[0:00]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:13]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:25]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:36]Xin cung thỉnh sư phụ thượng tọa an tọa, mời quý phật tử ngồi xuống. Chúng ta biết tại sao trời nóng vậy không? Năm nay nóng nhiều hơn những năm trước phải không ạ? Ở trong Nam cũng vậy, nóng quá. Là ta bị trời phạt.
[0:53]Không, thầy nói thật à. Có những điều ta đã sai lầm gì đấy. Ví dụ ta xài nước phí phạm quá, ta xài điện nhiều quá, ta thích cho mình được tiện nghi quá, ta rời xa thiên nhiên quá. Những cái điều đó kéo dài lâu quá vậy rồi khiến như vậy trời đất phạt ta. Rồi cái lúc mà trời mà nóng như vậy, có những người ỷ mình giàu á cái vào trong phòng máy lạnh mở cái máy thật lạnh thật mát ra rồi chọc giận trời đất thêm một lần nữa. Nhớ như vậy, chỉ khi nào ta chịu hết nổi rồi thì ta mở cái máy điều hòa một chút. Mà mở ở mức nhiệt độ nó gần gần với cái nhiệt độ bên ngoài, chứ đừng có rời xa cái nhiệt độ bên ngoài quá.
[1:41]Bên ngoài mọi người nóng quá mà mình cứ ở trong phòng thật mát cũng là một cái điều ác. Nhớ như vậy. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Thôi rồi đến hẹn lại lên. Hôm nay ta trao đổi với nhau cái bài đạo lý Có hai hạng người ở trên đời. Thật ra trên đời nhiều hạng người lắm, nhưng hôm nay ta nói cho gọn, nói cho dứt khoát và để cho ta có một sự chọn lựa quyết liệt giữa hai hạng người.
[2:15]Giờ ta sẽ kể ra nhiều lĩnh vực. Bây giờ thầy kể ra nhiều lĩnh vực. Cái lĩnh vực thứ nhất là có hạng người xả rác và hạng người nhặt rác. Ta thuộc hạng người nào? Chính xác, không ngờ hôm nay nói quá đúng, quá thông minh. Loa toàn là người xả rác không à. Giờ đi hỏi 100 người ha, bây giờ trên đời này phân làm hai loại người, người xả rác và người nhặt rác thì cái người xả rác hỏi người nhặt rác thì ngơ ngơ không có, thấy rác không nhặt nha. Đa phần ta bị ta lọt vào cái người thứ nhất không à, là xả rác, chứ ta rất ít khi là người nhặt rác, đúng không ạ? Rất là đúng. Kiểm lại rất đúng, hồi nãy nói một câu cực kỳ chính xác
[2:58]luôn á, đúng là mình là hạng người xả rác thôi. Bởi vậy á cái thế giới mình nó không đẹp, cõi nước mình không đẹp, nữa mình sinh vào cái nơi nó cũng dơ bẩn và đi trên đường phố ta thấy rác nhiều quá. Mà thầy á thật ra từ nhỏ là thầy có nguyện lòng không ghét ai mà vậy mà thầy vẫn bị động tâm ghét á, mỗi khi thầy đi xe ở đằng sau, đằng trước thầy là một chiếc xe hơi cũng đẹp lắm, bỗng nhiên thầy thấy một cánh tay thò ra, một bọc rác quăng ra rồi cái tay thọc vô cửa kính đóng lại. Lúc nhận thầy ghét dễ sợ luôn á, ghét quá. Nó giàu như thế, đi xe ô tô thế mà đi quăng rác ngoài đường thì rất là ghét.
[3:40]Mà khi mà cái xã hội càng văn minh thì người ta bớt xả rác, đúng không à? Nhưng mà văn minh là gì? Văn minh là gì? Khi ta nghĩ đến cái gì? Cái đẹp chung, cái sạch chung thì ta không xả rác ngoài đường. Thì cái hạng mà nói bây giữa hai hạng người, xả rác và nhặt rác, ta thuộc hạng người nào? Có người ngồi nghĩ tới nghĩ lui nói: "Dạ, con không thuộc hạng người nào hết." Nghĩa là sao? "Dạ, con không xả rác ngoài đường nhưng mà thấy rác con cũng không nhặt." Đúng không ạ? Hạng người đó đây hơi bị nhiều đấy, phải không ạ? Đúng rồi, ta không tệ đến nỗi ta xả rác ngoài đường nhưng mà thấy rác ta cũng không nhặt.
[4:20]Nên ở đây cái hạng người đó thầy nghỉ chơi. Thầy chỉ phân hai hạng người thôi, hạng người xả rác và hạng người nhặt rác. Bây giờ ai nhặt rác thì thầy friend, thầy kết bạn.
[4:35]Thấy rác là phải nhặt. Thấy rác phải nhặt. Mặc dù khi ta nhặt rác chắc chắn là bẩn một chút, bẩn tay ta một chút nhưng mà làm cái đường nó nó sạch. Cho nên có nhiều người hỏi theo nói như thầy nói là phải làm phúc cả đời, rồi nói: "Tụi con già rồi, con về hưu rồi, không biết việc gì để làm." Thầy nói: "Thì đi nhặt rác, nhưng mà mặc áo cho đẹp." Cứ vậy, vậy mà nhiều người cũng làm được rồi họ thấy tìm thấy niềm vui điều đó. Khi mà ta làm dọn sạch cuộc đời và cái quan trọng không phải là dọn sạch cuộc đời mà ta làm một tấm gương để cho người khác người ta chùng tay lại, không dám xả rác nữa. Nó là như vậy.
[5:15]Cho nên bây giờ thầy không có chơi với hạng thứ ba nha, hạng ở giữa lưng chừng nha. Nói: "Con không có xả rác bừa bãi mà con thấy rác cũng không nhặt", thầy nghỉ chơi với hạng đó. Còn cái thứ mà xả rác rồi là cái thứ đó là thầy không ngó tới mặt. Thầy chỉ chơi với người thấy rác là nhặt. Bây giờ quyết liệt chọn giùm thầy mình là hạng người hạng người thấy rác là nhặt, nha. Phải tập cho mình phát nguyện, dặn lòng mình như vậy và bắt đầu lát nữa ra từ đây ra trước cổng chùa dài dài theo đường Trương Định là nhớ không còn một cọng rác nào, nha. Với số lượng người nhiêu đây rồi là phải giành nhau mới nhặt
[5:52]kịp, chứ còn mình chậm tay là người khác nhặt mất. Sẽ tập như vậy từng cái việc nhỏ.
[6:00]Ủa, nói thầy giảng cái bài giáo lý gì mà chỉ nói nhặt rác? Thầy muốn bắt đầu từ cái việc nhỏ nhỏ như vậy rồi ta nói tới việc lớn. Tức là việc nhặt rác là việc nhỏ mà ta làm được rồi hãy nói tới việc lớn hơn, nha. Nên bây giờ là khi mà nói tới lĩnh vực thứ nhất: xả rác hay nhặt rác? Người ta xác định ta là người nhặt rác, thấy rác là là nhặt, như vậy. Thấy đá là đi giữa đường thấy đá thì thì dừng lại nhặt đá để vào, không xe sau đi tông vào là tai nạn, nha. Có một lần vậy thầy đi trên đường đèo từ cái Đà Lạt về Nha Trang nó có cái đường đèo nhà nước mới làm ngay trên đỉnh núi đẹp lắm. Đi cái đá nó lở rớt xuống đường, cái xe thầy chạy qua cái vèo,
[6:46]cái thầy mới kêu lái xe dừng lại thì vừ dừng rất là xa. Mới quay lại cái lái xe thì lùi đó, lùi lại từ từ, lùi tới nơi thì chiếc xe đi sau lại họ dừng lại họ nhặt mất tiêu. Thì ra họ giỏi hơn mình. Mình cũng vậy, trên đời vẫn còn có những người đẹp như vậy, cái tấm lòng họ đẹp như vậy. Một đá to lắm, lăn vào vất vả, vì trên núi cao mà, nha. Bây giờ bắt đầu thầy nói qua một lĩnh vực khác, có hai hạng người, có hạng người thích chê bai và hạng người thích khen ngợi, ta thuộc hạng người nào?
[7:20]Ta hạng người nào? Mấy bà tám là thích chê bai không à, ít có thích khen ai lắm, đúng không ạ? Cho nên ta mà cứ đi mà nghe lén đi, ví dụ ta đặt cái máy nghe lén ở vỉa hè, ở quán xá, ở mái hiên rồi ta sẽ nghe mọi người nói chuyện với nhau á, nói chê người ta mới thú vị, khen người ta không đã không đã lắm, đúng không ạ? Nó có cái gì khoái cảm lạ lạ trong cái lời chê người khác. Tại khi chê người khác vậy, nó có cảm giác giống như mình giỏi hơn người ta. Nhưng mà đâu biết rằng mình chê ai cái gì thì từ từ mình đầy đủ cái phẩm chất đó hết.
[8:03]Ừ, mình chê ai cái gì mình đầy đủ phẩm chất đó hết và ngược lại mình khen ai cái gì, từ từ mình thành tựu những phẩm chất đó hết. Không biết lúc nào, không biết kiếp này hay những kiếp sau. Mà hễ mình khen người ta thì từ từ mình đạt được. Cho nên ví dụ như là người Hà Nội đẹp hay xấu ạ?
[8:25]Đẹp, người Hà Nội đẹp. Người Hà Nội đẹp. Tại sao người Hà Nội đẹp, đố ai biết?
[8:36]Tại vì từ xưa á, những cái người nào đẹp cả nước á là bị mấy ông quan, vua ổng gom về Hà Nội ở hết. Thế là để lại cái gen nhiều cái thế hệ di truyền rồi cứ sinh nối tiếp, nối tiếp nhau là cứ nên ở những vùng kinh đô đều là người đẹp là vậy á, bởi vì đó là nơi mà thu gom cái người đẹp của cả nước về, phải không? Thành thử ra nó thành nhưng mà nó cũng có cái nhân quả của nó ở chỗ là gì? Là ta nghe cái câu: "Chẳng thơm cũng thể hoa nhài, dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An" có nghĩa là người Tràng An là người thanh lịch. Mà thanh lịch nghĩa là gì? Khéo nói, mà khéo nói nghĩa là gì? Không có nói những lời bừa bãi chê bai.
