[0:10]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. kính bạch chư tôn đức Tăng Ni, quý vị quan khách và các Phật tử thân mến. Trong mùa an cư kiết hạ năm nay, tại chùa Phước Hưng ở thị xã Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp, Thượng tọa giảng sư đã trở về thăm viếng trường hạ cúng dường chư tôn đức Tăng và có bài thuyết pháp rất là thành công đối với chư Tăng Ni đang tu tập trong đạo tràng tỉnh Đồng Tháp chúng ta. nhân dịp này chúng tôi đã trực tiếp cung thỉnh Thượng tọa giảng sư trở về Tam Nông để kết duyên với Tăng Ni Phật tử vùng quê Đồng Tháp thì đáp lời thỉnh cầu của chúng tôi, hôm nay Thượng tọa đã hiện diện trước giảng đường của chúng
[0:55]ta, đó là Thượng tọa Thích Chân Quang.
[1:02]Trước khi thỉnh Thượng tọa trình bày buổi thuyết pháp hôm nay, chúng tôi xin sơ lược giới thiệu Thượng tọa như sau: Thượng tọa Thích Chân Quang, viện chủ chùa Phật Quang tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu, là một vị giảng sư Phật học có nhiều năm kinh nghiệm với hơn 800 bài thuyết pháp, với kiến thức rất là uyên thâm, có chiều sâu về tâm lý, tâm linh mà thính giả nghe qua rất là hoan hỷ và có thể ứng dụng trong tu tập. với hơn 200 đầu đĩa VCD, DVD, vân vân, đã được Nhà xuất bản Tôn giáo ấn hành. Thầy còn là một nhà văn, nhà thơ với hơn 80 đầu sách nhiều thể loại, ví dụ như là Tâm Lý Học Phật Giáo nói về tâm lý, tâm linh, tâm lý đạo đức, Luận Về Nhân Quả:
[1:50]Nghiệp Và Kết Quả, vân vân. những sinh hoạt Phật sự của thầy được các đài truyền hình VTV1, VTV3, Đài truyền hình thành phố Hà Nội, Đài truyền hình thành phố Hồ Chí Minh, Đài Tiếng nói Việt Nam. Thầy còn là một nhạc sĩ với hơn 80 tác phẩm
[2:08]ca ngợi về quê hương đất nước và cái tâm sự kín của mình. Thầy còn đặc biệt là một thiền sư Phật giáo rất là yêu nước nồng nàn.
[2:20]Thầy có nhiều chi nhánh đạo tràng ở khắp từ Nam chí Bắc, thí dụ như tỉnh Đồng Tháp chúng ta có đạo tràng Phật Đồng, thành phố Hồ Chí Minh có đạo tràng Phật Tri, vân vân.
[2:33]Chúng tôi xin trân trọng giới thiệu với toàn thể quý vị Thượng tọa Thích Chân Quang, giảng sư.
[2:42]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch Thượng tọa giảng sư, nhiều năm qua các Tăng Ni Phật tử chùa Phá Quan chúng con rất là ngưỡng mộ một bậc cao tăng thạc đức và ao ước một ngày nào đó sẽ được Thượng tọa trực tiếp ban cho một thời pháp tại quê nhà. Và hôm nay đầy đủ nhân duyên, xin Thượng tọa hãy vì đại chúng mà chủ trì buổi thuyết pháp hôm nay. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Con kính bạch trên chư tôn Hòa thượng, Thượng tọa, Đại đức Tăng Ni đã về đây dự buổi lễ húy kỵ Tổ sư và cũng là buổi lễ đặt đá đại trùng tu chùa Phá Quan này. Xin kính bạch trên chư tôn đức hoan hỷ hộ niệm cho chúng con
[3:28]để chúng con có những lời đạo lý mà chia sẻ cùng tứ chúng. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa quý Phật tử, hôm nay cũng là một ngày đầy cái duyên lành mà chúng ta gặp nhau ở đây. Chúng tôi cũng là một giảng sư bèo thôi chứ không phải như ông thầy ổng nói, ổng nói quá, nghe sợ luôn á. Thì ai đi tu rồi thì cũng ráng mà chia sẻ đạo lý với mọi người, đó là bổn phận chung thôi. Nhưng có cái là nhiều khi người có cái duyên đi giảng nhiều, rồi người có duyên đi giảng ít, chứ không có chắc là ai hơn ai đâu. Chúng ta đừng tưởng cái người nổi tiếng là người giỏi, không có đâu. Nhiều cái người giỏi lại là những người không nổi tiếng,
[4:11]mà có khi cái người nổi tiếng lại là người dở. Trong cuộc đời này ta không lường được điều đó. Vì vậy cái gì cũng vậy, những cái tiếng tăm cái hình thức bên ngoài coi vậy chứ nó phù du, tạm bợ. Cái quan trọng là cái tấm lòng của chúng ta đối với Tam Bảo, thì đó là cái gốc mà ai cũng phải có thôi. Tức là mình là người Phật tử thì cái lòng mình là kính tin Tam Bảo, nó là cái gốc, cái thiện căn mà mình phải nuôi dưỡng, giữ gìn hết kiếp này tới kiếp kia, cái đó là cái quan trọng thôi. Chứ còn cái tài năng, cái tiếng tăm này coi chứ phù du lắm. Nay dở mai giỏi, nay giỏi mai dở là bình thường. Cho nên nghe thầy giới thiệu riết phát nhột, mắc cỡ.
[4:51]Hôm nay vậy, chúng ta có một đề tài nói chuyện với nhau cái tựa đề nghe rất là ngộ nghĩnh là Đến Chùa Để Làm Gì? Có ai biết đến chùa làm gì không? Nhiều khi hỏi cái bất ngờ hơi giật mình ha? Mình tới chùa hoài tới chừng hỏi đến chùa để làm gì, cái mình lại lúng túng là không biết bao nhiêu điều, mà sự thật bây giờ mới phát hiện ra là ta đến chùa có nhiều chuyện lắm. Mà đó là người đến chùa đó, mà trên đời này còn rất nhiều người không đến chùa, chưa đến chùa. Ví dụ hôm nay chúng ta vậy, chúng ta vân tập về đây nhìn mặt nhau, quỳ lạy Phật, được nhìn thấy mặt, thăm viếng, yết kiến các bậc cao tăng thạc đức,
[5:31]vân vân, đó là cái niềm vui là niềm hạnh phúc. Nhưng mà còn biết bao nhiêu người đang lăn lộn ngoài đời, những cái dòng đời lăn trôi phiền não, đau khổ, hơn thua, danh lợi, đủ thứ hết trơn. Thì những người mà ta đến được chùa, ta đặt chân đến được chùa thì đó là cái duyên lành của ta, cái phúc lạc của ta. Nhưng mà còn biết bao nhiêu người chưa đặt chân được đến chùa. Nhưng mà thôi, thì nếu mà ta đến chùa tốt, ta đến chùa có cái mục tiêu, đời sống ta tăng trưởng được, hạnh phúc ta vươn lên được, thì nó sẽ là tấm gương cho biết bao nhiêu người họ chưa biết đến chùa. Cho nên vì vậy ta đến chùa ta phải tu cho tốt trước.
[6:10]Nhưng hôm nay, chùa ta lại có một cái duyên sự rất là lớn, thứ nhất là lễ húy kỵ Hòa thượng Khai sơn Thượng Minh Hạ Chánh. Thượng Minh Hạ Chánh nghĩa là gì? Nhiều khi Phật tử không có đi tu nên không hiểu. Trong cái luật của người xuất gia có cái câu này, hôm nay Phật tử nghe để biết, mai mốt mình nghe mình không có ngạc nhiên. Trong cái luật của người xuất gia là thế này, là cái tên chính của vị bổn sư của mình, mình không được nói nói trống không. Thí dụ hỏi: "Thầy con tên gì?" Nói: "Dạ, thầy con tên là Chân Quang" là vô lễ. Mà cái luật không cho, luật phải nói: "Dạ, thầy con là Thượng Chân Hạ Quang",
[6:48]phải thêm chữ Thượng chữ Hạ để bày tỏ cái lễ độ. Thì đây cũng vậy, nói là Hòa thượng Khai sơn, mình đừng có dạ Hòa thượng Minh Chánh, nói vậy là vô lễ, mà phải nói có chữ Thượng dưới Hạ là Hòa thượng Thượng Minh Hạ Chánh, đó là cái luật. Cho nên khi quý Phật tử nghe, mình hiểu như vậy cho biết nha. Đó là thứ nhất. Là chùa đây được xây từ năm 1973 thì cũng từ đó đến nay qua nhiều lần cơi nới, trùng tu sơ sơ. Nhưng bây giờ thì chùa xuống cấp trầm trọng, với lại là nhu cầu mà Phật tử đến tu học càng lúc càng đông, nên thầy trụ trì cũng cảm thấy là để đền ơn, đền đáp cái ân nghĩa của Hòa thượng Khai sơn
[7:30]cho nên thầy trụ trì là Thượng tọa Thích Thiện Hương có cái nguyện vọng là muốn đại trùng tu lại một cái chùa cho to. Thì cái việc mà đại trùng tu cái ngôi chùa cho to ngay giữa cái vùng thị tứ này là việc rất nên làm, rất nên làm. Ví dụ như chùa Phật Quang của mình ở trên núi, ở đây chùa Phá Quan kia chùa Phật Quang sao na ná nhau cũng ngộ ghê, cũng giống giống. Chứ chùa Phật Quang mình ở trên núi á thì là núi rừng hoang sơ mình không cần phải xây to, mình chỉ xây có ở thôi, không cần. Nhưng một cái chùa mà nơi thị tứ nơi thế này thì chùa phải xây cho đẹp, phải xây cho to. Để chi vậy? Để chi vậy?
