[0:00]Nếu nói về cái am hiểu Phật pháp, cái danh hiệu về sự am hiểu Phật pháp đòi hỏi rất là cao. Cái khó khăn đầu tiên vẫn là gì? Hiểu được đạo lý cho đúng. Mà cái đạo lý dễ bị hiểu sai, với cái lòng tôn kính Phật tuyệt đối, ta có hiểu sai Phật cũng sẽ chỉnh lại cho đúng ta từ từ, nhưng cái quan trọng là lòng tôn kính Phật.
[0:39]Hôm qua ờ trước cái giờ giảng ở chùa Tương Mai, có thằng bé ơ đi du học ở bên Đức về, nó học về thạc sĩ về môi trường. Đến chào sư phụ, nó kể thế này: Nó kể bên Đức bây giờ, ở châu Âu bây giờ người ta rất là thích thiền. Người ta quan tâm tới thiền nhiều lắm. Và bên đó người ta ăn chay cũng rất là nhiều. Mà những cái đạo lý về thiền, về sự ăn chay thật ra là xuất phát từ phương Đông.
[1:17]Nhưng người phương Đông của mình nhiều khi lại thờ ơ và lại đi sau người ta. Khi người ta đã quan tâm, người ta thấy rằng nó hay rồi thì người ta phát triển, tiến bộ rất là nhanh. Còn bên mình thì lại chầm chậm chầm chậm. Ví dụ như bên ơ một cái nước nào đó người ta chụp hình cái cái đèn giao thông đèn đỏ với đèn xanh á. Đèn xanh là đi ha, đèn đỏ là dừng lại. Thì đi thì ai cũng biết à đèn xanh là đi rồi. Nhưng mà người ta ghi thêm cái chữ "Go", tức là đi. Ở dưới chữ "Go" người ta ghi chữ "Vegan", tức là người ăn chay. Thì chữ "Go Vegan" nó còn có cái nghĩa là hãy trở thành người ăn chay. "Go Vegan", hãy trở thành người ăn chay.
[2:03]Cái đèn đỏ thì là dừng, nhưng người ta ghi thêm chữ "Stop". "Stop" là dừng, mà dưới chữ "Stop" người ta ghi chữ "Meat", thịt. "Stop Meat", dừng việc ăn thịt lại. Mà để có thể ghi được những cái chữ đó lên đèn thì nó phải là chủ trương của gì? Của chính phủ. Chứ đâu ai mà tự ý ghi lên đèn được. Như vậy cả một cái hệ thống chính trị của họ đã khuyến khích mọi người ăn chay. Mà những cái nước nào mà làm được như vậy, quốc gia đó sẽ có phước rất là nhiều và đó là cái điều mà làm cho họ sẽ bớt rơi vào nguy cơ chiến tranh. Chúng ta hiểu chiến tranh nó xuất phát từ cái nghiệp sát sinh. Ta ăn thịt nhiều quá nên trời sao tôi sống một đời hiền lành,
[2:49]cái người dân nó tội nghiệp hiền lành mà sao cứ bị chiến tranh liên miên? Mà nếu mình tìm hiểu chỉ lý do là vì cái thực phẩm thôi, lý do là vì miếng ăn thôi mà cứ phải giết hại ờ súc vật. Ờ đến lúc nào đó quả báo tới rồi cái là chiến tranh tàn khốc. Giờ ờ ví- ví dụ như vậy, như có một cái ơ cái đoạn phim ngắn nó kể về một cái trường hợp sinh tồn ở trong rừng. Ờ bốn người bạn đi vô trong rừng, mà trong cái rừng ở khí- châu có những cái vùng nó cũng khô khan lắm, cây xương rồng là không à, và họ dạy người ta cái cách sinh tồn: đi tìm trái, rồi đặt bẫy giết thú,
[3:26]rồi cái cách săn bắn. Thấy toàn là vì miếng ăn mỗi ngày mà ta cứ phải giết hại các thú vật, đâu có ngờ rằng nó chồng chất cái nghiệp ừm sát sinh cho đến khi quả báo bùng ra là thành chiến tranh tàn khốc. Đến khi mà chiến tranh rồi, ta thấy con người giết hại nhau tàn bạo không hiểu nổi, không hiểu sao cái gì mà điên cuồng mà giết nhau thế này. Chỉ vì oán thù, chỉ vì miếng ăn ngày xưa. Nên khi ta ăn chay được thì ta giảm cái nghiệp sát cho cái loài người, ta giảm cái nghiệp sát cho cái hành tinh, cái Trái Đất của ta. Và những cái điều đó, những đạo lý đó là người Việt Nam mình, đạo Phật mình á, Á Đông mình biết rất là nhiều,
[4:07]biết rất rõ, nhưng bây giờ phát triển bên phương Tây. Những cái Tây ba lô mà đi qua đây nó du lịch á, ăn chay rất là nhiều. Như ơ như chùa mình mình có cái võ phái Phật Quang Quyền. Ờ đôi khi mình tham gia rồi mình ủng hộ cho cái liên đoàn võ cổ truyền, mình tham gia thì nhìn có những những võ sinh, những võ sư ở các nước họ về họ tham dự thì chùa mình đãi cơm. Thì đãi cơm cho võ thì mình đâu có đãi cơm chay được, mình phải đãi cơm mặn. Thì có những cái võ sinh họ nhịn ăn luôn, hỏi ra họ ăn chay. Ồ lạ lùng, thế lật đật đi kiếm đồ chay cho họ ăn liền. Từ đó là mỗi khi mình đãi cơm cho cái liên đoàn võ thuật
[4:50]là mình đãi cơm chay, còn các món mặn để riêng. Nếu ai ăn mặn thì cứ lấy cơm chay rồi gắp bỏ thêm miếng mặn vào thành cơm mặn. Còn đừng gắp c- miếng mặn thì vẫn là cơm chay để cho ai cũng dùng được. Từ đó mình hiểu như vậy, thế té ra là các ừm võ sinh, võ sư Việt Nam toàn ăn mặn mà võ sinh, võ sư ở nước ngoài lại có người họ ăn chay trường, hay như vậy. Rồi ở các sân bay, mấy ban đầu là chỉ có thức ăn mặn thôi. Nhiều khi mấy thầy mấy cô mình vô kiếm gì ăn vất vả lắm, kiếm cái bánh mì chấm bậy bạ. Nhưng bây giờ bắt đầu họ có làm món ăn chay ở sân bay vì rất nhiều người nước ngoài cũng đi ăn chay, hay vậy.
[5:30]Rồi những cửa hàng chay mở theo các phố của người nước ngoài ở Sài Gòn á, nhiều lắm. Và người nước ngoài họ vào các phố đó họ ăn chay rất là nhiều. Thiền cũng vậy. Thiền giờ là người ta quan tâm. Nơi này học thiền, nơi kia học thiền, chỉ có một điều là thiền nó khó quá với nó không có cái chuẩn trên khắp thế giới. Nên họ tự phát dạy thiền nơi này nơi kia rồi dạy sai, không có kết quả, cái thời gian cái người ta nản. Chứ nếu mà ờ con có phương pháp rất chuẩn mực, như là ở chùa mình thì người ta tu tập người ta không nản tại cái đường đi, cái lộ trình nó rất là khoa học và rất là rõ ràng, rất đúng vào thời Đức Phật.
[6:12]Nên thấy các nơi họ hâm mộ thiền ta rất là mừng, nhưng mà họ không có phương pháp chuẩn, mỗi nơi tự ý dạy riêng, nên không thành công, với làm họ cứ chập chững rồi rụt rè, chập chững rụt rè rồi rút lại. Thì tới tháng tới ở chùa Xá Lợi, Sư phụ sẽ giảng cái bài là "Những nguyên tắc cơ bản của thiền định mà bất cứ ai tu thiền phải biết". Tức là ai tu thiền pháp môn nào, thầy nào kệ, nhưng mà có những nguyên tắc quan trọng cực kỳ thì pháp môn nào cũng phải tuân thủ, nếu anh vi phạm là thiền anh hư liền, sai liền. Được chưa? Để kỳ tới tháng tới thầy giảng ở ở chùa Xá Lợi ở Sài Gòn thì sẽ nói về điều này.
[6:56]Đại khái như vậy. Hôm nay thì thầy nói về một cái bài đáng lẽ không nằm trong cái bài đề tài thiền của Pháp Vân. Tại vì mỗi khóa thiền Pháp Vân thì Sư phụ hay dạy về cái tâm lý, đi vào tâm thức, đi vào tâm lý. Nhưng hôm nay thì ờ thì thầy đi ra ngoài một chút, nói về cái ý nghĩa về việc am hiểu Phật pháp, thế nào là một người am hiểu Phật pháp? Hôm nay gửi bài như vậy. À ở đây hôm nay ta dùng cái từ gọi là từ "am hiểu Phật pháp". Am hiểu Phật pháp, ờ cái cái danh hiệu này cũng cao quý lắm á chứ không phải không, cũng giống như nhân tài Đất Việt chứ không phải chơi đâu. Am hiểu Phật pháp, đó là thế nào gọi là một người được gọi là am hiểu Phật pháp?