[9:22]Ví dụ cũng không vừa lòng thì ta cũng nói rất xa xa gần gần thôi, còn khen thì rất là nhạy miệng để khen, phải không ạ? Thích khen ai là khen nhanh lắm nhưng mà chê thì nói xa nói xôi, cái người kia phải bóp trán suy nghĩ ba ngày mới biết là mình bị chê. Đó là người Hà Nội là vậy đó, chữ thanh lịch nghĩa là vậy. À ví dụ như là mình thấy cái ai ăn nhiều quá, mình không có nói là sao chị tham ăn quá vậy? Mình chỉ nói xa xôi bóng gió: "Nói em mà ăn được như chị chắc em cũng mau lên cân lắm". Nói nói vậy rồi họ về họ bóp trán nghĩ sao nghĩ, hiểu làm sao đó hiểu, nhưng chê kiểu đó. Còn mà nếu khen thì mình khen rất là rõ ràng phải không nha? Khen khen:
[10:02]"Nói trời ơi! Chị chị tập thế nào mà cái người chị thon thả như thế này" vân vân, mình khen ngay nhưng mà chê thì nói bóng nói gió. Người Hà Nội mình có cái cực kỳ trí tuệ như thế, như vậy. Nhưng mà chính nhờ cái lời nói thanh lịch đó nó cũng thành cái nhân quả, nhân quả là cái ngoại hình của người Hà Nội đẹp, mà cả người Bắc cũng vậy, nói chung là vậy. Ừ nên ví dụ như trong ta bước vào trong Nam á, ta ta thấy gương mặt khác khác liền à. Tại người Nam cứ thẳng thừng, tạt là tạt thẳng, phang là phang thẳng, cho nên cái gương mặt nó kỳ kỳ cũng lạ lắm. Mặc dầu nó cũng có cái dễ thương là người thật thà,
[10:39]thẳng thắn như vậy, nhưng mà cứ chê ai chê tạt mặt người ta cái mình cũng bị cái quả báo như vậy. Thì giữa hai hạng người thích chê bai và thích khen ngợi thì đa phần chúng sinh hay bị cái tật xấu là dễ chê người khác. Và cái tại sao như vậy? Vì ta có cảm giác rằng khi chê người khác, ta thấy được cái dở người khác tức là ta ta giỏi hơn thì nó hàm cái ý của sự kiêu mạn ở trong. Thì cái kiêu mạn đó là một cái tội đành rồi, nhưng mà chê bai cũng là một cái tội, mà nhất là chê sau lưng. Chê sau lưng, đó. Ví dụ như mình có ý mà muốn xây dựng ai á thì mình nói riêng với người đó thôi, nói trong cái tình thương yêu, nói cái nhược điểm người đó thì ta rất có phước.
[11:28]Cái người đó là người rất có uy đức. Vì sao? Vì chúng sinh thì không ai mà không có lỗi cả. Mà có lỗi á ta rất cần cái người nói lỗi cho ta để ta sửa, mà ta cần cái người nói lỗi ta nói trong sự yêu thương để ta tiếp nhận được cái sự mà mà phê phán đó, góp ý đó, mà ta nhận cái lỗi của ta mà ta không bị tổn thương, đúng không ạ? Đúng không ạ? Ờ ví dụ như bây giờ ta có cái ta có cái nhược điểm là làm cái gì cứ làm nửa chừng mà không có làm tới nơi tới chốn. Dạ. Ví dụ như mình vào chùa, mình quét chùa, quét được một khoảng khoảng thấy vừa vừa rồi cái thôi mình bỏ cái chổi xuống mình đi lo làm việc khác, tức là ta có cái tật đó.
[12:17]Thì có những người họ xấu á thì họ nói sau lưng: "À thôi, nói cái cái cái cái cái cậu đó không ra gì. Vô chùa làm chi không làm, bỏ nửa chừng", mà cứ nói với người khác thì nó không có lợi cho ta vì ta không nghe, mà tự nhiên ta bị người khác coi thường mà không hiểu tại sao. Còn nếu có một người nào đó gọi ta đến ở riêng, nói riêng, nói là: "Thấy em là con trai mà biết đi chùa vậy anh rất là thương, nhưng mà em có một cái nhược điểm, nhược điểm là nhiều khi em quét cái sân em quét gần xong rồi tự nhiên em em em ngừng lại em qua việc khác. Thì cái việc đó đó nói nếu nói về cái tính khí, cái cái phẩm chất con người và cái phúc thì sau này cái việc thành
[13:03]công của em nó không có trọn vẹn, nên em ráng làm cái điều phúc gì hãy làm cho tới nơi tới chốn thì sau này cái nhân quả nó nó đưa đến cuộc đời em là hễ thành công rồi là viên mãn hoàn toàn chứ không có nửa chừng. Nha, anh rất thương em, anh nói điều này". Mình nghe mình sướng không ạ? Rất cảm động vì người ta nói riêng, không cho ai biết và nói trong tình yêu thương. Chúng sinh cần điều đó lắm, còn cái mồm mà cứ nói sau lưng mà chê sau lưng thật là phiền, rồi cũng tới tai người ta. Rồi cũng tới tai, rồi cái ác cảm, rồi mâu thuẫn, rồi xung đột, nó không hay. Còn mà cái lời khen á thật ra khen trước mặt cũng không hay đâu.
[13:47]Như thầy chẳng bao giờ thầy khen ai trước mặt cả. Thầy chỉ thích khen người ta sau lưng. Đố tại sao? Khen sau lưng nó có hai cái lợi. Hôm nay thầy nói mánh ra nha cho mọi người biết. Khen sau lưng nó có hai cái lợi. Cái lợi thứ nhất á là cái người mà họ nghe mình khen đó cái họ muốn được bắt chước giống như cái người kia. Ừ ví dụ như bây giờ thầy thấy có cái người đó thích làm việc thiện, thích giúp người, mỗi khi rảnh rỗi là cái thích như ví dụ như rủ bạn bè đi nấu cơm từ thiện cho cái bệnh viện, vì bệnh viện có những người nghèo mà họ vào chữa bệnh là cái tiền thuốc đã quá nặng, nhiều khi cái phải nhịn đói để chữa bệnh.
[14:33]Thế là ta rủ nhiều người nấu một nồi cơm từ thiện ở trong bệnh viện vậy đó, cứ tuần ta làm ngày chứ cũng không rảnh lắm. Thì thầy mới thấy có người như vậy cái thầy mới khen cái người đó cho người khác nghe. Thì cái lợi thứ nhất á, cái người mà được nghe câu chuyện đó trong lòng cũng như bừng bừng thích làm việc đó, thích thôi chứ chưa làm được đâu, nhưng thích đã là tốt rồi, thích đã là cái nhân gieo trong lòng rồi, rồi sẽ có lúc sẽ làm. Cho nên thầy khen sau lưng thì cái người mà nghe khen tự nhiên thích bắt chước, đó là cái lợi thứ nhất. Cái lợi thứ hai á, thầy cứ khen riết rồi thế nào cũng
[15:09]quay lại cái tới tai của cái người được khen. Đúng không ạ? Thế nào cũng biết: "Trời ơi! Ông Thầy Chân Quang cái ông thầy ốm ốm, xấu xấu mà hay nói lải nhải á, trời ổng khen ông bà lắm, thấy ông bà hay làm từ thiện". Mà nghe thuật lại như vậy á thì sao? Người ta mới quý thầy hơn hơn là lời khen trước mặt. Thầy lời khen trước mặt nó không có giá trị, mà lời khen cho nhiều người khác cùng biết á cái lời khen đó có giá trị nó mới mới tăng cao. Nó làm cho cái ưu điểm của người ta được nhân lên nhiều lần nên ai cũng thích, thích được khen sau lưng hơn. Khen trước mặt thì nó chỉ sung sướng một chút xíu,
[15:48]nhưng mà khen sau lưng cái niềm vui nó nhân lên gấp bội, cái lợi ích cuộc đời nó nhân lên gấp bội. Mà người ta nghe biết thầy hay khen sau lưng, người ta cưng thầy vô cùng, cưng thầy vô cùng.
[16:04]Cho nên là đó là cái lợi nói về cuộc đời như vậy. Nhưng mà một cái lợi cho chính đạo đức của ta, cái lợi cho chính đạo đức của ta là tâm ta cởi tung khỏi sự hẹp hòi, ích kỷ, đố kỵ.
[16:24]Ta ca ngợi được cái hay của người khác ngoài cái nhân quả là sau này ta sẽ đạt được cái ưu điểm đó, nhưng mà trước mắt lòng ta mở ra nha, nó diệt bớt cái ích kỷ, hẹp hòi, cái hơn thua, đố kỵ. Ta tăng trưởng được cái đạo đức. Cho nên ta nghe mà người nào mở miệng khen một người khác thì ta hãy tin rằng cái đạo đức của người này đang tăng trưởng. Cái người này ta làm bạn được, ta chơi được, tạm tin cậy được, tạm tin cậy được, đó. Vì cái người mà hay chê người này, hay chê người kia ẩn chứa thẳm sâu trong tâm hồn mình điều độc ác. Ta chê tức là ta hạ nhục người khác, đúng không ạ? Ta hạ nhục người khác, đó là điều ác độc.
[17:17]Còn ta khen ngợi sau lưng tức là lòng ta là lòng gì? Hiền lành, thánh thiện. Nên vì vậy, ta nghe một cái người nói chuyện mà hay thích khen ngợi ưu điểm người khác, người này ta tạm tin cậy được 80%. 80 thôi, chứ còn 20% chưa tin được vì sao? Vì họ chưa chịu về đạo tràng chùa Từ Mai ngồi thiền nha, cho nên chưa tin được.
[17:46]Rồi, đó là có hai hạng người. Thì như vậy hôm nay nghe câu này, ta xem lại lòng mình nha, xem lại cuộc đời mình từ xưa đến giờ. Nếu ta đã lỡ làm cái hạng người mà hay chê bai thì xin sám hối và nguyện từ đây cho tới cuối đời, ta nguyện ta là hạng người thích thích khen ngợi nha, thích khen ngợi người khác sau lưng để nâng cái hay của người khác lên bội lần và đồng thời mở cái đạo đức của lòng ta ra, như vậy nha.
[18:21]Rồi có hai hạng người:
[18:25]người thích hưởng phước và người thích tạo phước.
[18:31]Người thích hưởng phước và người thích tạo phước, chúng ta là người nào? Thường thường á ví dụ như nói là mình nói: "Dạ, thầy nói vậy tụi con đâu có phải là người thích hưởng phước vì tụi con không phải giàu. Cũng sống cũng cần kiệm." Thì đó, có một hạng như vậy, ta cứ nghĩ rằng là ta không có thích hưởng phước. Nhưng mà cái đời sống của ta, cái thói quen của ta, cái văn hóa, cái lối sống xã hội cứ ép ta vào cái hoàn cảnh của người thích hưởng phước.
[19:05]Ví dụ như ta thích đi du lịch một chuyến chơi, có phải hưởng phước không ạ? Cũng là thích hưởng phước. Nguyên một ngày đó ta làm thơ văn vớ vẩn, lên coi phim coi đồ rồi tới buổi xuống ăn cơm. Ngày đó là ngày gì? Hưởng phước đó. Vì ta không làm điều gì có lợi cho xã hội hết, mà cơm thì vẫn vẫn ăn đều đều. Nhớ nha, mỗi bát cơm ăn đều là ta đang hưởng cái phúc của quá khứ mình. Có khi thầy nhìn quan sát cuộc đời của con người, thầy đi ngang a thầy thấy đi ngang một cái chỗ mà họ tập luyện yoga hay tập tạ, tập thể hình, họ tập rất vất vả lắm. Nâng tạ rồi kéo co rồi chạy nhảy, ẹo qua ẹo lại đồ đủ thứ.
[19:51]Thầy nhìn thầy thầy ngồi thầy nghĩ không biết cái người này trong ngày này họ có làm lợi gì cho cuộc đời hay không? Nhưng mà cơm thì vẫn ăn đủ ba bữa, có khi bốn bữa, mà có khi ăn cũng ngon nữa để cho nó bổ á, tại tập nó mất sức đó. Là không làm gì được cho cuộc đời ngày đó, mà cơm thì vẫn ăn đầy đủ và vẫn ăn ngon. Rồi chùa thầy ở trong Bà Rịa - Vũng Tàu là chùa ở trên núi, rồi nhà nước làm cái con đường đi lên núi đẹp lắm. Đi ngang qua trên núi cao, rừng cây cho nên cái người dân họ ở đó họ rảnh cái họ lái xe hơi tới chân núi để đó, hay đi xe máy sang trọng tới chân núi để đó, bắt đầu họ đi bộ lên họ tập thể dục.
