[0:09]Nam Mô A Di Đà Phật. Hôm nay chúng ta học tiếp. Tôi có soạn đi về hướng dẫn thiền, thực tập thiền thì tôi có soạn cái giáo trình thực tập thiền quán thì tôi cũng sẽ gửi lần lần. Cái môn này thì không có giảng trên lớp, chỉ thực hành. Nhưng mà tôi cũng viết, tôi gửi lại từ từ cho quý thầy, quý thầy tham khảo, nó thành một cái tài liệu chuẩn. Là cái thực hành nhưng nó có một hệ thống lý thuyết nó rất là vững về thiền, sẽ không có mơ hồ. Chúng ta chúng ta sẽ đi dần đến cái việc mà tiêu chuẩn hóa, hệ thống hóa lại cái phương pháp thiền. Mỗi cái nó đều có cái lý luận của nó, chứ không có tự dưng mà làm, cái gì cũng vậy, nó rất là chặt chẽ.
[0:48]Tại sao làm như vậy, tại sao làm như vậy, mỗi cái đều có cái lý luận rất là chặt. Thì tôi gửi đây để quý thầy tham khảo. Ừ, hôm nay chúng ta học bài sáu. Còn cái bài kỳ trước quý thầy làm thì nói chung là tốt á. So sánh với các chùa mà tôi dạy thì quý thầy làm bài tốt nhất á. Nên quý thầy cố gắng lên. Nghe nói thức tới 1:00 đêm làm mà. Bài của thầy An Ngôn được lắm á. Có bài nào Minh Trí mà không biết Minh Trí nào mà viết bài xưng tôi. Minh Trí này khoan khoan xưng tôi, vì chưa tới lúc. Phải tập khiêm tốn xưng con tại đang làm bài cho tôi chấm mà. Hôm nay chúng ta học cái bài thứ sáu là bài nóng nảy.
[1:32]Sân á. Bây giờ mình định nghĩa trước. Sân là một trạng thái mất bình tĩnh do bực bội khó chịu và thường làm cho chúng ta phải đưa ra những phản ứng mạnh. Đó là cái định nghĩa tổng quát như vậy. Nghĩa là về cái mà mất bình tĩnh thì nó có nhiều loại mất bình tĩnh. Khi chúng ta gặp cái việc gì vui mừng, nó cũng là một trường hợp mất bình tĩnh. Nhưng cái mất bình tĩnh nó không phải là cái bực bội, khó chịu nên nó không thành vấn đề, không gọi là sân. Chỉ khi nào mà chúng ta mất bình tĩnh do bực bội, khó chịu mới gọi là sân. Như ví dụ chúng ta ở chùa tu hành như vậy. Dĩ nhiên là vì chúng ta mới tu cho nên tâm mình nó chưa phải dứt được hết tất cả những cái luyến ái.
[2:23]Một hôm nào đó ví dụ người thân cha mẹ mình đến thăm, mình được báo cái mình lụp chụp lụp chụp mình đi, mình chạy xuống mình thăm. Những cái đó những cái mất bình tĩnh đó cũng gọi là mất bình tĩnh nhưng không phải là bực bội khó chịu nên không gọi là sân, như vậy. Hoặc là tuy mình cố gắng học hành làm bài như vậy, nhưng đến lúc thì cuối năm tổng kết cái nghe báo là mình được đánh giá khen thưởng cao vậy, cái mình nghe mình cũng cũng mừng. Những trạng thái mình cũng có những cái cử chỉ mình hơi hơi lụp chụp, vụng về vậy đó, đó là cái cũng mất bình tĩnh, nhưng cái mất bình tĩnh nó không phải là sân.
[3:02]Còn cái mất bình tĩnh mà do bực bội khó chịu thì mới gọi là sân. Và thường mình hay đưa ra những cái phản ứng mạnh. Nên chúng ta thấy cũng mất bình tĩnh mà có cái bực bội khó chịu mới gọi là sân. Bây giờ chúng ta xem cái tâm lý bực bội khó chịu nó xảy ra khi nào? Thì hầu hết nó đều đánh vào bản ngã của mình. Nếu mà nó không đánh tới cái bản ngã của mình thì mình không có sân. Cái gì nó chạm tới bản ngã mình, làm xúc phạm tới, mình mới nổi sân. Nhưng mà những cái gì mà gọi là chạm tới bản ngã thì nó tùy theo cái mình chấp. Hễ mình chấp tới mức độ nào mà mình bị đụng tới cái đó thì mới gọi là chạm tới bản ngã thì nó sẽ sân.
[3:50]Ví dụ như cái chấp căn bản của con người thì là chấp cái thân này là ta. Thì như vậy ai đụng tới cái thân này thì sẽ có vấn đề, làm cho mình nổi sân, bị xúc phạm tới nó, mình nổi sân. Chạm tới cái thân này thì nó nó có những cái trường hợp, ví dụ như là
[4:12]à mỗi ngày mình cũng nhìn gương 2-3 lần thì mình thấy mình cũng không thể đi đóng phim được. Nhưng dù sao cũng là hoa khôi trong cái trường này. Như vậy. Nhưng mà lỡ có người nào đó cái họ nhìn mặt họ nói: "Mặt thầy hắc ám." Cái mình cảm thấy làm sao? Mình nhiều khi do mình chấp cái thân mỗi ngày như vậy đó, mình cứ tự khen mình đẹp riết mà ai nói mình hắc ám, mình giận, giận. Thì cái bực bội khó chịu, mất bình tĩnh á, cái cảm giác nó trào lên trên đó, cái đó gọi là sân khi nó đụng tới cái thân của mình. Đó là lời nói người ta chạm, xâm phạm, xúc phạm vào cái thân của mình. Hoặc là một lúc nào đó, có một người nào nói cái chuyện
[4:57]gì bất bình với mình, họ đánh mình một cái, họ tát mình một cái thì cảm giác tát đau vào má mình, nó đụng luôn vào bản ngã của mình và làm cho mình giận lên. Đó là cái đụng vào thân thể, chạm vào thân thể và làm cho mình nổi sân lên. Đó là cái chấp thô thiển căn bản nhất mà ai cũng bị. Nếu mà mỗi ngày chúng ta không có ngồi thiền, điều thân mà thấy thân này vô thường hư ảo thì đụng tới thân là khó chịu liền. Quý thầy mỗi ngày ngồi thiền mà trong cái cái điều thân mà cứ thực hành như vậy, thấy thân này vô thường hư ảo, lâu ngày sẽ nó thành một cái đạo lực không có chấp thân. Ai đụng tới thân mình, mình bình thản được.
[5:41]Như có một lần, tôi nghĩ chắc cũng là nhờ tôi điều thân, một lần tôi bị nóng gan hay gì tôi nấc cục. Thì cái người nông dân ở gần đó, họ muốn chữa cái nấc cục cho tôi. Quý thầy biết cách chữa nấc cục theo kiểu dân gian không? Có biết không? Biết cái mánh không? Không à. Là chọc cho người ta giận lên thì người ta sẽ hết nấc cục. Có biết cái vụ đó không? Không biết. Làm cho người ta có cái gì động, phản ứng mạnh lên, người ta sẽ hết nấc cục, biết người ta quan niệm như vậy. Thì lần đó tôi bị ăn cái gì nóng gan, tôi cứ nấc cục kéo dài cả buổi sáng. Cái người nông dân họ thấy vậy, thì lúc đó tôi đang ở trên
[6:19]núi có một mình à, không có ai xung quanh không có ai. Cái người nông dân họ thấy vậy cái họ đang đứng nói chuyện tôi bình thường, cái họ nhìn ra sau lưng, họ nói: "Trời ơi, có con rít ở nó chạy trong lưng thầy." Họ ú ớ ú ớ nói vậy. Thì tôi nghe nói vậy, tôi từ từ, tôi cởi cái áo, nút áo rồi rũ ra. Tại mình là người tu thì đâu có làm cái gì mà thô tháo hay là ẩu tả mà vội vàng lụp chụp được. Tôi cứ bình tĩnh bình tĩnh rũ ra không thấy con gì hết. Cứ thế thì không có làm cho thầy sợ được. Thôi, thầy ráng chịu nấc cục, ráng chịu. Tới chừng đó tôi mới hiểu là họ họ chọc cho mình để mình kích động mình lên để mà hết nấc cục.
[6:55]Mà không hết thì ráng chịu. Qua cái đó rồi tôi mới nghĩ lại, tôi mới nghĩ là đúng là cái người tu mình đụng chuyện rồi mới biết, thì lúc đó mình đâu có chuẩn bị thủ thế gì được, họ kích động câu bất ngờ nữa. Rồi tôi ngẫm nghĩ ngẫm nghĩ, chắc cũng là nhờ cái điều thân. Nên quý thầy cố gắng. Nên Đức Phật chúng ta vậy, thường hay là dạy ngồi mà mình quán cái cái tử thi đó, thấy cái thân này rồi nó chết, nó sình trương, mục tan hoại, khô khan, còn lại xương không rồi cái xương nó bay theo gió mất thành tro luôn. Cái quán tưởng mà khi mà ngồi thiền, mình thấy rõ điều đó như vậy, mình thấy nơi bản thân mình là như vậy, thấy một cách rất rõ.
[7:35]Ở cái tuổi của quý thầy thì hơi khó, tại thường cái tuổi trẻ chấp thân nhiều lắm hơn là người già. Người già như họ bệnh hoạn, ốm yếu bớt đi, giống như tôi vậy đó là dễ, dễ là là thấy cái thân này nó nó vô thường, nó tàn tạ. Còn quý thầy đang còn khỏe mạnh mà nhất là nhìn quý thầy cũng tương đối đẹp trai thì thấy nhiều khi bảo mình thấy cái thân này nó vô thường hư ảo hơi khó. Nhưng mà quý thầy phải tích lũy điều đó, phải ráng cái điều cho nó bỏ cái chấp thân. Sau này lỡ mình đi đường nhiều khi người ta đi người ta quẹt cho mình, người ta hất mình té xuống đường, đi xe nhiều, mình vẫn bình thản được.
[8:10]Đi nhiều bây giờ nó đi ẩu lắm, đụng hất mình nhiều khi té ngổng chỏng ngoài đường ấy, nhưng mà thấy mình đứng lên phủi bụi nhẹ nhàng, họ sẽ nể người tu mình. Họ nể cũng không để làm gì, để cho họ tăng được đạo tâm thôi. Đó là cái thân thể. Còn về cái danh dự là cái giá trị của con người. Nếu mà mình thường thường đa số người ta có thể không chấp thân nhưng người ta vẫn xem cái giá trị, cái danh dự của con người là quan trọng. Giết chết người ta được nhưng không thể đụng tới danh dự người ta được. Bên nước Nhật có cái giai cấp gọi là giai cấp võ sĩ đạo á, ngày xưa đó chứ bây giờ thì hết rồi, họ rất là trọng danh dự.
