[0:00]Nếu mà thầy mà không theo tôi, mai chùa thầy nó cháy,
[0:07]đệ tử thầy bỏ thầy đi hết, tôi có cách tôi làm chùa thầy nó cháy, đệ tử bỏ đi hết. Thì mình nói: "Hãy đốt chùa và hãy dụ đệ tử, tôi sẽ sống một mình. Không có gì phải sợ. Tại lúc sinh ra đời sinh có một mình, và sẽ chết đi một mình. Chỉ có một điều tôi sợ thôi là mất cái lòng tôn kính Phật. Mất cái lòng tôn kính Phật rồi đi vào ác đạo, mênh mông trôi trong luân hồi không có ngày ra. Cho nên, chỉ giữ một điều để tôi sống và để chết đó là lòng tôn kính Phật, còn ngoài ra không sợ điều gì hết." Như có một cái người làm trong cái kỹ thuật của bí mật của quốc gia, ông nắm giữ một cái kỹ thuật quan trọng của quốc gia.
[0:50]Thì bên giặc cái tình báo giặc nó biết, nó lại nó khống chế đứa con, nó bắt đứa con và yêu cầu ổng phải lấy cái kỹ thuật đó cho nó thì nó mới thả đứa con, còn không nó giết. Ông kia vì thương con quá, đành phải vô đánh cắp cái bí mật kỹ thuật đem về đưa cho nó để cứu đứa con, thành ra phản quốc. Ví một người nào đó họ ép ta phải làm một điều sai lầm, họ đe dọa ta khủng khiếp, không bao giờ sợ dù cái đe dọa đó nó lớn đến mức độ nào. Ta phải tập cái thái độ đó. Và để có cái thái độ là không muốn bất cứ điều gì, chẳng sợ bất cứ điều gì, ta phải an trú được trong thiền định. Khi ta tu thiền định, an trú được tâm mình, cái sợ, cái muốn đó biến mất.
[1:33]Những cái điều mà người ta đem ra để dụ dỗ mình về tài lợi, danh lợi, những cái điều gì mà người ta đem ra người ta đe dọa mình, không còn ảnh hưởng nữa. Và cái người đó gọi là người tự tại. Mà một cái người tự tại không còn sợ điều gì, không còn muốn điều gì thì sống giữa đời tự nhiên uy đức hiện ra, quỷ thần phải kính nể. Cả quỷ thần trong vô hình cũng phải nể sợ một cái người không sợ điều gì, không muốn điều gì. Một điều nữa là thiền giúp cho ta xuất hiện được cái tâm từ bi, độ lượng một cách tự nhiên mà không cần phải cố gắng. Khi mà chưa có cái tâm an định, ta muốn thương ai ta phải quán chiếu vất vả.
[2:17]Ta nhìn người ta không thấy thương mà ta phải quán trong lòng, nói: "Xin Phật gia hộ để cho con thương yêu được những người này." Ta phải quán chiếu như vậy, cộng với xin Phật như vậy, lòng ta mới bắt đầu phát khởi được cái tình thương yêu đối với chúng sinh thì đó cũng rất là quý rồi. Nhưng mà nếu ta an trú được trong thiền định thì cái tâm độ lượng, từ bi đó nó đến rất tự nhiên, đến rất tự nhiên. Ta thương người tự nhiên. Ta thương người tự nhiên nghĩa là sao? Nghĩa là ta dễ nhìn thấy ưu điểm của người hơn là bắt bẻ những khuyết điểm.
[2:55]Ta nhìn ai mà ta cũng phải chê điều này, trách điều kia là biết trong lòng ta chưa có từ bi. Còn ta nhìn ai ta cũng hay khen, ta thấy quý trọng một điểm gì đó là biết rằng lòng ta đã có cái từ bi xuất hiện. Như chúng tôi vậy, có một cái cô Phật tử đó, tối ngày cô cứ chê người này, cô trách người kia, không ai dám tới gần cô. Tới gần cô người ta căng thẳng chịu không nổi vì cô cứ hờn trách. Chúng tôi mới nhắn tin nói thế này, nói rằng: "Chị đếm cho thầy trong một ngày khen bao nhiêu câu, chê bao nhiêu câu. Đếm lại, cái nào nhiều báo cho thầy biết." Qua một ngày cô suy nghĩ, cô mới trả lời, nói:
[3:37]"Qua cái lời dạy của thầy, con đã suy nghĩ và hiểu ra được. Con xin nguyện là thay đổi cái lối sống của mình. Đúng là trước đây giờ là cứ đụng ai cũng trách móc hết trơn, làm ai cũng căng thẳng không ai dám tới gần. Mà đó cũng chỉ là vì thiếu tâm từ bi. Còn khi mình có cái tâm từ bi, mình nhìn một người, mình thấy ưu điểm trước. Mình thấy mình thương trước cái đã, còn cái nhược điểm thấy sau." Rồi có một lần thì chúng tôi cũng dạy cái người đệ tử của mình, là cái người này cũng hay bắt lỗi người khác: "Chỉ có cái người mà từ bi á mới được quyền trách người khác. Khi nào mà con thương được người đó, con mới được quyền trách người đó.
[4:20]Còn con chưa thương được thì con không được quyền bắt lỗi." Đó là cái nhân quả.
[4:28]Mà cái lòng từ bi làm cho ta nhìn thấy được cái ưu điểm người khác trước. Chỉ nhìn chỗ đó thôi là ta biết mình đã có từ bi hay chưa, mà thiền định giúp cho ta đạt được cái từ bi này. Lòng chúng ta bỗng nhiên rộng rang một cái, cái bản ngã nó nhẹ một cái, cái lòng thương tỏa ra liền. Lòng thương tỏa ra thì nhìn ai cũng muốn cho người ta tốt, nhìn ai cũng muốn cho người ta hạnh phúc. Và chính vì lúc nào nhìn ai cũng muốn cho người ta tốt, cho nên mình hay nhìn ưu điểm của người mặc dù cũng biết khuyết điểm. Một cái điều nữa mà tạo nên cái uy đức nữa từ trong thiền nữa là cái người tu thiền rồi, luôn luôn họ có cái thân tướng đĩnh đạc, trầm tĩnh tạo thành cái uy.
[5:17]Cái người tâm an rồi, không bao giờ mà họ đi đứng lốc chốc, nói năng bộp chộp. Đó là bắt buộc.
[5:26]Tâm mà an rồi, ta nhìn thấy, ví dụ bây giờ họ ở trong phòng họ một mình, ta ta vạch cái cửa nho nhỏ ta nhìn coi ông này ở trong phòng làm gì một mình, cũng không bao giờ ta bắt gặp cái người này ở trong phòng một mình mà mà mất oai nghi. Không có chuyện người đó ở trong phòng một mình mà mà mà mà cởi mặc quần sà lỏn mà một chân để dưới đất, một chân gác lên bàn mà nằm toòng teng, không có bao giờ, không bao giờ. Nghĩa là dù ở một mình, họ ngồi vẫn đàng hoàng, đứng đàng hoàng, nằm vẫn đàng hoàng. Và khi ra bên ngoài họ cũng như vậy, họ không có đóng kịch. Không phải là ở trong phòng mình á thì mình buông tuồng,
[6:01]sống sao cũng được, đi ra ngoài giả bộ làm cho nghiêm trang, không có. Cái người tu thiền, họ tự họ biết giữ cái thân tướng họ nghiêm trang, đĩnh đạc dù không có ai. Mà sự thật lúc đó quỷ thần cũng nhìn thấy, nên họ nể là vậy. Nên chính những điều đó, thiền đã đưa đến cái uy đức vô hình cho chúng ta. Mà như ta đã nói, có uy đức rồi mới làm được cái người trụ trì xứng đáng, làm hết cái bổn phận của mình. Nay, ta nói thêm một vài điều: "Trụ trì" nghĩa là gì? Trụ trì nghĩa là hai điều: Một là duyên phước, hai là trách nhiệm. Có duyên phước mới làm trụ trì. Không có duyên phước đâu có trụ chùa đâu mà trụ trì, phải không?