[20:29]Rồi có người đi vừa múa vừa nhảy, người thì chạy đồ, nói chung là đủ trò. Hiền lành nhất là đi bộ mà cầm chai nước theo thôi, à. Thì thầy nhìn cái vóc dáng của những người đó thì có thể là gần thi sumo vào vòng loại được. Hèm. Thì tức là mình hiểu là quá khứ họ ăn uống cũng sao? Khủng khiếp lắm chứ không phải không nha, mới được cái cái thể hình mà nó nó bụ bẫm như vậy. Rồi khi mà nó đã bụ bẫm rồi họ mới phát hiện ra là thân hình mà bụ bẫm thì không được thẩm mỹ lắm, cho nên họ tìm cách làm sao kéo nó thon thả lại bằng cách gì? Cứ vận động, tập luyện. Và từ cái lúc họ ăn tới lúc họ tập luyện về,
[21:09]thầy cứ nghĩ trong bụng không biết họ có làm gì lợi cho cuộc đời hay không. Mà cứ ăn rồi ăn, và cái sức họ đổ ra chỉ để gì? Chỉ để là đạp đường rồi chạy, không có lợi gì cả. Cho nên hiện nay thầy đang có cái mơ ước, mà không biết ở đây có ai là kỹ sư không, là chế ra cái máy mà tập thể dục á, khi mà đạp chạy như vậy thì phát điện ra tích lũy điện lại và đem bán điện đó cho mấy người sạc điện thoại, mấy người sạc ắc quy rồi, nó sẽ có lợi cho cuộc đời hơn. Thầy nghĩ cái đó không thầy đang nói nghiêm túc á. Chứ ta tập trên máy tập thể dục á ta chạy chạy rồi cái năng lượng đó bỏ không. Chứ nếu mà chạy nó phát ra điện, có khi hòa vào điện lưới quốc gia
[21:50]hoặc là tích lũy vào cái bình chứa để sử dụng máy xay, máy nấu, máy gì đó thì nó sẽ đỡ tổn phước và nhiều khi lại có phước. Tức là càng tập nhiều thì lại càng có phước. Nhưng mà tiếc rằng hiện nay chưa có điều đó. Cho nên con người ta vậy, là mỗi ngày vẫn phải tiêu thụ cái phước quá khứ của mình mà không biết là ngày đó có làm cái điều gì lợi cho cuộc đời hay không. Mà thậm chí có những người hưởng phước, hưởng quá đáng luôn. Quần áo phải đắt tiền, ở nhà phải đắt tiền, đi xe đắt tiền, ăn những món thật là mắc tiền. Tức là cứ tiêu thụ thật nhiều cái phước mà trong đầu không nghĩ đến cái chuyện cống hiến hay phụng sự gì cả.
[22:31]Có một lần có cái trường đó là trường dạy dành cho con nhà giàu mời thầy tới giảng. Hôm đó thầy giảng ở trường đó thầy giảng vất vả luôn. Tại mấy đứa nhỏ nó không hề có ý niệm đạo đức gì cả, bởi thầy mới thấy cái họa của những người giàu mà sinh con. Sinh con dạy con tầm bậy, nuông chiều con nó hư hết. Thế là cái cái cô hiệu trưởng á rất ý thức về vấn đề đạo đức, nên mới mời thầy tới thầy dạy. Thầy dạy về đạo đức, về lý tưởng sống, mà ngồi nó nhìn nó ngơ ngơ ngơ ngơ nó không thấm một câu nào. Rồi thầy hỏi á, thầy hỏi: "Tụi con nghĩ sống là để làm gì?" Thì từng đứa đứng lên trả lời, trong đó có đứa con gái đứng lên trả lời, phải nói thầy bị sốc.
[23:16]Mà thầy ráng bình tĩnh. Nó dạ, nó nói đứng lên nó nói là: "Con nghĩ rằng sống là để tận hưởng của cuộc sống này." Nó nói câu đó thì mình biết câu đó từ đâu ra. Từ đâu ra mà nó có ý nghĩ đó? Bố mẹ nó, mà bố mẹ nó phải rất là rất là giàu dạy con cái tư tưởng đó. Cho nên nó không quan tâm đến cái việc mà mà tạo phúc, không quan tâm đến việc cống hiến, phụng sự cho cuộc đời, cho xã hội, cho đất nước, mà sống có nghĩa là hưởng, hưởng cho sung sướng. Thì ta biết rằng là hưởng đến lúc nào đó rồi cũng phải hết hết phúc, lúc đó khổ. Mà nhìn cái gương mặt nó, thầy thấy nó không hưởng lâu. Cái loại gương mặt đó cũng không phải là phúc nhiều lắm,
[24:05]mà cái quan niệm là sống để tận hưởng là thấy thua rồi. Nhiều khi ta không có cố ý hưởng mà cuộc đời bắt ta hưởng, ta cũng rất là khổ tâm. Ví dụ đến lúc mình bệnh, mình nằm một chỗ, lúc đó mình cũng muốn làm nhưng mà không làm được. Có khi về già rồi cũng không làm gì được, hoặc có khi ta thất nghiệp, ta cũng muốn làm gì đó mà không có việc gì để làm được. Nhưng trong lòng ta có cái ý thức rõ ràng là thích cống hiến, thích tạo phúc, mình sẽ khổ tâm. Mỗi ngày cứ bưng bát cơm lên ăn mà trong ngày đó không làm gì được cho đời là đã lo. Cái bài toán đó khó lắm chứ không phải là dễ. Nhưng mà có những người không hiểu về về điều này.
[24:48]Nên vì vậy hôm trước thầy đã nói cái này một lần rồi, hôm nay ta nhắc lại để mọi người có thuộc bài hay không, là nguyện lòng vì ta sống trên đời ta làm hạng người thứ hai là người ý thức về việc tạo tạo phúc rất nhiều, đừng để mình vô tình hoặc cố ý trở thành cái người chủ trương là hưởng hưởng phúc. Cẩn thận với từng giây phút của cuộc sống của mình nha. Cái đó là thầy nói cái tổng quát, bây giờ thầy nói nhỏ lại nè. Có hai hạng người: hạng người thích được phục vụ và hạng người thích phục vụ. Tại sao người ta thích đi ăn nhà hàng? Vì được phục vụ phải không ạ? Lúc đó mình là thượng đế, cứ ngồi cứ ngoắc, có người lại:
[25:32]"Dạ, con chào ông bà ạ. Ông bà ăn món gì?" Nói năng đó là lúc nào hết sức là lễ độ, nhã nhặn. Dĩ nhiên cái lễ độ, nhã nhặn đó là dịch vụ thôi, nó không phải là thực lòng, nhưng mà trong cái giây phút đó mình có cảm giác mình là người cao sang lắm nha, mình có cảm giác cho mình một cái ảo giác trong một hai tiếng đồng hồ khi mình đi ăn nhà hàng. Và đến nỗi ở Tây phương á, họ cho rằng là cái tử tế nhất với nhau là phải có lúc mà mời nhau đi ăn nhà hàng để được phục vụ thì mới gọi là cái giây phút tử tế với nhau. Nên có những người trách nhau đó, nói: "Cả 6 tháng nay anh không có mời con đi ăn nhà hàng bữa nào,"
[26:15]là cái câu trách mà trách công khai thì ta phải hiểu rằng cái lối sống của họ, cái quan niệm của họ là như thế. Ăn nhà hàng mới được gọi là tử tế, mà nó tạo ra cái ảo giác của sự gì? Của sự hưởng thụ và thích được phục vụ, thích được phục vụ. Thì cái quan niệm, cái lối sống, cái sở thích mà thích được phục vụ, thực ra cũng vậy, nó làm bay hết cái phước của ta. Vừa rồi vậy ta vừa xong cái khóa học hè cho thiếu nhi ở trong chùa Phật Quang, chúng ta học, các em được học 5 tuần thì mỗi ngày các em đều được hô cái khẩu hiệu là: "Sống là sống nghĩa là phụng sự mọi người." Và trong suốt 5 tuần đó các em tập cái điều đó,
[27:04]tập chăm sóc, lo lắng, quan tâm đến cho mọi người chung quanh mình. Ăn cơm xong thì bưng dọn đi, hoặc là tới giờ tới phiên mình thì bưng dọn ra, bày bàn ra. Đó, mà hạnh phúc khi ta phục vụ cho người khác.
[27:23]Ta tu làm sao, ta sống làm sao, mỗi khi ta rót nước mời ai một ly ta cảm thấy hạnh phúc là bắt đầu cái tâm ta, đạo tâm ta đã tiến bộ. À còn khi mà ví dụ như mình phải rót nước mời ai, mình cảm thấy ngượng ngạo hay gượng là cái đạo đức mình chưa có sáng, nói vậy. Hoặc là ví dụ như nói vào chùa cũng vậy, thử thôi, đấy vào chùa à ta đang ngồi, ta thấy một người khác đến sau ta liếc liếc nhìn, họ chưa vào tới sân hay tới cái chỗ ngồi ta đã liếc nhìn cái ghế, à ta ta mời họ đến đó, hoặc là ta cầm cái ghế đến mời họ, và ta thấy hạnh phúc vì được phục vụ, đó là môi trường chùa, môi trường đạo đức. Mà ta đem cái đó ra ngoài đời ta ứng dụng,
[28:11]trong gia đình ta cũng vậy, vào trong cơ quan cũng vậy, trong trường học cũng vậy, cứ hễ phục vụ ai từ cái điều nho nhỏ, chút chút, ta đều hạnh phúc, thì ta thuộc một đẳng cấp khác. Còn ta cứ thích ngồi đó ai làm gì làm, đó ai quét nhà quét, ai bưng bưng gì đó, thích cho mọi người làm chứ mình không thích làm, không thích mó tay, mà cứ tưởng mình không làm gì mới gọi là người cao sang, không phải. Đó là người mà chết rồi không còn phước để trở lại làm người. Còn cái nếu mà ta cứ thích phục vụ cả cuộc đời này vậy, từng việc nhỏ việc lớn, từng giây phút, cứ hạnh phúc khi ta được hầu hạ, bưng dọn, phục vụ cho người khác, thì ta thuộc đẳng cấp khác.
