đệ tử lại thỉnh Hòa thượng nói lại, thâu lại, quay phim lại. Nên cái Hòa thượng mới nói câu này, lúc ngồi ăn cơm Hòa thượng mới nói là, "Hôm nay nghe Thượng tọa về đây, tôi tới tôi thăm." Thầy đã thấy kính nể rồi ha. Tức là một vị lớn mà đến thăm người nhỏ, cái đức lớn lắm mới làm được như
[1:19]vậy, chứ bình thường là người ta người nhỏ phải đến thăm người lớn. Mà sở dĩ thầy thầy tôn Hòa thượng Bình Định, Hòa thượng Thiện Nhơn làm thầy cũng vì lý do đó. Hòa thượng từ đây vô tới tuốt trong Bà Rịa một mình đi lên núi thăm thầy. Thế là thầy thấy thầy cảm động quá cái thầy mới tôn làm thầy. Thì hôm nay về đây lại gặp Hòa thượng Hạnh Chơn đây nữa. Tức là Hòa thượng không phải đến nghe pháp, mà Hòa thượng nghe nói đến thầy về là tới thăm. Thầy cũng rất cảm động cái tình đạo mà của một người lớn đối với một người nhỏ như vậy hiếm có lắm, cái đức độ lớn lắm người ta mới làm được như vậy. Đó là cái thứ nhất làm cho thầy ngạc nhiên, cảm động.
[1:55]Rồi cái Hòa thượng nói câu thứ hai. Hòa thượng nói, "Thấy thầy đi giảng như vậy tôi rất là mừng. Ở đây Quảng Nam này chứ nhiều thầy cũng học giỏi, mà rồi về ít chịu giảng mà cứ đi cúng không, rồi làm sao mà hoằng pháp độ sanh? Tu mới thành Phật chứ cúng riết đâu có thành Phật." Thầy nghe thầy hết hồn luôn, tại vì ở một cái miền ở một cái miền quê mà đạo Phật mình là nhiều khi cũng phải phụ thuộc dân gian, cũng phải tùy thuận với nhân tình, người ta thích cúng là đành phải cúng. Vậy mà Hòa thượng nói một cái câu hết sức là là trí tuệ mà đầy cái cái cái đạo hạnh lớn lao. Thầy nghe thầy hết hồn. Thầy nể quá thầy mới kêu các đệ tử thầy lại,
[2:39]"Mấy ông lấy camera quay lại, giữ lại cái lời nói Hòa thượng." Đó, bây giờ mình còn có camera quay lại chứ ngày xưa những cái lời nói quý giá như vậy theo gió nó bay mất. Mà mới gặp thầy, Hòa thượng đã có vài cái câu nói sâu sắc như vậy thì phải biết rằng là nếu mà ở gần bên Hòa thượng, Hòa thượng nói nhiều câu hay nữa, nhưng mà đúng là gió bay hết, uổng ghê vậy. Uổng, rất là uổng. Ta biết trên bầu trời đạo Phật ta vậy, nhiều vị đạo hạnh lớn lắm, nhiều vị như là bậc thánh á, nhưng mà ta không có cơ hội được gần gũi. Ta không nghe được những lời nói quý giá đó, rồi nó theo gió bay hết. Đến khi vị đó nhiều khi tịch rồi ta cũng không biết luôn.
[3:16]Chứ nếu mà ta được may mắn ở gần ta sẽ thấy là có những vị thánh xuất hiện giữa trần gian như vậy. Mà khi một vài lời, một vài chữ mà lọt vào tâm ta, khi thay đổi tâm hồn ta luôn. Nên ở đây hôm nay ta nói về cái tu về khẩu nghiệp mà nói thẳng là cái công đức của tụng kinh là như thế nào vậy, không ngờ là Hòa thượng nói luôn như vậy. Thí dụ như hồi nãy á Hòa thượng nói một câu cũng giống như khen thầy, khen thầy là đi giảng, rồi giống như trách mấy vị mà không chịu giảng cứ thích đi cúng. Thì cái câu đó nếu nhiều người nghe được mà chịu vâng lời Hòa thượng, có khi cuộc đời họ thay đổi à. Phải không ạ?
[3:55]Cuộc đời họ thay đổi. Là vì ví dụ bây giờ họ đi học về, họ giỏi rồi, có cái sở học rồi mà nếu vị đó chịu khó tu tập nữa để khám phá cái tâm linh mình một cách thực tế nữa, rồi sau đó đi ra giảng thì chính vị đó được công đức vô lượng mà chúng sinh cũng được lợi ích rất là nhiều. Cuộc đời thay đổi chỉ vì một câu của Hòa thượng rầy thôi, mà nếu ai nghe được có thể thay đổi được cả cuộc đời, thay đổi được cả tâm hồn của mình. Nên cái lời nói nó quan trọng như vậy. Ta nói cái lời nói nó quan trọng như vậy. Cái lời nói nó nâng người ta lên, nâng tâm hồn người ta lên, nâng cái vị thế người ta lên, mà cũng lời nói hạ gục người ta xuống luôn, cũng cái lời nói.
[4:39]Lời nói không có tốn gì nhiều đâu, tốn vài giọt nước bọt, không bao nhiêu công cả. Vậy mà có thể nâng tâm hồn người ta lên, làm người ta thay đổi tâm hồn, biết tu tịnh. Và vì tâm hồn người ta nâng lên rồi, người ta nâng vị thế lên luôn, thành một vị thánh luôn cũng không chừng. Mà nói bậy một cái, người ta dao động, mất niềm tin, mất đạo tâm một cái, tâm hồn người ta rớt xuống rồi sau đó người ta cũng hết tu, người ta tụt xuống luôn, có thể đọa làm súc sinh luôn. Nên cái lời nói nó độc hại như vậy. Cái lời nói nó quan trọng như vậy, nhưng mình sao? Rất dễ nói. Lời nói không tốn công cho nên ta rất dễ phát ngôn,
[5:19]nhưng mà đằng sau cái sự phát ngôn đó nó ảnh hưởng rất lớn vào tâm hồn, vào cuộc đời của người khác. Nhưng mà chết một cái là nó dễ quá. Chính vì nó dễ quá cho nên ta dễ nói và thường là dễ nói bậy, thường là dễ nói bậy, cho nên người ta đọa vì cái miệng nhiều lắm. Thí dụ như nói mình xem báo ở nước ngoài, ta thấy có cái bà đó bả chết, bả để lại cái gia tài 12 triệu đô la cho một con mèo. Không ai hiểu. Không ai hiểu cái cái tâm lý bà này là cái gì. Không ai hiểu. Tại sao bả không để cho con, cho cháu, cho quyến thuộc là những con người có ý thức, có suy nghĩ, biết xài tiền mà lại để cho con mèo vô tri, không thông minh?
[6:06]Rồi từ cái tiền đó ông luật sư ổng phải thuê người nuôi con mèo đó, chăm sóc con mèo đó như là một ơ bà hoàng. Mà đáng lẽ tiền đó, nếu 12 triệu đô la đó mà bả gửi về xây chùa Bồng Lai thì bả phước biết bao nhiêu, kiếp sau bả làm công chúa luôn á. Vậy bả đem bả cho có con mèo thì coi như phước bả cũng tiêu luôn. Nuôi con mèo đâu có phước đâu, thì con mèo đâu biết nói, đâu biết tu, đâu biết tụng kinh, chỉ biết meo meo. Nhưng mà tại sao như vậy? Nhân duyên gì, nhân quả gì như vậy? Thì nhân duyên nhân quả và cái tâm lý của bà thì có thể là nhiều lý do, trong đó có một lý do là mấy đứa con nó bướng.
[6:43]Ở bên Tây phương, bên Mỹ á con cái nó hỗn với cha mẹ. Tại vì cái luật pháp ở đó, cái văn hóa ở đó, cái lối sống ở đó cứ đề cao là cha mẹ phải là cha mẹ tốt. Thế là cha mẹ muốn được danh hiệu là cha mẹ tốt phải chiều con. Cái con nó lên trời nó ở hết trơn, hư hết, hết sạch. Còn Việt Nam mình thì ngược lại, con cái phải hiếu thuận với cha mẹ. Cái nhờ vậy đứa con ngoan từ nhỏ, nhờ vậy cái xã hội ta ổn định. Còn mấy đứa nhỏ bên kia bản ngã nó lớn do được chiều quá, nên thường là nó hỗn với cha mẹ. Và việc hỗn cha mẹ là điều bình thường thì cha mẹ ấm ức ở trong lòng, đẻ nó ra, nuôi nó lớn mà nó hỗn mình nên ấm ức.
[7:25]Thì cái ấm ức đó không biết làm sao để trả đũa. Người mà có của á thì cuối cùng khi viết di chúc là đem tặng tào lao chỗ khác hết, không cho con mình. Chỉ trừ chết bất ngờ thì con nó theo luật pháp được hưởng, còn nếu mà còn tỉnh táo kịp viết di chúc thì hầu như cha mẹ đẩy cái tài sản mình qua chỗ khác hết, không cho con tại hận nó ngấm ngầm. Có một ông vậy, có một ông triệu phú rất giàu, khi ổng chết rồi luật sư lại mở di chúc ra đọc lên là không có đứa con nào được một đồng nhỏ, chỉ lý do vì nó hỗn quá. Rồi còn trường hợp bà này cũng vậy, có thể là con bả hỗn, nhưng mà con mèo quá có phước, đúng không ạ?
[8:04]Con mèo quá có phước, nó không biết gì, nó không biết gì về cái nhân quả tội phước nhưng nó rất có phước. Vì sao nó có phước mà lại đọa làm mèo? Phước nó lớn hơn mình á. Mình không bao giờ mình biết được một triệu đô là cái gì, nhưng mà nó là gia tài nó được 12 triệu đô. Phước nó hơn mình á, nhưng tại sao nó làm mèo? Ai biết? Tại sao? Tại vì cái miệng thôi. Tức là nó sống trên đời nó cũng làm đầy đủ bổn phận của con người, ha có biết bố thí rồi đó nha nó mới giàu như vậy, nhưng mà mở miệng chửi người ta, "Mày là đồ con mèo." Chết đọa làm mèo. Mình chửi ai cái gì mình đọa làm cái đó. Vậy có người hỏi vậy:
[8:47]"Thưa Thầy, con muốn làm công chúa thì con chửi làm sao?" Thì chửi người ta: "Mày là đồ công chúa." Có gì đâu. Cho nên cái miệng thôi mà nó làm nó gây thành cái tội phước rất là lớn. Ta phải cẩn thận hết sức cái miệng của mình. Nhiều người đọa làm chó chỉ vì hay chửi người ta là chó. Có nhiều cô gái rất đẹp, mặt mày rất là sang, mà với cái hình dáng ngoại hình đó thì mình nghĩ rằng phải có phước. Đúng không ạ? Phải là có phước, đủ tiêu chuẩn để làm phu nhân, nhưng mà chỉ đi làm gái thôi. Là vì sao vậy? Tức là đời xưa cũng có phước đấy, mới được gương mặt đẹp. Phải không? Nhưng mà vì cái miệng nói bậy, chửi bậy.
[9:28]Lúc gây lộn chửi người ta là cái gì? Đồ gì? Đó, chửi người ta đồ đó đó thành thử bị đọa. Cái nghiệp đời nó cứ đeo đẳng như đó thôi. Cho nên ta thấy nhiều người bị phá tướng kỳ lạ. Như ta thấy cái người này sao tướng đẹp quá à, nhưng mà mắc cái gì mà đời sao cứ khổ sở, lận đận thế này thế kia? Thì ra đời trước vậy, người cũng đàng hoàng, tốt, chỉ có cái miệng nói bậy. Cho nên cái nghiệp, nghiệp khẩu á, cái miệng á, là dễ gây tội phước nhất. Không có tốn công nhiều, nói bậy cái ra tội ra phước liền. Ta nhớ ta có ba loại nghiệp, phải không ạ? Nghiệp gì? Thân, khẩu, ý. Thân là gì? Là việc làm. Khẩu là miệng, ý là cái suy nghĩ bên trong.
[10:14]Thì khi người mà tu là phải tu cho đủ ba cái đó, tu cho đủ ba cái nghiệp thân, khẩu, ý mới gọi là tu. Nhưng trong ba cái nghiệp đó, cái mà dễ tu nhất là cái gì? Miệng. Nói những điều đúng không có tốn công là đã tu được rồi. Khó nhất là cái gì? Ý, vì không ai biết hết. Mình nghĩ bậy nghĩ bạ chả ai rầy chả ai la nên tha hồ nghĩ bậy. Cho nên là không ai kiểm soát, không ai thấy, không ai biết mà phải ráng giữ tâm mình cho tốt. Thấy nó khó không? Quá khó! Nên tu đến cái mức độ mà không ai biết mình hết mà tự mình giữ được tâm hồn mình trong sạch, người đó bắt đầu là thánh. Nhớ như vậy, hôm qua giảng ở cái chùa Chân Bửu á, là cái ý đó.