[6:46]Có duyên, có phước ta mới có ngôi chùa để ta trụ trì. Mà sau khi có ngôi chùa trụ trì rồi, thì bắt đầu là trách nhiệm. Mà cái định nghĩa này nó không riêng gì cho ông trụ trì, mà cho bất cứ người nào ở trên cuộc đời này. Ví dụ nói ông đó ông làm thủ tướng, nghĩa là gì? Ta cũng định nghĩa có hai điều: Một là duyên phước và hai là trách nhiệm. Có duyên phước mới lên làm thủ tướng, không có duyên phước ai bầu mình lên làm thủ tướng, phải không? Nên là duyên phước. Nhưng mà sau khi làm thủ tướng rồi thì cái gì mới là lo? Là trách nhiệm. Cho nên một ông cán bộ cũng vậy, một ông cán bộ tỉnh, cán bộ huyện gì cũng vậy,
[7:23]hễ bất cứ bước vào cái chức nào cũng cũng đều phải có hai yếu tố: một là duyên phước và hai là trách nhiệm. Thì ta làm trụ trì cũng vậy. Duyên phước của quá khứ đưa đẩy nên ta mới có cái phước để trụ trì một ngôi chùa hay giữ một cái chức trong giáo hội, còn nói theo người ngoài đời là giữ một cái vị trí lãnh đạo nào đó của xã hội, thì lại phải có cái duyên phước. Nhưng mà khi mà có cái vị trí đó rồi, vấn đề thứ hai là vấn đề trách nhiệm. Thì bởi vì cái người trụ trì hay làm cái người cán bộ lớn vậy, gồm hai yếu tố là duyên phước và trách nhiệm, cho nên ta sẽ thấy sẽ có hai cái thái độ nhìn về cái điều này.
[8:06]Ví dụ bây giờ có một ông cán bộ đó ông làm chủ tịch tỉnh. Để làm được chủ tịch tỉnh thì ông cũng phải có hai điều: một là cái duyên phước của quá khứ người ta mới đưa lên làm chủ tịch tỉnh, thứ hai là trách nhiệm của người chủ tịch tỉnh. Nhưng mà rồi ta sẽ thấy nè: Thế nào là một người cán bộ tốt? Thế nào là một người cán bộ tốt? Khi mà họ xem cái gì là quan trọng? Ví dụ như một cái người cán bộ xấu á thì họ xem cái duyên phước là quan trọng mà không để ý tới trách nhiệm. Leo lên được làm chủ tịch tỉnh rồi, thì lo vun vén, tại nghĩ rằng mình có cái thế, đó là cái duyên phước quá khứ mà, nghĩ mình có cái thế rồi thì vun vén,
[8:49]lo việc cá nhân mà không thấy cái trách nhiệm. Thì cái người này là một người không có đạo đức, từ từ phước sẽ hết, thoái đọa và trước khi mà mình mất chức thì mình đã gây hại cho đất nước rất là nhiều. Còn thế nào là một người chủ tịch tỉnh tốt? Là người này không để ý cái duyên phước, không để ý cái vị thế của mình, mà để ý cái trách nhiệm, làm cái gì để lợi cho dân, làm lợi cho nước. Thì cái người này càng ngày cái công đức càng lớn lên, đóng góp lợi dân ích nước, cái phước của mình tăng trưởng cho đến vô hạn ở mai sau. Thì trụ trì cũng vậy. Khi một người trụ trì xấu á, leo lên làm trụ trì rồi,
[9:29]chỉ để ý cái duyên phước của mình thôi và lo hưởng, lo vun vén, lo cứ làm đẹp cho mình, làm cho có uy thế cá nhân. Đó là người để ý cái duyên phước mà không để ý cái trách nhiệm. Còn cái người mà trụ trì tốt á là để ý cái trách nhiệm. Lỡ biết thầy mình bảo mình đi làm trụ trì, giáo hội bổ nhiệm mình làm trụ trì, hoặc là huynh đệ bầu mình lên làm trụ trì, thì lại thấy lo. Lại thấy lo và gắng sức để hoàn thành cái trách nhiệm, chứ không xem cái vị thế trụ trì này là một cái gì đặc biệt, làm cái gì là vẻ vang cho cá nhân cả. Cho nên, khi ta hỏi một người đứng ở một vị trí đặc biệt gồm mấy điều, thì ta trả lời họ gồm hai điều:
[10:19]Một là duyên phước và hai là trách nhiệm. Nhưng sau khi trả lời hai điều này rồi, thì ta biết ngay là người này có đạo đức hay không có đạo đức, khi mà họ xem cái gì là quan trọng. Nếu cái người mà xem duyên phước là quan trọng thì để hưởng thụ, là người này không tốt. Nếu người nào xem đạo đức là quan trọng mà cố gắng mãi trong cái vị trí của mình, đó là người, đó là người tốt. Thì cũng vậy, Chúng ta học cái khóa Kiến thức về Trụ trì thì ít ra ta đang là trụ trì, ta đang đứng gần vị trí trụ trì hay là sẽ là trụ trì thì cũng phải nhớ điều này: cái duyên phước và trách nhiệm. Nhất là những người mà chưa phải trụ trì, nếu một ngày nào đó làm trụ trì
[11:02]tức là ta có cái duyên phước, còn người đã làm trụ trì rồi thì mình đã có duyên phước vững vàng rồi, nhưng cái phần còn lại là trách nhiệm. Vì cái người mà nhìn cái trách nhiệm á thấy cái trách nhiệm của trụ trì là nặng nề thì đó là người trụ trì tốt. Còn cái người mà lên làm trụ trì làm chơi chơi thì biết là người này không phải là trụ trì tốt. Cho nên cái mà nhìn ra được trụ trì có bao nhiêu cái trách nhiệm phải làm thì đó mới là trụ trì tốt. Lát nữa ta sẽ nói đến là bao nhiêu công việc của người trụ trì phải làm. Nên cái người mà chỉ nhìn cái trách nhiệm á ta sẽ thấy rằng họ xa lánh sự hưởng thụ để mà lo công việc. Để ý cái điều đó nữa.
[11:42]Còn cái người mà đến làm trụ trì rồi, đến gần với những sự hưởng thụ cá nhân: đi chơi, đi du lịch, tiếp xúc cái này cái kia, tổ chức tiệc tùng, đến nơi này thăm kia cho vui, cứ đi cho vui là biết ngay cái người này quên trách nhiệm. Còn cái người nào mà ít để ý tới sự hưởng thụ cá nhân mà chỉ lo lo lắng, tính toán, tổ chức, sắp xếp, dạy dỗ và học hỏi bản thân mình tiếp, nâng cao trình độ bản thân mình tiếp, tức là người này nhìn thấy cái yếu tố trách nhiệm hơn là yếu tố duyên phước. Đó là những người trụ trì tốt của giáo hội ta. Bây giờ cái người trụ trì xấu là ta không nói tới nữa. Cái người mà lỡ lên làm trụ trì rồi xem cái chùa như là một cái
[12:27]cái cái cái cái cái nhà riêng, à làm cái nơi mà mình tụ họp Phật tử để cung phụng cho mình, cái người mà để ý tới cái duyên phước là người trụ trì không tốt, ta bỏ, ta không nói tới. Bây giờ ta nói tới những người trụ trì tốt là những người mà khi đã làm trụ trì rồi, lúc nào cũng đau đáu lo cái trách nhiệm của mình: làm sao cho cái ngôi chùa phải phát triển, làm sao cho Phật tử phải càng lúc càng tới cho đông để được học hỏi Phật pháp, làm sao cho mọi việc của giáo hội giao xuống là chùa ta hoàn thành một cách mỹ mãn. Thì cái người đó mới là người trụ trì tốt. Mà cái người mà lo như vậy thì cái đầu làm sao?
[13:05]Cái đầu không yên nổi, tại lo nhiều quá, mà người tốt là người lo.
[13:13]Còn người không lo không phải người tốt. Cho nên hễ là ông nào là trụ trì tốt thì ông đó đều nặng đầu.