[8:08]Để dụ Phật tử tới, thích tới tu. Chứ chùa xấu người ta chê, có không? Có không? Thầy nói đùa thôi nhưng mà sự thật là phải vậy. Nghĩa là ta không thể ở nơi thị tứ mà phố phường hoa lệ mà để cái chùa thờ Phật thì bèo bọt, không được, cho nên buộc là phải nghiêm trang, phải phải đẹp. Đừng nói chuyện điện thoại di động lúc người ta nghe giảng nha, tắt máy luôn đi. Nên hôm nay cũng là cái lễ đặt đá khởi công trùng tu chùa. Và trước hết là các vị Hòa thượng, Thượng tọa, Đại đức Tăng Ni đã về đây để hộ niệm cho Thượng tọa trụ trì là Thượng tọa Thích Thiện Hương trong cái ngày lễ đặt đá này. Cho nên về phía chính quyền thì đã cấp giấy phép,
[8:55]Giáo hội đã hoan hỷ cấp giấy phép, các vị tôn túc đã về đây bày tỏ cái tấm lòng hoan hỷ hộ niệm cho cái công trình mà đại trùng tu chùa Phá Quan này. Cái thứ hai nữa là quý Phật tử cũng về đây trong cái ngày lễ húy kỵ Tổ sư và cũng hưởng ứng cái lễ trùng tu này. Và cái thứ ba là thầy, thầy về đây mà nghe cái tin là trùng tu chùa này thầy rất là vui mừng. Và thầy rất là mong trên Tam Bảo gia hộ, quý Phật tử ủng hộ để cho cái công việc trùng tu ngôi chùa này được sớm thành tựu. Và Phật tử có chỗ về đây tu tập. Hồi nãy thầy cũng nói với Thượng tọa trụ trì, thầy cố gắng xây cho nó to, nó rộng rãi để Phật tử về đây được tu tập.
[9:41]Thật ra đó, ta ở ngoài đời có nhiều chuyện hơn thua, phiền não, khổ đau, những lúc mà ta đến chùa, quỳ trước Phật đài, tụng một thời kinh, nghe một lời pháp, ngồi một thời thiền thì lòng ta nó thanh tịnh. Mà nhờ có những lúc thanh tịnh trong cái không khí trang nghiêm của Tam Bảo, của đạo pháp như vậy, ta mới tiếp tục có cái sức mạnh mà đương đầu với cuộc đời nhiều cái sóng gió đầy cái lăn trôi. Cho nên do đó là cái ngôi chùa luôn luôn là cái nơi linh thiêng, là điểm tựa cái tâm hồn của ta mà nơi đó có những bậc thầy, có các sư cô mà ta yêu kính, có những người tuy chưa phải là chứng Thánh nhưng mà những người đang cố gắng thực hành
[10:25]lời dạy của Phật, những người mà đứng ra kiên cường giữ gìn cái giềng mối của đạo cho chúng sinh giữa đời này, đó là những người mà ta cũng yêu quý biết bao nhiêu, phải không? Ví dụ như mình là cư sĩ với nhau thì ai cũng phải có bổn phận với gia đình. Nhưng mà khi đến chùa gặp quý thầy, quý cô là những người mà dành hết cuộc đời cho đạo, lòng ta yêu quý những vị đó biết chừng nào. Nhìn những gương mặt trang nghiêm đẹp đẽ như thế này, ta thấy ta thương biết bao nhiêu.
[10:58]Nên vì vậy, trong cái đề tài hôm nay mà thầy nói là đến chùa để làm gì? Thì cái lời đầu tiên là thầy rất là ủng hộ cái việc đại trùng tu chùa Pháp Quang mà vốn đã xuống cấp rất nhiều. Mà nếu Phật tử nào có hằng tâm, hằng sản, dù ít, dù nhiều cũng nên ủng hộ thầy một viên gạch, một bao xi măng. Còn nếu mà mình nhiều hơn nữa thì mình vài thiên, vài trăm bao xi măng thì càng tốt. Liên lạc điện thoại với thầy, thầy cũng đọc cái số luôn để nhiều khi được lưu trong bài giảng đó, khi mình nghe bài giảng có số điện thoại liên lạc với thầy. Số của thầy Thượng tọa Thiện Hương là: 0939 274 221. Đó vậy nha.
[11:37]Thôi mong rằng tất cả chúng ta cũng đồng tâm ủng hộ thầy. Bây giờ ta đi vào cái phần giáo lý là đến chùa để làm gì? Bây giờ ta đến chùa để làm gì? Mỗi người hỏi lại lòng mình coi mình đến chùa để làm gì? "Nghe thuyết pháp." Nghe thuyết pháp. "Học." "Lễ Phật kính Tăng." Gì nữa?
[12:01]Thật ra đó, khi bất ngờ rồi ta mới biết rằng ta đến chùa nhiều mục đích lắm phải không? Nhiều khi có một người ở nhà mình có cái chuyện xui rủi gì cái lật đật chạy tới chùa cầu nguyện để cầu an. Rồi gia đình mình có cái người mất mát cũng chạy đến chùa để thỉnh thầy với cô về để hộ niệm, tức là coi vậy chứ nhiều việc. Rồi thậm chí mà gả con, cất nhà gì cũng chạy lại chùa nhờ coi ngày, phải không? Đôi khi ai đau khổ vì tình duyên, gia đạo á cũng chạy tới thầy để mà tâm sự, nhờ thầy an ủi, rồi khuyên lơn, vân vân. Thật ra thì ta có nhiều việc. Nhưng mà, mái chùa thật sự là đã che chở hồn dân tộc, nếp sống muôn đời của tổ tông.
[12:38]Đó là hai câu thơ rất nổi tiếng trong cái bài thơ Nhớ Chùa của thi sĩ Huyền Không, cũng là Hòa thượng Mãn Giác. Ngài đã tịch rồi, nhưng bài thơ Nhớ Chùa của ngài là bất tử. Lát nữa ta sẽ đọc lại cho nghe. Ta đến chùa thật sự á thì mỗi chùa có một cái dáng vẻ khác nhau. Có chùa ở nơi thâm sơn cùng cốc, chùa rêu phong, cổ kính và đơn sơ. Có chùa ở nơi thị tứ, ồn náo, hoa lệ mà chùa thì thì cũng gì đó, cũng nguy nga, đẹp đẽ. Thì mỗi chùa mỗi khác thì cái duyên của ta có khi ta đến nơi chùa này, có khi ta đến nơi chùa kia. Mà có những người Phật tử thì lòng đơn giản thì đến chùa nào cũng đến một chùa thôi.
[13:26]Có những Phật tử thì lại đến nhiều chùa. Khi đi chùa này một chút, mai đi chùa kia một chút thì mỗi cái hạnh nào cũng hay cả. Ví dụ như người Phật tử mà có cái hạnh là thích đi nhiều chùa để học mỗi nơi một chút là vì thấy rằng bao nhiêu vị Tăng Ni khắp nơi, mỗi người đều có một cái hạnh hay. Ví dụ như một ông thầy này thì ổng ít nói nhưng mà cái nụ cười và cái sự tu hành của ổng làm cho mình cảm xúc, thích đến. Nhưng mà đến gặp một cái ngôi chùa khác thì thấy có một ông thầy ổng ăn nói rất là hay, mình thắc mắc cái gì ổng hỏi ổng trả lời được hết thì lại thấy rất thích và thấy rằng đến hai chùa đều được
[14:05]lợi ích, cho nên vị Phật tử đó thích đến cả hai chùa. Nhưng có cái người lại thích là đến nhiều chùa nữa vì nghĩ rằng là không phải chỉ hai chùa mà mười chùa, một trăm chùa, mỗi chùa đều có một cái hay nào đó, nên thích đi nơi chùa này một chút, đi chùa kia một chút để cúng dường, để gieo duyên, để học hỏi thì cái hạnh đó cũng rất là hay. Nhưng lại có những người tâm tình đơn sơ, giản dị lại hễ thích đến chùa của thầy mình thôi, biết một mình thầy mình, không đi đâu nữa và khi nào mà thầy sai đi đâu chùa khác thì mới vâng lời thầy mà đi, chứ còn tự ý mình không đi đâu nữa. Thì cái đó cũng hay!