[7:42]Ừ, một người đi chùa lâu năm có phải là một người am hiểu Phật pháp chưa? À đúng rồi, chưa. Tại đi chùa lâu thôi, chứ chưa biết đi chùa làm gì trỏng. Nhiều khi đi chùa chỉ lạy thôi chả biết làm gì, hoặc đi chùa chỉ là quét chùa thôi cũng chẳng biết làm gì, và nhiều khi đi chùa cũng chỉ là ờ theo một cái tông phái riêng của cái chùa đấy thì cũng không gọi là một người am hiểu Phật pháp. Ờ cái từ "am hiểu Phật pháp" nó rộng lắm. Và nhiều khi phải là một học giả, một người chuyên sâu nghiên cứu nhiều năm thì ta gọi là người đó am hiểu Phật pháp, nhưng cũng không. Nghĩa là dù có là một người nghiên cứu rất nhiều,
[8:23]nghiên cứu về lịch sử, về đạo lý, về kinh điển, về luận tạng, luật tạng đủ thứ hết, à tham khảo nước này nước kia rồi, cũng chưa gọi là một người am hiểu Phật pháp. Vì sao? Vì người đó chưa thực hành. Vì đạo Phật mà chưa thực hành thì chả hiểu gì cả. Đạo Phật mà không thực hành thì không hiểu. Ví dụ như ta nói về đạo lý từ bi mà mình chưa thực hành cái tình yêu thương, mà để gọi là yêu thương thì phải bố thí giúp đỡ. Mình chả giúp đỡ được ai thì đừng nói từ bi. Mà nếu chưa thực hành từ bi thì ta có đọc cái chữ từ bi của Phật cả nghìn lần ta cũng chẳng hiểu. Nên cái chữ gọi là am hiểu Phật pháp, cái danh hiệu am hiểu Phật pháp coi
[9:03]vậy chứ cái yêu cầu nó cao, tiêu chuẩn nó cao lắm chứ không phải là dễ. Là một người mà nếu nếu gọi là đúng là am hiểu Phật pháp, thì người đó đúng là thầy người ta thật sự. Họ hiểu hết mọi thứ và có thực hành một phần nào. Tuy chưa chứng đạo nhưng cũng đã có vất vả thực hành. Hoặc là cái chữ thiền định, nhiều người vậy, nhiều người cái nhiều khi đọc ở trên mạng, nhiều khi đọc vài cuốn sách, có một số người viết về thiền, nhưng đọc rồi thì mới phát hiện một điều người này chả thực hành gì nhiều. Chỉ nghe, hiểu, rồi cái thích thú rồi viết lại. Viết lại bay bổng, lãng mạn cho vui thôi chứ nội tâm chưa có gì cả.
[9:45]Chưa có vất vả, chưa nhiếp được tâm, chưa có một phút giây nào hưởng được cái hương vị của thiền định thật sự, nhưng viết lãng mạn thì được. Cái người như vậy cũng không gọi là người am hiểu Phật pháp. Hoặc là có những người viết về Đức Phật, viết rất hời hợt, viết không có cái tâm tôn kính, cũng chẳng hiểu gì về nhiều về Đức Phật. Cũng rất là đáng lo, không cũng không gọi là người người am hiểu Phật pháp, mặc dù viết sách về Đức Phật nhưng không am hiểu gì cả. Thậm chí có những người suy diễn giáo lý của Phật theo ý mình rất là đáng lo. Rất nhiều người suy diễn đạo lý của Phật theo ý mình. Như vậy như Đức Phật có nói về cái ba cõi sáu đường,
[10:32]nhưng có ông thầy ổng bác sạch hết trơn, ổng nói chỉ có cõi người, cõi thú à, còn trời, địa ngục, ngạ quỷ ổng bác sạch, không có. Cái đó cũng là chống lại Đức Phật, cũng là không vâng lời Phật. Phật nói ba cõi sáu đường làm ơn tuân thủ, mình không có trí tuệ bằng Phật, đừng có sửa ý của Phật. Có nhiều điều nhiều điều ta ta ta khờ khạo, vụng dại, non nớt và ngu si, ta không thể nào hiểu hết mọi điều, nên ta phải đặt niềm tin vào Đức Phật là như vậy. Có nhiều điều ta không hiểu hết nổi đâu trong cuộc sống này. Rồi ta đòi hiểu hết rồi ta mới đi theo thì ta sẽ chết trước khi ta thực hành được điều gì.
[11:15]Cũng giống như Phật hay kể câu chuyện một người bị mũi tên độc cắm vào người, cái đến ông thầy thuốc ổng ổng đắp thuốc, ổng rút ra, ổng nói: "Khoan khoan, khoan rút ra, hãy cho tôi biết ai bắn tôi? Mũi tên này được chế tác từ đâu? Cái thuốc độc nó tên gì? Nó gồm bao nhiêu thành phần?" Ông bác sĩ ổng ngớ, ổng nếu mà ổng điều tra ra được điều đó thì ông này ổng chết ngắt rồi. Nó không có thời gian. Nên trong cuộc sống này đôi lúc ta phải risk, liều một chút. Liều một chút là ví dụ bây giờ vậy ta đặt niềm tin với Đức Phật, ta có hiểu hết về Phật chưa? Không hiểu hết đâu, mình đâu đủ trí tuệ hiểu hết về Phật.
[11:56]Nhưng mà trên một số căn bản về đạo lý Phật dạy, ta thấy cái sức thông minh của mình với sức cảm nhận của mình thấy được rồi, rồi ta đặt niềm tin. Và cứ đặt niềm tin với Phật ở bước đầu vậy, rồi ta thực hành đến khi mà ta càng lúc càng hiểu, càng lúc càng hiểu, hiểu tới đâu thì lòng tôn kính Phật dâng lên tới đó, đến khi nó bùng vỡ lên tuyệt đối thì ta đã thành công. Chứ buổi đầu cũng buộc là ta đừng có tin này không có được đâu. Giống như cảm các khoa học, toán học cũng vậy, buổi đầu ta cũng phải đặt cái niềm tin. Toán học vậy chứ mà cần cái niềm tin ở buổi đầu á. Niềm tin vào cái gì?
[12:37]Niềm tin vào định đề Euclid. Đó là một định đề không chứng minh được, phải tin, phải chấp nhận. Vậy mà không ngờ niềm tin đó nó đúng. Nó đúng rồi nên ta mới dựng lên cả một hệ thống toán học, khoa học được. Nên buổi đầu của khoa học lại chính là cái niềm tin, định đề Euclid không chứng minh được. Cũng vậy, bây giờ ta nói luật nhân quả, ta chứng minh nổi không? Không ai chứng minh nổi, vì nó là nguyên lý tuyệt đối của vũ trụ. Toán học và khoa học chưa đạt được đến cái mức độ tuyệt đối để hiểu được đường đi của nhân quả, nên buộc ta cũng phải làm sao? Phải tin thôi. Nhưng mà ta tin nó đúng là cuộc đời ta bay lên luôn.
[13:19]Còn ví dụ như ta không hiểu hết rồi ta tin mà tin nhầm một cái sai, cuộc đời ta tiêu luôn. Ví dụ như thế này, có một người tới nói với ta và nhiều người tới lặp đi lặp lại cùng một điều giống với ta rằng à là nói rằng là có một tảng đá bên cạnh cầu Thê Húc, ai đến đó mà lấy cái đầu mình đập vào đó 10 cái mà nó hơi rạn rạn cái sọ thì về nhà mua số sẽ trúng. Nhiều người nói như vậy cái ta tin.
[13:53]Ta tin rồi chuyện gì xảy ra? Bị chấn thương sọ não mà chết thôi chứ. Đó là ta tin sai lầm. Chứ ta cũng không kiểm chứng được, ta không kiểm chứng được cái điều đó nó đúng đến cỡ nào, nhưng mà nhiều người nói quá đâm ra ta tin, mà tin tầm bậy cuộc đời mình hư luôn. Còn nếu ta tin được điều đúng, đời mình bay lên. Ví dụ như luật nhân quả, luân hồi, mình đâu có nhớ, đâu có biết đâu. Nhưng mà may mắn mình tin đúng cái rồi mình đi lên luôn, vì đó là một một cái luật có thật trong cuộc sống này. Vũ trụ này tồn tại một sự công bằng tuyệt đối.
[14:28]Nên nếu nói về cái am hiểu Phật pháp, cái danh hiệu về sự am hiểu Phật pháp nó đòi hỏi rất là cao, nên ta có mấy cái điều cơ bản như thế này để gọi là am hiểu Phật pháp. Ít nhất ba điều, thật ra bốn điều nhưng mà ít nhất ba điều. Thứ nhất là hiểu đạo lý của Phật dạy. Thứ hai, hiểu lịch sử của Phật giáo. Và thứ ba là hiểu lịch sử của Đức Phật. Thêm cái thứ tư nữa là có thực hành, để gọi là am hiểu Phật pháp. Chứ đến với Phật pháp mà không có thực hành thì chưa gọi là am hiểu Phật pháp. Cái thứ nhất là hiểu đạo lý, ở đây ta hiểu đạo lý hết chưa? Học nhiều rồi mà. Đạo lý của Phật mênh mông, không ai tự hào rằng mình đã hiểu hết.
