[0:00]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay thầy giảng cái đề tài là dạy cho trẻ thông minh. Vì sao vậy? Bởi vì trẻ có thông minh thì sau này đất nước ta có tương lai. Nên vì vậy, cha mẹ, ông bà mà dạy con trẻ mình trở nên thông minh tức là ta đóng góp rất là lớn cho đất nước, cho thế giới mà cũng là đóng góp cho đạo pháp. Vì nếu sau này con mình trở thành một người đệ tử Phật mà nó thông minh nó giỏi, nếu là cư sĩ cũng là một cư sĩ giỏi, nếu đi tu cũng là một vị tăng tài. Cho nên bây giờ thì chúng ta lớn rồi, đời mình đã đi qua rồi, nhưng mà cái trách nhiệm của mình là nằm ở gì? Ở con mình, ở cháu mình.
[1:03]Làm sao đó vì nếu mình chưa có cháu, mà nếu con còn nhỏ đó phải dạy con cho nó thông minh lên, nó giỏi lên. Mà nếu bây giờ mình đã già rồi đi chùa thì con mình đẻ ra cháu thì bây giờ mình canh mình dạy mấy đứa cháu đó cho nó giỏi lên, cho nó thông minh lên. Cái tâm lý mà muốn cho con học giỏi, cháu học giỏi thì ai cũng có. Nhưng mà cái mục tiêu sâu xa đó thì có khi sai. Sai ở chỗ gì? Sai ở chỗ là cha mẹ muốn con học giỏi để cho cha mẹ được hãnh diện, tự hào, à con tôi học giỏi, con tôi được đậu này, đỗ kia, là để lại một lần nữa là tô đắp cho cái bản ngã của mình thôi. Tâm lý này đa phần cha mẹ đều bị.
[1:54]Mình không đậu nổi bác sĩ nhưng lúc nào cũng ước ao con mình nó đậu bác sĩ, đúng không ạ? Cái mình làm không nổi bắt con mình nó làm, nó làm nó muốn khùng luôn vậy đó tại nó học cũng không nổi. Rồi hoặc là mình lên tướng không nổi nói cho con nó đi quân đội sau này cho nó lên tướng cho cho oai, tức là con mình là nối tiếp cái ước mơ của mình mà cũng chỉ là gì? Là tô đắp cho bản ngã. Còn hôm nay chúng ta nói với nhau đề tài này thì việc mà dạy cho con nó thông minh lên không phải là một tham vọng tô đắp cho cái bản ngã của cha mẹ nữa, mà là một bổn phận cha mẹ, ông bà phải thực hiện để làm chi?
[2:38]Để ta có những đứa trẻ, con, những cháu mình nó giỏi lên sau này nó đóng góp cho đất nước, cho thế giới, cho đạo pháp. Nên cái mục tiêu cuối cùng khác nhau. Thầy nhắc lại, có hai cái mục tiêu khác nhau mà việc làm thì giống nhau. Việc làm giống nhau gì? Giống nhau là ai cũng muốn con mình học giỏi, đúng không ạ? Ai cũng muốn con cháu mình thông minh. Nhưng mà hai mục tiêu khác nhau: một mục tiêu là con cháu mình giỏi để mình nở mày nở mặt, mục tiêu đó là hoàn toàn gì? Bản ngã. Còn ở đây ta nói với nhau một cái mục tiêu là dạy cho con mình giỏi lên để làm chi? Để đóng góp, cống hiến cho cho cuộc đời tốt hơn.
[3:30]Vì có khi ta lúc trước ta mải mê trong vô minh, trong ích kỷ, đến khi hiểu đạo rồi thì ta đã mất một khoảng thời gian rất là nhiều. Bây giờ biết đạo, tu tập cũng đóng góp nhưng mà chưa có phỉ cái chí của mình. Mình muốn đóng góp cho cuộc đời nhiều hơn nữa nhưng mà lực bất tòng tâm, đóng chút chút. Bây giờ mình gửi lại cái ước nguyện cống hiến, đóng góp đó cho con, cho cháu mình. Cho nên phải làm sao con cháu mình giỏi lên để nó cống hiến được nhiều hơn, cũng là cái phước cho nó nhưng mà cũng là trách nhiệm của mình đối với đất nước của mình. Nên đây là một cái việc làm cao thượng, một việc làm cao cả.
[4:17]Cái ý nghĩa nó nó đẹp hơn chứ không còn là cái việc mà con mình giỏi để cho mình nở mặt nở mày nữa. Mục tiêu là vậy, nên bài hôm nay ta nói chuyện là dạy trẻ thông minh là để cho nó cống hiến tốt hơn. Bây giờ thầy kể ra từng điểm, từng điểm nha, cha mẹ phải làm để làm sao cho con mình thông minh lên. Điểm thứ nhất, thì cha mẹ phải sống cho có đức trước. À cái đây là lại là cái gốc á. Con mà muốn giỏi thì cha mẹ phải có đức cái đã. Này cái gốc là nơi cha mẹ biết tu dưỡng. Như vậy điều thứ nhất này ta làm được chưa? Điều thứ nhất ta làm được chưa? Thầy thấy làm được được được rồi đó. Sao mà thầy nói thì thấy làm được được à?
[5:11]Vì ngày mùng hai Tết mà lên tới đây ngồi đây là người này có sống có đức đây.
[5:20]Mùng hai Tết hổng chịu đi chơi, hổng chịu đi quậy mà lên chùa nghe pháp, tu hành, phải không ạ? Ăn chay. Là trong một ngày này thúc liễm, lên chùa không thể quậy được, không thể làm ác, không thể hung dữ được. Trong cái khung cảnh thiêng liêng thế này ai cũng phải sống hiền lành, yêu thương nhau. Cho nên đúng là có mặt lên chùa là đã tu rồi. Mà ngày Tết là ngày vui mà ta chọn cái vui trong đạo thì chắc chắn những người này là những người có đức. Cho nên khi mà thầy đưa ra cái tiêu chuẩn đầu tiên để cha mẹ có thể dạy con thông minh là cha mẹ phải sống có đức thì thầy thấy mấy người này có bộ làm được, cũng làm được.
[6:01]Thầy đúng là tán thán nha, thầy rất là tán thán. Còn nói sẽ có người giơ tay nói: "Thưa thầy, con chưa có con thì làm sao mà dạy con thông minh?" Câu trả lời, à không có con rất tốt, đi tu cho thầy, đừng thèm có con nữa. Lỡ có thì sao? Rồi cái việc mà cha mẹ có đức thì thôi nhiều lắm, mênh mông ha, ta cứ đi chùa, ta nghe pháp, ta tu hành, rồi về nhà sống đối đãi với mọi người mọi điều tử tế, đó, tu dưỡng mọi điều thì thôi cái đó là cả đạo lý mênh mông. Cái chuyện mà tiêu chuẩn đầu tiên mà cha mẹ có đức thì nó lớn thì ta tự nghiên cứu tiếp. Tiêu chuẩn thứ hai mà để dạy cho con trẻ thông minh là phải dạy cho con trẻ lễ phép.