[28:55]Đẳng cấp nó ở đâu? Chết rất dễ sinh lên cõi trời. Mà tập cái đó thành cái thói quen, tập cái đó thành một thói quen. Chúng ta có xem phim à cổ trang chưa ạ? Có rồi, ta thấy ông vua chưa ạ? Thấy hoàng hậu không ạ? Mấy người đó họ có được cái gì? Được mọi người hầu hạ, phải không ạ? Được mọi người hầu hạ. Thì nhân quả là cái gì? Bởi vì họ đã từng phục vụ rất nhiều người, phục vụ tự mình phục vụ, rồi tổ chức sự phục vụ, chỉ đạo để được mọi người được phục vụ, cho đến khi cái sự phục vụ mà nó tích lũy lên thành cả triệu lần cả tỷ lần rồi thì họ phải trở thành vua để được phục vụ. Đó, nhưng mà cái phước là họ trở thành vua để họ hưởng lại
[29:46]những điều gì họ đã gieo thì coi vậy chứ không hay. Còn ta, ta đi tìm một cái khác, ta phục vụ mọi người, ta giúp đỡ mọi người, tử tế với mọi người, chăm sóc mọi người để ta đi tìm cái khác. Cái khác đó là cái gì? Có phải để làm vua không? Không thích làm vua đâu. Khi ta hiểu đạo rồi ta không thích làm vua đâu, mà thích cái gì? Thích cái gì? Đi tìm sự giác ngộ, cái đó mới là trên cả cả tuyệt vời, cái đó mới là cái điều cao quý nhất. Còn vua chứ coi vậy chứ rồi hết phước cũng lui lại, hoặc là trong khi làm vua mà bản ngã ta tăng cao quá, nhiều khi ta có những quyết định hết sức là sai lầm rồi thành cái tội về sau, không hay gì cả.
[30:39]Cho nên người hiểu đạo thì ta hết sức tạo phúc, hết sức phục vụ mọi người, nhưng không phải để mong hưởng lại cái phước đó, mà mong đi tìm cái phúc trong tâm linh. Đi tìm cái phúc trong tâm linh, cái đó mới cao quý hơn. Cái phúc trong tâm linh là gì? Bây giờ như thầy có nói, thầy có diễn tả, mọi người cũng khó hình dung được, trừ những người chứng được thiền định. Trừ những người chứng được thiền định rồi, thấy cái tâm mình rỗng rang, tỉnh giác, thanh thản, hạnh phúc, mới thấy đây mới là bến bờ, đây là hạnh phúc.
[31:18]Cái việc mà ngồi chờ người ta bưng dọn đó là việc rất là nhỏ, nhưng mà nó là một cái chốt rất là lớn. Thế nên nhiều Phật tử đến chùa vậy, cái tới giờ ăn, tới giờ ăn thì chùa sẽ mời ăn, thì cái đó là bình thường thôi, đến chùa thì mình ăn cho thoải mái. Nhưng mà thầy nhìn cái thái độ, thầy thấy cái người họ họ họ thụ động, họ cứ dè dặt, cứ ngại ngại, không ăn, thầy biết rằng cái người này trước đây họ ít có phục vụ người khác, cho nên bây giờ bỗng nhiên họ bị ngại. Cái thay vì thầy kêu mời ăn đi, ăn cơm đi, thầy không kêu nữa, mà thầy nói rằng là: "Vô trong nhà bếp bưng cơm ra giùm thầy cho mấy người kia ăn".
[32:11]Nghe thầy nhờ vậy họ vui lên, tự nhiên nó mở tâm họ ra, cái họ lật đật họ đứng lên: "Vâng, vâng", chạy vào nhà bếp cái họ phụ bưng với với chùa, với người của chùa đó, với thầy với cô bưng ra, bày dọn. Tự nhiên bữa đó họ ăn cơm rất là ngon. Vì sao vậy? Vì cái phước nó dẫn họ, cái tâm họ mở ra, họ hết ngại liền, hết ngại liền. Mà khi mình phục vụ người khác rồi, bỗng nhiên cuộc sống mình nó vui và vào chùa như ở nhà mình tự nhiên. Cho nên thầy mà nhìn thấy cái người ngại ngại cái thầy hay bắt đi làm, cái khi họ đi làm rồi cái họ thấy chùa này tức là nhà, không ngại. Còn cứ ngồi đi, ăn đi cơm, uống nước đi, mà cứ ngại ngại hoài.
[32:47]Cho nên khi ta phục vụ mọi người thì cả đất trời này là nhà của ta. Tự nhiên ta sống vui và sống thân thiện được với mọi người, là giải tỏa được cái tâm lý, ngoài cái việc ta được phúc nhưng ta giải tỏa được cái tâm lý, tự nhiên tâm lý mình nhẹ nhàng, thân thiện, dễ chịu và vui vẻ. Cho nên thầy hay dặn vậy, thầy hay dặn mấy thanh niên hay là mấy em thiếu nhi vào trong chùa vậy á, đang tuổi ăn tuổi lớn á, thầy nói tụi con phải làm theo cái bài nhạc của nhạc sĩ Lê Hựu Hà: "Hãy ăn như chưa ăn lần nào", phải không ạ? Mọi người có biết bài đó không ạ? "Hỡi em yêu xin em đừng buồn, có đôi khi anh hơi khùng khùng..." gì đó, bài đó vậy đó.
[33:37]Thầy cứ dặn, thật ra khi thầy dặn mà mấy em thanh niên, sinh viên về chùa để phụ lễ với thiếu nhi vào chùa, thầy nói câu này: "Tụi con phải ăn như chưa ăn lần nào", giống như nhạc sĩ Lê Hựu Hà mà nói "Hãy yêu như chưa yêu lần nào" á, thầy sửa lại: Thôi yêu mệt lắm, ăn sướng hơn. "Hãy ăn như chưa ăn lần nào, ăn để trả thù những lúc mà tụi con đói ở ký túc xá". Thì cái câu đó tưởng thầy thương, tưởng thầy cưng, thầy kêu ăn nhiều, đâu có ngờ biết là thầy dụ dỗ. Thầy dụ dỗ làm sao? Thầy dụ là khi mà tới chùa mà ăn nhiều quá rồi, tự nhiên thấy chùa này là cái gì? Nhà mình, đúng không ạ? Mà khi là nhà mình rồi thì bỗng nhiên tự trong tâm có cái trách nhiệm.
[34:21]Lúc đó là Phật tử kéo tới ầm ầm để phụ lễ, mình là chủ nhà thì mình làm sao? Mình phục vụ rất chu đáo, rất vui vẻ. Cho nên cái Phật tử mà về chùa mình dự lễ tự nhiên thấy thích, thích sao lại có những cái em thanh niên ở đâu mà nó tử tế như thế, đâu biết là bởi vì các em nó nghĩ rằng chùa là nhà, cho nên ai tới đây mấy em nó đều quý mến, phục vụ chu đáo. Mà tại sao em nghĩ chùa là nhà? Bởi vì thầy dụ ăn, thầy bắt ăn nhiều, chỉ vậy thôi chứ không gì cả, đó. Cho nên ở đây vậy, là khi ta phục vụ tự nhiên ta mở lòng ra với mọi người, đó ta được cái cảm giác, ta được cái tâm lý là thân thiện, vui vẻ, mình dễ chịu.
[35:08]Còn cái người mà cứ ngồi một chỗ cho người ta phục vụ, ta thấy cái tâm mình nó đóng lại, mình cứ ngại ngùng ngại ngùng, mà ngại ngùng như vậy mình có dễ chịu, thoải mái không ạ? Không, dễ bị stress lắm. Cho nên là ví dụ như thầy đang ngồi ăn cơm mà Phật tử bước vô, thầy hỏi thầy mời ăn cơm, mà ai trả lời một câu nói: "Con ăn rồi" thì cái người đó thầy nói không phải đệ tử thầy. Ăn rồi cũng phải nhào vô ăn ba bát nữa.
[35:38]Mà tại sao ta có tâm lý cứ ngại ngại? Ngại ngại vì trước đây, cách đây không lâu, ta vẫn còn chưa ý thức được cái cái lối sống là phải phục vụ cho người khác, cho nên đụng tới ăn ta cứ ngại ngại. Ta thử nó thôi, cái người tham ăn á giành ăn nó khác, cái người không bị tham ăn nhưng mà ta không bị ngại ngùng chỉ bởi vì ta hay phục vụ người khác. Nhớ cái tâm lý, cứ đo cái tâm lý đó giùm mình, nha. Mình đến chỗ đông người, mình đến chỗ có ăn có uống mà mình cảm thấy ngại ngại ngại ngại, biết rằng mình thiếu cái gì? Thiếu phúc, thiếu cái tâm lý phục vụ người khác trước đây. Còn nếu trước đây mình hay phục vụ người khác thì mình đến chỗ đông
[36:22]người hay đến chỗ có bày ăn bày uống tự nhiên mình không ngại, cái phúc của mình khiến cho cái tâm mình nó không có bị cái ngại ngại. Cho nên vì vậy, để mở tâm mình với đất trời, với cuộc đời, mình cứ nguyện lòng mình sẽ làm cái người người phụng sự, người phục vụ, dù là những cái việc mà hèn mọn nhất nha, việc gì cũng làm, tập như vậy.
[36:51]Thầy đang nói tới một lĩnh vực mới, cái lĩnh vực này nó hơi rộng, đụng chạm nhiều trong cuộc sống mà ta cũng hay bị là có hai hạng người: một người làm cái gì cũng nghĩ đến cái lợi bản thân, không lợi thì không làm. Còn một hạng người làm cái gì thì nghĩ đến cái cái lợi cho cộng đồng. Không đặt cái lợi của mình lên trên. Vậy hai hạng người. Ta thuộc hạng người nào? Thôi nói thì kỳ, ta rất dễ bị lọt vào hạng người thứ nhất phải không ạ? Là làm gì cũng nghĩ lợi cho bản thân mình trước, đúng không ạ? Hết 99,99999% là người rớt vào hạng người thứ nhất, làm gì cũng nghĩ lợi cho mình. Trừ những người mà đã tu tập lâu, có cái quan điểm giáo lý vững
[37:42]thì mới bắt đầu lật ngược lại là làm gì cũng nghĩ tới lợi ích cộng đồng trước. Thầy nói cái mà làm gì cũng nghĩ tới lợi cho bản thân, nhiều khi cả trong chùa cũng bị, có khi tu sĩ cũng bị. Có khi tu sĩ cũng bị. Có cái chùa nọ vậy, cũng sống cũng nơi vắng vẻ. Rồi cái có một Phật tử tới cúng nải chuối để cúng Phật. Rồi cái gặp bữa, thế là chùa phải mời ăn cơm. Rồi cái người đó ăn cơm xong đi về, rồi có ông thầy ổng cũng than, ổng nói cúng có nải chuối mà ăn hết bữa cơm của ổng. Cũng bị, cái đó là nghĩ là gì? Cũng nghĩ cân đo đong đếm, nghĩ cái lợi cho mình trước, mà không nghĩ rằng là cái người đó họ lạy Phật một cái,
[38:31]đạo tâm họ tăng được một chút, họ gieo duyên được với Tam Bảo. Nhưng mà cứ nghĩ là tính ra cái nải chuối với bữa cơm thì coi bộ bữa cơm nó tốn tiền hơn, cứ vậy rồi phiền. Cả chùa cũng bị nếu ta thiếu, thiếu tu, nếu ta thiếu tu. Cho nên thầy cũng sợ cái đó lắm, thầy cũng sợ là nếu mà thầy không dạy nhiều, đệ tử thầy lớn lên cái cũng bị cái cân đo đong đếm cái đó, cái thành ra rớt vào hạng người thứ nhất, làm gì cũng nghĩ lợi cho bản thân. Cho nên đó thầy cũng hay nhắc các đệ tử thầy. Như khi mở cái khóa học hè gì đó thì cái cái thầy mới ngồi thầy nói đệ tử thầy, thầy nói chùa mình đúng là liều.