[8:51]Hễ mà cái danh dự của họ không còn thì họ tự tử chết liền, mổ bụng chết liền. Trong một trận đánh vậy, hễ mà đánh mà thách đấu với nhau, ai thua người ta tự tử chết liền. Vì họ thấy cái họ nhục nhã rồi, danh dự không còn nữa. Đó, họ chấp như vậy. Như có cái câu chuyện hồi đó tôi xem, lần đó là cái trận bóng bàn Đông Nam Á thì người Việt Nam mình cũng qua dự. Rồi các nước Đông Nam Á tập trung tại Nhật để đánh. Thì người Việt Nam này đánh thắng hết nước này, thắng hết nước kia, năm sáu mấy đó, thắng hết. Thắng cuối cùng đánh với người Nhật mà cái ông người Nhật này là vô địch thế giới về bóng bàn.
[9:32]Tức là người Việt Nam mình vì đấu Đông Nam Á phải đấu với ổng, nhưng mà đụng luôn tới ông vô địch thế giới chứ không phải là chỉ Đông Nam Á không. Thì cái trận đánh rất là quyết liệt, rất là gay go. Cuối cùng, Việt Nam thắng luôn, ông kia mổ bụng tại chỗ liền. Cái người Nhật họ vậy, họ trọng cái danh dự họ như vậy. Như vậy, chứ người tu mình có trọng danh dự không? Ai có ý kiến? An Ngôn lên nói. An Ngôn kỳ này làm bài được 9,5đ lận. A Di Đà Phật. Kính bạch thầy, theo con nghĩ người tu không phải chọn danh dự. Ừ. Rồi, cảm ơn thầy. Hóa Minh lại. Dạ kính bạch thầy, theo con nghĩ chữ liêm sỉ ở đây có nghĩa là cái danh dự.
[10:25]Mà cái danh dự đó do cái bản ngã tạo thành. Tuy nhiên, cái danh dự đó không phải là toàn diện cái bản ngã.
[10:43]Đừng có nên quá chấp vào nó, như vậy thì sẽ rơi vào cái tà kiến. Cảm ơn thầy. Bác Thông. Dạ kính thưa thầy, theo con nghĩ thì nếu mình không màng danh dự của mình, bản ngã của mình làm cho mình dễ đi vào con đường buông xuôi, tội lỗi, tha hoá danh dự. Còn mình trọng cái danh dự của mình thì mình sẽ tôn trọng mọi người và mình làm những việc tốt, tốt lành cho cuộc đời, làm gương mẫu cho mọi người.
[11:07]Vì vậy, như thế đó thì cũng chính là mình tôn trọng cái danh dự của mình. Dạ, con xin hết. Ừ, cảm ơn thầy. Đúng là vấn đề thì hơi khó ha. Vấn đề này hơi khó. Nhưng như quý thầy nói thì nó đều chưa đúng. Nên vấn đề này nó hơi khó. Vì chúng ta thấy thế này nè, như bây giờ có một người họ đến họ chửi tạt vô mặt mình, thì người tu mình phản ứng sao? Mình có bảo vệ danh dự bằng một cách rút gươm ra thách đấu với họ được không? Mặc dù là rút cái gươm nhựa, gươm gỗ gì. Có được không? Có được phép làm điều đó không? Hửm? Đương nhiên là không. Vì sao? Vì trong đạo Phật mình còn có cái hạnh là nhẫn nhục Ba La Mật.
[11:49]Dù người ta xâm phạm mình cỡ nào cũng không giận. Mà người ta chửi mình, mình không giận thì có phải là mình không coi trọng danh dự, không có liêm sỉ? Phải không? Nhưng mà nếu mà nói là vì người tu phải trọng danh dự, mình phải phản ứng cự lại họ thì mình là người không nhẫn nhục. Cũng có những trường hợp mình sẽ bị nói nặng, không phải là người ta chửi mình, người ta chửi luôn tới thầy mình. Người ta chửi luôn tới Đức Phật của mình mà vẫn phải nhịn, vẫn phải nhẫn nhục. Vì đạo Phật mình còn có cái hạnh nhẫn nhục Ba La Mật, tới cỡ nào cũng không giận hết. Thì bây giờ như vậy là vấn đề trọng danh dự như thế nào?
[12:26]Đây mới khó đây nha.
[12:30]Nên vấn đề là tại sao mà quý thầy cái chỗ này là lúng túng là vì thế này nè, giờ nãy mình nói mình Nhưng mà bây giờ quý thầy mình sống rất đàng hoàng, phải không? Giữ gìn giới luật, giữ gìn oai nghi tế hạnh, giữ gìn đạo đức, tác phong đâu đó nghiêm chỉnh, đi ra đường là mặc áo dài, không biết có ai ra đường mặc áo ngắn không ta? Nói năng đàng hoàng, tới nỗi mà đi khất thực cũng khất thực một cách như là đường bệ chứ không phải là đi van xin, cầu cạnh. Tức là những cái đó là những thái độ mà giống như là giữ danh dự, phải không? Nghĩa là mình giữ tư cách hết sức đàng hoàng, không để cho người ta khinh thường thì cái đó giống như là mình trọng danh dự.
[13:12]Nhưng mà tại sao người ta chửi mình thì cũng phải nhịn, người ta chửi tới thầy mình, lôi thầy mình ra chửi cũng nhịn luôn? Thì như vậy là mình trọng danh dự hay không trọng danh dự? Rất là khó. Cho nên ở đây thôi tôi nói luôn tại vì nó khó. Sự thật nãy giờ mình nói mình lúng túng là bởi vì mình vì chính mình. Mình vì chính mình, mình vị kỷ. Đặt vấn đề trọng danh dự hay không trọng danh dự bởi vì mình nghĩ về mình thôi. Còn nếu mình đứng trên lập trường của đạo Phật là vô ngã, là chỉ vì chúng sinh thôi, thì mình không đặt vấn đề trọng danh dự ra nữa. Nên cái chữ danh dự chỉ là hão huyền, là sự lừa gạt.
[13:51]Khi tôi hỏi người tu mình có trọng danh dự hay không thì đó là tôi đưa ra một câu hỏi lừa gạt. Người tu mình không có cái gì để gọi là danh dự hết. Cái ngã không có, lấy gì có danh dự? Tuy nhiên, mình còn một cái phải giữ, mặc dù mình không hề có danh dự nhưng mình có một cái giữ, đó là vì lòng thương yêu đối với chúng sinh, vì sự tín tâm của mọi người. Bởi vì chúng ta không xem mình là cái gì cả, mình chỉ là cát bụi, cỏ rác thôi, như là hôm trước chúng ta học cái bài Khiêm hạ. Cho nên, người ta chửi mắng mình tới cỡ nào mình cũng nhịn hết vì mình không hề là cái gì cả. Nhưng mình vẫn giữ tư cách đạo đức rất là chuẩn mực,
[14:33]rất là nghiêm túc vì lòng thương yêu mọi người, vì tất cả chúng sinh. Chúng sinh họ cần có Phật pháp để họ nương tựa, họ cần có ánh sáng để họ đi trong bóng đêm. Thì cái người nào mà có thể thắp lên được ánh sáng cho chúng sinh? Người nào? Tăng Ni, người xuất gia, phải không? Người nào mà có thể mở được con đường cho họ? Chỉ là người xuất gia. Và người nào mà làm cho Phật pháp sống động giữa cuộc đời được cũng là Tăng Ni, phải không? Trong từng ngày từng giờ như vậy thì người Tăng Ni, Đức Phật đã nhập Niết bàn, giáo pháp chỉ là những lời nói, bây giờ cái đem biểu lộ được Phật pháp ra giữa cuộc sống này chính là người xuất gia.
[15:18]Và người chúng sinh như vậy, người cư sĩ như vậy, họ nương tựa là nương tựa với sự sống động của giáo pháp nơi người xuất gia. Và như vậy, chúng ta giữ tư cách, giữ đạo đức, giữ sự đường bệ của mình từng chút từng chút một là để cho chúng sinh họ có niềm tin với đạo chứ mình không có vì chính mình. Hoàn toàn những làm những điều đó là hoàn toàn không vì chính mình. Như từ hình như cái này tôi chưa nói, chắc hình như giảng tới bài Cuộc sống vị tha, bài thứ 10 tôi mới nói tới. Đại khái hôm nay tôi nói lần lần như vậy là chúng ta làm cái gì không có làm cho chính mình. Chúng ta sống vì chúng sinh mà sống,
[15:56]tu vì chúng sinh mà tu chứ không để cầu cho mình một cái gì cho mình hết. Không có nói sau này tôi đắc đạo, tôi thành Phật gì hết. Tu để vì chúng sinh, ăn cơm cũng vì chúng sinh mà ăn cơm. Cho nên cái mình việc giữ tư cách đạo đức thế nọ cũng vì chúng sinh mà giữ, chứ không phải vì mình. Do đó, mình không hề có danh dự. Cái ta còn không thật mà lấy gì danh dự? Mặc dù mình sống cuộc sống rất đàng hoàng, rất nghiêm túc. Vì vậy, mình mới không bị cái mâu thuẫn giữa cái gọi là nhẫn nhục được trước cái sự xúc phạm của người khác và đồng thời mình lại sống cuộc đời rất là đàng hoàng, nghiêm túc. Đó, đó là cái quân bình được, không mâu thuẫn được khi mà chúng ta không đặt cái
[16:37]mục tiêu nơi chính mình nữa mà chỉ có cái mục tiêu là vì chúng sinh mà thôi. Quý thầy đồng ý không? Còn trường hợp nữa, khi mà chúng ta thấy cái bản ngã mình bị xâm phạm nữa là khi tài sản bị xâm phạm. Cái tài sản là cái chấp rất nặng của con người. Mà tại sao? Tại vì mọi người và nhất là người đời làm nên đồng tiền rất là cực khổ, họ phải đổi bằng mồ hôi, nước mắt. Quần quật như vậy mới kiếm ra được một đồng tiền nên họ phải quý cái tài sản mà họ tìm được. Có những khi những người mà họ làm ra tiền dễ thì họ mới không coi trọng đồng tiền, còn đa phần những người làm ra đồng tiền cực khổ đều đều phải quý cái tài sản đó.