[6:51]Bởi ông bà mình nói câu "Tiên học lễ, hậu học văn", đó là cái trí tuệ cực kỳ siêu đẳng của tổ tiên mình để lại, đừng coi thường. Đừng nghĩ cái đó là phong kiến, cổ hủ nha. Mà đó là trí tuệ siêu đẳng của ông bà, tổ tiên mình để lại, cái câu mà "Tiên học lễ, hậu học văn" á. Thì ta giờ cũng vậy, dạy con mình lễ phép trước. Nên thầy thấy có nhiều bậc cha mẹ bồng mấy đứa con nhiều khi nó chưa biết nói á gặp người lớn, "Chào, ạ ông đi con, ạ ông", đè cái đầu nó xuống. Nhỏ thì chả biết ạ iếc gì, bị đè đầu xuống phải đè cái đầu xuống mà không biết nó có biết chào hay là nó trong lòng nó đang nghĩ nó bị áp bức không hiểu, bị đì không biết nữa.
[7:26]Nhưng mà cha mẹ cứ bắt vậy: "Ạ ông đi con", thì lớn lên từ từ. Cái mà người Việt mình hay dạy con mình là phải chào hỏi: "Ạ ông đi con, dạ thưa đi", tuyệt vời. Nhớ như vậy. Đó là lý do tại sao người Việt Nam mình thông minh. Lý do tại sao người Việt Nam mình thông minh là bởi vì nhỏ chưa biết nói biết năng chưa biết gì cứ đè đầu xuống: "Ạ ông đi con", đè muốn muốn chết thằng nhỏ luôn, nhưng mà đâu ngờ đó là chính bí quyết làm cho trẻ thông minh mà người Việt Nam mình đã có từ lâu mà không hay. Có một thời gian vậy người nước ngoài ở phương Tây như ở Mỹ có một cái cuộc nghiên cứu bí mật tại sao người Việt Nam thông minh.
[8:06]Vì khi mà người Việt Nam mình đi học các trường đại học trên thế giới thì thường có kết quả tốt. Cho nên cái nó lấy làm lạ người Việt Nam thông minh, sao nó đi tìm hiểu, nó đi tìm hiểu coi lý do. Thì đúng không? Nghĩa là đánh giặc thì cũng giỏi mà học hành cũng giỏi. Nhưng mà không biết tại sao thì kinh tế chưa giàu thôi. Thôi chắc từ từ sẽ giàu. Nhưng mà họ thắc mắc là Việt Nam tại sao thông minh? Thì có người nói chắc là tại nhờ mình ăn nước mắm, chắc là nước mắm có cái chất gì đặc biệt nên khiến người Việt Nam thông minh. Đây là đặc sản của Việt Nam, trong nước mắm có bao nhiêu đạm này đạm kia gì đó thì chả biết.
[8:43]Nhưng mà thực sự cái bí quyết nằm ở chỗ là cha mẹ đè đầu đứa con xuống: "Ạ ông đi con". Bí quyết nằm chỗ đó mà thế giới không biết. Nên hôm nay thầy nói ra đã lộ mất bí mật của quốc gia.
[8:58]Sau này mà thế giới nó biết được cái bí quyết này là nó đẻ con ra nó cứ đè đầu xuống là: "Ạ ông đi con", sau này nó thông minh lên hết nó rượt theo mình mình mệt lắm á. Cho nên đâu có ngờ vậy, cái lễ phép, biết kính trọng người trên, khiêm hạ lại, đó là bước đầu của sự thông minh. Nên ta được thừa hưởng từ ông bà, tổ tiên một cái bí quyết hay mà nhiều khi ta không hiểu, ta cứ tưởng đó là cái lễ giáo, là phong tục tập quán. Rồi đến khi ra ngoài tiếp xúc với văn hóa Tây phương, thấy Tây phương nó ngơ ngơ nó chả thèm chào ai, cái mình nghĩ ờ nó vậy mới là văn minh, mới là bình đẳng. Đâu biết rằng đó là con đường để đưa tới ngu si.
[9:37]Cái mà ngơ ngơ ngơ ngơ ngông ngông chẳng thèm chào hỏi ai, đó là con đường đưa tới sự ngu si. Còn cái mà biết lễ độ, biết cúi đầu chào hỏi, đó chính là con đường đưa tới sự thông minh. Mà cái này ông bà, tổ tiên mình đã đã truyền lại như vậy. Nên vì vậy khi ta vào chùa, ta được học trở lại một lần nữa, biết chắp tay chào nhau. Ngoài cái việc đó ta chào quý thầy rồi, huynh đệ Phật tử gặp cũng chắp tay chào nhau. Rồi ở trong võ cũng vậy, vừa rồi ta có một bài viết về võ thuật là không ở đâu mà chào mà rắc rối, rườm rà, kỹ lưỡng như trong võ thuật hết. Quý Phật tử có coi đánh võ chưa ạ? Coi thấy người ta chào trước khi mà đánh bài quyền chưa ạ?
[10:22]Đó, thấy chào rắc rối chưa?
[10:29]Nhưng mà đại khái là bái tổ đó, trước khi chào phải nhớ tới tổ, mà chào rườm rà để chứng tỏ cái sự kính trọng. Cho nên cái bí quyết đầu tiên chỗ này, bây giờ hiểu điều này về nhà ta thiết lập lại cái văn hóa này của dân tộc nha. Chính mình cũng phải chào hỏi một cách lễ độ, con trẻ mình phải dạy cho nó biết chào hỏi lễ độ kính trọng người khác, bí quyết đầu tiên. Cái thứ hai là dạy cho trẻ ngăn nắp, kỹ lưỡng, sạch sẽ. À, cái điều mình cứ tưởng như là chỉ là một cái tính khí bình thường của con người: à giữ nhà cho sạch sẽ, để đồ đạc đâu ngăn nắp đó, cái gì cũng dễ tìm, nhìn vô nhà không có bừa bộn.
[11:11]Thì ta cứ tưởng đó chỉ là một cái thói quen, một cái lối sống của gia đình thôi. Không, đó chính là bí quyết của việc thông minh. Nhớ, cái người kỹ lưỡng là người thông minh. Vì sao vậy? Vì cái người thông minh họ nhìn từ từ nhìn ra được tới vấn đề nhỏ nhất. Nhớ như vậy. Càng nhìn thấy cái gì nhỏ thì tức là càng thông minh. Còn người ngu nhìn thấy lớn lớn, lớn rồi mắt mới thấy. Còn cái người mà khi nó còn bé nhỏ mà đã nhìn thấy, đó là người tinh mắt, đó là người thông minh. Trong cuộc sống này cũng vậy. Ví dụ ta nghe câu này, ta sẽ để ý tại sao mà gọi là càng nhìn thấy vấn đề nhỏ là càng thông minh.
