[0:03]Nam
[0:08]Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni
[0:37]Phật.
[1:02]Kính thưa quý thầy cô, kính thưa
[1:08]các vị bô lão trong làng ta, các vị
[1:14]lãnh đạo các hội đoàn, các tổ chức chính trị xã hội của của thôn làng ta. Buổi sáng sớm thì có các vị lãnh đạo phường họ cũng về thắp nhang rồi họ đi vội, do hôm nay thứ hai á, phải họp giao ban, nên hôm nay là chính quyền họ xin phép họ vắng. Do không có chính quyền, cho nên ta bớt đi cái nghi thức về hành chính, ta đi sâu vào nghi thức tâm linh luôn. Lát nữa ta tụng niệm rồi ở dưới đây ta lễ bái lên luôn, cho nên mình không có để ghế là vậy đó. Lát các cụ quỳ lạy lễ tổ luôn nhé. Được không ạ? Được rồi.
[1:49]Cái ngày lễ giỗ tổ chùa Phổ Quang ta, cái truyền thống lại vô tình nó rất là gần đến cái ngày lễ Vu Lan. Ta bước vào tháng Bảy là cái hội Vu Lan. Do đó ừ thầy có đề nghị là từ đây mỗi năm ta kết hợp cái lễ giỗ tổ của chùa ta với lễ Vu Lan của chùa ta làm một luôn. Khi ngày Vu Lan đó là các Phật tử có cơ hội được nghe những lời dạy của chư Phật chư tổ về cái đạo hiếu trong đạo Phật, về lòng biết ơn trong đạo Phật. Nghĩa là người con cái quanh năm suốt tháng lo nhiều việc, nhưng mà phải có một ngày gọi là ngày Vu Lan mà tưởng nhớ đến ông bà, cha mẹ mình. Vì cái đạo hiếu là cái đạo đức căn bản của con người.
[2:40]Ví dụ nói cái người đó họ giỏi đến đâu, họ tốt đến đâu, họ giàu đến đâu mà họ không có biết hiếu kính ông bà, bố mẹ thì con người đó vẫn được xem là chưa có đạo đức. Nên vì thế, cái đạo đức căn bản của con người là cái hiếu kính trước hết cái đã. Nên bao nhiêu các trẻ đến chùa học đạo lý, học đạo đức, quý thầy đều dạy kỹ về cái lòng hiếu kính cha mẹ, ông bà trước đã. Và trên cái nền tảng đó, đứa trẻ được tiếp tục xây dựng thêm cái đạo đức lớn dần lớn dần cho tới cái tình yêu quê hương đất nước. Thì cái đạo đức của con người mà từ cái căn bản biết hiếu kính bố mẹ cho tới biết yêu đất nước rồi yêu nhân loại thì
[3:28]ta tin rằng đó là một đạo đức tương đối hoàn hảo. Mà một con người từ chùa đi ra tắm được trong cái không khí linh thiêng của chùa, học được đạo lý của Phật để rồi mình có được một cái đạo đức hoàn chỉnh, đó là điều đáng mừng cho xã hội, cho cho đất nước của chúng ta. Nên vì vậy, năm nay thì thôi lỡ rồi thôi, nhưng sang năm thì cái lễ giỗ tổ ta cũng chính là lễ Vu Lan tại chùa Phổ Quang luôn nha.
[3:59]Tối hôm qua thì thầy có nói sơ sơ về cái truyền thừa của chùa Phổ Quang ta. Thực sự cho đến ngày hôm nay thì chùa Phổ Quang ta không còn mấy tư liệu về nhiều những đời trụ trì ngày xưa. Thực sự là từ bao giờ xây cũng không ai chắc lắm. Mặc dù tài liệu nói rằng có một người trong làng là ông Cao Dương Công đời Lý Bí xa xưa bảo đó mà dựng chùa. Rồi chùa có thờ Lý Chiêu Hoàng, thờ Đinh Điền, vân vân. Nhưng mà thực sự ai là những người đã trụ trì chùa này để giáo hóa từ xưa đến bây giờ thì sử liệu không còn ghi bao nhiêu cả. Và có những giai đoạn chùa không có trụ trì, không có các vị sư trụ trì. Như anh Hùng là Trưởng ban di tích ở đây, anh Hùng đứng lên mọi người nhìn chút.
[4:56]Từ bấy lâu nay rất là có công lao với chùa. Vì anh cũng là người Trưởng ban di tích coi chùa đây, thì ông cố anh cũng chính là ông từ coi cái chùa này. Vào năm đó là khoảng những năm năm mươi mấy, sáu mấy á, vào khoảng những năm đó. Tức là vào những năm đó không có thầy nào ở đây cả, nên phải dân ta phải đứng ra trông coi chùa. Thì nếu nó bị gián đoạn như vậy thì cái mạch mà truyền thừa của sư phụ với đệ tử nó bị đứt. Vì cái mạch tâm linh mà truyền thừa từ sư phụ tới đệ tử nó quan trọng lắm. Vì ông thầy đó ổng tu như thế nào, ổng chứng cái đắc đạo như thế nào thì ổng mới có cái mạch tâm linh mà ổng truyền xuống cho đệ tử, ổng dạy cho đệ tử.