[13:24]Thì có người hỏi, "Thưa thầy, nặng đầu quá rồi điên sao?" Mà không sao. Tại vì cái nặng đầu của ông thầy trụ trì là nặng đầu trong thiện nghiệp, trong chánh đạo, trong Bát Chánh Đạo, nó thuộc về chánh tư duy, nó thuộc về chánh nghiệp, cho nên tuy nặng đầu mà không điên. Thấy ổng rất là lo. Căng thẳng, ổng lo đầu này, ổng lo cho Phật tử, rồi ổng lo cho đệ tử, ổng lo cho giáo hội, ổng lo tùm lum, thậm chí lo cho chính quyền. Chính quyền yêu cầu á, "À thầy kêu giùm Phật tử phụ làm con đường này hay là giúp xây nhà tình nghĩa kia", ổng nhào vô ổng làm luôn. Tức là ổng lo đủ thứ chuyện trên đời. Thì thấy lo căng thẳng như vậy ta nghĩ rằng
[14:04]nếu lo quá sợ ổng đi Biên Hòa, không sao. Cái lo trong điều thiện làm cái đầu nó phát triển mạnh ra. Tuy nhiên nó cũng có một điều dở như ta cũng biết vậy, luôn luôn nó có điều dở bên cạnh cái điều tốt. Khi ta lo quá, ta nhiệt tình quá, từ từ bản ngã ta tăng lên, ta trở thành người nóng nảy. Nên ta sẽ thấy là những người mà nhiệt tình lo việc cho đạo, nhiều khi lại trở thành người nóng nảy. Quý thầy quý cô có thấy điều đó không ạ? Có thấy không? Có thấy. Cho nên nãy ta phân tích là cái trụ trì xấu là lo hưởng thụ ta bỏ, ta không nói, bây giờ ta nói tới người trụ trì tốt là lo toan trách nhiệm, mà lo quá thì bắt đầu nóng,
[14:45]nóng nảy, người nóng tính, đụng đâu cũng sực người ta. Thế là mọi người không dám tới gần mình, khó chịu. Chỗ này thiền sẽ cứu ta một lần nữa. Thiền sẽ cứu ta một lần nữa là gì? Là khi một người có tu thiền thì dù họ lo toan công việc rất là vất vả nhưng làm mà như không làm. Làm việc rất vất vả, lo toan rất vất vả mà làm như không làm, cho nên không hề căng thẳng, không hề bực bội luôn. Thiền cứu ta một mình nó nên giữ cái uy đức của người trụ trì được viên mãn luôn. Chứ cái người trụ trì tốt lo toan công việc tức là người đang xây dựng cái uy đức, nhưng mà cái uy đức sẽ bị phá vỡ nếu người này bắt đầu phát sinh cái nóng nảy do nhiệt tình.
[15:25]Cho nên thiền sẽ khắc phục điểm này làm cho ta viên mãn luôn. Tức là khi lo công việc cho đạo như vậy, uy đức ta tăng lên rồi, thiền giữ cái tâm ta bình an không nóng, nguyên cái công đức cho ta lại không để sứt mẻ miếng nào hết. Còn nếu ta có cái nóng nảy, công đức ta bị sứt mẻ rất là uổng phí, rất là uổng phí như vậy. Cho nên người trụ trì tốt, đầy tinh thần trách nhiệm, phải lo lắng vất vả nhiều thì xin vui lòng phải tu thiền, không còn cách nào khác. Chính cái tu thiền hư vô đó làm cho ta sẽ làm rất nhiều mà không thấy mình làm gì cả, cho nên rất thanh thản mà không chấp công, không kể công, không khoe khoang.
[16:11]Đó là cái lợi của thiền định. Còn mà nếu không khéo, ta lo được nhiều việc, ta làm được nhiều việc rồi ta kể công, ta khoe khoang, cái bản ngã ta tăng lên, cái công đức lại bị bị tổn giảm rất là phí, rất là uổng. Nói, "Ủa, cái ông này nhớ kiếp trước ổng ổng làm trụ trì tốt lắm mà, ổng lo đủ thứ chuyện mà, mà sao đời này thấy ổng nghèo quá vậy nè, ổng sống nghèo mà thiếu điều ổng đi ăn xin?" Mở con mắt đạo nhãn ra nhìn cho kỹ. À, chỉ có một cái là ổng làm rất nhiều mà ổng đi kể gần hết luôn. Ổng làm bao nhiêu ổng kể sạch sẽ, phá phước hết luôn cái đời này cứ đi ăn xin luôn. Nói sao kỳ ta? Sao cái người làm được quá nhiều việc đáng lẽ là phải giàu sang,
[16:49]vinh quang, cao siêu chứ mà bây giờ kiếp sau đi ăn mày? Nói, "Dạ đúng rồi, ổng làm được nhưng mà ổng kể nhiều quá, ổng kể nhiều hơn cái ổng làm luôn, cái banh hết luôn." Ví dụ như đi ngang nói, "À cái cầu này tôi tôi xây đó nha. Cái cầu này tôi xây cho dân đi đó, không có tôi là dân qua đây té rớt chết mấy người." Mà gặp ai ổng cũng kể, cả đời ổng cứ kể về cái cầu đó, cho nên phước bao nhiêu làm cái cầu đó mất sạch luôn. Mất sạch mà còn thiếu luôn á, thiếu nợ luôn nữa, tại kể nhiều quá. Kể ít ít á thì còn cái phước của cái cầu mà hưởng, kể nhiều quá mất hết luôn cái phước cái cầu nó sập luôn, nó ghét quá nó sập luôn, nó không thèm còn nữa.
[17:22]Qua đời sau không còn gì hết trơn. Cho nên vì vậy thiền giúp cho ta chỗ này. Đây là chỗ mà kinh Kim Cang nói. Đạo tràng ở đây ta tu Kim Cang thì ta phải hiểu cái ý chỉ của Kim Cang. Làm mà không thấy mình làm, đó chính là yếu chỉ của Kim Cang. Tu mà không thấy mình tu, không khoe việc mình tu, đó là yếu chỉ của Kim Cang. Đắc không thấy mình đắc, không khoe cái việc mình đắc, đó là ý chỉ của Kim Cang. Như vậy chùa Kim Cang thì ta phải hiểu ý chỉ của Kim Cang. Và cái người trụ trì khi mà làm trụ trì thì cũng phải nắm cái ý chỉ của Kim Cang là làm trụ trì mà không thấy mình làm trụ trì. Đó mới chính là làm trụ trì.
[18:09]Khi người làm trụ trì như vậy, đầy tinh thần trách nhiệm, lo cho nội chúng, lo cho Phật tử bên ngoài, lo cho giáo hội, lo cho xã hội mà không thấy mình lo cho ai hết, đó mới chính là thật lo. Và thiền cho ta điều này, thiền cho ta điều này, cho nên làm không thấy mình làm. Làm không thấy mình làm, mà thậm chí khi mình là một người sư phụ cũng vậy nữa. Mình là một người sư phụ ở dưới mình có nhiều đệ tử mà mình cũng không thấy mình là sư phụ nữa. Nhiều khi mình phải nghiêm để dạy đệ tử, mà sự thật trong thâm tâm mình không thấy mình là sư phụ. Mình không thấy mình cao, cho nên tự nhiên giữa thầy và trò
[18:47]nó có cái gì gần gũi, hòa đồng, nhẹ nhàng, thân thương. Tại ông thầy ổng không lúc nào ổng không làm ra vẻ cao siêu. Tại ổng đâu thấy ổng làm trụ trì đâu, ổng đâu thấy ổng làm sư phụ đâu. Tại ổng ông tu theo cái tên cái chùa Kim Cang mà. Sư phụ mà không thấy mình là sư phụ, đó chính là sư phụ. Vậy đó, Kim Cang là như vậy.
[19:09]Và thiền cho ta điều này. Và chính vì ta lo đủ thứ chuyện như vậy, đầy tinh thần trách nhiệm như vậy mà không tính công, xem như không, uy đức sáng lên gấp trăm lần, gấp ngàn lần lúc trước. Cũng một người xây cái cầu đi khoe, công đức mất hết. Cũng cái người xây cái cầu, ai hỏi tới, "Ai xây vậy?" "Dạ tôi cũng không biết nữa", công đức tăng lên gấp ngàn lần. Vì không thấy mình xây và cũng không khoe việc mình xây, công đức tăng lên cả ngàn lần.
[19:44]Thì người trụ trì chính là làm việc này, chính là làm rất nhiều mà không khoe điều mình làm, không chấp điều mình làm, không kiêu mạn vì điều mình làm, nên uy đức tăng lên gấp ngàn lần, cả quỷ thần cũng phải kính nể luôn, như vậy, ừm. Nhưng mà Thiền là như thế nào? Thì ta nhớ một điều là khổ luyện, ta phải nhớ cái chữ khổ luyện giùm thì mới hiểu Thiền. Không bao giờ có chuyện tu Thiền mà sung sướng cả, không bao giờ. Cho nên người nào nói rằng là tu Thiền sung sướng lắm, làm cho ta an nhàn, ta tự tại, ta bay bổng, sống thênh thang giữa cuộc đời, mấy người nói dóc. Tu Thiền là sao? Nói: "Dạ cực khổ", người đó nói đúng, người đó có tu.