[10:58]Tức là cái người đệ tử của Phật tu đến cái mức độ mà tự mình biết đúng biết sai trong tâm, dứt khoát cái đúng sai trong tâm thì người đó bắt đầu vào cửa thánh. Còn đa phần chúng ta vì nghĩ rằng không ai biết mình nghĩ gì, tha hồ nghĩ bậy. Cho nên cái tu ý là khó nhất. Còn tu cái gì cực nhất? Tu thân, tức là việc làm. Ta phải làm bao nhiêu điều tốt trên đời này, phải đổ mồ hôi sôi nước mắt thì ta mới có phước. Cho nên trong ba nghiệp thân, khẩu, ý thì thân là tu thân là cực nhất, tức là những việc làm đối với đời, cư xử đối với người. Tu thân là cực nhất. Khó nhất là ý vì không ai biết mà phải tự mình kiểm soát mình,
[11:44]tự mình làm thầy mình, tự mình răn nhắc, rầy la, quở trách chính mình, khó nhất. Và dễ nhất là tu miệng. Dễ nhất là tu cái miệng. Nói bậy một cái xuống địa ngục liền, nói đúng cái lên thiên đường liền. Cho nên vì vậy, chư Tổ mới thấy là cái miệng nó lợi hại quá, ngài mới kêu ta là đừng nói nữa, để cái miệng nó lên meo lên mốc như là cái cây quạt mùa đông. Mình cứ ngậm hoài không nhúc nhích cái từ từ nó lên meo lên mốc. Có ai được tới mức độ đó chưa? Nói Thầy không cho con nói một ngày con tự giận con chết liền à. Nói mới sướng, gọi là sướng miệng đó. Ông bà mình có cái thành ngữ là nói cho sướng miệng, đúng không ạ?
[12:29]Nếu mà nói sướng miệng thì im lặng là sao? Quá đau khổ. Phải không? Nói nó sướng thì im lặng quá đau khổ. Nên vì vậy không ai im được, cứ phải nói. Mà nói bậy thì xuống địa ngục, đọa làm chó. Thì vì vậy chư Tổ sao? Mới sợ mình, im lặng thì không được, mà hễ cho nó nói thì nó nói bậy nó xuống địa ngục hết. Vì vậy phải bắt nó làm sao? Tụng kinh. Thôi, vô đó cứ mà nói cái lời đạo lý của Phật của Tổ đi thì đó là tu khẩu nghiệp chân chính, là thiện khẩu nghiệp. Chứ để nó ở không đi tào lao nó gặp bà này nó nói mấy câu, qua bà kia nó tám mấy chỗ, rồi kia nó thài lai nó te rẹt. Nó làm một lát là nói toàn bậy không,
[13:13]nó chê người này nó móc người kia, rồi nó xuống thành chó hết. Đây bây giờ kiếp này nó là đệ tử mình, kiếp sau gặp lại mình nuôi nguyên bầy chó, nó sủa gâu gâu không à. Tại sao? Tại đời trước nó nói bậy không à, nó chê người ta không à. Là đời này mình là trụ trì một ngôi chùa, Phật tử quá chừng. Kiếp sau mình tu chân chính trở lại cái mình tu mình trụ trì ngôi chùa to nữa, tự đâu có mấy trăm con chó tới ở chùa nó ở luôn. Thì ra toàn là Phật tử của mình mà đi nói bậy không, nó thành chó hết. Nên vì vậy các chư Tổ sợ như vậy mới: "Nè, tụi con lấy kinh tụng đi." Kinh mình cứ mở miệng mình nói từng lời đạo lý của Phật. Vì vậy là sao?
[13:52]Mình giữ được cái miệng mình trong chánh pháp, không có đọa. Đó, cho nên công đức tụng kinh là từ đó, trước hết là ngăn cái khẩu nghiệp của mình lại cái đã. Nói: "Thưa Thầy, tại sao mà cái cái khẩu nghiệp nó quan trọng như vậy?" Là vì thế này, ông bà mình nói thế này: "Thầy thuốc dở đó thì giết ai?"
[14:16]Giết một người, phải không ạ? Đó, giết một người. Nhưng mà nếu làm một cái nhà văn hóa tà bậy thì giết ai? Giết rất nhiều thế hệ luôn. Cái lời nói, cái ngôn ngữ đánh vào tâm hồn người ta. Nên cái giáo dục cực kỳ quan trọng. Ví dụ mình cho người ta ăn, tức là thân nghiệp thì người ta ăn lát đói liền, mấy tiếng đồng hồ sau đói liền. Nhưng mình cho người ta một cái câu nói, nó rớt vào trong tim rồi nó đi qua tới mấy kiếp khác á. Ví dụ mình nói cho người ta tin được cái nhân quả một cái, rồi người ta cứ ngồi suy ngẫm về nhân quả đó là hết cuộc đời này qua tới đời sau cái niềm tin nó còn, cứu cuộc đời người ta luôn.
[14:54]Thì như vậy cái lời nói nó không tốn gì hết trơn á, mà nó thay đổi cuộc đời người khác. Còn miếng một chén cơm hay là một mâm cơm á, tốn á, phải không ạ? Nhưng được mấy tiếng đồng hồ thôi. Giữ người ta không đói mấy tiếng đồng hồ. Còn mình cho người ta một cái niềm tin nhân quả, người ta ôm được nó cái người ta đi theo mấy kiếp. Nên cái lời nói quan trọng không ạ? Rất là quan trọng. Còn cái chuyện như ông thầy thuốc, ổng có làm sai ổng chết một người. Hình như có nhớ có cái câu chuyện không? "Phúc thóng phục nhân sâm" chưa? Thầy có nghe câu chuyện đó không? Chuyện này hình như ở Quảng Nam á. Có người đó lại bốc thuốc, ông thầy thuốc cho thuốc xong về cái uống xong chết.
[15:35]Cái người nhà mới đem kiện quan. Quan mới nói: "Ông là thầy thuốc sao mà người ta bệnh cho thuốc người ta uống chết thì tội này bắt ở tù." Ông kia nói: "Bẩm quan, tôi là làm đúng sách đúng vở." Nói sách vở ầm reng, mở ra đây: "Ông này ổng lại ổng nói ổng đau bụng thì đây cuốn sách đây, phúc thóng phục nhân sâm." Tức là bụng đau uống nhân sâm. Phúc thóng, phúc là bụng, thóng là đau, phúc thóng phục nhân sâm. Phục tức là trị bằng đó. Phúc thóng phục nhân sâm, bụng đau trị bằng nhân sâm, rõ ràng. Cái ông quan ổng cầm cuốn sách ổng dòm thấy rõ ràng, nhưng ổng thấy cuối chữ nhân sâm không có dấu chấm.
[16:17]Ổng lật qua một trang nữa, nó thêm hai chữ ở trang sau: "tắc tử", ắt phải chết.
[16:25]Ổng đúng sách mà ổng thiếu hai chữ đi toi một mạng người. Thì nguyên cái câu nó thế này: "Phúc thóng phục nhân sâm tắc tử." Đau bụng uống nhân sâm thì ắt phải chết. Nó chưa chấm mà ổng ngừng ngang đó ổng không chịu đọc tiếp ra trang sau, mà ai in cái đó cũng ác, hai chữ cực kỳ quan trọng đẩy ra đằng trang sau chết luôn không biết bao nhiêu người rồi. Đó, thì ông thầy thuốc mà dở chết nhiêu đó, nhưng mà những người mà đọc những cuốn sách bậy chết không biết bao nhiêu tâm hồn con người. Những cái sách bậy đó là gì? Điển hình sách nó cởi mở về tình dục. Cởi mở về tình dục thì thôi cái thế hệ nam nữ nó đọc xong cái bắt
[17:05]đầu nó buông tuồng liền, cha mẹ hết đường kiểm soát luôn. Nếu con trai á thì nó đi nó phá đời người ta, còn con gái thì mất hết tiết hạnh. Bởi vì những cuốn sách mà nói đó, rồi cái xã hội loạn lên hết. Xã hội nó loạn lên là sao? Sau này mấy đứa đó lấy chồng lấy vợ rồi gia đình không ổn định được, rất dễ ly dị. Tại vì thì ông chồng lấy bà vợ, ông chồng nói: "Tại sao bà lại không còn trinh tiết khi lấy tôi?" Bà vợ hỏi lại: "Vậy chứ anh có còn nguyên không? Anh đòi hỏi tôi." Phải cắn răng chịu, nhưng mà trong lòng cứ khinh nhau, phải không à? Khinh nhau cho nên có cái gì mâu thuẫn chút xíu bỏ liền.
[17:37]Nên mà con cái bơ vơ, xã hội nó không ổn định. Tức là từ cái cuốn sách viết chỉ là tự do tình dục, nhưng mà qua bao nhiêu thế hệ rồi là cái xã hội nó cứ rối bời hết. Còn tại sao xã hội Việt Nam ta gia đình rất là ổn định? Bởi vì ta sao? Không có tự do tình dục. Người ta có cái trách nhiệm trong cái tình yêu, trong hôn nhân. Cái cái đó người ta rất kiềm chế rất là kỹ, người ta không có sống theo như con thú, mà biết kiềm chế lại, nhờ vậy cái xã hội ta ổn định. Đó, cái cuốn sách mà nó bậy. Hoặc là hoặc là có một thời gian vậy, có một thời gian người ta ca ngợi cái tự do. Đó là sống làm người thì phải được tự do. Muốn gì phải được làm cái đó,
[18:17]đấu tranh vì tự do, có một thời gian người ta thích cái đó lắm. Tại vì sao vậy? Vì có những giai đoạn người ta sống dưới những cái đời mà vua chúa đó, phải không, bị kềm kẹp quá và người ta đau khổ quá, nên người ta nghĩ rằng hạnh phúc trên cuộc đời này là được tự do, muốn gì làm nấy, không ngờ nó sai một lần nữa. Nó sai không biết bao nhiêu thế hệ. Trong cuộc đời này mà muốn gì làm nấy thì ta thường làm điều tốt hay điều xấu? Tốt hay xấu? Nếu ta tốt thì ta sẽ làm nên điều tốt. Nếu ta xấu thì ta sẽ làm nên điều xấu, vì ta được tự do mà, muốn làm gì làm. Nhưng mà trên cuộc đời này bao nhiêu người tốt và bao nhiêu người xấu?
[19:00]Tính tỉ lệ giùm thầy coi. Bao nhiêu người tốt, bao nhiêu người xấu? Hả? Nói đi, nói đi. Bao nhiêu người tốt, bao nhiêu người xấu? Nói thiệt nha. Người xấu nhiều. Và cho người ta tự do làm thoải mái thì cái hành vi xấu với hành vi tốt cái nào nhiều? Hành vi xấu nhiều, người ta làm xấu nhiều hơn mà. Như vậy xã hội sẽ tốt lên hay xấu lên? Xấu lên chứ làm sao mà tốt lên được. Cho nên cái mà nói cái đòi hỏi hễ cuộc sống là phải được tự do cũng là một cái tư tưởng bậy mà người ta truyền đi không biết bao nhiêu thế hệ. Thế cái đúng là cái gì? Nói như vậy là là kềm kẹp là đúng? Không phải. Mà đạo đức mới là mới là cái gốc.