[14:44]Thôi, cho rằng là mình đã học với thầy mình là đủ rồi, rồi học cả đời không hết với thầy mình thôi không đi đâu nữa thì cái người như vậy cũng có cái tình cảm của sự chung thủy, trung thành thì cũng đáng quý. Còn cái người mà thích đa hạnh, đa học, đa văn cũng đáng quý nên là cũng đều tốt. Và trong đạo Phật ta cái điều đó là đều được chấp nhận. Đều được chấp nhận sao? Bởi vì đi đâu thì đi cũng ở nằm trong cái Phật pháp, đi đâu thì đi cũng có Tam Bảo để lễ kính. Chỉ sợ ta đi lang thang ta lạc ra ngoài đạo thì hư cả đời, hư đời này và hư những đời khác. Còn đi đâu thì đi mà cứ gặp chùa có Phật thì cái duyên của
[15:25]ta đều là duyên với với Tam Bảo thì điều đó tốt thôi. Mà như vậy thật sự ra đó, đứng trên cái tổng quan mà các vị lãnh đạo Giáo hội Phật giáo thì các vị lại có cái tấm lòng rộng mở. Người ta nghĩ rằng là thôi Phật tử thiện tín, cứ nay đến chùa này, mai đến chùa kia nó cũng tạo thành cái sự kết nối giữa các chùa với nhau khiến cho các chùa được đoàn kết cũng rất là hay. Có lần chúng tôi về có cái năm đó chúng tôi đi giảng ở trường hạ ở cái huyện, huyện Long Đất. Huyện Long Đất thuộc về Bà Rịa - Vũng Tàu ấy. Sau ba tháng an cư, các chư Tăng Ni trút liễm xong thì đến bắt đầu vào mùa Vu Lan thì mỗi chùa đều tổ chức cái lễ Vu Lan
[16:06]ở chùa mình, cúng dường trai tăng, mời chư Tăng đến. Thì chư Tăng ở trong huyện chẳng có bao nhiêu người. Hễ bữa nay mình đến chùa này thọ trai tăng thì gặp hết các vị chư Tăng Ni trong huyện. Mai mình đến chùa khác mình thọ trai tăng Vu Lan thì cũng gặp hết bao nhiêu gương mặt đó ở trong huyện. Tức là cũng hết ngày này tới ngày kia. Và Phật tử cũng vậy! Gặp Phật tử à cũng ủa thấy cô đó bữa cúng dường chùa đó hôm qua, bữa hôm sau chùa khác cũng thấy cô đó. À thì mới phát hiện rằng là trong huyện này Phật tử là Phật tử chung. Phật tử chung. Thì thấy như vậy cũng là một cái hay. Có cái hay nhưng mà cũng có cái dở.
[16:40]Dở là Phật tử không phát triển được, chưa phát triển. Cho nên chỉ chừng ấy người đi hết chùa này qua tới chùa kia. Thấy thì hay, thấy thì đoàn kết nhưng mà phải hiểu rằng cái sức phát triển của đạo Phật chưa mạnh. Thôi, cái chuyện đó tính sau. Nhưng mà như vậy chúng ta đến chùa để làm gì thì đúng là ta đến chùa để tu, để học là cái chính, còn nhiều việc khác thì tính sau. Trong cái việc mà đến chùa để tu, để học đó thì có người thích đến nhiều chùa để được tu học với nhiều vị, có người thích đến chỉ một chùa để giữ được cái tình cảm chung thủy, trung thành với thầy mình và cũng bởi vì tin rằng
[17:19]với cái vị thầy của mình, mình học cả đời không hết nên chưa cần phải đi học thêm. Thì trong những trường hợp như vậy đều đều là đáng quý cả, không sao. Thì có trường hợp khi ta đến với một cái ngôi chùa nhằm cái ngôi chùa to và đồ chúng thì đông, Phật tử đến thì đông và có trường hợp ta đến cái chùa nhằm cái chùa vắng, yên tĩnh thì ta đến để làm gì? Khi ta đến nhằm cái ngôi chùa mà đồ chúng đông, Phật tử đến đông, chùa to và nổi tiếng thì ta đến đấy để làm gì? Ta đến cũng để tu, để học. Nhưng mà ta biết rằng cái đặc tính của cái ngôi chùa mà đông như vậy thì cái thầy trụ trì phải khéo lắm mới
[18:09]đưa mọi người đi vào chiều sâu tu tập được. Chứ còn nếu không thì ta đông, vui, ta đi lạc ra ngoài hình thức mà thôi thì cái việc tu học sẽ khó có chiều sâu. Nhưng mà cái chùa mà đông, vui, nổi tiếng thì cũng là do cái duyên của chùa đó, do cái vị thầy của chùa đó có cái duyên với chúng sinh. Nên trong cái thời gian đó, trong cái thời đại đó nên khiến thu hút được rất nhiều người tìm về thì đây cũng là một cái điều hay trong đạo Phật. Nghĩa là nếu trong đạo Phật mà có nhiều cái ngôi chùa như vậy thì ta cũng xem rằng là đạo Phật đang trong thời gian, trong cái thời kỳ hưng thịnh. Chứ chỉ sợ là trong đạo Phật mà không có ngôi chùa nào tập
[18:55]trung được đông đảo hết thì đó chính là cái thời kỳ mà đạo Phật suy thoái, người ta quên lãng việc chùa chiền. Nhưng mà nếu trong cái thời kỳ mà được nhiều cái ngôi chùa nổi tiếng thu hút đông đảo người tìm về thì đó là điều điều đáng mừng. Nhưng mà khi ta đến cái ngôi chùa đó cũng là cái duyên của đời xưa ta bị thúc đẩy. Thấy ngôi chùa đó nổi tiếng, đông vui rồi ta cũng bị thu hút về thì chắc chắn là duyên đời xưa của ta với vị thầy đó, với ngôi chùa đó có kết duyên lành cái gì đó nên ta tìm về để tu học. Thì chắc chắn là vị đó cũng có cái gì đặc biệt nên khiến mọi người được thu hút. Điều đó là điều đáng mừng.
[19:34]Thì nhưng mà khi đến cái ngôi chùa đông như vậy thì ta giống như bị chìm hết trong mọi người, không có cái sự nổi bật, không có cái thân tình riêng với thầy trụ trì. Mà trong trường hợp đến với ngôi chùa đông như vậy đó, ta lại dễ tu vì ta quên cái bản ngã của mình. Có một số Phật tử đến nói với thầy á: "Dạ thưa thầy, con không thích đến chùa vào ngày cái lễ hội đông vì con khó nói chuyện riêng với thầy." Nghĩa là người ta thích chỉ đến nói chuyện riêng với thầy, được thầy chú ý kỹ, được thầy biết mặt kỹ. Còn đến đông quá, thầy không biết ai là ai hết, cứ thấy mặt là mặt, đầu là đầu, rồi cứ lo việc chung chung,
[20:10]cho nên mình không trở thành một nhân vật đặc biệt, cái họ không thích. Họ thích đến vào lúc mà chùa vắng người để được làm nhân vật đặc biệt. Thì cái tâm lý như vậy có tốt không ạ? Tốt không? Không, không tốt. Cái tâm lý này nó ích kỷ, kiêu ngạo và có nhiều cái bản ngã ở trong. Cho nên thật sự là ta không nên muốn cho mình trở thành một người đặc biệt ở trong chùa thì đó là dấu hiệu mà sau này ta sẽ trở thành người phá chùa. Một lát nữa thầy sẽ nói tới điều này: Đến chùa để làm gì? Có những người đến chùa để phá chùa. Lát nữa ta sẽ nói, mà tại sao ta đến chùa để phá chùa? Bởi vì bản ngã ta lớn quá, ta muốn trở thành người quan
[20:50]trọng trong chùa, một người đặc biệt trong chùa. Còn ở đây, khi ta đến chùa nhằm vào cái buổi lễ hội đông vui như thế này, ta bị chìm mất luôn trong mọi người, không ai biết tới ta rõ ràng, chỉ một số người biết với nhau thôi. Vậy, trong cái không khí mà đông vui lễ hội như thế này mà ta vẫn yêu thương được mọi người, vẫn quý kính được mọi người, vẫn lễ Phật, vẫn hòa theo mọi người để làm các nghi thức trong cái chương trình lễ, ta mất cái bản ngã luôn, ta không còn xem mình là quan trọng, thì đó lại là lúc rất dễ tu. Mà cứ thêm một cái người có mặt thì buổi lễ được thêm phần long trọng, nên công đức ta rất lớn.
[21:30]Nghĩa là ta giúp cho buổi lễ được long trọng mà bản ngã mình thì mất dần, cho nên cái phước ta rất là lớn. Cho nên vì vậy mà trong những buổi lễ hội của chùa ta cố gắng tham dự là vậy đó. Và tham dự để làm gì? Để đứng trước bao nhiêu con người ta cảm thấy mình không là gì cả, diệt cái bản ngã mình; để ta đứng trước được bao nhiêu con người thế này, ta trải lòng yêu thương được mọi người vì biết đây tất cả là đồng đạo của ta, tất cả mọi người đây đều là con của Phật, con của Đấng Từ Phụ Thích Ca, Đấng Cha Lành mà ta hằng yêu kính; để đứng trước mặt mọi người thế này, ta nguyện là ta chỉ là hạt bụi trước mọi người.
[22:14]Khi mà đến cái lễ hội đông ta nghĩ được như vậy, ta nghĩ cái tình, tâm tình ta chan hòa như vậy, ta yêu thương được mọi người và thấy mình không là gì cả, bỗng nhiên nó bằng cả 10 năm tu hành. Một lần đi dự lễ hội mà chung tay góp sức phục vụ cho buổi lễ, cái lòng mình yêu kính được mọi người và cảm thấy mình không quan trọng nữa, một ngày đi dự lễ nhiều khi bằng cả một năm tu hành hay 10 năm tu hành, công đức rất là lớn. Quý Phật tử thích không? Thích. Đó là cái rất là hay khi mà ta dự lễ đông người. Nhưng vì vậy, khi mà chùa nào có tổ chức đông mà ta dành được thời gian, ta cứ cố gắng đến. Đến để làm gì?