[20:29]Và người nào muốn tu Thiền phải chấp nhận chuẩn bị cái tâm lý chịu đựng cực khổ mới tu. Nên ta dùng cái chữ khổ luyện. Cũng giống như là ví dụ ta xem một cái phim kiếm hiệp, ví dụ phim Ngọa Hổ Tàng Long, cách đây mấy năm ở bên Trung Quốc họ có làm cái bộ phim là Ngọa Hổ Tàng Long, Hidden Dragon Crouching Tiger, Ngọa Hổ Tàng Long đem qua bên chiếu thi được một cái giải Oscar. Cho nên mà trong cái phim đó có một cái cô gái là Ngọc Kiều Long, còn trẻ mới hai mấy tuổi thôi mà phi thân bay từ nóc nhà này qua nóc nhà kia, nhảy từ dưới đất lên nóc nhà, từ nóc nhà này bay qua nóc kia, múa gươm như rồng như như phụng, là thân pháp cực kỳ cao siêu.
[21:18]Thì thường thường cái người Tây phương họ coi thì họ hoài nghi, họ nghĩ con người không thể nhảy như chim được, không thể mà nhảy cái phóc lên nóc nhà được. Nhưng mà đối với cái người Đông phương á, nếu không có họ không có làm phim. Nếu mà từ đời xưa bên Trung Hoa mà không có những người mà phi thân lên nóc nhà thì họ không dám làm phim. Mà chính bởi vì thực sự ở Trung Hoa cũng như ở Việt Nam đã từng có những người phi thân nhảy qua nóc nhà là bình thường, nên họ mới gan dạ họ làm những cái phim về khinh công như thế được. Ở đây có ai nhảy được nóc nhà xin giơ tay lên cho con được chiêm ngưỡng ạ? Có không?
[21:54]Có ai không? Bây giờ ta thấy gần như là thất truyền, nhưng mà sự thật là cái điều đó không phải là không có, không không có đâu, không phải là tưởng tượng, không phải là người xưa tưởng tượng, người nay tưởng tượng mà đó là chuyện có thật. Mà cho đến những đời cận đại bây giờ vẫn còn cái người nhảy được như vậy bình thường. Một cái miền quê ở miền Trung ấy, có những người thanh niên là nông dân, khi họ ra đồng áng họ làm việc, rồi những lúc mà họ vui, những lúc mà rảnh rỗi công việc đồng áng, họ hay đùa với nhau, thi với nhau, mà lúc mà nghèo thì cũng không có gì để bắt cá. Thì cái người này bắt cá là
[22:34]tặng cho người kia một cái củ khoai mì, củ khoai lang thôi. Mà bắt cá cái gì? Cái đụn rơm cao thế này, nói: "Anh nhảy lên được đụn rơm đó cho anh củ khoai", ổng phi phóc cái nhảy lên đụn rơm, tuốt lên trên nóc đụn rơm liền. Là chuyện rất bình thường ở miền quê ta, ở ngoài miền Trung bình thường. Hỏi: "Tập làm sao?". Có nhiều người nói rằng là đeo bao cát nhảy, xin thưa đeo bao cát nhảy là một công phu nông cạn. Tại vì đeo bao cát nhảy nó chỉ luyện cái chân mạnh thôi, giống như con châu chấu á. Chứ còn cái khinh công thật sự á nó có cái nội lực, nó làm cho cái người nó nhẹ bổng đi, nên họ nhảy lên mà nghe rất là nhẹ.
[23:11]Chính vì vậy ta mới nghe có cái truyền thuyết mà họ đạp trên những cái ngọn tàn ngọn cây nhảy từ ngọn cây này qua ngọn cây kia, giống như trong phim Ngọa Hổ Tàng Long. Mà có những lúc mà ta thấy cao siêu quá, ta nghe kể cái chuyện họ đi trên mặt nước, đạp đạp trên mặt nước chạy băng băng băng trên mặt nước bay qua bên bờ bên kia luôn. Chuyện đó không phải không có, mà đó gọi là cái khinh công. Mà để có được cái khinh công đó, phải có ba điều, ba yếu tố: Yếu tố thứ nhất là ta được cái bí kíp, là có cái phương pháp đúng. Yếu tố thứ hai ta cũng có căn cơ. Yếu tố thứ ba: Khổ luyện, tại nếu không khổ luyện không thành.
[23:48]Nếu bây giờ vậy, vì cái bí kíp nó bị giấu, giấu thôi chứ không phải là mất, bây giờ vẫn còn có người biết, ta có cái phương pháp rồi. Cái thứ hai là ta cũng có căn cơ, à tâm ta như thế nào đó, đời xưa có duyên gì đó. Và thứ ba là khổ luyện, tập rất cực khổ, thì mới thành được cái khinh công thì ta cũng có thể nhảy lên nóc nhà được chứ không phải là không. Thiền cũng vậy. Thứ nhất ta có phương pháp đúng, đừng để bị tu nhầm cái phương pháp sai, tại tu nhầm phương pháp sai là cái nơi chờ đón ta là bệnh viện Biên Hòa, nên phải có phương pháp đúng trước cái đã. Thứ hai ta phải có căn cơ. Thứ ba là khổ luyện.
[24:28]Có người nhiếp tâm dễ, có người nhiếp tâm khó, nhưng mà dễ hay khó gì cứ quyết tâm tu và phải khổ luyện, tu phải cực khổ, không có tu chơi chơi. Tu mà ta thấy trong ngày ta tu thiền mà vẫn không có gì cực khổ lắm thì biết rằng chẳng bao giờ ta thành tựu được điều gì, nên phải tu mà phải vất vả. Ta phải cảm nhận được: "Tu cực quá!", đúng, vì ngồi thiền rất tê chân, rất đau chân. Thì cái người nào mà tu thiền có phương pháp đúng mà thấy mình tu vất vả thì sẽ thành công. Có những người mới xuất gia đã được gặp cái phương pháp tu tập thiền định, thì ta xem đó là cái điều may, vì cả đời còn lại họ tu thiền dễ dàng và xem như đó là một thói quen.
[25:09]Nhưng có những khi ta đi tu lâu rồi thì ta mới gặp được Thiền, thì chắc chắn rằng cái việc tu thiền sẽ khó khăn, đó là điều chắc chắn. Nếu mà ta lớn tuổi rồi ta mới gặp Thiền, thì một điều chắc chắn rằng là ta tu thiền sẽ khó khăn, dạ. Nhưng khó thì khó, vẫn tu thiền, để chi vậy? Kiếp sau sẽ gặp được Thiền rất là sớm. Còn nếu ta không siêng tu, kiếp sau ta sẽ gặp Thiền rất là muộn, mà cứ muộn như vậy rồi không biết đời nào ta mới đắc đạo. Cho nên là dù lớn tuổi, dù còn trẻ tuổi, ta phải tu thiền, không còn cách nào khác hết. Và chính nhờ ta tu thiền, đệ tử ta mới ăn theo được. Đời ta thua, ta xui, vì ta gặp Thiền muộn quá,
[25:51]nhưng dù muộn mà ta vẫn bắt chân ta tu, thì đệ tử ta sẽ được may mắn được tu thiền sớm hơn ta, thì chúng nó sẽ phát triển nhanh hơn ta. Và nhớ: "Con hơn cha là nhà, nhà có phúc". Đời này ta tu thiền không thành công, nhưng đệ tử ta có cái đà sẽ thành công hơn ta và đó là niềm vui của ta. Không có một người cha nào mà không hạnh phúc khi thấy con mình thành công hơn mình. Phải không? Người mẹ nào cũng vậy, người cha người mẹ nào dạy đệ tử rồi, biết chắc cái người đệ tử này sau này nó giỏi hơn mình thì đều hạnh phúc, sung sướng hết, như vậy. Đó là lòng thương yêu của người cha, người mẹ đối với người con của mình.