[17:29]Nên khi mà tài sản bị đụng tới thì người ta đụng là coi như cái bản ngã người ta bị đụng luôn và người ta sẽ giận. Giống như người thế gian vậy, cái một đêm thức dậy mới hay rằng có người đã vào ăn cắp một cái một cái radio hay một cái truyền hình mà mình cực khổ mới sắm được thì họ rất là giận. Rồi những cái gì mà mình chăm chút, mình quý giá mà ai làm mất, mình rất là giận. Ví dụ như mình có một cái ly đẹp, mình đã xin được ở đâu, mình rất là quý, rồi một người nào đó tới phòng chơi cầm qua cầm lại làm rớt vỡ toang cái mà mình quý giá thì mình sẽ rất là giận. Đó, vì mình khi cái gì mình quý, nghĩa là cái chấp mình đã tới đó làm cho mình giận.
[18:15]Nên người tu phải vậy, phải buông xả hết từ từ là vậy, từ cả thân cho đến tài sản. Có một lần tôi nghe cái hai cái cô đó ngồi nói chuyện, hồi tôi còn ở trong chúng vậy, có hai cô cũng ni cô, cũng lớn tuổi, thường hay qua chùa của Tăng để mà công quả, sàng gạo rồi vậy. Thì lúc mà làm về ngồi nói chuyện với nhau, một người mới than phiền là gà hàng xóm cứ qua bới hàng rào của cổ. Cổ cảm thấy rất là phiền toái. Còn một cô kia thì cô nói: "Nó bới ngoài hàng rào chứ nó có bới gì mình đâu mà mày giận?" Cái câu nói của cô thứ hai là chứng tỏ là người có tu á. Cái người thứ nhất tỉ như mình tài sản mình tới
[18:52]đâu, mình đây là cái nhà của mình, cái sân vườn, cái cây cỏ mình tới cái hàng rào của mình, nên nó đụng tới đó là đụng luôn vào bản ngã của mình, do cái chấp mình nó leo tới cái đó. Còn cái người sư cô thứ hai có tu, có tách ra được, có bỏ được, nên cảm thấy tự nhiên miệng nó đụng tới hàng rào không dính tới mình, vì cái tâm tu của mình đã tách bỏ từ từ cái tài sản ra bên ngoài. Người tu như vậy là có tiến bộ. Rồi tôi nói cái thân với cái thân của mình, với cái tài sản của mình chứ nó là cái chấp thô thiển lắm. Còn cái danh dự nó là cái mức độ chấp hơi cao. Trong ba cái này chúng ta thấy cái người bình thường người đời đó bình
[19:34]thường thì cái cái chấp, cái mức độ chấp của họ là thân mạng là thấp nhất nè, rồi tới tài sản, rồi tới danh dự, đó ba cái mức độ. Cái người mà có liêm sỉ một chút, có trí thức, có ăn học một chút thì người ta trọng cái danh dự, nhiều khi trọng hơn cả mạng sống, trọng hơn cả tài sản. Còn cái người thường á thì họ nhiều khi không cần danh dự, miễn sao có tài sản hay là được thân này được vui sướng là được rồi. Đó là họ không có cần cái danh dự. Nhiều khi người ta nói nặng nói nhẹ mà vẫn tới lui nịnh bợ, cầu cạnh. Cái người như vậy là họ không cần danh dự nhiều, nhưng họ cần tiền bạc, cần ăn ngon mặc đẹp nhiều.
[20:16]Nên đó tại sao mà cái người gọi là người quân tử thì thà đói chứ không nịnh bợ người khác, không cầu cạnh người khác, vì họ xem danh dự quan trọng hơn những cái tài sản, cái thân thể. Còn cái người mà họ không phải là người đặt cái vấn đề giá trị tinh thần cao thì họ lại chọn cái thân thể, cái tài sản nhiều hơn. Ngay bản thân chúng ta, nếu mà chúng ta như quý thầy nãy giờ khi trả lời đều coi trọng danh dự là quý thầy cao hơn cái mức độ thấp một chút. Nhưng mà vẫn là chưa phải, vì đạo Phật phải vượt luôn hết ba cái đó. Nhưng mà quý thầy còn giữ danh dự nghĩa là tương đối là cũng khá hơn cái người bình thường.
[20:56]Nhưng mà nếu quý thầy không tu thì hai cái đầu là hai cái chấp thân thể và chấp tài sản nó vẫn chi phối mình chứ không thể mà không phải là hết đâu. Tuy mà mình vẫn biết rằng thân thể, tài sản không là gì, vậy chớ mà đụng tới nó là mình sẽ thấy khó chịu nếu mà cái công phu tu hành của mình không vững vàng. Ví dụ như mình đi trên đường, tự nhiên mình bị sụp một cái lỗ do ai làm cái gì không cẩn thận, họ đào cái lỗ họ để không lấp lại, mình vấp té đau chân mình sẽ rất khó chịu. Mình sẽ giận lên, mình la, mình nói cái người nào làm rồi mà không ý tứ không lấp lại để mình đi mờ mờ trong buổi chiều tối vấp té đau chân.
[21:36]Hoặc là mình mình đang đứng lên mình phát biểu một điều gì nghe hùng hồn, thì khi mình ngồi xuống thì mới hay cái ghế mình ai rút đi mất rồi. Thì những điều đó nó là đụng tới cái thân thể của mình mình sẽ thấy rất là khó chịu, rất là khó chịu. Quý thầy có bị vậy chưa? Rồi còn cái tài sản vậy, thì nói là người tu thì mình phải vượt qua nhưng nếu không khéo mình không vượt qua được, vì cái chấp nó cũng rất là nặng. Vì vậy, trong đạo Phật, Đức Phật dạy chúng ta là không được tích lũy tài sản, tập sống cuộc đời vô sản là vậy. Cái chấp tài sản nó làm cho chúng ta trở thành phàm tục dữ lắm. Mà mình mà không chấp chừng nào á thì mình lại có chừng nấy.
[22:17]Nó là nhân quả tôi không biết làm sao nữa, kì lắm. Hễ mình có mình cứ bố thí thì nó cứ nhà mình mà nó kéo tới. Như bản thân tôi, tôi cũng có kinh nghiệm đó. Là hồi tu khi mà tôi chỉ còn là người chúng bình thường, mình chưa có đệ tử gì hết, không cần phải lo toan thì tôi luôn luôn buông xả, bố thí hết. Có tiền để người chịu không được, lúc nào cũng phải tìm cách giúp người này, người kia. Có là cho, có là cho, cứ san sẻ hết, mà tới chừng mình cần cái tự nhiên lại có. Đây là điều rất là lạ. Mà tôi cứ càng cho như vậy thì người Phật tử thì cứ nhè mình cúng dường riết. Hồi đó tôi sống ở trong chúng vậy,
[22:55]thì lúc đó chưa có cái lệnh là cấm giữ tiền, mọi người còn được giữ tiền riêng, thì tôi là người có tiền nhiều nhất. Tôi cứ hay cho huynh đệ, cho người này người kia, không có giữ. Cho đến khi mà có cái lệnh là không được giữ tiền riêng, thì tôi là người nộp tiền vào trong quỹ nhiều nhất. Cho đến một hôm thì có một vài người huynh đệ bệnh thì lại xin tiền thuốc rất là khó. Khó ở chỗ là cái người cái thầy lớn mà giữ tiền quỹ lúc nào cũng sợ hết tiền, cho nên nói cho được người này uống thuốc, cái người kia đòi uống thuốc nữa tiền quỹ nó hao cái cho cũng hơi kẹo. Tôi thấy như vậy cái tôi mới phát nguyện, tôi phát cái đại nguyện là giữ
[23:34]tiền giữ tiền riêng trở lại mà giữ lén là vì sợ bị biết, bị rầy. Từ đó ai mà cho tôi tiền cái tôi lén tôi bỏ vô đơn cất giấu hết trổng, không cho mấy thầy lớn biết, không có nộp nữa để mà giúp cho huynh đệ mình thôi chứ không gì hết, chứ không phải cho cá nhân. Mà tôi thấy nó có cái lạ là hễ mình có ý muốn cần tiền cái tiền nó tới à. Tôi không biết sao á. Một lần đó tôi bị bệnh, cái tôi phải xin phép thầy tôi để về Sài Gòn chữa bệnh. Tôi vào tôi đảnh lễ xin xong rồi đi ra cái tôi sực mới nhớ là tôi chưa xin tiền, trong túi mình không có tiền. Tôi mới nói với sư huynh tôi là ổng làm thị giả, nói:
[24:07]"Sư huynh vào xin xin thầy giùm em mấy ngàn em đi chứ không có tiền." Cái sư huynh tôi mới vào thưa với thầy tôi thế nào á, thì thầy tôi cho tôi 3.000. 3.000 hồi đó lớn lắm chứ không phải như bây giờ, 3.000 rất là lớn. Thì tôi mới vừa nhận tiền của thầy tôi 3.000 thì trong chừng mấy phút sau tự nhiên có một số tiền từ Sài Gòn đưa tới có ai gởi cúng thêm 5.000, hồi đó 5.000 lớn lắm. Thì tôi mới ngồi tôi nghĩ, nếu mà tôi không xin tiền thầy tôi thì tôi vẫn có số tiền 5.000 phải không, là dư dùng rồi, tại 3.000 là đã dư rồi. Đi xe hồi đó có mấy chục đồng. Nếu không xin tiền thầy tôi là đã có cái 5.000
[24:42]ấy, là ngày hôm qua tôi đã có ý định sử dụng tiền là tiền từ đâu đó nó đã động nó tới rồi. Tôi ngồi tôi mới nghĩ tới cái vi diệu của Phật pháp, đúng là cái nhân quả. Nên tôi có cái niềm tin như vậy và từ đó càng lúc tôi càng không giữ tiền nữa, nghĩa là ai cho có người xin cho lại liền hoặc ai cần cho lại liền. Mà đưa tay này là tôi bỏ túi, cái người cho đi vắng là rút ra cho người khác liền, không cần giữ cho mình nữa. Bên Thiên Chúa giáo có cái vị thánh như vậy, tên là Don Bosco đó, sau này thành có một cái dòng tu chuyên về giáo dục. Cái ông này lúc mà ổng đi tu thì mẹ ổng nói câu này: "Ngày nào mà mẹ biết trong túi con
[25:22]có đến 10 franc thì mẹ không nhìn mặt con nữa." Tôi kể câu chuyện này chưa cà? Chưa, chưa kể. Bị ổng đi tu cái ổng ổng sợ, ổng sợ ổng giữ tiền nhiều mà mẹ mà biết được cái từ ổng, tại ổng thương mẹ ổng lắm. Có tiền cái lật đật kiếm người đem cho. Vậy mà tiền cứ nhè ổng mà nó kéo tới. Ổng càng lớn lên thì ổng càng cái đạo đức càng tăng trưởng, vì cái hạnh bố thí mà có rồi thì nó mở các cái hạnh khác nó đi theo. Mà ổng chuyên về giáo dục, nhất là những đứa trẻ lang thang bụi đời hư hỏng ổng hay đem về ổng dạy dỗ tụi nó, nên cái công lao cũng rất là tốt. Rồi một lần ổng định mở một cái trường, xây một cái trường lớn để dạy dỗ những đứa trẻ như vậy, tuy nhiên là không có tiền.