[15:21]Tại vì có những điều hiểu rồi mà chưa hiểu tới nơi. Như vậy, nhiều như vậy. Rồi lịch sử Phật giáo ta hiểu chưa? Cũng chưa. Là từ lúc Đức Phật thuyết pháp, sau khi Đức Phật nhập diệt, rồi đạo Phật đi lan tràn vào những cái vùng nào, mà khi đạo Phật đến những cái vùng nào đó rồi đạo Phật có cái phát sinh gì mới, có cái gì thay đổi, ta có biết hết chưa? Mấy cái đó phức tạp nhỉ? Mấy cái đó là những chuyên đề của các tiến sĩ nghiên cứu. Như sau khi Đức Phật 50 năm, sau Đức Phật nhập diệt 100 năm, 200 năm, 300 năm, đạo Phật tỏa đi những nhánh nào, đi về những vùng nào, ví dụ khi nào thì về đến Tích Lan,
[16:04]khi nào thì qua tới Triều Tiên, Nhật Bản, ở những vùng như Ukraina đến tận đó luôn, những cái vùng Trung Á về luôn tới Ai Cập, qua tới châu Âu từ thời điểm nào? Rồi khi về đến đó rồi đạo Phật đã phải thay đổi để thích ứng như thế nào, đó là lịch sử đạo Phật ta cũng không biết lắm. Rồi trong cái việc mà phát triển đi các nơi như vậy, đạo Phật đã bị biến đổi về lý luận, về giáo lý dần dần theo năm tháng như thế nào ta biết chưa? Cũng chưa biết. Đó, rồi các tông phái xuất hiện, như ngày hôm nay ta tiếp cận được một đạo Phật không phải là một đạo Phật từ cái thuở ban đầu của Đức Phật. Nhớ giùm thầy như vậy.
[16:44]Hôm nay là ta tiếp nhận một đạo Phật là đã qua quá nhiều trung gian, quá nhiều thời đại, và gặp một ông thầy mình mình có duyên với ổng mình theo ổng, mà không biết chắc là ổng có đi đúng đường Đức Phật chưa nữa. Mà mình lỡ mình có duyên với ổng rồi không bỏ được, mến mến thì cứ theo hoài. Theo hoài mà không biết ổng tu đúng Phật hay không. Mà nếu mình may mắn á gặp ông thầy ổng tu đúng Đức Phật á thì đời mình bay lên. Còn như không may gặp ông thầy ổng tu cũng chẳng đúng Đức Phật thì đời mình tiêu luôn, cũng chả có công đức gì. Mặc dù nói đi chùa lâu năm, nhưng mà rồi chẳng có phúc bao nhiêu vì ông thầy ổng đi sai đường của Đức Phật cả.
[17:24]Nó cũng là một cái vậy cũng không biết không biết tính như thế nào. Mà giờ mình đứng ra mình dám phân xử ổng nói nè: "Đây đây, theo ông này nè mới đúng là Phật nè, đừng theo ông này, ông này sai nè." Mình dám nói câu đó không? Không. Đành phải im thôi. Vì cái sự đoàn kết ở trong đạo cái mình cũng im lặng, không dám phê phán, không dám nói nhiều, rồi thôi cũng mặc tình. Ví dụ mình có duyên với thầy nào mình cũng tới duyên thầy đó, mình thấy ông thầy nào có vẻ chân chính thì mình lén lén rủ thêm vài người đi theo, nó nó cũng âm thầm, chứ cũng không làm ồ ạt, không làm ồn ào và cũng không gây thành một sự chia rẽ.
[18:00]Nên ta tiếp cận một đạo Phật là đạo Phật cách Phật là mấy nghìn năm, à và đạo Phật đó đúng với Đức Phật hay không? Có ai bảo đảm không? Không, không ai bảo đảm cả. Nên ngày hôm nay gọi là cái danh hiệu là am hiểu Phật pháp là cực kỳ khó, cực kỳ khó.
[18:18]Thứ nhất ta nói lại về, ta hiểu về đạo lý. Thứ hai ta hiểu về lịch sử phát triển của Phật giáo. Và thứ ba là lịch sử cuộc đời của giáo chủ ta. Và thứ tư ta phải có thực hành. Nhưng mà hiểu đạo lý đúng rồi thì mới có cái thứ tư đúng. Thứ nhất là hiểu đạo lý đúng thì cái thứ tư sẽ đúng, còn cái thứ nhất là hiểu đạo lý sai thì cái thứ tư thực hành ta sẽ sẽ sai. Mà hễ sai rồi thì ta hiểu không hiểu được Phật pháp, ta sẽ thực hành sai rồi ta nói lại sai, ta dẫn dắt mọi người sai, thành ra người mù dẫn theo đám mù rơi xuống hố cả. Thì không có phúc tí nào, không có chút phúc nào. Nói về cái sự đúng sai thật là nhạy cảm,
[19:02]thật là khó khăn, không ai dám tuyên bố mình là là thực sự đúng. Chỉ có những người hoặc là chứng đạo mới dám tuyên bố mình đúng, hoặc là những người rất là vô liêm sỉ mới dám tuyên bố mình hoàn toàn đúng. Cái chỗ này nó tế nhị như vậy. Có những bậc họ chứng đạo rồi như Đức Phật vậy, các ngài tuyên bố nói với như Đức Phật nói với anh em Kiều Trần Như vậy: "Như Lai đã thành Chánh Đẳng Chánh Giác". Ngài nói trong điềm đạm, trong hư vô, nhưng mà các anh em kia họ bị cái đạo đức của Đức Phật và cái cách nói, các anh em họ tin, cái theo đó họ ngồi họ lắng nghe pháp rồi họ chứng đạo. Đó là người tự tuyên bố mình chứng đạo.
[19:45]Và cái tuyên bố đó nó nó là cái sự biểu hiện của cả một cái trí tuệ đại giác thuyết phục. Sau này cái thầy cũng coi video một số người cũng tuyên xưng mình là chứng đạo, đạo sư rồi tùm lum, nhìn mặt giả dối thấy biết liền. Nói bậy nói bạ, mà cũng mặt dày, vô liêm sỉ, dám tự xưng mình là chứng đạo, ẩu thiệt, mai mốt xuống địa ngục liền. Ẩu. Nên cái người mà dè dặt không ai dám nói mình là đúng tuyệt đối, không ai dám nói mình chứng đạo. Không dám. Ta nói bốn điều vậy: hiểu đạo lý nè, hiểu về lịch sử của Phật giáo, hiểu về cuộc đời Đức Phật Thích Ca mình, và thứ tư là có thực hành. Bốn điều như vậy. Cái khó khăn đầu tiên vẫn là gì?
[20:35]Hiểu được đạo lý cho đúng. Mà cái đạo lý dễ bị hiểu sai. Dù cho hôm nay ta có nghe tận kim khẩu của Đức Phật, ta vẫn chưa chắc là hiểu đúng hoàn toàn. Giống như trong một lớp học, thì cũng ông thầy đó ông giảng bài, nhưng có phải là nguyên một lớp đó học sinh hiểu hết chưa? Phải không ạ? Rõ ràng là đâu phải học sinh hiểu hết, bằng cớ là gì? Bằng cớ là khi làm bài tập, có phải tất cả mọi người đều được 10 điểm không? Không. Người cao nhất nhiều khi chỉ được 9 điểm, 8 điểm, và có những người bị 1 điểm, zero. Vậy những người mà bị 1 điểm, 2 điểm, 3 điểm là người gì? Sao? Không hiểu. Mà từ một ông thầy, mà cái sự hiểu, sự tiếp thu của mỗi học sinh đều khác nhau.
[21:26]Thôi bây giờ ví dụ vậy, ví dụ như là hôm nay ta nghe ta ngồi ta nghe tận kim khẩu Đức Phật thuyết, thì cũng chưa chắc là ta đã hiểu hết cái đạo lý của Phật dạy. Đó. Huống hồ là ngày hôm nay nghe thầy, ngáp lên ngáp xuống, ngủ tới ngủ lui. Thời xưa á, Đức Phật giảng cố ý cho mọi người nghe rồi nhớ luôn, vì không có ghi chép, không có chữ viết, nên Ngài giảng theo cái cách lặp đi lặp lại, lặp đi lặp lại. Mọi người nghe nghe nghe rồi cái thôi nhớ luôn. Rồi sau đó các vị đó mới truyền dạy lại người khác, cũng lặp đi lặp lại, lặp đi lặp lại. Thời đó cái lời nói quan trọng, ký ức rất là quan trọng. Ai mà mất trí nhớ rồi, người đó không tồn tại giữa cuộc đời này được.