[26:31]Và như vậy, ta chấp nhận ta tu thiền cực khổ và cũng không hứa hẹn sự thành công trong kiếp này vì ta gặp Thiền quá muộn, nhưng mà chính vì ta tu nên đệ tử ta sẽ được tu sớm và đệ tử ta sẽ thành công hơn ta. Và đó là chính là hạnh phúc còn lại, khi ta nhắm mắt ta ra đi thanh thản vì ta biết ta đã để lại được những đệ tử tốt cho Phật pháp, cho Giáo hội của ta. Thế giới nghiên cứu Phật giáo đều chú ý đến thiền định, và ta biết rằng cái gì mà bắt đầu từ ở chỗ thấp nhất thì sẽ dễ đi. Thì ta tu thiền cũng vậy, đừng bao giờ mà bước vào cái cái pháp môn cao quá thì ta sẽ rất khó thành công. Ta đi vào, ta lựa ai dạy ta tu cái gì mà thấp nhất
[27:18]thì dù ta lớn tuổi ta vẫn tu dễ dàng như thường. Đấy, tập cái gì thấp nhất. Chính cái thấp nhất đó lại làm ta thành công. Cái người khôn ngoan là người đi tìm cái thấp nhất trước, còn cái người không khôn ngoan á mới đi tìm cái cao siêu trước. Cũng vậy, khi một người muốn cất cái ngôi chùa đẹp
[27:42]thì ta thấy thế này: Sau khi đi xem một vòng cái chùa, thì cái người mà dở đó là cứ đi chụp hình mấy cái góc mấy cái cái cái góc đỉnh chùa, mái chùa, cái hoa văn cho đẹp. Còn cái người mà họ khôn á, thì họ đến họ gặp ông thầy trụ trì, họ hỏi: "Kiến trúc sư nào vẽ cái chùa này? Cái móng ở dưới sâu bao nhiêu? Cái vật liệu này là cái gì?". Tức là họ đi tìm cái gốc, cái căn bản, cái thấp nhất. Cái tốp thợ đó xây là ở đâu ra? Tại họ biết rằng là chính nhờ những cái gốc đó cái chùa mới đẹp. Còn mà điên cứ chụp bớp bớp chụp chớp chớp chớp lấy cái kiểu đem về giao cho ông ông kiến trúc sư, ông thợ ổng làm, bắt chước lại làm sẽ xấu, sẽ gãy, sẽ không có đúng như vậy.
[28:33]Vì bắt chước mà bắt chước cái ngọn mà. Cho nên cái người khôn là hỏi cái gốc. Thì Thiền cũng vậy, ta đi tìm cái gốc thấp nhất ta tu, tự nhiên mọi điều dễ dàng và khai thông. Vậy cái cái cao của Thiền là gì và cái thấp nhất của Thiền là gì? Cái cao nhất của Thiền là cái định tâm, nhưng cái thấp nhất của Thiền là gì? Là cái điều thân. Cho nên bắt đầu vô Thiền ta cứ điều thân. Thì dù ta tu thiền đã đến lúc đã tuổi đã lớn và có thể là căn cơ ta cũng không cao, nhưng nếu ta bắt đầu bằng cái điều thân rồi mọi việc sẽ tiến bộ hết. Ta sẽ ngồi đúng tư thế kiết già, mà nội đúng tư thế kiết già là đã đau chân rồi đó, là đau rồi.
[29:18]Ngồi đúng tư thế xong giữ thân mềm mại, bất động, biết rõ toàn thân, cứ như vậy thôi không cần gì khác. Cứ quan trọng chú ý để thân mình thôi, biết toàn thân mình như thế nào, nó có ngồi đúng hay không, có chỗ nào gồng cứng hay không thì giữ lại cho nó mềm, có chỗ nào tính nhúc nhích hay không giữ lại cho nó bất động. Chỉ vậy thôi, căn bản thấp nhất. Thấp nhất như vậy mà thôi, không đòi hỏi phải định tâm. Nói: "Như vậy lỡ vọng tưởng thì sao?". Nói: "Lỡ vọng tưởng nó dắt mình đi chỗ khác, nếu mình nhớ mình quay trở lại an trú vào thân". Chứ diệt vọng tưởng chi nó qua? Khi mình nhớ lại thì vọng tưởng đã mất rồi,
[29:55]đâu có đuổi theo mà diệt được nữa, không cần diệt vọng tưởng. Mình quên thì thôi đành chịu, nó không phải lỗi. Nhưng mà khi nhớ thì không có đuổi theo vọng tưởng để diệt nó nữa tại nó đã qua rồi, vọng tưởng đã qua mất rồi, không có đuổi theo diệt. Chỉ quay lại an trú nơi thân, biết rõ toàn thân, giữ thân mềm mại, bất động, tức là ta đã có chánh niệm bước đầu, vậy thôi, đơn giản. Đến khi ta ngồi được một thời gian trên 30 phút thì ta quán thân vô thường.
[30:30]Cái thân mà ta giữ cho nó mềm mại, bất động này, ta biết nó là vô thường. Ngày nào đó nó sẽ tan hoại, nó sẽ chết, cả cái xương sẽ tan thành tro bụi. Phải chiêm nghiệm cái lý vô thường này, phải quán cái lý vô thường này. Chỉ vậy thôi không cần nhiều, mà rất thấp, rất đơn giản và rất căn bản. Bắt đầu tâm ta thấy yên, bắt đầu nó trống. Khi quán được thân vô thường, nó phá được cái chấp thân, tự nhiên nó phá được cái chấp ở trong tâm, bỗng nhiên tâm ta hơi rỗng rang một chút xíu. Vọng tưởng thì vẫn chưa hết, nhưng mà mình đã thấy có cái gì nó khoan khoái, dễ chịu, mặc dù vẫn còn vọng tưởng, khi nhớ khi quên.
[31:11]Khi quên, vọng tưởng kéo ta chạy đi tùm lum lo công việc đâu mất, quên mất. Nhưng khi nhớ quay trở lại, ta nhớ an trú lại nơi thân, biết rõ toàn thân, giữ thân mềm mại, bất động và quan trọng là quán thân này vô thường, mà quán cho sâu, quán cho tới cái ngày mà xương tan thành tro bụi bay theo gió mất luôn, phải quán cho đến mức độ như vậy. Đó gọi là quán thân vô thường, chỉ như vậy thôi, không cần cao siêu, không cần cao. Vậy mà ta đã bắt đầu thấy khoan khoái, bắt đầu trong công việc mình xử lý việc nó tinh tế, sâu sắc và nhẹ nhàng. Làm được việc cảm thấy mình không còn chấp công mình nữa rồi,
[31:47]bắt đầu nhẹ nhàng, đạo đức đã bắt đầu tăng trưởng rồi. Đó là chưa á mà tâm chưa định á, chỉ quán được thân như vậy, điều được thân như vậy thôi mà bắt đầu là trong đời sống hằng ngày đạo hạnh ta đã tăng trưởng, uy đức ta đã bắt đầu xuất hiện. Rồi một thời gian nữa, bắt đầu ta thấy hơi thở, ta thấy hơi thở vào, ta thấy hơi thở ra. Thấy, biết hơi thở vào, biết hơi thở ra nhưng không điều khiển, tuyệt nhiên không điều khiển. Không có điều khiển hơi thở cho dài, cho ngắn, không điều khiển hơi thở mạnh hay yếu, không điều khiển, chỉ biết mà thôi. Có khi biết nó ngắn như thế, có khi biết nó dài như thế,
[32:27]có khi biết nó mạnh, có khi biết nó yếu và chỉ biết mà không điều khiển. Có người mới hỏi: "Thưa thầy, hễ khi biết hơi thở tự nhiên có cái điều khiển?". Nói: "Đúng, hễ khi ta biết hơi thở vào, ta biết hơi thở ra, chắc chắn tự nhiên cái điều khiển nó sẽ đi theo nếu ta không quán thân vô thường. Còn nếu ta quán thân vô thường kỹ, biết trong cái thân vô thường này có hơi thở vào, có hơi thở ra thì tự nhiên ta biết rất rõ hơi thở mà không có điều khiển". Đến cái bước này rồi, tâm ta lắng rất là sâu, bỗng nhiên những cái vọng tưởng, tán loạn bắt đầu mất dần mất dần hết. Ta an trú rất là kỹ, thường hay an trú được nơi thân mình,
[33:08]thường an trú được nơi hơi thở mình mà vọng tưởng không còn dắt mình đi lang thang nữa thì lúc đó trí tuệ đã bắt đầu sáng lên, đạo hạnh đã bắt đầu vững chắc. Đây là cái giai đoạn... Cứ như vậy ta an trú dần, an trú dần thì ta sẽ tiến sâu dần, tiến sâu dần vào những tầng bậc thiền định, thì ta sẽ đi đến cái giai đoạn mà đạt được cái tâm linh kỳ diệu và trí tuệ sắc bén. Đó là như vậy, đó là cái giai đoạn sau nữa. Nhưng ở bước đầu ta đi bằng cái bước rất là thấp, rất là thấp nên không thể sai, là ngồi đúng tư thế, biết rõ toàn thân, giữ thân mềm mại, bất động. Bước thứ hai: quán thân vô thường, thân này rồi sẽ tan hoại, xương cũng tan thành bụi bay luôn.