[39:13]Cứ nhận các em vào mà không bao giờ là thu phí, đúng không ạ? Cứ nhận vào học. Nghĩa là đạo tràng gửi vào, con số mà vừa đúng khả năng chùa nhận được thì nhận, không bao giờ thu phí một đồng nào. Vậy lấy tiền đâu làm? Thì có ai thích cúng thì cứ cúng, cúng bao nhiêu thì nhận bấy nhiêu, không bao giờ ra giá. Thầy sẽ đặt vấn đề: nếu như vậy là cái việc mà người ta cúng không đủ chi cho khóa hè thì sao? Thì nói: Thầy ráng chịu, thầy chạy vạy và nó ăn thâm vào quỹ của chùa, mình chấp nhận. Đó là liều. Còn nếu may, thì tự nhiên sự cúng cái cúng người ta nó nhiều hơn cái phần chi thì thôi đó là cái may.
[39:53]Nhưng mà không bao giờ đặt cái vấn đề đó hết. Chỉ đặt cái vấn đề gì? Dạy làm sao cho các em tốt lên. Mỗi một năm một khóa hè thì ta chỉ dạy được vài trăm em trong một thời gian ngắn là hơn một tháng, nhưng mà làm sao gieo được cái lý tưởng sống cho các em cả một đời. Có khi các em không còn dịp để quay lại, nhưng các em phải mang cái ấn tượng một tháng hơn đó đi theo cả cuộc đời mình luôn, và các em phải thành người tốt. Đó là hạnh phúc của ta, đó là cái lãi của ta. Cái lãi của ta là cái đó, các em mấy trăm con người thành người tốt, sống cả cuộc đời còn lại, chứ cái lãi của ta không được tính vào cái đồng.
[40:32]Mà đó chính là gì? Đó là lý tưởng của cộng sản. Mà liều đó mới là như vậy. Hoặc là khi thầy tổ chức một cái lễ, tổ chức một cái lễ những lễ Phật Đản hay Vu Lan hay Thành Đạo thì mình tổ chức chu đáo, số người lên rất là đông. Vấn đề ăn uống chi phí rất là nhiều. Thầy nói như cái việc mà thuê xe cho hai ngàn sinh viên về để phục vụ lễ thì là đã mất mấy trăm triệu, tiền đưa từ thành phố Hồ Chí Minh về là mất mấy trăm triệu. Rồi thậm chí có những cái thanh niên ở xa, đâu tới Cần Thơ về: Thầy, chùa lo giúp tiền cho tụi con. Thầy nói: Thầy đuối lo không nổi, đi xa thì tiền càng xa thì xe nó càng mắc.
[41:14]Rất là đuối, rồi phải chạy vạy, mà khi đưa các em về vậy được hai cái lợi. Cái lợi thứ nhất là các em sẽ phục vụ các Phật tử lớn tuổi về dự lễ. Cái lợi thứ hai là chính các em được sống trong cái không khí đạo mấy ngày, thì các em có thêm một chút đạo tâm để về lại với cuộc đời. Thầy nghĩ cái đó mà cứ ráng làm, chứ không bao giờ dám chắc là cái thu vào, Phật tử cúng vào sẽ đủ chi ra, không bao giờ dám chắc. Nhưng mà thầy cứ nói với các đệ tử của mình: Cái lãi của thầy trò mình á là sau buổi lễ mọi người tăng trưởng được đạo tâm. Cứ mỗi một lần như vậy họ yêu đạo thêm một chút, đó là cái lãi của ta.
[41:55]Cho nên cái quan trọng là ta chăm chút cái việc tổ chức lễ, cái nội dung lễ để làm sao mọi người được tắm mình trong cái không khí lễ mấy ngày như vậy thì khi về họ có cảm xúc thêm thêm với đạo. Cứ tích lũy á cái lần lễ này, lần lễ kia, lần lễ này, lần lễ kia thì người ta đầy ắp được cái tâm đạo, đó là cái lãi của chùa mình, là hạnh phúc của chùa mình, không được tính toán. Đó là thầy nói việc chùa, giờ thầy nói trở lại việc cuộc đời này cũng vậy. Có những cái nó tinh vi, nó hiểm độc, nó len lỏi trong tâm hồn ta mà ta cứ đặt cái lợi của ta hơn cái lợi của cộng đồng. Ví dụ như bây giờ, có một cái ông
[42:38]xã ổng đề đạt lên trên huyện, ổng nói xin làm cái cầu qua cái con kinh, con rạch của xã ổng, thì việc đó tốt hay xấu ạ? Tốt nha. Nhưng mà không ai biết rằng phía sau lưng của ổng á, ổng được hưởng lợi từ cái việc mà thi công cái con cầu đó. Ai sẽ người cung cấp vật liệu? Ai sẽ là người thi công? Rồi cây cầu như vậy đường nó nắn rồi cái miếng đất nào có lợi, vân vân. Có những tính toán bí mật trong đầu ổng, thành thử ra thấy công việc thì lợi cho cộng đồng nhưng mà thật ra là lợi cho bản thân của ổng. Thì những cái bí mật, cái len lỏi trong tâm hồn của ta như vậy nó tàn phá tâm hồn của ta, nó làm cho ta trở thành cái người mưu mô, thủ đoạn.
[43:23]Mà cái hạng người này nhiều lắm. Mở miệng thì nói cái lợi của cộng đồng, nhưng mà khi thực thi thì mình mới là người hưởng lợi cả, hưởng lợi, còn cái lợi cộng đồng chỉ là chiêu bài ở bên ngoài thôi. Nên ta tránh cái điều này. Vì khi mà tâm ta cứ nghĩ đến cái lợi cho mình thì tâm ta hư, mục nát, ung thư tâm, hư hỏng và chết thì đọa thôi.
[43:55]Còn ta làm cái gì ta gạn lọc cái tâm của mình từng chút một, cẩn thận, cố gắng đi tìm cái lợi cho mọi người. Thì có người sẽ hỏi: Thưa thầy, cứ đi tìm cái lợi cho mọi người rồi mình lấy gì mà sống? Chẳng lẽ cạp đất mà ăn?
[44:14]Có sợ không ạ?
[44:18]Sợ phải không? Nói mình không tính lợi hại, không tính lợi ích kinh tế, không có cái bài toán dự toán lãi lỗ mà cứ làm cứ nghĩ lợi cộng đồng thì chắc có bao nhiêu nhà phải bán hết, thì mới sống theo kiểu thầy nói được. Còn sống trên cuộc đời này thì tụi con phải sống làm sao có một cái nhà rồi vài ba năm sau phải thêm cái nhà nữa, phải tính phải có lợi bản thân. Nhưng tập như thầy nói đi, liều, cứ tìm cái lợi cho mọi người, mình sẽ được cái tiền cò, mình sẽ được hưởng cái phúc bí mật của trời đất, gọi là cái cò. Trong làm phước nó cũng có tiền cò nữa nha chứ không phải không đâu. Tự nhiên ta không đói, tự nhiên ta không khổ,
[45:09]tự nhiên ta không bị thiếu thốn, lạ như vậy, trời đất bù lại cho ta. Hãy tin vào sự công bằng đó, hãy tin rằng có chư Thiên ở trên trời, hãy tin rằng có chư Bồ Tát, có chư Phật luôn theo dõi chúng ta. Mà cái người nào mà liều mạng cứ sống tìm cái lợi cho cộng đồng thì người đó
[45:32]bị ghi tên vào sổ đỏ chứ không phải sổ đen. Sổ đen thì công an giữ, còn sổ đỏ thì ở trên trời giữ nha. Cái người nào mà nguyện lòng chỉ sống vì lợi ích cộng đồng thì người đó được ghi tên vào sổ đỏ của chư Thiên. Mà đã ghi tên vào sổ đỏ của chư Thiên rồi thì người đó mỗi bước chân của người đó đi đều được chư Thiên dòm ngó,
[45:57]trông coi, theo dõi, quản lý, dìu dắt, giúp đỡ, gia hộ, đừng sợ.
[46:07]Mà chư Thiên đã theo ta rồi, đừng sợ đói, đừng sợ đói, nhớ như vậy. Cứ liều mạng mà sống thì cuộc đời này mới đẹp, còn ta không dám liều, cứ phải cân đo đong đếm, tính toán miễn sao có lợi cho mình thì ta góp vào, ta bôi vào cuộc đời này cứ đen dần và cái cái ham lợi, cái giành lợi đó, nó cứ lan dần, lan dần trong cuộc sống này. Cho nên hãy liều mạng, đừng nghĩ cái lợi cho mình, cứ sống cho phục vụ, cống hiến, hy sinh, tận tụy, vị tha, rồi coi coi có bị đói không? Nha. Nếu ai mà nguyện lòng sống vì cái lợi của cộng đồng, thật lòng mà đói thì lại đây bắt đền Ni sư Đàm Thu trụ trì chùa Tương Mai.
[46:57]Nha, vậy được không?
[47:02]Thầy nhớ có cái lần hồi lúc đó thầy đang còn đi học, đang ở ký túc xá. Lúc đó thầy tính đi về nhà, nhưng mà rồi thầy đổi ý thầy không đi, mà cơm thì không đăng ký ở nhà trường cắt cơm mất á, mà tiền trong túi thì đã hết, mà thầy cũng không muốn mượn, và thầy quyết định là: "Thôi, nhịn đói luôn, mai rồi đi". Coi cơm tự động nó có lại mình không cắt nữa sẽ đến ăn. Buổi đó thầy đóng cửa phòng lại, bạn bè đi về hết, thầy ở phòng một mình, và thầy chấp nhận đói, đói rồi nghỉ một lát rồi ngồi lại dậy học tiếp. Thì đúng cái giờ là phải nhịn ăn cơm á, tự nhiên có người gõ cửa phòng cốp cốp, thì mở ra, thì một cái người hàng xóm thì họ đem đến cho thầy
[47:43]một cái tô thức ăn ngon như chưa bao giờ được ăn vậy đó. Thầy ăn bát cơm mà thầy cứ thắc mắc hoài. Không phải là cơm, ủa nó không có cơm, hoàn toàn thầy không có cơm. Họ chỉ cho thầy một bát thức ăn thôi. Bát thức ăn cực kỳ ngon. Thầy vừa ăn mà thầy cứ thắc mắc, thầy nói tại sao đúng cái lúc thầy phải đói thì lại được ăn mà ăn ngon? Thầy cứ thắc mắc hoài. Cho đến sau này, khi mà thầy hiểu đạo sâu thì thầy nghĩ đây là cái nhân quả. Nhân quả vì hồi lúc trước mà khi nhà thầy đi làm rẫy, làm nông á, mỗi khi thu hoạch nếp, thu hoạch đậu thì chất vào trong nhà mà khách tới là thầy đều bắt em thầy phải nấu mời khách ăn.
[48:24]Lúc nào thầy cũng muốn cho mọi người khác ăn, lúc nào cũng muốn như vậy, cũng sợ người khác đói. Thì bây giờ mình không thể đói được, mặc dầu mình đã quyết đói. Hôm đó là quyết nhịn rồi đó, quyết nhịn rồi. Sau này khi thầy đi tu cũng vậy, có một lần cái thầy nhập thất. Nhập thất tức là không tiếp ai nữa hết, chỉ chứa một ít gạo trong trong cái cốc, rồi xin thức ăn người ta lâu lâu người ta gửi cho ăn, thì nấu một buổi sáng mà ăn luôn cả ngày thôi, cứ vậy. Thì chợt nhiên thầy thèm cái rau dệu của miền Tây á. Miền Tây xa nó ở dưới bờ ruộng mới có, chứ miền Đông nó không có cái rau đó, mà thầy đang ở miền Đông, thầy đang cái vùng đó là không thể có rau dệu.