[26:11]Ổng mới định trong bụng thôi, phân vân tự nhiên có người đem một xe tiền tới cho liền. Chỉ ở trong cái ý định thôi là có liền. Là đó cái phước bố thí nó như vậy, phước bố thí như vậy. Rồi ổng cứ bố thí cả đời riết như vậy cái ổng phát thần thông luôn. Cứ lo cho chúng sinh thôi, về giáo dục cho người ta một cách tốt đẹp, mà cái phước nó tới rồi tự nhiên có thần thông. Ổng có trực giác, ổng đoán được chuyện này chuyện kia. Sau này con chiên mà tới xưng tội khỏi cần nói, tới quỳ trước ổng là ổng biết muốn nói điều gì liền. Nó như vậy. Nên rồi ổng chết rồi cái toà thánh Vatican phong thánh cho ổng, mở thành cái dòng Don Bosco đến bây giờ.
[26:48]Đó cũng là cái cái cái bố thí mà cũng thù thắng phước. Cho nên quý thầy mà có tiền quý thầy cũng ráng bố thí. Một trường hợp nữa, ví dụ như mình là người có chức, có quyền thì mình cũng chấp cái địa vị của mình, chấp cái địa vị. Và mình buộc mình nghĩ rằng do mình có quyền cho nên là người dưới phải phải vâng lời mình. Mà nếu mà người dưới không vâng lời mình thì mình sao? Mình cũng cảm thấy bị xúc phạm phải không? Là họ không tôn trọng cái chức mà mình đang có, mà trong khi mình đã xem cái chức đó là cái bản ngã của mình. Do mình chấp mình đã xem là bản ngã của mình, nên khi người dưới mà không vâng lời mình sẽ khó
[27:29]chịu, mình có khi nổi sân lên rất là nặng. Ví dụ như mình ví dụ sau này mình làm thầy đi, cái mình mới sai cái người đệ tử là dọn cái hàng rào này đó lại, nói là thầy thấy nó dơ rồi mấy chú dọn lại. Tới chừng mình đi công chuyện về họ không làm, họ chưa làm thì lúc đó mình cảm thấy mình bị xúc phạm. Cái quyền của một người thầy, cái danh dự của người thầy mà người đệ tử không biết vâng lời, không có tôn trọng, mình giận. Đó cũng là cái mà địa vị, quyền chức và ý kiến của mình bị bị xâm phạm. Mình sẽ nổi sân, mình rầy mình la. Nhưng chính mình nổi sân mà mình rầy la thì người đệ tử lại càng lúc càng không kính trọng ông thầy.
[28:15]Quý thầy để ý điều này. Cái người đệ tử vậy, mình dạy cho họ, mình nuôi họ, nhưng mình phải giữ cái tấm gương rất là tốt để giữ được cái lòng tôn trọng họ suốt cuộc đời. Chứ còn nếu có những lúc mà mình đã nổi sân lên, mình la họ thì họ sợ thiệt, nhưng mà họ vẫn có một cái coi thường: Thấy ông thầy mình còn sân quá. Thương thì thương chứ cũng bớt trọng một chút, nên quý thầy phải bình tĩnh là vậy. Nhưng mà như hôm trước tôi có nói vậy, thì khi thấy một người đệ tử họ làm điều sai lầm, ví dụ như không vâng lời, không sửa cái hàng rào như vậy, thì mình phải xét cái lỗi đó từ đâu? Quên, mới học quên rồi. Từ đâu?
[28:55]Từ tâm, đúng. Không bao giờ mình chỉ dựa vào cái hành động của họ mà rầy la họ. Phải bình tĩnh kêu lại hỏi: "Tại sao con không làm điều này?". Hỏi cho ra, là coi họ có lý do chính đáng gì hay không. Trường hợp người nào mà mình thấy một là bướng bỉnh không vâng lời, hai là cũng không phải là bướng bỉnh gì lắm, nhưng mà thờ ơ, không chú ý đến cái lời sai bảo của thầy, thì cái đó cũng là một cái bệnh phải rầy ở trong tâm. Cái người mà thầy bảo việc gì mà không chú ý làm, cái người đó đạo đức cũng hơi kém, sau này cũng khó làm được việc lớn. Thầy nói một điều nho nhỏ phớt qua phải chú ý làm liền,
[29:34]người đó là người có đạo đức tốt sau này đó. Đó cũng là cái mình phải sửa cho người đệ tử mình. Hử? Rồi bây giờ trong chúng thôi, mình là một người chúng trưởng, mình đề nghị điều gì mà người dưới họ không làm mình cũng cảm thấy giận. Cái giận đó là cái cảm thấy cái chức của mình bị xúc phạm, người ta không tôn trọng. Mà mình giận, người ta không có tôn trọng là cái sai người ta, đúng là người ta cũng sai chứ không phải không, nhưng mình giận lại là một cái sai của mình, là do mình chấp cái chức đó nặng quá. Vì vậy, khi mình tu hành vậy, mình được cái chức gì thì mình phải phải nghĩ cái gì? Mình phải tác ý làm sao để khi mà đụng chuyện mình không có bị chấp?
[30:16]Không có bị sân? Ví dụ bây giờ quý thầy, một thầy nào đó được bầu làm cái lớp trưởng hay chúng trưởng, thì phải nghĩ rằng mình có thể bị chấp cái chức này. Và khi mình chấp cái chức này, thì đến lúc nào đó có ai xúc phạm, mình sẽ bị sân, hiểu như vậy. Thì bây giờ phải làm sao để đừng có chấp? Hử? Thì làm thì làm, nhưng mà nghĩ cái chức này nó không có thật, phải không? Nghĩ mình như cát bụi, như cỏ rác, cứ câu đó, câu thần chú đó nó nó ủng hộ mình, bảo vệ mình là được không sao hết á. Thì đến lúc mà mình đưa ra ý kiến gì chúng họ phản đối, mình vẫn bình thản không có giận, mà mình cố gắng thuyết phục,
[30:57]giải thích từ tốn mà người ta nghe, từ từ như vậy. Mà nếu có gì nghiêm trọng thì mình thưa lên quý thầy lớn nữa, nhưng mà cái thái độ mình vẫn là trầm tĩnh, là bình thản, từ tốn, chứ không có cái vụt chạc, nóng nảy, giận hờn. Đó cũng là cái cái cái biểu lộ của sự tu hành. Rồi trường hợp theo những chuyện lặt vặt hơn như là mình bị đang nói cái bị gạt ngang. Thí dụ mình đang đưa ra ý kiến, đang ngồi nói chuyện đông người hoặc họp chúng như vậy, mình đề nghị là ngày mai phải sửa cái mương sau lại cái nước nó chảy nó tù quá, nó sinh muỗi. Thì cái người nào đó họ cũng tự nhiên họ cũng sai họ mới nói:
[31:37]"Nói gì đâu ngu quá. Phải ừm phải lo làm cái nhà bếp trước kìa, có chỗ mà ăn cơm, đói rồi". Người ta phủ nhận ý kiến mình, cướp ngang lời nói của mình, mình thấy giận không? Mình thấy giận, vì người ta mắng vào cái ý kiến của mình. Mà mình thường thường đa số chúng ta đều bị chấp cái ý kiến của mình, cái ý nghĩ, cái tư tưởng của mình là cái ta của mình. Đa số chúng ta đều chấp như vậy. Nên ai mà đụng tới cái đó là đụng luôn vào bản ngã của mình, đụng nặng á. Mà chẳng những ý kiến mà đây là danh dự luôn của mình nữa, bị mất luôn, là mình sẽ sân lên. Đó, đó là những cái như vậy. Như vậy, chúng ta tổng kết lại, chúng ta thấy là
[32:16]khi nào mà bản ngã và những cái chấp là thuộc về bản ngã, tức là ngã sở đó, những cái được chấp thuộc về bản ngã mà bị xâm phạm, bị xúc phạm thì chúng ta sẽ dễ nổi sân. Đó là những cái nhận định về trạng thái tâm lý đó, cái cơ cấu tâm lý của cái sân. Giờ chúng ta nhận định về thái độ và phân loại. Thường cái người mà nổi giận á, cái nóng giận á, cái gương mặt họ như thế nào? Ở đây nè mình cứ nhìn mặt người ta giận mình biết à, thì mình sẽ biết mình giận mình cũng giống y như họ vậy. Thứ nhất mắt họ thì? Mắt mắt thì trợn, răng thì? Nhe. Cổ họng thì? Gầm gừ. Tay chân thì? Vung vít, múa máy gì đó, đại khái là những cái
[33:07]cử chỉ thô bạo, gương mặt thì xấu xí, dữ dằn. Mà người đời họ có khi họ nói bậy, nói tục luôn nữa. Người đời đụng tới là giận quá chửi thề, chửi bậy luôn. Nó nó mất cái tư cách. Cho nên vì vậy người các triết gia họ nói cái người sân, người nóng là người ngu, người điên. Họ nói vì họ nhìn cái thái độ đó đó, quyết định thì quyết định tầm bậy, làm liều. Lúc nóng rồi là làm liều, làm lĩnh, không có suy xét, không có xem hơn thua, phải trái. Cái thái độ thì dòm không giống ai. Nên lần nào đó mà mình thấy ai giận, mình có camera mình lặng lẽ mình quay cho hết cái buổi giận của họ, chờ đợi họ hết giận cái mình chiếu lại cho họ coi, họ sẽ mắc cỡ vô cùng.