[19:44]Người ta có đạo đức rồi, hãy cho người ta tự do. Vì cái người đạo đức thì họ sẽ tự làm những điều tốt. Còn chưa biết người ta có đạo đức hay không mà cứ cho tự do thoải mái, thế nào họ cũng làm bậy, thế nào cũng nói bậy, thế nào cũng giành bậy. Đó, cuộc sống này mà rối loạn lên một lần nữa. Nên cái lời nói rất là rất là quan trọng. Nên vậy, ta nhớ mỗi người chúng ta ai cũng có một cái cái miệng. Cái miệng đó là gì, để làm gì? Để làm gì? Nói một câu cho đúng. Nếu ai trả lời: "Để ăn" thì người đó rất ham ăn. Nếu ai trả lời là: "Để nói" thì người đó rất ham ham nói, giống như thầy vậy đó. Nhưng mà cái ham ăn thì thôi thì để tính sau,
[20:37]nhưng mà cái ham nói á nói ra thành tội thành phước trở lại cho cho chính mình. Cái lời nói nó quan trọng lắm lắm. Và vì vậy, ta mới biết rằng là chư Tổ bắt ta thấy ta còn ham nói quá, quăng cho ta cuốn kinh, bắt ta tụng. Đó, thay vì nói bậy ngồi tụng kinh thì miệng cũng lải nhải đó, nhưng mà nói ra được đạo lý của Phật thì nó huân ngược lại tâm hồn của của mình. À ví dụ bây giờ đưa cuốn kinh nói: "Ngồi đọc đi con." Mình sao? Mình đọc chữ mất chữ còn, đúng không ạ? Rồi liếc liếc không thấy thầy cái thôi ngủ luôn, cái thầy lại cái giật mình dậy mở ra đọc lại, phải không ạ? Thì đọc nó thầm thầm á, nhìn nó tầm tầm,
[21:25]nên chữ nào nó rớt vô được thì rớt, chữ nào nó rơi ra thì nó rơi. Nhưng mà ngồi tụng kinh thì có bị mất chữ không? Không. Tiếng mõ cóc cóc cóc đều đều mình phải tụng, tại vì mất một chữ mang tội. Nên mình sợ mang tội mà ráng đọc không sót chữ nào. Mà đọc nghiêm trang, bởi vì lúc đó là sao? Trên chánh điện chư tăng ni là y áo nghiêm túc, cho nên mình cũng ngồi tụng kinh không sót chữ nào, rất nghiêm túc. Thì ngay lúc tụng kinh như vậy, thân mình nghiêm trang, miệng mình nói lời Phật, tâm mình bớt nghĩ bậy, bớt thôi chứ nó vẫn chạy ở trong đó đó. Bớt nghĩ bậy. Thì như vậy từng lời của Phật rớt vô tâm bắt đầu xây dựng tâm hồn mình lại.
[22:06]Nên nếu cái người nào vậy mà có bề dày tụng kinh nhiều nhiều thì ta phải thấy rằng tâm hồn người đó cũng đã thay đổi, chứ không phải là thay đổi thôi chứ thầy chưa nói tốt lắm đâu. Tại có nhiều người tụng kinh rất nhiều rồi cũng quậy chứ không phải không. Nhưng mà nếu không tụng kinh, người đó còn quậy hơn chút nữa. Nói: "Trời ơi, cái cái ông đó kìa, thấy ổng ngày nào cũng đi chùa tụng kinh á, mà tới chừng ổng buông kinh ra, ngoài kia thấy ổng ra ngoài kia ổng nhậu hoài à. Thấy ổng ra ổng tán dốc hoài, nói bậy nói bạ om sùm." Nói: "Cũng đỡ, cái đó là nhờ thời gian qua ổng tụng kinh á, chứ nếu thời gian qua mà ổng không tụng kinh á thì giờ này ổng không
[22:40]phải ổng ra ngoài kia ổng tán dốc đâu, giờ này ổng vô tù ổng ngồi rồi. Quậy hơn nữa! Nhưng mà nhờ có tụng kinh thì ổng chỉ ra ngoài quán ổng ngồi ổng uống vài ly rượu, ổng tán dốc là đỡ lắm rồi, cũng là đã thay đổi tâm hồn của ổng rồi." Đúng không? Nói: "Trời, cái ông đó sao kì? Con thấy ổng là đi tu, xuất gia rõ ràng, vô chùa thấy ổng tụng kinh, mà cái con đi ra ngoài kia con thấy ổng đánh bài." Nói: "Cũng đỡ đó con. Ổng đi tu, ổng tụng kinh á thì giờ này con mới thấy ổng ngồi đánh bài. Nếu ổng không đi tu, không tụng kinh thì giờ này ổng đánh cái gì? Giẫy cỏ ở trong cái trại giam á." Phải không?
[23:16]Nên ta nhìn thấy một người tụng kinh mà đôi khi họ còn làm những việc xấu ta chê, sự thật nếu không tụng kinh thì họ sao? Còn xấu hơn nữa! Còn cái người mà bình thường mà đã tụng kinh rồi thì sao? Phải, sao? Tốt lên hơn một chút, đúng không ạ? Mà nếu đã là người tốt rồi mà tụng kinh thì sao? Tốt hơn nữa, và có khi ngộ đạo luôn trong lúc tụng kinh. Nên ngày xưa có nhiều vị thiền sư đang đọc đoạn kinh, đang tụng bên kinh, bất ngờ bừng ngộ luôn, khai mở nội tâm, biến thành một vị thiền sư hay một vị thánh luôn, là vì họ tốt quá rồi, cái lời kinh mồi một cái cuối cùng nữa họ bừng vỡ luôn. Còn những người mà tụng kinh mà vẫn xấu, thì nếu buông kinh ra còn xấu tệ hơn nữa.
[24:00]Cho nên cái tụng kinh là vậy. Thì ở đây đó, cái tụng kinh là tác động vào tâm hồn của ai? Hồi nãy ta nói cái lời nói nó quan trọng vì nó đi vào lòng người, lòng người khác và nó thay đổi cuộc đời của người khác, cho nên nó thành tội thành phước rất là rất là là rõ rệt. Đó. Bây giờ ví dụ như cái người họ đang sống bình thường, mình lại mình chửi bậy một cái thôi, họ buồn, có khi họ nhục nhã thì họ tự tử. Như vậy chứ không phải không. Hoặc là cái người đó họ họ đang thành công, mình lại mình khen khen lên mây xanh, họ tự cao lên rồi họ hết phước họ thất bại luôn. Cũng cái miệng của mình nói. Nên cái lời nói mình tội phước là do nó rớt vào tâm hồn
[24:42]người ta, còn tụng kinh thì rớt vào tâm hồn ai? Của ai? Chính mình. Nên tụng kinh công năng của nó là xây dựng lại tâm hồn cho chính mình trước, chứ chưa có nói ai hết. Còn khi nào mà cái lời đạo lý mới trở thành cái tác động vào tâm hồn người khác? Khi nào? Khi nào có người không biết gì họ nghe, hoặc là khi ta đang giảng pháp như thế này, ta đang giảng pháp như thế này, hoặc là khi ta đến một cái lễ nào đó ta tụng bài kinh mà bài kinh nó rõ nghĩa, ở người ngoài họ nghe được thì họ cũng rớt vào tâm họ. Nên vì vậy vì vậy mà hồi nãy sao mà hòa thượng nãy hòa thượng rầy mấy thầy cúng là vậy đó. Nói:
[25:28]"Đi cúng hoài làm sao mà tu được? Mà tại sao không giảng cho người ta tu mà cứ đi cúng?" Bởi vì cái lời cúng mình nghe mình có hiểu không? Có nghe ra không? Nghe không? Không. Nhất là khi tán tụng nữa là thôi mình bó tay luôn. Cái tán tụng là cái cực kỳ chuyên nghiệp. Quý thầy phải đều học bởi những cái vị kinh sư chuyên nghiệp, học ba năm bắt đầu mới biết tán tụng. Mà khi tán tụng rồi, bước vào thế giới đó rồi, nó là một thế giới bí hiểm của quý thầy, người dưới không nghe không hiểu gì hết. Không nghe không hiểu. Ví dụ nội chữ: "Lư hương xạ nhiệt, pháp giới mông huân, chư Phật hải hội tất diêu văn."
[26:04]Nếu mà mình không phải là người đã biết kinh đó rồi, mình cũng không hiểu ngay. Lại nữa: "Lư... hương..." làm lắc không hiểu cái gì trơn. Cho nên là không hiểu thì tâm hồn mình nghe hoài đó mình có được tác động không? Không. Thì có lợi về tác động tâm hồn người khác không? Không. Còn quý thầy có tác động vô tâm quý thầy không? Không, tại quen rồi. Cũng không thêm được cái gì nữa tại quý thầy biết câu này lâu quá rồi, từ nhỏ lớn đọc câu này hoài: "Lư hương xạ nhiệt", cái lò hương nó đốt nóng cháy lên chứ có gì đâu. Nên quý thầy cũng không thay đổi gì khi mà tụng cả triệu lần cái bài đó, mà còn người ngoài nghe thì cũng không
[26:43]có thay đổi gì tâm hồn mình vì chả hiểu gì cả. Cho nên cái cúng cuối cùng lợi ích không nhiều. Do đó, hòa thượng nãy hòa thượng rầy. Hòa thượng nói quý thầy phải đi giảng, chứ cứ đi cúng hoài làm sao mà độ chúng sinh?
[27:02]Thầy nói như thầy á, nghĩa là thầy cũng là một giảng sư mà cũng thôi được gọi là có tiếng tăm nha, nhưng mà chùa thầy đến bây giờ vẫn là chùa bèo. Cột bằng cây rừng chống lên tạm, mái vẫn là mái tôn. Bây giờ thầy nói giống như thầy, đi giảng thì nhiều khi cũng được Phật tử cúng, giảng xong cũng có người cúng, nhưng mà ví dụ mình nhìn liếc nhìn ông thầy với cái chùa đó, thấy cái chùa coi bộ giàu quá, cái thôi Phật tử cúng mình lấy hết bỏ túi để về đi xe, tại vì thầy đi từ trong Nam ra cả một đoàn như vậy cũng tốn tiền lắm chứ không phải không. Nha. Nhưng mà liếc liếc liếc dòm thấy chùa nghèo quá,
[27:39]Phật tử cúng nhiêu đưa lại cho ông thầy trụ trì luôn chứ không nỡ lấy. Tại ông thầy ổng cũng nghèo. Mà thậm chí nhiều khi thầy đi xa lắm á, đi từ đó lên tới Tây Nguyên, trời ơi đi cái đoạn đường khổ dễ sợ khổ, vô tới cái chùa đó nhìn thấy ông chùa ổng còn trẻ mà tâm ổng thì nhiệt thành, ổng lo cho đạo, thấy nhìn cái chùa ổng chưa đâu ra đâu hết trơn. Chẳng những giảng xong mà không lấy tiền rồi ha, Phật tử cúng cho ổng rồi mà còn phải về xin ổng tài khoản để mà về gửi ngược vô tài khoản cúng ổng thêm nữa. Cứ vậy đó. Như vậy, thức đi giảng khổ không? Quá khổ đi! Chứ không phải Chớ đừng có nói là giảng có tiền. Như vậy.
[28:17]Nên nếu mà ta không có cái lý tưởng mà hoằng pháp độ sinh á thì không ai chịu cực đi giảng. Cho nên hòa thượng hồi nãy ổng rầy là đúng, chứ không phải không. Ổng rầy là đúng, nhưng mà cái cúng có lợi nhiều cho chúng sinh không? Có lợi không? Dân có nghe hiểu đâu mà lợi? Từ những cái bài tụng mà nghe rõ nghĩa, nghe tới đâu hiểu tới đó, nghe tới đâu hiểu tới đó thì mới lợi ích chúng sinh. Còn nghe thì ra chữ hết đó mà không hiểu thì cũng không lợi cho chúng sinh. Tại vì sao? Đâu có ai giảng đâu, đâu có ngưng lại chỗ đó giảng, tụng luôn tuồng luôn phải không à? Người ta cũng không hiểu luôn, nghe ra từng chữ hết mà không hiểu nghĩa.
[28:57]Cho nên cái bài tụng phải làm sao nghe tới đâu hiểu tới đó, nghe tới đâu hiểu tới đó thì mới có lợi ích cho chúng sinh. Cho nên hôm vừa rồi, chùa lại có cái lễ giỗ đại tường của Hòa thượng. Thầy biết trước mà, mấy thầy là chuyên nghiệp, thì tới cái phần mà nghi thức tụng thì tụng nghi thức chuyên nghiệp của quý thầy rồi, là quý Phật tử đứng giương ngọng, không biết làm gì hết. Đứng chắp tay nghe cũng không hiểu, nhưng mà vì kính ngưỡng, nhớ thương thầy mình rồi tới đó dự cái lễ giỗ, chứ còn quý thầy tụng mình như không có phần, không biết gì hết. Mà cứ đến chùa mà không biết gì, đến chùa không nghe gì, không hiểu gì thì mình còn ham đến chùa không? Còn không?