[11:57]Ví dụ như bây giờ nói trong đạo Phật nói ăn hiền ở lành hay là gieo gió gặt bão, gieo nhân gì gặt quả đó, mình giúp người ta mình được giàu. Đó là nhân quả phải không? Đến với đạo Phật ai cũng biết điều này, nhưng đó là cái nói một câu khái quát quá, lớn quá, nghe cũng hiểu. Và phải hiểu ngay, người nói câu này hay người hiểu câu này chưa đủ trí tuệ, chưa đủ trí tuệ vì nói tổng quát quá. Mà người có trí tuệ là sao? Chẻ cái câu đó ra làm mấy chục cái phần nhỏ để phân tích. Nói bây giờ: "Thưa thầy, nói giúp người khác rồi quả báo giàu, bây giờ con chia ra có nhiều loại con giúp. Như con có ông này ổng là thầy giáo trong làng, con giúp ổng;
[12:36]đây là bác sĩ con giúp ổng; đây là người sinh viên nghèo con giúp; đây là một người dân bình thường con giúp; đây là cái người có máu ăn trộm con giúp; đây là cái người có máu nhậu nhẹt con giúp; rồi có người đi chuẩn bị đi giết người con giúp. Như vậy 10 thành phần này thì con giúp 10 cái thành phần khác nhau trong cuộc đời này thì quả báo có giống nhau không?" Thấy không? Vấn đề được chia chẻ nhỏ ra, đúng không ạ? Đó, mà cái người chia nhỏ vấn đề ra tức là người thông minh. Nhìn ra được vấn đề nhỏ là người thông minh. Trong cuộc sống này cũng vậy, ví dụ như cái người mà gặp đồ đâu để đại đó,
[13:10]không cần biết cái đồ để đó nó hợp chỗ không, thì người này không thông minh. Còn cái người thông minh, đặt cái ly xuống, biết nó đúng chỗ chưa; kéo cái ghế ngồi, ngồi đó thích hợp hay chưa; cẩn thận; rồi cái tự nhiên chưng cái bàn thờ ngày Tết, cái cánh hoa để chỗ đó, bát hương để chỗ kia, cái ly nước để chỗ nọ, thích hợp không? Tức là mỗi một cái điều nhỏ nhỏ trong cuộc sống đều phán xét, đánh giá, nhận định lại hết, kiểm tra lại hết, chứ không bao giờ hài lòng liền, bằng lòng liền, thỏa mãn liền. Này con người kỹ lưỡng, ngăn nắp. Bước vô cái nhà người đó, đầu tiên sạch, nhưng mà đừng có sạch kỹ cho tới thành bệnh nha.
[13:50]Sạch kỹ thành bệnh là làm sao? Mà người sạch sẽ, kỹ lưỡng một cách thông minh là sao? Hai cái này khác nhau. Tức là thế này: như có một cái người giữ sạch, giữ nhà cửa sạch sẽ, khi mình bước vô nhà cái mình vội quá cái mình mang luôn cái đôi giày mình dơ, mình giẫm vô bước vô ba bước, mình là khách quý nhưng mà mình lỡ mình mang cái đôi giày bước vô chưa kịp mở ra bước vô ba bước ở trong nhà, ổng dòm mình mắt lom lom như thiếu điều mà muốn muốn làm nãy muốn bái tổ lại á. Thì đây là bắt đầu sạch sẽ thành bệnh. Còn cái người mà kỹ mà không thành bệnh là sao? Mình có lỡ mang dép dơ vô một cái, họ cũng cười cười, tình con người nó quý hơn, còn nhà dơ lát lau.
[14:32]Mặc dầu rất cần sạch nhưng mà không phải vì cái sạch mà để thành mất tình cảm anh em, vẫn tha thứ, vẫn bao dung. Ta rất cần cuộc đời này trong sạch, đạo đức, nhưng mà có người có phạm lỗi, ta vẫn bao dung. Đó là cái người thông minh mà đạo đức. Còn cái người kỹ mà thành bệnh là ai phạm chút xíu gì là mình thiếu điều muốn giết người ta luôn, đó là khác nhau. Trong nhà sạch sẽ, ngăn nắp, kỹ lưỡng, nhưng mà không có thành bệnh, là không thấy ai mà để sai chút mình quát, mình tháo, mình la bai bải lên. Thành ra vì cái sạch mà gia đình mất vui. Ta sạch sẽ nhưng mà lỡ có ai dơ chút xíu cũng cười cười, tình con người nó quý hơn.
[15:10]Nhưng mà phải sạch sẽ, phải ngăn nắp, kỹ lưỡng, cẩn thận, đồ đâu ra đó. Phải dạy trẻ điều này trước. Cái thông minh lại bắt đầu từ cái việc mà ngăn nắp, sạch sẽ trong nhà. Mà đứa trẻ nào mà nó biết giữ nhà cửa sạch sẽ, ngăn nắp, kỹ lưỡng, đứa đó bắt đầu thông minh. Đồ nào nên để chỗ nào, chỗ nào dơ nên lau lại, bụi bám ở đâu nên lau liền, nhện nhện nó vừa bám ở đâu, nó dệt tới đâu, quét liền, vân vân. Thì đó là đứa trẻ bắt đầu của sự thông minh. Nãy ta nói là cha mẹ có đức là cái nhân gốc từ cha mẹ; nói là đứa trẻ phải biết lễ phép là cái nhân lành của đứa trẻ; nhưng bắt đầu mà dạy cho đứa trẻ nó biết ngăn nắp
[15:50]để đồ đạc đâu hợp lý, sạch sẽ thì đó là khởi điểm của sự thông minh. Mà muốn trẻ nó ngăn nắp thì cha mẹ phải làm sao? Cha mẹ phải làm sao? Cha mẹ phải bừa bãi, đúng không ạ? Đúng không ạ? Cho nên cha mẹ cũng phải ngăn nắp làm gương nha. Cho nên nói dạy trẻ thông minh chứ sự thực mình đang dạy mình không đấy, chính mình đang dạy. Nên hôm nay thầy nói dạy trẻ thông minh nhưng sự thực mình nghe bài này xong mình phải lo dạy ai trước? Dạy chính mình trước nha. Dạy chính mình trước nha.