[33:49]Thấy thấy không còn nho nhã, đẹp đẽ. Như quý thầy ở đây thì tôi thấy quý thầy cũng đẹp lắm. Nhưng nếu quý thầy mà nổi sân lên thì nó sẽ không còn đẹp như vậy nữa. Và một điều thôi tôi cứ tức cười, tôi nhìn kinh Phật tôi thấy như Phật nói vậy: "Cái người nào mà hay nổi sân thì kiếp sau sẽ trở thành người xấu xí". Đức Phật đánh giá như vậy và tôi thấy Phật nói chắc đúng, tại lúc mình sân á, mình hiện cái vẻ xấu ra bên ngoài, mắt trợn, miệng thì nhe răng ra, gầm gừ làm cho người ta kinh hãi, thì kiếp sau cái nó thành cái quả báo, nó thành cái quả báo. Nên mình cứ nhìn gương mặt nhau thế này nè, mình nhìn ai mà đẹp trai thì mình thấy người
[34:30]đó đời trước phải là người hiền lành. Tại cái người hiền lành gương mặt họ đẹp, ánh mắt họ dịu dàng. Đó, còn mà cái người đời trước hay nổi sân thì nó sẽ rớt cái ánh mắt nó tới cái đời này, mình nhìn cái ánh mắt nó dữ. Cái người nào mà nói chuyện mà hay răng hay nhe nhe rồi gầm gừ đó là người đó đời trước sân dữ lắm. Ở bên ngoài như vậy là cái thái độ họ rất là mạnh, phải không? Lúc mà họ giận lên mình thấy họ như biểu lộ, bộc lộ một cái sức mạnh. Nhưng mà nội tâm là mạnh hay yếu? Yếu xìu. Cái người mà nổi giận tức là cái nội tâm yếu, yếu nhớt à, không có gì hết. Vì sao? Vì thế này, cái thân và cái tâm nó hơi ngược nhau.
[35:12]Cái thân mà mạnh á là cái thân làm được nhiều việc, xông xáo, năng nổ làm được việc này, việc kia. Mà cái tâm mạnh á là cái tâm trầm tĩnh, không nhúc nhích là cái tâm mạnh. Cho nên trong cái sự cư xử vậy, mình thấy cái người nào mà họ không giận, lúc nào gặp việc gì cũng không biến sắc, trầm tĩnh, mấy người đó rất đáng sợ, tại bên trong họ tiềm tàng cái năng lực tinh thần mà họ có bản lĩnh. Mình đụng tới họ coi chừng. Nếu mà họ là người tốt, thì cái người như vậy nó nó gần như thánh vậy. Mà nếu là họ là người hiểm, thì những người như vậy rất là độc. Họ bên trong họ tính trăm mưu ngàn kế, họ khôn ngoan, vì cái người trầm tĩnh họ khôn ngoan.
[35:53]Cái người nóng bốc bừng bừng lên vậy chứ không có tính được chuyện gì hết, rồi làm liều, làm bậy, người đó không đáng sợ. Còn cái người mà đụng chuyện không biến sắc, bình tĩnh cười cười cười, nhưng bên trong là có thể suy ra những chuyện tày trời. Còn người tu mình thì không có mưu mô gì hết nhưng vẫn không được phép sân. Vì sân là tượng trưng cho một cái sự yếu đuối của tâm hồn. Nghe phân tích vậy rồi quý thầy sẽ thấy á là cái người mà đụng chuyện hay nổi sân là cái người dễ bị dụ nhất. Người dễ bị dụ lắm, tại họ yếu. Ở ngoài coi hùng hổ vậy chứ bên trong yếu nhớt à. Nên quý thầy để ý, để mình sống với nhau rồi mình thấy ông đó hay
[36:30]nổi sân thì cứ tin tưởng là tin chắc 100% đó là người dễ dụ. Hễ mà thấy ổng có cà rem, có kẹo gì cứ lại nói ngọt vài câu là ổng móc cho ăn hết à. Mới mua cây cà rem chưa kịp ăn, mình lại khen câu đưa cái đó cho mình ăn liền, chấp nhận nhịn. Cái người đó là dễ dụ lắm, vì tâm hồn họ yếu đuối lắm. Mà ví dụ quý thầy tu cũng vậy, mà quý thầy hay giận là sau này nguy hiểm nha. Xin thưa là quý thầy sau này dễ bị Ma Đăng trẻ dụ lắm. Đúng nha. Già thì không sợ, chứ trẻ mới sợ. Là chứng tỏ cái nội tâm yếu đuối, nên cái người sân là người cẩn thận. Nên trong chúng với nhau vậy, hễ quý thầy thấy người nào mà sân,
[37:11]đừng cho đi làm việc đạo một mình, đi đâu phải đi hai ba người. Người đó cũng khoan ra làm việc sớm, người đó dễ bị dụ. Tâm hồn họ yếu đuối, nhu nhược. Còn cái người mà trong chúng mình thấy họ bình thản được trước mọi việc, đụng việc không sân, gặp việc không tham, người đó có thể đi làm việc đạo mà ít có bị sai sót nha. Đây là cái kinh nghiệm quý thầy để ý nơi bản thân mình rồi sau này mình dạy chúng, dạy đệ tử cũng vậy đó. Cái người mà trầm tĩnh được thì tin tưởng được. Đó là lý do tại sao cái người trầm tĩnh không nóng giận luôn luôn được ca ngợi là vì tinh thần họ mạnh. Còn bên ngoài cái thân mạnh khác và cái tâm mạnh khác nhau là vậy đó.
[37:54]Trong đạo Phật, cái sự bình thản không nổi nóng là dấu hiệu của một công phu tu hành chín chắn. Nghĩa là còn hơn cả người đời, cái người tu cái yêu cầu mà cái không nổi sân cao lắm. Vì cái nổi sân nó là cái dễ bị nhưng mà lại rất là kỳ. Nhiều khi mình tham ngầm ngầm thì không ai thấy, nhưng mà sân nó lộ ra cái người ta thấy liền. Nhìn cái vẻ là cái người cái tu không kỹ, công phu không có vững vàng. Nhưng mà vượt qua cái sân cũng khó lắm không có dễ. Cái sân tới mức độ nào mới vượt qua? Quý thầy có nhớ không? Tới phải sắp sửa vào được Sơ Thiền, phá được năm triền cái mới vượt qua được cái sân.
[38:39]Quý thầy còn nhớ năm triền cái là gì không kìa? Có học chưa? Chưa à? Hình như là bên bên ni sao thấy hỏi họ thì lại trả lời được á. Thứ nhất là triền cái thứ nhất là tham ái, tham ái hay là hay là tham không cũng được, thứ hai là sân, thứ ba là thuỳ miên, phải không? Thứ tư là thật ra cái này đúng là trạo cử hoặc là trạo hối, và thứ năm là nghi. Thì hôm nay là mình không phải học về thiền, cho nên mình không có phân tích nhiều. Sau này mà trong cái tài liệu về thiền quán thì tôi sẽ phân tích thêm. Tới khi mà mình vào được Sơ Thiền mấy cái này mới chấm dứt. Tôi nói sơ sơ cái này, cái trạo hối này nè,
[39:25]cái trạo cử á tách ra khỏi cái trạo hối để nói cái trạo cử không á, tức là hay máy động tay chân. Cái người mà không có chững chạc, lúc nào cũng lúc la lúc lắc nhúc nhích, cử động hấp tấp, vụt chạc thì gọi là trạo cử. Nên người tu thiền mà đến mức độ vào được Sơ Thiền rồi thì mất cái này. Nhưng mình nhìn thấy họ khoan thai, điềm tĩnh, thư thái, ung dung, đó là đúng á. Còn người mà ngồi nhúc nhích qua lại, ngó lên ngó xuống đi tới đi lui vụt chạc rồi hấp ta hấp tấp. Đúng là dùng chữ này: hấp tấp là đúng nè, hấp tấp. Chữ trạo cử này có nghĩa là hấp tấp. Còn cái hối hận này hay lắm nha. Nó có ba loại.
[40:06]Một thứ nhất là hạng người phàm phu không biết hối hận, là cái người này họ gọi là người mặt dày đó, làm không biết tội phước. Thứ nhất là cái người phàm phu, phàm phu không biết tội phước thì không có hối hận, làm việc lỗi rồi không không có hối. Thứ hai là cái người biết tu, biết tội phước nhân quả nên khi lầm lỗi rồi thì hối hận, hối hận vì cái lỗi mình đã làm. Và thứ ba là hạng người mà tu có tiến bộ nè, tu có tiến, biết mình lầm lỗi rồi cũng không hối hận, mặc dù biết rất rõ nhân quả tội phước. Đây là cái trường hợp mà người thứ ba này là người vượt qua được cái trạo hối này đó. Khi tâm mình đã vào định được,
[40:53]vào được Sơ Thiền á, mình lỡ có làm cái điều gì sai lầm, mình biết rất rõ đó là sai, biết rõ nhân quả tội phước, không hối hận nhưng không bao giờ tái phạm. Đó là trường hợp như vậy đó. Cái quyết tâm mà không tái phạm của họ rất mạnh. Họ lỡ làm lỗi họ biết, nhưng mà không bị cái day dứt. Tâm họ bình an không bị day dứt nhưng mà không có tái phạm lại. Nó khác với cái người phàm phu ở trên đó là không hối hận vì không biết nhân quả tội phước nên cứ tiếp tục lầm lỗi. Đó hai cái trạng thái thứ một và thứ ba nó khác nhau ở cái trạng thái mà không hối hận của cái thứ ba này, của người vào Sơ Thiền nè.
[41:31]Và để chứng tỏ rằng người tu chúng ta tu tốt, tu có tiến bộ thì phải không có sân, đó là cái công phu thiền định nó vững chắc. Nhưng mà đa phần là nhiều khi chúng ta không có chú trọng đến công phu thiền định, không quyết tâm để đạt được những cái điều này, để mà phá được triền cái để vào được Sơ Thiền, chúng ta tu hời hợt nên năm cái triền cái nó còn. Do năm triền cái nó còn thì đụng chuyện chúng ta có thể bị nổi sân đó, có thể bị nổi sân. Còn cái người mà họ vào được Sơ Thiền, cái sân nó mất rồi á thì bây giờ mình gặp chuyện gì dù mình có chửi tạt vô mặt họ không hề nổi giận. Cái chữ không hề nổi giận là tôi nói là nó không có một hạt bụi
[42:13]nhỏ nữa nha, không có một hạt bụi nhỏ của cái bực bội nữa. Tôi dùng cái chữ là hạt bụi rất nhỏ không có luôn, đến cái độ như vậy đó là đúng là vượt qua được cái sân rồi. Mình nói sao mà nó nhẫn nhục hay, còn chính bản thân họ mới thấy là họ không có gì nhẫn nhục hết trơn. Họ không có gì nhẫn nhục hết là vì họ có sân đâu mà nhẫn. Mình chửi tạt vô họ họ thấy như chửi trong hư không không có gì hết. Đây là cái cái không sân lý tưởng của người có tu tập thiền định. Nói sơ sơ một chút cái này qua một chút, hôm nay chưa phải bài nhưng mà cũng nói sơ qua là giữa cái Tứ Thiền và Tứ Quả nó khác nhau. Cái Tứ Thiền á thì tới Sơ Thiền là đã vượt qua được cái sân.