[5:39]Nhưng mà nếu ngang đó ta không thấy đệ tử, như vậy cái mạch tâm linh của ông thầy bị đứt. Mà trong đạo Phật thì cái mạch tâm linh nó truyền từ thời Đức Phật cho đến ngày hôm nay chưa bao giờ gián đoạn, chưa bao giờ gián đoạn cả. Ta biết á là khi mà Pol Pot chiếm quyền cai trị ở Campuchia thì bọn chúng khởi động một cuộc diệt chủng khủng khiếp. Thầy, chùa, sư sãi giết hết. Dân á nó còn giết nó đập đầu mà ta nói nó ước tính là một phần ba dân số của Campuchia bị bị giết chết, tức là mấy triệu người bị giết chết vào thời đó, và Phật giáo biến mất luôn. Đến khi mà quân đội nhân dân của ta vừa phải tự vệ, vì nó đánh thốc vào Tây Ninh của ta mà,
[6:31]nên bổn phận của ta vừa phải tự vệ mà vừa phải cứu cái đất nước anh em, ta tràn quân qua ta giải phóng đó, ta đánh bật nó ra. Khi đánh bật nó ra thì một đất nước đó không còn đạo Phật. Chùa thì còn đấy, không còn ông sư nào hết. Nên lúc đó là ta cùng với bên chính quyền ta cùng với chính quyền của Campuchia phải bàn nhau lập lại đạo Phật cho Campuchia, vì từ nhiều đời đạo Phật Campuchia là quốc giáo, mà bây giờ không còn ai cả, cảnh hoang tàn hết luôn. Lúc đó những nhà sư mà họ còn trốn chạy đâu đó đó, nhiều người mà có lòng trốn chạy đâu đó mới tập hợp về để xuất gia trở lại, nhưng xuất gia lại không có thầy.
[7:10]Mà trong đạo Phật cái mạch tâm linh nó phải được nối truyền từ thời Đức Phật truyền xuống chứ không được ngắt ngang ạ. Và lúc đó là khi bàn qua bàn lại rồi thì bên chính quyền Campuchia mới đề nghị bên Nhà nước Việt Nam ta là xin thỉnh các vị sư của Việt Nam sang Campuchia để truyền lại cái mạch đạo lý và giới luật cho sư Campuchia. À, thế là Nhà nước ta phải thỉnh một đoàn các vị hòa thượng, cao tăng cũng bên cái tông Theravada giống như họ đó, từ Việt Nam đi sang tổ chức một buổi lễ truyền giới rất là long trọng. Lúc đó là cái mạch truyền thừa từ Đức Phật mới truyền nối trở lại đi từ Việt Nam truyền lại vào Campuchia
[7:54]là đạo Phật Campuchia mới bắt đầu sống dậy, mà để có cơ sở Hiến pháp Campuchia tuyên bố là quốc giáo, đạo Phật là quốc giáo, chứ trước đó là bị mất đứt á. Nên ta biết rằng thế này, cái ân nghĩa mà đất nước Campuchia phải chịu đối với người Việt Nam ta là vô cùng lớn, kể cả về lãnh thổ, sinh mạng, cuộc sống, kinh tế và cả tâm linh. Đó là người Campuchia nợ người Việt Nam một món nợ không bao giờ trả nổi. Mà ta chỉ mong rằng họ ta cũng không kể công, nhưng chỉ mong rằng họ phải hiểu điều đó để sống cho có tình có nghĩa.
[8:39]Thì ở trong đạo Phật là như vậy, tuy nhiên là cái mạch chùa Phổ Quang của ta nó có những giai đoạn bị đứt, rồi đôi khi có những vị thầy nào đó cứ đến rồi dân làng của ta đâu đó thì thôi để cho vị đó ở, rồi vị đó cũng trông coi, cũng chấp tác, rồi nhiều khi lại đi, rồi khi lại đến ở rồi khi lại đi, không có cái mạch nó bị bị gián đoạn. Nên hôm nay ta làm lễ giỗ Tổ chùa Phổ Quang, sự thực ta không hiểu thực sự là một vị Tổ cụ thể nào để ta lễ bái cả. Hôm nay ta làm lễ giỗ Tổ chỉ là cái lòng ngưỡng vọng chung chung, lòng ngưỡng vọng chung chung mà thôi. Ta biết ơn cái người đã xây nên ngôi chùa này,
[9:29]ta biết ơn các vị tăng sĩ nào đó đã từng ở ngôi chùa này, giữ gìn ngôi chùa này, vậy thôi, chứ ta không không biết rõ ràng lắm. Mà quan trọng của một ngôi chùa đó là sự linh thiêng. À, ngôi chùa đó phải thiêng, phải có chư vị thần, thánh, Bồ Tát ngự trị, bảo vệ, che chở, giữ gìn thì nó mới thành cái sự linh thiêng, và cái sự linh thiêng đó mới tỏa vào cái làng xóm của ta, và dân ta mới được nhiều điều ấm no, hạnh phúc. Đó là cái mặt tâm linh của ngôi chùa. Nhưng mà ta không biết là từ ngày xưa có vị tăng sĩ nào đắc đạo, làm thánh ở đây hay không, không còn sử liệu nào ghi cả. Đây cũng là một điều hết sức là đáng tiếc.
[10:24]Nhưng khi thầy về đây thì thầy có cái cảm nhận của riêng thầy, của cá nhân thầy, rằng chùa Phổ Quang của ta rất thiêng liêng, có những vị thánh vô hình vẫn đang ở đây giữ gìn, bảo bọc ngôi chùa này, chưa hề vắng. Và hình như là chính vị đó sai bảo thầy về đây cho ngày hôm nay, đúng vậy không?