[33:54]Bước thứ ba: bắt đầu thấy hơi thở đi vào, hơi thở đi ra, biết rõ ràng mà không điều khiển và thường ta hay để ý ở dưới bụng, ở dưới bụng dưới á, để tâm nơi đó, biết thân này vô thường, biết có hơi thở vào, hơi thở ra. Vậy rồi từ từ bỗng nhiên vọng tưởng từ từ mất dần, mất dần, ta không hề cố ý diệt vọng tưởng. Tại vọng tưởng mà nó nổi lên, nó lôi ta đi rồi ta không làm chủ được, mà khi vọng tưởng nó qua rồi, ta nhớ lại rồi cũng không cần đuổi theo để diệt, chỉ cần an trú lại nơi thân này vô thường, nơi hơi thở này đang đi vào, đang đi ra. Vậy rồi tự nhiên mọi điều kỳ diệu cứ xuất hiện dần dần,
[34:33]nhưng quan trọng là ta có khổ luyện hay không, có ngồi được lâu hay không, có chịu đau để ngồi hay lâu hay không mà thôi. Nếu mà ta khổ luyện thì tâm linh chắc chắn sẽ tăng tiến từ từ và ta gieo được cái nhân lành cho đời này và những đời sau để đi trên con đường tâm linh của một bậc thánh. Còn nếu ta tu cứ dễ duôi qua ngày, cứ kiếm cái gì dễ mà tu thì chắc chắn tâm linh ta không khai mở, ta không gieo được cái nhân của một bậc thánh cao siêu ở những kiếp sau. Tại vì tu là việc của nhiều kiếp, đừng bao giờ ta có cái ảo tưởng tu một kiếp này cho đắc, không có, không bao giờ tính thời gian. Ta chấp nhận một kiếp này không đắc, chấp nhận 10 kiếp cũng chưa đắc,
[35:16]chấp nhận 100 kiếp, 1000 kiếp cũng chưa đắc, nhưng miễn đi cho đúng mà thôi, miễn đi cho đúng và đi từ cái bước rất căn bản. Còn hỏi: "Thầy tu vậy chừng nào đắc?". Nói: "Thầy không biết chừng nào thầy sẽ đắc, nhưng thầy chỉ biết một điều là thầy ráng tu cho đúng trong từng giây phút của hiện tại là đủ rồi". Trụ trì có ba cái trách nhiệm chính và nhiều trách nhiệm phụ. Ba trách nhiệm chính là gì? Thứ nhất là tiếp tục tu cho bản thân mình, tu tập như nãy ta nói vậy, tiếp tục phải lễ bái, phải sám hối, phải lạy Phật, phải ngồi thiền, phải có cái công phu, vân vân, đó là nhiệm vụ thứ nhất. Nhiệm vụ thứ hai là nuôi và dạy đệ tử xuất gia.
[35:58]Nuôi và dạy, nuôi là nuôi về đời sống về vật chất là cơm ăn áo mặc, và dạy là dạy đạo lý, dạy tinh thần. Thứ ba, nhiệm vụ thứ ba là dạy cho đệ tử tại gia, dạy chứ không có nuôi. Đối với đệ tử tại gia thì người trụ trì dạy chứ không có nuôi, là vì sao vậy? Nuôi làm sao mà nổi hết đệ tử tại gia tràn lan, mà ngược lại chính đệ tử tại gia đã giúp nuôi trong chùa nữa. Cho nên ba nhiệm vụ, thứ nhất là lo tu bản thân mình, thứ hai nuôi và dạy cho đệ tử xuất gia, thứ ba là dạy cho đệ tử tại gia và đôi khi lại còn nhờ sự giúp đỡ của đệ tử tại gia trở lại. Đó là ba nhiệm vụ chính. Ngoài ra, những nhiệm vụ khác như thế này là góp phần xây dựng giáo
[36:45]hội, tại vì Đạo Phật không phải chỉ có một cái chùa của ta, mà còn là toàn bộ cái giáo hội của đất nước này và cả thế giới này. Cả thế giới thì hơi xa hiện nay ta chưa quan tâm, nhưng mà giáo hội cả nước này đó là máu thịt của ta, ta phải gắn bó để xây dựng, mà gần nhất là ta gắn bó với giáo hội tỉnh, giáo hội huyện của ta. Cái thứ hai là hợp tác với chính quyền địa phương trong cái công tác tôn giáo và từ thiện xã hội. Cái người chính quyền thì họ lo nhiều mặt, nhưng mà ta phụ được hai mặt, ta phụ cho chính quyền được hai mặt là mặt về công tác tôn giáo, liên quan tới Phật giáo, tới tôn giáo ta giúp được chính quyền;
[37:25]liên quan tới việc từ thiện xã hội ta giúp được chính quyền. Đó là cái nhiệm vụ thứ hai. Nhiệm vụ thứ ba là ta giữ tình đoàn kết với tôn giáo bạn. Tại vì đất nước ta lỡ có nhiều tôn giáo rồi thì dù sao ai cũng là người dân Việt Nam, ta phải giữ cái tình đoàn kết, không có vì kỳ thị tôn giáo mà để chia rẽ cái tình tự dân tộc. Ai cũng là con Rồng cháu Tiên, cũng máu đỏ, da vàng, ai cũng là người Việt Nam yêu quý của ta. Ta không được để cái sự khác biệt về tôn giáo mà làm mất đi cái lòng yêu nước chung, cái tình tự dân tộc chung. Các tôn giáo khác họ có thể bị cái lỗi đó, nhưng Đạo Phật ta sẽ không phạm cái lỗi đó.
[38:12]Một số tôn giáo họ sẽ đề cao cái tôn giáo hơn cái tình yêu dân tộc, hơn cái tình yêu nước, họ coi cái đạo họ quan trọng hơn cái tình yêu nước, nhưng Đạo Phật của ta sẽ không bao giờ phạm cái lỗi đó. Đạo Phật của ta sẽ nói với mọi người rằng là Đạo Phật kêu gọi tình thương yêu, không bao giờ Đạo Phật kêu gọi cái sự thù hận, ganh ghét. Cho nên vì vậy, dù bạn ở tôn giáo nào tôi cũng thương bạn. Thứ nhất, chúng ta đều là chúng sinh, thứ hai chúng ta đều là con dân Việt Nam.
[38:48]Có thể ta khác nhau tôn giáo nhưng ta còn hai cái chung, thứ nhất là cùng là người Việt Nam, thứ hai ta cùng là con người như nhau. Cho nên vì hai cái chung này tôi sẽ thương yêu bạn, không bao giờ tôi thù hận, ganh ghét bạn, và tôi mong rằng bạn cũng giống như tôi vậy. Ta vượt lên trên cái ranh giới của tôn giáo để chúng ta yêu thương nhau được vì chúng ta cùng là người Việt Nam. Cho nên đây là điều mà những người trụ trì khi ta gặp các tôn giáo bạn ta phải nói như vậy, mà ta cũng dạy cho Phật tử mình đến gặp các tín đồ của các tôn giáo bạn cũng nói như vậy, cũng nói rằng là có thể ta tạm thời khác nhau về
[39:28]tôn giáo nhưng trước hết ta có điểm chung nhau cùng là người Việt Nam, cho nên vì vậy phải thương nhau. Còn nếu ai mà nghĩ rằng vì mình khác tôn giáo mà ghét nhau thì đó là người xấu vì quên mất rằng ta còn phải là người Việt Nam. Cho nên đây cái nhiệm vụ gọi là nhiệm vụ mà đoàn kết với tôn giáo bạn là nhiệm vụ thứ ba của người trụ trì, mà sở dĩ ta đoàn kết được với tôn giáo bạn vì ta có cái quan điểm rõ ràng, ta có cái đạo lý rõ ràng trong cái... trong cái vấn đề này. Nhiệm vụ thứ tư của người trụ trì là gì? Là tiếp tục hoằng pháp, truyền bá, phát triển cái số lượng Phật tử.