[16:24]Hôm bữa người ta đến coi lễ hội xong rồi để lại rác rác quá chừng rác luôn. Rồi phải có những người đi dọn, có những em tình nguyện đi dọn thì ta hiểu rằng là nhiều người chưa thông minh. Khi mà muốn quăng rác ở đâu là quăng thì biết là cái người đó chưa thông minh, cái lớp người ham vui đó chưa thông minh. Rồi sau đó cái người đi hết rồi, có một số bạn trẻ bước ra để tình nguyện dọn, đó mới là những con người thông minh, đó mới là tương lai của Tổ quốc á. Thì bây giờ cũng vậy, tương lai Tổ quốc nó nằm ở trong nhà mình trước, dạy cho trẻ ngăn nắp, kỹ lưỡng, sạch sẽ trước nha. Rồi cái yếu tố thứ tư là trong cuộc sống này nó có nhiều tình
[17:02]huống thì mỗi khi gặp tình huống á, ta đừng có vội tự mình giải quyết mà đặt thành bài toán, bắt con trẻ mình giải quyết. Tình huống mà bắt nó giải quyết theo cái cách đạo đức á. Ví dụ như thế này: Có người dòng họ, họ chạy tới nhà mình họ mượn tiền. Nói: "Em ơi, chị giờ kẹt tiền quá, làm ăn thua lỗ bây giờ tới lúc bí, giờ cần khoảng 50 triệu để xử lý, giải quyết nợ nần, làm việc này nọ." Thì lúc đó là cái khả năng gia đình mình có giúp được hay không thì không biết. Nhưng sau khi mình nói chuyện đó rồi, thôi thôi thôi chị về đi để em nghiên cứu lại rồi tính bàn bàn lại gia đình chút coi coi tài chánh sao, chị cứ về, có gì rồi em gọi sau.
[17:47]Thì chuyện đó là mình cũng không cần bàn với con mình. Nhưng kêu con mình ra hỏi, nói: "Bây giờ đó, dì ba bả lại bả nói câu này, bả mượn tiền. Khả năng gia đình mình là vậy vậy, giờ ý con làm sao?" Nhớ, đừng tự mình giải quyết mấy chuyện này, bắt con mình giải quyết. Tập cho nó động não nó xử lý vừa đạo đức vừa khôn ngoan. Thì hỏi coi bà dì ba đó bả làm cái gì mà bả nợ nần? Việc làm ấy chánh đáng hay không? Hay là bả là người tốt nhưng mà xui? Hay là bả đầu tư ẩu? Hay là bả liều mạng? Hay bả phung phí, chơi bời? Rất nhiều trường hợp mà sinh nợ, phải phân tích cho ra. Và gợi ý cho con mình nó nhận định.
[18:28]Rồi sau khi nhận định rồi nên giúp hay không rồi, rồi bắt đầu khả năng mình giúp cỡ nào? Giúp làm sao? Lỡ bả giật luôn bả không trả thì có ảnh hưởng kinh tế gia đình hay không? Mà nếu bả trả, trả thì tốt, nhưng mà phải đề phòng tình huống xấu nhất bả giật luôn. Làm gì nhau? Hổng lẽ em đi thưa bả ở tù? Nên nó có nhiều cái rắc rối trong việc giúp một người khác lắm, phải không ạ? Bạn cần giúp, mình có thể giúp, nhưng mà cực kỳ không dễ là cứ móc tiền đưa người ta đâu, nhiều chuyện phía sau lắm. Cho nên cái rắc rối đó, kêu con mình nó nhận định, tập từ từ. Mới đầu nó non nớt nó không hiểu đâu. Nó non nớt không hiểu nhưng mà mình cứ hỏi riết, gợi ý riết, từ từ nó nhận định.
[19:07]Và làm sao mình thấy con mình nó xử lý mọi việc có tình cảm, có đạo lý, vừa khôn ngoan bảo vệ được gia đình mà giúp đỡ người khác được, giúp đỡ người khác và giáo dục người khác được, tức là con mình nó thông minh lên từ từ. Tức là tập cho nó xử lý tình huống thực tế. À, rồi ví dụ giờ trước nhà mình bỗng nhiên nhà nước phóng đường làm đường, Xe cộ chạy qua ì xèo, bụi bặm tùm lum hết trơn. Nhưng phải đóng cửa luôn, bụi quá chừng. Những người công nhân họ làm, thì giờ mình mới hỏi con mình là bây giờ con đường nó làm như vậy, những người công nhân làm như vậy, nhà mình khó đi, hàng xóm cũng khó đi như vậy, ai cũng rất là khổ sở trong thời
[19:45]gian này, con có nghĩ ra cái cách nào làm cho mọi người dễ chịu bớt không? Đặt cái tình huống đó. Tình huống mà nhiều khi cả người lớn nghĩ cũng không ra. Nhưng mình cứ bắt trẻ nó suy nghĩ. Để tự nó suy nghĩ, nó ngồi nó đặt cái vấn đề mà nó phải xử lý khó khăn, thông minh và đạo đức. Tập từ nhỏ cho nó, gợi ý từ từ từ từ ra. Chứ đừng để tuổi thơ nó đi trôi qua trong những cái vô tư, rồi hồn nhiên mà lại vô cảm. Đừng để nó trở thành vô tư, hồn nhiên rồi biến thành vô cảm luôn. Tập cho nó quan sát cuộc sống, tìm cách xử lý, giải quyết mọi vấn đề trong cuộc sống một cách thông minh mà đạo đức. Ví dụ, đi chơi, dắt nó đi chơi, rồi tự nhiên có có cái bà đó bà dắt đứa nhỏ lại
[20:29]bà xòe tay ra bà đưa cái lon bà xin tiền, thì mình đáng lẽ mình cho cũng được nhưng mình hỏi con mình hỏi, "Con nghĩ có nên cho hay không?" Nhớ như vậy. Tức là bắt con mình tập xử lý, những vấn đề mình hiểu rất rõ, nhưng mà bắt con mình phải suy nghĩ xử lý. Đó là cái dạy trẻ thông minh, là nguyên tắc thứ mấy? Nguyên tắc thứ thứ tư. Nhớ giùm thầy nha. Nguyên tắc thứ nhất là gì? Quên mất rồi. Cha mẹ phải sống có có đức. Nguyên tắc thứ hai là dạy con lễ phép. Nguyên tắc thứ ba là gì? Dạy cho con ngăn nắp, sạch sẽ, kỹ lưỡng. Và nguyên tắc thứ tư là gì? Là gặp những tình huống thì gợi ý hỏi trẻ cách xử
[21:09]lý sao cho nó đạo đức, vị tha và khôn ngoan. Đó là nguyên tắc thứ tư. Nhớ chưa cả? Còn một số nữa nhớ ghi chép lại cẩn thận nha, về mà mình giảng cho người khác nghe tiếp, nhớ không? Mấy nguyên tắc này quan trọng lắm á, nha, nguyên tắc thứ tư. Bây giờ nguyên tắc thứ á thứ năm, đây là vấn đề nè, nguyên tắc thứ năm. Ví dụ như mình chưa có xe hơi, mình chỉ có chiếc xe gắn máy, mình chở con mình đi học. Thì nếu mà đứa trẻ bình thường thì cứ mỗi ngày leo lên xe, cho ba mẹ chở tới trường, rồi tới chiều đón về. Thì bình thường á đứa nhỏ cứ leo lên xe vô tư tới trường rồi tới giờ cha mẹ đón về, nhưng mà nếu mà theo nguyên tắc thứ năm này thì
[21:49]không được như vậy nữa, mà khi đứa trẻ leo lên xe, phải hỏi câu này, "Con thấy là khi mà con ngồi trên chiếc xe gắn máy đi tới trường như vậy thì còn điều gì chưa có tốt? Chiếc xe này phải làm sao cho nó tốt hơn?" Mình hỏi câu nó ngớ liền, nó nghĩ không ra. Tại vì người lớn còn nghĩ chưa ra câu này mà. Cứ để hỏi để đó. Để cho nó suy nghĩ để đó. Mai mốt hỏi lại, "Con đi chiếc xe này con thấy còn cái gì chưa hay? Mình có thể làm sao cho nó hay hơn hay không con?" Cứ để đó cho nó suy nghĩ. Bắt đầu nó từ từ, nó suy nghĩ đâu nhiều khi cả năm sau bắt đầu nó mới nghĩ ra một điều. Nó nói, "Đi xe này bụi quá à, hít bụi quá." Đúng không ạ?