[29:35]Từ từ bỏ chùa. Thương chùa thì chùa thương chứ cũng từ từ quên chùa dần, quên chùa dần. Còn mỗi khi đến chùa mà từng lời kinh tiếng kệ, từng cái đạo lý vào lòng mình hiểu được hết, mình có cái xúc cảm, mình có cái chuyển biến thì mình làm sao? Còn nhớ chùa mà tới hoài, thương chùa mà về hoài, đúng không à? Còn không biết gì hết thì sao? Bởi vậy, cái khi mà quý thầy mới bàn với thầy cái nghi lễ, thầy nói không, phải có một bài sám mà tất cả mọi người đều tụng được hết và phải rõ nghĩa. Thế quý thầy nói tới luôn: Thôi thôi Thượng tọa soạn giùm luôn. Thế là thầy đã soạn, soạn bài sám, soạn bài sám rồi in ra, in đẹp,
[30:18]lấy nghi thức phát hết cho mọi người, đi vào đó là tới giờ đó tụng bài đó hết. Ngoài cái chuyên nghiệp quý thầy rồi có cái bài sám tụng, mà khi mọi người được tụng, nghĩa lý hiểu hết, ai cũng xúc động, người ta mới thương kính Phật Pháp tiếp tục. Chứ còn cứ tới chùa mà không hiểu gì hết là chết. Rồi quý thầy cứ ư a rất chuyên nghiệp, chỉ để mình thưởng thức Phật tử không biết gì, cũng chết luôn. Nên thầy nhiều khi gặp mấy vị lớn thầy mới đề nghị, đã tới lúc quý thầy phải cải cách cái nghi thức trong đạo Phật lại, làm sao ai cũng hiểu được. Các nghi thức tụng kinh ta cái chữ nó nặng chữ nho quá,
[30:56]đọc qua không hiểu hết, phải có giảng. Bây giờ sao tụng đâu hiểu đó liền, nghe là hiểu liền thì lớp trẻ nó mới tới, tại lớp trẻ nó không rành chữ nho. Lớp trẻ nó chỉ rành cái gì? Game, email, internet, Facebook, rồi mấy chuyện đó thôi, nha, I love you, I lo ve gì đó tùm lum thôi chứ còn chữ nho nó không biết. Bây giờ là ta phải dùng cái từ nào đó mà cho lớp trẻ nó nghe nó hiểu liền, thì nó mới thấy đạo Phật là hay, còn tìm tới. Còn ông thầy ổng nói là cái gì: Nhất thiết chúng sinh vô quái ngại gì đó, nghe cái chữ gì nó nghe không giống như cái Facebook của nó, cái thôi nó không tới chùa, cho nên bây giờ là phải phải thay đổi.
[31:33]Như vừa rồi vậy, có anh Phật tử ảnh vô cái làng dân tộc của người đồng bào ở trong miền Tây Nguyên, ảnh hỏi tại sao mấy vị theo đạo Tin Lành, có phải là vì yêu thích giáo lý không? Nói: Dạ tôi không biết giáo lý gì hết trơn á, có mỗi lần đi nhà thờ cái ông mục sư ổng cho ít gạo ít tiền cái khoái đi hoài, với lại ổng cho hát nghe vui quá à cái thích hoài. Chỉ vậy thôi mà tới. Nghĩa là làm giáo lý thì không cần có nhiều, nhưng có ít gạo ít tiền và có ca có hát. Nên bây giờ ta cần những bài nhạc đạo, đạo lý được chuyển tải qua âm nhạc hiện đại, ai nghe cũng thích. Đừng tưởng là người già không thích nha, người già vẫn rất thích âm nhạc hiện đại.
[32:19]Như bằng cớ chùa Phật Quang của thầy trong đó vậy, là những đạo lý thầy đưa từ từ vào âm nhạc hiện đại hết. Mà điều rất may mắn là thầy biết soạn nhạc, cho nên thầy đưa đạo lý vào âm nhạc hiện đại, những người già rất thích. Ví dụ như: Phật ơi con không muốn giận hờn. Hoặc là cái bài Vu Lan: Vu Lan lại về trong tiếng chuông vang, thiêng liêng đạo vàng sáng soi đời con.
[32:52]Nghe như vậy, cả già cả trẻ gì hăng say hát lên hết. Mà trong một buổi lễ lớn của thầy là thầy bắt tất cả mọi người đều hát. Tới bước vào cái lễ, ví dụ lễ Phật Đản, thì phát cho mọi người một tờ nghi thức, trong đó có cái bài sám và có bài hát, là khi mà mở nhạc lên rồi, tất cả mọi người cùng hát. Và cái người mà hát hay nhất là chính các bà già. Không biết là hát có đúng nhịp đúng điệu hay không, nhưng mà mấy bà già hát hăng say nhất: Người đã đến bao la như muôn mặt trời.
[33:24]Người đã đến đem cho tin yêu nghìn nơi.
[33:31]Người bước tới hoa sen nở rộ,
[33:37]triệu tiếng hát vang lên mừng vui.
[33:44]Mấy bà già là hát hay nhất, cho nên khi mà đạo lý được đưa vào cái âm nhạc hiện đại rồi người ta rất thích và tới chùa vui vẻ vô cùng. Cho nên cái cái tụng kinh đó, là phải làm sao cho mình hiểu đã đành, chúng sinh hiểu và các vong linh hiểu. Mà đa phần là vong linh hiểu nhiều hơn con người, là vì vong linh họ đọc tới cái tâm. Hôm nọ có cái nhà đó là có nhiều Phật tử họ ở đó, ở trọ đó để đi làm việc, thì trong nhà đó có mấy cái vong. Thì mấy em ở trọ đó nó cũng tụng kinh cúng thí thực, nhưng một lần có cái vong nó hiện về nói với người Phật tử: Mấy em đây cúng ăn không được, nhờ quý thầy cúng giùm.
[34:32]Tại sao vậy? Vì cái gì? Vì cái tâm. Tâm mấy em kia còn loạn quá, lúc tụng không nhiếp tâm được, cho nên cái thức ăn nó không mở ra, vong ăn không được. Còn cái người tâm thanh tịnh, họ tụng cái thí thực đó cái nó mở tâm ra, thức ăn biến ra, cái vong họ ăn được. Nên thường là cái vong họ khắt khe hơn. Còn mình tụng tụng cho hết bài mình cứ tụng đại đại cho xong rồi dứt đi vô, cởi áo cho nó mát, tại tâm mình loạn rồi vong họ cũng không ăn được. Đó là cái thí thực. Rồi cái cầu siêu cũng vậy. Cái người mà họ có đức độ, có tâm thanh tịnh, họ tụng nó động lên trên chư Thiên, thì cái người mà mất á mới được cứu
[35:19]vớt, mới được dìu dắt đưa đi về cái chỗ, chỗ ở tốt hơn. Còn nếu cái người tụng mà tâm động loạn, nó không động lên tới cõi trời, lên không tới chư Thiên, không lên tới Bồ Tát, thì cái người chết cứ nằm đó luôn, không ai tới cứu hết, vì cái người tụng kém đức quá. Nên ở đây, cái lời tụng niệm nó quan trọng ở gì? Nơi cái đạo đức của người tụng một lần nữa, nó mới tác động được vào vào tâm của chúng sinh. Tâm của chúng sinh là gồm có tâm ai? Cả người sống lẫn người người chết. Mà nếu nói tới cõi trên thì phải là người đạo đức thì mới động lên trên tới chư Thiên, chư Bồ Tát được. Nên cái đạo đức của người tụng rất là quan trọng.
[36:02]Thầy nhắc lại một lần nữa, nha. Thường là khi tụng kinh á, ta nó không giống như nói, không làm cho người ta dễ hiểu, nên cái bài kinh đó nó không có lợi ích lắm cho người sống, phần còn lại là người chết không. Còn nếu may mắn mà cái bài kinh đó được người sống nghe và hiểu là số một. Tức là cái người soạn bài kinh đó rất có phước, cái người tụng bài kinh đó rất có phước. Vì người ta đứng người ta chắp tay trong một cái lễ đám tang của gia đình người ta, cái người đó họ chưa biết đạo Phật, nhưng mà gia đình họ có tang, họ mời quý thầy tới tụng, quý thầy lựa một cái bài nó đầy đạo lý mà nghe tới đâu hiểu tới
[36:42]đó, thế là cái nhà người ta thân quyến người ta quỳ đó theo nghi lễ, thương người thân mình người ta quỳ người ta người ta tụng, người ta nghe, nghe xong người ta tin đạo Phật luôn. Thì cái người tụng rất là có phước, đó là lợi cho người người sống. Còn nếu mà cái người tụng có đức độ, có đạo hạnh, thì nó mở luôn cái tâm của vong linh người chết luôn. Là khi mà ta tụng cái điều cầu an, cầu siêu hay là thí thực là nó mở tâm người chết, các vong linh được nghe mà được lợi ích, cái tâm linh mở ra luôn. Mà cái người tụng mà có đức độ á thì động lên trên tới cõi trời luôn, trên tới chư Thiên luôn. Thế là chư Thiên mới quan tâm đến cái người mà cái tên được tụng là ai.
[37:26]À cái người chết đó tên này, nãy giờ ông thầy này ổng tụng ổng kêu nè. Thôi nể cái ông thầy này mà đến kéo cái vong linh đó đi, đưa đi về nơi an lành. Nể cái ông thầy tụng. Cho nên cái cái tụng kinh mà để cầu siêu mà cho có hiệu quả, cũng phải là những vị có có đạo hạnh lớn, chứ không phải ai biết tụng là tụng đâu. Có khi ta ta ta thấy ông thầy đó biết tụng là cứ kêu tới tụng cho nó qua cái nghi lễ của nhà, ở nhà người chết phải có người tụng, vân vân. Nhưng mà người chết không được lợi ích nếu cái người tụng không có tu hành. Nên cuối cùng vẫn là cái gì là quan trọng? Cái cái tu hành mới là quan trọng.
[38:05]Có tu hành rồi cái lời kinh ta mới trở thành thiêng liêng được. Còn thiếu tu thì không thiêng liêng được. Nên hồi nãy Hòa thượng rầy là đúng đó. Ông nói: Cúng đâu có thành Phật đâu, tu mới thành Phật. Hòa thượng có nói câu đó. Hồi nãy Hòa thượng có nói đó. Mấy thầy đi học về xong rồi không chịu đi giảng cho người ta tu, mà cứ đi cúng, cúng hoài đâu có thành Phật, tu mới thành Phật. Hồi nãy Hòa thượng Hạnh Chơn nói như vậy. Một câu rất là là đáng kính phục. Mà đó có tu rồi đó, thì cái lời tụng mình mới sao? Mới động hết đất trời. Chứ không phải là đơn giản nói nói kể với ta: Chà ở nhà đứa con con nó khóc quá, đêm nó cứ giật mình nó khóc,
[38:45]cái con đưa tới ông Hòa thượng đó ổng lại ổng vỗ vỗ đầu nó mấy cái về hết khóc. Là phải Hòa thượng đó có phép không? Phải không? Không. Con nít mà nó khóc ban đêm là bị vong nó phá. Trong nhà có vong nó lại nó giỡn với con nít, đợi lúc người lớn ngủ hết rồi, cái dương lực của người sống nó giảm bớt rồi cái ma nó tới đến gần đứa nhỏ nó lay, nó ngắt, nó nhéo, nó đùa. Tại nó cũng thích giỡn với con nít lắm, giống như mình vậy thôi à. Giỡn cái con nít nó khóc ré lên mà nó cứ ban đêm nó tới vậy con nít ngủ không được, nó nó không lớn nổi. Tới ông hòa thượng, hòa thượng vỗ đầu nói vài câu gì cái về hết luôn, là sao vậy?
[39:23]Sao vậy? Là không phải hòa thượng có phép. Mà lúc đó cái ý của hòa thượng muốn bảo vệ đứa nhỏ này. Ý hòa thượng vừa muốn bảo vệ đứa nhỏ này một cái là có Chư Thiên theo liền. Chư Thiên làm theo cái ý của hòa thượng liền. Tại hòa thượng đức độ quá đến nỗi Chư Thiên cũng nể. Thế là hòa thượng vỗ đầu nó mấy cái rồi là Chư Thiên theo nhỏ nó về tới nhà luôn, đuổi mấy cái vong đi hết. Tụi bây không được đụng tới em bé này nha, bé này là của hòa thượng ấn chứng rồi. Hòa thượng đã vỗ đầu bảo vệ nó, tụi bây đi hết. Đứa nào mà léng phéng lại ban đêm quấy nó nữa, tao đập tụi bây. Thế là vong dạt ra liền, đứa nhỏ hết khóc luôn, tối ngủ ngon luôn.
[40:03]Nên cái đức của người tu như vậy nó chấn động cả cõi trời chứ không phải là không. Cái tu mới là là cái quan trọng. Mà hễ ta có tu, tâm ta có tốt, cái lời ta phát ngôn ra ngoài nó mới biến thành gì? Biến thành điều mầu nhiệm. Biến thành đạo lý. Mà rớt vào tim người, rớt vào lòng người nó thành cái gì? Thành tình yêu thương, thành đạo đức, thành tâm bồ đề cho người ta. Còn mình không có tu, miệng mình nói ra thành cái gì? Thành dao, thành gươm, thành thuốc độc, rớt vào tim người ta một cái nó thành cái gì? Làm cũng trở thành gai góc, thành thuốc độc ở trong đó. Người ta chết cả tâm hồn của người ta, cả cuộc đời của người ta.