[23:01]Đến để diệt cái bản ngã mình. Để trong bao nhiêu con người đông đảo đó, ta cũng như mọi người mà ta không là gì cả. Nghĩ được như vậy, tức là ta đã có cái tư duy rất là lớn, đó một cái bước tiến rất lớn trong đạo, mà cứ nhiều lần suy nghĩ như vậy, bản ngã ta mất dần và công đức ta tăng trưởng. Nhớ như vậy nha, trong đạo Phật, bản ngã mà nhỏ lại thì công đức lớn lên. Ta không thấy mình là quan trọng nữa thì bỗng nhiên ta được chư Thiên ở trên trời yêu mến. Còn người nào mà thấy mình quan trọng thì không được chư Thiên, chư Bồ Tát, chư Phật yêu mến nữa. Cho nên trong những buổi lễ như thế này là những
[23:40]lúc mà ta đến để tu, để diệt trừ bản ngã mình. Là ta không còn là ai nữa mà ta chỉ là người phục vụ mà thôi. Ta chỉ là người phụng sự mà thôi. Ở nhà mình, mình là bà chủ, hễ mà sai một cái là có người làm. Ở nhà mình nhiều khi mình là một người giám đốc, nhưng mà khi đến chùa rồi, đó là cơ hội để mình làm đầy tớ. "Sư thầy, thầy cho con công quả." Thầy lúc đó ổng bận quá: "Ra đi bưng nước cho người ta!" Ở nhà mình mình sai một tiếng có người bưng nước cho mình uống, nhưng vô chùa thế mình phải đi bưng từng mâm nước mời Phật tử. Mà mình bưng nhầm cho cái bà mà mình nhớ bà đó hồi tháng trước bả tới bả xin mình 10 ký gạo.
[24:18]Nhưng bả tới chùa bả đứng bả lơ ngơ, bả không biết gì hết, mình lại đến mời bả: "À mời bà uống ly nước." Như vậy có hạnh phúc không ạ? Hạnh phúc không? Hạnh phúc.
[24:29]Cuộc đời khi mình tới đạo cái nó lật ngược lại. Tại vì đạo mà, đi ngược dòng đời, cho nên tới đạo lật ngược lại. Cái người ở ngoài kia mình làm lớn, nhưng vô chùa người đó lớn hơn mình, mình mình nguyện mình làm nhỏ lại. Mà ai làm được như vậy là cái người thiệt tới chùa một ngày tu bằng một năm của người ta, vì diệt cái bản ngã đi. Ta thích không ạ? Nên cố gắng nghe không! Đó là cái thứ nhất. Cái thứ hai là khi ta đến chùa mà nhiều khi nhằm cái ngôi chùa vắng vẻ, yên tĩnh, đừng nghĩ rằng cái ngôi chùa vắng vẻ yên tĩnh là cái ngôi chùa dở, tầm thường. Không chắc đâu! Nhiều khi ẩn trong cái ngôi chùa vắng vẻ tầm thường đó,
[25:10]ở trong đó có một bậc minh sư thầm thầm lặng lặng, giấu danh giấu tính giấu thân phận của mình mà không ai biết. Nhiều khi cái ngôi chùa mà thầm lặng thầm thầm lặng lặng đó ẩn chứa một bậc Bồ Tát đắc đạo mà không ai hay. Ví dụ hồi xưa vậy, ở trên núi Gia Lào, núi Chứa Chan, bây giờ là thành cái nơi thắng cảnh du lịch người ta đến đông quá cái nó mất thiêng. Hồi đó vậy, một cái am trong cái hang có những vị tu hành ở, mà có một vị à. Cái người mà nhà sư đó tiếp xúc là chỉ những người dân tộc thôi, mà thường là dân tộc người Chơro á. Họ ở dưới chân núi, lâu lâu họ lên xuống. Một đêm nọ, cái họ nhìn lên núi họ thấy đèn
[25:51]sáng rực và có tiếng ca nhạc ở trên đó. Thì mấy cái vị người dân tộc mới nói: "A, bữa nay ông trời ổng kêu gánh hát về ổng hát." Mấy người dân tộc đó họ không biết đó là một nhà sư Phật giáo, mà họ kêu bằng ông trời. Vì sao vậy? Bởi vì vị đó đắc đạo có phép. Nhiều khi họ bệnh tới, ổng vuốt cho một cái hết liền. Nhiều khi là ổng chỉ chú nguyện cho hoặc là ổng báo trước chuyện gì, nên những người dân gần mới biết là ông đó là có phép, nên kêu bằng ông trời. Còn người ở xa, ở thành thị hay các nơi không hề biết có một vị Bồ Tát đắc đạo ở trên núi. Đến ngày mà ngài tịch ngài cũng không nói ai hết.
[26:26]Cứ ngồi lặng lẽ, ngài ngồi kiết già ngài tịch, hào quang sáng choang cả vùng núi, chư Thiên xuống dưới tấu nhạc cúng dường. Tỉnh, không ai nghe, Biên Hòa, Long Khánh không ai biết. Nhưng mà cái người dân ở dưới cái vùng núi Chứa Chan họ nhìn lên, mà người dân tộc á, nói: "A, hôm nay ông trời đem gánh hát về hát." Tới chừng họ chạy lên thì không gánh hát gì cả, chỉ còn một vị sư ngồi kiết già bất động, lặng lẽ đã tịch. Cái họ lấp cái hang lại luôn, họ xây họ bít lại luôn. Nên ta đừng nghĩ rằng một cái ngôi chùa quê vắng vẻ lặng lẽ mà lại là ngôi chùa tầm thường, không không chắc. Thôi thì miễn nơi nào mà có thờ kính Tam Bảo ta đều đều yêu quý.
[27:05]Mà nếu ta có duyên thì ta mới có thể gặp được những bậc chân sư đắc đạo, chứ sự thật, những vị tu hành đắc đạo giữa cuộc đời này vô cùng hiếm có, vô cùng hiếm có, nhớ như vậy. Nhiều khi cái người nổi tiếng chưa chắc là người đắc đạo, mà những cái người không nổi tiếng có khi lại là những vị chân sư đắc đạo mà ta không không ngờ được, không lường được, nhớ như vậy nha. Nếu ta may mắn ta đến một ngôi chùa mà gặp sư thầy có đạo hạnh cao thì xem như đó là cái phước duyên nhiều đời của ta có được. Vì sao vậy? Vì gặp được một bậc mà có đạo hạnh cao thì trong cái kiếp đó ta được lợi ích rất là lớn. Ta được học hỏi từ cái vị mà chân sư đạo hạnh đó rất nhiều
[27:53]điều cao quý để ta thay đổi được tâm hồn của mình. Mà tu là gì? Tu là thay đổi tâm hồn mình từ dở nên hay, từ xấu thành tốt thôi. Cứ mỗi ngày mà ta tu tập, ta sẽ dần dần phát hiện ra những cái sai lầm của mình ở quá khứ, vậy đó. Nên cái người nào đến chùa 3 năm rồi mà không thấy lỗi của mình, tức là người đó chưa hưởng được cái lợi ích trong Phật pháp, người đó việc tu hành chưa tiến bộ. Còn người nào mà cứ tu rồi mới thấy dần cái lỗi của mình, thấy được lỗi của mình, thấy cái sai của mình từ từ từ từ, đó là người đang tu tiến. Còn người 3 năm qua rồi đến chùa về cũng như cũ, hỏi: "Có gì sai?" Nói:
[28:36]"Không, con không có lỗi gì hết." Biết người này không hề thật lòng tu tập. Như thầy có một lần vậy, có một cái cô đệ tử khi thầy rầy, cô khẳng định là: "Con không có lỗi." Thầy thở dài, thầy thấy người này hết tu. Đúng như vậy, sau đó hoàn tục liền. Hoàn tục liền. Khi mà người thấy mình không có lỗi thì người đó không thật lòng tu tập. Vì người thật lòng tu tập là tự nhiên phải thấy lỗi mình dần dần, thấy lỗi mình dần dần. Tất cả quý thầy, quý chư Tăng, Hòa thượng, Thượng tọa, đạo đức nào cũng phải như vậy hết. Các quý thầy, quý cô đều phải như vậy hết. Đó là mấy chục năm trong cuộc đời tu hành của mình,
[29:14]tức là mấy chục năm phát hiện ra từ từ những cái lỗi dần dần, phát hiện ra dần dần, từ lỗi này đến lỗi kia, dần dần dần dần. Nhưng dĩ nhiên cái lỗi của các vị nó không có thô như mình, không phải là những cái lỗi sân si như mình. Nó là những cái lỗi chuyên sâu, những cái lỗi vi tế trong cái sự tu tập chứ không phải là lỗi thô như mình. Nhưng mà phải thấy lỗi, thấy lỗi từ từ từ từ. Và trên bước đường mà các vị thấy lỗi của mình, các vị đã dạy được cho chúng sinh rất nhiều điều lợi ích từ nơi cái phát hiện ra cái lỗi lầm của mình. Thì chúng ta cũng vậy, khi chúng ta đến gặp được một bậc chân sư đạo hạnh, tức là cái bậc mà càng ngày càng thấy được lỗi sâu
[29:53]kín của mình, thì ta sẽ học được rất nhiều đạo lý hay. Mà học đạo lý hay để làm gì? Cũng chính là thấy được lỗi mình. Cũng chính là thấy được lỗi mình. Là từng ngày từng ngày thấy được cái sai của ngày hôm trước, năm này thấy được cái sai của năm qua, và như vậy ta tiến dần, tiến dần để tiến dần đến cái gọi là hết lỗi lầm, nhớ như vậy. Nhưng mà cái hết lỗi lầm là phải đợi đến khi ta chứng A-la-hán, thành Phật mới hết lỗi. Nhưng từ đây cho đến đó là một quá trình mà hết dần cái lỗi này, hết dần cái lỗi kia. Mà cái lỗi đầu tiên, cái cửa đầu tiên để ta phải vượt qua mới được gọi là người con Phật, mới được gọi là người đến chùa tu tập là cái lỗi gì?
[30:36]Đố ai biết, khen hay. Ai mà biết được, nói được đúng cái câu cái lỗi đầu tiên mà ta phải vượt qua để ta mới tu được, ai nói đúng được thầy sẽ nói Thượng tọa trụ trì thưởng cho một bịch bánh bích quy đem về liền.