[22:32]Ờ con thấy ngồi trên xe hơi có kính nó đỡ bụi chứ đi xe này bụi. Bắt đầu nó phát hiện ra một điều cái nhược điểm của cái mà nó đang sử dụng, chứ còn đa phần chúng ta ai cho cái gì xài cái đó không bao giờ biết cái nhược điểm. Nên tại sao khoa học tiến bộ? Bởi vì những nhà khoa học họ đang xài một cái vật dụng gì họ biết nhược điểm của nó. Biết còn có thể làm tốt hơn nữa. Và đó chính là động lực làm cho thế giới phát triển. Và chính những người mà hiểu ra được cái chưa hoàn hảo của một món đồ, đó mới là những người sáng chế làm cho thế giới thay đổi, làm cho kinh tế phát triển vì họ tạo ra được sản phẩm mới tốt hơn, có thể đem bán được.
[23:11]Cho nên từ bây giờ ta tập cho con mình như thế, nhìn một món đồ là thấy được cái chỗ mà còn có thể làm tốt hơn nữa thì nó sẽ là người thay đổi thế giới này. Dĩ nhiên khi ta hỏi nhiều đứa nó ngơ ngơ nó không biết đâu, nhưng mình lâu lâu mình cứ hỏi lại một cái, lâu lâu mình cứ hỏi lại một cái. Ví dụ cầm cái ly uống nước, con nghĩ cái cái ly mà cầm uống nước như vậy đã tốt hẳn chưa? Hay còn có thể chế được cách nào hay hơn hay không? Cứ để cho suy nghĩ. Nhiều khi chính mình bây giờ thầy hỏi nhiều người còn nghĩ không ra, đúng không ạ? Hỏi bây giờ cái cốc này uống hồi nhỏ tới lớn con nhỏ tới lớn con cứ cầm vậy con uống con thấy tốt rồi đâu có sao đâu.
[23:49]Thử suy nghĩ còn có thể chế ra cái tách gì uống dễ hơn, nước cảm thấy ngon hơn, an toàn hơn vân vân, thử coi sao. Nghĩ ra coi. Biết đâu mai mốt nó nghĩ ra một cái là hễ muốn nước hễ muốn nước bấm bấm cái đồng hồ cái nước xịt vô miệng nó ví dụ vậy. Đó, nhưng mà cứ việc gì ta cứ hỏi. Rồi bây giờ ví dụ như là dắt đi chùa, dắt đi chùa thì ngồi để nghe pháp vậy thầy giảng. Rồi bất ngờ sau khi thời pháp quay lại hỏi con mình, "Con nghĩ cái chùa mà sắp xếp như vậy đã hợp lý chưa? Còn có thể sắp xếp hay hơn hay không?" Cho nó ngồi nó nhìn nó suy nghĩ, nhiều khi nó chưa nghĩ ra. Nhưng mà cứ hỏi cho thầy. Nha.
[24:30]Cứ hỏi, cứ hỏi hết chuyện này tới chuyện kia từ từ nó mở cái não nó ra. Và đến lúc nào đó cái cái thắc mắc của nó, cái tìm tòi, cái suy tư của nó vậy ngày nào đó nó bật ra nó nhìn vấn đề gì nó đều cũng có thể cải tiến được hết. Đó, ta hỏi những câu này để nó có thể nó cải tiến được cái thế giới này, làm cho thế giới tốt hơn từ những sản phẩm nho nhỏ, từ những điều nho nhỏ trong cuộc sống. Hễ là cái gì nó cũng nghĩ ra cái cách làm cho tốt hơn, cho tiện dụng hơn cho con người. Ta nhớ tất cả những vĩ nhân đều bắt đầu bằng cái suy nghĩ đó cả. Hỏi, "Vĩ nhân là gì?" Ta chỉ trả lời một câu thế này, "Vĩ nhân là những người lúc nào cũng tìm cách cải tiến
[25:13]cho mọi điều tốt lên thêm một chút." Chỉ có nhiêu đó mà trở thành vĩ nhân chứ không gì cả. Cho nên khi ta hỏi các con ta, "Cái này có thể làm tốt hơn được chỗ nào không con? Cái này còn điểm gì chưa hoàn hảo? Đâu con nghĩ coi." Nhiều khi hỏi không trả lời được đâu, nó ngơ ngơ ngơ ngơ, nhưng cứ hỏi để đó. Cứ hỏi để đó. Vậy mà sau này nó lớn lên rồi nó nhìn thế giới bắt đầu những cái câu hỏi, những thắc mắc nó mở ra. Nó bước vào công xưởng, nó vào cơ quan, nó vào xí nghiệp, đầu nó lúc nào cũng nghĩ điều làm có thể tốt hơn chút nữa, cải tiến hay hơn chút nữa và nó chính là những người gì? Đầu tàu dẫn dắt cho cái cộng đồng, cơ quan, công ty, xí nghiệp nó đi lên.