[40:48]À cho nên, cái gốc vẫn phải là gì? Sự sự tu hành. Nên ở đây kinh á cần phải có ấy thứ nhất là đúng Chánh pháp. Vừa cao siêu mà phải vừa gần gũi với thực tế, mà thúc đẩy được sự thực hành. Thầy nói bốn tiêu chuẩn của kinh tụng, nói đây cũng để cho quý thầy, quý cô nghe mà quý Phật tử phải nghe để mình trao đổi với quý thầy, quý cô ở chùa gần nhà mình. Kinh tụng nó phải được bốn điều: Nhất là đúng với Chánh pháp. Hai là cao siêu, bởi vì đạo Phật là cao siêu, không có nói mấy điều bá vơ, tầm thường được. Thứ ba là nhưng mà gần gũi thực tế. Và thứ tư là gì? Là thúc đẩy thực hành. Thầy nhắc lại bốn điều nha.
[41:39]Thầy hỏi lại phải trả lời cho đúng à. Kinh tụng phải được bốn yếu tố: Thứ nhất là đúng với Chánh pháp. Thứ hai là cao siêu. Thứ ba là gần gũi thực tế. Thứ tư là thúc đẩy được thực hành.
[41:58]Ai thuộc chưa? Thuộc chưa? Nhắc lại. Kinh tụng phải được bốn yếu tố: Một là đúng với Chánh pháp, hai: cao siêu, ba: gần gũi thực tế, bốn: thúc đẩy sự thực hành. Đúng như vậy, thuộc chưa? Nhiều người chưa thuộc lắm á, làm lại, làm lại một lần nữa nha. Học cái này cho kỹ nha, về mà nổ cho thầy nha. Học thuộc cái này về nổ nghe thầy. Thứ nhất là gì? Đúng Chánh pháp, hai: cao siêu, ba: gần gũi thực tế, bốn: thúc đẩy sự thực hành. Thuộc chưa?
[42:47]Thứ nhất là đúng Chánh pháp, là phải đúng với Phật pháp nha, tự nhiên nói tụng bài kinh nói thành ra cái đạo gì tào lao là chết á. Thứ hai là phải cao siêu là sao? Phải đưa đến cái vô ngã, đến giác ngộ chứ không có nói những điều tầm thường của cuộc sống, nói điều ăn, điều mặc tầm thường. Phải nói những điều cao siêu tu hành tâm linh. Thứ ba là gần gũi thực tế, tức là cái cao siêu đó mà phải bắt đầu từ những điều nhỏ nhỏ trong cuộc sống, từ sự yêu thương, từ sự tử tế của con người với nhau, chứ không có nói chuyện mà mình không bao giờ nhìn thấy, phải nói những điều mà ta thấy trong cuộc sống này.
[43:22]Và cái thứ tư là phải thúc đẩy thực hành. Chứ tụng xong rồi không thực hành cũng là một cái dở. Bởi nhiều khi thầy đi giảng, thầy hay rầy câu này, không biết mấy thầy có có giận không? Thầy nói, lát nữa thầy cũng sẽ nói lại điều này. Quý thầy tụng xong thời kinh, gấp cuốn kinh xong, quý thầy đi ngủ. Đạo Phật chết vì cái này. Quý thầy không làm gì nữa. Tụng kinh xong rồi tưởng tụng kinh là đã có phước rồi, tưởng tụng kinh là đã giỏi rồi, gấp cuốn kinh lại, thỏa mãn rồi, đi ngủ. Đạo Phật tiêu vì cái điều này của quý thầy. Nói ủa vậy thầy muốn con gấp cuốn kinh lại con làm cái gì? Làm cái điều gì trong kinh nói á.
[44:07]Nói trong kinh nói điều gì? Nói ủa vậy thầy muốn con gấp cuốn kinh lại con làm cái gì? Làm cái điều gì trong kinh nói á. Nói trong kinh nói điều gì? Chúng sinh vô biên thệ nguyện độ, phải không ạ? Phiền não vô tận thệ nguyện đoạn, pháp môn vô lượng thệ nguyện học, Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành. Quý thầy làm được cái gì rồi mà quý thầy gấp cuốn kinh xong quý thầy đi ngủ? Vì cái câu này chúng sinh vô biên thệ nguyện độ. Nói thì con nghe câu đó lại cũng phát nguyện độ khắp chúng sinh mà không biết làm gì. Không biết làm cái gì thì ngồi với nhau mà bàn cho ra. Chứ không phải không biết làm cái gì rồi đóng kinh lại đi ngủ.
[44:51]Không biết thì ngồi lại anh em ngồi lại với nhau. Bây giờ trong kinh dạy tất cả chúng sinh phải độ, bây giờ chúng ta làm gì độ chúng sinh? Cái nhà kế bên chùa đã theo chùa chưa? Đã vào đạo quy y hết chưa? Chưa, bước qua đi thăm người ta đi. Rồi cái nhà bên kia làng đứng xa xa ta nhìn thấy có một cái mái ngói đo đỏ đó, cái nhà đó có bao giờ tới chùa chưa? Mình có tới thăm nó chưa? Chưa, tới thăm đi. Tức làm sao cái chu vi chung quanh chùa không sót một người nào mà gọi là không biết Phật pháp. Cho nên nói chúng sinh vô biên nhưng không phải là ở mênh mông ở đâu, mà ngay bên cạnh chùa mình. Đến đó thăm hỏi người ta, đi hai người đừng đi một mình
[45:32]để cho chứng tỏ đạo hạnh trang nghiêm, minh bạch, đời sống minh bạch. Đến thăm hỏi thăm người ta rồi về chùa, à có cái gì đến ân cần, người ta từ từ người ta thấy cái tấm lòng, cái lòng từ bi, cái đạo hạnh, người ta sẽ tới chùa. Cứ thăm người ta cái người lì nhất thì ba năm sau người ta cũng phải tới. Thấy không, ông thầy ổng tới thăm riết ba năm rồi thì cũng phải nể ông thầy mà mà tới chùa, đúng không ạ? Còn cái người mà tốt á, ông thầy thăm bữa trước bữa sau lật đật đem nải chuối tới cúng chùa rồi. Tức là người ta nể, người ta cũng có lòng. Còn cái người ngang bướng mà mà cứ đi thăm riết ba năm sau cũng chịu tới chùa thăm thầy. Đó lần lần thì cũng độ được.
[46:09]Thì như vậy mới là độ chúng sinh. Mà đừng có nghĩ độ chúng sinh vô biên rồi không biết độ ở đâu rồi thôi đóng cửa ngủ luôn. Phải đi độ từng người, từng người, từng người rồi mới thành vô biên chúng sinh được, phải không ạ? Tức là lời kinh phải thúc đẩy sự thực hành. Mà không thực hành được, ngồi bàn với nhau tìm cách chứ không có được gấp cuốn kinh xong đi ngủ. Thầy nói nó hoài không biết có ai giận không. Đó, đó là bốn cái điều như vậy. Nhắc lại coi, thứ nhất là gì? Đúng Chánh pháp, giỏi, hai: cao siêu, ba: gần gũi thực tế, bốn: thúc đẩy thực hành. Nhớ như vậy nha, nhớ giùm kỹ. Có nhiều cái bài kinh ta tụng ta tin là có phước, có không?
[46:54]Cứ tụng kinh này có phước lắm. Cứ nói tụng kinh này có phước lắm. Có không? Có một số bài kinh, bộ kinh hiện nay như vậy. Nói là hễ tụng nguyên bộ này là mình phước bằng trời. Thầy nói đó chỉ là niềm tin. Và cái người mà nói rằng tụng kinh này có phước á thì cái người đó một, đó là người nói dối, hai, đó là người phương tiện dụ để cho mình ngồi mình đọc kinh để mình bớt nói bậy. Chứ không có cái chuyện mà tụng kinh mà có phước lớn hết trơn, không bao giờ có chuyện đó. Tại vì sao vậy? Vì tụng kinh chỉ là gì? Thay đổi tâm hồn của của chính mình, chưa tác động được vào tâm hồn của mọi người thì làm sao có phước được?
[47:42]Chưa cho ai một bát cơm nào, chưa mời ai một ly nước nào làm sao có phước được? Chưa lấp lại được cái ổ gà hư thì làm sao có phước được? Mà có phước là gì? Hành động, đổ xuống mồ hôi. Vô chùa phải vô nhà vệ sinh quét dọn, vô chùa phải vô bếp nấu cơm, vô chùa phải đi quét lá, dọn dẹp chánh điện phụ với thầy, với cô mới có phước. Bước ra ngoài đường, chỗ nào có cái ổ gà nhỏ là mình đi lấp liền, giành lấp liền, không để cho ai lấp với mình hết. Ở đây á, ta đi ngang qua một cái con đường, cứ đi qua cái rồi ta biết trong cái xóm đó người nào có đức, người nào không có đức. Nhìn ở đâu mà biết? Nhìn ở đâu mà biết?
[48:25]Dòm cái khúc đường của nó đó, vừa lấn lấn ép ép ép ra ngoài đường, biết cái nhà đó thất đức, vì nó lấn đường mà. Không nhường đường cho người ta đi. Cứ muốn rộng cái nhà mình mà hẹp của đại chúng, của cộng đồng. Thì sau này muốn lựa dâu, lựa rể đừng có lại cái nhà đó. Nhà đó thất đức, sau này con cháu nó tàn mạt hết. Còn mình đến khúc đường nào á mà tự nhiên đường nó hơi nở rộng ra, tức là cái nhà nó lui vô một chút để nhường đường, thì đó là nhà đó có đức, biết nhường đường lại, chút xíu đi qua một khúc thôi là biết liền nhà có đức hay không có đức. Mà nếu ta tới khúc đường đó ta thấy cái ơ đường nó rộng,
[49:02]vì nhìn vô thấy cái nhà nó thụt vô thì kiếm dâu, kiếm rể vô cái nhà đó. Sau này con cháu mình nó sẽ ăn nên làm ra, nó phát lên. Tại sao vậy? Tại vì hôn nhân tức là trộn cái phước của hai dòng họ, hai gia đình lại với nhau. Ví dụ cái dòng họ bên đây rất là có phước, rất có đức, cưới nhầm cái người dâu kém đức quá trộn vô một cái thì cái đức của dòng họ giảm bớt lại. Còn nếu cái đức của mình nó nó nó vừa, nhưng cưới được cái người dâu đức lớn quá vô nó cộng thêm vô, nó trộn vô, thế đức của dòng họ mình lớn lên thêm. Nhưng mà nó chỉ bất công cái gì? Dòng họ chỉ lấy lấy bên cái họ chỉ lấy bên chồng,
[49:40]lấy bên cha chứ không lấy bên mẹ, nhưng sự thực cái đức của người mẹ cũng tác động vô rất nhiều đối với dòng họ của người chồng chứ không phải là không. Mà đó gọi là gì? Là có phước. Còn tụng kinh Mình có nói gì với ai, chưa chuyển được tâm hồn ai mà cứ tin rằng tụng kinh có phước, mất hết thời gian để dành cho tụng kinh. Đáng lẽ cái thời gian đó đi mình cất lại cái nhà cho cái bà cuối xóm bả hư rồi, bả nghèo khổ, neo đơn, nhà dột, mùa mưa tới, bão tới vừa rồi thổi bay hết một cái góc mái. Đáng lẽ thời gian đó mình xúm nhau lại mình lợp được cho bả cái nhà, nhưng mình nói: "Thôi thôi thôi thôi, tôi tụng kinh tôi có phước hơn." Thế là bỏ hết,
[50:21]cứ lo tụng kinh, rồi cái bà kia mưa dột rồi bả chết luôn vì cái mưa gió. Mà quý vị rồi có nhiều người cuồng tín, sùng bái kinh đến nỗi thay vì tụng, lạy từng chữ. Có không ạ? Có người lạy từng chữ á. Như lạy ngái thị, lạy ngái ngã văn, nhất thời mỗi cái lạy. Bộ kinh này mấy trăm ngàn chữ, lạy mấy trăm ngàn lạy, mà cho rằng như vậy là có công đức á thì họ có đức chớ hổng phải có công đức. Có đức là cái gì? Người rất là thành kính, phải không, rất là ngoan đạo, nhưng mà cuối đời không có phước. Thầy có từng gặp một vị hòa thượng như vậy. Phải nói hòa thượng ổng hiền như thánh á, mà đúng là ổng là thánh thiệt, tâm hư vô, mênh mông như thánh á.