[42:54]Còn nơi cái Tứ Quả Sa-môn á thì tới Đệ Nhị Quả đó mới bắt đầu bớt sân, mà tới Đệ Tam Quả đó mới dứt được cái sân. Cho nên ở cái mức độ ban đầu á thì Tứ Thiền cao hơn Tứ Quả, cái Sơ Thiền cao hơn cái Sơ Quả. Nhưng mà tới cái cuối cùng á cái Tứ Quả nó lại cao hơn cái Tứ Thiền, là cái quả A-la-hán nó cao hơn cái Tứ Thiền. Đây là điều cũng lạ, nên đó là cái phân loại theo Phật á. Do như vậy mình cứ theo Phật mà mình hiểu, mình cứ tin như vậy thôi. Nên vì vậy trong đạo Phật á, cái sự bình thản không nổi nóng là dấu hiệu của công phu tu hành chín chắn. Bây giờ chúng ta phân biệt có bốn cái loại mà nó giống giống
[43:33]nhau, bốn cái trường hợp mà nổi sân mà nó giống giống. Một là nổi nóng. Đây là cái cái trạng thái mà nó nó đơn giản mà dễ bị là nổi nóng. Hai là thù hận. Ba là hung dữ. Bốn là giận hờn. Đây là những trạng thái nó nó giống giống nhau. Nó còn có một cái nữa, cái trạng thái ác độc nữa, nhưng mà ác độc thì nó nó lại không thuộc về sân, nó không thuộc về sân cho nên chúng ta không có tham khảo trong bài này, mặc dù nói sơ sơ thôi chứ không có quan trọng, không phải trong bài này. Trong bốn trạng thái này đó thì cái nổi nóng là trạng thái mà cái sân bất ngờ nổi lên, nó trào trào trong tâm mình và làm cho mình ngay lúc đó mất bình tĩnh,
[44:22]có những cái phản ứng vụng về, thô tháo trong nhất thời. Cái nổi nóng là cái tạm thời, còn kéo dài hay không là tùy cái con người đó nữa, tùy cái cá tính, tùy con người đó nữa. Nhưng mà đây là cái bất ngờ lắm. Còn cái thù hận, cái thù hận này cũng là một cái giận, phải không? Cái giận, cái ghét nhưng mà nó kéo dài và nó có cái ác tâm trả thù, có nuôi cái tâm niệm trả thù. Đó là trường hợp về cái thù hận. Cái thù hận này ở đây quý thầy chắc coi phim rành không? Có coi phim video thì kiếm hiệp đồ không? Có không? Chắc cũng rành lắm phải không? Thì trong phim mình thấy bên đây đánh qua bên kia thù đánh lại đó,
[45:04]cái dòng họ này giết dòng họ kia cái dòng họ kia nuôi cái thù để mà mà giết lại. Thì đây là điều mà nó gây nghiệp dữ lắm, cái tâm mà tâm thù hận nó gây nghiệp dữ lắm, người tu thì không chấp nhận được, không chấp nhận cái điều này. Cái tư tưởng đời này nó tạo ra cái nhân cách đời sau, mỗi một ý nghĩ của mình nó tạo làm thành cái con người của mình ở đời sau hết. Nên trong đời này mà mình để cái tư tưởng thù hận nó kéo dài một thời gian dài là qua đời sau mình sẽ thành cái con người như vậy, con người rất là chấp, hay thù hay giận, nguy hiểm lắm. Cho nên vì vậy chúng ta không nên nuôi cái tâm thù hận vì nó tạo nghiệp.
[45:40]Khi mình có thù mình sẽ tìm cách hại người ta. Có những trường hợp nó không phải là nặng lắm nhưng mà mình là người có cái bản chất thù hận mình cũng sẽ là nuôi dưỡng á. Ví dụ như một người huynh đệ nào của mình á lần đó ổng lỡ ổng chê mình cái gì, cái tánh ổng cũng không khéo miệng. Chuyện nó rồi chìm trong quên lãng thôi, nhưng mình giận lâu mình không biết, chính mình cũng không biết nữa. Rồi đến có người khác hỏi về ổng thì tự nhiên mình cảm thấy mình ghét, mình thích nói xấu ổng. Thì đó là không ngờ mình đã nuôi cái thù hận tiềm tàng mà mình không hay là mình rơi đúng cái tâm trạng này. Cho nên chúng ta phải để ý, khi mình mỗi khi mình nghĩ
[46:16]đến người nào mà mình thấy mỗi lần nghĩ tới họ mình có ghét, mỗi lần mỗi lần tại vì nó kéo dài quá lâu, kéo dài quá lâu, đó là mình đã bị cái thù hận. Thù hận là kéo dài lâu, nó khác với nổi nóng. Nổi nóng có khi mình giận nhau, rầy qua quát quát một chút vậy hết rồi thôi luôn à, mỗi lần nghĩ tới lại không có giận nữa. Thí dụ hai người hôm bữa nọ cái giành ăn cây cà rem với nhau, giành ăn cự nự nhau rồi cái người cắn được miếng người cắn được miếng. Thế thôi bữa giận chút nhưng qua bữa sau mà nghĩ gặp lại cũng vui vẻ lại bình thường hết, thì cái đó là không phải là thù hận, nó chỉ là nổi nóng vì giành ăn chút đỉnh thôi.
[46:51]Còn cái thù này là mỗi lần nghĩ tới cứ ghét, nghĩ tới là ghét là cái kéo dài. Nên cái người đời đó mang cái mối thù lớn thì nó gây nghiệp dữ lắm, còn người tu mình thì không có, nhưng mà coi chừng những cái mức độ nhẹ mình vẫn còn bị kéo dài thì phải quan sát cho kỹ để mà hóa giải, không nuôi dưỡng được. Còn cái hung dữ này đó nó giống sân chứ nó không phải sân, bản chất nó không phải sân. Cái người hung dữ là cái người họ có cá tính mạnh, tinh thần họ mạnh lắm, nên thường là họ làm cho người khác phải sợ. Cái tinh thần mình mà yếu yếu gặp mấy người này mình sợ liền. Như kêu: "Vô hỏi xin miếng nước coi." Thôi sợ ông đó lắm
[47:25]không dám, tại nào giờ thấy ông dữ quá. Nên cái dữ của ổng là không phải sân nhưng mà nhiều khi đụng chuyện cái thần của họ với cử chỉ lời nói của họ nó nó nó nó hăm dọa, đè bẹp, nó làm cho mình sợ hãi thì cái tinh thần cái người hung dữ này cũng là cái một loại dễ tạo nghiệp lắm. Mà cái người hung dữ này có khi họ đưa đến cái những cái gọi là nhục hình người khác, cái tàn nhẫn. Cái hung dữ với thù hận này nó đều giống nhau ở chỗ có có cái tính chất tàn nhẫn ở trong đó. Tàn nhẫn là có khi là người dữ mình chửi mắng người ta nặng nề, hoặc có khi đánh người ta, hoặc là có người hung dữ đến độ phải
[48:01]giết người khác, nên cái hung dữ này nó tạo nghiệp lắm. Mặc dù bên ngoài thì bình thường, bên ngoài có thể không có biểu lộ cái sân nhưng mà vẫn là bản chất tàn nhẫn. Có lần tôi nghe kể một câu chuyện mà chuyện này là chuyện có thật, vì nó cũng có liên quan với gia đình tôi rất là xa. Cái anh chàng này người Hải Phòng, Không biết có gây gổ gì đó ai không biết anh xách dao đi kiếm người ta đâm. Thì cái thằng kia trốn mất á, nó biết nó biết người này đi kiếm nó đâm cái nó trốn mất. Thì cái anh chàng này mới đi kiếm không được mới mới bực bội bỏ vào quán cà phê ngồi uống nước. Thì lại gặp người bạn khác tới đó cũng ngồi đó,
[48:34]nói "Mày đi đâu vậy?", nói "Tao đi kiếm thằng đó tao đâm". "Mặt mày mày đâm ai? Mày có dám, mày mày tao nè mày có dám đâm không?". Nói vừa dứt lời rút dao đâm kia cái bụp liền vô bụng liền. Thì đương nhiên là phải đi ở tù. Nhưng mình thấy lúc đó ổng không có sân, bình thản nói chuyện với nhau cũng không có giận cái người kia nữa, nhưng mà người đó có bản chất hung dữ. Thách một câu là làm liền, mà là cái bản chất nó là tàn nhẫn á. Cho nên cái thái độ hung dữ cũng như cái thù hận nó đều có một cái gì tàn nhẫn ác độc ở trong đó đó. Cái sự ác độc cái tàn nhẫn thì nhiều khi nó không bộc lộ thành thái
[49:06]độ, nhưng là nó cái có cái là sẵn sàng gây đau khổ cho người khác. Gây đau khổ cho người khác thì cũng gọi là ác độc, gọi là tàn nhẫn. Nhiều khi bằng một lời nói thôi, lời nói vu khống hoặc là nói xấu người ta thôi, đó vẫn thuộc về tàn nhẫn, thuộc về ác độc đấy nha. Coi thường thường vậy chứ nó vẫn được xếp vào loại ác độc á khi mình nói xấu người khác á. Còn cái sự ác độc mà những cái người mà họ tàn bạo thì họ dùng nhục hình với người khác luôn. Đó. Còn cái giận hờn là gì? Bên quý cô thì tôi hay chọc, hồi sáng giảng với quý cô tôi nói "Cái giận hờn này chắc quý cô rành, thôi khỏi giảng". Không biết bên quý thầy có rành không?
[49:49]Hỏi hai cô cư sĩ ngồi đằng sau kìa có rành không kìa? Giận hờn kìa. Có rành không? Giận hờn á là sự buồn bực với mức độ nhẹ, và có khi nó kéo dài khi mà người mình có tình cảm không vừa lòng mình. Ở đây nó liên quan tới vấn đề tình cảm, nên cái giận hờn như vậy nó không phải nghiêm trọng. Nhưng mà nó liên quan tới cái tình cảm. Những cái giận hờn như cái người nữ họ hay bị. Như mình thương ai mà người đó họ nào giờ mình đối xử tốt với ai này kia, thương ai mà người đó họ không có làm mình vừa lòng thì dễ giận. Cái giận cái giận và lẫy này kia nọ thế, người nữ hay bị, người nam thì ít bị. Người nam có thể bị trong cái tình cảm nào mặn nồng hơn,
[50:31]chứ còn tình bạn lặt vặt người nam ít có bị giận hờn. Chỉ khi nào mà người nam họ bị giẫm vào cái cái tình tình cảm nam nữ á, nên nó nặng hơn một chút thì họ mới có bị cái giận hờn. Như cái người mình thương mà họ không có, có vẻ hơi lơ là. Bữa đó sao họ lại quên viết thư cho mình này kia nọ thì mình sẽ giận ví dụ thế. Ở đây quý thầy bị chưa? Hiền quá ha. Hiền quá. Nên giận hờn nó nhẹ. Thì như vậy cái người phàm phu là dễ bị luôn cả bốn cái tâm trạng đó. Còn người tu mình thì thường bị cái gì? Trong bốn cái thì người tu mình thì hay bị cái nổi nóng với cái giận hờn, tức là hai cái ở mức độ nhẹ.