[25:51]Vì trong đầu nó đã quen cái tật làm tốt hơn nữa, cải tiến hay hơn nữa, nhớ như vậy. Ví dụ bây giờ bắt đầu cầm cái điện thoại, hay cái iPad, nói là con cầm điện thoại bắt đầu tập chơi, kéo qua kéo lại gõ chữ gõ văn bản, nói, "Nếu con thấy là họ làm vậy hay chưa? Con thấy điểm nào cần cải tiến có thể hay hơn cái iPad này hay không?" Đó, cứ để như vậy, vậy chứ mà từ từ cái trí tưởng tượng nó bay bổng, từ từ cái trí thông minh nó mở ra và nó nói rằng là cái iPad này phải lệ thuộc cái màn hình. Khi con để tay vô cái màn hình con gõ gõ thì tay con che mất một phần cái màn hình. Và để tránh nhược điểm đó người ta làm cái bàn phím
[26:30]rời ra thì lại mang theo cái bàn phím cồng kềnh. Cho nên một ngày nào đó con sẽ chế một cái iPad dựng màn hình lên, tự nhiên nó phóng ra bàn phím nằm ở dưới bàn. Con chỉ gõ gõ cái cái bàn thôi, vậy mà nó điều hành ngược lên trên cái cái màn hình lại. Tay con không che cái màn hình mà không cần bàn phím cầm theo vì nó sẽ có một cái phóng cái màn hình bàn phím ra xuống bàn. Con gõ dưới bàn thôi, bàn phím ảo hiện ra. Ví dụ vậy nó cứ tưởng tượng, biết đâu sau này điều đó chế ra được. Và nếu Việt Nam mình chế được điều đó, mình bán cái công nghệ này mình giàu luôn ạ. Cho nên á cứ hỏi nó như vậy, đó đó là nguyên tắc thứ mấy? Nguyên tắc thứ mấy?
[27:09]Thứ sáu. Thứ sáu. Nha, đó thứ sáu là, ê quên thứ năm chứ, đúng rồi thứ năm, thứ năm là lúc nào cũng hỏi trẻ tìm cách cải tiến, cải tiến mọi vật dụng, mọi sản phẩm, vậy đó, đó là nguyên tắc thứ năm. Bây giờ bắt đầu tới nguyên tắc thứ sáu. Là thường hỏi trẻ về nhân và quả trong cuộc sống. À. Ví dụ khi gặp một người giàu thì ta có người bà con xa vô tình trong ngày giỗ cái tụ họp lại, nói, "Bác con ổng giàu lắm á. Ồ ổng sở hữu bao nhiêu là tài sản, mặt mày ổng thì sang trọng, nha. Đi xe thì xe sang, tiền thì nhiều, ồ nhà cửa đất đai vô kể. Giờ con nghĩ coi cái từ nhân quả nào ở kiếp trước mà bây giờ bác
[27:57]con được như vậy?" Tập cho con trẻ mình suy luận về nhân quả. Đó. Thì ở đây bây giờ đó là mình hỏi con mình, còn bây giờ thầy hỏi quý Phật tử, tại sao người ta giàu vậy? Tại sao người ta giàu sang, nhà cửa tiền bạc nhiều như vậy? Tại sao? Ai trả lời coi? Coi vậy chứ nhiều loại nhân lắm nha, không phải chỉ có tiền đưa người ta đâu mà mình giàu đâu, không phải đâu. Đưa chính xác, đồng tiền sử dụng cẩn thận đó là nhân quả của sự giàu có. Và khi cần mà giúp đỡ, cúng dường, bố thí, ủng hộ, hiến tặng mà đúng việc đúng ý nghĩa rồi, không tiếc, thì những người đó sau này là đại gia cả. Đó, khi mà đúng việc, thấy cảm thấy đây là một việc chính nghĩa,
[28:43]có ý nghĩa rồi, không tiếc, đó đều trở thành đại gia. Còn khi còn cái ta không giàu bằng họ là tại sao? Bởi vì đời xưa khi gặp một chuyện có ý nghĩa cần phải hiến tặng, ta tiết kiệm lại, ta giữ lại bớt, ta không liều lĩnh, cho nên đời này mình cũng vừa vừa, khá khá, đủ ăn thôi, không có siêu giàu được. Còn cái người siêu giàu là đời xưa đã có một lần họ liều. Khi gặp một việc có ý nghĩa cần phải hiến tặng, họ hiến tặng sạch sẽ, cho nên họ thành đại gia luôn, khác với mình một chút, như vậy. Cứ hỏi nhân quả hết như vậy, cứ hỏi hết chuyện này chuyện kia. Rồi nói, ví dụ mình thấy có người bị bị khiếm khuyết tật nơi mắt,
[29:25]mắt nhìn không rõ, có cái khuyết tật cái bệnh gì đó mà đến nay cũng chưa chữa được, mình hỏi con mình, nói: "Con nghĩ tại sao là cái bác đó bị cái khuyết tật về mắt?" Cho con mình nó suy nghĩ trả lời, rồi mình gợi ý mình giúp thêm. Nó nhiều cái trường hợp mà cứ tập cho con mình suy luận nhân quả trong cuộc sống này. Mà khi nó nhìn cái gì nó cũng suy luận nhân quả thì nó dám làm điều ác không? Dám không? Không, hết dám rồi, tự nó tin nhân quả một cách sâu sắc, thấm vào trong máu trong thịt, nên làm gì cũng cân nhắc nghiệp báo nhân quả thì chắc chắn con mình nó là đứa có đạo đức. Cái thông minh của nó, cái tài năng của nó sau này chỉ để làm điều phước
[30:03]mà thôi, không có dám làm điều ác, giữ cái đức cho dòng họ lâu dài. Đó là nguyên tắc thứ mấy? Thứ sáu, bây giờ tới nguyên tắc thứ bảy là dạy con mình thật lòng ngưỡng mộ người có tài có đức. Hễ mà nó về nó kể: "Bạn con hôm nay không biết sao nó nó làm bài toán hay quá!" thì mình phải nhắc liền: "Con phải thật lòng khen bạn, quý bạn nghen hôn con, chứ đừng có chê, đừng đố kỵ", vậy đó. Rồi ví dụ nghe đọc báo thấy có một cái thần đồng đâu đó xuất hiện, thi được cái giải gì giải gì quốc gia quốc tế, thì đem cái tin đó cho con mình đọc và nói: "Từ xa con mặc dầu con không gặp cái bạn này, nhưng mà con chỉ nghe tin qua báo chí thôi, lòng con phải sao?
[30:44]Phải hết sức là sâu sắc ngưỡng mộ." Phải tập cho con mình như vậy. Đó là thật lòng ngưỡng mộ người có tài có đức, thì đó là cái nhân để sau này mình mình mới có tài có đức được. Còn mà thấy ai có tài có đức mình cứ ghim ghim, mình đố kỵ, sau này mình tiêu tan hết tài năng của mình, nhớ như vậy. Đây là nguyên tắc thứ mấy? Tắc thứ bảy nha. Nhớ chưa? Nhớ nghen. Bây giờ nguyên tắc thứ tám. Nguyên tắc thứ tám là cái này là mệt chưa? Mệt chưa? Nghe thêm chút đi nha, mấy cái này quý lắm á. Mấy cái này quý lắm. Là tập cho trẻ phán đoán sự việc sẽ xảy ra.