[49:05]Tự nhiên trong tâm thầy bỗng nhiên bị động tâm, đang nhập thất mà bỗng nhiên thèm cái rau dệu hồi nhỏ có ăn. Một tuần sau, tự nhiên cánh rau dệu mọc ra trước sân thầy. Thầy ngạc nhiên liền, thầy nói: "Ủa, cái vùng này không có rau này, mà thầy chỉ vừa động tâm cái". Lúc trước, lúc khoảng phần đầu của nhập thất á, thì thầy vẫn còn ăn cái mì chính á, tức là bột ngọt á, thì tự nhiên có người vẫn cúng đều đều. Cái sau này có một ông sư huynh nói: "Thôi đừng có ăn nó nữa". Thầy cứ nghĩ thì không ăn nữa, tự nhiên không ai đem tới cúng nữa. Thầy không hiểu ai theo dõi cái tâm của thầy mà sắp xếp mọi chuyện, nên thầy tin có một cái điều gì đó nó bí
[49:44]ẩn, nó thiêng liêng, nó mầu nhiệm ở trên cao. Nên cái vấn đề còn lại là ta sống cho tốt, ta sống cho tốt và cứ liều mạng mà sống hy sinh, sống phụng sự, mà hồi nãy thầy vừa nói sống kiểu cộng sản á, cứ hy sinh mà phụng sự, đừng tính toán cái lợi cho mình. Vậy chớ mà mình không đói, không thiếu đâu, nha. Cứ liều làm thử coi, lần sau lần sau lại đây mà đói thất tha thất thểu thầy đền cho liền một chiếc Wave Trung Quốc liền. Đừng lo, hứa liền. Không đói, nha. Ta lại thấy cuộc đời mình lại hạnh phúc, nha, những may mắn nó đến dần đến dần. Cứ vậy, cứ hy sinh vậy. Trên đời có hai hạng người: một hạng người tin nhân quả và hạng người không tin nhân quả.
[50:31]Ta là hạng người nào? Tin phải không? Hầu hết ngồi đây là tin cả, chỉ có một vài người bí mật lén lén theo dõi thầy thì có vẻ không tin thôi. Chứ đặt chân vào chùa đây thì hầu hết ta đều tin nhân quả và đó là điều hạnh phúc của của ta. Thầy xin chúc mừng. Một cái cộng đồng, một cái cộng đồng đông như thế này mà ai ngồi bên cạnh nhau tất cả đều tin nhân quả, đó là một hạnh phúc lớn trong cuộc đời mình. Cái khổ tâm nhất của ta là ta tin nhân quả, người sống bên cạnh ta không tin. Bên cạnh mình cái người không tin nhân quả, thật ra mình khó sống lắm, phải không ạ? Tại họ làm gì họ cũng nghĩ cái lợi và họ làm bất chấp.
[51:15]Còn cái người mà tin nhân quả, họ làm gì cũng dè dặt bởi vì biết quả báo đến với mình. Mình làm gì cho ai, quả báo lại quay lại với với mình, cho nên hết sức là cẩn thận, nên chỉ muốn làm cái điều phục vụ, lợi ích, tốt đẹp, an vui, hạnh phúc cho cho mọi người, chứ không có muốn mà làm cái đem cái đau khổ đến cho mọi người. Mà cái người mà họ tin nhân quả như vậy, tự họ kiềm chế. Ví dụ, lòng họ có thể còn tham, còn sân, còn ác, còn ích kỷ, nhưng mà họ không dám làm khổ người khác là cuộc đời này làm sao? Cũng rất là tốt lắm rồi. Ví dụ như cái thằng mà nó giết người ở Bình Phước vậy, chỉ bởi vì nó không tin nhân quả thôi.
[52:00]Chứ nếu nó vẫn có cái ác đó nhưng mà nó có tin nhân quả, nó không dám làm vì nghĩ rằng ngày nào quả báo nó sẽ trở lại với mình. Cho nên, người tin nhân quả chưa phải là người đạo đức nhưng mà người đó sống giống như người có đạo đức, phải không ạ? Vì cân nhắc, cẩn thận khi đối xử với người khác. Đó là cái người tin nhân quả. Còn cái người mà ác mà không tin nhân quả thì đúng là cái gì cũng dám làm. Đó, còn chúng ta tin nhân quả có khi mình còn ác, còn tham mà không dám làm bậy. Cuộc đời này đỡ khổ lắm, trại giam cũng bớt người lắm rồi. Còn nếu từ cái tin nhân quả ta tiến thêm một bước nữa, ta tu dưỡng đạo đức, diệt trừ cái tham,
[52:53]cái sân, cái ích kỷ, cái đố kỵ thì mình từ từ làm thánh luôn. Đó là sự phát triển về đạo đức cho tới tâm linh cao siêu. Nên ta hạnh phúc, thứ nhất, khi mà ta được là người tin nhân quả. Hạnh phúc thứ hai là ta được sống với, làm bạn với những người cũng tin nhân quả như ta. Hạnh phúc thứ ba là ta đem được cái niềm tin nhân quả này đến với nhiều người khác nữa. Đó là hạnh phúc thứ ba. Nên vì vậy là hãy cố gắng mà đem cái niềm tin nhân quả này đến với với mọi người, với cuộc đời để cho bớt đi cái điều xấu, bớt đi cái điều đau khổ trên cuộc đời này. Rồi sau đó, ta mới nói tới cái việc mà tu dưỡng đạo đức sâu xa,
[53:51]đi tới cái từ bi mênh mông, đi tới cái vô ngã hoàn toàn, đó là cái chuyện lớn lao của thời gian dài nhiều kiếp hơn nữa, nhưng mà trước mắt, căn bản nhất vẫn là cái niềm tin nhân quả cái đã.
[54:09]Nói rằng là ví dụ nói bây giờ cứ khởi đầu bằng cái niềm tin thì có vẻ mê tín không? Khoa học không chứng minh được. Thật ra khoa học cũng bắt đầu bằng niềm tin thôi.
[54:25]Bắt đầu của khoa học cũng là một điều không được chứng minh. Thầy nói sao kỳ vậy, khoa học cái gì cũng chứng minh? Khoa học bắt đầu bằng niềm tin, nhưng mà họ tin đúng rồi sau đó họ phát triển thành khoa học rồi họ chứng minh đủ thứ chuyện. Ban đầu khoa học cũng chỉ là niềm tin. Nói vậy nghe khó chịu không ạ? Đây thầy chứng minh cho coi. Ở đây ai là người giỏi toán hình học? Ban đầu của toán hình học ta nhớ định đề Ơ-clit không? Nhớ không ạ? Định đề Ơ-clit là không chứng minh được, phải không ạ? Đến bây giờ. Chỉ là chấp nhận. Chấp nhận mà không chứng minh tức là gì? Là tin, phải không ạ? Vậy mà đã thành một cái nền khoa học lớn rồi.
[55:12]Một cái thứ nhất nha, định đề Ơ-clit. Ai còn nhớ định đề Ơ-clit không ạ? Có nhớ không? Ai không nhớ thì làm ơn trả lại cái bằng tốt nghiệp phổ thông cho thầy nha. Từ một điểm ở ngoài một đường thẳng ha, ta chỉ vẽ được một và chỉ một đường duy nhất song song với đường thẳng đó mà thôi. Định Ơ-clit không chứng minh được. Không chứng minh mà chấp nhận tức là tin. Cái thứ nhất. Và cái thứ hai, ông Newton ổng đang ngồi ở gốc táo, táo rớt cái đầu ổng cái độp, ổng tìm ra được định luật vạn vật hấp dẫn. Tới bây giờ vẫn còn sử dụng trong cái khoa học thiên văn vũ trụ, vẫn còn sử dụng. Khi rớt xuống thì ổng hiểu rằng có một cái gì? Sức hút, phải không?
[55:58]Và ổng lập ra cái công thức của nó luôn. Đó, cái lực hút giữa hai vật thể bằng cái gì? Hằng số K hấp dẫn nhân với gì? Khối lượng của vật thứ nhất nhân với gì? Khối lượng thứ hai chia cho bình phương của khoảng cách. Có nhớ không ạ? Không nhớ làm ơn trả lại cái bằng tốt nghiệp phổ thông nha. Mấy từ đó rất cơ bản. Thì đến ngày nay ai cũng biết điều đó, nhưng trọng lực là gì? Trọng lực là gì? Chưa ai biết được cả. Chưa ai biết được bản chất của trọng lực là gì, của sức hút là gì, đến bây giờ vẫn chưa biết. Đến bây giờ mới lập ra mấy cái mà máy gia tốc, phá vỡ nguyên tử, phá vỡ hạt này hạt kia để dòm
[56:45]coi trọng lực là gì, đến nay vẫn chưa tìm ra. Nhưng phải chấp nhận có trọng lực, bởi vì sao? Vì trái táo rớt lên đầu, hoặc là như Thành Long đánh một màn võ rồi ổng rớt từ trên cái lầu ổng rớt cái độp xuống một cái ổng đau quá chừng đau, cái mấy cái người mà mà mà phụ ổng đó mới dìu ổng đi, hỏi: "Ông có nghĩ gì?" Ổng nói: "Tôi tin là trọng lực có thật". Ổng vừa đi vừa cà nhắc cà nhắc ổng nói: "Tôi tin trọng lực có thật", khôi hài. Tin trọng lực có thật, nhưng bản chất trọng lực là gì đến bây giờ vẫn chưa biết nha, và nhiều thứ như vậy ta vẫn chưa biết. Nhưng mà tin đúng một cái, thế là mở ra thành một cái
[57:23]hệ thống khoa học mênh mông luôn tới bây giờ. Cũng vậy, ta tin nhân quả cũng là điều chưa chứng minh được, nhưng đúng một cái thì cuộc đời ta làm sao? Tốt đẹp, xã hội này sao? Tốt đẹp. Cho nên hãy tin điều đúng. Còn có những cái không đúng, có những cái không đúng. Cái không đúng là sao? Không đúng là ví dụ như mình làm ăn nó không được suôn sẻ lắm, cứ hay bị lỗ, thiệt, thế là có một người nói với mình rằng, hãy cấy một cái nốt ruồi ở chỗ này nha, tự nhiên sẽ may mắn hơn. Thế là ta cấy xong, vẫn tiếp tục lỗ. Thì đến cái nhà tâm linh tư vấn, họ nói vậy cấy thêm bên đây, cấy cho nó đều thì nó sẽ Ta cấy thêm cái nữa, vẫn tiếp tục lỗ.
[58:17]Họ nói như vậy hai cái hai bên thiếu cái chân, cấy thêm cái nơi cằm nữa hả. Rồi ta vẫn lỗ, cái ta tức quá cầm cây đến kiếm thì nhà tâm linh nó đã trốn đâu mất rồi. Đó là ta tin sai, thì cuộc đời không đưa đến sự tốt đẹp. Còn ta tin đúng, ví dụ ta làm lỗ, thiệt, ta cứ bắt đầu lại từ thân phận của một người nghèo. Nói tại sao có những đại gia mà phải tan vỡ luôn? Vì khi phước đã hết mà vẫn gắng gượng sống như người giàu để lòe người ta mà để mà lấy vốn người ta, để góp vốn của người ta, nên phải bày cái vẻ ra như sang trọng, nhưng đâu biết rằng phước hết mà càng làm ra vẻ như sang trọng thì phước hết càng càng nhanh mà tới âm luôn.
