[0:10]Hôm nay chúng ta học qua cái bài điều thân, thì đây là một bài chi tiết thực hành.
[0:19]Chúng ta sẽ học đan xen giữa cái lý thuyết và thực hành rất nhiều để làm chi vậy? Để cho quý thầy nắm được cái phương pháp thiền nào á nó cũng có cái lý do, có cái lý thuyết chứ không phải là khơi khơi mà mình thực hành. Một cái bắt tay, cái bắt chân, một cái dụng ở trong tâm mình nó đều có lý do tại sao. Sau này là quý thầy đi dạy, người ta hỏi mình trả lời được, nhớ như vậy, mình nhờ có một cái lý thuyết vững chắc. Tại sao bắt chân ngồi kiết già mà không cho ngồi bán già? Có cái lý do mình trả lời. Tại sao lưỡi phải để lên chân răng trên? Và tại sao phải ngồi ngay thẳng? Và tại sao phải thở như vậy? Và tại sao phải biết toàn thân?
[0:56]Vân vân là phải học hết, có lý do nó hết, chứ không có nói tự nhiên mà mai mốt vậy. Trên thế giới mình sẽ đụng nhiều cái pháp môn thiền. Thì khi người ta đưa những pháp môn đó ra, mình cũng hỏi tại sao thực hành như vậy, chứng minh cho được. Chứng minh được thì hãy hướng dẫn, còn không đừng hướng dẫn. Tại vì thế giới họ dạy thiền rất nhiều, dạy tràn lan khắp nơi, đủ phương pháp hết trơn, nhưng mà cái đúng cái sai nó lẫn lộn, không có chắc ăn. Ở đây chúng ta là người xuất gia vào đạo Phật, mình học chuẩn, học kỹ để sau này mình dạy lại cho người khác, nó có một đường lối hẳn hoi, có một lý thuyết vững chắc, không có sợ.
[1:36]Nói tới thiền là ai cũng hiểu nó là cái phương pháp để nhiếp tâm, nhưng mà cái căn bản của tâm thì lại là là cái gì?
[1:49]Căn bản của tâm, gốc của tâm là là thân. Bởi vì sao? Bởi vì cái tâm nằm ở đâu? Tâm nằm ở trên đầu, phải không? Chứ đừng chỉ ôm quả tim này nha, tim không có tim. Mà cái mình á cái thân mình là nằm thấp hơn phải không? Vì cái đầu cao hơn, cái thân thấp hơn phải không? Thì cái nào là âm, nào là dương?
[2:20]Cái đầu với cái thân cái nào là âm, nào là dương? Đầu là dương phải không? Tại sao cái đầu ở trên cao lại là dương? Dương là cái gì dễ bị thấy, phải không? Âm là cái gì khó thấy, cho nên mình hiểu ngay cái người lùn với người cao người nào dễ bị thấy. Đó, hiểu đơn giản như vậy là biết ra liền. Nên vì vậy, cái gì mà nó càng lên cao thì nó càng dương, phải không? Như cái cây vậy á, cứ càng lên cao thì càng dương, cái gốc rễ âm chìm sâu ở dưới. Cái nhà cũng vậy, cái móng của nó là nó nằm thấp ở dưới, còn cái lên cao càng lúc càng dương. Mà như vậy mình hiểu được một điều nữa là cái gì càng cao càng dương.
[3:02]Do đó, cái việc mình tu tập cái tâm của mình, tức là mình xử lý bộ não mình, là cái phần dương ở trên. Thì cái gốc của dương là là âm, là cái thân này. Chính vì vậy mà muốn tu tâm, muốn nhiếp tâm thì việc điều thân lại là việc rất là quan trọng. Khi nào thì nói là cái tâm là âm?
[3:26]Ví dụ như bây giờ mình nói là cái tâm tức là ở trên đầu, cái đầu nằm trên cao, thân nằm ở dưới thấp hơn là âm, nên cái âm là gốc của cái dương, cái thân này là gốc của cái tâm trên não. Đó là mình so sánh ở vị trí thì như vậy cái đầu là dương, mình là âm. Nhưng mà nếu mình so sánh qua một cái khía cạnh khác thì cái tâm mình lại là âm. Khía cạnh nào? Khía cạnh mà tam nghiệp á, thân khẩu ý á, tức là tư tưởng có suy nghĩ rồi mới có mới có gì? Mới có hành động, phải không? Mà cái hành động với cái tư tưởng là cái nào dương nào âm? Hành động là dương, đúng, ừ. Bởi vì hành động là lộ ra bên ngoài, mình cư xử mình tiếp xúc với con
[4:17]người thấy, còn cái suy nghĩ nó ẩn giấu bên trong không thấy được. Cho nên cái ý nghĩ thuộc về âm mà hành động lộ ra ngoài thuộc về dương. Đó là khi mình so sánh theo tam nghiệp thì cái tâm lại là âm, còn mình so sánh ở vị trí thì cái tâm nằm trên đầu thuộc về dương và cái thân nằm ở dưới thuộc về âm, nha. Mỗi hệ nó khác nhau hết như vậy, đó khi so sánh như vậy. Và vì vậy khi chúng ta ngồi bất động không có làm gì hết thì việc xử lý cái đầu là đang làm việc dương, thân là âm. Nên do đó là tuy nói thiền là nhiếp tâm, nhưng mà cái gốc của việc nhiếp tâm lại là việc điều thân, à. Đó, chúng ta phải nhớ.
[5:01]Và cái điều thân này là cái công phu tu hành, chúng ta nhớ nè: first and forever, bắt đầu và vĩnh viễn, không bao giờ hết cái công phu điều thân này. Mặc dầu mới mới học thiền học gì? Học điều thân trước, rồi sau đó học cái gì? Sau đó học rất nhiều thứ khác nữa. Nhưng mà dù học nhiều thì nhiều thì điều thân vẫn là không bao giờ rời bỏ được cho tới khi thành Phật, cho tới khi mình nhập định, kể cả nhập định 7 ngày, 30 ngày thì cái điều thân này cũng không bao giờ bỏ, cho nên rất là quan trọng. Nên cái này mà mình sai một cái rồi là đi sai luôn, không có gì được hết, trật luôn. Nó cũng giống như là đi xe đạp vậy á.
[5:48]Cái ngày đầu tiên quý thầy đi xe đạp là mình làm cái gì? Lúc mà tập xe đạp á, là tập cái gì trước? Bước lên xe nhấp nhốm. Nói từ ngữ gì cho nó văn minh chút coi, nói giống hai lúa quá à. Đầu tiên tập xe đạp là làm cái gì? Đúng. A! Sao có con người văn minh dữ vậy ta? Giữ thăng bằng xe, cái chữ nó rất là văn minh. Cộng thêm một điểm vào bài làm giùm nha. Thầy đó tên gì? Tên gì giống hai lúa vậy? Quãng Phẩm. Tức là đã có một cái người tên tuy hơi hai lúa nhưng mà lại rất là văn minh. Đúng như vậy, đầu tiên là giữ thăng bằng. Nghĩa là chúng ta cứ sợ té đảo qua đảo lại, đó quẹo qua quẹo lại vậy nhưng mà để giữ thăng bằng.
[6:40]Khi mà giữ thăng bằng xong rồi thì công việc thứ hai là cái gì? Ở đây có ai chưa biết đi xe đạp không? Biết hết rồi phải không? Tất cả đều biết. Nhớ lại coi, sau khi mình giữ được thăng bằng rồi mình tập gì tiếp? Đạp. Lúc mà đạp là đã giữ thăng bằng rồi, không đạp lấy gì mới giữ thăng bằng. Khi mà không té rồi đó, bắt đầu mình tập chạy nhanh, chạy chậm, quẹo qua, quẹo lại, phải không? Tức là tập điều khiển xe theo ý muốn, muốn thắng thì thắng, phải không? Chứ không phải tới chừng muốn thắng mà lại siết ga, không phải. Đi Honda là có cái màn đó nha, tới chừng quýnh quá thay vì đạp thắng rú ga bay luôn vô nhà người ta.
[7:17]Còn xe đạp thì bình thường mình không bị, quýnh quá thì quăng xe nhảy không sao hết. Vậy công việc thứ hai là điều khiển xe theo ý muốn, nhưng mà lúc đó còn giữ thăng bằng không? Còn không? Có. Có chứ sao không còn, không giữ thăng bằng té làm sao. Cho nên tuy là thêm một cái là điều khiển xe theo ý muốn nhưng mà vẫn là giữ thăng bằng, phải không? Rồi sau khi điều khiển xe chạy tới chạy lui, quẹo qua quẹo lại, dừng như ý muốn mình á, rồi cái gì nữa? Rồi tập gì nữa? Tập tham gia giao thông cho đúng luật, tức đi vào đường luôn, phải không? Nghĩa là đi bên Vào đường thì đi bên phải. Đi bên phải mà đi ở phía nào?
[8:03]Sát lề, bởi vì mình đi vận tốc chậm, nhớ. Đi vận tốc nhanh thì mình đi xa lề, càng chậm chừng nào thì càng sát lề chừng nấy, đó là nguyên tắc. Còn xe đi chậm mà cứ đi ra giữa đường á thì thì coi chừng á, phải không? Dễ thăm nuôi lắm, cũng không được. À sau khi mà mình giữ thăng bằng rồi nè, cái mình tập điều khiển xe ý muốn nè, tham gia giao thông đúng luật rồi, rồi gì nữa? Ghép thêm gì nữa? Cứ ghép từng tầng từng tầng lên, từng bước từng bước lên, ghép gì thêm nữa? Có khi mình vừa đi mà vừa niệm Phật. Nói chuyện, đúng, nói chuyện được. Mình tập chở người, thêm cái nữa tập chở người, chở đồ được phải không?
[8:45]Quen rồi mình vừa đi có thể vừa tu được, niệm Phật hoặc vừa đi có thể vừa nói chuyện với cái người sau lưng, đừng đi song song, đi song song xe nó tông chết á. Có khi mình đi mình học Anh văn, ví dụ vậy. Là lúc đó cái tay chân mình vẫn có phải là bỏ hết giữ thăng bằng không? Vẫn giữ thăng bằng phải không? Vẫn điều khiển xe như ý muốn, vẫn tham gia đúng luật. Nhưng mà lúc những việc nó quá thành thạo mình cứ ghép thêm, ghép thêm. Cho nên cái nào mà nó thành thạo rồi thì luôn luôn mình cứ ghép thêm, ghép thêm mà rất là tự tại. Lúc đó đi xe tự tại. Rồi gặp ai mình giơ tay mình... Mà giơ mấy tay? Một tay thôi nghe chưa. Đừng giơ hai tay.
[9:25]Thì cũng như vậy á. Ví dụ như là mình học toán là đầu tiên mình học phép toán nào? Cộng. Cộng trước rồi mới trừ sau. Cộng. Rồi khi mình lên tiến sĩ mình còn học toán cộng không? Còn sử dụng toán cộng không? Còn chứ, thấy không? Mà nó còn siêu hơn nữa. Ví dụ như là hồi nhỏ đó, đưa ra mình một cái bài toán là ví dụ 54 cộng với 27, mình ngồi bắt đầu mình lấy viết chì ra mình ngồi mình đếm, mình nhẩm từ từ rồi mấy phút sau mới ra kết quả. Nhưng tới chừng mình lên tiến sĩ rồi 54 cộng 27 ra nhiêu? Một giây một trả lời liền. Ai nói 61 vậy? Ai nói 61 trả lại bớt mấy điểm nha, hôm trước cho mấy điểm trả lại bớt.