[22:14]Vì mọi người chỉ nói, nghe và ghi nhớ, chứ không có văn tự, không có văn bản. Họ giao ước với nhau rồi chỉ bằng lời nói nghe thôi. Nếu có ba người làm chứng thì cũng chỉ ghi nhớ trong đầu, chứ không có viết lên một cái văn bản bằng vật chất, đóng cái dấu vào, không có. Vào cái thời đó vậy, cái đạo đức để mà xã hội được tồn tại chính là cái cái việc giữ lời hứa, ghi nhớ và giữ lời hứa. Đã nói rồi chết sống phải làm. Xã hội tồn tại là nhờ cái người ta giữ lời hứa. Chớ còn nếu vào thời đó mà người ta cứ tráo trở lật lọng thì xã hội nó nó diệt mất rồi, không tồn tại đến ngày nay. Thì lúc ấy tất cả mọi điều đều nằm trong bộ nhớ
[22:56]người ta rồi, và cái đạo đức giữ lời hứa. Không có hai cái đó thì tiêu mất. Rồi trong thời Đức Phật cũng vậy, Ngài nói điềm đạm, thong thả và lặp đi lặp lại để cho đệ tử nhớ. Nhớ là nhớ, hiểu không, không biết à. Hôm nay thầy muốn tiết lộ một điều, không biết có nên nói hay không.
[23:26]Có lần ngồi thiền thầy thấy được dung nhan của Đức Phật.
[23:33]Đức Phật cao lắm, cao hơn mọi người cả cái đầu cái vai á. Thì trong đại chúng thế này Đức Phật nổi lên sừng sững. Gương mặt Ngài đầy đặn, đẹp. Nhưng mà đôi mắt mới lại khủng khiếp, đôi mắt thế gian này không thấy. Đôi mắt Ngài to, tròn nhưng mà không có lộ. Ở trên mắt có cái mí, cái mí đưa ra như cái mái á, đẹp lắm. Mà cái ánh mắt, ánh mắt trời người không có. Trong cái ánh mắt của Đức Phật mình nhìn vào thì mình thấy một cái từ bi mênh mông, yêu thương tất cả. Trong ánh mắt đó mình nhìn thấy có sự điềm đạm, thanh tịnh tuyệt đối, hư vô. Trong ánh mắt đó mình nhìn thấy một cái trí tuệ thẩm thấu hết tất cả.
[24:17]Đôi mắt ghê sợ lắm, mà thế gian không thấy. Nghĩa là nếu gặp Phật rồi mình chỉ quỳ xuống lạy thôi, không biết gì nữa. Nên thời đó người ta chứng đạo dễ là vậy đó. Vì gặp Phật rồi người ta kính trọng quá đi! Cái tâm tôn kính nghĩa là dâng trào rồi, cái đủ phước là chứng đạo luôn. Còn ngày nay mình không gặp được Phật nên mình rất là thiệt thòi, rồi mình chỉ nhìn tượng không hề giống một chút nào. Chớ Đức Phật đẹp lắm, đẹp đẹp khủng khiếp. Nên thì trong cái đông người thì Ngài nổi lên cao lên trên vậy, Đức Phật rất là cao. Thầy nghĩ Đức Phật cao phải cả hai thước á, cao lắm á, cao cao hơn hai thước.
[24:53]Mấy kinh điển ghi cũng cái đơn vị đo lường ngày xưa cũng không chính xác lắm, nhưng mà mà theo như thầy thấy là như Đức Phật cao cũng khoảng hai thước, cao lắm, cao nổi sừng sững lên giữa mọi người vậy, cao mà đẹp khiếp lắm.
[25:07]Thôi, không nói nữa. Về đừng nói ai nha, đừng tiết lộ nha!
[25:13]Hôm nay hôm nay vui miệng thầy nói lỡ lời nói ra, yêu cầu giữ bí mật, nghe không? Nhiêu đây con người này nghi quá! Không biết giữ nổi không! Không không có nói ra, ha!
[25:28]Ví dụ bây giờ vậy, ta đọc lại đoạn kinh xưa. Một lần đó cái Đức Phật đi khất thực với ngài La-hầu-la, gọi là hai cha con á. Vừa đi vậy, ngài ngài La-hầu-la đi bên cạnh Phật nhưng mà hơi lui ra phía sau chút xíu, chứ không có đi ngang, nhưng mà cũng không có xa quá để cho Đức Phật khỏi phải nhọc nhọc sức. Hai vị vừa đi vừa ôm bát thì Đức Phật giảng cho ngài La-hầu-la nghe. Đức Phật giảng về cái tính vô thường, vô ngã của năm uẩn là: sắc, thọ, tưởng, hành, thức. Đó. Ta hiểu về sắc, thọ, tưởng, hành, thức chưa? Chưa là bởi vì ta không tham gia cái khóa thiền này từ đầu của những năm xưa, nha. Chứ từ bao nhiêu năm trước, sư phụ đã giảng về sắc,
[26:22]thọ, tưởng, hành, thức rồi, giảng rất là kỹ. Nhưng mà rất nhiều người chưa nghe phải không ạ? Nên không biết thì ráng tìm lại những bài giảng, không biết mình đã xuất bản những bài đó chưa nhỉ? Có rồi phải không con? Lát con giới thiệu cái đường link ở đâu cho Phật tử mình thỉnh về nghe nha, lấy về nghe. Nên nói là cái cơ thể của ta, thân tâm ta là một hợp thể được cấu thành bởi năm thành tố: sắc là hình hài, thọ là cảm giác, tưởng là cái biểu hiện của hoạt động tâm thức cho ta thấy, hành là hoạt động thật sự ở bên trong của tâm thức, và thức là cái biết. Năm cái này để hiểu cho rõ, hiểu được không?
[27:11]Hổng, cực kỳ khó hiểu! Đến nỗi mà có một lần cái Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam tổ chức hội thảo về cái này, sắc thọ tưởng hành thức là gì? Vì khắp nơi trên thế giới, mỗi người định nghĩa một kiểu. Cũng không biết gì, nhưng mà Đức Phật giảng là cứ nhắc tới nhắc lui năm cái thành tố này, năm thành tố tạo thành thân tâm của chúng sinh thế này. Rồi cho đến bây giờ thì thôi cũng để đó, cũng không ai dám chắc là mình hiểu rồi. Nhưng mà thời xưa trong kinh Phật, khi mà Đức Phật nói về điều đó Đức Phật nói phớt qua cái à, và các vị nghe các vị cũng hiểu liền. Sư phụ chẳng hiểu sao Đức Phật chỉ nói đơn giản vậy mà các vị tỳ kheo hiểu liền.
[27:54]Hiểu liền rồi cái ngài La Hầu La cái lạy Phật lui trở lại liền, không đi khất thực nữa. Đức Phật mới nói: "Ủa sao con không đi khất thực nữa?" Nói: "Bạch Thế Tôn, ai có thể nghe được những lời này mà còn nghĩ đến việc ăn?"
[28:13]Các ngài xưa nhịn đói giỏi thiệt. Thế là ngài lui về tịnh xá ngài ngồi thiền luôn. Ngài không đi khất thực, ngài nhịn đói rồi ngài ngồi thiền. Lúc đó chư Tăng đi ra ngoài đi khất thực hết trong buổi sáng, giờ này nè, khoảng giờ này, ngài đi ra. Nhưng mà một mình ngài La Hầu La về cái một cái phòng nào đó ngài ngồi thiền. Mà ngài chiêm nghiệm về cái lời dạy Đức Phật lúc nãy, nói về cái tính vô thường của sắc, của thọ, tưởng, hành, thức. Như vậy là ngài hiểu rất rõ về năm thành tố đó, rồi ngài mới chiêm nghiệm rồi ngài vào trong thiền định luôn. Ngài nhập vào định. Ngài đi vào định, nhưng mà vào định đó rồi ngài cũng
[28:50]không chứng, nhưng mà ngài ngồi rất là lâu. Rất là lâu. Đến lúc mà khi thấy chín muồi rồi, Đức Phật mới dùng thần thông hiện ra trước ngài mới nói về cái hơi thở. Hơi thở vào, hơi thở ra. Rồi Đức Phật biến mất, thì ngay đó ngài nhiếp vào hơi thở rồi ngay chiều hôm đó ngài chứng đạo luôn. Ngài nhịn đói ngài chứng đạo. Đó là lần đầu tiên mà ngài La Hầu La gọi là chứng A La Hán, lúc đó ngài cũng đã lớn rồi, lớn lắm rồi. Thì cái thời đó ngài La Hầu La nghe thì hiểu, mà cái năm thành tố sắc thọ tưởng hành thức được lặp đi lặp lại rất nhiều trong kinh điển, bây giờ ta đọc ta cũng đọc lại được. Nhưng mà hiểu thì ta vẫn không hiểu.