[51:11]Mình gần ngài mình cực kỳ kính nể, nhưng ngài không có phước. Tới đâu bị người ta chen, người ta lấn, người ta hất, người ta giành, rồi khi chết cũng lặng lẽ. Mà trong đời ngài đã từng lạy một bộ Pháp Hoa, lạy từng chữ, từng chữ một. Nếu mà nói rằng lạy có phước thì cuối đời ngài phải vinh quang, nhưng không, rất là hiu hắt, không có gì đặc biệt cả. Mặc dầu ngài đã từng lạy nguyên một bộ Pháp Hoa mấy trăm ngàn chữ, khiếp như vậy, nhưng mà được là ngài có đức rất hiền lành. Rất hiền lành nhưng mà cũng không thuyết pháp được cho ai nghe nhiều, không có cái vinh quang gì đến với ngài ở cuối đời. Mà cái đức thì cực kỳ đáng nể.
[51:49]Đó là ta hiểu, đừng nghĩ rằng tụng kinh là có phước nhiều mà phải gì? Phải hành động. Còn khi nào thì tụng kinh có phước? Khi nào ta đem bài kinh đó ta giảng được cho người khác nghe. Chừng nào thì ta giảng kinh được cho người khác nghe? Chừng nào? Chừng nào? Chừng nào có người cho ta ngồi lên pháp tòa nói pháp? Phải không ạ? Phải không? Ví dụ như bây giờ như thầy là thầy được cho ngồi lên pháp tòa nên thầy được nói pháp.
[52:26]Giờ bất cứ một người nào bước lên đây ngồi nói người ta chịu không? Chịu không? Không, đuổi xuống liền. Tại sao vậy? Tại sao? Vì duyên phước nó như vậy. Ví dụ để có thể thầy ngồi trên pháp tòa này thầy nói pháp thì cái duyên phước này thầy đã gieo bao nhiêu đời rồi? Cũng nhiều chứ không biết. Thành thử, bây giờ thầy mới đem cái lời kinh Phật ra, thầy biến thành đạo lý để đi vào lòng người, thành giảng được. Từ cái kinh ở trong cuốn sách biến thành đạo lý, thành một bài pháp rớt vào lòng người, thì cái thời gian mà từ cái chữ ở trong kinh biến thành cái bài pháp rớt vào lòng người đó đi bao lâu?
[53:10]Mấy kiếp? Mấy kiếp? Nhiều lắm, không thể tính được. Bây giờ ta cứ nghĩ thân phận của mình thôi, phải không ạ? Bây giờ chừng nào ta ở dưới đó ta leo lên đây ta ngồi ta giảng được? Không phải là dễ. Không, phải không ạ? Không phải đơn giản. Cho nên, cái quan trọng
[53:31]là đạo lý đem được vào lòng người. Mà cái đạo lý đem được vào lòng người đó, nếu nói nói thầy nói như vậy đợi tới khi nào mà con lên làm giảng sư thì nó quá lâu. Nhưng ta vẫn có những cách khác, không phải leo lên để làm giảng sư đâu, mà là cái gì? Trong cuộc sống này, ta gặp từng người, một người, hoặc hai người, hoặc ba người ngồi nói chuyện với nhau, nhưng mà tâm ta tràn đầy đạo lý thì miệng ta nói ra thành cái gì? Thành thành đạo lý. Thì lúc đó cũng là giảng pháp nhưng ở mức độ nhỏ, nhưng ta đã bắt đầu giảng rồi. Còn nếu tâm ta không có đạo lý, ngồi cả một cuộc nói chuyện hai tiếng đồng hồ, nó có được bao nhiêu câu tốt lành trong đó?
[54:23]Nhiều khi không có, mà chỉ là mất đức hai tiếng đồng hồ, mất đức hai tiếng đồng hồ của cơm gạo ăn của ngày đó mà không rớt vào lòng người khác một câu đạo lý nào, coi như ngày đó ta ăn uổng cơm. Thầy nói lại mọi người, trong một ngày đó ta không nói được một cái lời đạo lý nào cho ai nghe thì coi như ngày đó ta ăn uổng cơm. Mặc dầu ngày nào cũng phải ăn để sống, nhưng mà có những bữa ăn có ích lợi, nhưng mà có những bữa ăn là uổng phí. Đố ai biết tại sao sa mạc Sahara giờ khô cằn?
[55:07]Nhưng mà mấy triệu năm trước nó là một nơi phồn thịnh, thành phố, rừng xanh. Ngày nay nó khô cằn bởi vì trong mấy triệu năm trước lúc có người sống ở đó, con người ở đó chỉ gì? Chỉ sống chơi vui, hưởng thụ, không bao giờ nói được một lời đạo lý vào lòng nhau. Từng bát cơm ăn cứ uổng phí, uổng phí, uổng phí, trải qua bao nhiêu trăm năm, bao nhiêu ngàn năm uổng phí rồi, khu đất đó bị xóa sạch luôn, không một giọt mưa rơi xuống nữa. Vì từ bấy sống uổng quá, trời không cho một giọt mưa nào xuống đó nữa. Cho nên trời chỉ cho mưa xuống khi nào cái đời sống của những người ở đó sống không uổng phí từng hạt cơm.
[55:54]Mà làm sao để gọi là sống không uổng phí từng hạt cơm? Bởi vì trong ngày đó ta nói được một điều đạo lý rớt vào lòng người nào đó, một người khác, dù là với con mình, dù là với vợ, với chồng mình, với bạn, với bè mình, mà nói được một câu đạo lý coi như ngày đó ăn cơm không uổng phí. Mà nếu cả làng, cả xóm như vậy, cả thành thị như vậy thì cái khu đó là cái gì? Một cái khu phồn thịnh, vì người ở đó sống không uổng phí. Nhớ, uổng phí hay không là chỗ đó. Nói: "Thưa thầy, con hổng có nói chuyện đạo lý được nhưng mà con phục vụ bằng tay chân." À, con phục vụ tay chân là sao? Là con đi cuốc đất, con trồng rẫy, con trồng đem lương thực cho người
[56:42]ăn, con đi bắt cá cho người ta ăn, con đi cất nhà cho người ta ở, con làm thợ xây thì như vậy ngày đó con ăn cơm không uổng phí? Nói: "Trước mắt thì không uổng phí, nhưng bây giờ vậy anh xây nhà cho ai ở?" "Thì cho con người ở." "Con người ở trong nhà đó làm gì?" "Dạ thì họ coi tivi, họ ăn cơm." "Rồi họ làm gì?" "Lâu lâu họ cãi lộn nhau vậy." "Rồi sao nữa?" "Thì giận quá họ có lấy dao xức đâm nhau mấy lần nhưng công an can kịp." Như vậy cái phục vụ của mình có chính đáng không? Chính đáng không? Không. Cho nên, có một lần cái thầy ra Hà Nội thầy mới hỏi câu này: "Thế nào là cuộc sống đẹp?" Thì câu trả lời là:
[57:27]"Ta sống để phụng sự mọi người." Ôi ai cũng vỗ tay. Thầy nói: "Khoan vỗ tay." Thầy nói: "Ta phụng sự mọi người rồi mọi người đó sống làm gì? Họ có biết tu không hay họ chỉ là ăn chơi, tranh giành? Thì như vậy cái phục vụ của ta, cái phụng sự của ta đối với chúng sinh có có ý nghĩa không?" Không, phải không ạ? Chỉ khi nào ta phụng sự cho ai mà người đó biết tu, người đó hướng về tâm linh vô ngã, giác ngộ thì sự phụng sự của ta mới là chính đáng, mới là có ý nghĩa thì ta có phước vì cái người đó họ gì? Họ hướng về sự giác ngộ. Đó là tại sao mà cứ tới mùa hạ ta hay thích cúng dường trường hạ là vậy đó, vì trong ba tháng hạ quý thầy, quý cô ráng lo tu.
[58:08]Nên ta canh theo cái đó cái ta cúng dường, thì ta được phước theo là vì vậy đó. Chứ còn bây giờ nói: "Dạ con cũng sống phụng sự đời." Mà đời là cái gì? Là hơn thua, là ăn nhậu, là tranh giành, là sân si, ích kỷ đủ thứ, phải không ạ? Vậy cái ta phụng sự cho sự sân si, ích kỷ đó có nghĩa lý không? Không. Cho nên nói cho cùng, một ngày ta ăn cơm mà không uổng phí vì trong ngày đó ta nói được một lời đạo lý cho ai đó nghe. Rõ ràng chỉ là như vậy thôi. Nhớ giùm thầy câu nói này. Nhớ cái tiêu chuẩn này mà sống cho suốt cuộc đời còn lại giùm thầy. Đếm lại cho mình từ đây tới ngày mình chết, kiểm tra lại trong ngày đó mình có nói đạo lý
[58:51]cho ai nghe chưa, còn không là uổng cơm đó. Còn từ ngày hôm nay mà lui về quá khứ coi như bỏ rồi, vì ta ta chưa hiểu điều này. Có thể ta cũng có, có thể ta chưa có, nhưng mà không tính, vì trong quá khứ ta chưa biết điều này. Nhưng hôm nay ta đã nghe và đã biết điều này, phải không ạ? Hôm nay ta đã nghe, ta đã biết điều này rằng trong một ngày mà không nói được một lời đạo lý cho ai nghe, đó là ngày ăn cơm uổng phí. Thì từ đây tới chết mà ráng mà làm nha. Nói: "Thưa Thầy, con hổng biết đạo lý gì để nói, vậy từ đây tới chết chắc con sống uổng phí quá, vậy con hổng biết đạo lý?" Không biết đạo lý thì
[59:29]về chùa Bồng Lai mà học, về chùa Trân Bửu mà học, ha, học cho biết để mà đem đạo lý đến với con người, chứ đâu phải không biết rồi làm thinh. Cười lắm Thầy hỏi: "À, cái người đó pháp danh gì?", dạ thưa Thầy con hổng biết. Là coi chừng Thầy đánh đòn á. Vì sao vậy? Không biết thì phải hỏi cho biết, chứ trả lời không biết rồi thôi ngồi đó là đánh đòn. Ở trong chùa hổng được phép nói chữ "không biết". Không biết thì phải hỏi, nói: "Dạ để con hỏi", trả lời câu đó thì được, chứ trả lời con hổng biết rồi thôi là ăn roi à. Thì bây giờ chúng ta cũng vậy, nói một ngày mà không nói được đạo lý cho người khác nghe, ngày đó ăn cơm uổng phí. Nói:
[1:00:09]"Con hổng biết đạo lý?" Ăn roi à. Không biết đạo lý thì phải học cho biết nha. Học biết rồi, nói: "Con học biết rồi mà con nói người ta không nghe". Tại sao? Tại ta chưa tu, phải không ạ? Nói: "Thầy làm khó con không, hồi nãy chưa có biết đạo lý Thầy kêu học, học đạo lý rồi nói người ta không nghe cái Thầy giờ tới phiên Thầy bắt con tu nữa", càng lúc càng cực. Chứ làm sao bây giờ? Đời sống là cực mà. Cho nên ta phải hiểu đạo lý, ta phải thực hành đạo lý, ta có cái bề dày của cái đời sống mình thì miệng ta nói ra nó mới thành cái gì? Mới thành sức mạnh để cái đạo lý đó lọt vào lòng người ta được.
[1:00:53]Còn bây giờ ví dụ Thầy nói câu này nha, Thầy nói câu này: Ở hiền gặp lành, gieo gió gặt bão. Câu này đúng không ạ? Câu này ta nghe bao nhiêu lần rồi? Quá nhiều lần, cả triệu lần rồi, đúng không ạ? Thì bây giờ có một cái tay đó nó trong quán nhậu nó mới ra, nó đi ngã qua ngã lại, nó gặp mình nó nói: "Lại đây, chị, ở hiền gặp lành, gieo gió gặt bão nghe", mình nghe không? Hả? Tát cho nó bạt tai mình bỏ đi. Nhưng mà cũng cái câu đó, cái ông Thượng tọa đây ổng kêu: "Nè, lại đây con. Ở hiền gặp lành, gieo gió gặt bão nghe con", thì mình sao? Mình chắp tay mình quỳ xuống: "Dạ, con cảm ơn Thầy", rồi mình đi tiếp.