[10:55]Ta không có cái chuyện ngẫu nhiên. Khi thầy về đây cũng không phải là ngẫu nhiên đâu, mọi chuyện cũng được ơn trên, Tam Bảo sắp xếp.
[11:05]Và cũng chưa từng bao giờ
[11:09]mà có cái việc thỉnh sư về chùa mà được sự đồng thuận, quyết tâm rất là cao của bà con, dân làng ta như vậy. Nào giờ việc thỉnh sư thì cũng nhẹ nhàng thôi rồi cũng từ từ, nhưng hôm nay người dân ta biểu lộ một quyết tâm rất là lớn trong việc thỉnh sư, thì ta phải hiểu cái quyết tâm đó chính là gì? Chính là mệnh lệnh của thần thánh ở trên, chính là những vị mà nào giờ giữ cái chùa Phổ Quang này, để chờ đến ngày hôm nay bảo thầy, bắt thầy phải về đây để trông chùa, thì chính những vị đó đã phù hộ cho dân ta có được một cái quyết tâm rất là lớn trong cái việc mà mà mà thỉnh sư trụ trì như thế này như vậy.
[11:54]Nên thầy cũng rất là cảm ơn các vị nha! Hôm nay vậy nhân ngày này thầy cũng tâm sự một chút xíu về Phật pháp.
[12:05]Cách đây khoảng 20 năm, khi thầy đi ngang qua ngôi chùa này, đi qua ngôi chùa kia thì nhiều khi thầy cũng không có thời gian ghé vào, nhưng chỉ nhìn cái cổng chùa thôi là thầy nhận ra được cái chùa này có vượng khí hay không, có thu hút được quần chúng về hay không. Chỉ đi ngang cổng chùa nhìn là thầy biết liền. Mà 20 năm trước, khi thầy đi ngang các cái chùa thì nhìn thấy nhiều ngôi chùa có vượng khí, tức là Phật tử, bà con, quần chúng còn tới lui đông đảo. Nhưng đến ngày hôm nay, tức là cách 20 năm, khi thầy đi ngang nhiều ngôi chùa thầy nhìn vào thì thấy những vượng khí đó biến mất, quần chúng không tới nữa, bà con,
[12:55]nhân dân, Phật tử bỏ chùa từ từ, không tới nữa, không biết tại sao.
[13:03]Rồi hôm qua thầy cũng nghe một anh Phật tử, anh anh anh anh Chí Thành ở Gò Công, anh cũng nói anh cũng ở cái vùng đó anh cũng quan sát chùa cũng mấy mươi năm, và anh cũng thấy là những ngôi chùa bao giờ cũng vắng dần, vắng dần luôn. Những ngày đến lễ, đến tụng kinh, đến gì, người đến cũng rất là ít, cũng giống như là thầy đã nhận xét vậy, các ngôi chùa cứ vắng dần. Chùa thì nhiều người có tiền, có lòng cứ xây thêm, nhưng mà người mộ đạo đến chùa lại vắng dần. Lý do tại sao vậy? Hồi nãy thầy có nói với cô Huệ, cô là phóng viên báo báo Kinh doanh & Pháp luật. Dạ. Cô đứng lên đây chào bà con chút đi.
[13:46]Cô Huệ là cô phóng viên đó.
[13:50]Thầy nói thế này, thầy nói rằng là trong hơn 30 năm mà thầy giáo hóa, thầy giảng gần 2.000 bài giảng khắp nơi, đi nơi này nơi kia trong đất nước thầy giảng. Thì cái số người mà lắng nghe thầy, đồng thuận với thầy rất là đông, mà Phật tử về chùa của thầy rất là đông. Hỏi tại sao, ví dụ như thầy ở thầy ra vào Hà Nội này cũng khoảng hơn mười mấy năm để thuyết pháp mà, tháng nào thầy cũng về Hà Nội thuyết pháp mà, nhưng mà riêng cái ở Giang Biên của ta đây, làng Tình Quang ta thì ít ai biết thầy, phải không ạ? Ít ai biết thầy. Chỉ mới gần đây thôi, là năm ngoái một số vị dân làng của ta đây, các vị lớn tuổi vào tận trong
[14:40]chùa Phật Quang của thầy ở Bà Rịa - Vũng Tàu để dự cái đại lễ Phật thành đạo, chứng kiến hơn 30.000 người về dự lễ, nền nếp phăng phắc, buổi lễ hết sức là cảm động trong 2 ngày, 3 ngày. Thì các vị bô lão khi đi về rồi đó mới trình bày, kể lại cho dân nghe, và từ đó dân ta mới biết thầy mà mà thỉnh thầy về đây, đúng không ạ? Từ đó mới biết thôi. Nhưng từ lâu là những cái bài giáo lý của thầy được sự đồng thuận rất lớn của xã hội, còn những người mà chống phá thì tôi khỏi nói rồi, nhưng mà với những người vô tư, khách quan, người đi tìm lẽ phải, họ đồng thuận với thầy. Tại sao như vậy? Thầy nói chỉ vì thế này, chỉ vì thầy đáp ứng được hai điều cho con người:
[15:31]Điều thứ nhất là thầy trình bày lại được đạo lý của Phật dạy một cách dễ hiểu, chứ không dùng cái ngôn ngữ khó hiểu.