[29:34]Cho nên để gọi là am hiểu Phật pháp mà với điều kiện đầu tiên gọi là hiểu đạo lý, đây là thử thách ta không vượt qua nổi, không vượt qua nổi. Rồi bây giờ ví dụ cái này nói là luân hồi, luân hồi, luân hồi tái sinh. Ta chết, ta sẽ tái sinh kiếp khác. Căn bản là như vậy, ai cũng hiểu phải không ạ? Chết rồi cũng không phải là hết, nó còn tái sinh. Mà tái sinh nếu mà ta may mắn ta sinh lên cõi trời, hoặc là ta bị trừng phạt ta xuống địa ngục, như vậy. Nhưng mà nếu không phải như vậy, ta tái sinh lại cõi người, ta được tái sinh trở lại cõi người. Thì nghe câu này ai cũng hiểu, nhưng mà chết rồi vào thai mẹ
[30:20]sinh ra lại, thế trong khoảng từ cái lúc mà chết cho tới lúc vào thai mẹ là diễn biến nó như thế nào? Chưa có một cái kinh điển nào nói rõ ràng. Rồi sau này cứ mỗi nơi, mỗi trường phái giải thích theo ý mình. Có những hồn ma lẩn quất ở cái vùng đó 200 năm chưa đi đầu thai. Tại vì sao vậy? Hổng có duyên với ai cả, không có gia đình nào tiếp nhận họ cả. Ví dụ họ liều liều họ nhập thai một cái thì ít bữa thai cũng phải hư. Hoặc là liều liều nhập thai đại, rồi người ta phá bỏ. Người ta không thương. Cho nên để mà gọi là vào thai rồi sinh ra lại được, thì cái cha người mẹ đó phải thương và bảo vệ cái thai đó dữ lắm, họ rất thương.
[31:09]Rồi sinh ra rồi họ rất thương yêu để họ nuôi nấng mình. Còn nhập thai họ vừa phát hiện ra mình có thai, trong lòng họ hoang mang lo sợ đi phá mất tiêu. Hoặc là sẩy cái mất, không dễ chút nào. Nên nói cái việc mà chết rồi đi đầu thai không hề dễ dàng. Nên những cái điều đó cực kỳ phức tạp, ta cũng không hiểu hết được. Đến khi nào mà ta đắc đạo, ta quan sát lại cái tiến trình của chính mình đã đầu thai thế nào, quan sát chúng sinh đã cái quá trình từ lúc tắt thở đến lúc vào thai mẹ nó diễn biến như thế nào, thì ta mới có thể hiểu được. Ở đây vẫn là một cái khó, nhưng hôm nay thầy không có giảng,
[31:48]vì nó không phải là phạm vi của bài này, như vậy. Hoặc là bây giờ nói về nhân quả. Gieo nhân gì gặt quả nấy, phải không ạ? Gieo nhân gì gặt quả nấy. Như vậy cái người mà giàu là bởi vì họ làm sao?
[32:04]Kiếp xưa họ đã tử tế hả, bố thí, cúng dường, giúp đỡ. Bây giờ nghèo quá thì sao? Thì vì kiếp xưa đã... ai nói được khen hay.
[32:21]Bây giờ ví dụ ai rơi vào cảnh nghèo khổ quá, ta đừng nghĩ rằng người xưa họ ác. Đừng nghĩ rằng họ hà tiện hay bủn xỉn, không có đâu. Cũng chưa chắc đâu. Chỉ bởi vì nhiều khi dùng tiền sai lầm, chứ không phải họ là người là là cái người xấu, nhưng mà có đồng tiền cái lúc họ dùng tiền sai lầm, thì sau này họ cũng mắc quả báo là họ không có tiền. À. Hoặc là cái người phải moi thùng rác kiếm ăn, đừng có nghĩ rằng đời xưa là họ vì họ hà tiện, bủn xỉn không cho ai ăn. Không, nhiều khi chỉ bởi vì là thức ăn dư cứ ném vào thùng rác, thì đời sau phải có lúc mà moi thùng rác ra mà kiếm ăn. Cái nhân quả rất là khó.
[33:04]Và ta tin rằng là mọi chuyện đều là nhân quả, đúng không ạ? Tại vì sao vậy? Nếu nhân quả tuyệt đối như vậy thì ta không còn chọn lựa để thay đổi, và nhân quả lúc đó lại giống như cái gì? Định mệnh, cố định rồi. Trong khi như vậy là làm gì có chuyện gieo nhân gặt quả. Mà gieo nhân để gặt quả, gieo nhân it is an option, đó là một sự chọn lựa. Chọn lựa bởi ý chí tự do của ta. À ta có cái sự chọn lựa thì mới thành nhân quả của đời sau. Còn nếu ta không có cái sự chọn lựa thì không thành nhân quả. Ha. Nhưng cái sự chọn lựa đó vẫn là một ý chí tự do của chúng sinh. Tuy nhiên, với cái người có phước thì cái sự chọn lựa của họ là gì?
[33:56]Rất là rộng rãi. Đối với người ít phước thì sự chọn lựa của họ rất là eo hẹp. Ừ ta nói ví dụ. Ví dụ bây giờ à mà ta đi đâu á, cái ta gặp ba cái căn nhà rất là nghèo. Căn nhà thứ nhất là có người nằm thoi thóp không có hòm chôn. Căn nhà thứ hai là người bệnh người bệnh không có tiền chữa trị, và những người con trong gia đình bỏ học hết. Gia đình thứ ba là những bà già neo đơn, con cái đi đâu mất tiêu không bao giờ liên lạc được nữa, bây giờ không có ai chăm sóc. Có ba cái căn nhà nó nghèo như vậy. Thì ý ta thế nào? Ừ đây, ý ta như thế nào nghĩa là sao? Sự chọn lựa của ta, phải không ạ? Đầu tiên ta chọn lựa là giúp hay không giúp? Đó, thứ nhất phải không ạ?
[34:51]Đó là sự chọn lựa thứ nhất. Bây giờ ở đây ta chọn lựa giúp hay không giúp? Giúp phải không ạ? Vì mình biết đạo rồi mình giúp. Đó là chọn lựa thứ nhất, giúp. Bây giờ trong cái giúp này ta lại có những chọn lựa khác. Ta giúp hết ba nhà hay là giúp một nhà?
[35:10]Đây chỗ này khó rồi, phải không ạ? Tùy tùy khả năng của ta. Nếu ta giàu, ta giúp hết cả ba nhà dễ dàng. Nhưng nếu ta nghèo, buộc ta phải tính toán nha, coi cái nhà nào mà ngặt nhất thì ta giúp thôi, chứ không thể giúp nổi ba nhà, tức là sự chọn lựa của ta bị thu hẹp lại. Còn nếu ta giàu, cái sự chọn lựa của ta rộng rãi, ta giúp hết cả ba nhà luôn. Nhưng mình nghèo quá trong túi chỉ còn ít tiền, thì coi ba cái nhà đó nhà nào ngặt nhất thì ta giúp, tức là sự chọn lựa bị thu hẹp lại. Đó. Như vậy khi ta chọn lựa, khi ta chọn lựa thì nhân quả mới hình thành. Nếu ta rộng rãi ta chọn lựa là giúp cả ba nhà, thì sau này cái nhân quả sao ta?
[35:57]Quả báo ta nhiều. Còn nếu ta hẹp, ta đành chọn một nhà thôi thì quả báo ta phải ít lại nha, cái phước báo ta về sau nó cũng phải ít lại. Chứ đâu phải là mình muốn là được hết. Rồi có những người chọn lựa không giúp luôn. Chuyện của ai kệ người ta, không quan tâm bỏ đi luôn. Thì họ đã chọn lựa theo con đường mà tàn nhẫn, thì sau này quả báo nó cũng sẽ đi theo cái hướng đó. Nên trong nhân quả nó không có cố định, mà nó là gì? Chọn lựa với ý chí của ta. Thì lúc đó có ai ép ta không? Không, đó là sự chọn lựa. Nên vì vậy, luật nhân quả nó có cái sự linh động ở trong đó. Và mỗi khi ta đứng trước một sự chọn lựa,
[36:44]hãy nhớ đây là khoảng mở của luật nhân quả, open. Chứ luật nhân quả không có close, không có đóng lại, mà luật nhân quả là mở, open, cho chúng ta chọn lựa. Nên chúng ta nhớ, như vậy cái người mà giỏi làm phúc, cái người mà giỏi tu hành chính là cái người giỏi cái gì? Chọn lựa, đúng như vậy, chọn lựa hành động, chọn lựa cái sự ứng xử trong cái tình huống nhất định đó, đúng không ạ? Ví dụ như hôm hôm nay hôm nay rất nhiều người đã chọn lựa cái gì? Đi du lịch chơi. Nhưng chúng ta ở đây chọn lựa cái gì? Về Pháp Vân tu tập. Đó thì ta đi qua nhân quả khác, những người kia đi cái nhân quả khác. Ta cố gắng mà ví dụ bây giờ hai vợ chồng nếu vừa bà vợ nói:
[37:41]"Thôi hôm nay mình đi chơi", ông chồng: "Về chùa Pháp Vân tu." Thì như vậy hai vợ chồng đã đi theo hai cái nhân quả khác nhau. Đó bắt đầu có sự chọn lựa khác nhau, hai cái hướng đi khác nhau, rồi về sau càng về sau thì còn đi chung được nữa không? Hết, duyên vợ chồng sẽ hết. Nên nếu mình yêu vợ mình, thì mình phải cố gắng làm sao? Khuyên bảo, nhắc nhở, lôi kéo để mà vợ cùng đi. Đó là mình đi đâu có thể một mình, đi chùa thì phải mấy mình cùng đi là như vậy nha. Ráng mà kéo vợ mình đi.