[30:54]À cái, lỗi thì nhiều lắm, nhưng ta có một cánh cửa đầu tiên phải vượt qua rồi ta mới tu được. Cánh cửa đó không vượt qua, vĩnh viễn không tu được. Đố ai biết cái lỗi gì? Nếu mà không ai nói mà Thầy nói cái Thầy giành cái bịch bánh à. Đó là tự ái. Tự ái. Cánh cửa đầu tiên, không vượt qua được cánh cửa này, ta vĩnh viễn ở ngoài cổng chùa, chưa vào cổng Đạo. Tự ái là làm sao? Vì sao nó là cánh cửa mà khủng khiếp vậy? Vì ta vô chùa á, có phải là mọi người là thành thánh từ bi hết không? Không, mình còn sân si, cái người đi chùa họ cũng còn sân si. Mà cả hai còn sân si, thế nào cũng phải đụng nhau. Đúng không ạ?
[31:38]Mà đụng nhau mà người nào tự ái thì người đó bỏ chùa đi trước. Cho nên quan trọng, đừng tự ái. Ví dụ như bây giờ, mình vô chùa mình đang làm công quả, tự nhiên có người nói: Trời ơi, anh đi chùa hồi nào vậy? Nói: Tôi đi chùa được 3 năm. Anh đi 3 năm rồi mà sao anh còn bày hầy, dơ quá vậy nè! Quét chùa không nên. Nói câu đó xong, mình tự ái bỏ chùa luôn là mình thua, phải không? Đấy, tự ái. Khi nào thì tự ái? Khi nào bị người ta chê, khi nào bị người ta nói xấu, khi nào bị người ta coi thường, mình khởi tự ái là rồi xong, coi như không bao giờ mình vào cổng Đạo được, đi đâu cũng thua. Mình có thể còn tham, còn đủ thứ chuyện trên đời hết,
[32:18]nhưng đừng tự ái thì ta mới bám theo chùa được. Ta cứ mãi mãi tới chùa mà tu tập. Nhưng vì vậy, trong cái việc mà ta đến với Thầy, ta đến với chùa để tu tập, thì cái lỗi quan trọng nhất, cánh cửa mà nó cản trở nhất ta phải đập vỡ nó đi vào được là tự ái. Tu làm sao tu, đừng tự ái. Đừng tự ái nghĩa là bây giờ Thầy có rầy chúng ta cỡ nào không tự ái, vẫn thấy yêu thương Thầy. Nhằm lúc nhiều khi Thầy ổng bực, ổng làm nhiều việc quá rồi Thầy bực, cái Thầy la, rầy: Ủa sao con hư quá nè, Thầy giao có vậy mà con làm không được, vô tới chùa rồi mà hư. Thấy Thầy ổng la nặng nề, nhiều khi la trước mặt đông người nữa,
[32:55]mà mình không tự ái, vẫn thương Thầy, vẫn tới với Thầy, thì mình mới tu được. Hoặc là huynh đệ bạn đạo với nhau, nhiều cái người cũng kỳ khôi lắm chứ không phải không, nhiều người đi chùa nhưng cũng rất kỳ khôi, có không ạ? Có, thấy không? Có đầy. Họ nói nặng nói nhẹ mình, nói đụng chạm rồi nói xóc hóc mình, nói xiên nói xỏ, cứ cười và lòng không tự ái, không giận, không hờn, không để tâm, không thù vặt, không thù dai, được không ạ? Phải như vậy thì ta mới đến chùa được. Nhớ nha. Đó là lỗi đầu tiên phải vượt qua. Vượt qua được cái lỗi đó rồi thì bắt đầu ta mới từ từ mà vượt qua nhiều cái lỗi khác nữa.
[33:30]Còn chưa vượt qua được cái lỗi tự ái rồi, thôi vĩnh viễn cứ ở ngoài cổng chùa mà dòm vô chơi vui nha. Bây giờ thứ nhất là ta đến chùa để làm gì? Đến chùa để học. Học giáo lý trước, phải không? Thật ra ta đến chùa để lễ Phật, nhưng mà sự thật đến chùa để học giáo lý trước. Đó. Học cái gì? Giáo lý. Giáo lý gì? Giáo lý Đạo Phật mênh mông. Giáo lý Đạo Phật mênh mông. Mới có người nói là: Thưa Thầy, Thầy nói cho con nghe về giáo lý Đạo Phật? Thầy nói: Thầy bó tay. Về con nghe giùm Thầy 800 bài giảng này. Nghe nổi không? Cũng nghe không nổi. Nên vì vậy, nói tới học giáo lý thì bởi vậy Phật mới nói là:
[34:06]Vô lượng pháp môn thệ nguyện học là vậy. Quá nhiều. Mà sẽ không bao giờ hết. Thầy nói là không bao giờ hết những điều ta phải học. Thậm chí cho tới ngày ta chứng A La Hán rồi, gọi là bậc Vô Học rồi, xin thưa, vẫn còn điều để học. Vì sao vậy? Vì cái Vô Học của A La Hán chỉ là vô học trong sự giải thoát của bản thân mình, khi mà bước ra giáo hóa vô lượng chúng sinh, vẫn còn nhiều điều một vị A La Hán cũng phải tham khảo với các vị Đại Bồ Tát thêm, chứ không phải là không. Nên do đó, biển học trong Phật pháp là mênh mông không bờ không bến. Nhưng có một vài cái cốt lõi ta cần nắm chắc. Thứ nhất là Luật nhân quả.
[34:46]Người đệ tử Phật phải giỏi, phải hiểu sâu về Luật nhân quả, phải chiêm nghiệm về Luật nhân quả trong cuộc sống của mình. Thì đây là có nhiều bài Thầy đã nói về điều này nên Thầy không không lặp lại. Rồi cái gì nữa? Về những cái điều đạo đức chúng ta phải trang bị vào trong tâm hồn mình. Giống như tâm hồn mình nào giờ là một bãi cỏ hoang, đám rừng gai góc, ta phải dọn hết rừng gai đó mà để ta trồng lên đó những cây lành trái ngọt. Thì cũng vậy, tâm ta đầy phiền não, ác độc, hơn thua, ta đến chùa để ta bỏ cái đó và gắn vào trong tâm mình biết bao nhiêu là đạo lý từ bi, khiêm hạ, nhẫn nhục, vị tha, vân vân.
[35:26]Đó là cái đến để để học. Và ta đến để làm gì? Đến để tu. Cái đây mới là cái cái quan trọng, đây là cái cái lõi để đến chùa để tu. Mà cái tu á, thì nói đến chùa để xuất gia đó là trường hợp khác, còn đa phần ta đến để tu. Ta là cư sĩ tại gia, nhưng mà vẫn phải một tuần đến chùa vài lần, một tháng đến chùa vài lần để tu tập. Tu tập là tu tập cái gì? Tu tập tâm linh, nhớ như vậy. Còn cái mà đạo đức là cái trong suốt đời sống ta phải tu rồi. Khi về nhà đó là ta phải tu rồi, sau khi nghe Thầy dạy xong về nhà ta phải tu hạnh thương yêu, nhẫn nhục với mọi người là đúng rồi. Còn đến chùa, những giây phút đến chùa là phải chuyên sâu tu tập tâm linh.
[36:13]Chuyên sâu tu tập tâm linh là gì? Là tùy theo pháp môn mà Thầy mình dạy mình. Có khi Thầy mình dạy mình niệm Phật A Di Đà thì mình về tập ngồi yên lặng, yên tịnh, niệm từng câu niệm Phật, biết rõ ràng từng câu niệm Phật. Nam Mô A Di Đà Phật. Niệm thong thả, nhẹ nhàng và không có niệm ồn, không niệm lớn, không niệm nhanh, không niệm gấp. Niệm từng tiếng thong thả, biết rõ ràng để nhiếp tâm trong từng chữ, từng cái lục tự A Di Đà. Hoặc có người niệm Quán Âm, có người niệm Bổn Sư, câu niệm Phật nào cũng tốt. Nhưng mà niệm thong thả và khi dừng là câu đó phải tắt trong lòng mình. Chớ đừng có mình dừng rồi mà cái câu niệm Phật,
[36:59]có những người khi mà dừng câu niệm rồi mà trong tâm nó vẫn tự nó niệm, đó là sai. Cái não mình bắt đầu hư, không được. Mình dừng, câu niệm Phật phải tắt luôn, trong đầu mình phải trống không. Thì như vậy mới là đúng. Nên niệm mà không chấp câu niệm Phật, thì lúc đó ta mới buông để thành vô niệm được. Còn cứ niệm ào ào niệm ào ào niệm ào ào đến khi mình không niệm nữa mà đầu nó cứ tự niệm là não có dấu hiệu hư. Nhớ giùm Thầy chỗ đó nha. Rồi có trường hợp mà khi ta đến chùa gặp Thầy ổng dạy mình tu thiền, thì đây là một cái bước tu rất là là cao, rất là sâu, thì ta phải có duyên lành rất nhiều ta mới có thể ngồi
[37:38]thiền được, bởi vì ngồi thiền có cái kỹ thuật, cái phương pháp rất là nghiêm ngặt. Mà ba đời mười phương chư Phật đều do thiền định mà đắc đạo. Thì ta bước đầu ta có thể niệm Phật để lắng tâm, nhưng đến khi ta chuyên sâu rồi, Tam Bảo sẽ khiến ta phải ngồi thiền. Đó là chuyện đương nhiên. Nên giữa niệm Phật và giữa thiền nó không có ranh giới, ta tuyệt đối không bao giờ được chia ranh giới pháp môn này, pháp môn kia. Nhớ như vậy. Cái người nào tu thiền mà mình thấy huynh đệ khác mà tu niệm Phật, chúng ta phải hoan hỷ, hướng dẫn thêm để cho người đó tu niệm Phật cho tốt. Còn người niệm Phật mà thấy người tu thiền,
[38:19]ta phải hết sức là hoan hỷ, vì biết đâu cái người kia tu thiền được tức là căn cơ họ đã bước lên một bước bước cao hơn rồi nha. Như vậy. Thì cái việc mà đến chùa để tu là cái việc tu tâm linh thì ăn thua nơi ông Thầy mình ổng hướng dẫn cho mình. Đó, gọi là tùy duyên phước của thầy trò, ông Thầy ổng theo pháp môn nào thì ổng sẽ dạy mình theo pháp môn đó, vậy thôi. Đến lúc mình cần phải thay đổi pháp môn thì ông Thầy ổng sẽ giới thiệu mình qua ông Thầy khác, hoặc là chính Thầy của mình sẽ mời vị khác về chuyên sâu hơn để dạy bổ sung thêm cho mình. Đó là là tinh thần như vậy. Ta đến chùa để làm gì?