[10:10]Nên chúng ta thấy á là cũng như là các môn học khác, học thiền cũng vậy. Chúng ta học cái điều thân này là cái phương pháp căn bản. Nhưng mà rồi sao? Sau này bắt đầu cứ chồng lên trên cái điều thân này hết pháp này tới pháp kia. Nhưng mà cái điều thân này vẫn là căn bản và cho tới khi chết, tới ngày đắc đạo, những cái của điều thân này vẫn không bao giờ mất, vẫn không bao giờ sai. Hãy nhớ điều đó. Cho nên hôm nay là cái bài thực hành đầu tiên rất là quan trọng. Chúng ta phải thuộc lòng, thuộc không sót một điểm nào trong cái bài này. Lát nữa quý thầy sẽ nhận được ba trang giấy này. Trong ba trang giấy này quý thầy không được quên một cái dấu phết nào.
[10:47]Nhớ như vậy để sau này đi dạy cho người ta. Khi mà ngồi thiền thì mình buộc phải ngồi trong tư thế nào? Tư thế kiết già. Và chúng ta hiểu điều này: không phải vô tình mà ba đời chư Phật đều ngồi thiền trong tư thế kiết già, không có vô tình. Vì sao vậy? Bởi vì tư thế kiết già nó liên quan chặt chẽ đến việc nhiếp tâm của mình. Mà đây cũng là cái trí tuệ của Phật, chớ không phải là cái chuyện mà ngồi cho đẹp, ngồi cho kỳ lạ, không có. Đó là tư thế bắt buộc ba đời chư Phật đều ngồi như vậy. Và sau này tất cả đệ tử Phật ngồi thiền cũng phải ngồi như vậy. Chúng ta có một cách ngồi dễ hơn là ngồi ngồi bán già.
[11:35]Nhưng không bao giờ đó là phương pháp chính thức. Đó là chỉ mới tập thôi, bẻ chân thôi. Còn ngồi thiền thật sự phải ngồi kiết già. Có một số người chủ trương dễ dãi là ngồi sao cũng được, bởi vì thiền là tu tâm chớ không phải tu thân, cho nên là ngồi sao cũng được. Đó là họ cho ngồi bán già cũng được, ngồi ghế dựa cũng được, rồi dựa tường cũng được, đứng nghiêng nghiêng một chân cũng được. Sao cũng được hết. Nhưng mà rồi sẽ thấy sau này những người đó bệnh hết. Bởi vì họ hiểu không biết cái căn bản của thân rất là quan trọng đối với tâm. Thân mà không có lực, thân mà không vững thì tâm xáo trộn liền, không bao giờ nhiếp được tâm.
[12:13]Khoảng năm 1981 - 82 rộ lên một cái phái thiền ở Việt Nam, rộ lên một phái thiền ở quanh quẩn ở vùng Sài Gòn. Rộ lên phái thiền rất là mạnh, thì tôi không có tiện nói tên. Lôi cuốn nhiều người tu theo, mà họ nói rất là mạnh, nên người ta nghe hấp dẫn. Cái người trong đó họ chủ trương ngồi một cách dễ dãi. Họ cũng mở những cái khóa thiền thất là nhiều người tới tập trung thiền. Mà khi vào trong thiền thất đó, người ta ngồi sao cũng được, miễn là họ dụng công theo cái phương pháp của cái phái thiền đó đưa ra. Thậm chí có mấy ông thầy khi tham dự cái khóa thiền đó trong 7 ngày, vừa hút thuốc vừa dựa tường vừa tham thiền.
[13:00]Thì sau gần hai chục năm nay, phái thiền đó tàn lụi dần. Bởi vì người ta tu không kết quả. Có người điên, có người thoái thất, có người hư hỏng, không ai kết quả, rồi từ từ người ta bỏ luôn. Mà có một thời gian dài cũng làm mưa làm gió ở Việt Nam mình dữ dội, khoảng năm tám mấy. Cho nên là chúng ta bắt buộc phải ngồi đúng tư thế kiết già khi tu thiền. Còn nếu mà người lớn tuổi chưa ngồi được thì bẻ chân làm sao cho nó dẻo để ngồi được. Thì đó là bắt buộc. Sau này khi tâm mình bắt đầu nó nhốm vào trong định mà nó phát hiện chân mình chưa phải kiết già, nó không chịu vô định. Lúc đó mình phải bẻ chân lên kiết già,
[13:41]điều thân lại, rồi nhiếp tâm lại, nó mới chịu vào trong định cho mình. Nên đây là bắt buộc. Ngoài cái giờ công phu chính thức á thì chúng ta tu trong mọi oai nghi, đi đứng nằm ngồi, lúc làm việc, thậm chí cả những lúc nói năng đều kiểm soát thân tâm. Nhưng mà hễ tới giờ công phu chính thức thì phải ngồi kiết già, không có cái phương pháp nào khác, không có cách nào khác. Đó là bắt buộc. Thân và tâm là một hợp thể thống nhất, những gì mà liên quan tới thân đều có liên quan tới tâm, những gì liên quan tới tâm đều liên quan tới tới thân. Ví dụ như khi mà một người bác sĩ chữa bệnh cho người bệnh nhân, thì ngoài cái việc là
[14:31]chẩn đoán rồi đủ thứ cho thuốc thang rồi, còn khuyên một câu nữa. Khuyên cái gì? Quý thầy tưởng tượng mình là bác sĩ coi. Khi người bệnh nhân tới mình chữa bệnh, ví dụ cái người đó đau bao tử, à sau khi mà siêu âm, X-quang, rồi nội soi, rờ nắn bóp rờ đủ thứ trên rồi cho thuốc này nọ, sau đó cái chữa xong rồi câu cuối cùng mình dặn người ta trước khi ra về là dặn cái gì? Hả? Anh về anh ráng sống làm sao cho... cho... Không đi làm bác sĩ được. Hồi sáng dưới có mấy cô ngồi làm bác sĩ được trả lời trúng tróc liền. Khuyên gì nữa? Về nhà ráng mà...
[15:18]Hổng lẽ khuyên cạo đầu đi tu, không phải. Khuyên sao? Ráng giữ tâm hồn cho thanh thản, phải không? Đừng lo lắng nhiều. Phải không? Đúng không? Hầy, sao không ai làm bác sĩ trơn vậy trời. Nghĩa là khi chữa cái bệnh thân nhưng mà lại khuyên về khuyên về tâm. Đó, đó là bác sĩ đúng chân chính. Còn ngày hôm nay chúng ta tu thiền là tu tâm thì lại phải điều phải điều thân. À, nó bắt buộc như vậy. Cho nên giữa thân và tâm là cái mối liên hệ không thể tách rời được. Bây giờ chúng ta nói đến tư thế ngồi thiền, ngồi cho đúng tư thế. Trước khi ngồi thiền thì chúng ta phải lễ Phật, phát nguyện để cầu Phật gia hộ.
[16:06]Vì vấn đề mà cái sự phát nguyện trong thiền định, nó là một cái bài khác, hôm nay chúng ta không có nói. Nên mình chỉ nhắc vậy thôi. Còn bây giờ đi vào cái chi tiết của cái tư thế ngồi cho đúng. Thì thường khi ngồi chúng ta sẽ trải một cái tấm để ngồi, kêu tấm gì? Tọa cụ, đúng rồi. Cái tấm tọa cụ đó nó có cái diện tích như thế nào mình không biết, miễn là nó rộng hơn cái diện tích mình mình ngồi lên. Thì có thể làm bằng vải dày hoặc chiếu lác hoặc là bằng miếng nệm mút mỏng. Thì mục đích là miễn làm sao ngăn cái hơi ẩm từ dưới đất trực tiếp tiếp xúc lên trên người mình. Hồi xưa chúng ta nghe kể khi mà đến cội Bồ đề, Đức Phật lấy cái gì làm tọa cụ?
[16:57]Một loại cỏ, cỏ khô. Mình đặt tên là cỏ cát tường, đúng rồi. Thì nhờ Phật ngồi lên nên có cái tên đẹp là cỏ cát tường. Thì Phật cũng chỉ trải mỏng thôi, để ngăn che rồi ngồi lên. Rồi sau này khi mà thành lập Tăng đoàn, thì Đức Phật bắt buộc một vị Tỳ kheo phải có mấy tấm vải mang theo bên mình, đến đâu thì trải ra ngồi lên đó. Vì cái xã hội lúc đó, cái vật chất nó ít ỏi, không bao giờ có được cái nền nhà mà gạch láng như thế này. Ngay cả mình vào một cái nhà giàu, cái nền vẫn là bằng đất. Còn đi ngoài đường chỉ là đất. Và ít có giường chõng cho người ta ngồi lắm, chứ không phải nhiều đâu. Thường là giàu thì mới làm được một cái giường
[17:45]gỗ, còn bình thường thì nằm giường bằng cái gì? Sạp tre. Mà không phải luôn luôn có với một vị Tỳ kheo đi lang thang nơi này nơi kia, thì không phải luôn luôn có cái giường. Trừ trường hợp ở tịnh xá thì những người cư sĩ họ hộ cho, họ làm cho những cái giường nằm thì cũng hầu hết bằng tre, không có bằng gỗ. Tại hồi đó không có cưa, không có cưa nhiều. Còn ví dụ như đến một cái gốc cây, một lề đường, hay vào một ngôi nhà hoang để ngồi thiền thì đều ngồi trực tiếp trên mặt đất. Nên do đó cần phải có một cái tấm vải trải ra để ngăn che, không cho cái hơi đất nó trực tiếp tiếp xúc lên người mình, nhất là đối với phụ nữ thì vấn đề đó càng phải hết sức là cẩn thận.
[18:29]Và mục đích cũng là để bớt cái cấn cái da thịt, cho nó êm hơn một chút. Bây giờ thì do cái thời đại tiến bộ, cho nên ví dụ mình ngồi bệt xuống đất cũng dễ được có cái nền xi măng hay là cái gạch men. Tuy nhiên mình cũng nên lót một cái gì, chớ bất đắc dĩ, trường hợp quá bất đắc dĩ ở đâu á mới ngồi đại trên đất, chớ cũng nên trải. Rồi hoặc là chúng ta lên lầu thiền thì cũng nên trải một cái gì, chớ cũng không nên ngồi trực tiếp với cái nền xi măng. Cách một chút xíu vậy mà rất là hay.
[19:06]Có khi là chúng ta xếp một cái mền. Ví dụ như mình không có cái tọa cụ sẵn, mình đi ở đâu á thì mình không có tiện mang theo. Lúc này những cái vật dụng lặt vặt của Tỳ-kheo chúng ta ít có mang theo mình. Bởi vì cái phương tiện xã hội lúc nào cũng đầy đủ, mình đến đâu cũng có. Ví dụ mình đến nơi lạ, mình đến một cái chùa lạ mình ở thì thế nào đêm ngủ người ta cũng cho mình một cái mền. Mình gấp cái mền đó lại cũng làm một cái tọa cụ được, nên bây giờ không đặt vấn đề đó ra. Còn cái tọa cụ mà đem theo theo quy định của Tỳ-kheo chỉ là một miếng vải thì dù dày gì dày chứ nó vẫn chỉ cỡ này, ha? Cho nên những cái phương tiện khác mà mình dễ có được, cái mền trải vẫn tốt hơn.