[38:18]Nội cái luật nhân quả thôi không phải là đơn giản dễ hiểu. Rồi thấy cái người đó cụt chân cái mình nói vậy là: "Kiếp trước anh chuyên môn đi chặt chân người ta, đã đập chân người ta." Mình kết luận như vậy cái nhiều khi nó xúc phạm, phải không ạ? Người ta đã bị thiệt thòi rồi, nhưng mình dòm vô cái mình kết luận: "Anh hồi trước anh chuyên bẻ chân người ta hay gì?" Thế là mình nói người ta ác, nhưng mà không phải. Nhiều khi cái nhân quả nó không phải là do là người ta bẻ chân chặt chân, mà nhiều khi nó lại là một cái vô tình. Vô tình ông này ổng làm y khoa nhưng mà ổng rất thích mổ xẻ. Lúc nào ổng cũng thích mổ xẻ để mà mà nâng cao cái tay nghề về giải phẫu của mình.
[39:00]Và hễ mà chân hư hư cái ổng thích: "Thôi cắt bỏ nhá." Ổng rất thích cắt bỏ chân người ta, hả cắt chi người ta đi. Như tiểu đường mà thấy hoại tử rồi, ổng: "Thôi cắt bỏ chi nhá để đừng có lây lan", ổng cắt bỏ mất. Và trong cuộc đời ổng, ổng cắt đâu khoảng một trăm cái chân thì đời sau ổng không thể nào có chân được nữa. Nên không phải là vì đạo đức, mà vì quan điểm sai. Rồi khi quả báo nó tới vậy, nên khi ta phê bình họ về đạo đức cái ta bị nhầm, mà nhiều khi xúc phạm. Nên nói cái luật nhân quả thôi đã là rất là khó. Hoặc là bây giờ nói về
[39:34]thiền định, thì ta hiểu rằng thiền định là định tâm lại, tĩnh tâm lại, đừng suy nghĩ, ha, không bị vọng tưởng. Thì không suy nghĩ, không bị vọng tưởng như vậy thì chuyện gì xảy ra? Chuyện gì xảy ra khi tâm ta không suy nghĩ nữa?
[39:56]Cái chỗ này nếu không thực hành thì chỉ là nói bậy. Mà nói bậy thì sao? Có khi xuống địa ngục. Tại vì nó quan trọng quá. Cái đạo lý này nó quá quan trọng, ta kết luận bậy, đọa địa ngục liền. Hoặc là đọa làm súc sinh liền. Giống như có cái chuyện mà ông già chồn với tổ Bá Trượng đó ta nghe phải không ạ? Nghe chưa? Đó. Tức là mỗi ngày khi mà ngài Bá Trượng thuyết pháp thì có một ông già ổng cứ tới nghe lặng lẽ. Nhưng mà ngài Bá Trượng bằng cái thần thông của mình biết cái ông này không phải là người thường. Cho nên lần đó sau pháp hội tan, mọi người đi rồi ngài Bá Trượng kêu ổng lại hỏi: "Thế ông là ai?" Hỏi tức là ngài ngài biết rồi, ổng không phải người. Nói:
[40:39]"Bạch hòa thượng, con không phải người." Ồ, ghê chưa. "Con là con chồn ở sau núi. Năm trăm đời xưa con cũng là một vị tăng tu hành đạo cao đức trọng nổi tiếng, có danh tiếng, cũng là một giảng sư. Ừ, rồi có một người mới đến hỏi con là: Một người đắc đạo rồi còn bị luật nhân quả chi phối không? Con nói: Không. Thế là con đọa làm chồn năm trăm đời liền. Chỉ có một chữ không thôi." Ta nói có những đạo lý rất quan trọng mà ta trả lời sai thì ta đọa địa ngục liền hoặc đọa súc sinh liền. Không có đùa được nha, không có đùa đâu. Nên hôm nay vì hôm nay được coi là do nhiều đời cái bắt đầu con chồn có
[41:23]linh, nó biến thành phi nhân, nó có phép hiện thành hình người được trong phút chốc, rồi sau đó phải lui về với cái thân chồn trở lại. Hiện ra thân người chút xíu, rồi sau đó lui về cái thân chồn trở lại. Có những cái câu rất quan trọng như vậy, ta cẩn thận. Nên bây giờ ta nói thiền định là không vọng tưởng, không suy nghĩ. Rồi sau đó người ta hỏi: "Ủa, không vọng tưởng, không suy nghĩ rồi là cái gì?" Trả lời bậy một cái xuống địa ngục liền, đọa súc sinh liền. Mà rất nhiều người dễ trả lời bậy cái này. Tại vì sao? Vì chưa tu tới mà dám ước đoán nói bậy. Nên mấy chỗ đó hết sức cẩn thận, không biết thì đừng trả lời. Không biết thì nói:
[42:06]"Xin vui lòng đến khóa thiền là gặp quý thầy trả lời, chứ đừng có tự ý trả lời, đừng có ý ước đoán theo mình trả lời bậy chết à." Và đạo Phật ta cũng bị như vậy. Ta bị một cái câu trả lời sai mấy ngàn năm, sau đó khiến cho đạo Phật rơi luôn vào mạt pháp luôn, người ta bỏ thiền luôn. Bây giờ nói tới các chùa mà tu thiền là chuyện rất hiếm. Nói đi tu chứ mà chùa tu thiền không có. Trong khi Đức Phật ta thì đắc đạo nhờ thiền, chuyên dạy thiền, các vị A La Hán chuyên ngồi thiền, đắc đạo nhờ thiền, mà tới ngày hôm nay mấy ngàn năm rồi nói tới thiền quay lưng liền, bịt tai liền, không nghe nữa. Vì sao?
[42:45]Vì đã có những khoảng ta hiểu sai về thiền. Chánh pháp, ta hiểu thiền là đi đến vô ngã. Tới thời tượng pháp, ta hiểu thiền là để tìm cái siêu ngã trong mình, tự cho rằng nơi mình có một cái gì rất cao quý, bất sinh bất diệt, nói đi tu thiền là để tìm cái đó, hết phước luôn và bắt đầu rớt qua thời mạt pháp, người ta bỏ thiền luôn, không ai ngồi thiền nổi nữa. Ngồi không nổi nữa, bắt chân lên ngồi tâm nó loạn lên, thân nó khó chịu rồi bung chân ra. Thôi tu cái gì khác cho nó dễ, tu cái gì nó dễ dễ tu. Chứ còn ngồi im lặng, nhiếp tâm trong thanh tịnh tu không nổi nữa. Đó là như vậy. Còn tại sao bao nhiêu năm qua chúng ta vẫn đeo đuổi cái khóa thiền?
[43:36]Bởi vì ta không có cái suy nghĩ sai làm tổn phước. Thế cái gì sai? Thế cái suy nghĩ gì là sai mà làm ta tổn phước rồi ta ngồi thiền không nổi? Đó chính là cái ta ngồi thiền rồi để đi tìm cái sự cao siêu nơi chính mình thì ta hết phước liền, ngồi thiền không nổi liền. Còn nếu ta ngồi thiền để hướng về vô ngã,
[44:08]tan cái chấp ngã, không còn thấy có ta nữa thì ta còn cái phước để mà ngồi thiền mãi. Có thể chưa chứng, nhưng ta đã định hướng đúng và ta được cái phước đi mãi đi mãi hết kiếp này tới kiếp kia, chừng nào đắc đạo thì thôi. Chớ còn hiểu sai một cái rồi ngay trong đời này bỏ thiền liền, ngồi không nổi. Rất nhiều người thầy đã thấy rồi. Sau này mới hiểu rằng cái quan điểm sai, sai chỗ là ngồi thiền để đi tìm cái vinh quang, cái cao siêu nơi chính mình, vô tình là vun đắp bản ngã lên, hết phước luôn. Còn cái may mắn của sư phụ là gì? May mắn là mình tin Đức Phật tuyệt đối. Và Đức Phật nói gì? Sắc, thọ, tưởng, hành, thức tất cả là vô thường, vô ngã. Và tu để làm gì?
[44:57]Để cho hiểu cho được cái vô ngã đó, để cho xóa tan chấp ngã, không thấy mình là gì nữa. Càng tu càng thấy mình chỉ là cỏ rác, là cát bụi mà thôi. Càng tu là càng tôn trọng được mọi người. Nhờ vậy mà thầy cứ ngồi hoài, mặc dù già yếu thì ngồi rất là dở. Cho nên cái hiểu đạo lý thôi đã rất là rất là khó.