[38:57]Ta đến chùa để góp phần công quả. Vì sao vậy? Thật ra sống trên đời này ta cần phải tăng trưởng cái công đức của mình để dành phước cho kiếp này và những kiếp sau. Mà trong cái việc mà tạo phước đó thì ta tạo phước nơi chính gia đình mình, tức là mình yêu thương, vun đắp, xây dựng gia đình cho mọi người trong gia đình mình được hạnh phúc, đó là cái phước đầu tiên. Tức là cha mẹ yêu thương con cái, con cái hiếu kính cha mẹ, đó là cái phước đầu tiên. Kế đến, cái phước thứ hai nữa là cộng đồng xã hội bên ngoài. Khi ta đi làm việc ở bên ngoài, ta đi kiếm sự sống thì cũng là lúc mà ta giúp người, giúp đời để ta tạo phước thêm.
[39:37]Chứ ai cũng phải làm ăn, sinh sống, nhưng mà trong cái làm ăn sinh sống của mình, mình phải giúp đời, giúp người thêm, chứ không được mà hễ nói làm ăn sinh sống là chỉ biết bo bo vơ vét về cho mình. Thì cái người như vậy về già sẽ khổ, kiếp sau sẽ nghèo. Nên cái cộng đồng xã hội bên ngoài mênh mông lớn lao đó là nơi mà ta phải giúp đời, giúp người để tạo phước, đừng bao giờ chỉ biết bo bo ích kỷ kiếm tiền cho mình, nhớ vậy. Rồi cái nơi mà làm phước thứ ba nữa đấy chính là mái chùa yêu thương của ta. Đó, nơi đó ta về chùa để ta công quả, à ta quét cái sân chùa, ta quét cái chính điện, ta phụ với Thầy sửa nước, lợp lại mái nhà.
[40:19]Như bây giờ nếu chùa ta có công trình xây dựng, mỗi khi rảnh ta cứ chạy tới, ta phụ xúc cát, trộn xi măng, đưa gạch thì đều là những cái công quả rất là lớn. Nên cái nơi mà ta làm phước thứ ba chính là mái chùa yêu thương của mình, thấy chưa? Thì ta đến đó để, để công quả. Thì trong cái công quả này không phải là chỉ để quét tước để xây dựng đâu, mà còn phụ với thầy mình là hoằng dương Phật pháp. Đó, đây mới là cái công quả quan trọng. Tức là ta đến chùa để làm gì? Ta đến chùa để góp phần hoằng dương Phật pháp với thầy mình. Là mình vừa tu vừa học với thầy mình, nhưng mà thầy mình ổng cũng đang giáo hóa chúng sinh thì
[40:58]mình phải phụ thầy mình giáo hóa chúng sinh, làm cái gì được đó thì làm. Là ví dụ bây giờ ta phụ làm sao đưa được nhiều người về chùa để cho thầy mình dạy dỗ, đó là công đức rất là lớn, đó. Là ta phụ lo cho thầy mình cái ánh sáng, cái âm thanh, phụ thầy mình bán một cuốn sách, truyền bá một cái đĩa giảng ở trong chùa. Vâng, và nhất là phải luôn luôn khen thầy mình thì thầy mình mới dạy người ta được. Ví dụ bây giờ mình về chùa Pháp Quang của Thượng tọa Thiện Hương đây, thì có người mới đi vô chùa lễ Phật, người ta hỏi: "Thầy trụ trì đâu rồi chị?" Nói: "Dạ, thầy em thì thầy đang có việc giáo hội,
[41:36]thầy đang lo việc chút nữa thầy về tới, có gì không chị?" Nói: "Thầy có tốt không chị?" "Thầy em tuyệt vời trên cả tuyệt vời." Mình phải khen như vậy, chứ không có nói nói: "Ờ..." Người ta hỏi: "Thầy trụ trì ở đây có tốt không chị?" Mình nói: "Không biết tốt hay không nữa, thấy thầy cũng ăn cơm ngày ba bữa, tắm rửa một hai lần, không biết tốt không." Mình nói câu đó là chết thầy mình à, vì là không có tiếp cho thầy mình giáo hóa được. Cho nên lúc nào mình cũng phải ca ngợi thầy mình trên mây xanh, thấy không? Còn thầy ổng ở trên mây không kệ ổng, nhưng lúc nào cũng phải ca ngợi thầy mình để phụ mà giáo hóa.
[42:10]Nên cái lời mà tán thán thầy mình, mình sẽ rất là có phước, bởi vì đó là tiếp thầy mình giáo hóa chỉ bằng cái miệng thôi. Mà nói thôi khen vừa vừa, khen quá nó cũng kỳ, người ta nói mình nịnh, nhưng mà... Bởi trong cái mười hạnh Phổ Hiền á là Nhất giả là gì? Nhất giả gì? Không ai đi chùa hết trơn hết trọi. "Nhất giả lễ kính chư Phật", Nhị giả gì? "Xưng tán Như Lai". Xưng tán Như Lai là gì? Là ca ngợi Phật. Tại sao mà cái hạnh quan trọng thứ hai là hạnh là phải ca ngợi Phật cho mọi người biết? Thì ta ca ngợi Phật cho mọi người biết thì mọi người mới tìm về với Phật pháp. Công đức đó cực kỳ lớn, không tốn đồng nào, chỉ tốn cái miệng thôi.
[42:54]Vậy mà ta đã tạo phước được rất là lớn. Nhờ ta khen Phật mà nhiều người tìm về với Phật pháp và người đó được giải thoát. Nhờ ta khen thầy mình mà nhiều người tìm về tới chùa để họ được tu tập an lành, phước ta rất là lớn. Mà cái đó cũng chính là ta góp phần với thầy mình trong việc hoằng dương Phật pháp. Chứ đừng có mà giận thầy mình rồi đi ra nói bậy bạ, nói tùm lum người ta mất đạo tâm mình chết, mang tội chết à, nha. Đó. Rồi ta đến chùa để làm gì? Ta đến chùa để góp phần bảo vệ đạo pháp. Bảo vệ đạo pháp là vấn đề rất là lớn. Vì sao vậy? Từ hồi xưa cho tới hiện nay, Đạo Phật luôn luôn bị chống phá. Tại vì sao?
[43:35]Vì các tôn giáo hay có khuynh hướng cạnh tranh với nhau, mà Đạo Phật mình rất là hiền lành, mình không giành với ai hết, nhưng mà các đạo khác thì hay giành với Đạo Phật. Cho nên từ thời Đức Phật đến bây giờ, Đạo Phật luôn luôn bị chống phá. Ngay từ thời Đức Phật cũng vậy, khi Ngài đưa ra một cuộc cách mạng khủng khiếp, nó chấn động hết, lay động hết toàn bộ xã hội Ấn Độ nên Ngài bị chống phá dữ dội. Nổi cái chuyện như thế này thôi, tức là xã hội Ấn Độ chia ra làm bốn năm giai cấp, mỗi giai cấp họ thắt một cái bím tóc kiểu khác nhau. Cái giai cấp ở trên cao, họ xem giai cấp dưới là như người hạ đẳng,
[44:11]không dòm ngó tới, khinh thường, họ tự tôn trong lòng họ cao quý. Bây giờ giáo lý Đức Phật là tất cả chúng sinh bình đẳng trong chánh pháp. Đem cái người mà họ thấy họ cao quý, họ đặt họ bằng với cái người hạ tiện đi gánh phân, không ai chịu nổi. Không ai chịu nổi hết. Không ai chịu nổi một cái đạo mà hạ thấp họ xuống. Họ chỉ theo cái đạo mà đưa họ lên thôi. Còn họ theo cái đạo để rồi họ thấy họ bằng cái người lao động bình thường, không chịu nổi, họ chấn động và họ chống lại Đức Phật liền. Đức Phật bị chống dữ dội từ thời đó. Và sau này trong suốt cả mấy nghìn năm lịch sử như vậy, Đạo Phật cứ bị chống phá mãi.
[44:51]Và càng lúc cái thủ đoạn chống phá càng tinh vi, hiểm độc hơn. Nó xúi giục quý thầy chia rẽ nhau, nó xúi giục đệ tử chống thầy, thầy chống đệ tử, để cho Đạo Phật tan nát hết. Và ai ngu dại sẽ bị mắc mưu nó và làm theo, làm tay sai cho cho giặc. Nó là như vậy. Thì khi ta đến chùa, ta phải hiểu những điều này để mà chung tay góp sức bảo vệ đạo pháp. Mà cái việc mà bảo vệ đạo pháp là những vấn đề rất lớn, hôm nay ta không thể nói trong một vài lời mà hết được. Nhưng mong rằng tất cả quý Phật tử về phải mang trong tâm mình một cái tâm nguyện là hộ pháp, giữ gìn, bảo vệ Phật pháp, không tiếc thân mạng này.