[59:07]Âm phước rồi thì ta tan vỡ thôi. Hoặc là phải trốn xứ mà đi sống lê la như một người ăn mày, còn không phải vào tù thôi, hết phước bị âm mất rồi. Cho nên sợ nhất là phước bị phước bị âm. Tức là khi ta vay là phước bị âm rồi, nhớ như vậy. Nên thầy có nói cái bài là sợ nợ cũng là đạo đức là vậy đó, ráng giữ đừng để nợ vì khi ta nợ, phước ta bị âm rồi. Nhớ, phước lúc nào cũng là con số dương, dù nhỏ nhưng vẫn là con số dương thì ta vẫn đang làm chủ cuộc đời mình. Còn để tới vay là phước đã bị âm rồi. Mà cái phước âm á, nó không phải khổ một mình ta. Phước âm là thế nào? Âm là cái gì? Nó là lõm xuống, đúng không ạ? Phước dương là gì?
[59:54]Là lồi lên. Mà cái ở trên cao thì nó luôn luôn làm sao? Nó đổ xuống thấp. Nước từ trên núi cao đổ xuống vùng trũng, thung lũng, đồng bằng. Trong gia đình ta, một mình ta bị phước âm thì những người chung quanh ta đều phải gì? Tốn kém theo ta, phải nuôi ta, phải lo ta, phải chu cấp cho ta. Hễ một người phước âm rồi là kéo theo bao nhiêu người khổ, vì nước nó cứ đổ xuống. Còn phước ta dương, ta lồi lên thì ta có cái gì đó để đổ xuống cho cho mọi người chung quanh mình. Cho nên ráng giữ cái phước mình ở cái số dương, đừng để phước mình ở số âm, đừng mắc nợ, đừng hưởng thụ nhiều. Đó, cái niềm tin nhân quả là như vậy.
[1:00:43]Lúc nào cố gắng tạo phước từng chút từng chút một, giữ cái phước mình ở số dương. Nên cái hạnh phúc của ta đầu tiên là ta là người tin nhân quả. Nhưng mà ta tin mà ta phải hiểu tới mức độ gì? Hết sức là sâu xa. Ta phải hiểu hết tới mức độ sâu xa để thấy cái điều phúc tội trong từng cái hành vi, lời nói, ý nghĩ nhỏ nhỏ trong cuộc sống này. Đó, như vậy. Có hai hạng người: Hạng người tinh tấn tu tập thiền định và hạng người không biết tu tập thiền định. Ta thuộc hạng người nào? Ta thuộc hạng người nào?
[1:01:28]Rất là buồn nếu ta không phải là hạng người thứ nhất. Nếu đến giờ này rồi mà ta vẫn chưa biết tu tập thiền định thì thật là một điều buồn lắm. Vì sao vậy? Vì thế giới ngày hôm nay tiến bộ rất là nhiều, cái tri thức con người ta nó đã lên rất cao, cái phát minh á thì chưa bao giờ là tận cùng. Cứ mỗi ngày trong các phòng thí nghiệm bí mật của các nước trên thế giới, họ cứ phát minh hết cái này phát minh ra tới cái kia. Năm năm sau, mười năm sau thì đến tới tay ta, ta mua đem về dùng. Cái mà ta mua ngày hôm nay nó nằm trong phòng phát minh ở năm năm, mười năm trước á. Thì ngày nào họ cũng phát minh.
[1:02:19]Cái phát minh là không cùng tận, nhưng mà cái tri thức của con người nó gần như tới đỉnh cao. Cái suy nghĩ như thế, cái cạnh tranh như thế, cố gắng sáng tạo như thế, nó tới đỉnh cao. Và tới cái mức độ đỉnh cao này thì cái sản phẩm mới cứ tràn ngập tràn trề tuôn ra, tuôn tràn không bao giờ dừng, hết cái thiết bị này tới đồ công nghệ kia không dừng, tới đỉnh cao. Nhưng mà hết chuyện, cứ chế hết món này, chế tới món kia, lấy hết nguyên liệu trái đất ra mà chế mãi chế mãi, cái nó thành ra cái núi rác, nhất là rác điện tử, đủ thứ loại rác. Và ta không hiểu nếu cứ chế mãi như vậy rồi thế giới đi về đâu.
[1:03:05]Hôm nay là iPhone 6, nếu tới iPhone 100 thì chuyện gì sẽ xảy ra? Đúng không ạ? Cứ ganh đua hết chiếc xe hơi này tới chiếc xe hơi kia rồi chuyện gì sẽ thấy xảy ra? Có phải là con người hạnh phúc hơn không? Hay con người có nhiều phương tiện để sống hưởng thụ hơn rồi xấu xa hơn? Ta rất lo điều đó, cho nên ta cần điều chỉnh lại cái hướng đi này của nhân loại. Điều chỉnh hướng đi này của nhân loại bằng cái gì? Bằng thiền định. Nha! Ta đi tìm cái sự dừng lại của tâm thức, sự dừng lại của tâm thức. Ta cứ nghĩ rằng sự dừng lại của tâm thức là sự đuối sức, sự bế tắc, sự hạn chế, nhưng không. Chính sự dừng lại của tâm thức mới đẩy ta đi vào một thế giới mới.
[1:03:58]Thế giới mới thật sự là hạnh phúc, thật sự an vui, thật sự trí tuệ. Đó là thiền định. Thiền định cho ta cái kỹ thuật, cái phương pháp ta dừng tâm mình lại, lắng tâm mình xuống. Nếu ta chưa từng thiền định mà nghe nói rằng ta lắng tâm mình lại, ta dừng tâm mình xuống, ta tưởng mình ngu như cây đá, không phải. Nếu ta có thể tỉnh giác, dừng tâm mình lại, lắng tâm mình xuống, ta thấy mở ra một thế giới mới, một thế giới mới ban đầu là một sự bình an, ban đầu là một sự tỉnh giác, ban đầu là một sự kiểm soát. Nhưng khi vào sâu, đó là cả một chân trời mênh mông vô tận của cõi thánh.
[1:04:51]Nên vì vậy là đã đến lúc với cái mức độ tri thức như hiện nay, con người phải nhanh chóng chuyển sang tu tập thiền định. Nên ngày hôm nay mà ai vẫn chưa biết thiền định là điều đáng buồn lắm. Ta phải nhanh chóng đi tìm thiền định, tu tập thiền định, dừng lại cái tâm thức để mở ra một cuộc đời mới. Sau này cũng vậy, thế giới có thể khác nhau nhiều điều, nhưng rồi phải tìm đến một điểm chung giống nhau là thiền định, lắng tâm. Thế giới sẽ hòa bình, hạnh phúc vì vì thiền định này, vì thiền định.
[1:05:43]Có hai hạng người: người yêu nước và người không yêu nước. Ta thuộc hạng người nào? Yêu nước. Tốt, thầy mừng khi thầy nghe được nhiều người nói thế này nha. Phải nuôi dưỡng lòng yêu nước của mình, nha. Nếu thiếu lòng yêu nước ta, ta thiếu một mảng lớn của đạo đức.
[1:06:06]Có những dân tộc mà thật ra có những người dân họ ít yêu nước, vì lý do gì ta không biết, nhưng riêng người Việt Nam của ta thì cái truyền thống yêu nước trở thành một bản sắc đặc biệt. Và đừng để mất cái điều này, đừng để mất điều này, nha. Ta phải truyền dạy cái điều này mãi mãi cho con cháu mình, mãi mãi như vậy. Bố mẹ phải dạy cho con, thầy giáo phải dạy cho học trò, anh em phải dạy cho nhau, mà đến nỗi là thầy tu phải dạy cho đệ tử của mình nữa, vì đó là cái vốn quý không thể để mất được. Nha, thôi thầy không nói điều này thêm. Có hai hạng người: hạng người yêu hòa bình của nhân loại và một hạng người chẳng quan tâm gì đến thế giới.
[1:06:57]Ta thuộc hạng người nào?
[1:07:01]Phải có tâm hơi lớn một chút thì ta mới yêu được nhân loại này và ao ước cho hòa bình của thế giới, phải không ạ? Phải tâm hơi lớn một chút. Còn nếu không có cái tâm lớn thì ta yêu nước mình là hết rồi đó, là vĩ đại lắm rồi, nhưng mà như thế vẫn chưa đủ, nha. Dù ta rất yêu thương đất nước mình nhưng như thế vẫn chưa đủ, ta còn phải yêu thương cả nhân loại này nữa. Vì sao? Vì trái đất ngày nay nhỏ bé quá, nha. Việc của một nước này nó đều cũng liên quan tới nước khác cả. Một nước chiến tranh cũng ảnh hưởng tới nhiều nước khác, một nước bị thiên tai, nạn lụt gì cũng ảnh hưởng tới nước khác cả. Cho nên lần lần cái mối tương quan giữa các quốc gia trên thế giới nó rõ rệt.
[1:07:54]Nên vì vậy, ta cũng cần cái nhân loại ngày hôm nay mở cái lòng yêu thương đến rộng rãi cả cái hành tinh này hơn là chỉ biết cho bản thân mình, gia đình mình. Và cái lợi ích quốc gia phải là căn bản để đóng góp vào cái hòa bình của thế giới. Hãy nghĩ như vậy, nha. Có hai hạng người: một hạng người biết lỗi mình và hạng người không nhận ra lỗi mình, hai hạng người. Ta thuộc hạng người nào? Ta khó lắm mới đạt được hạng người thứ nhất là luôn biết lỗi mình. Còn đa phần ta khó nhận ra được lỗi mình, đó là lý do mà ta cố chấp, ngang bướng, lì lợm, không chịu sửa lỗi.
[1:08:45]Hôm cách đây vài ngày thầy có đến thăm một cái trường hạ của bên ni, thầy có hướng dẫn về thiền. Thầy nói nó có ba cái, cái tâm hạnh của người tu đầu tiên phải là lòng tôn kính Phật. Nếu chưa có lòng tôn kính Phật thì ta chưa biết tu, là cái thứ nhất, bước thứ nhất. Đến khi cái lòng tôn kính Phật ta đủ rồi thì tự nhiên nó phát sinh ra cái, cái tâm thứ hai là lòng yêu thương chúng sinh. Tự nó phát sinh, tự nó hiện ra, ta không ép đâu, tự nó hiện ra. Là ban đầu là lòng tôn kính Phật cho đến tuyệt đối, kế theo là lòng yêu thương chúng sinh vô hạn. Mà khi ta, hai cái tâm niệm này chín muồi rồi, tự nó xuất hiện thêm cái tâm thứ ba là luôn biết lỗi mình.