[45:22]Và càng cách xa thời Đức Phật thì ta lại càng sao? Càng không hiểu Phật. Thì hiện nay ta tiếp nhận được cái đạo lý kiểu đó đó, tiếp nhận được đạo lý từ những ông thầy chưa chứng đạo, thì liệu rằng những điều ổng nói đúng ý Phật không? Không. Thì như vậy nãy giờ quý Phật tử nghe có tin được thầy không? Không. Sao mà tin được? Sao mà tin được vì thầy cũng đâu có chứng đạo, phải không ạ? Nên những lời của thầy cũng không hề bảo đảm chút nào, phải không? Đúng không? Ừ, đúng chứ. Không không có bảo đảm chút nào. Nhưng chỉ có một điều thế này, thầy chỉ có một cái điều may mắn thế này thôi, là sau khi nhiều năm học đạo thì mới hiểu
[46:10]ra một điều là không ai có thể hơn Đức Phật được.
[46:16]Và muốn tu hành thì phải có cái lòng tôn kính Phật là nền tảng. Chỉ vậy thôi. Thì nhờ như vậy cái giống như là thầy đặt cái nền tảng nó đúng, do đó Phật gia hộ cho thầy, dẫn dắt thầy đi từng bước từng bước để đừng có sai lầm, từng bước. Và thầy cũng truyền dạy lại những điều đó. Đầu tiên thầy dạy cái gì? Lòng tôn kính Phật, phải không ạ? Nên ta có lòng tôn kính Phật rồi bỗng nhiên cuộc đời ta như là có một chỗ dựa rất là lớn, mình không sợ bị rơi, bị ngã nữa nhờ có cái lòng tôn kính Phật này. Nên ta thấy ấm áp, hạnh phúc vô cùng. Mà cái lòng tôn kính Phật nó nên đầy đủ rồi, bỗng nhiên mình vượt qua hết tất
[47:00]cả những tâm lý tiêu cực, nhỏ hẹp, tầm thường, sợ hãi, hoang mang, dao động. Khi cái lòng tôn kính Phật đủ rồi, bỗng nhiên mình rất vững chãi. Là sao? Chết cũng được, miễn còn lòng tôn kính Phật. Sống cũng được, sẽ sống với lòng tôn kính Phật. Nghèo khổ, gian nan hay trong vinh quang gì tất cả làm sao? Đều sống bằng lòng tôn kính Phật, tự nhiên chẳng sợ gì nữa hết trơn. Cứ vậy, cứ vậy. Rồi Phật sẽ dắt ta đi từng bước qua cái cuộc đời này. Và khi cái sự tu hành của ta cũng vậy, với cái lòng tôn kính Phật tuyệt đối, ta có hiểu sai Phật cũng sẽ chỉnh lại cho đúng ta từ từ. Nhưng cái quan trọng là lòng tôn kính Phật.
[47:50]Thì có qua một giai đoạn, đạo Phật đi qua một cái giai đoạn người ta giảm mất cái lòng tôn kính Phật. Và sao? Chúng sinh rơi vào tà kiến ngay lập tức. Chúng sinh rơi vào tà kiến liền, hiểu bậy hiểu sai liền. Rồi đạo Phật rơi vào mạt pháp luôn. Mạt pháp nghĩa là gì?
[48:10]Bỏ thiền.
[48:14]Giờ nói thôi mình nói nhanh qua là lịch sử phát triển Phật giáo. Phật giáo phát triển qua nhiều thời đại và bị thay đổi, biến đổi và thêm thắt rất là nhiều. Thực sự có những bài kinh không phải của Phật thuyết mà giờ mình vẫn tụng ào ào.
[48:32]Cái câu đầu vẫn "Như thị ngã văn", câu đó ai viết chả được. Nhưng mà rồi mình cứ tưởng là kinh của Phật thuyết, mình xúm nhau mình tụng quá chừng tụng. Hoàn toàn không phải của Phật thuyết, của ai đặt ra á. Đây mới là cái đau. Hồi lúc mà thầy còn nhỏ, lúc mà thầy mới tu, lúc thầy còn sa-di, lúc đó thầy ở cái cốc ở trong cái bờ sông vắng. Thì cái thời đó có cái ông tổ trưởng đó ổng tới ổng ổng chơi, ổng tổ trưởng chơi. Ổng tổ trưởng ngồi ổng nói, ổng ổng nói: "Đâu phải bộ kinh nào cũng Phật thuyết đâu." Thầy nhìn ổng thầy ngơ ngơ. Nếu mình mà hung hăng chắc đòi đánh ổng á, thầy nói một điều rất xúc phạm phải không ạ?
[49:17]Kinh điển là phải Phật thuyết chứ sao mà không phải Phật thuyết. Mà ổng vì ổng ổng là một tổ trưởng ở cái khu đó với ổng là người Công giáo nữa, thôi mình cũng cũng ngại, cũng không muốn đụng chạm với tôn giáo bạn. Nên thôi cứ ngồi im nghe ổng nói cái gì. Mà ổng xưng là ngày xưa trước giải phóng học đại học Vạn Hạnh, tức là đại học đó của Phật giáo. Học mà ổng học cái gì đó không biết, mà hôm nay ổng nói một câu đó, ngơ ngơ mà nghĩ cái ông này nói bậy nói bạ, thôi cũng không quan tâm, cũng không muốn mếch lòng, không trả lời. Và mình cứ yên chí rằng tất cả kinh điển mà kinh tạng để lại đều là của Phật thuyết, kinh nào cũng đáng tôn thờ cả.
[49:53]Mặc dù với cái suy nghĩ của mình có những bộ kinh nó rất mâu thuẫn với nhau. Nhưng mà chắc tại là tùy hoàn cảnh Phật thuyết hay sao á, cho nên nó kỳ như vậy nó mâu thuẫn. Cứ vậy thôi không để, cho đến một ngày đẹp trời cái ông sư huynh ổng nói: "Mấy bài kinh này không phải của Phật thuyết đâu nha." Thầy đứng trợn mắt nhìn ông sư huynh: "Sư huynh nói gì vậy?" Nói: "Ông già nói đó", tức là ông sư phụ á, hòa thượng. Trong đó hòa thượng trong chùa cứ thân tình hay gọi "ông già". Nói: "Như như ông già nói đó nha", đứng trợn dọc nhìn ổng. Tại lúc đó là bắt đầu mình chuẩn bị rớt xuống vực thẳm rồi. Đây là cái niềm tin sâu sắc, son sắt của mình mà ngày hôm nay có một người đánh
[50:34]vỡ, mà người đánh vỡ chính là người mình rất yêu kính, là bổn sư của mình. Thì nó đúng là như rớt trên trời rớt xuống vậy. Cho đến ngày cái hòa thượng mở lớp học, dạy trong chúng và ông nói rõ ràng những bộ kinh này không phải Phật thuyết. May là chính vì thầy mình nói, chứ không mình chắc ra đường nhào đầu vô xe tự tử chết liền. Vì khi mất niềm tin người ta không sống nổi là vậy á. Sau đó mới bình tĩnh tìm hiểu lại, quả thật rất nhiều bài kinh không phải Phật thuyết. Thầy mới bình tĩnh nhớ lại cái lời của cái ông tổ trưởng ổng nói, thì ra ông này có đọc tài liệu đâu. Và nhớ lại những cái tài liệu, những cuốn sách mình đã đọc về
[51:14]lịch sử đạo Phật, người ta đã nói rồi nhưng mình không tin. Nhưng hôm nay chính hòa thượng bổn sư mình nói, buộc phải tin. Thì ra trong giai đoạn mà phát triển của đạo Phật, rất nhiều bài kinh đã được tạo thêm ra bởi tác giả vô danh nào đó mà lấy danh Đức Phật. Cái này mới đau, làm cho chúng ta hiểu về chánh pháp theo một mảng khác hẳn luôn, không còn đúng với ý của Đức Phật buổi đầu. Cái này mới đau á. Có những bài kinh mà ta mỗi ngày ta tụng ở các chùa, bây giờ hầu hết ta tụng ở các chùa không phải kinh Phật thuyết. Đau như vậy, đau như vậy.
[51:55]Nhưng khi hiểu ra điều đó rồi thì sư phụ cố gắng lục tìm lại cái kinh nguyên thủy. Nhưng mà bên Theravāda đó, các vị tụng cái kinh đó bằng tiếng Pāli, Phật tử nghe cũng không hiểu. Nên sư phụ lấy bản dịch của Hòa thượng Minh Châu viết lại thành kinh tụng tiếng Việt Nam cho mọi người tụng dễ hiểu. Và rõ ràng điều này là đẹp lòng trên Tam Bảo, trên chư thiên hộ pháp. Đó là lý do đạo tràng của mình cứ phát triển.
[52:30]Ví dụ như ta muốn tìm hiểu một thông tin gì là ta phải bỏ nhà mình, ta đi tới thư viện phải không ạ? Và khi tới thư viện, ta phải leo đi coi cái danh mục đi lục lục, ta mới tìm cuốn sách mà ngồi đọc. Thời nay thì sao? Ta chỉ gõ trên Google, Google nó đưa ta tới cái cái danh mục những cái tài liệu liên quan là ta có thể tìm đọc. Nhưng rồi Facebook nó chiếm ngôi luôn, nó không cần ta gõ nữa, ta mở nó ra là nó giới thiệu hàng: "Đây nè, nay có bài này, nay có bài này", tùm lum ra hết trơn, tràn ngập hết trơn. Tức là nó thay vì ta phải tới thư viện, ta không tới, thì ta sẽ tới cái trạm nào một chỗ ta xem.