[45:36]Ta phải bảo vệ đạo pháp không tiếc thân mạng, giống như ta có cái tâm nguyện mà bảo vệ quê hương đất nước của mình vậy, cũng không tiếc thân mạng. Khi một người chiến sĩ cầm gươm, cầm súng đi ra chiến trường để bảo vệ đất nước thì mạng sống coi như bỏ. Đứng trước cái lằn tên mũi đạn, có ai chắc là mình còn sống để trở về không? Không chắc mình còn sống mà vẫn phải bước ra chiến trường, những người đó cái tâm hồn họ rất là là vĩ đại. Đó là lý do tại sao mà ta yêu thương những người chiến sĩ là như vậy. Thì việc trong đạo pháp cũng vậy, đạo pháp cũng là một quê hương của ta, ta cũng phải hết lòng mà bảo vệ.
[46:13]Nhưng mà bảo vệ như thế nào là chuyện khác, ta ta sẽ nói. Rồi một điều nữa ta đến chùa để làm gì? Ta đến chùa để tập cái hạnh xuất gia. Nhớ, đến chùa để tập cái hạnh xuất gia, ta có thể ta chưa xuất gia được liền, nhưng ta phải tập cái hạnh của người xuất gia. Vì sao vậy? Vì đến lúc nào đó tất cả chúng ta đều phải đi tu. Không kiếp này cũng phải kiếp khác. Thầy báo tin buồn như vậy, không kiếp này cũng phải kiếp khác, ai rồi cũng phải đi tu. Ai có tâm nguyện muốn xuất gia giơ tay lên cho thầy coi. Được năm người hả trời? Hả trời? Bao nhiêu người mà được có năm người giơ tay là chết rồi, còn gì là Phật pháp?
[46:55]Thiếu người tu rồi Phật pháp làm sao mà giữ gìn được, phải không? Thầy hỏi người nào muốn đi tu là không phải là thầy kêu bắt vô mà cạo tóc liền, đừng sợ. Nhưng mà trong lòng ta khi đã biết Phật pháp rồi, ta phải có lý tưởng giác ngộ giải thoát. Không thể không có lý tưởng đó được, mà đời này không được thì đời khác, đúng như vậy. Mà hễ đã có lý tưởng giác ngộ giải thoát rồi là phải xuất gia. Mà lý tưởng xuất gia đó, có thể đời này ta chưa kịp thì đời khác ta cũng phải xuất gia. Bởi vì chỉ khi nào ta xuất gia rồi, ta dành hết cuộc đời cho đạo rồi thì ta mới chứng được đạo quả cao siêu được. Cho nên vì vậy, hễ đã biết Phật pháp,
[47:33]đã yêu kính Đức Phật, đã yêu quý giáo lý của Phật rồi thì trong lòng mình phải manh nha cái ý niệm xuất gia. Ngày nào đó con sẽ theo Phật, mái tóc này xin gửi lại trần gian, mảnh áo này xin gửi lại trần thế để theo Phật mà mặc áo cà sa. Để cho những buổi chiều khi tiếng chuông chùa vang vọng lên, tà áo cà sa của ta phất phơ bay trong gió chiều về, trong ánh hoàng hôn đẹp đẽ, và nguyện một lòng thì đời này và những đời sau chỉ một đường theo Phật mà thôi. Hỏi lại một lần nữa, ai có ý niệm xuất gia giơ tay lên?
[48:15]Phải giơ hết giùm thầy. Giơ hết giùm thầy. Giơ hết đi, thầy không bắt cạo tóc đâu, nhưng phải giơ một lần trước mặt thầy. Một lần giơ trước mặt thầy thì mười kiếp sau, năm kiếp sau sẽ đi tu. Còn nếu không giơ, một ngàn kiếp sau không được đi tu. Thầy hỏi lại một lần, ai có tâm nguyện xuất gia giơ tay lên? Thầy nguyện Tam Bảo chứng minh cho tất cả những người đã giơ tay hôm nay sẽ được viên thành ý nguyện, không đời này thì đời sau sẽ thành những bậc chân tu đắc đạo để mà hóa độ chúng sinh giỏi hơn thầy. Xin cho tràng pháo tay.
[48:56]Người nào đã giơ tay hôm nay sẽ được Phật chứng nhận, chứng minh hết, sẽ thành một cái nhân để xuất gia những đời sau. Và thầy mong cho những vị sau này xuất gia sẽ giỏi hơn thầy, nha. Nói còn hay hơn thầy nữa, tu còn hay hơn thầy nữa. Nhớ như vậy, thầy chứng minh cho, Tam Bảo chứng minh cho những người đã lỡ dại giơ tay.
[49:23]Rồi ta đến chùa để làm gì? Ta đến chùa để quậy chùa. Không có những người như vậy, có những người ban đầu á thấy Phật thì thương, thấy chùa thì mến, thấy ông thầy thì ưa ưa, nhưng mà đến không tu được, cái tâm tự ái không vượt qua được, bị thầy rầy, tự ái; bị huynh đệ trách, tự ái; bắt đầu trở thành những người quậy trong chùa. Là cái người đó thứ nhất là nói nhiều, nói nhiều quá, cho nên đến chùa ta đừng nói nhiều. Rồi có người tâm hơn thua, cứ hễ ông thầy mà ổng khen người khác cái mình giận, thì tu vậy được không? Không được. Ông thầy mà ổng khen huynh đệ mình, mình phải mừng, thì người đó mới tu được.
[50:06]Còn cứ hơn thua tại sao thầy khen chị không khen tui, này kia nọ là chết, không được. Rồi sao thầy giao cho chị mà ổng không giao cho tui? Không được. Rồi ta đến ta gây gổ, đụng chuyện không vừa lòng cứ gây gổ lớn tiếng với nhau làm chùa mất trang nghiêm mang tội chết. Rồi ta chấp công, ha, được cúng cho thầy được 100 bao xi măng mà đi kể hết đầu làng cuối xóm rồi ông thầy ổng cũng quê luôn nữa, cứ ngồi mà giúp được cho chùa một cái gì cứ kể riết kể riết là ông thầy ổng không chịu nổi. Riết phật tử gặp mình cũng sợ, ông thầy gặp mình cũng sợ, cho nên không được chấp công. Làm thì nhiều, không bao giờ được chấp công.
[50:41]Rồi cái nói xấu sau lưng lẫn nhau, cứ gặp phật tử nói xấu sau lưng đặt nhiều khi là dù người ta có tật điểm xấu cũng không được nói xấu, còn đây nhiều khi dựng chuyện mà nói thì mang tội rất là nhiều. Cho nên đến chùa mà ta để quậy tội ta nặng hơn là quậy ở nhà. Nên vì vậy nhớ đến chùa để tu để học, để làm công quả để góp phần bảo vệ đạo pháp, để mà tập hạnh xuất gia, chứ không được đến chùa để để gây phiền não, gây bất an cho chùa, nha không? Phải coi coi mình từ khi mình đến chùa cái chùa này đông thêm hay chùa nó vắng đi? Để ý cái đó. Nghĩa là khi mình đến rồi cái mình đưa nhiều người thêm về chùa,
[51:21]mình xây dựng cái chùa yêu thương đoàn kết hạnh phúc, nên chùa càng lúc càng đông càng lúc càng đông, công đức mình rất là lớn. Còn khi mình từ khi mình đến chùa rồi cái chùa vắng tanh không ai dám tới nữa thì mình rất là giỏi. Rồi nói: "Tại sao mái chùa che chở hồn dân tộc?" Là bởi vì sao? Bởi vì thực sự là từ mấy nghìn năm qua, cha ông ta đã chọn Phật giáo là cái hướng đi tâm linh của dân tộc. Mà ngày hôm nay cả thế giới cũng vậy, mặc dù có nhiều đạo, nhưng mà những người tri thức, trí tuệ trên thế giới đều công nhận rằng đạo Phật là cái hướng đi tâm linh chân chính của nhân loại. Mà may mắn là Việt Nam ta đã đi theo cái hướng này từ từ buổi đầu.