[40:08]cho nhanh lên. Tại vì nhiều năm qua ta đã chậm trong vấn đề hoằng pháp. Đếm lại trong mỗi năm cái số người mà đến chùa ta quy y con số không nhiều, không tăng. Và thậm chí có số người quy y rồi họ vẫn không đến chùa ta vẫn không biết được, không quản lý được. Cho nên ngày hôm nay chuyện đó phải làm lại. Lục tìm coi những người nào đã quy y, ghi sổ rồi, đi đến thăm lại từng người, đến tận gia đình ta thăm. Nếu ta không trực tiếp đến thăm được thì ta nhờ Phật tử tới thăm. Những người Phật tử nòng cốt đến thăm cái người Phật tử chưa nòng cốt, mời họ về chùa lại. Rồi những người nào quanh làng quanh xóm ta mà chưa biết
[40:48]chùa, chưa biết quy y, ta phải tìm cách tiếp cận, khuyến hóa, giáo dục, phải về chùa quy y hết cho bằng được. Nghĩa là chung quanh ngôi chùa của ta đều phải là những đệ tử thuần thành mà bảo vệ được cái chùa. Phạm vi xa hơn đều phải trở về chùa để quy y hết, không để sót người nào hết. Không có cái chuyện cái người ở gần chùa cách chùa là năm sáu căn nhà mà không biết chùa là gì, không chấp nhận chuyện đó. Ví dụ như bây giờ cái chùa Kim Cang của ta ở đây thì tất cả những cái nhà mà từ chùa Kim Cang ra tới đầu ngõ phải là đệ tử của chùa hết. Chưa là đệ tử của chùa phải làm sao cho thành đệ tử của chùa hết, quyết tâm!
[41:24]Và từ chùa Kim Cang đây mà vô trong cái xóm sâu trong kia phải là đệ tử của chùa hết. Nếu mà còn sót cái nhà nào mà chưa phải đệ tử của chùa thì kiếm ông thầy trụ trì ra hỏi. Lúc đó thầy mới bắt đầu kêu đệ tử thầy lên, mấy người đệ tử lên: "Mấy tôi kêu mấy chú là đi thăm đưa Phật tử về chùa quy y sao chưa thấy?" Thì sẽ tìm trách nhiệm, truy cứu trách nhiệm mà tính sau. Nhưng về mặt giáo hội là phải kiểm điểm thầy trụ trì. Tại thầy trụ trì là chịu trách nhiệm đối với giáo hội mà. Giáo hội kiểm tra, giáo hội kiểm tra là theo thống kê mà chúng tôi nắm được là chùa thầy đóng ở đây mà phạm vi chung
[41:59]quanh chùa thầy 300 m, 500 m có còn rất nhiều gia đình chưa biết Phật pháp, trách nhiệm này là thuộc về của trụ trì của cái chùa. Và đem ra nghiêm khắc kiểm điểm, quở trách thầy trụ trì đó. Cho nên cái trách nhiệm của giáo hội là đánh giá coi cái sức thu hút của ông thầy trụ trì đối với quần chúng như thế nào. Nếu cái chùa đó mà cái sức thu hút kém, giáo hội phải xuống tìm coi tại sao để mà ủng hộ, hỗ trợ chùa tăng lên. Thí dụ như thầy trụ trì thầy sức khỏe kém thì mình nói với thầy trụ trì tiếp thêm mấy thầy khỏe đến phụ làm việc để thu hút lại, để làm sao cho mỗi ngôi chùa là một cái trung tâm thu hút quần chúng.
[42:36]Như vậy, đó là nên đó là nhiệm vụ thứ tư á, là phải hoằng pháp, phải truyền bá, phải phát triển số lượng Phật tử tăng nhanh. Mà phát triển tới đâu là quản lý tới đó, giáo dục tới đó. Chứ không phải là để họ quy y rồi bỏ họ bu lông bù lốc, không có được. Quy y rồi, họ ở vùng nào, lập cái tổ vùng đó liền cho người quản lý. Và giáo dục là đưa giáo lý xuống cho họ học tại nhà, mời họ về chùa học giáo lý. Ta phải có cách để quản lý Phật tử và giáo dục Phật tử. Cái điều này nhiều khi ta quên. Cho nên trong cái công tác mà gọi là làm lễ quy y cho Phật tử á, nhiều khi ta chỉ nhớ có cái làm truyền tam quy ngũ giới rồi sau đó thầy trò
[43:15]mãi mãi không, từ đây mãi mãi không thấy nhau, không bao giờ gặp mặt lại. Bây giờ không được phép điều đó nữa. Khi người Phật tử đến quy y, phải ghi tên, địa chỉ, số liền điện thoại liên lạc đàng hoàng. Ngày sinh tháng đẻ, chồng có chưa, vợ có chưa, con có chưa, làm nghề gì, phải nắm cho rõ. Ừ rồi sau đó ở khu vực nào, chia theo tổ, chia theo nhóm và cho người tới tiếp cận, đưa giáo lý tới tặng, mời về chùa nghe giảng, có lễ mời về chùa tham dự lễ. Tức là phải quản lý và phải giáo dục Phật tử quy y. Và đồng thời yêu cầu một người biết đạo rồi cả nhà phải biết đạo, một nhà biết đạo rồi cả xóm phải biết đạo.
[43:55]Mà nếu cái người Phật tử đó mà cả nhà biết đạo rồi mà trong xóm mình chưa biết đạo mình phải tới, mình phải nhắc. Nói: "Tại sao con quy y rồi mà mấy người hàng xóm chung quanh con là chưa biết đạo? Tại sao?" Cái hỏi: "Mà sao thầy nhắc nhở con vậy?" Nói: "Tại trên giáo hội nhắc thầy, thầy phải nhắc con chứ sao." Cho nên phải dây chuyền, tức là khi giáo hội mà rầy ông thầy trụ trì thì ông thầy trụ trì phải xuống kiếm Phật tử rầy lại. Nói: "Thầy quy y cho con, thầy dạy dỗ con cực khổ mấy năm nay mà tại sao mấy nhà chung quanh con là chưa biết đạo?" Đó, không phải? Phải rầy dây chuyền như vậy. Mà đó là nhiệm vụ thứ tư:
[44:32]truyền bá, hoằng pháp, mở rộng cái số Phật tử, tăng nhanh cái số Phật tử quy y, mà mở rộng tới đâu, quản lý tới đó, giáo dục tới đó. Cái này là phải có công tác tổ chức, chứ không phải là bỏ không được. Nhiệm vụ thứ năm của thầy trụ trì nữa là tu bổ cơ sở vật chất. Bảo đảm một điều cái chùa mà ông thầy ta giao lại cho ta là cái chùa cũ xì, nhỏ xíu, bảo đảm 100%, đúng không ạ? Đúng không nè? Cho nên cái người trụ trì nào lên rồi đều phải mở mang, phải xây cất. Mở mang xây cất xong cái tới chừng mình chết, mình giao lại đệ tử mình cái chùa hơi lớn lớn. Nhưng mà đâu có ngờ rằng tới đời đệ tử mình,
[45:12]mình thấy là mình cất cái chùa ngon rồi ha, đệ tử mình vẫn thấy chùa nhỏ xíu. Sao vậy? Tại vì tới đời của nó, Phật tử quá đông, Phật sự quá nhiều. Cái chùa mà mình nghĩ mình ôi trời ơi, tao cất cho mày cái chùa vậy là ngon lành, to rồi, mà mày chết đi giao cho mày còn đòi gì nữa. Thầy ơi, hồi xưa lúc mà đệ tử đời thầy có 500 người, giờ tới đời con 50.000 người tới chùa. Cả làng kéo tới ăn. Giờ con phải thầy thông cảm, con phải đập chùa thầy, con xây lại.
[45:46]Sự thật là bởi vậy mới có cái nhiệm vụ thứ năm của người trụ trì là tu bổ cơ sở vật chất. Vì cái chùa mà thầy ta thương yêu ta giao lại cho ta không còn đáp ứng nổi nữa trong cái tình hình ừ tình hình truyền bá Phật pháp mới như thế này. Nhiệm vụ thứ sáu là kịp thời tiếp nhận những thông tin mới về tôn giáo, về cuộc sống để ta mới có cái nhìn mới và ta làm việc giáo dục cho tốt. Luôn luôn phải tiếp nhận cái thông tin mới về tôn giáo, về cuộc sống, về thế giới này. Cho nên người trụ trì mà không được quyền mà không biết tin tức của thế giới. Như vậy có người nói: "Ủa, như vậy là thầy đồng ý cho tôi có cái tivi rồi nha."