[19:46]Sau này người ta cũng sử dụng thêm một cái gối để kê dưới mông, kêu là cái gì? Kêu là cái bồ đoàn. Hồi xưa á thì Đức Phật không có dùng bồ đoàn, bây giờ mới dùng bồ đoàn. Thì tại sao khi người ta dùng bồ đoàn rồi người ta kéo nhau xài bồ đoàn quá chừng là vì lý do gì? Vì lý do gì? Ngồi nó dễ thẳng lưng hơn, phải không? Ngồi dễ thẳng lưng hơn. Nhưng mà có cái mặt trái của nó. Chúng ta thấy à, ví dụ như một người ngồi có bồ đoàn, ấy mình ngồi tưởng tượng chứ thực ra khi mà ngồi lên thì nó dẹp lép à, chứ nó cũng không còn gì, đại khái. Khi ngồi kê như vậy á thì cái góc nè, giữa cái lưng và cái chân là một cái góc gì?
[20:32]Mấy độ? Ai dòm đây mà 90 độ được thì đừng có đi xây nhà, sập nhà người ta nha. Góc này mấy độ? Mấy? Phải lớn hơn 90 độ, kêu là góc gì? Góc bẹt, nha, đúng rồi. Do cái góc này là góc bẹt cho nên mình dễ giữ cái lưng cho thẳng. À vì vậy là người ta nhờ vì dễ giữ lưng cho thẳng cho nên người ta xúm nhau, xúm nhau mua bồ đoàn ngồi cho nó khỏe. Nhưng mà khi khỏe như vậy thì nó phát sinh ra nhiều cái không có lợi. Rồi chúng ta thấy Phật vẫn là số một. Ví dụ như người ngồi mà không bồ đoàn thì cái góc ngồi này là nhiêu? À góc ngồi này là 90 độ. Thì với cái góc mà nó nhỏ hơn như vậy làm cho mình khó giữ
[21:19]cái lưng thẳng hơn, cho nên mình phải rất là cố gắng. À khi cố gắng như vậy thì một điều lạ lùng xuất hiện là tinh thần mạnh lên liền, dễ nhiếp tâm hơn. Đây là một điều bí mật. Nên ngồi mà cho khỏe thì tâm lại khó nhiếp, còn ngồi mà không bồ đoàn mà ráng giữ cái lưng cho thẳng một thời gian khi mà ổn rồi thì tự nhiên ảnh hưởng vào trong đầu mình, dễ nhiếp tâm hơn. Đây là điều lạ. Với một điều nữa là khi mà ngồi có bồ đoàn á thì người mình tiếp xúc với mặt phẳng ở mấy điểm? Mình chịu lực ở mấy điểm? Ba, hai cái đầu gối nữa. Mình nhìn ngang thấy có hai à, nhưng mà sự thật tới ba điểm là một là mông và hai là hai cái đầu gối.
[22:02]Cho nên ba điểm, sức nặng dồn lên ba điểm thì ba điểm đó làm sao? Khó chịu, không hay. Còn khi mà mình ngồi mà không có bồ đoàn thì cái tiếp xúc là tiếp xúc chỗ nào?
[22:16]Nguyên cái mặt đùi của mình, hai cái đùi á, hai cái đùi nó tiếp xúc hết, từ mông cho tới đùi. Cho nên lực nó trải đều xuống mông và hai cái đùi, cho nên nó có cảm giác nó dễ chịu hơn, nó êm hơn chỗ đó. Mà cái quan trọng là quan trọng cái tinh thần á. Hồi xưa thì tôi ngồi thiền tôi cũng ngồi bồ đoàn. Lúc được mới học thiền á, vì thầy mình dạy mình là phải ngồi bồ đoàn nên tôi cũng ngồi. Rồi sau này cũng nhiều năm như vậy rồi gặp một vị khác họ khuyên là: "Đừng có bồ đoàn. Hồi xưa Phật không có bồ đoàn." Lúc đó tôi chợt cảm nhận là có một cái gì đúng á. Mình không lý giải được mà có một cái cảm nhận
[22:49]rất rõ là dường như không bồ đoàn là đúng. Nhưng mà muốn kết luận đúng sai mình phải thực hành, chứ không có tin liền. Và thế là tôi lặng lẽ bỏ bồ đoàn, tập thử. Tập cả tuần rất là cực. Từ khi mà có cái bồ đoàn mà bỏ bồ đoàn đi để ngồi không bồ đoàn, tập một tuần vất vả, cực khổ vô cùng. Nhưng mà trong linh tính của mình á có một cái gì nó đúng ở chỗ này nè. Rồi ngồi luôn, thì một tuần rồi mới bỏ được bồ đoàn, ngồi bắt đầu yên ổn bình thường thì mới phát hiện ra được là ngồi không bồ đoàn rất có lợi cho tâm và rất có lợi cho thân. Sau đó là ở trong chúng của tôi, tôi khuyên huynh đệ bỏ bồ đoàn.
[23:24]Thì một hai người cũng bắt đầu bỏ theo, nhưng sau này do bị rầy quá cái không ai dám bỏ, bắt lấy bồ đoàn ngồi lại. Còn tôi, tôi lì, tôi bỏ luôn. Và khi tôi hướng dẫn thiền vậy, do cái kinh nghiệm đó nên tôi khuyên mọi người là không có ngồi bồ đoàn để cho cái thân nó tốt và tâm nó mạnh lên. Đây là cái kinh nghiệm. Với một điều nữa là khi mà mình ngồi mà không có bồ đoàn á, mình ở đâu mình cũng ngồi thiền được hết, đến bất cứ nơi nào. Còn khi mà ngồi có bồ đoàn quen rồi mình bị lệ thuộc cái bồ đoàn. Chỗ nào mà không có bồ đoàn mình phải kiếm gì mình kê, mà nhất là mình ví dụ mình lại nhà người ta
[24:01]hay mình lại chùa người ta, dòm qua dòm lại không có gì kê cái xách cái gối người ta gối đầu đem mình kê dưới mông mình ngồi thì sao? Thì chơi như vậy hơi hơi xấu, không nên. Hén. Nên bất tiện. Còn mình muốn mà đừng có chơi xấu người ta đó thì mình đi đâu mình phải mang theo một cái cục gì đó. Người ta nhìn người ta dễ hiểu lầm. Hiểu lầm là dễ bị cướp đón đường. Hồi đó tôi bị cái đó. Lúc còn cư sĩ, lúc đó chưa xuất gia, tôi làm cái túi, một bộ đồ mặc trên người, thêm một bộ đồ để trong cái túi đó, và trên đó làm cái bồ đoàn. Ở ngoài là những vật dụng khăn, kem đánh răng gì đó, rồi tôi đi lang thang.
[24:38]Đi lang thang cho tới ngày đi xuất gia luôn thôi, chỉ vậy. Rồi đến sau này khi mà bỏ được cái bồ đoàn rồi á mới thấy hạnh phúc. Hễ như mình đi công chuyện, đi Phật sự ở đâu á, nghỉ đêm lại ở đâu vậy, là chỉ cần một cái mặt phẳng à, người ta cho mình một cái nào mặt phẳng để nằm thì mình đều ngồi an ổn được hết. Rất là thích. Về quần áo thì chúng ta đừng có mặc cái quần áo bó chặt khi ngồi thiền. Cái này mình biết rồi phải không? Này mình biết rồi. Người tu thì không bị cái này. Nhưng mà mình nói thêm câu này tại vì đề phòng có khi cư sĩ cũng tập ngồi thiền thì đừng có mặc quần áo bó chặt. Ví dụ như đừng mặc đồ jean, như vậy cứng, chật.
[25:18]Nếu mà thời tiết mát mẻ như trong cái mùa này vậy, chúng ta nên lên chánh điện mà mình mặc áo tràng ngồi. Vì sao vậy? Bởi vì mình ngồi trong cái khung cảnh nghiêm trang mình dễ nhận được sự gia hộ của Tam Bảo, điều rất là hay. Đừng coi thường chuyện này. Cái người, ví dụ như vào trong cái mùa nóng nực quá thì mình khó có thể mà mặc áo tràng, mình thường mặc đồ ngắn. Mặc đồ ngắn thì mình không có tiện lên trên chánh điện ngồi, đó cũng là một cái thiệt thòi. Chỉ có người nào tâm yên rồi đó thì khi trời nóng nực chứ vẫn mặc áo tràng ngồi được. Còn bình thường mình mới tập thì trời nóng nực mình mặc
[25:58]áo tràng ngồi mình chịu không nổi, rất là nóng. Còn bây giờ mà trời mát được, mặc áo tràng ngồi trên chánh điện thì được sự gia hộ hơn. Nên đây là một cái điều có thật chứ không phải không. Cái khung cảnh nghiêm trang là có lợi hơn cho việc nhiếp tâm và lại được sự gia hộ của Tam Bảo, chứ mình đừng có nói là "điển lành". Ở những cái người mà không phải đạo Phật họ hay dùng chữ "điển lành" á, ví dụ ngồi chỗ nào có điển lành. Mình sẽ hiểu là khung cảnh trang nghiêm mình dễ được sự gia hộ của Tam Bảo. Ví dụ như là ở bên Bồ Đề Đạo Tràng của Ấn Độ vậy, đó là cái cội cây mà ngày xưa Đức Phật đã ngồi thiền đắc đạo.
[26:34]Ngày nay người ta các nước xúm nhau về đó họ xây những cái chùa chung quanh để mà bảo vệ, tôn vinh cái di tích đó. Và hằng ngày hằng ngày có vô số các tín đồ đạo Phật, từ người xuất gia cho tới tại gia đến đó lễ bái, có người đến đó ngồi thiền, có người đến đó tụng một mẫu kinh. Cho nên cái không khí ở đó nó tràn đầy cái mình gọi là điển lành á, hay mình gọi là thật ra là tràn đầy cái sự chứng minh, gia hộ của Tam Bảo, chư thiên cũng đều tụ tập về đó. Nên cái người mà họ đến Bồ Đề Đạo Tràng họ ngồi, bỗng nhiên họ thấy kết quả mạnh hơn. Tâm yên hơn. Ngồi nó vững vàng, nó thiêng liêng hơn là vì lý do đó, một nơi một cái khung cảnh trang nghiêm.
[27:15]Thì mình ví dụ mình không phải ai cũng luôn luôn đến được Bồ Đề Đạo Tràng, thì mình tạo nơi cái trú xứ mình có một cái chỗ rất là trang nghiêm để mình ngồi thiền. Nơi đó là nơi thiêng liêng bất khả xâm phạm. Nơi đó là nơi mình dành hết cái lòng tôn kính lên Đức Phật thì cũng được chư thiên, chư Bồ Tát là gia hộ. Và đó là chỗ để mình ngồi thiền, rất là hay. Hồi xưa tôi cũng không hiểu cái này. Tôi cứ nghĩ là tu thiền là tu tâm, chứ còn khung cảnh bên ngoài không quan trọng. Mãi sau này mình tu nhiều năm rồi mới nhận ra được điều đó. À. Bây giờ nói sớm để quý thầy để ý chuyện đó. Ví dụ như mình ở chùa mình, thì mình chọn chánh điện là cái nơi
[27:55]thiêng liêng thì mình phải bảo vệ nghiêm ngặt, không có giỡn. Nơi đó là không được ai có một cái cử chỉ, cái gì mà mất trang nghiêm, mặc quần áo gì mất trang nghiêm hay có sinh hoạt gì mất trang nghiêm. Nơi đó phải nơi tối thiêng liêng như là Đức Phật tại tiền vậy, giữ cái khung cảnh đó để mình ngồi thiền. Ngồi thiền mới linh được, là vậy. Theo cái tư thế kiết-già, chà, phải có người lên đây ngồi biểu diễn á. Thầy Minh Lãnh lên đây giùm. Xin giới thiệu đây là Á hậu của Thiền Khánh.