[15:42]Phật ngày xưa dùng tiếng Ấn Độ, rồi có khi dịch qua tiếng Trung Hoa, rồi về đến Việt Nam, hoặc là đi từ cái tiếng qua tiếng Pali rồi về Việt Nam, thì những cái ngôn ngữ mà có trung gian đó đều làm cho ta khó hiểu. Cái may mắn là thầy có thể trình bày được đạo lý của Phật dạy bằng cái ngôn ngữ của thời đại, ai nghe cũng hiểu được. Đó là điều thứ nhất. Cái điều thứ hai, cái quan điểm đạo lý mà thầy dạy á nó song song đi theo kịp với tri thức của thời đại. Ngày hôm nay khoa học tiến bộ, ngày hôm nay thế giới có thay đổi, thì những kiến thức đó, tình huống đó, hoàn cảnh đó thay đổi thì những điều mà thầy trình bày đạo lý của Phật vẫn bắt
[16:31]kịp, vẫn theo kịp, thậm chí ta tiên liệu được, ta đi trước luôn cả thời đại. Thì những điều đó nó làm thỏa mãn cho cái người Phật tử ngày hôm nay, vì người Phật tử ngày hôm nay là những người có tri thức cao chứ không phải là những người mà kém tri thức. Như bây giờ, thầy nói như thầy nói các cụ đừng giận thầy nha, các cụ có thể học không bằng con cháu mình, đúng không ạ? Con cháu mình bây giờ tụi nó đại học là bình thường, còn các cụ ngày xưa là học học đại đâu đó. Nhưng mà mình chỉ bằng cái lòng sắt son, chung thủy, truyền thống, đạo lý của ông bà mà mình sống đi qua thời đại nha, giữ gìn cái đất nước này, chứ rõ ràng các cụ
[17:15]không thể học bằng các con cháu mình thời nay. Và các con cháu mình thời nay các em học rất là cao, tri thức của thời đại các em nó nắm được. Bây giờ nó đến chùa, nếu nó phát hiện ra một cái điều thế này: cái ông thầy đó thua nó, ông thầy đó hiểu biết kém hơn nó thì nó có chịu làm học trò, đệ tử ông thầy đó không? Không. Đó, cái vấn đề là chỗ đó. Cho nên nó đến, bây giờ ông thầy nói về đạo đức, được rồi đó, tốt rồi đó, nói về đạo lý sống, nghe có lý thì được rồi đó, nhưng còn phải thêm một điều nữa là cái tri thức của ông thầy đó phải đáng làm thầy nó, nó mới chịu làm đệ tử chứ, phải không ạ? Và cái đạo lý của thầy truyền dạy trong bao nhiêu năm đáp ứng được hai điều đó:
[18:07]Một, là trình bày được đạo lý gốc của Phật một cách dễ hiểu. Hai, là thầy trình bày cái đạo lý đó bằng cái tri thức của thời đại ngày hôm nay, song song, đồng thời đi theo kịp tri thức của thời đại ngày hôm nay, thậm chí có một số điều thầy nói trước cả thời đại. Điều đó làm cho các Phật tử, những người có tri thức họ cực kỳ thỏa mãn, cực kỳ mãn nguyện. Và họ khi họ đến chùa họ cảm thấy họ đến cái chùa này họ sẽ có sự tiến bộ, họ sẽ được tiến bộ về đạo đức sống mà về những cái quan điểm về tri thức, chứ không phải đến chùa rồi càng ngày càng lui dần lui dần không biết gì. Rõ ràng đến cái chùa này càng lúc mình càng mở mang ra nhiều hơn.
[18:51]Thầy nói có một điều rất là vui vui, thầy nói cái này rồi nghe rồi giấu giùm thầy đừng ra ngoài kể lại nha, vì thầy tiết lộ một chuyện này, nghe rồi quý Phật tử đừng kể lại.
[19:04]Thầy có mở một lớp dạy viết kịch bản cho các em thanh niên, vì thầy thấy cái nền điện ảnh của mình có một điểm rất hở là kịch bản chưa phải hay. Hôm nay thấy các em nó có có điều kiện cái thầy mới mở một cái lớp, ở trong miền Nam mở một lớp, ngoài Hà Nội mở một lớp, để tập viết kịch bản, để tạo ra được cái kịch bản hay, ta mới có cái phim hay, ta có mới có vở kịch hay. Thì khi mà thầy hướng dẫn xong rồi thì bất ngờ trên thế giới tung ra cái bộ phim nổi tiếng là Nhiệm Vụ Bất Khả Thi, Mission: Impossible thứ sáu, Fallout - Sụp đổ do diễn viên nổi tiếng là Tom Cruise đóng, rất là nổi tiếng, đang tung ra.
[19:47]Lúc này thì thầy mới nói anh hội trưởng Hội từ thiện là anh Trí Thành, nha, gởi tiền vé cho tất cả các em đi xem, đi vào rạp xem. Xem xong đi ra còn dư tiền uống một ly trà sữa. Về để các em quan sát cái kịch bản của thế giới nó là như vậy, thì các em có hiểu nổi kịch bản hay không, có đủ sức mà sáng tạo được hay không, để học hỏi được điều gì của người ta. Thì ở trong ngoài Bắc cũng đi coi, trong Nam các em nó cũng đi coi. Còn thầy thì đành chịu không thể đến rạp coi được. Thì khi mà các em nó đi coi như vậy về thì nó có cái ý nghĩ gì?