[52:03]Hôm vừa rồi cái thầy ra ngoài dự cái hội thơ Lục Bát ngoài Hà Nội, thì mấy vị trong ban tổ chức mới mời thầy nói vài cái lời ban đầu thì thầy mới đọc cái bài thơ, lúc đó thầy ứng khẩu thầy đọc cái bài thơ lục bát: "Quốc kỳ rồi đến quốc ca, Hoa sen như đã quốc hoa nào giờ, Những vần sáu tám quốc thơ, (thơ sáu tám là quốc thơ) Mái chùa quốc đạo bến bờ tâm linh." Nhiều người rất là thích bài thơ, nghĩa là đúng như vậy. Đạo Phật dường như là đã là quốc đạo đi theo với dân tộc ta suốt mấy nghìn năm qua. Và từ trong cái đạo Phật, ta học được cái luật nhân quả nghiệp báo, nên ta biết giữ mình không dám làm điều gì xấu với nhau,
[52:48]mà chỉ cố gắng làm những điều tốt cho nhau để mỗi người được hưởng cái phước lành. Thì một cái đạo mà đem đến cái sự yêu thương, từ bi, hiền lành, đạo đức như thế thì đúng là một cái đạo mà che chở cho cái dân tộc này. Dân tộc ta sống trong cái môi trường tâm linh của đạo Phật này, nên ta được biết bao nhiêu điều an vui hạnh phúc. Ta còn có một cái tâm linh nữa là cái cội nguồn rồng tiên của ta nữa, nhưng mà thôi để lúc khác rồi rồi ta sẽ nói thêm. Thì chính vì cái đạo lý từ bi nhân quả này mà dân tộc ta tiến lên từng ngày. Dĩ nhiên là ta chưa bằng được các nước khác, nhưng mà ta nguyện như vậy, ta sẽ cố gắng xây dựng đất
[53:32]nước ta mỗi ngày một văn minh, một giàu đẹp, một hạnh phúc. Trong đó, con người Việt Nam theo đạo Phật ta đầy trí tuệ, đạo đức, từ bi để mà vươn lên cùng với các nước, đóng góp với thế giới xây dựng cái thế giới này hòa bình, hạnh phúc, yêu thương. Nhưng mà muốn như vậy ta phải cố gắng rất nhiều, ta phải hiểu nhiều hơn nữa giáo lý của đạo Phật để chính ta vượt lên trên, chứ chúng ta không thể mà cứ sống một đời sống cứ tầm thường, thấp thấp, rồi chỉ biết có mình. Nên chính nhờ nơi giáo lý đạo Phật mà ta càng hiểu biết nhiều, ta làm cho chính bản thân ta tốt lên, giỏi lên từng ngày. Ở đây hôm nay thầy cũng được cái hân hạnh về thăm quê hương Hồng Ngự,
[54:17]thầy nghỉ một đêm ở Hồng Ngự, hưởng được cái không khí của Hồng Ngự, thầy cũng cảm thấy gửi lại đây một chút cái trái tim yêu thương của mình như là một phần máu thịt của cái đất nước Việt Nam này. Tuy nhiên, trên đường đi từ đó đây thì thầy thấy vẫn còn những cầu xí rớt trên ao, thầy hơi bị lo. Trong cái thời đại mà vi khuẩn nó tấn công người ta hơi nhiều, cho nên là có lẽ là chính quyền ta cũng phải có thêm nhiều cái bước, mà người trong đạo Phật mình cũng vậy. Những người theo đạo Phật phải là những người văn minh đi trước xã hội. Vào cái thời Ấn Độ là cái thời mà người ta không có xây nhà xí,
[54:55]bên Ấn Độ có cái đặc biệt người ta ít quan tâm tới nhà vệ sinh. Vậy mà trong đạo Phật từ thời xưa trong luật đã quy định những điều về nhà vệ sinh rất là nghiêm ngặt. Thì người đạo Phật phải là người văn minh trong mọi chi tiết của cuộc sống, nhất là ta không có xả rác, không xả rác bừa bãi, ít có dùng bao bì ni lông để làm ô nhiễm môi trường, cố gắng đừng hút thuốc, ai đã lỡ hút thuốc rồi thì bỏ dần bỏ dần. Bởi vì cái xu thế của thế giới là vậy, bỏ hết những cái điều đó. Và không xả rác bừa bãi, nhà vệ sinh nào cũng phải xây cho đẹp, nhà vệ sinh xây trước, xây đẹp hơn cái nhà của mình rồi nhà mình xây sau.
[55:33]Cái văn minh nó nhìn trong nhà vệ sinh và ở nhà bếp. Rồi nó còn nhiều điều nữa nha mà từ nơi đạo Phật mà ta xây dựng cuộc sống của mình cũng như ta xây dựng cho quê hương của mình vậy. Và ta đi chùa lâu rồi thì kết quả ra sao? Có những người đi chùa lâu rồi thì thấy công đức của mình được tăng trưởng, sự nghiệp của mình được ổn định, nhưng có những người nói đi chùa lâu rồi tự nhiên gia đình lại suy kém hơn, lý do? Cái việc mà gia đình ta suy kém hơn có khi là do nghiệp đời trước tới lúc ta phải trả, nhưng cũng có khi là do nghiệp đời này, trong khi đi chùa ta cũng có phạm một số sai lầm làm những điều tổn phước mà ta không biết.
[56:13]Nên đừng tưởng là hễ cứ tới chùa là ta gặp may, tại đi chùa phải tu cho chuẩn kìa, nhớ như vậy, thì cái phước ta mới tăng dần tăng dần, thì cái sự nghiệp ta mới ổn định, bền bỉ, mà con cháu ta mới phát đạt lâu dài về sau. Mà cái quan trọng ta phải để ý là khi ta đi chùa lâu như vậy đạo hạnh của ta ra sao nha, phải tăng trưởng lên. Nghĩa là người hàng xóm họ nhìn thấy ta đi chùa qua 5 năm, 10 năm rồi, họ phải càng lúc càng kính nể ta thì mới là đúng. Chứ còn ta đi chùa 10 năm rồi mà ta vẫn dữ như ngày xưa thì nó sẽ mang tiếng cho thầy ta, mang tiếng cho chùa ta luôn. Cho nên vì vậy là ta phải tinh tấn tu hành,
[56:55]mỗi ngày đạo hạnh mình phải tiến lên để mà cái phúc của mình được tăng trưởng, mà mọi người chung quanh họ được đặt cái niềm tin nơi ta và nơi đạo Phật của ta. Thầy muốn đọc cái bài thơ Nhớ Chùa để kết thúc cái bài giảng hôm nay. Mọi người nghe chút xíu nha, bài thơ cũng hay. Tức là khi vị thầy ổng đi xa khỏi cái chùa làng của ổng, ổng nhớ chùa ổng viết thành những bài này, nổi tiếng: Từ thuở ra đi vắng bóng chùa, Đường đời đã nhọc chuyện hơn thua, Trong tôi bừng dậy niềm chua xót, Xao xuyến mơ về lại cảnh xưa. Thấp thoáng đâu đây cảnh tượng làng, Có con đường đỏ chạy lang thang, Có hàng tre gợi hồn sông núi, Im lặng chùa tôi ngập nắng vàng.
[57:40]Có những cây mai sống trọn đời, Bên hàng tùng bách mãi xanh tươi, Nhìn lên phảng phất hương trầm tỏa, Đức Phật từ bi miệng mỉm cười. Tôi nhớ làm sao những buổi chiều, Lời kinh giải thoát vọng cao siêu, Đây ngôi chùa cổ ngày hai buổi, Cầu nguyện dân làng sống mến yêu. Vì vậy làng tôi sống thái bình, Sớm khuya gần gũi tiếng chuông kinh, Sắn khoai gạo bắp nuôi dân xóm, Xây dựng tương lai xứ sở mình. Mỗi tối dân quê đón gió lành, Khắp chùa dào dạt ánh trăng thanh, Tiếng chuông thức tỉnh lan xa mãi, An ủi dân hiền mọi mái tranh. Trầm đốt hương thơm bay ngạt ngào, Thôn trên xóm dưới dạ nao nao, Dân làng tắm gội lên chùa lễ, Mười bốn, ba mươi mỗi tối nào.
[58:34]Biết đến bao giờ trở lại quê? Bâng khuâng lòng gửi nhớ nhung về, Tang thương dẫu có bao nhiêu nữa, Cũng nguyện cho chùa khỏi tái tê. Chuông vẳng nơi nao nhớ lạ lùng, Ra đi ai chẳng nhớ chùa chung, Mái chùa che chở hồn dân tộc, Nếp sống muôn đời của tổ tông. Bài thơ rất là hay. Thầy cũng có phổ nhạc nguyên cái bài thơ này, nên khi nào mà ai có duyên thì lấy bài phổ nhạc về nghe, Huỳnh Lợi hát cũng rất là hay.
[59:56]Từ thuở ra đi vắng bóng chùa, đường đời đã nhọc chuyện hơn thua.
[1:00:24]Thấp thoáng đâu đây cảnh đường làng,
[1:00:32]có con đường nhỏ chạy lang thang,
[1:00:39]có hàng tre gợi buồn sông núi,
[1:00:46]im lặng chùa tôi ngập nắng vàng.
[1:00:53]Có những cây mai sống trọn đời,
[1:01:01]bên hàng tùng bách mãi xanh tươi.
[1:01:08]Nhìn lên vảng vất hương trầm tỏa,
[1:01:15]Đức Phật từ bi miệng mỉm cười.
[1:01:26]Tôi nhớ làm sao những buổi chiều, lời kinh giải thoát vọng cao siêu.
[1:01:50]Vì vậy làng tôi sống thái bình, sớm khuya gần gũi tiếng chuông kinh.
[1:02:02]Sắn khoai gạo bắp nuôi dân sống, xây dựng tương lai xứ sở mình.
[1:02:22]Mỗi tối dân quê đón gió lành, khắp chùa rảo rác ánh trăng thanh. Tiếng chuông thức tỉnh lan xa mãi, an ủi dân hiền mọi mái tranh. Trầm đốt hương thơm bay ngạt ngào, thôn trên xóm dưới dạ nao nao, dân làng tâm vội lên chùa lễ.
[1:02:49]Mười bốn, ba mươi mỗi tối nào.
[1:03:01]Biết đến bao giờ trở lại quê,
[1:03:09]vẩn vơ lòng gửi nhớ nhung về.
[1:03:17]Tang thương dẫu có bao nhiêu nữa,
[1:03:25]cũng nguyện cho chùa khỏi tái tê.
[1:04:09]Biết đến bao giờ trở lại quê,
[1:04:18]vẩn vơ lòng gửi nhớ nhung về.
[1:04:25]Tang thương dẫu có bao nhiêu nữa,
[1:04:33]cũng nguyện cho chùa khỏi tái tê.
[1:04:44]Chuông vẳng nơi nao nhớ lạ lùng, ra đi ai chẳng nhớ chùa chung.