[28:29]Mọi người, bị hoa hậu à thầy Đức Hoàng ngồi sau lưng cũng lấy mất rồi. Chân giờ chữ Á thôi, thôi ngồi xuống ngồi kiết già đi. Chân trái bắt lên trước, phải bắt buộc chân trái lên. Về lâu dài chân trái vẫn hay hơn, đó, vậy đó. Vén cái áo đó ra đi để cho mọi người nhìn, đang còn thuyết minh cho nên kệ cho người ta thấy cái chân. Thì chúng ta bắt cái chân trái đặt lên đùi phải, rồi sau đó chúng ta kéo chân phải gác lên trên vừa cái đùi vừa cái bắp vế của chân trái lên, đó là như vậy, mà phải gác chân trái trước. Vì sao vậy? Bởi vì về lâu về dài, khi mình gác chân trái lên trước nó lại tốt cho cái tim của mình hơn là gác chân phải lên trước,
[29:07]không biết tại sao cái cơ, cái cấu sinh lý mình nó vậy, đành chịu. Mình không biết là có trường hợp ngoại lệ không thì không biết, nhưng mà đây là kinh nghiệm. Thì thường thường á cái người nam á thì cái gân tốt, gân mạnh cho nên không có bị, còn người già hoặc là người nữ mà yếu hay dễ bị cái chỗ này nè, vén cái chân đẹp của thầy lên chút xíu, là cái chân trái này nè, cái gân ngay chỗ này, cái gân mà ngay chỗ khớp bàn chân, sao có vẽ vậy? À không phải bị trầy, xin lỗi xin lỗi. Là cái khớp bàn chân cái gân ngay chỗ này nè, nó chịu lực rất là mạnh, là do cái chân phải đè lên mà chân này đã gác lên, cho nên là nó bị chịu lực rất là mạnh cái gân này.
[29:46]Thì cái người nam á họ mạnh họ không có gì khó chịu, nhưng mà người già người yếu thì cái gân này rất là khó chịu, đau lắm, đau khiếp rồi không ngồi được. Nhưng vì vậy, trong trường hợp đó cái người nào, bất kể người nào, hoặc là lớn tuổi hoặc là phụ nữ thì cho phép kê một cái gối nhỏ hay xếp khăn lại chịu lực dưới này. Bây giờ thì vắt chân đó lên lại đi. Chúng ta sẽ lót một cái khăn hay là một cái gối nhỏ gì chịu lực dưới cái gân ở dưới cái bàn chân trái này, nha, hiểu rồi phải không? Có nhìn thấy rõ không? Thấy đó, nó chịu lực nhất là người lớn tuổi ngồi đau chỗ này lắm, thì được phép kê cái chịu lực cái gân đó lên để cho nó không bị đau
[30:22]do gân mình nó yếu hơn bình thường, còn đàn ông trai thì không sao. Nhưng mà đừng có kê dày quá, chỉ vừa đủ để mà cảm thấy hết đau cái gân đó là thôi là được rồi, cho nên mình canh, canh quen rồi từ đây về sau cái mình dùng cái độ dày của cái gối hay cái khăn mình xếp cỡ đó vừa rồi mình biết rồi là cái mình lót ngay đúng cái gân trái đó. Còn ví dụ như quý thầy gân tốt rồi thôi không cần lệ thuộc cái đó. Nhưng đây nói nhất là cho phụ nữ. Các quý ni cô á là hầu hết bị, nhất là các cô mà ít có vận động là bị liền, hoặc là người lớn tuổi chút xíu cả nam và nữ đều rất dễ bị, cái gân nó yếu thì phải kê cho người ta.
[30:56]Hai cái bàn chân mà nằm bắt lên đùi á ở vị trí như thế này là vừa phải, cái cỡ này gọi là vừa nè, nhưng mà có một vài phái yoga đó họ chủ trương là lúc mà họ tập á họ kéo hai bàn chân sát lên hông. Đâu thầy kéo thử coi, kéo nắm hai cái tay đó, nắm hai cái tay nắm hai bàn chân kéo vô, kéo sát vô hông luôn, hai tay. Đó, có một vài phái yoga họ ngồi cái kiểu này, thì cái kiểu này là lúc họ luyện tập gì đó thôi, chứ đạo Phật mình không. Đạo Phật mình phải ngồi nhốm lại chút xíu mới ngồi lâu được, thôi trả chân đó lại chút. Vừa thì mình mới ngồi ổn định mình ngồi lâu, chứ mình không có theo những cái phái yoga kia.
[31:29]Hai tay mình đặt chồng lên nhau và cùng ngửa lên giữa, tay phải ở dưới, tay trái ở trên, đó, nguyên tắc là như vậy. Nhưng mà kinh nghiệm mà tôi thấy thì thế này: chúng ta nên đan đi một ngón trỏ. Quý thầy sẽ làm nha, quý thầy nhìn coi vừa làm theo. À đúng rồi, lấy một ngón trỏ gài lên, đó là như thế này nó sẽ ổn. Quý thầy dưới đó bắt tay hả? Bỏ viết xuống đi. Tay phải dưới tay trái trên nhưng mà gài một ngón trỏ lên, câu một ngón trỏ lên trên. Nè bỏ ngón cái ra là mọi người nhìn nè. Thành thử chỉ còn lại ba ngón đan lên. Tay phải dưới chứ không phải tay phải trên. Tay phải ở dưới, tay phải đó, rồi lấy một ngón trỏ gài lên.
[32:09]Đúng, đúng như vậy. Tay phải dưới nha. Tay phải dưới, đúng rồi, kiểm tra lại hết giùm. Thì như vậy nó sẽ ổn hơn. Sau này á chúng ta còn một cái bí mật là hai ngón út nữa. Hai ngón út nó có một cái công dụng rất là quan trọng, nhưng mà không phải bài hôm nay, cho nên mình tạm thời giữ bí mật chưa nói tới. Bây giờ chúng ta chỉ biết như vậy thôi, và giữ cái bàn tay cho nó đẹp, thẳng thớm như vậy, đừng có để bàn tay cong vòng. Khi ngồi nhớ giữ cho đẹp, gài một ngón vậy ổn định, nó khóa bàn tay lại giống như mình khóa bàn chân lại. Nhưng mà có người khóa bằng cách đan từng ngón, đan từng ngón động lên não liền,
[32:48]không tốt, chỉ đan một ngón trỏ vậy thôi, nhớ như vậy. Hai cánh tay khuỳnh ra xa hông, chúng ta khuỳnh ra xa đừng có ép sát hông. Là tại sao? Chúng ta nhớ, không biết tại sao, nhưng mà khi mà mình nhiếp tâm vào trong định á, chuẩn bị tâm nhập vào định mà nó phát hiện hai cái tay mà ôm sát hông nó không chịu vô định. Tự nhiên tay mình phải lấy ra rồi tâm mình mới chịu vô định á, à rất là lạ. Và như vậy chúng ta thấy, ví dụ như là chúng ta ngồi mà hai cánh tay đưa ra xa nè, so với ngồi hai cái tay ép vô, bây giờ thầy ép hai cái tay vô đi, thì cái nào đẹp hơn? Xa với ép cái nào đẹp? Xa nó oai nghi hơn phải không?
[33:26]Và như vậy không được, phải giữ, không được thả lỏng nha, phải giữ ra hơi mất công đó. Thì đây là một điều rất là lạ, mình không hiểu tại sao cái chân lý nó nằm ở chỗ này rất là lạ, là cái đẹp và cái đúng để vào định là một. Còn mà khi mà mình ngồi mà ép nó vô đó, khi mà mình ngồi ép hai cái tay vô á thì nó làm sao, dòm thấy nó làm sao? Dòm thấy nó ép thì nó yếu ớt, nó èo uột, thì nó không có định, đó. Còn khi mình ngồi khuỳnh ra nó đẹp, nó định và tự nhiên nó là đúng. Không hiểu chân lý của vũ trụ sao, lạ giữa cái đẹp và cái chân, cái mỹ và cái chân, cái thiện nó có một cái gì liên quan giữa ba cái đó, chân thiện mỹ.
[34:10]Còn khi mình ngồi ép vô vậy nó co ro cúm rúm vậy rồi cái tự nhiên cái tâm nó yếu nó không cho, nó không chịu. Khi tâm mạnh là phải giữ ra, thì ngồi khuỳnh ra như vậy nó mất công, mất công nhưng mà cái tinh thần mạnh lên, nhớ như vậy. Hồi đó vậy, hồi nhỏ khi mà tôi học có một cái phái thiền á thì họ kêu ngồi ép cái tay vô lại để mà giữ cái hông, cái tôi bị cái tật đó. Tới khi vào trong thiền đạo Phật cũng bị cái đó, không ai dạy. Mãi sau này mới phát hiện ra là hai cái tay mà ép sát hông rồi nó đánh vào tâm mình liền, thế là phải khuỳnh tay ra lại, tập lại. Mà cái gì hồi nhỏ để lại dấu vết rồi rất là khó sửa.
[34:43]Nhưng vì vậy, từ ngày hôm nay tập từ đầu là chúng ta nhớ khuỳnh hai cánh tay ra xa hông, dang ra, ngồi xa vậy nó đẹp. Giữ cái tay rất là mất công, nhưng mà không ngờ cái mất công đó làm tinh thần mình mạnh lên, mà sau này mới vào định được, nhớ như vậy. Lưng giữ cho thẳng, nhưng mà đừng có ưỡn quá sẽ làm căng đầu. Cho nên mình chọn cái độ thẳng của lưng á là tự mình chọn chứ nhiều khi cũng phải mấy ngày, phải năm sáu ngày đó mới chọn ra. Khi mình ngồi cái lưng nó thẳng, có người thẳng quá thì sẽ căng thẳng não liền, mà chùng quá thì cái não nó yếu liền, nên vừa chừng ở mức độ nào đó mà mình phải tự đi tìm,
[35:19]mà cái đó phải mấy ngày tự mình biết thôi chứ ở ngoài nhìn vô khó biết lắm. Ở ngoài ví dụ họ nhìn họ thấy tương đối, đẹp là được, nhưng mà đúng á mình phải tự biết cái đó. Cũng phải tập mất mấy ngày, phải quyết tâm tìm ra cái độ thích hợp mấy ngày như vậy. Hai vai xuôi tự nhiên, giữ như vậy. Có nhiều người ngồi chút một lát hơi méo, một vai giật lên, vai giật xuống mà thành cái tật khó sửa ghê nha. Khi mà đi giám thiền tôi thấy những người nào mà ngồi mà giật một vai lên rồi cái sửa hoài, sửa hoài, không biết tại sao. Cho nên mình để ý coi nếu mà hai vai mình giật lên vậy là có cái bịnh gì đó, mình phải ráng chữa lại. Đầu...