[51:15]Chứ cái mà thù hận với hung dữ thì mình ít có bị. Ít thôi chứ không phải là không có nha. Không phải là không có đâu. Nên nếu mình không kiểm soát tâm kỹ mình vẫn bị. Như trong chúng vậy, cái người nào mà mình thấy hay ăn hiếp người khác, xếp họ vào loại hung dữ liền. Ở đây có không sao nghe cười vậy ta? Có hả? Trời ơi. Ai vậy? Ai hay ăn hiếp người khác hả? Thôi nha, đừng có đừng hung dữ, đừng ăn hiếp ai hết. Không là bị xếp vào loại hung dữ, tàn nhẫn, ác độc đó. Còn cái thù hận mà mình ghét ai lâu là rơi vào đúng cái tâm trạng thù hận, nên do như vậy mình phải vượt qua. Và nói cái hai cái nổi nóng và cái giận hờn là cái nhẹ,
[51:58]chứ sự thật người tu phải vượt qua luôn, không có để nhiều kéo dài được. Những cái điều đó làm cho mình giảm đạo lực và tổn phước á, những cái nổi nóng. Lúc nào cũng phải trầm tĩnh, buông xả, không có giận ai hết. Dù cái người mà cái người huynh đệ mà mình thương yêu này, họ có làm gì cũng bình thản. Mà tại sao vậy? Bởi vì mình có cái kết thân riêng, thấy trong chúng bao nhiêu người đi, rồi lại có một vài người là mình thương yêu đặc biệt, nên người đó mà có làm gì mình không vừa lòng cái mình giận. Đó là do cái tình nó nhỏ hẹp quá mà người nữ dễ bị, chứ trong chúng tăng là ít có bị. Nói về cái nhân quả thì chúng ta nghe câu gì?
[52:38]"Một chút lửa sân đốt tan cả cả rừng công đức", phải không? Mình nghe như vậy. Nhiều khi mình làm phước nhiều lắm, nhưng mà trong lúc mình nổi sân mình nói một câu nói bậy hoặc mình làm một việc nào đó quá đáng thì cái nó gây thành cái tội mà bao nhiêu cái phước mình đã làm không có gỡ lại được. Ví dụ như cái ông đó vậy, ổng giận vợ gì không biết, ổng xách lửa ổng đốt cái nhà ổng luôn. Mà đâu phải cháy mình nhà ổng, cháy luôn mấy chục căn nhà luôn. Thì cả đời ổng làm phước thì chưa được bao nhiêu nhưng mà một chút giận cái là tạo thành cái nghiệp quá nặng làm cho bao nhiêu người không có nhà ở thì cái nợ đó phải trả không biết kiếp nào mới hết.
[53:19]Trong khi bản thân thì không có biết tạo phước mà gánh một cái tội như vậy thì đâu biết kiếp nào trả cho hết cho sể được điều đó. Đó là cái rất là nguy hiểm. Chúng ta phải cẩn thận là vậy. Nhiều khi một cái lời nói ác thôi mất hết công phu tu tập từ lâu. Có một lần cái anh tài xế ảnh chở tôi đi. Ảnh đi có người đi bộ trên đường mà đi lấn đường tầm bậy ảnh bực, ảnh nói: "Sống chi cho chật đất". Thôi tôi phi cười, nhưng mà người đời thì họ nói bừa bãi mình không trách được. Chứ cái câu đó mà người tu mà nói thì chứng tỏ là cái tâm hồn rất là hẹp hòi, ác độc, tức là không có chút từ bi nào hết, không có chút nhẫn nhục nào hết, một chút bực bội đã như vậy rồi.
[53:56]Nên người tu tỉ như mình tu bao nhiêu năm đi, công phu đủ điều hết mà một lời nói xúc phạm đến người khác giống như đổ hết những cái việc tu mình đã có. Như một lần nào đó khi mình tu hành cũng dữ lắm, rồi cái ai đó họ mới kích động mình, rồi cái mình mình giận quá mình buộc miệng lên mình nói. Mình nói hễ mà còn cái thằng đó trong chùa tôi không có tu nữa. Ví dụ như vậy, cái câu nói lúc sân quá nói bậy một câu như vậy thì cái câu đó nó là một câu thề mà thề thề tưởng thề tu thề không tu thì đúng là nó không tu liền là sẽ ra đời liền. Mà mình xúc phạm người khác, hồi đó cười lúc tôi còn à tôi còn Sa-di tôi ở một cái cốc
[54:39]thì có cái chú đó cũng mới xuất gia, cũng xin đến ở chung vài bữa. Thì đang ngồi cái chú nói về cái lý tưởng tu hành này kia nọ thì chú nói thế này, em ngoài Trung em vào, em thề trong bụng là vào mà tu mà hoàn cảnh không đàng hoàng là em đi ra liền chứ không có không có tu kiểu này. Tôi mới nói không nên nói như vậy, mình phải thề rằng dù gặp bất cứ hoàn cảnh nào cũng giữ vững lòng tu, chứ đừng có thề là hễ mà khó khăn mà thấy tu không đàng hoàng là quay về không tu nữa. Thì đúng thiệt qua tháng sau chú quay về mất, hoàn tục luôn. Mấy bao nhiêu mấy năm sau mới đến chào tôi, hỏi "Thầy thầy còn nhớ con không?".
[55:13]Thì tôi không thể nhìn ra được, tại mấy năm trước là còn nhỏ, đầu thì cạo, bây giờ mặc đồ sơ mi, tóc để dài, không thể nhớ được. Thì nói: "Dạ con là tên đó tên đó lúc đó ở với thầy đó" thì mới sực nhớ. Bây giờ thì có vợ được mấy con rồi. Thiệt lẹ ghê sợ. Thì do lời thề bậy, từ những lúc mà mình giận quá mình nói bậy một câu cái nó thành cái nhân liền, thành cái nghiệp liền. Đó, những cái đó. Nhiều khi công phu mình tu nhiều năm mà nói bậy một cái hết trơn. Rồi trong trường hợp vậy, nhiều khi mình vì giận hờn, mình bỏ ngang những cái công đức mà mình đang theo đuổi thì cũng là thành một cái cái công phu cái phước mình nó không có trọn vẹn.
[55:48]Trong khi trong đạo Phật của mình á thì cái gì nó cũng phải đến vô lượng vô biên, đến tuyệt đối hết. Mình tu theo đạo Phật là mình đi tìm cái tuyệt đối, đi tìm cái vô lượng vô biên. Thì cái phước cũng vậy. Cái phước là phải đi tìm mãi hết kiếp này sang kiếp kia không bao giờ cho là đủ. Nhưng mà nếu mà mình bị cái sân, mình đang làm việc tốt như vậy mình nổi giận lên cái mình không làm nữa, không làm nữa thì đó là mình ngừng lại, ngừng lại cái công đức và mình đã đi không đúng con đường của Phật pháp. Vì Phật pháp là không bao giờ dừng lại. Hễ là tích lũy cái phước thì phải tích lũy đến không còn giới hạn
[56:24]nữa, giống như Phật chúng ta nói Lưỡng Túc Tôn là phước và huệ là vô biên, mình đi trên con đường của Ngài mình cũng phải đi như vậy, cũng phải làm cái gì cũng không còn giới hạn. Như ví dụ có cái bà đó bả làm việc trong cái hội từ thiện, rồi một lần cái gây gổ bả bỏ không thèm làm nữa. Cái nhân quả mình xét mình sẽ thấy là qua kiếp sau như thế nào. Ứng với thời gian mà bả làm việc từ thiện á thì bả hưởng được một đoạn đời vinh hoa sung sướng. Rồi đến lúc đó tự nhiên bả sụp đổ xuống, trở lại một người nghèo khổ bình thường là ứng với cái thời gian mà bả giận, bỏ, không làm được việc nữa. Những việc bả đang làm có trớn như vậy bả bỏ rồi người khác họ
[57:04]lặp trở lại rất là khó khăn, lúng túng vì không có mặt bả. Nào giờ bả là một người giữ vị trí quan trọng, nhưng bây giờ bả bỏ nửa chừng cái công việc nó bị dang dở hết, ai làm lại cũng khó, nó tạo thành cái tổn phước. Rồi qua đời sau ứng với cái thời gian đó là trở thành người nghèo khổ, tự nhiên đang thành công sụp xuống liền không còn gì nữa. Có cái anh Phật tử tôi biết ảnh làm trong cái ban hộ tự, cứ lo cho một cái chùa dưới quê. Mà rồi một lần đó vì cãi cọ, bất đồng, ảnh không thèm tới chùa nữa, không lo cho chùa nữa. Thấy vậy tôi mới khuyên, tôi nói không nên như vậy, vì nếu mà anh sân anh bỏ cái chùa
[57:42]thì qua kiếp sau cái thành công của anh tới nửa chừng nó gãy súng lại. Nên người Phật tử mình phải nhẫn nhục mà mình làm công đức phải bền tâm, kiên trì lắm chứ không phải là dễ, không phải lúc nào chúng ta cũng được thuận tiện trong việc làm phước đâu. Không phải đâu. Mình muốn làm phước chứ nhiều khi có rất nhiều cái sự khó khăn trở ngại, nhiều khi gặp những sự chống đối, công kích, hạ nhục. Nhưng mà mình vì như từ đầu mình đã nói là mình không hề coi danh dự là cái gì, mình chỉ coi trọng cái lợi ích của người khác thôi. Do đó mà mình vẫn nhẫn nhục bước tới để tiếp tục làm cho trọn vẹn cái công đức đó, công đức mà mình đang theo đuổi này.
[58:21]Tôi nói ví dụ trong chúng, nhiều khi mình phụ trách cái việc à ví dụ phụ trách cái việc mà coi ampli đi cho quý thầy giảng. Lúc nào cũng tới ngày bưng loa, bưng micro rồi soạn sửa như vậy, rồi mình nhận cái trách nhiệm đó. Chợt một lúc nào đó có cái người họ nói khích, họ nói làm dở như hạch cũng bày đặt làm hoài, đặt le te hoe hoe làm như ngon lắm, lúc nào ôm máy tới lui. Nói vậy cái mình giận, nói "Thôi có ngon làm đi, tôi không làm nữa". Thì đó đó là cái mà vì một chút sân, chút tự ái mà mình dừng lại cái công đức mà mình đang theo đuổi. Đó cũng là cái dở đó, chứ không phải là lúc nào mình làm phước cũng được suôn sẻ đâu.