[53:13]Bây giờ nó tới gõ cửa nó giới thiệu từng bài luôn. Cái sự tiếp thị của thông tin nó ngày hôm nay vậy. Và đạo lý cũng vậy, đạo lý mà cứ mình ngồi ở trong đóng hay là ai muốn tới thì phải tới chùa, tới ngoài cửa phải bấm chuông, phải lạy lục rồi mới vào, vào ngồi được uống nước đi, năn nỉ lạy lục rồi bắt đầu từ từ mới được gặp hòa thượng thì người ta không có giờ người ta không còn thời gian nữa. Mà phải làm sao? Người ta vừa tới cổng chùa là mình giới thiệu đạo lý, mình mời mọc ân cần ha, giảng cho người ta nghe liền, phải không ạ? Nhưng vẫn trễ rồi. Người ta cứ ở nhà đi, mấy thầy mình phải tới
[53:47]tận cửa nhà người ta mà nói về Phật pháp. Thời đại này là phải như vậy đó. Nên cái con đường mà của chùa Phật Quang ta đi coi vậy chứ lại đúng ý của Phật là vậy đó. Thứ nhất là tìm lại đúng cái lời dạy của Đức Phật, trung thành với lời dạy, tu để hướng về vô ngã. Rồi dùng một cái ngôn ngữ mà ai cũng có thể hiểu được, đầu tiên là ngôn ngữ tiếng Việt cho người Việt, rồi bây giờ bắt đầu ta chuyển dần sang ngôn ngữ tiếng Anh để cho thế giới ai cũng có thể tiếp cận được. Mà tiếng Anh thì tụng bằng cái điệu nào? Tiếng Việt thì không cần soạn cái điệu, phải không? Tại cứ nhiêu đó rồi có điệu đó cứ tụng tới tụng lui.
[54:26]Nhưng mà tiếng Anh thì rất là khổ, vô cái mỗi người đọc một giọng cái nó nghe nó giống như cãi lộn nhưng mà cái chợ chết liền. Buộc lòng ta phải soạn ra thành một bài nhạc có điệu được quy định từng nốt rõ ràng để ai cũng hòa chung trong một điệu nhạc đó hết thì nguyên cả một cái hội chúng tụng sẽ rất là là hay. Nên ta có điệu nhạc, ta có hòa âm, có một cái bản cái dàn hòa âm rất là phức tạp, rất là hay, là nâng lên cao cấp hẳn luôn. Và chùa mình đi đầu, cứ làm luôn cái đó, đi đầu luôn. Bây giờ vậy, cái mà gọi là hiểu được cái lịch sử phát triển của Phật giáo để hiểu kinh nào là Phật thuyết, kinh nào không phải Phật thuyết thôi cũng đã là một chánh kiến quan trọng.
[55:12]Vì ta biết kinh này không phải Phật thuyết, ta bớt giảm bớt sự quan tâm, ta chỉ tham khảo thôi chứ không có cuồng nhiệt, mê tín mà tin nữa. Mà giờ nhiều người vẫn còn mê muội không biết điều đó, không biết lịch sử phát triển của đạo Phật, không biết bài kinh nào đúng của Phật thuyết và bài kinh nào không phải Phật thuyết. Ta không bài bác, ta không cực đoan, ta không cực đoan nói rằng hễ kinh này không phải Phật thuyết thì ta ghét bỏ, không có. Có nhiều ý trong đó rất hay. Mặc dầu không phải Phật thuyết nhưng có nhiều ý rất hay, ta phải tham khảo, ta phải tôn trọng. Ví dụ như thầy vẫn giảng về bài kinh Bát-nhã.
[55:47]Tại vì trong bài kinh Bát-nhã là bài kinh khẳng định một điều không phải Phật thuyết, nhưng mà nhiều ý trong đó cực hay. Hay cái gì? Hay cái là trong kinh Bát-nhã nói rằng một bậc Bồ Tát phải làm hết công đức này tới công đức khác, nhưng mà làm xong thì sao? Không chấp công. Chỉ nhiêu đó thôi. Vậy mà cái bộ Bát-nhã nó dày thế này. Mà nếu tính theo tập chữ Nho đó, từng xấp từng xấp nhỏ nhỏ vậy là 600 quyển. Mà in tới Việt Nam khoảng một chồng mà in khít lại đó, nó dày như đây, còn hồi xưa là chất một đống, 600 quyển Bát-nhã. Nói mênh mông những cảnh giới này, những cảnh giới kia, nói hồi xưa ông nào ổng siêu thiệt, cái đầu khủng khiếp thiệt, trí tuệ khiếp luôn.
[56:32]Nói những điều ta không tưởng tượng nổi. Mà đều chung quy lại, rút lại điều một bậc Bồ Tát làm vô lượng các công đức đối với chúng sinh, đối với chư Phật mà không chấp công. Mà tại sao phải nói nhiều như vậy? Bởi vì cái chấp công là nó là một bản năng tự nhiên của con người. Gỡ được nó, chống được nó là điều rất khó. Mà phải gỡ được nó, chống được nó, ta mới tiến đạo được. Còn làm ở đâu chấp tới đó thì ta vĩnh viễn không bao giờ giải thoát được. Cái điều đó hay khủng khiếp luôn ở kinh Bát-nhã, hay khiếp luôn vậy á. Thường thường chúng ta cái gì làm chúng ta cực công thì chúng ta phải chấp công.
[57:18]À ví dụ như bây giờ thầy đứng lên đây thầy thăng tòa thuyết pháp. Để thăng tòa thuyết pháp được thầy phải nghiên cứu, phải tu học, phải biên soạn, rồi đứng lên tòa nói lựa từng lời, từng chữ, từng ý để cho mọi người nghe hiểu. Có cực không hả? Cực lắm chứ. Cực xong rồi giảng xong thì mọi người vỗ tay, khen ngợi thì lập tức trong tâm thầy xuất hiện cái tâm lý gì? Chấp công. "À, tôi thuyết pháp đây, tôi là giảng sư đây, mọi người yêu thích bài giảng tôi, tôi giảng rất hay đây." Thì tất cả những tâm lý đó đều là cái gì? Đều là bản ngã, đều là kiêu mạn và ngăn cản con đường tu hành giải thoát cả. Rồi ví dụ bây giờ không phải là thăng tòa thuyết
[58:05]pháp, quý Phật tử xuống bếp nấu cơm thôi, nha. Nấu cơm cực không? Nấu bếp cực lắm. Nấu cơm cho cả nghìn người ăn như thế này, lo từng món làm sao cho người ta ăn cho ngon, cơm nấu cho khéo, thức ăn nấu cho khéo, vừa vặn với tiền bạc này kia nọ, rồi mọi người ăn vui vẻ, đổ mồ hôi ra như vậy, nhìn mọi người ăn uống, trong lòng mình sao? Phơi phới niềm vui, nhưng mà cũng là phơi phới chấp công: "Không có tao tụi bây đói hết." Chết liền, chết liền, bản ngã, kiêu mạn khởi lên liền.
[58:42]Cho nên cái 600 quyển Bát Nhã chỉ nói một điều thôi: không được ở không, không được lười biếng, phải rất vất vả mà giáo hóa chúng sinh, nhưng mà đừng chấp công. Mà cái chấp công nó là bản năng tự nhiên, hễ mình thò tay ra làm một cái là phải chấp, thò chân ra làm một cái là phải chấp, mở miệng nói một cái phải chấp. Thì bây giờ phải chống lại cái đó, giằng xé, kìm chế nó cho đừng chấp công. Cực kỳ vất vả, nhưng phải làm cho bằng được. Nên cái đạo lý trong kinh Bát Nhã nó cực kỳ hay. Đây là cái giá trị mà ta hiểu được cái lịch sử phát triển Đạo Phật là vậy, biết chắc kinh nào Phật thuyết, kinh nào không phải Phật thuyết.
[59:21]Nhưng mà không phải là chống nha, kinh này không phải Phật thuyết nhưng không có chống. Tại vì sao? Có những cái điều không phải Phật thuyết, vị nào đó viết sau, nhưng mà cực kỳ hay, ta phải tham khảo, là trung đạo. Còn có một số trường phái, họ biết kinh không phải Phật thuyết, lập tức họ gạt ra liền, khinh miệt, chống đối liền, mà cái đó cũng là một cái cực đoan. Còn cái cực đoan thứ hai là gì? Tưởng kinh đó Phật thuyết, tôn sùng, vì trong đó cũng lẫn nhiều cái sai. Không phải Phật thuyết thì chắc chắn lẫn nhiều cái sai, đúng không ạ? Không phải Phật thuyết có thể vẫn có những điều đúng, nhưng không phải Phật thuyết chắc chắn sẽ lẫn nhiều cái sai.
[1:00:03]Nên do đó, những kinh không phải Phật thuyết ta cố gắng chỉ mà tham khảo thôi. Thì nó nó cũng là một cái chánh kiến cho ta.
[1:00:16]Thôi lần sau ta trở lại nói tiếp nha, điều này cũng thú vị.