[1:01:32]Nói câu y hệt nhau, nhưng mà cái tay bợm nhậu nói mình không nghe, nhưng mà Hòa thượng đức độ mình nói mình nghe, mình nhận nhớ ghi vào lòng liền. Còn cái câu đó cũng đẹp như vậy, mình bỏ ngoài tai liền. Vì sao vậy? Vì... vì cái người nói có đức hay không, phải không ạ? Chớ không phải hễ đạo lý là mình đưa vào lòng mình đâu. Không phải hễ đạo lý là mình đưa vào lòng mình. Thầy nói giống như người mắc bệnh tiểu đường vậy. Ta ăn đường vào thì cái đường đó đi vào tế bào, nó tạo thành cái năng lượng cho tế bào. Nhưng mà muốn đưa cái đường đó đi vào trong tế bào thì nó phải nhờ một cái chất gọi là insulin ở trong tuyến tụy mình nó tiết ra,
[1:02:14]nó đẩy cái đường vào lọt vô tế bào, thế là tế bào mình có đường, cái tế bào mình có năng lượng để hoạt động, mình khỏe khoắn ra. Mà cái người bị tiểu đường là gì? Mình ăn đường vô nhưng mà không có cái insulin nó đẩy vô trong tế bào được, cái nó đứng ngoài máu nó kẹt ngoài đó, người ta gọi là đường trong máu mình bị cao, là do nó không lọt vào tế bào để nó thành năng lượng hoạt động, mà nó cứ chảy trong máu hoài. Cái nó hư máu, hư thận, hư gan, hư não, hư đủ hết trơn. Tức là nó không có cái insulin làm sức mạnh để đẩy đường lọt vô tế bào. Thì cũng vậy, một cái lời nói đạo lý hay nhưng mà nó không có cái sức mạnh của cái người có đức nói,
[1:02:53]nó không lọt vô tâm ta được, nó cũng đứng bên ngoài tai, gió thổi bay mất. Nhưng mà nếu cái người nói ta có cái sức mạnh của đạo đức, họ đẩy một cái lọt vô tâm ta liền, ta nhớ liền. Đúng không ạ? Thì bởi vậy, ta vừa nói với nhau rằng một ngày mà không nói được đạo lý cho người khác nghe, ngày đó ta sống uổng phí. Nhưng mà nói: "Dạ con cũng nói, nhưng mà người ta không nghe", vì sao? Vì thiếu tu. Nên phải tu. Suốt đời phải tu. Chết rồi cũng phải tu. Đầu thai rồi cũng phải tu.
[1:03:32]Ta có cái tu thật sự trong lòng mình thì ta nói mọi người mới... mới nghe. Ngày đó ta mới ăn cơm không... không uổng phí, nhớ như vậy. Mục đích Trời cho ta có cái miệng là để đi vào và để đi... đi ra. Đi vào là đưa cơm vào, đổi lại ta đi ra là đạo lý. Đừng nói tào lao. Đừng nói bậy mà đọa thành súc sinh. Ta đưa cơm vào, ta phát đạo lý ra, nha. Cơm vào biết cơm vào, đạo lý ra biết đạo lý ra, đó là cuộc sống đẹp. Chứ đừng để cơm vào mà đi ra toàn là phân. Nói bậy không à. Nói bậy rồi hư tâm hồn người khác, mình thì mắc tội, đọa luôn địa ngục súc sinh. Nhớ, cơm đi vào, đi ra phải toàn là vàng là ngọc. Tức là gì?
[1:04:30]Là đạo lý không, nhớ như vậy.
[1:04:39]Ở đây thế này, cái tu từ đâu mà ta có cái tu? Cũng từ kinh mà có, từ kinh điển mà có. Nên khi ta tụng kinh, ta hiểu được lý kinh, ta tu hành.
[1:04:58]Có khi ta không hiểu kinh thì ta nhờ giảng, nhờ dạy, đó. Còn khi hiểu kinh rồi thì ta ta tu hành. Thì khi ta tu hành rồi thì nó gồm điều gì? Nó làm cho ta trở nên yêu mến, yêu quý, yêu thích ba điều. Nhớ, Thầy nói lại. Khi ta hiểu kinh rồi thì ta tu, ta thực hành lời kinh dạy, mà để thực hành lời kinh dạy, ta phải có động cơ. Động cơ đó là sự yêu thích. Kinh làm cho ta yêu thích ba điều: Một là giới luật, hai là thiền định, ba là trí tuệ, giới - định - tuệ. Kinh làm cho ta yêu thích ba điều này thì đó là bài kinh đúng mà ta cũng hiểu kinh đúng. Điều thứ nhất là khi ta tụng kinh xong rồi, ta yêu thích giới luật.
[1:06:02]Yêu thích giới luật. Giới là ràng buộc, là ngăn chặn. Mà ta nghe chữ ràng buộc, nghe ngăn chặn giống như là mất tự do, phải không ạ? Mà con người thì ai cũng thích tự do, thích muốn làm gì được nấy. Nhưng mà người có trí rồi thì họ lại không thích tự do. Nhớ giùm Thầy câu này: Người có trí tuệ là người không thích tự do. Cái người mà đòi tự do cho nhiều thực sự không phải là người có trí tuệ.
[1:06:35]Thấy có người nói: "Dạ Thầy, như Thầy nói cái câu vậy nó ngược lại với văn minh của thế giới, tại thế giới người ta kêu gọi tự do.
[1:06:44]Đó là thế giới văn minh người ta kêu gọi tự do, mà sao Thầy đây Thầy cứ nãy giờ Thầy nghe Thầy chống tự do hơi bị nhiều rồi nha, Thầy có phải là ngược với cái thế giới văn minh không?" Thầy nói: "Không. Vì sao? Vì hãy qua bên cái thế giới văn minh nó sống vài tháng rồi biết, biết bên đó có tự do hay không." Hiện nay cái quốc gia mà tự do nhất nhì thế giới là nước Việt Nam, ta rất ít luật pháp.
[1:07:14]Bước qua Mỹ cái biết liền. Nhúc nhích cái là gặp luật liền, nhúc nhích cái đụng cái luật liền. Đến nỗi như bên Nhật á, mình có rác mình không được phép tự đi đổ, vì nó có cái luật hổng cho mình được quyền tự đổ cái rác của mình. Nói: "Rác tôi tôi đổ, mắc gì?", nói: "Không, luật cấm". Vậy có tự do không ạ? Không. Họ kiểm soát mình tới cái rác luôn á. Nói: "Tôi có tiền tôi muốn xài gì xài", không, phải kiểm soát, phải đóng thuế. Tất cả đều bị cấm sạch hết. Nhớ, đó là những quốc gia mà mở miệng một cái kêu tự do, nhưng đó là những quốc gia mà ràng buộc nhất thế giới. Thật ra Việt Nam mình mới dễ chịu.
[1:07:55]Bên nước kia chỉ được tự do cái gì? Mấy cái nước văn minh nó kêu gọi tự do thì đố tưởng họ được tự do cái gì? Được tự do cởi truồng. Tự do ăn mặc lõa lồ, và nói rằng là tôi là tự do. Còn bên mình mà cởi đồ ra công an lại chụp liền. Nhưng ở những mặt khác lại mình lại rất là dễ chịu. Mình lại rất là dễ chịu. Thầy nói như bên ở Việt Nam mình đó, ngồi nghe Pháp như vầy thoải mái nè, nha. Mà có báo bên công an biết rồi thôi. Thấy họ có cần thắc mắc, họ tới họ cũng ngồi nghe với mình chút xíu. Nhưng ở mấy nước kia là hổng cần công an, cái người dân bên kia họ nói tôi hổng thích cái chùa đó giảng Pháp, công an tới đuổi mình đi liền.
[1:08:36]Đó, như vậy đó. Có tự do không? Hổng. Cho nên thật ra người có trí tuệ là người không muốn tự do đâu, mà thích gì? Thích nép mình, tự mình nép mình trong khuôn khổ. Đó là tình yêu giới luật. Tình yêu giới luật. Bây giờ thầy nói câu này: Ví dụ bây giờ như ông ông Thượng tọa đi, ổng đi từ chùa ổng lên đây, cái ổng khát nước quá. Ổng khát nước quá cái ổng thấy bên quán bên đường có cái quán cà phê. Thấy ổng quán nước, cái thôi ổng nói thôi ghé vào ngồi uống nước rồi đi tiếp. Để cho nó đỡ nóng quá. Thì như vậy hành động vậy có gì sai không ạ? Có gì sai không? Không, không có gì sai, khát nước thì vô quán mà uống.
[1:09:25]Nhưng mà khi ông thầy ổng ngừng xe lại ổng nhìn vô, thì ổng tính ngừng lại ổng uống nước thì ổng nhìn vô có mấy cô mặc đồ hơi bị mát quá. Mấy cô đó chắc là nhà từ nhà quê rất là nghèo. Tiền bạc không đủ nè, nên giống như là may cái áo thì may được có nửa cái, thiếu tiền. Quần á thì chỉ may được có một phần năm thôi, còn bốn phần năm mất tiêu đâu không thấy. Cho nên quần có chút xíu, áo có chút xíu. Thầy tính bước vô thầy uống nước, thầy gặp hai cô đó rồi, thầy bước ra. Chứ gặp như mà mấy thanh niên ngoài đời thì sao? Mát thì uống vô càng mát phải không ạ? Đó là đời sống tự do. Nhưng mà ông thầy ổng yêu giới luật rồi,
[1:10:05]ổng nhìn cái đó ổng không chấp nhận, thôi thà nhịn, nhưng mà đi tiếp. Vì sao? Vì thầy thích nép mình trong khuôn khổ, cái đó gọi là gì? Tình yêu đối với giới luật. Mà đó là đẹp hay xấu? Đời sống tu sĩ vậy đẹp quá. Phải không ạ? Thích nép mình trong giới luật. Chứ còn cái mà ờ tôi muốn làm gì làm, coi vậy cái đó không phải là trí tuệ đâu. Cái đó là ngu si á. Nên thứ nhất là kinh cho mình cái tình yêu giới luật. Mà quý thầy khi tụng kinh nhiều rồi, cái đó nó thấm trong lòng mình, cái sự yêu thương giới luật nó thấm dần, thấm dần. Thích nép mình trong trong khuôn phép là như vậy. Cái thứ hai là cho mình cái tình yêu gì?
[1:10:47]Tình yêu đối với với thiền định. Vì ta biết rằng là tu thì phải định tâm lại. Vì sao vậy? Bởi vì tâm loạn thì bản ngã bộc khởi. Mà có bản ngã, có vô minh, có luân hồi, có sinh tử. Cho nên khi ta tu, ta diệt bớt cái bản ngã đi, thì ta đi dần tới sự giải thoát. Nhưng mà để diệt bớt cái bản ngã thì tâm phải sao? Phải lắng xuống thanh tịnh từ từ. Hiểu được điều này, nên khi ta tụng kinh đúng rồi, thì ai cũng đều yêu thích thiền thiền định, và thích bắt chân ngồi kiết già thiền định. Giống như Phật của ta đang ngồi như vậy. Ta đều thích ngồi như thế này. Mà khi nào ta thích ngồi thế này gò bó như thế,
[1:11:36]hai chân tréo lại, siết lại, tay khóa lại, ngồi nghiêm trang lại, đây là một thế ngồi không tự do. Đúng không ạ? Mình ngồi tự do là mình thả chân, gác chân đồ đó thì mới gọi là tự do. Còn ngồi xếp chân ngay ngắn vậy tức là không tự do. Nhưng mà người có trí tuệ, một bậc thánh, thì yêu thích sự ràng buộc thế này. Và hạnh phúc trong cái tư thế này. Mà các ngài ngồi lỏng chân ra một cái, khó chịu. Thầy nói như ngồi bán già thôi, một chân xếp lên chân kia thôi, là bán già, cũng không thích nữa, thấy nó không ổn định. Bắt chéo hai chân lên với nhau, kiết già, thì lại thấy hạnh phúc trong tâm, thấy ổn định.
[1:12:12]Mặc dầu nó đau hơn, nhưng mà sau này khi nó hết đau rồi thì nó là một tư thế làm cho mình dễ chịu. Chứ còn ngồi mà gỡ chân lên, thả chân này kia nọ mình thấy như thoải mái, nhưng mà sự thật đối với các vị thánh không phải hạnh phúc. Cái hạnh phúc chính là sự ràng buộc này. Nên vì vậy là khi ta tụng kinh mà thấm rồi thì ta yêu cái thứ hai là thiền định, nhớ nha. Cái thứ nhất là giới luật. Cái thứ hai là thiền định. Thuộc chưa ạ? Nói tới nói lui quên hoài đi. Cái thứ ba là trí tuệ. Trí tuệ là gì? Trí tuệ thì thôi mênh mông vô biên, ta nói hoài không hết. Nhưng mà trí tuệ thì nhắc lại thôi, như hôm qua đã nói đây vậy.