[31:28]Ví dụ như bây giờ, hai bố con đang đang đang đang ngồi chơi ở công viên, cái nhìn lên trời thấy bắt đầu thấy tự nhiên chuyển, mây nó xám xám kéo ở chân trời kéo tới, mới hỏi con: "Nè con, con đánh giá là 5 phút nữa, 10 phút nữa chuyện gì sẽ xảy ra?" Đứa bé đó nhìn mây thì nó nghĩ: "Thưa ba, phải mưa không?" Nói: "Đúng, có thể mưa. Đang là mùa mưa mà lại chân trời kéo mây đen thì chắc chắn một lúc nữa mưa. Đúng, cái thứ nhất. Cái thứ hai, nếu mưa thì chuyện gì xảy ra con?" Bắt đầu cho nó suy nghĩ, nó ngồi nó suy nghĩ một lát nó nói: "Dạ nếu mưa thì chắc là ngoài đường người ta bớt đi, đường sẽ vắng đúng không ba?" Nói:
[32:09]"Đúng, cái thứ hai." Đúng không nè? Đó, rồi nói là: "Rồi nếu mưa kéo dài luôn nửa tiếng thì chuyện gì sẽ xảy ra con?" Con bé nó ngồi nó suy nghĩ. Có ai trả lời giùm thầy chứ cái này thầy cũng nghĩ không ra nữa. Đúng, ngập đường. Đó, hay. Đó, nếu mà mưa kéo dài lớn lớn mà nửa tiếng đồng hồ nữa đường người ta sẽ thành thành sông, tức là tập cho trẻ phán đoán sự việc. Ví dụ bây giờ nghe nói thế này, nói là bữa nào đó mình đưa con đi đi vô cái con đường, con đường nó bụi, đất, đất đỏ, hỏi: "Bây giờ con nghĩ là cái con đường đất đỏ này sẽ tồn tại bao lâu?" Thì con mình nó sẽ ngồi nó bắt đầu thông minh là nó sẽ nói là:
[32:51]"Chắc một ngày nào đó nhà nước cũng phải làm nha, sẽ đổ nhựa con đường này, chứ không không thể để như vậy được, bởi vì nhà nước là phục vụ nhân dân cho nên là từ từ khi mà ngân sách có thì cứ lần lần hết con đường này tới con đường kia nhà nước sẽ đổ nhựa như con đã từng thấy." Rồi đấy: "Ờ đúng, nếu mà con đường này được đổ nhựa thì con nghĩ tiếp theo chuyện gì sẽ xảy ra?" Bé nó ngồi nó suy nghĩ một lát: "Dạ nếu con đường này được đổ nhựa người ta đi lại dễ dàng thì chắc là đất hai bên đây người ta sẽ xây nhà để đi để ở." Hỏi: "Ờ đúng, thì như vậy con nghĩ chuyện gì xảy ra?" "Dạ đất sẽ tăng cao." Đó, tập cho con trẻ mình suy luận, tập như vậy.
[33:32]Đó, cứ tập từ từ, nhìn chuyện gì đều hỏi chứ đừng có để để cho nó ngồi nó nó vô tư, cứ vậy, vậy đó. Ví dụ bây giờ ngồi nghe pháp nói là: "Theo con nghĩ mà khi giảng xong thì chuyện gì sẽ xảy ra?" Chuyện gì? Chuyện gì? Ai đoán coi? Đoán đúng khen hay.
[33:57]"Dạ nghe pháp xong thì thầy ổng nói nhiều quá nên mọi người mệt mỏi, chán nản." Đúng không ạ? Đúng không? Không không có hả? Vậy thôi sai, thôi đổi qua cái khác. Nói: "Dạ với giờ này mà cái giọng ông thầy ổng nói còn có vẻ ổng hăng ổng nói còn hơi nhiều, khi mà ổng ngừng là cũng gần tới giờ cơm thì chắc là bên nhà bếp sẽ sẽ tràn ra để dọn cơm ra đãi khách." Cái suy luận này đúng không ạ? Có vẻ đúng hơn chút. Tức là những việc nhỏ việc lớn gì ta cũng tập cho con mình nhìn thấy tương lai, nhìn tới tương lai. Tập cái đó nha. Bởi vì thế nào là một người tài giỏi? Thế nào là một người thông minh? Thì đó là con người nhìn thấy tương lai,
[34:41]suy luận ra được diễn biến về về tương lai. Mà đó là ta chỉ hỏi chuyện nửa tiếng đồng hồ nữa, một tiếng đồng hồ nữa, mà tập cho con mình nhìn thấu qua tương lai, sau này nó lớn lên mà nó giỏi nó sẽ nhìn thấy sự việc trên cuộc đời này 30 năm sau, 50 năm sau, 100 năm sau. Nếu ta giỏi ta nhìn thấy cái là diễn tiến của cuộc đời đi tới 100 năm sau như vậy, như vậy. Đó là đó khai mở cho con trẻ mình được được thông minh, thấy không? Đó là nguyên tắc thứ mấy rồi? Thứ tám, bây giờ thứ chín. Có những môn học con mình học ở trường nó chán, con mình học ở trường nó chán, mà hễ có một môn nó chán thì môn đó nó giỏi không?
[35:22]Không, mà nó dở một môn thôi tức là tâm hồn nó bị khiếm khuyết. Phải giỏi, phải giỏi cho đều, sẽ có những môn nó rất xuất sắc nhưng mà không được quyền dở môn nào hết nha. Để gọi là một đứa trẻ thông minh thì sẽ có một vài môn rất giỏi nhưng mà không được một môn nào dở. Nói: "Con rất giỏi toán nhưng nó dở văn quá", không được, phải làm cho giỏi văn lên. Nói: "Dạ môn nào học cũng được nhưng riêng có môn lịch sử học không vô", không được, phải giỏi lịch sử lên, không được dở môn nào hết. Nhưng có thể chấp nhận một vài môn rất giỏi nhưng không được có một môn nào dở cả. Thì trong trường hợp mà con mình nó có một môn nào dở thì làm sao?
[36:03]Khi nó về nó nói cái cách nó chán học thì có khi gặp nhằm giáo viên cũng không có gây được sự hứng thú thì chính bố mẹ phải gây sự hứng thú cái môn đó bằng cách gì? Bằng cách đi tìm những câu chuyện lý thú kể cho nó nghe về cái môn đó. Ví dụ nói môn sinh vật nó học không nổi, học cây lá cây dương xỉ cái lá mọc gì đó con chả thấy, tại trong lớp nói không à, mấy cái hình vẽ dòm chả ra, thì trách nhiệm của mình là đi tìm cây đó về cho nó thấy, chụp những hình màu, dắt nó vô sở thú cho nó thấy, làm sao cho nó yêu thích, học cái môn đó giỏi lên, đừng để môn nào khiếm khuyết. Hoặc là nó môn Sử chán quá, nói ông vua này lên, ông vua kia xuống,
[36:42]ông vua nọ lên, ông này oánh ông kia chết, ông kia rồi lên cứ giành ngôi hoài, mình phải tìm câu chuyện lý thú kể ra, kể trong những biến động đó, những gút mắt đó tại sao cái người này lên ngôi, cơ hội tại sao họ lại có cái phước họ vượt lên, rồi họ giành mất quyền lực của triều đại kia, rồi họ lên như vậy họ xây dựng được cái gì. Tức là chính bố mẹ phải đi tìm những câu chuyện lịch sử thú vị để mà kể làm cho con mình nó ham thích. Tức là nói: "Con học một ít nhưng con phải tìm những câu chuyện giấu đằng sau những bài học đó, vô số những câu chuyện hay con phải sưu tập ra, lên mạng tìm ra. Dân ta phải biết sử ta", thấy không?