[35:53]nè bây giờ nha, mọi người nhìn thầy Minh Lãnh nè, cái mặt thầy Minh Lãnh á là đang ngẩng hay đang cúi? Đâu nhìn coi. Hơi cúi một chút xíu phải không? Đúng không? Đó là rất đúng, hơi cúi là rất đúng. À chúng ta để ý nè, cái người mà ngồi mà cong cái lưng á thì cái đầu hay ngẩng lên vậy. Cái người mà buồn ngủ mà ngồi mà không có điều thân kỹ á, tu thiền không có căn bản á, mấy người đó ngồi một lát cái cong cái lưng rồi cái đầu thế nào cũng ngẩng ra. Còn cái người mà ngủ vậy đó là rồi luôn rồi, bay rồi, cái người đó bay rồi. Còn cái người mà ví dụ ngồi mà lưng cong mà chưa bay thì vậy nè. Còn mà cái người mà ngồi thẳng lưng thì đầu lại hơi cúi xuống chút
[36:31]xíu, chút xíu như thầy Minh Lãnh, cái vị trí này là đúng nè. Có khi cũng hơi cúi hơn chút xíu nữa, nhưng mà đại khái trong khoảng đó là chấp nhận được. Miệng, miệng ngậm kín. Kín hả? Không có cười, miệng không cười. Không cười mỉm chi. Khi nào mà đắc đạo người ta mới cười cười, còn giờ không biết ai thấy cười cười. Miệng ngậm kín mà lưỡi để lên chân răng trên. Phải dặn tại sao miệng ngậm kín? Tại vì có nhiều người ngồi thiền á Không biết đúng không à, tôi cũng không hiểu nữa. Còn miệng ngậm kín á, để cái lưỡi để lên trên răng trên. Giờ mình tạm thời mình vẽ chút xíu. Chúng ta cắt ngang cái mặt ra, cắt ngang để mình nhìn.
[37:14]Hai cái môi là ngậm kín ha, hai cái răng đây. Thì cái chân răng trên đây thì cái lưỡi hơi co nhẹ để lên ở đây. Mình nhìn đây thấy có phải là cái lưỡi không? Tại vì sao? Tại nào giờ đó mình thấy mà muốn thấy cái lưỡi phải lè cái lưỡi nó mỏng mỏng nó dài ra phải không? Nhưng mà thực sự không phải đâu, lưỡi nó chỉ là một cục thịt thô bỉ như thế này thôi, nằm ở trong nó vậy nè. Khi mà nằm trong miệng nó là một cục bự như vầy nè, khi nào mình lè ra thì nó mới dài nó mỏng lại. Không tin là dòm kỹ nha. Thì cái việc mà cái lưỡi để trên chân răng trên á, nó cũng là một yếu tố để nhiếp được tâm, làm cho tâm tịnh, lạ như vậy.
[37:48]Và hai hàm răng cắn chặt, nghe hai hàm răng cắn chặt mình sẽ hơi ngạc nhiên là tại sao phải căng thẳng á. Nhưng mà đây cũng rất là lạ, nhưng mà điều này thì không bắt buộc ban đầu, không bắt buộc là mới đầu vào ngồi thiền mình phải cắn hai hàm răng lại, mà chỉ sau này khi mình nhiếp tâm mà tâm mình vào định rồi hai hàm răng tự nhiên mình cắn chặt lại liền. Nó tự động chứ mình không cần cố gắng. Cho nên trong giờ phút đầu thì mình không có nói cái việc mà cắn hàm răng lại cho chặt, mà chỉ nói là miệng ngậm, lưỡi đưa lên chân răng trên thì là đủ. Sau này khi bắt đầu mà mình nhiếp tâm vào một cái, tâm yên rồi hai hàm răng cắn lại liền.
[38:20]Đó là tự nhiên thôi, nên không nói bây giờ. Rồi mắt, mắt nên mở rõ và nhìn xuống là như Thầy Minh Lãnh hiện nay nè, là mở rõ nhìn xuống ở một cái khoảng 80 phân phía trước mặt mình, một điểm là như vậy là lý tưởng. Nhớ là không có cái vụ mà khép bớt 2/3 hay 1/3 nha, không có! Mở rõ và nhìn xuống là đúng tiêu chuẩn. Ở ban đầu chưa phải nhắm mắt, nhắm mắt thì phải một hai năm nữa mới nhắm mắt. Phải ngồi thiền được một hai năm, tâm bắt đầu rỗng sáng rồi, thân vững nè, điều thân nó chắc rồi đó thì bắt đầu mới được nhắm mắt. Còn trong một hai năm đầu mà nhắm mắt là hư cả một đời tu nha. Cho nên, phải chịu cực, dù là mở mắt thì tâm nó không
[39:01]có yên bằng nhắm mắt, nhưng phải mở vì hai lý do: thứ nhất để điều thân, và thứ hai để tỉnh. Cái tỉnh là cái mà quý giá hơn cả mọi thứ trên đời này. Nhớ như vậy. Cho nên là mắt mở rõ nhìn xuống trong vài năm tu tập ban đầu. Nhưng mà có một điều thế này, nó có một cái trung đạo của con mắt hay, là mở rõ nhìn xuống, tuy là nói là nhìn một điểm ở phía trước nhưng mà mình không có quá chăm chú nhìn cái điểm đó. Vì sao vậy? Vì lúc đó mình mắc làm cái gì? Mình mắc để ý nơi bên trong thân và trong tâm mình, phải không? Cho nên mình không để ý ngoại cảnh. Nhưng tuy không để ý ngoại cảnh, mà cảnh vật vẫn phải hiện ra rõ ràng.
[39:45]À, nhớ như vậy. Có nhiều người khi mà ngồi mà cứ nhìn như vậy một lát cái cảnh vật mờ hết trơn, mờ hoa lên hết tại vì nói là hổng có để ý mà chỉ để ý trong thân, cho nên cảnh vật mờ, cái đó là bệnh. Cái đó về lâu về dài cái mình bị hư cái thần kinh thị giác bên trong não mình luôn. Nên không được! Nguyên tắc là cảnh vật phải hiện ra rõ ràng nhưng mà không để ý. Dù không để ý, cảnh vật vẫn phải hiện ra rõ ràng, đó là trung đạo, nhớ như vậy. Đó là chúng ta nói với nhau về cái tư thế, tư thế những cái chút chút chút chút như vậy đó. Bây giờ chúng ta sẽ nói về cái công phu điều thân. Thì bây giờ thì phần tư thế đã xong,
[40:24]chúng ta có thể cảm ơn Thầy Minh Lãnh, mời Thầy về. Còn Thầy thích ngồi đó luôn thì cứ ngồi nha, cứ ngồi luôn cũng được, không sao. Chúng ta thấy á, nội cái tư thế cho đúng không cũng lắt nhắt đủ chuyện phải không? Mà nó phải như vậy. Cái cuộc đời tu hành là luôn luôn nó khó như vậy, chứ không có phải là dễ dàng. Mà chúng ta phải nắm vững cái điều này để sau này chúng ta mới đi dạy người khác thiền được. Còn mình cái điều thân mà cái căn bản mình biết ít quá, mình đi dạy người ta, người ta sai tội nghiệp. Cứ kêu người ta ngồi thiền, "Ngồi sao?", "Thì bắt chân lên ngồi kiết già đi, hổng kiết già ngồi bán già, ngồi thẳng lưng đi, ngồi đi".
[40:59]Mà thật ra nó còn quá nhiều vấn đề mà mình không kỹ lưỡng là người ta hư. Cho nên vì vậy mình phải chỉ người ta từng chút từng chút như vậy, chứ không có được hời hợt. Nhớ là như vậy. Và khi sau này quý thầy mình đi dạy thiền thì khi mình nắm vững cái lý thuyết thì người ta hỏi mình không có sợ bí. Cho nên trong cái môn Thiền học của cái khóa này tôi dựng cái lý thuyết rất là nhiều để giải thích cho tất cả mọi sự dụng công. Trên thế giới hiện nay có rất nhiều cái phái thiền, nhiều phương pháp thiền và có khi ngược hẳn nhau, có khi khác hẳn nhau mà người ta cứ dạy mà không có giải thích tại sao.
[41:34]Còn trong cái khóa này của chúng ta, cái môn Thiền học này chúng ta dựng cái lý thuyết là có giải thích rõ ràng, bất cứ cái sự dụng công nào cũng có cái câu giải thích tại sao. Cho nên vì vậy sau này khi quý thầy đi ra dạy thiền, ai hỏi gì cũng trả lời được hết, hổng sợ vì mình nắm vững lý thuyết. Mà mình gặp cái người khác họ dạy thiền, mình hỏi phải cho ra: "Tại sao anh dạy như vậy?", phải trả lời được à, hổng được là mình nói: "Vậy anh cất giùm, anh đừng đem ra dạy. Anh không giải thích được nguyên nhân tại sao mà tu như vậy, anh đừng đem ra dạy hại người ta". Còn chúng tôi dạy, chúng tôi giải thích tại sao hết,
[42:04]có lý do hết, có phương pháp, có căn cứ hết, có lý thuyết hết. Cho ai hỏi gì hỏi không có sợ. Còn trường hợp mà ví dụ người ta hỏi mình bí thì mình làm sao? Làm thinh. Hỏi tới bí thì mình làm thinh và khi mình làm thinh như vậy người ta tưởng là mình sao? Mình trả lời theo kiểu của thiền sư đời xưa, phải không? Mà nhiều người mà không hiểu được tới đó cứ đeo theo hỏi hoài thì mình phải làm sao? Mình nạt một tiếng! "Ngậm lấy miệng lại!", ví dụ vậy, thì người ta hổng biết là mình bực mình nạt hay là kiểu thiền sư, vì hồi xưa thiền sư cũng hay nạt á. Nó nó như vậy. Nhưng mà trước mắt là mình cứ học lý thuyết cho vững để đừng có để bí.
[42:42]À, nhưng mà mình có cái chiêu, hễ mà bí là ai hỏi thì cứ ngồi bất động im lặng mắt nhìn xuống, mà cứ đeo đeo hỏi hoài thì nạt cho một cái. Vậy đó, đó là cái cách mà tôi chỉ quý thầy trước như vậy, phải không? Đó là cái tư thế về điều thân. Giờ bắt đầu nói tới công phu điều thân. Điều thân là cái gì? Cái định nghĩa thế này: là luôn luôn trong suốt thời ngồi thiền luôn luôn, thường xuyên, miên mật, nhấn mạnh tới ba cái từ lận: luôn luôn nè, thường xuyên nè, miên mật, xem chừng, kiểm soát khắp thân coi có cái phần nào mà nó sai khỏi cái tư thế tiêu chuẩn đó hay không. Tại hồi nãy giờ đó mình nói về cái điều thân mình nói từ chân tới đầu,
[43:26]từ đầu tới chân, mỗi phần nào nó cũng có cái tiêu chuẩn của nó. Rồi bây giờ là cái việc là chỉ kiểm tra coi nó đúng tiêu chuẩn hay không suốt cái thời ngồi thiền và suốt từ đầu tới chân, đó gọi là điều thân. Quý thầy đồng ý chưa? Giờ định nghĩa lại, ai nói lại câu đó giùm? Tâm Trung sao hổng thấy đây ta? À thấy rồi hả? Ngồi... ừ. Nói lại định nghĩa điều thân là gì? [...] Đúng cái tư thế tiêu chuẩn, thôi được, nắm ý vậy là được.