[1:13:03]Cái người tu mà đến khi có trí tuệ là biết được tội phước trong từng sợi tơ nhỏ. Biết cái gì là tội, cái gì là phước trong cuộc đời này. Nhúc nhích một cái, biết liền cái gì là tội, cái gì là phước. Lúc nào sống cũng cân nhắc cái điểm tội, cái điểm phước dù còn rất nhỏ, rất nhỏ. Ta đợi đánh ai một cái rồi ta mới biết trời đó là tội tôi hối hận quá, đó là phàm phu. Còn cái người mà thánh á, mình vừa mới nhóm nghĩ sai người khác chưa kịp giận, mình đã biết đó là tội rồi. Chứ còn nổi giận lên một cái rồi kềm xuống lại, chưa phải là thánh, chưa phải là trí tuệ. Người đó hơi biết tu chút, tức là biết kềm lại là hơi biết tu.
[1:13:49]Còn người mà không biết kềm lại, dọng cho người ta một cái luôn, thì là thôi là phàm phu đặc rồi, người đó là tội phạm luôn rồi. Còn nổi giận lên rồi kềm xuống lại, không nỡ nói một lời nặng với người ta, tức là người đã biết tu. Có sân, có kềm, không nói bậy, không làm bậy, là người biết tu. Biết tu thôi. Còn cái bậc mà có trí tuệ thật sự á, chưa kịp giận mình đã thấy không nên giận rồi. Lòng lúc nào cũng an tĩnh. Chưa kịp giận là đã thấy cái sai của nó rồi, nên không bao giờ giận được. Đó mới gọi là có trí tuệ. Tức là có trí tuệ thấy từng điều phước, điều tội rất nhỏ trong cuộc sống này. Thầy nói ví dụ thôi.
[1:14:34]Thầy nói ví dụ như bây giờ khi thầy được mời tới đây giảng, cái Ni sư ở đây ưu ái cho thầy cái mâm cơm. Thầy được mời tới đây giảng, giảng cực lắm chứ bộ, phải không ạ? Cho nên được mời ăn mâm cơm này là cũng xứng đáng chứ phải không ạ? Thầy có lỗi gì không? Đố ai biết thầy có lỗi gì? Đây, cái lỗi của thầy chỗ này đây. Lúc thầy ngồi ăn với Hòa thượng, thầy cung kính thầy tiếp chuyện với Hòa thượng, vui vẻ, nghe những lời Hòa thượng dạy, và đôi khi kể cho Hòa thượng nghe cái công việc của thầy. Vậy có gì có lỗi không ạ? Không, chuyện nó vui vẻ tốt đẹp mà. Lỗi nằm chỗ nào? Lỗi là thầy không để ý ngoài sân mọi người có ăn chưa?
[1:15:22]Thầy ngồi thầy sướng quá trong cái mâm của thầy thôi, thầy không để ý ai nữa. Thật sự điều đó có ai thấy thầy có tội không? Không, phải không ạ? Thầy ngồi một góc đó thầy được mời ăn chứ thầy đâu giành ăn của ai đâu mà có tội. Nhưng tâm thầy lơ đãng, biết phận mình không biết bao nhiêu người mới đến chùa sau bữa cơm. Liệu trong chùa còn cơm đãi người ta không? Liệu người ta đến đây lỡ đói rồi người ta kỳ quá thôi người ta nhịn luôn? Mà thầy không để ý, tội của thầy nằm chỗ đó đó.
[1:15:54]Mà phải thấy được điều đó mới biết cái tội phước trên đời nó mênh mông như vậy. Và không để lọt một điều nhỏ nào trong cái tội phước của thế gian này. Cho nên cái người tu là vậy đó, cẩn thận từng điều tội, điều phước mà nhiều khi người khác không thấy đâu. Thầy nói ra điều này quý Phật tử có thấy không? Không, phải không ạ? Không thấy. Thầy phải tự thấy. Mà thầy tự thấy được điều đó rồi mới gọi là thầy là người biết tu. Cho nên đó gọi là trí tuệ, mà người tu là người phải yêu thích điều đó, tức là biết tội, biết phước trong từng trong từng cái điều tơ nhỏ nhỏ như vậy. Mà Phật gọi là gì? Thấy sự nguy hiểm trong từng lỗi nhỏ nhặt. Là tu phải thấy cái đó.
[1:16:35]Tu cho tới cái chỗ đó, biết cái lỗi, biết cái sai, cái đúng, cái tội, cái phước trong từng hạt cát nhỏ. Nên thầy nhắc lại, nếu bài kinh mà đúng thì làm cho ta yêu thích ba điều. Ba điều gì? Một là yêu thích giới luật, thích nép mình trong khuôn khổ, không thích sống buông lung. Hai: thiền định, thích bắt chân ngồi nhiếp tâm lặng lẽ. Ba: yêu thích trí tuệ, lúc nào cũng quan sát tội phước trong từng điều nho nhỏ. Mà thầy thấy được lỗi của thầy rồi thì thầy mới dạy người khác được. Phải không ạ? Thầy thấy những điều li ti chút chút chút chút như vậy thì thầy mới sửa mình rồi mới đủ cái đức để dạy người khác được, mà thầy nói rồi người ta mới nghe.
[1:17:21]Còn nếu thầy sống phóng túng, buông lung, không thấy lỗi mình, không thấy xét lỗi mình trong nho nhỏ, thầy cứ ngồi trên pháp tòa thầy nói nói ào ào ào nói như con vẹt, thì mọi người có nghe không? Không, giống như là đường mà không có insulin nó đẩy vô tế bào vậy đó, thì không có cái đạo đức, cái đạo lý không lọt vào tâm người được, và bữa đó thầy ăn uổng cơm. Nãy giờ thầy nói nha là nếu kinh đúng làm cho ta yêu ba điều, phải không ạ? Nhắc lại coi: giới luật, thiền định, trí tuệ, và sau đó ta yêu một đời sống vị tha, phụng sự, tử tế với với mọi người. Đó là cái kinh đúng á đưa đến điều đó. Là sau khi ta gấp cuốn kinh lại rồi, ta nhiếp mình giữ giới.
[1:18:07]Gấp cuốn kinh lại rồi, ta đến bắt chân ngồi thiền. Gấp cuốn kinh lại rồi, ta xét cái lỗi lầm của mình. Gấp cuốn kinh lại rồi, ta bước đến với mọi người để yêu thương, phụng sự, gieo rắc đạo lý vào lòng mọi người. Đó là kinh đúng. Còn kinh sai là cái gì? Tụng xong rồi ta thỏa mãn, ta nghĩ mình có phước rồi, gấp cuốn kinh lại đi ngủ. Kinh sai là chỗ đó. Vậy kinh sai này có trong đạo Phật không? Có đó. Hoặc là kinh không sai, nhưng mà những cái luận, những cái bài xướng, những bài kệ, những bài tụng, những bài dẫn vào á ca ngợi lên mây xanh làm cho ta tụng xong bài kinh ta thỏa mãn. Ta tưởng là tụng xong bài kinh này rồi là ta thành thánh rồi,
[1:18:50]ta phước nhiều rồi, thôi không cần làm gì nữa, là hiểu sai về kinh. Rồi ta chủ quan, ta tự mãn, sống một đời không gây tạo được phước lành. Đó, cái đó là cái sai lầm. Nên vì vậy người hiểu kinh rồi phải giữ giới luật, siêng năng thiền định và xét nét tội phước từng từng chút một. Rồi sao? Rồi sống vị tha, yêu người yêu đời, chịu cực giúp đời giúp người. Đó là cái kinh đúng. Đừng để ta tụng kinh xong rồi chủ quan tự mãn, đó là cái sai. Nói như vậy ta nên tụng kinh nhiều hay ít? Nên tụng nhiều hay ít? Nhiều hay ít? Vừa thôi. Có những lúc chưa hiểu thì cứ tụng thêm, nhưng mà hiểu rồi tụng ít lại để mà tu, để mà sống, phải không ạ?
[1:19:41]Chứ đừng có mà tụng kinh mãi rồi quên cuộc đời, quên cuộc sống, quên tu, quên ngồi thiền, quên giúp ai hết. Nhớ gấp cuốn kinh lại, đó mới là lúc bắt đầu. Lúc mới giở cuốn kinh ra chưa phải là lúc bắt đầu đâu nha. Lúc gấp cuốn kinh lại đó mới là lúc bắt đầu của cuộc sống Phật pháp. Nhớ như vậy nghen. Thôi thầy nói về nghi thức chút xíu. Cái kinh tụng nó biến thiên qua nhiều thời đại. Vào cái thời Đức Phật á thì không có bản kinh mà chỉ nghe, nhớ rồi đọc lại. Cứ chiều nè, cái ông thầy ổng nói học trò nghe, học trò nhớ lại rồi cái sau này tụng lại, đó tụng để cho nhớ. Chữ "văn" là nghe, nghe tức là học.
[1:20:24]Nghe nói ngài A Nan là đa văn, là nghe nhiều, nghĩa là học nhiều. Chữ "văn" có nghĩa là học chứ không phải là nghe. Và sau này thì khi mà kinh được viết thành Nikaya á thì người ta tụng Nikaya. Tới bây giờ bên Nam Tông vẫn còn tụng Nikaya nên quần chúng không hiểu gì hết. Thế nên thấy quần chúng ở bên các nước Nam Tông thấy họ mộ đạo chứ thực sự coi chừng lòng họ rỗng tuếch à, vì họ tụng kinh họ không hiểu. Giống như bên mình mà tụng chữ Nho á. Tụng thì tụng ào ào chứ không hiểu. Nam Tông cũng bị cái tật đó. Nên bây giờ kinh tụng phải chuyển thành ngôn ngữ của con người, đừng giữ lại trong cổ ngữ.
[1:20:58]Rồi có kinh tụng theo các kinh bộ Đại Thừa, chữ Nho, chữ Phạn. Rồi có thêm những bài sám, bài dẫn, bài kệ, bài xướng, bài nguyện do chư tổ kèm vào trong. Và không thể mà tụng kinh mà bằng cái điệu ngang như mình nói được, cho nên các vị đều áp dụng cái âm nhạc đưa vào. Mà những âm nhạc là âm nhạc của thời đại đó. Cái thời đó người ta thích cái nhạc gì thì cái vị tu sĩ lấy điệu nhạc đó đưa vào kinh tụng. Cho nên ngày hôm nay là ta tụng cái điệu này là tụng gì? Điệu ru của dân gian. Tiếng miền Trung đó là điệu ru của miền Trung, miền Nam là điệu ru của miền Nam, Huế thì là hò Huế, còn ngoài Bắc thì chưa có cái điệu rõ.
[1:21:35]Ngoài Bắc không biết người thời xưa làm sao, chứ ra ngoài thấy chưa có cái điệu tụng kinh rõ. Nhưng mà ngày nay á nếu mà muốn mà kinh tụng được phổ biến thì phải đưa cái âm nhạc làm sao? Âm nhạc hiện đại vào, âm nhạc hiện đại vào. Ví dụ như thay vì mình là là "Đấng Pháp vương vô thượng, ba cõi chẳng ai bằng" mình tụng ha, bây giờ mình chế lại: "Kính lạy Đấng Vô Thượng, Người là cành hoa sen nơi biển đời nhân thế".
[1:22:06]Nghe sướng không?
[1:22:10]Tức là ta đưa âm nhạc hiện đại vào vào kinh tụng như vậy cho mọi người dễ chấp nhận hơn, chứ đừng có để cái ngôn ngữ nó cứ bí hiểm hoài. Làm sao mọi người phải dễ yêu thích, dễ chấp nhận và và dễ hiểu. Và cho đến ngày hôm nay thật ra nghi thức Đạo Phật vẫn chưa có thống nhất trên toàn quốc cũng như trên toàn thế giới. Nhiều người ao ước một sự thống nhất về nghi thức nhưng vẫn chưa được. Nếu thống nhất Nikaya thì nhiều quốc gia không biết gì hết. Nếu mà thống nhất bằng cái chữ Nho thì càng nhiều người không biết. Mà nếu mà tụng bằng tiếng Anh thì mới quá, tiền lệ mới quá, chưa ai nghĩ ra, nên vẫn là một cái trở ngại.
[1:22:48]Thôi ta mơ ước ngày nào đó có thể là Phật giáo thế giới đến chung một cái đại hội, mọi người cùng cất lên tụng một bài kinh bằng tiếng Anh có cái điệu nhạc hiện đại. Ta ước ao ngày đó. Nhưng mà để có thể tụng một bài kinh hiện đại thì trước đó phải sao? Tụng cái bài kinh vô ngôn. Thì đó là bài kinh mà dễ chấp nhận nhất, thống nhất nhất. Bài kinh vô ngôn là sao? "Ngày sau thế giới tìm đến bên nhau, ngồi thiền bên nhau, hạnh phúc vô bờ".
[1:23:32]Đó, bài kinh vô ngôn mà cả thế giới có thể tụng chung với nhau được nha. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.