[20:32]Ý nghĩ gì? Thật ra không phải là ý nghĩ phim hay không hay, mà rõ ràng đi theo thầy có lợi. Về mở mang tri thức, thầy không có hạn chế, mà thầy tạo điều kiện cho các em nó mở mang trí tuệ, mở mang tri thức ra để cho biết được thế giới, hiểu được thế giới. Chúng ta nhìn thấy thế giới mà chúng ta yêu được dân tộc mình. Nên thầy có một cái câu, câu câu châm ngôn, câu gọi là cái phương châm gì đó, một như khẩu hiệu vậy: "Phật pháp trong dòng chảy quê hương, thế giới trong tình yêu dân tộc." Đây là điều mà thầy gởi gắm nơi các Phật tử, nơi các em, các thanh niên của mình trong cái hội trại thanh niên mà thầy tổ chức năm 20 mấy con? 13, 14, 15 phải không? 2015. À.
[21:21]Nói: Đạo pháp trong dòng chảy quê hương, tức là ta tu hành dường biết đạo dường biết, nhưng mà ta vẫn phải nhớ mình là người Việt Nam và phải yêu đất nước Việt Nam này. Nên mọi tôn giáo trong đất nước này phải có bổn phận đoàn kết và yêu đất nước này. Nói đạo pháp trong dòng chảy quê hương, thế giới trong tình yêu dân tộc. Ta nhìn thấy cả thế giới rồi đó, internet mở cho ta một cái tầm nhìn ta thấy cả thế giới, chỉ cần lên bấm vài cái ta biết được các nước trên thế giới đang làm gì. Ta thấy được cả thế giới và ta có quyền yêu được cả thế giới này, nhưng thế giới rộng lớn mênh mông đó sao? Vẫn sao?
[22:02]Vẫn nhỏ bé trong cái tình yêu dân tộc này.
[22:06]Nó như có cái bài nhạc vậy đó: Mẹ ơi vậy, thế giới mênh mông mênh mông đó không bằng nhà mình vậy đó, Mẹ ơi phú quý vinh hoa không bằng có mẹ. Vậy thì cũng vậy, cái thế giới bao la mênh mông và tiến bộ giàu sang đâu không cần biết, nhưng thế giới này vẫn nằm trong cái tình yêu dân tộc của chúng ta. Thì những cái Phật tử đến với thầy, các em thanh niên đến với thầy được học những điều đó, được học đạo pháp trong dòng chảy quê hương, thế giới trong tình yêu dân tộc, các em cực kỳ mãn nguyện. Các em thoả mãn được cái tâm hồn của mình, một cái tâm hồn mà mang theo được cái lý tưởng yêu nước của cha ông ngàn đời.
[22:48]Ngày hôm nay đến cái ngôi chùa này được thầy dạy những điều đó nó thoả mãn cái tri thức, thoả mãn cái tình cảm của nó. Đó là lý do mà các em nó theo thầy, các Phật tử theo thầy. Thầy cũng nói vậy, như trong làng ta vậy, như trong cái đền Tình Quang của ta, nhiều cụ lớn tuổi từng là gì? Đảng viên, hoạt động cách mạng, bộ đội trong chiến đấu, mà chiến đấu từ thời Pháp cho tới thời Mỹ, có đúng không ạ? Nhiều vị là như vậy. Thì khi bây giờ lớn tuổi rồi, các vị tìm đến chùa để tu tập cái tâm linh, bóng xế tuổi già, chờ ngày về với Phật. Thì những tưởng rằng cái lý tưởng yêu nước ngày xưa đã trở thành cái điều của quá khứ, lặng lẽ xếp lại, cất đó.
[23:35]Nhưng không, khi đến với thầy thì cái lý tưởng yêu nước đó sống trở lại. Cái công lao cống hiến với đất nước đó được vinh danh trở lại nên các vị cảm thấy sao? Mình hạnh phúc vô cùng, mình thoả mãn vô cùng. Chứ không phải là cái công lao ngày xưa à nói bây giờ cái này là quá khứ rồi, xếp lại về sau lưng, không có. Cái điều đó là chân lý, là mãi mãi, là vĩnh cửu. Nên vì vậy, khi đến với thầy, ngoài cái việc học được cái đạo lý Phật dạy một cách dễ hiểu, các vị đó mãn nguyện cái tâm tình của mình ở nơi cái tri thức của thời đại, mãn nguyện cái tâm tình của mình ở nơi cái tình cảm yêu nước, và mãn nguyện cho mình cái điều gì?
[24:22]Mình nhìn được cả một thế giới này nhưng không bao giờ mình đánh mất cái tình yêu quê hương. Những cái điều đó làm cho mọi người hết sức là mãn nguyện. Đó là lý do mà nhiều người theo thầy. Thầy nói vậy có đồng ý không ạ? Còn cái việc mà hồi nãy thầy nói cho vé các em đi xem phim, đó là một điều hết sức bí mật. Nghe xong về đừng kể cho ai biết nha! Người ta biết người ta cười thầy, nói: "Sao lại vậy?" Thật ra là để giáo dục thôi, để cho các em xem cái phim mà để học, chứ không phải xem cái phim để giải trí, khác rồi nha! Nên thầy cho các em đi coi phim không phải để giải trí mà để học. Cái tri thức người ta, kỹ thuật người ta, công nghệ người ta, nó tiến bộ như vậy đó.