[1:09:39]Và người nào mà lúc nào cũng biết lỗi mình thì người đó bắt đầu làm thầy chúng sinh được rồi. Cái khác nhau giữa người thầy dạy đạo và cái người học trò đi học đạo là gì? Chỉ bởi vì cái ông thầy đó ổng biết lỗi của chính ổng kỹ quá, giỏi quá và ta kính trọng ông, vậy thôi. Chứ ta chưa thể đòi hỏi cái ông thầy dạy đạo phải là người chứng đạo, đắc quả, có phép lạ, có thần thông. Không, ta không đòi hỏi điều đó trong cái thời đại này. Cách Phật đã quá xa, không dễ đắc đạo, chứng quả. Nhưng mà nếu cái ông thầy dạy đạo của ta mà ông là người luôn kiểm soát tâm hồn mình, luôn luôn biết lỗi mình trong từng cái điều nhỏ
[1:10:25]nhặt như một sợi tóc thì đó là thầy của ta. Vì sao vậy? Bởi vì cái bậc có trí tuệ cao lắm mới thường biết được lỗi mình. Còn đa phần ta khó biết được lỗi mình, còn thấy lỗi người khác thì dễ. Mà thấy lỗi người khác là phàm phu, tệ, không bàn tới, ta không bàn tới cái hạng người mà cứ chăm chăm nhìn lỗi người khác. Ta chỉ đang nói tới hạng người đối với lỗi của chính mình thôi. Có biết lỗi mình rõ ràng, cặn kẽ, chi ly không hay là khó nhìn ra, mà thậm chí có người ta chỉ lỗi cũng không thấy? Còn bậc có trí tuệ là chưa đợi ai chỉ lỗi đã tự mình thấy lỗi của chính mình. Mà người nào đã tự mình thấy lỗi của chính mình, người đó là thầy của ta.
[1:11:14]Nha, nhớ như vậy. Nên có hai hạng người, ta cố gắng tu để thành cái hạng người thứ nhất là luôn biết lỗi của chính mình, vậy nha. Có hai hạng người: siêng năng và lười biếng. Ta thuộc hạng người nào?
[1:11:35]Những người lớn tuổi á thường thường ta là người siêng năng, tại ta đi qua những giai đoạn đất nước khăn khó, phải không ạ? Ta đi qua trong chiến tranh, lúc hết chiến tranh rồi ta còn giai đoạn hết sức là khó khăn, nhưng mà đi qua rồi thì ai cũng là người siêng năng. Nhưng mà những người trẻ trẻ đó, bắt đầu lớn lên trong lúc đất nước đã phát triển, sau chiến tranh, sau 40 năm chiến tranh, đất nước ta rách bươm, rồi nhiều cái khó khăn khách quan, rồi Nhà nước hết sức là cố gắng xây dựng lại, xây dựng lại, từ từ rượt theo thế giới, để gọi là làm bạn với năm châu bốn biển mà, ta phải rượt theo, thì đến ngày hôm nay đời sống ta đã khá cao.
[1:12:16]Và nhiều trẻ lớn lên trong nhung lụa thật sự, đời sống bây giờ cao quá, không giống như ngày xưa, cao quá. Cho nên khi mà đời sống cao, vật chất dư dả, con người ta trở nên gì? Dễ trở thành lười biếng, đúng không ạ? Và lười biếng rồi thì sao? Thì lại là một cái kém về đạo đức, mình chưa nói quả báo về sau. Cái người lười là người kém đạo đức, nhớ luôn luôn là như vậy. Mình cứ đổ việc khác cho người khác làm, còn cái người siêng năng là người thích gánh lấy việc cho, cho người khác. Nên siêng năng là đạo đức, thường là vậy; lười biếng là kém đạo đức. Nên khi hỏi câu này thì thầy cũng mong rằng mọi người ta là hạng người siêng năng.
[1:13:06]Đó, siêng năng cho tới già, tới chết, chết xong rồi làm ma cũng siêng năng luôn, siêng năng đi nhát người ta: "Mày không đi chùa phải không, tao nhát mày luôn." Có hai hạng người: cái hạng người thứ nhất, mỗi khi đọc lại một đoạn lịch sử của quốc gia thì tự đặt mình vào cái bối cảnh lúc đó để hiểu được đất nước ta trong những giai đoạn đó như thế nào, cha ông ta vất vả thế nào, kiên cường như thế nào, mà cảm xúc, mà yêu thương, ngưỡng mộ và tôn kính. Hạng người thứ hai: không biết lịch sử, quên lịch sử, chẳng bao giờ cảm nhận lại được cái quá khứ kiên cường, hào hùng, vất vả của cha ông ta để mà yêu thương, để mà quý trọng.
[1:14:06]Có hai hạng người, ta thuộc hạng người nào?
[1:14:11]Có nhiều em hỏi: "Em nghĩ thế nào là về Nguyễn Ánh và Nguyễn Huệ?" Cái nói: "Dạ hai anh em này rất giỏi." Rất giỏi. Thế... thế vậy còn Lê Hoàn và Lê Lợi? "Dạ hai chú cháu này cũng hết sức là kiệt xuất." Vậy đó. Bó tay. Có nhiều người nói: "Dạ môn lịch sử khó nuốt." Ừ, lý do tại sao?
[1:14:40]Vì người dạy, chính người dạy không yêu lịch sử.
[1:14:46]Người dạy không từng đặt mình vào trong bối cảnh của của lịch sử để yêu thương, để căm thù, để ngưỡng mộ, để cảm xúc, nha, để yêu quý thì không thể truyền được cái lửa đó cho học trò mình được.
[1:15:02]Cho nên người học trò không... thì nó nhợt nhạt, coi thường cái lịch sử. Mà ta phải hiểu thế này, ví dụ bây giờ nghe nói là ta đánh thắng Mông Cổ ba lần. Cái câu đó nói ngắn ngủi: "Đánh thắng Mông Cổ ba lần", mấy chữ? Sáu chữ. Sáu chữ, đánh thắng Mông Cổ ba lần có sáu chữ. Nhưng để viết được sáu chữ này, ta biết bao nhiêu là máu anh hùng đã đổ xuống phải không à? Máu anh hùng đã đổ xuống trên đất nước này. Biết bao nhiêu là tâm huyết của tiền nhân, biết bao nhiêu là những đêm thức trắng để tính toán, để vận dụng, để sắp xếp, biết bao nhiêu giọt mồ hôi của sự luyện tập vất vả, biết bao nhiêu những anh hùng mà không bao
[1:15:48]giờ được nhắc tới tên tuổi để cho ngày hôm nay ta viết được sáu chữ: "Ba lần đánh thắng Mông-Nguyên." Cũng vậy, như hôm nay ta ngồi đây vậy, ta hạnh phúc trong một đất nước thanh bình, ngoài kia thì xe chạy qua chạy lại, trời thì hơi oi một chút, nhưng mà ta sống trong cái mái chùa yêu thương, nha, ta được lễ Phật, được tụng kinh, được nghe pháp, được ngồi thiền. Để có được cái này thì sao?
[1:16:23]Ta phải đi qua gì? Những cuộc chiến tranh khốc liệt mà thế giới chỉ chịu làm bạn với ta khi ta đánh thắng họ. Hãy nhớ như vậy. Ta đánh thắng nước này hay nước kia không phải để ta tranh hơn với họ, cũng không phải để ta kiêu ngạo, cũng không phải là để ta trở thành kẻ anh hùng gì hết. Nhưng ta đánh thắng rồi để cho họ chịu làm bạn với ta mà nể ta thực sự như một người bạn. Ta muốn làm bạn với thế giới chứ ta cũng chẳng muốn hơn ai. Nhưng mà để được làm bạn, ta phải đánh thắng trước cái đã. Nên ngày hôm nay ta làm bạn với thế giới, thế giới phải nể phục ta, phải đón tiếp ta. Thầy không muốn nói cụ thể, nói vậy hiểu chưa ạ?
[1:17:17]Nói vậy là hiểu ngầm rồi phải không? Phải nể phục ta, phải đón tiếp ta bởi vì ta đã đánh thắng họ. Ta đánh thắng rồi, ta yêu thương, ta chẳng căm thù ai cả vì ta gì? Người Việt Nam ta thích làm bạn với thế giới. Rồi ngày sau này 100 năm sau, 200 năm sau, 500 năm sau, con cháu ta đọc lại đoạn lịch sử này cũng không chắc là nó hiểu được cái vất vả của cha ông ta, của thế hệ ngày nay ta phải đánh bao nhiêu kẻ thù rồi để ta làm bạn với kẻ thù, để ta xóa đi không còn kẻ thù nữa. Cũng khó ai hiểu được, sau này con cháu ta cũng khó hiểu điều này. Ta phải vất vả bao nhiêu vậy. Thì ngày hôm nay cũng vậy, hồi tưởng lại cái lịch sử hào hùng của
[1:18:01]cha ông ta cũng vậy, ta phải đặt mình vào trong bối cảnh đó để mà yêu thương, để mà ngưỡng mộ, để mà xây dựng tiếp tục cái lịch sử đất nước ta, vẽ tiếp tục, viết nên tiếp tục những trang sử hào hùng vinh quang cho đất nước mình, hòa vào trong gì? Trong dòng sống của thế giới này. Đóng góp vào cái gì? Đóng góp vào cái hòa bình, hạnh phúc cho thế giới này.
[1:18:34]Có hai hạng người: hạng người thích giữ gìn sự sống và hạng người thích phá hoại sự sống.
[1:18:43]Hạng người thích giữ gìn sự sống là gì? Là yêu từng cái cọng lá xanh, cái cỏ bên đường, nha. Hễ mà thấy cây bên đường bị phá là sao? Xúm nhau mà la, la làng: "Không được chặt cây nữa!" Đó, đó là những người mà yêu chuộng, bảo vệ sự sống cho trái đất này. Còn người thích phá hoại sự sống thì cái gì cũng vặt, cái gì cũng giết, cái gì cũng săn, cái gì cũng bắn, cái gì giết được giết, hễ thấy sự sống là muốn tiêu diệt. Thì cái người như vậy sau này họ khó sống. Như tại sao có cái sa mạc Sahara mênh mông rất hiếm mưa,
[1:19:32]không có cây mọc? Trong khi mấy triệu năm trước, nơi đó là những đô thị sầm uất, phồn thịnh. Nhưng mà những người cư dân ở cái vùng đó, họ mắc hai cái tội: một là xài nước phí phạm, hai là hễ thấy cây thì cưa. Thì bây giờ cả cái vùng đó thành sa mạc luôn. Nên ta hãy là một người yêu chuộng sự sống mà bảo vệ sự sống, nha, cho hành tinh này. Yêu từng giọt nước, yêu từng cọng cỏ, yêu từng cái lá cây. Được không ạ? Cố gắng như vậy nha.
[1:20:12]Còn nhiều hạng người nữa. Có những người ta sẽ không có thời gian để phân tích hết, thôi thầy nói vắn tắt. Có những người thích bạo lực và có những người từ chối bạo lực. Ta thuộc loại người nào? Từ chối bạo lực. Có những người nghiện ngập, sa đà, ta là người biết kiềm chế, biết sống trong sạch. Ta là hạng người nào? Có những người thích ăn thịt cái con vật trung thành với mình và có những người không thích ăn thịt con vật đó. Ta thuộc loại người nào? "Con loại thứ hai nhưng mà con lỡ ăn cũng mấy con rồi."
[1:20:51]Và cuối cùng, có hai hạng người: phàm và thánh. Ta thuộc hạng người nào?
[1:21:01]Nhưng nguyện với Phật nha, dặn với lòng sẽ tu tập để sẽ trở thành thánh. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.