[44:00]Đây là cái định nghĩa quan trọng là phải nắm liền, chứ không được sai. Huệ Dũng là ai? Định nghĩa điều thân coi. [...] Đúng, ừ, đó vậy đó. Cho nên nha, đây định nghĩa này là định nghĩa sống chết phải nhớ nha. Thật ra điều thân mà kiểm soát khắp thân cho đúng tư thế thì mới là điều thân ở phần căn bản thô thôi, một lát nữa nó còn chuyên sâu hơn. À tôi dặn trước điều này: ở đây quý thầy có cái cuốn mà Góp nhặt cát đá không? Tập truyện ngắn ngắn ngắn á. Đi mua nha. Cái cuốn đó của Thiền sư Muju. Mua cuốn đó về, hoặc là mượn chép ra cái bài Mười vị lưỡi kiếm Banzo. Trong đó nó có một cái chuyện ngắn là Mười vị lưỡi kiếm Banzo.
[44:50]Quý thầy đánh máy cái bài này hay photo bài này ra truyền cho mỗi người một chuyện và đọc để kỳ tới chúng ta sẽ học cái bài này. Bài học thiền thứ chín là bài phân tích cái câu chuyện Mười vị lưỡi kiếm Banzo. Vì tôi mắc đi Bắc cho nên là lần tới, tức là hai tuần nữa, thì tôi sẽ không kịp về để mà dạy, có thể là phải qua tới tuần thứ ba thì chúng ta sẽ tìm cách học bù, cho nên chúng ta có thời gian vừa làm cái bài này mà vừa nghiên cứu trước cái tiểu phẩm Mười vị lưỡi kiếm Banzo để cho kỳ tới chúng ta học chúng ta nắm cho nó nhanh, hiểu coi câu chuyện nó nói gì trong. Cái điều thân căn bản á là lúc nào cũng xem chừng khắp thân coi
[45:34]có cái phần nào mà nó sai ra khỏi tư thế tiêu chuẩn hay không. Về hai cái chân á đã bị khóa chặt thì không sợ, nhưng mà những phần khác chúng ta phải để ý vì dễ bị sai. Ví dụ như là hai cái lòng bàn tay có thẳng đẹp hay không hay là bị cong? Có nhiều người ngồi một lát cái tay cái cong cong lại vầy nè. Đó là không được, là không có tỉnh, nên phải giữ cái bàn tay thẳng đẹp như thế này. Rồi có khi ngồi một lát cái hai cánh tay nó bị ép sát hông là mình không có tỉnh nên lúc nào cũng phải giữ hai cái tay ra xa hông, mất công nhưng rất là quan trọng. Rồi nhất là cái lưng hay bị chùng xuống. Cái chuyện mà chiến đấu để giữ cái lưng thẳng á là cái chuyện suốt cả đời người
[46:16]mình, cả một đời lúc nào ngồi cũng phải ráng giữ cái lưng cho thẳng. Rồi hai vai có bị lệch không, đầu có bị nghiêng không? Cái bệnh mà bệnh đầu nghiêng nhiều người bị lắm nha. Ngồi cái hơi xoay xoay ra hơi nghiêng nghiêng chút xíu mà không tự biết, nên phải nhờ giám thiền họ kiểm tra mình trong thời gian đầu là cũng phải là một hai tháng á. Cho nên vai trò giám thiền mỗi ngày rất là quan trọng. Về cái bài giám thiền chúng ta sẽ học trong một bài khác chuyên sâu tại người giám thiền là cả một cái chuyên viên quan trọng để giúp đỡ huynh đệ tu. Giám thiền phải có những kỹ năng như thế nào thì hôm khác chúng ta sẽ nói.
[46:57]Rồi mắt, mắt là khi mình mở rõ nhìn xuống mình để ý nhìn một điểm thôi, đừng cho nó chạy tùm lum. Tuy mình mắc để ý ở trong thân mình nhưng mà sự thật cái tròng mắt không có láo liên là không có nhìn ra nhiều chỗ. Có nhiều người do tâm bị lơ đãng tức cười lắm, nhiều khi tôi hướng dẫn những cái người ngồi thiền thì tôi đi vòng vòng, có khi bước vô cửa đi có khi lòn cửa sau đi lên, đằng trước cứ ra sau. Có những người ngồi hay nha, họ đang ngồi thiền mà tôi bước vô cái họ thấy nhìn theo, đi ra cái nhìn theo. Tôi ra dấu, nhắc là đừng có nhìn theo, cái đưa con mắt lên hỏi: "Cái gì nữa?". Trời ơi khổ dễ sợ.
[47:34]Thì cái nguyên tắc á là chúng ta ngồi bất động, không nhúc nhích. Nhưng mà phải cứ kiểm tra tới lui cái phần cơ thể bên ngoài, nghĩa là tự trong tâm mình mình xem từ đầu xuống chân là cứ coi có cái nào sai hay không. Đó là cái điều thân căn bản mà bất cứ cái gì căn bản đều đều quan trọng, nhớ như vậy. Cho nên cái phần mà xét cho đúng tiêu chuẩn tư thế hay không là rất là quan trọng vì nó là căn bản. Ở đây đó chúng ta là học Tăng, cho nên chúng ta học rất là kỹ để sau này mình mới dạy được. Như tôi nghe chuyện này mà tôi cứ thấm thía, có một lần tôi gặp mấy cái người học võ, nhất là võ Bình Định, tôi mới nói là:
[48:15]"Võ Bình Định mà học cái gì căn bản trước?" Thì cái anh đó nói: "Dạ thưa thầy là học đứng tấn trước. Không phải đánh thế mà đứng tấn. Đứng tấn cho lâu, đứng cho mà nhất là cái tấn mà trung bình tấn này nè. Bắt cái nó cắm cây nhang đó mà đứng hoài. Đứng hoài làm sao mà hết cây nhang, mình bình thường chịu không nổi nha. Nhưng mà anh đó mới nói là phải tập vài tháng cái đứng tấn này không thôi, rồi mới bắt đầu là tập qua cái khác." Thì cái anh bạn ngồi một bên mới nói câu này, cái câu này mới sợ, anh mới nói là: "Đó là dạy ở võ đường, chứ còn mà gia truyền mà cha dạy con á, thì một vài năm đứng tấn này.
[48:57]Nghĩa là cứ đứng trung bình tấn thế này. Đứng trọn ngày này qua ngày kia cứ ròng rã mà đứng trung bình tấn mà một, hai năm như vậy, thì đó là gia truyền. Bởi vì sao? Bởi vì ông cha dạy hết bí quyết cho con thì ổng lại dạy cái căn bản rất là kỹ. Ông biết rằng nếu mà tấn không vững sau này không có thành một võ sư siêu đẳng được. Còn ví dụ như mình đứng sơ sơ xài xài, đứng chút xíu qua xíu lại thì múa cho chơi thì được, chứ còn không thể làm võ sư siêu đẳng. Mà ông cha thì ổng thương con, ổng muốn con sau này phải thiệt giỏi, thì cái tấn không ổng bắt vài năm." Nghe câu đó tôi thật là thấm thía.
[49:32]Bởi nói là muốn tiến xa thì cái căn bản phải giỏi. Mà những vị thầy mà thương đệ tử nhiều á thì lại dạy căn bản rất là kỹ. Mà nhiều khi người đệ tử không biết, cứ thấy sao ông thầy mình ổng cứ rị mọ ổng dạy cái mé thấp thấp không, nhưng đâu biết rằng chính cái thấp thấp đó mà vững thì sau này mới cất cánh bay xa được. Thì cũng vậy, hôm nay chúng ta nói với nhau bài điều thân này nó tỉ mỉ, túng mủng, nó không có gì cao siêu hết. Ngồi chỉnh từng ngón tay, ngón chân vậy á, chỉnh lưng, chỉnh vai, cái điều không cao siêu à. Nhưng mà kỳ thực chính cái này là sau này chúng ta mới làm thầy được. Mình mới nhiếp tâm được mà sau này vì mình có căn
[50:09]bản mình dạy người khác một cách vững vàng. Nhớ như vậy, cái gì căn bản đều quan trọng. Mà chỉ có những người thầy mà họ giỏi đó và thương đệ tử họ mới dạy căn bản kỹ. Còn mà nếu ông thầy không giỏi và ông thầy không thương đệ tử, ổng dạy phớt phớt phớt qua ổng đi luôn lên cao, cho mọi người đi tới đâu tới nhưng rồi hư hết. Nên căn bản vẫn là quan trọng. Giờ chúng ta sẽ có một câu hỏi: "Thì điều gì không biết điều, nhưng mà hễ ngồi thiền là phải nhiếp tâm, không vọng tưởng. Bây giờ mình đang điều thân như thế, kiểm tra thân thấy vọng tưởng nó khởi lên thì làm sao? Tu cái gì?" Thì cái phương pháp nói là như thế này:
[50:48]ví dụ khi chúng ta đang điều thân mà vọng tưởng khởi lên nó làm chúng ta quên cái công phu điều thân của mình, nhưng mà có một lúc nhờ cái công đức, nhờ cái phước bí mật, chúng ta tỉnh ra, chúng ta sực nhớ lại là mình đang bị vọng tưởng thì không có phải diệt trừ vọng tưởng mà chỉ quay lại điều thân thôi, kiểm tra thật kỹ toàn thân mình thì mất vọng tưởng. Đó là phương pháp. Lúc điều thân để nhiếp tâm, chúng ta vẫn tiếp tục nhiếp tâm bằng điều thân chứ không phải là diệt trừ vọng tâm. À, vẫn chỉ là điều thân. Nhưng mà điều thân cho kỹ thì tự nhiên không vọng tưởng. Kiểm tra thân cho kỹ thì không vọng tưởng, nhớ như vậy.