[25:02]Mình phải phải làm gì để theo kịp người ta? Đó, thầy cho coi phim là để cho một cái trách nhiệm chứ không phải cho coi cho vui. Cho nên nếu mà lỡ có ai họ biết được bí mật này thì phải giải thích như vậy giùm thầy nha! Nói: "Ủa sao, ông thầy đi cho mấy đứa nhỏ đi coi phim?" Thì phải giải thích là: "Cho để coi để học công nghệ, chứ không phải cho coi vui đâu, đừng nói oan." Còn mà nếu ai không biết thì mình giấu bí mật luôn nha, đừng tiết lộ ra nguy hiểm.
[25:31]Thì thầy nói nãy giờ như vậy để thầy chứng minh một điều gì? Nãy giờ thầy nói thầy ca ngợi thầy quá chừng, thầy tự ca ngợi thầy quá chừng luôn, để chứng minh một điều gì? Nào giờ thầy ghét ca ngợi mình, thầy dạy các Phật tử không được khen mình, không được tự hào. Nhưng mà nãy giờ thầy nổ, thầy ca thầy không, thầy khen thầy không. Tại sao vậy? Thầy chứng muốn chứng minh một điều như thế này. Ta có mặt ở thời điểm ngày hôm nay là ta tiếp nhận rất nhiều điều từ quá khứ của cha ông, ta tiếp nhận được rất nhiều điều từ quá khứ của cha ông để lại. Thì những cái điều quá khứ cha ông để lại đó ta gọi là:
[26:13]truyền thống, tập quán, văn hoá xưa. Mà có phải tất cả những điều đó đều đúng không? Có không? Không. Không phải tất cả những điều gì mà người xưa để lại đều đúng cả.
[26:33]Có những điều rất đúng, có chết ta cũng phải bảo vệ, ta không được làm sai, nhưng có những điều ta phải thay đổi, phải cải cách để đi theo kịp sự tiến bộ của thời đại. Vấn đề là chỗ đó. Nên nãy giờ thầy khen mình là để chứng minh điều này, đây mới là điều phù hợp. Những điều xưa để lại là những cái gì? Những phong tục, tập quán để lại là những cái gì? Ai đặt ra? Cũng là con người đặt ra. Mà cái con người đó là ai? Mà đặt ra cái gì rồi ta theo, ta theo tới bây giờ? Những con người đó không biết là họ nói một cái người ta nghe lời người ta theo luôn tới bây giờ, mà những con người đó như cũng như mình thôi à.
[27:18]Nhưng mà đôi khi đó là một cái lệnh của vua. Cái lệnh vào thời xưa không có ghi chép bằng văn bản. Cái thời xưa ông vua ổng ra lệnh thôi. Ông vua ổng ra lệnh, ổng nói... ổng nói: "Để lại nhà có tang mới chết mà nó nó nó nó nó đi lấy vợ cái gì? Không, không được. Chết rồi phải để qua tang một năm mới đi lấy vợ." Lệnh vua nói miệng, thế là từ đó truyền xuống các dân nghe theo và nó trở thành cái gì? Tập quán. Nhà có tang một năm không có được làm đám, không có được cưới xin, không có được gả cưới gì nha! Cái câu đó thành ra cứ người này truyền người kia, truyền miệng qua, nó thành một cái tập quán,
[27:57]thành một cái văn hoá và cứ nhiều đời giữ gìn. Thật ra ban đầu bắt đầu bằng cái lời lệnh của một ông vua, nó ban đầu là một cái luật, về sau trở thành cái lệ. Nhớ như vậy, ta nói chữ "luật lệ" là vậy đó. Ban đầu là một cái luật của một người có quyền lực, nhưng mà khi nó được truyền nhiều đời quá, cái văn bản gốc mất tiêu rồi, nó trở thành cái thói quen, thành cái lệ, thành cái tập quán. Hoặc là bây giờ có một cái vùng dân tộc vậy đó, cái người ta chết xong, cái cái một cái ông nào, ông già làng nào xưa ổng nói là: "Bây giờ phải đem vô trong cái hang," tại cái cái bộ tộc nó ở gần cái núi nó có
[28:34]cái hang, "Phải đem để trong cái hang đó, tại vì nhiều đời để rồi cho ai chết cũng để đó cho các vị ở nhau cho nó vui, chứ còn mình đem chôn bậy bạ thú nó ăn rồi mà mà mà các vị xa nhau các vị buồn." Một ông già làng ổng nói câu đó, thế là ai chết cũng đem chất đem vô cái hang đó để, hang đó để, chất để để để. Rồi nó thành cái truyền thống luôn. Từ đó về sau hễ cái bộ tộc đó là ai chết là đem trong hang đó để. Và ta cũng không có lý giải được, nó chỉ là một cái quan niệm, một cái quan niệm đơn giản ban đầu của cái bộ tộc, của một ông nào ổng giải thích theo kiểu đó. Nói: "Chết rồi chắc cũng còn ngồi chơi với nhau, nói chuyện với nhau đó.