[46:30]Phải không? "Để tôi coi tin tức chứ, chứ sao nói cự nự nói trong chùa có tivi bị cự nự?" Nói: "Đâu có, đâu có cự nự đâu. Nhưng mà thầy coi tin tức thì được, coi xong tắt giùm, đừng coi ca nhạc." Coi ca nhạc bây giờ nó mặc đồ quá nghèo á, quá thiếu vải, nó nhảy nó nhún rồi thôi, tới coi tin tức xong thì được. Hoặc ta mua một tờ báo, ta mua cái tạp chí, hoặc là ta có cái máy vi tính, ta mở trang web ta coi tin tức về thế giới thì được. Nhưng đừng vô mấy trang web mà chơi game hay là coi mấy tin tầm bậy. Tại vì thông tin thì nó có mặt tốt mà cũng có mặt xấu. Ta tiếp nhận những cái thông tin tốt thì ta tốt,
[47:05]mà ta tiếp nhận những thông tin xấu ta sẽ xấu theo. Cho nên cái việc mà chắt lọc thông tin thì người trụ trì tương đối có bản lĩnh, biết là coi cái tin nào nên coi, tin nào không nên coi. Nhưng mà cái đám đệ tử mình coi chừng, chưa có bản lĩnh, nó lén mình nó coi ba tin tầm bậy, coi ba hình tầm bậy rồi mình dạy nó không được á. Nói: "Ủa, sao mới vô tu nó tu ngon quá, tự nhiên lúc này nó đổi tánh, mặt nó khờ khờ, căm căm nói nó không nghe nữa?" Thì ra là lúc vắng mình nó mở ra coi ba trang web tầm bậy tầm bạ, giờ nó đổi tánh rồi. Ta nhớ cái xấu nó xâm nhập vô tâm là người đệ tử mất lý tưởng tu hành liền.
[47:39]Mất lý tưởng tu hành rồi không còn vâng lời thầy mình nữa. Ta quan tâm tới cái năng lực của người trụ trì, cái đức độ của người trụ trì. Ta hiểu một điều thế này: là không có ai ba đầu sáu tay mà làm được hết mọi việc trên đời này. Chính vì vậy cái người lãnh đạo giỏi là người biết phân công. Như trên giáo hội cũng vậy, đâu phải là cái ông thầy ở trên giáo hội là ổng làm hết mọi việc của giáo hội, mà cái giỏi của ổng là ổng biết phân công. Nên mình nhìn một người mà biết phân công là mình biết người này lãnh đạo giỏi. Còn cái người không biết phân công, chuyện gì cũng nhào vô làm là người không lãnh đạo giỏi.
[48:16]Thì cái người trụ trì cũng vậy, khi bắt đầu mình làm trụ trì mình có đệ tử, có vài đệ tử rồi là phải biết phân công cho đệ tử làm việc để cho đệ tử trưởng thành. Chính khi làm việc cái người đệ tử mình sẽ giỏi lên, chứ không phải lúc học. Học hoài không bao giờ giỏi, mà lúc làm việc người đệ tử mới giỏi. Cho nên ông thầy phải gan dạ giao việc cho đệ tử. Nhiều khi á đệ tử ở với ông thầy 10 năm, nay 30 tuổi đời rồi mà cứ tưởng đệ tử mình còn nhỏ, không dám giao việc cứ mình làm không. Đó là hiểu lầm á. Ở ngoài đời mà 30 tuổi thì người ta sao rồi? Nếu mà người ta lấy vợ năm 20 tuổi thì 30 tuổi người ta đã có được 10 đứa con rồi.
[48:55]Nên vì mà lúc mà người ta bươn chải rất là giỏi rồi. Nhưng mà vào đệ tử mình tại vì nó không có vợ, không có con, cứ tưởng nó là còn nhỏ hoài, không dám giao việc. Mà đâu ngờ là người ta 30 tuổi mất tiêu rồi. Cho nên là thầy trụ trì phải mạnh dạn giao việc cho đệ tử mình, kèm cặp cho đệ tử mình làm, đó mới là người trụ trì giỏi mà là ông thầy giỏi. Phải biết phân công. Mà phân công xong rồi phải kiểm tra, kiểm soát, kèm, điều chỉnh kịp thời. Đó, đó là cái người người lãnh đạo giỏi là như vậy. Biết dùng người, biết chọn đứa nào vào công việc nào cho đúng, đó là người ông thầy giỏi. Mà cái đức độ của người lãnh đạo là gì?
[49:34]Là dung nạp được người tài và cái người tài hơn mình, đó là người có đức độ. Còn cái người mà sợ cái người đó đến với mình mà giỏi hơn mình là người đó chưa có đức. Cái người có đức là gì? Là người dung được cái người giỏi hơn mình. Họ giỏi hơn mình nhưng họ phải kính trọng mình vì cái đức mình lớn hơn, vì mình dung nạp được họ. Các vị vua đâu phải là ông nào cũng ra chiến trường cũng giỏi đâu, đâu phải ông làm giỏi đâu. Nhưng mà tại sao ai cũng phải quỳ gối trước ổng? Bởi vì ổng dung nạp được cái người giỏi hơn ổng. Một ông thủ tướng đâu phải là cái ông mà ổng là là là là thần thông phép lạ đâu.
[50:10]Nhưng mà sở dĩ người ta tôn ổng làm thủ tướng vì ổng dung nạp được cái người giỏi hơn ổng. Nên đánh giá được cái người đức độ hay không là mình dung nạp được cái người giỏi hơn mình hay không. Đó. Để dùng được người, phân công cho người, phát huy được cho người, đó là người có có đức độ. Như vậy. Trái đất ngày hôm nay nhỏ lại, thế giới ngày hôm nay đã tiến rất là nhanh,
[50:36]nhiều hỗn loạn hơn và nhiều suy thoái hơn. Nơi này chiến tranh, nơi kia thiên tai, tật bệnh, động đất, chết chóc, đình công, bãi thị, giá tăng, hỗn loạn đủ thứ chuyện trên đời. Thế giới hỗn loạn nhiều hơn, suy thoái nhiều hơn. Trái Đất nhỏ lại hơn, các quốc gia gần lại với nhau hơn, nên cái sự xâm nhập văn hóa qua lại là dễ dàng hơn. Nếu ta không đem cái văn hóa ta ảnh hưởng cho người, thì ta sẽ bị cái văn hóa của người ảnh hưởng lại ta. Đó là tất yếu. Nếu ta không đem cái đạo Phật Việt Nam ta truyền bá cho thế giới được, thì ta sẽ bị cái lối sống sa đọa của Tây phương xâm nhập vô ta liền, cái lớp trẻ ta nó sẽ hư liền.
[51:18]Vì lòng tôn kính đối với Đức Phật, vì ước nguyện đền ơn Đức Phật, đền ơn các bậc tiên tổ thạc đức đã giữ mạng mạch Phật pháp cho chúng ta đến ngày hôm nay, ta phải tiếp tục bước tới để xây dựng Phật pháp, không cho đạo Phật biến mất giữa thế gian này. Nên người trụ trì không được đứng yên. Ta phải học thêm, phải tu thêm, phải làm thêm. Học thêm, tu thêm và làm thêm, chứ trụ trì không còn được đứng yên nữa. Học là học cái gì? Học cái cũ và học cái mới. Học cái cũ là gì? Những kinh điển cổ không được quên. Học cái mới là gì? Là tiếp nhận được những thông tin của thế giới, khoa học đã tiến tới đâu, họ suy nghĩ gì về tâm linh, ta phải biết.
[52:07]Đó là ngoại ngữ cũng phải biết, gọi là học cái cũ và học cái mới. Tu là tu cái gì? Tu từ những cái căn bản thấp nhất của Đức Phật đã dạy: Giới, Định, Tuệ không để sai; Bát Chánh Đạo không để sai. Và cuối cùng, một cái quan điểm tốt đẹp của người trụ trì ta muốn nói với nhau là gì? Là cái tinh thần hợp tác. Ta ở chùa này nhưng lòng ta luôn luôn hợp tác với các chùa khác. Ta ở một cái chùa có khi là một chùa hẻo lánh nhỏ bé, nhưng luôn luôn ta gắn bó hợp tác với Giáo hội để cùng làm nên những Phật sự lớn cho Phật pháp của ta, cho quê hương của ta. Nên hôm nay, vì lâu có duyên mới gặp nhau trong khóa
[52:51]trụ trì này, chúng ta trao đổi với nhau nhiều vấn đề hơi dài dòng của người trụ trì về trong cái sự tu tập, yếu tố việc tạo nên uy đức, cái nhìn đối với thế giới, cái nhìn đối với, với xã hội. Và chúng con đây xin kính chúc chư tôn đức tăng ni một mùa an cư được nhiều cái tốt đẹp, được nhiều thành quả, để sau này chư vị tôn túc cùng với Giáo hội và cùng với nhau xây dựng nên một Phật pháp đẹp ngời cho quê hương ta, làm cho khiến mọi người dân ta đều quy hướng về Phật pháp, và trái đất này, thế giới này trở nên yên bình hơn, tốt đẹp hơn. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.