[37:22]Đó là nguyên tắc thứ mấy? Thứ chín. Giờ nguyên tắc thứ mười là cho con lao động bằng tay chân nha. Muốn giỏi cái đầu thì tay chân phải nhúc nhích. Ví dụ như ở nhà quê thì dễ, ta ra lao động đồng áng làm việc, nhưng mà ở thành phố nhiều khi không có cơ hội và đây là thiệt thòi cho con trẻ ở thành thị. Phải tìm cái việc gì cho con mình nó lao động tay chân. Ở nhà phải rửa nồi, rửa bát, nấu cơm, lau quét, rồi dắt nó đi về miền quê cho nó đi xúc đất rồi nó vá những cái ổ gà lại. Đó, lâu lâu tới cái mùa lúa gặt rồi dắt con mình đi về quê, phụ bưng, phụ làm việc đồng áng, kiếm cái gia đình nào quen quen mình
[38:07]lại mình phụ đồng áng người ta, đi hái rau, hái củ rồi giùm người ta. Như đó, tức là phải tập cho con trẻ lao động tay chân. Tay chân có lao động nhúc nhích, đầu mới mở ra được. Đó là cái phước nền. Nên ví dụ như quý thầy, quý cô đây cũng vậy, khi mà mới đi tu là thầy đều bắt phải lao động tay chân hết. Cái việc nặng tay chân, làm leo trèo xuống bửa củi rồi đó. Cho nên quý Phật tử về đây sẽ thấy là quý thầy mình nhiều khi đi cắm hoa, mấy cô đi chẻ củi, nhiều khi thấy vậy đó. Vì cái lao động đó nó làm cho có cái phước nền nha. Cái lao động tay chân nó có cái phước nền, nó củng cố cái sự thông minh của bộ não ở cái nền căn bản không bị mất.
[38:47]Còn cái người mà cứ ngồi trên mây xanh mà suy nghĩ, về sau này gãy không hay, giống như nhà mà cứ xây lên cao mà không có móng cứng á. Cái bộ óc của mình, cái sự thông minh của mình cũng vậy, mà muốn cái sự thông minh nó bền vững thì nó phải bắt đầu bằng cái lao động tay chân, nên cái lao động tay chân rất là rất là quý như vậy. Nên trong cái Phật Quang Quyền của mình cũng vậy, cái môn võ của chùa mình có cái lời thề thứ sáu là "yêu thích lao động giúp đời". Đó, phải lao động tay chân giúp đời. Cái đó quan trọng lắm rồi mới giỏi võ được. Đó là nguyên tắc thứ mấy? Và đây rồi, nguyên tắc cuối cùng,
[39:21]nguyên tắc thứ mười một là tập khí công, thiền định. Đây là con đường tâm linh. Vì cái sự thông minh nó phải kết nối từ cái lao động tay chân cho tới cái tâm linh thiền định thì cái thông minh nó nằm lơ lửng ở giữa. Nhớ như vậy nha. Nó phải kết nối từ cái thấp hơn nó và cái cao hơn nó. Nên cái sự thông minh là như vậy. Thầy nhắc lại: Cái sự thông minh là cái chặng giữa, là sự kết nối giữa cái thấp hơn nó và cái cao hơn nó. Thấp hơn nó là cái gì? Lao động tay chân. Cao hơn nó là cái gì? Tâm linh thiền định. Như vậy. Trên một đứa trẻ mà muốn có sự thông minh thì nó phải có cái lao động tay chân và phải có cái tu tập khí công, thiền định nha, nhớ như vậy.
[40:07]Mà nếu muốn cho con mình tu tập khí công, thiền định thì mình phải làm sao? Mình phải làm sao? Liệu hồn mà mình tu trước nha. Mình phải làm gương, ngày nào mình cũng ngồi thiền, cũng tập luyện khí công thì mới là làm cho con trẻ nó có bài học sống động. Chứ đừng có bắt: "Tập đi con, tập đi con!", còn mình ngồi hút thuốc phì phèo, chết liền, không bao giờ nó tập được. Mình phải tập, nó nhìn riết nó nhập vào tâm nó rồi nó sẽ siêng tập, như vậy. Mình ngồi thiền, lễ Phật thì con mình cũng sẽ ngồi thiền, lễ Phật đều đặn. Thấy như vậy, đó là mười một cái nguyên cái nguyên tắc như vậy, nhớ chưa? Muốn con bộ não thông minh, Mẹ cha cũng phải tu hành thiện lương.
[40:50]Vừa siêng học tập ở trường, Vừa nhìn cuộc sống theo đường nhân duyên. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[41:27]Con như là bông hoa hớp sương trong vườn hồng. Bông hoa nhỏ ngây thơ ấp ủ những yêu thương. Con như là chim non hót ca trên đầu cành. Nơi khu vườn êm êm con vui đùa thanh thản.
[41:50]Bên cha mẹ bao la sống như thiên thần nhỏ. Bên cô thầy chăm lo con là búp măng non. Theo chuông chùa vang vang thắp hương bên Phật đài. Tâm con là hoa sen tinh khôi và trinh nguyên.
[42:13]Tương lai học mai sau sáng tươi như mặt trời. Con yêu cả quê hương, con sẽ gắng vươn lên. Con sẽ vì quê hương đứng lên xây cuộc đời. Con đem về yêu thương cho mọi người yên vui.
[42:58]Con như là bông hoa hớp sương trong vườn hồng. Bông hoa nhỏ ngây thơ ấp ủ những yêu thương. Con như là chim non hót ca trên đầu cành. Nơi khu vườn êm êm con vui đùa thanh thản.
[43:21]Bên cha mẹ bao la sống như thiên thần nhỏ. Bên cô thầy chăm lo con là búp măng non. Theo chuông chùa vang vang thắp hương bên Phật đài. Tâm con là hoa sen tinh khôi và trinh nguyên.
[43:43]Tương lai học mai sau sáng tươi như mặt trời. Con yêu cả quê hương, con sẽ gắng vươn lên. Con sẽ vì quê hương đứng lên xây cuộc đời. Con đem về yêu thương cho mọi người yên vui. Con đem về yêu thương cho mọi người yên vui. Con đem về yêu thương cho mọi người yên
[44:15]vui.