[29:09]Mấy ông chứ ở mình buồn, đem hết trơn vô trỏng chất trỏng, chất đây." Ta vô đó ta thấy cái tục mà ngồi táng ở trong hang, cứ để cái bộ xương ngồi ngồi ngồi ngồi ngồi, không cho nằm, nói: "Sao vậy?" "Nói chuyện phải ngồi mới vui chứ nói chuyện nằm đâu có vui." Lúc ổng bệnh ổng chết thì ổng ngã nằm cái ạch xuống, nhưng mà đem vô trong hang dựng ngồi dậy, nói: "Sao để cho mấy ổng ngồi nói chuyện." Cái quan niệm rất là buồn cười! Nhưng mà nó lâu quá rồi nó thành cái lệ. Hoặc là vậy, hoặc là có một cái làng hễ mà cái người sản phụ sinh con thì cái đầu giường lơ lửng nó treo một cái túi gạo, lơ lửng treo túi gạo, thì người ta cứ tới thăm cái người sản phụ
[29:44]thì cứ thấy cái túi gạo treo lơ lửng lơ lửng, hỏi chuyện gì vậy? Nói: "Tui cũng hổng biết nữa, tại ông bà nào giờ truyền lại nói vậy đó, hễ mà đẻ thì phải để cái túi gạo đầu lơ lửng lơ lửng." Hỏi mãi chẳng ai biết câu trả lời, mà không biết từ ai nói, cũng không biết luôn. Nhưng mà nó truyền đời nó thành thói quen như vậy. Thì đó, có những cái phong tục, tập quán nó bắt đầu như vậy. Nên ngày hôm nay vậy, có những điều hay ta phải học, mà có những điều nhiều khi mình phải xét lại, có những điều hại và có những điều vô hại. Như có một cái làng gọi là làng Trinh Tiết, tức là trong cái làng đó mà nếu người chồng mất thì người vợ họ phải ở vậy.
[30:23]Ở vậy suốt đời để thờ chồng. Mà cái truyền đời họ nổi tiếng đến nỗi mà được vua khen ngợi và tự hào đặt tên mình là cái làng Trinh Tiết. Nhưng mà ngày hôm nay, với cái góc độ của xã hội học và góc độ của luật pháp thì người ta cho rằng điều đó là điều ác. Người ta nói rằng là tại sao phải ép buộc cái người phụ nữ một cách tội nghiệp như vậy? Người ta nhiều khi chồng chết còn rất trẻ, cái cô đó mới hai mươi mấy tuổi mới lấy về, ờ mới lấy chồng về chưa được bao lâu ông chồng ổng chết vì cái gì đó thì cô phải sống suốt cuộc đời còn lại, nhiều khi còn chưa kịp có con nữa. Cả một cái tuổi son trẻ bây giờ cứ phải vì cái giữ gìn cái danh
[31:03]dự trinh tiết của làng mà không được bước thêm bước nữa. Thì hồi đó thì xem đó là điều hay, nhưng bây giờ cái xã hội mới họ coi đó là một điều khắt khe quá đáng đến nỗi gọi là là ác. Thì thôi cái đó là tùy quan niệm. Vì trong đạo Phật ta cũng vậy, có những điều truyền lại hay ta không bao giờ được thay đổi, không bao giờ được chối bỏ, nhưng có những điều truyền lại hôm nay xét lại. Thầy nói ví dụ, ví dụ bây giờ Phật dạy ta về luật nhân quả, nghiệp báo đó là chân lý tuyệt đối đúng, không bao giờ được thay đổi, không bao giờ được nói khác đi. Ai ở hiền phải gặp lành, ai sống tử tế phải được may mắn,
[31:44]ai làm nhiều điều phúc thì người đó phải được vinh quang. Đó là chân lý không thể nói khác được. Còn ai làm những điều ác thì phải chịu đau khổ, chịu hình phạt. Cái chân lý đó không thể nói khác được. Nhưng mà có những điều có thể thay đổi được. Ví dụ thế này, giờ cái điệu tụng kinh, cái điệu mà tụng kinh, cái điệu nhạc mà tụng kinh đó là cái điệu của cái thời nào đó mình không biết. Và các vị đưa vào trong chùa, cái thời đó cái điệu đó chắc là người ta thích, cho nên các vị đem cái điệu đó vào chùa để tụng kinh và thời đó chắc người ta cũng thích. Nhưng qua bốn, năm trăm năm thì cái điệu nhạc đó bây giờ
[32:23]hết thông dụng, hết thông dụng người ta hết thích. Mấy đứa trẻ nó nghe nó nó ngủ trong một nốt nhạc, mà cứ tiếng mõ cóc cóc cóc đều đều là r- r- nó ngủ luôn. Và nó không thích, nó sợ tới chùa. Trong vì sao vậy? Vì cái âm nhạc mà hiện nay cái lớp trẻ nó nó nó nó nó cảm thụ và nó thích thú là loại nhạc khác, khác hẳn, là nhạc khác hẳn. Nên bây giờ là bắt nó nghe một cái điệu nhạc của ngày xưa thì nó không thích. Đây là điều mà mà Phật cũng chẳng hề bắt là, à phải dùng đúng cái điệu nhạc đó tụng kinh nha, Phật không hề bắt điều đó. Phật chỉ nói gì? Nhân quả, nghiệp báo, tu hành giác ngộ giải thoát, tái sinh luân hồi.