[51:29]Và cái việc mà vọng tưởng nó khởi lên rồi chợt mình sực tỉnh, mình kéo lại, mình nhớ lại thì cái đó thuộc về về phước. Đó chính là công đức bí mật. Chỗ này là chỗ không giải thích được, không có phương pháp. Không ai nói tài chỗ này được hết, không ai nói phương pháp này hay, phương pháp kia dở gì được hết trơn á, mà đây chỉ hoàn toàn lệ thuộc vào công đức thôi. Nghĩa là khi chúng ta có công đức á thì tự nhiên vọng tưởng nó nhốm lên, mình nhanh chóng mình thấy, mình giữ lại liền. Còn mà khi phước mình ít á, vọng tưởng nó khởi lên là nó lôi mình đi luôn, mình ngồi đó chớ là sự thật là mình đã suy nghĩ hết chuyện này chuyện kia,
[52:08]chạy theo cái tư tưởng, chạy theo cái công việc, chạy theo cái vấn đề nó lôi mình đi. Còn khi mình có phước á, nó vừa nhốm lên chút xíu cái mình thấy, mình lôi lại liền. Thì cái chỗ này thuộc về phước, bí mật thuộc về phước. Mà trong cái phước á có cái quan trọng là lúc nghe giảng không nói chuyện. Hôm đó có vài vị sư Nam Tông lên chùa tôi chơi. Quý sư Nam Tông thì cũng hay chú trọng về thiền lắm, mấy các sư chuyên về ngồi thiền. Thì không biết là quý sư có nghe những bài giảng của tôi không thì tôi cũng không biết. Mấy sư lên thì mấy sư hỏi thẳng đạo lý à, không có khách sáo. Tôi vừa nghe tin báo là có các quý sư lại thăm thì
[52:44]tôi cũng sắp xếp công chuyện xuống mình đến chào. Vừa ngồi xuống chào chưa được năm điều ba chuyện là có một vị sư già tuổi nhất, ổng lớn tuổi rồi, ổng ngồi ổng hỏi đạo lý liền, hỏi từng điểm từng điểm từng điểm hỏi tới tới tới luôn. Đào sâu để buộc phải xác định lập trường của chùa này tu như thế nào. Và những vấn đề trong ngồi thiền định phải như thế nào? Ổng hỏi tới tấp tới tấp dập dồn. Và tôi trả lời, tôi trả lời xác quyết từng điểm từng điểm một, trong đó tôi phê bình các sư. Các sư bỏ quên cái vấn đề phước. Hỏi liền, mấy sư nói là: "Cái phước là cái chuyện thấp, còn tu giải thoát là không cần phước, phải đi vào tu huệ." Cái tôi nói:
[53:20]"Các sư quên Bát Chánh Đạo của Phật. Trong Bát Chánh Đạo của Phật, Chánh Nghiệp là thuộc về phước. Nếu mà thiếu Chánh Nghiệp là nó gãy khúc giữa, không bao giờ đạt được Chánh Niệm, Chánh Định. Nhưng mà nhiều người là bỏ quên cái phần này, đi vào Chánh Niệm, Chánh Định, cứ lo nói phương pháp tu thiền, tu huệ tu huệ, quên mất cái phước rồi không bao giờ thành công được. Các sư làm không đúng Bát Chánh Đạo của Phật." Lúc tôi phê bình thẳng thắn luôn không nhân nhượng, mà tôi nói rất là xác quyết. Nhưng mà không biết sao mấy sư cũng hay, không giận nha. Tôi nói mạnh lắm, nói nhiều điểm lắm. Mấy sư lúc đó sư có nói câu này:
[53:53]là tu thấp á thì nói là bỏ ác làm thiện, nhưng mà lên cao rồi phải vượt khỏi thiện ác, mà tu nhiếp tâm giải thoát vậy á. Tôi nói: "Tôi không cần biết tôn giáo nào, nhưng mà tôn giáo nào mà coi thiện và ác bằng nhau, tôn giáo đó phá hoại thế giới này. Bởi vì thế giới này quá nhiều điều ác làm người ta đau khổ. Mà lời Phật dạy cũng là vậy: Đừng làm các việc ác, siêng làm các việc thiện, giữ tâm cho thanh tịnh, đó là lời Phật dạy. Quý sư không bao giờ được rời khỏi cái lời dạy căn bản này của Phật trong Nikaya." Nói, nghĩa là mấy ổng hỏi đâu tôi lấy Nikaya trả lời lại tới dí từng điểm từng điểm, mà mấy sư phải chấp nhận.
[54:31]Mà trong đó tôi phê bình là bên Nam Tông các sư tuy tu thiền Tứ Niệm Xứ nhưng mấy sư cắt từng cái quán ra. Nhất là bên Miến Điện á, mỗi trung tâm thiền là đi một cái. Tứ Niệm Xứ Phật dạy là quán thân, quán thọ, quán tâm, quán pháp. Mấy sư sẽ cắt ra từng cái, một cái trung tâm thì dạy quán thân, một trung tâm khác dạy quán thọ, trung tâm khác dạy quán tâm, không có dạy quán pháp. Tôi nói: "Trong khi Đức Phật là tất cả đều là nhất quán trong Tứ Niệm Xứ của một con người, không có tách ra. Chúng ta tu trong một cái hơi thở, chúng ta có quán thân, quán tâm, quán thọ, quán pháp hết, chứ không có tách ra như
[55:04]vậy." Thì mấy sư cũng đồng ý là Miến Điện đã cực đoan. Mà tôi nói mà Miến Điện ảnh hưởng vào trong Nam Tông Việt Nam rất là nhiều. Và quan trọng nhất là cái công đức, đừng coi thường. Chính công đức đã làm chúng ta tỉnh ra khi mình có vọng tưởng. Chính công đức làm mình dễ nhiếp tâm, chứ không phải điều gì khác hết. Hiện nay thì tôi đang giảng ở bộ Kim Cang mà điều làm tôi cảm động nhất trong kinh Kim Cang là chỗ này: là ngay cái câu đầu tiên, lúc ngài Tu-bồ-đề mới hỏi Phật: "Làm thế nào để nhiếp được tâm?" Đức Phật trả lời câu này: "Phải độ cho hết chúng sinh." Cái câu đó vĩnh viễn là một bí mật làm cho kinh Kim Cang trở nên khó hiểu.
[55:44]Vì người ta không hiểu là ủa, nhiếp chưa được tâm rồi làm sao đi độ chúng sinh? Nhưng mà câu trả lời đó của Phật, Phật buộc mình phải hiểu như thế này: cái việc mà mình nhiếp tâm với cái việc mà mình hóa độ người khác là một, không được tách ra làm hai. Phải xem hai cái điều đó là duy nhất, không bao giờ được tách ra làm hai. Bởi vì sao? Bởi vì cái hiểu bình thường của tất cả mọi người, cái đó là hai. Hễ mà tôi mắc đi lo giáo dục, giáo hóa, dạy cho người khác tu, là giúp đỡ đời sống người khác, đem an vui đem hạnh phúc đem lợi ích người khác, thì tôi bận tâm tôi không nhiếp tâm được. Mà khi mà tôi muốn nhiếp tâm tôi phải bỏ chuyện đó đi.
[56:21]Không lo bên ngoài, tôi chỉ lo bên trong nhiếp tâm. Bình thường với con mắt phàm phu chúng ta ai cũng thấy điều đó làm hai, nhưng chỉ có con mắt Phật mới thấy điều đó là một. Việc mình nhiếp nội tâm của mình với việc mà đem lợi ích Phật pháp đến cho chúng sinh là một duy nhất mà thôi. Ở trong kinh Kim Cang nói được câu đó và đó là điều làm cho tôi xúc động lớn lao và tôi nói đây chính là cửa ngõ của Đại thừa Phật giáo. Chỗ này mà không hiểu được thì không hiểu được Đại thừa Phật giáo. Hoặc là nói là tu Đại thừa rồi cuối cùng cũng rơi lại Tiểu thừa. Là sao? Thấy cái gì cũng không hết. Không làm, vô tác vô tướng vô nguyện,
[56:58]không thèm làm cái gì hết, rồi trở thành Tiểu thừa không hay. Nói cái gì cũng không rồi là trở thành Tiểu thừa liền. Nhưng mà cái cửa ngõ của Đại thừa là kinh Kim Cang, mà ngay đầu kinh Kim Cang để hiểu được Đại thừa Phật giáo là gì thì phải xem việc nhiếp phục nội tâm mình và việc hóa độ chúng sinh là một. Cho nên có một lần hình như cũng ở đây nè, trong cái mùa hạ nào ở đây, giảng trong cái khóa trụ trì nào đó, không biết bữa đó có thầy Đức Hoàng không? Thì tôi có nói câu này: tôi nói quý thầy phải leo lên nóc chùa, ở chỗ cao nhất của chùa mà ngồi nhìn ra chung quanh. Mà tầm mắt mình mà còn nhìn thấy được cái nhà của ai á
[57:37]là phải thề, sống thề chết là độ cái nhà đó thành đạo Phật, biết Phật pháp, tin nhân quả, biết làm phước. Tối nay lát chiều quý thầy leo lên nóc Thiên Khánh hả, chỗ cao nhất đứng nhìn hết cái vùng này. Mắt mình còn nhìn thấy cái nhà nào là phải tới nhà đó. Thì là hôm nào rảnh mình tới, hai ba thầy đừng đi một mình, người ta bắt mất xác không về được. Tới nhà đó mình hỏi thăm, phải không? Mình làm quen, phải biết làm quen. Rồi người ta sẽ hỏi: "À, quý thầy đi đâu tìm ai? Ở đây không thấy ai chết", phải không? Nói: "Không, là quý thầy lại thấy cô cũng ở gần chùa, quý thầy ở chùa Thiên Khánh đằng kia lại thăm quý Phật tử.
[58:14]Quý Phật tử là con cái được mấy người, nó ăn học ra làm sao, vợ chồng làm lúa có khá không, vàng cất ở đâu, rồi sắp tới là chùa có sám hối có lễ thì mời tới chùa thăm quý thầy chơi." Nói như vậy, nghĩa là mình hỏi han, mình dìu dắt người ta, chứ đừng có ngồi trong chùa mà chờ người ta đem chuối đem xôi đồ tới cúng, không có. Chuyện đó xưa rồi Diễm ơi, không có đâu, chuyện đó xưa rồi. Không có cái chuyện mà bây giờ thời đại này là ngồi một chỗ mà chờ người ta đem đồ tới cúng. Quý thầy có nghe cái chuyện "Đời xưa đời nay" không? Bài hát á: "Nghe kể chuyện đời xưa, có một nàng công chúa nơi vườn hoa mùa xuân vấn vương bao nỗi buồn." Có nghe bài đó chưa?
[58:52]Chưa. Ai nghe rồi hát coi. Cái bài đó: "Nghe kể chuyện đời xưa có một nàng công chúa nơi vườn hoa mùa xuân vấn vương bao nỗi buồn." Nghe chưa? Mấy ông nhà quê nhìn, người ta già vậy rồi mà người ta còn nghe nè.
[59:15]Thì cái chuyện đó là chuyện cổ tích, tức là công chúa đó buồn thì có khi hoàng tử tới cầu hôn đem rất nhiều vàng bạc, châu báu nhưng mà nàng công chúa không có thấy đó là niềm vui, bởi vì cái hạnh phúc nằm chỗ khác mà cái lỗi của công chúa là nằm một chỗ chờ người ta mang đồ tới á, thì mình không được làm nàng công chúa đó nữa. Mà cái chuyện đời nay là làm sao? "Nghe kể chuyện đời nay, có một chàng tu sĩ á đi đâu lang thang ra ngoài nhà người ta đó, đi mấy người rủ mấy người đó, dụ người ta về chùa mình tu." Phải như vậy, là chuyện đời nay là phải như vậy, chứ không có chuyện mà quý thầy mà cứ ngồi một chỗ,
[59:48]một chùa mà cứ ngồi chờ người ta đem đồ tới cúng không có, hết rồi, chuyện đó hết. Cho nên bây giờ cái tinh thần của Đại Thừa và để tạo công đức cho sự nhiếp tâm của mình là mình phải dấn thân, mà tôi cảm động là có cái bảng gì đâu đây nè không biết ai viết mấy chữ thư pháp á: "Hãy du hành á, vì sự an lạc, niềm vui cho cuộc đời" đó, quý thầy có ra vô đây có đọc phải không? Đó. Thì như vậy những điều tôi nói có sai với lời Phật dạy không? Chính xác, nhưng mà quý thầy có chịu du hành đi không? Vì thương tưởng cho chư thiên, loài người không? Cứ ngồi một chỗ chờ người ta cúng, không được. Phải du hành, đi lang thang này nhưng mà đừng đi một mình nha, nhớ á.