[33:05]Đó, đây là các quả Thánh, đây là mức thiền, đó Phật dạy những đạo lý đó là bất biến. Nhưng còn cái điệu để tụng những cái đạo lý đó thì ta thay đổi theo theo thời đại, làm sao cho mọi người thích. Nên vì vậy thầy mới viết nhạc, thầy phổ những bài kinh tụng đó thành âm nhạc hiện đại để cho Phật tử tụng. Vì thầy nghĩ tới cái lớp trẻ, mấy đứa nhỏ bắt nó tụng điệu cổ tội nghiệp cho nên thầy đã phổ nhạc bằng cái âm nhạc hiện đại cho các em nó tụng. Thì thầy nghĩ đơn giản rằng cái này chỉ độ được các thanh niên thôi, chứ các cụ lớn tuổi có lẽ là chắc cũng không thích. Nhưng thực tế đã chứng minh rằng thầy đã sai.
[33:49]Các cụ thích cái bài nhạc hiện đại còn hơn mấy đứa trẻ.
[33:58]Nên như lát nữa ta sẽ thấy, đem mấy bài kinh tụng mà theo âm nhạc hiện đại đó các cụ tụng phấn khởi hơn mấy đứa trẻ luôn. Thì ra, thì ra là là cái cái cái cái âm nhạc của mỗi một thời đại nó có một cái giá trị rất là lớn. Nên đừng tưởng là cứ cái điệu xưa đó là cứ phải giữ như vậy, ta giữ như vậy đạo Phật mất luôn, mấy đứa nhỏ không tới chùa nữa. Tại vì buồn quá. Còn bây giờ tới chùa nó tụng kinh nó được cái đạo lý của Phật rồi, mà nó được cảm thụ, thụ hưởng một cái âm nhạc hiện đại đúng với tâm tình của nó, nó rất là thích. Đi một buổi chùa về lòng rất vui và cứ thích tới hoài, tới chùa hoài.
[34:37]Tới chùa được ăn cơm chay ngon nè, được học võ nè, được quý thầy nói chuyện về đạo đức nè, được hát những bài nhạc đạo theo âm nhạc hiện đại nè, điều đó rất là thích. Nên vì vậy mà chùa mình đông, lý do là vậy. Chứ nếu cứ mà trên Phật gia hộ, chính quyền ủng hộ và Phật tử ta thì tinh tấn thì chùa Phổ Quang của chúng ta cũng sẽ trở thành một điểm như vậy. Một điểm đến của của đạo lý, truyền thống Phật nhưng mà ta tu tập một cách không lạc hậu so với thời đại. Chùa Phổ Quang ta sẽ là một điểm đến như vậy nha. Hôm nay vậy, nhân ngày giỗ Tổ mà tương lai cũng sẽ trở thành lễ Vu Lan là lúc mà ta bày tỏ cái lòng biết ơn.
[35:26]Cái vị nào đó nghĩ ra cái việc xây cái chùa rồi truyền đi cả ngàn năm cho đến ngày hôm nay ta tiếp tục có ngôi chùa để về đây với nhau, phải không nè? Để nhìn mặt nhau, để yêu thương nhau, để cùng nhắc nhau lời Phật dạy, hạnh phúc rất là rất là ấm cúng. Thì những cái điều hạnh phúc ta đang có đây nó cũng bắt đầu từ cái người đầu tiên mà xây cái chùa. Cái vị xây cái chùa đó họ cũng không lường được một nghìn năm sau là có bao nhiêu con người về đây sống hạnh phúc an vui, tu tập với nhau như thế này, nên ta bày tỏ lòng biết ơn đối với các vị. Nhưng biết ơn không phải để đó, mà biết ơn phải biến thành hành
[36:08]động và ta phải tinh tấn mà tu hành, nhớ như vậy nha. Nhất là các vị lớn tuổi, tuổi trời không còn xa cố gắng mà còn đi được thì cùng nhau đến chùa mỗi ngày mà tu tập. Và những cái vị trẻ trong làng á, đừng bao giờ mà đi chùa một mình. Mỗi khi đi chùa đều cố gắng chở, dìu một vị lớn tuổi đi cùng với mình, nha. Đi đâu có thể một mình, đi chùa thì phải mấy mình cùng đi. Nhớ như vậy, ha. Ai đi chùa một mình người đó có tội. Tu một mình là sự ích kỷ. Nên hôm nay mà ai đi một mình là người có tội. Thấy phóng viên đằng hồi đi hai người kìa, thấy không? Người ta đi chùa đi hai người, Việt với Huệ đó.
[37:00]Thấy không?
[37:04]Rồi ta cố gắng tu tập để cho Phật pháp được hưng thịnh. Phật pháp được hưng thịnh để làm cái gì? Để tà pháp đừng nổi lên, nhớ như vậy. Khi chánh pháp được hưng thịnh thì tà pháp không nổi lên. Nếu chánh pháp mà không hưng thịnh thì tà pháp nổi lên liền. Tà pháp là là loại gì? Nó giảng bậy bạ, mê tín, không có nhân quả, không có đạo đức và đặc biệt là phản quốc. Nhớ nha. Nó dùng giả vờ dùng cái tín ngưỡng rồi cuối cùng nó xây dựng thành một lực lượng nó chống lại đất nước ta, đó là tà pháp. Còn chánh pháp là gì? Chánh pháp là ta đi đúng với lời Phật dạy, tạo nên con người đạo đức, tu hành thanh tịnh và đặc biệt là yêu nước nha, bảo vệ đất nước mình, nhớ như vậy.
[37:53]Nên ai cũng phải ráng tu cho Phật pháp được hưng thịnh. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Vậy nha. Giờ chắc xin mời mọi người cùng
[38:17]thực hiện nghi lễ.