[1:00:24]Không đi một mình á, lúc này cọp đồ nhiều lắm, lúc này không có được. Cho nên cái việc mà nhiếp được tâm á, nghĩa là khi vọng tưởng khởi lên mà mình tỉnh kịp thời để mà thấy đó là vọng tưởng rồi mình buông, mà quay lại điều thân á, kiểm tra thân thật kỹ á thì nó tắt vọng tưởng thì nó thuộc về công đức. Đó. Và công đức ở đâu? Công đức ở cái chỗ là mình làm lợi ích chúng sinh, mà trước hết là lễ Phật. Phải thường xuyên lễ Phật sám hối, thứ hai là mình thương yêu huynh đệ, mình tôn kính các bậc tôn trưởng trong chùa mình. Những vị lớn mình tôn kính, huynh đệ mình mình thương yêu, việc chùa mình siêng năng công quả
[1:01:02]và lúc nào cũng tha thiết tâm nguyện hóa độ những người chưa biết đạo. Với những người Phật tử đã biết đạo thì mình lúc nào cũng gắn bó dìu dắt họ để cho giữ gìn, duy trì cái tâm đạo của họ tiến lên. Ví dụ như mình biết là có cái cô bên kia cô cũng lâu lâu tới chùa, à hay là có cái anh đó ảnh lâu lâu ảnh tới chùa là biết người đó có duyên thì phải thường xuyên gặp nhắc nhở để cho ổng tới nhiều hơn, ổng nghe kinh, nghe sách, ổng đi nghe giảng nhiều hơn chứ không có đợi. Bây giờ là phải như vậy, và chính đó tạo thành cái công đức. Và sau này quý thầy ví dụ có đi ra làm Phật sự thì hãy nhớ như vậy,
[1:01:39]đầu tiên là leo nóc chùa cái đã và biết mình sẽ làm chuyện gì, nhớ như vậy. Phải hỏi han người ta. Hồi nãy giờ chúng ta nói kiểm tra đúng tư thế là cái phần điều thân thô, bây giờ tới phần điều thân sâu hơn tức là kiểm tra toàn thân xem có mềm mại và bất động chưa. Bởi vì sao? Bởi vì chúng ta dễ bị cái lỗi là gồng cứng và nhúc nhích. Là khi ngồi thiền á có khi mình ngồi một lát cái mình gồng hai bắp vế mình á, hoặc là mình gồng hai cánh tay mình, là hay bị cái lỗi đó lắm. Có khi bụng mình buồn buồn cũng gồng lên á. Thì phải coi coi chỗ nào mà gồng á mình buông lỏng ra liền, rồi cái thân bị lay động mình giữ cho nó ổn định.
[1:02:25]Cho nên có nhiều người đó cứ hiểu lầm này thế này: Muốn giữ cho thân bất động thì phải kềm, đây là sai. Cái trung đạo, cái bí mật của thiền là giữ cho thân bất động, không nhúc nhích nhưng mà lại buông lỏng. À, cái trung đạo, bí mật nằm ở chỗ đó. Mà cái chỗ đó là chỗ khai mở tâm linh đó. Đây là chỗ khai mở tâm linh. Bởi vì thân và tâm nó thống nhất với nhau, cho nên khi mà thân buông lỏng á thì cái não mình sao? Não mình nó chuẩn bị nó được khinh an. Khi mà thân mình bất động không nhúc nhích thì não mình sao? Yên để vào định được. Chúng ta nhớ là mỗi vùng não chịu trách nhiệm một phần thân thể, hôm trước mình học rồi phải không?
[1:03:08]Trong cái cơ chế sinh lý của thiền á là mỗi một vùng não chịu trách nhiệm một phần của cơ thể. Cho nên ví dụ như là bị bắp vế mình mà nó gồng lên một cái thì ắt hẳn là ở cái vùng não nó đang căng thẳng. Đúng không? Cánh tay mà mình gồng một cái thì bảo đảm là vùng não nó đang căng thẳng. Hoặc là cái thân mình mà nhúc nhích chút xíu thì bảo đảm là cả một khối não nó đang đang động. Cho nên vì vậy mà mình giữ cái thân mềm mại, giữ thân bất động tức là giữ cái bộ não mình cho ổn định, mà đó là cửa ngõ để đi vào thế giới tâm linh. Nhớ như vậy, chúng ta nhắc lại câu này: Giữ thân mềm mại mà bất động là cửa ngõ để đi vào thế giới tâm linh.
[1:03:51]Cả khí công cũng vậy nữa. Tại vì khí công nó cũng là cái nền của nền của thiền. Chúng ta nhớ những người mà tập khí công á, ờ ví dụ như chúng ta nghe nè: Bây giờ tập, hít vô... hít, đánh, hực! Thì không phải khí công. Cái đó là ngoại công. Còn cái khí công á nó nhẹ nhàng buông lỏng, đúng tư thế. Ví dụ Thái Cực Quyền, quý thầy có tập đó chưa? Thì những cái đó đó, nghĩa là thân buông lỏng, thân buông lỏng hít hơi đầy, thong dong hết thì đó là khí công. Bởi vì cái mà buông lỏng á là cửa ngõ, mà khi mình ngồi á thì mình thêm cái bất động nữa thì kết hợp giữa cái mềm mại, buông lỏng và bất động, cửa ngõ để đi vào tâm linh.
[1:04:32]Nhớ cái yếu chỉ đó, quan trọng. Cho nên đầu tiên á chúng ta kiểm tra liên tục cái thân có bị sai tư thế thì đó là điều thân ở phần thô, còn khi vào sâu rồi, ổn rồi thì mình kiểm tra cái có mềm mại, bất động hay không thì đó là điều thân ở cái mức độ sâu hơn. Chúng ta nhớ điều này là giữ thân nghiêm trang cũng chính là giữ tâm nghiêm trang, giữ cái thân bất động cũng có nghĩa là giữ tâm có cái điều kiện bất động, giữ cái thân mềm mại cũng chính là giữ tâm được thư giãn khinh an, nhớ như vậy, nguyên tắc là như vậy. Trong cái lần mà chúng ta thực hành tọa thiền đầu tiên á thì chúng ta nên cố gắng là ngồi để điều thân cho được 30 phút.
[1:05:21]30 phút là coi như là một cái quy định ban đầu, đừng để thấp hơn. Rồi càng về sau thì bắt đầu càng tiến dài hơn, dài hơn lần lần lại. Nhưng mà ban đầu ít nhất 30 phút điều thân, và nhớ là lấy thân làm gốc cho tâm, đó là nguyên tắc vàng của sự tu tập. Sau này đó, khi mà chúng ta tiến lên xa, chúng ta tu thiền càng lúc càng tiến, đi vào những cái phương pháp phức tạp, tâm mình càng lúc càng an định thì hãy nhớ điều này: Điều thân cho đúng là bắt đầu và cũng là vĩnh viễn, hãy nhớ điều này. Hồi xưa á, khi mà tôi học thiền tôi không được nghe nhắc điều này, tôi chỉ nghe nói tới tâm thôi, ờ nên không có biết là phải để ý tới cái thân rất là kỹ.
[1:06:08]Nhưng sau này đọc cái Nikaya thì thấy Đức Phật á, khi mà ngài diễn tả về những cái mức độ định ngài chỉ toàn nói về thân, tôi hơi ngạc nhiên lắm đó, tôi không hiểu. Tôi nói đáng lẽ là phải nói như các thiền sư là khi mà vào định sâu thì tâm thênh thang, rộng lớn, sáng suốt gì chứ, mà hễ mà cứ mỗi mức định đi lên thì Đức Phật lại nói về cái thân sẽ như thế, tiến thêm một mức định nữa thì thân sẽ như thế, cứ nói thân không à. Tôi rất là ngạc nhiên. Mà mãi sau này mới biết đúng là Phật là số một, các thiền sư không bằng. Các thiền sư mà tâm vào định rồi các thiền sư chỉ diễn tả tâm, mà Đức Phật lạ lùng là ngài chỉ nói thân.
[1:06:49]Cho nên khi mà mình nghe trên ngôn ngữ mình cứ tưởng Phật còn thua thiền sư. Cho nên đời sau này là có nhiều người cứ tưởng mình giống như mình hơn Phật là vậy đó. Bởi vì cái ngôn ngữ á, thiền sư là chuyên môn diễn tả trạng thái của tâm nghe khủng khiếp, cao siêu, huyền diệu, mà lật lại kinh điển cổ của Phật thì càng tiến lên định thì Phật chỉ nói về thân. Nhưng mà đến khi mà chứng cho được tam minh lục thông thì chỉ có Phật mới chứng, các thiền sư chứng không được. Ờ cũng chính vì chỗ này. Chính vì chỗ là Đức Phật không bao giờ rời khỏi cái thân, cho nên cái công phu điều thân mà cho đúng này nè,
[1:07:24]kiểm tra đúng tư thế, kiểm tra cái mềm mại, bất động, biết toàn thân này nè, nó là bắt đầu của sự tu hành chúng ta và cho tới ngày chúng ta thành Phật không bao giờ hết. Sau này quý thầy sẽ thấy là tâm mình nhiếp được rỗng rang rồi nhưng mà vẫn luôn luôn biết rõ toàn thân. Những người nào mà tâm đã yên rồi hãy để ý điều này: Hễ tâm yên sáng rồi mà mình không thấy thân mình nữa là mình đã mất gốc giống như cây bị cưa gốc rồi, từ từ nó sẽ héo lá, nhớ như vậy. Còn khi tâm mình rỗng sáng rồi mà mình vẫn thấy rõ cái thân của mình thì đó là cái cây còn dính với gốc, cái cây đó sẽ tiếp tục tươi xanh, hãy nhớ như vậy.
[1:08:01]Thì về cái bài làm lần này đó thì chúng ta sẽ làm hai tờ giấy đôi. Ý thì không có nhiều, nhưng mà phải làm hai tờ giấy để mình kể chuyện trên trời dưới đất cho nhiều để luyện viết. Mà khi luyện được lời văn như vậy sau này mình mới tập diễn giảng được. Thì cái câu hỏi lần này là: Hãy học thuộc lòng cái bài điều thân này không sót một dấu chấm, dấu phết và viết lại đầy đủ mà không cần phải đọc tài liệu này. Trong đó mình kết hợp với kinh nghiệm của mình. Cái bài làm này thì rất là cười, là dường như là viết lại hết toàn bộ cái giáo trình này mà không được dòm tài liệu. Ai dòm tài liệu thì sao? Chết xuống Diêm Vương cắt cắt tai.
[1:08:42]Bịt mắt nha, móc mắt. Ai mà dòm tài liệu mà viết làm bài thì chết xuống Diêm Vương móc mắt. Cho nên là phải học cho thuộc rồi tự mình viết lại. Tự mình viết lại cho hay, cho chuẩn, khác cái lời văn này, nha. Thì như vậy chết xuống Diêm Vương cắt tai.
[1:09:06]Cho nên là chỉ có cái là học cho thuộc thôi, rồi viết lại mà viết xong đó mình thêm những kinh nghiệm của mình vô cho hay. Kỳ tới hai tuần tới thì không có học nha. Rồi chúc quý thầy hết Tết mà vẫn vui nha. Rồi hẹn gặp lại. Giờ quý thầy nhanh chóng lên chánh điện đi, lên chánh điện ngồi thiền.
[1:09:56]Trong tiếng mõ thanh tao, chuông ngân như đón chào, lời kinh Phật như đóa hoa vạn màu.
[1:11:43]Trong tiếng mõ thanh tao, chuông ngân như đón chào, lời kinh Phật như đóa hoa vạn màu.