[59:01]Như bản thân tôi cũng vậy, thì tôi đi giảng, dĩ nhiên là tôi cũng tin rằng là những điều tôi giảng là có lợi ích cho người khác, cho người nghe, nhưng không phải là lúc nào cũng gặp được suôn sẻ. Có nhiều cái điều có những lần tôi đi giảng tôi cũng gặp sự chống đối nữa, có những người họ tìm ra đủ cách, kế hoạch, âm mưu để cho tôi đừng có giảng được nữa. Mà có những khi mà họ thành công là trong cái tính cách hợp pháp thì tôi không giảng được nữa. Rồi có những lần mà gặp những sự chống đối, nhưng còn có người binh vực được là tôi vẫn chịu đựng. Chịu đựng cái sự sỉa xói, công kích của người khác để tiếp tục giảng.
[59:35]Khi mà tôi thấy rằng những người nghe tôi giảng họ có lợi ích, họ có tiến bộ, tôi vẫn chịu đựng. Trừ trường hợp mà cái duyên nó không hoàn toàn không thuận nữa thì thôi, chứ không phải là vì cái tự ái của mình. Tôi nói điều này cũng là để khuyến khích quý thầy sau này quý thầy lớn lên vậy, bước ra làm Phật sự không có đơn giản, không có đơn giản, không phải là bị người ta nhục mạ, chống đối, công kích đâu. Còn những khó khăn nữa, khó khăn ví dụ về phía chính quyền người ta chưa thông cảm, người ta cũng có thể gây khó khăn. Rồi những cơ chế trời mưa nắng, bệnh tật, đủ thứ điều hết trơn á, không phải là dễ.
[1:00:09]Thì lúc nào cũng vậy, mình theo đuổi cái công đức phải rất là bền tâm, vững chí, chứ không có được yếu đuối. Nên nãy nói người mà nổi sân là người yếu đuối vậy. Và khi mình yếu đuối thì mình không có làm được cái công đức lâu dài. Đó để ý điều đó, về cái nhân quả như vậy. Với cái sự nóng giận làm mất niềm tin của Phật tử dữ lắm. Thật ra về cái nổi nóng như vậy đó, cái mức độ nguy hiểm cũng không có nhiều, nhưng mà người Phật tử họ dễ bất mãn. Có những người Phật tử họ rất khắt khe trong việc đánh giá quý thầy, đến mà một lần nào nghe quý thầy quý cô mà giận lên cãi nhau, họ sẽ không tới chùa nữa.
[1:00:49]Rồi có những người Phật tử cũng dễ dãi, thấy quý thầy quý cô có sân lên thì họ cũng than phiền chút đỉnh rồi cũng tới lui. Những người đó họ vẻ dễ dãi và có vẻ tốt, nhưng có nhiều người họ khắt khe lắm. Như chính bản thân tôi cũng đã từng bị vi phạm. Lần đó tôi ở cốc, lúc tôi còn Sa-di thì tôi ở chung với ông thầy đó, nhưng ông thầy ổng lại không có ở, ổng cứ bỏ đi miết à, nên có một mình tôi ở. Mà ổng thì có cái tủ sách. Tôi mượn để tôi đọc riết, chứ tôi lúc đó thì không có gì hết. Cái thời mà quý thầy biết sau giải phóng á, cái gì cũng thiếu thốn, quần áo không có mặc. Lúc trong người tôi chỉ có vài bộ đồ tồi tàn,
[1:01:24]rách nát, ở cốc một mình, không có tài sản, không có bất cứ gì, cái cốc không có cửa đóng nữa. Thì tôi mới giữ cái tủ sách cho ổng và đọc, lấy ra đọc. Sách về kinh Phật thôi, nhưng tôi phát hiện trong cái tủ ổng có vài cuốn tiểu thuyết, tiểu thuyết tình cảm. Thì tôi nghĩ chắc ổng ổng đọc sơ sơ cho coi cho tò mò chút xíu rồi chứ không quan trọng, nên tôi tự ý tôi lấy ra đó tôi nhúm lửa, mỗi khi nấu cơm thì tôi xé từng tờ tôi nhúm lửa. Có một lần ổng về, ổng về thăm, ổng bước vô bếp cái ổng thấy mấy cuốn sách, mấy cuốn tiểu thuyết ổng xé lỏng chỏng trong đó. Ổng ra ổng ổng cự tôi, ổng cự tôi và tôi giận, tôi sân.
[1:02:04]Tôi sân, tôi mới nói lẫy, tôi mới hơi dằn giọng, tôi nói: "Từ đây tôi không đọc sách của thầy nữa." Tôi chỉ hơi dằn giọng thôi, mặc dầu cái dằn giọng nó xuất phát từ cái sân của mình, cái giận của mình. Nhưng lúc đó có người cư sĩ đứng gần đó họ chứng kiến điều đó. Họ thấy ông thầy kia ổng cự tôi ổng cũng sân, rồi tôi lẫy tôi nói lại tôi cũng sân. Từ đó không có tới cốc của tôi nữa, bỏ luôn. Đó cái người Phật tử nhiều người họ khắt khe như vậy. Rồi chính bản thân tôi cũng vậy, hồi tôi còn cư sĩ, lần đó tôi đến cái chùa đó, tôi thấy chánh điện không có ai, tôi vào tôi cũng le te, mình chả biết cái chùa làm
[1:02:37]sao, vào cái gõ chuông ba tiếng rồi mình lạy Phật. Xui cho cái ông thứ hai thấy như vậy cũng vào lật đật, cũng le te vô bắt chước, gõ chuông ba tiếng lạy Phật. Thì tôi quay ra rồi, ổng đang còn quỳ xì sụp cái ông chủ chùa, ông trụ trì ổng tới, ổng la lên: "Vô chùa không biết ai là chủ chùa hay sao, tự động gõ chuông?" Tôi sợ quá tôi đâm đầu tôi chạy mất! Tôi nhảy xe đạp chạy mất, còn một mình ông kia lãnh. Nhưng mà dĩ nhiên là từ đó không bao giờ tôi tới cái chùa đó nữa. Nên chúng ta thấy có những trường hợp như vậy, và do đó cái người tu là nhiều khi chứ nói là làm dâu trăm họ đó. Mình vì thương yêu chúng sinh vậy, để giữ cái tín tâm cho họ,
[1:03:13]giữ cái sự tinh tấn của họ mà mình phải ráng không có nổi sân. Vì nhiều khi lỡ mình nổi sân cái họ bỏ chùa luôn. Nhiều người khắt khe dữ lắm. Không biết hai cô ngồi đó có khắt khe không chứ, sợ lắm á, nhiều người. Phải thông cảm. Nhiều khi quý thầy cũng chưa có chứng sơ thiền nên cũng đôi khi cũng còn cự nự nhau chút đỉnh thì quý cô phải chịu khó thông cảm, ráng mà tới ủng hộ lo cho quý thầy. Về nói về cái nguyên nhân này, như chúng ta nói từ đầu là tất cả là do chấp ngã nặng, phải không? Nghĩa là những cái gì đụng mà đụng tới cái bản ngã của mình thì sẽ làm cho mình khó chịu, nổi sân. Đó là cái nguyên nhân chính là như vậy.
[1:03:55]Cái gì thuộc về bản ngã, thuộc về ngã sở, thuộc về ta đều là cái nguyên cớ để cho mình nổi sân. Một nguyên nhân rất quan trọng nữa mà chúng ta học ở bài trước nó là gì? Đúng. Kiêu mạn luôn luôn sinh ra ô nhiễm, và trong ô nhiễm nó có cái gọi là sân. Kiêu mạn luôn luôn gây ra nóng nảy. Cái kiêu mạn mà gây ra nóng nảy thì mình đã có nói đến trong cái bài Khiêm hạ, phải không? Hôm nay mình không nói lại, mình nói thêm một vài cái khác. Là trong đó một cái nguyên nhân nữa là cái nhiệt tình làm điều tốt, cái nhiệt tình bảo vệ cái thiện cũng là nguyên nhân gây ra nóng nảy. Vì tôi xét nơi bản thân tôi tôi biết.
[1:04:40]Như mình ráng làm cái điều gì tốt, mình nhiệt tình với nó quá cũng là nguyên nhân làm cho mình nổi nóng. Như tôi là người cũng nhiệt tình bảo vệ môi trường, nhiệt tình ủng hộ cái việc mà bảo vệ rừng, nên tôi nghe ở đâu mà phá rừng, tôi cảm thấy lòng mình nó căm phẫn đó, căm phẫn. Tôi tôi căm phẫn những người mà tàn bạo, xách cưa xách đồ vào rừng cưa cây, vì những người đó đang tiêu diệt cái sự sống của Trái Đất. Tôi rất là căm phẫn, đó cũng là cái sân đó. Khi mình nhiệt tình bảo vệ cái tốt. Hoặc là nghe chuyện người ta đi săn cá voi, tôi cũng giận lắm. Vì cá voi nó là một loại linh vật, nó có cái trí tuệ của nó rất là
[1:05:18]độc đáo, người ta không biết bảo vệ mà cứ đi săn đuổi giết hại. Thấy cái cảnh tivi chiếu cảnh mà nó quấn được con cá voi lên rồi lấy dao chặt rớt đuôi, rọc người này kia nọ, tôi lòng tôi đau quặn, mà tôi cảm thấy căm hờn. Đó cũng là cái sân. Hoặc một lần tôi đi trên đường vậy, đi sau một chiếc xe hơi rất là đẹp. Tôi thấy kiếng hạ xuống, bên trong rớt ra quăng ra một tờ giấy. Giấy mà lại chắc gói bánh gì đó ăn xong họ quăng ra đường, và lòng tôi dâng lên cái cảm giác khinh bỉ. Tôi khinh bỉ cái người giàu có mà kém văn hóa.
[1:05:55]Quý thầy có đi quăng rác ngoài đường không? Đừng nha. Chứ người tu mình phải giữ cái văn hóa văn minh tối thiểu. Như mà đi tới đường đèn xanh đèn đỏ là phải chịu khó dừng nơi cái vạch trắng, không được lấn chồm qua. Tại vì nơi cái ngã tư á, họ đều có cái vạch trắng để các xe tới dừng đúng cái vạch trắng, mình là người tu không được vượt qua, phải giữ cái văn hóa như vậy. Nên tôi đi tôi thấy cái ông thầy tu nào mà tới đèn đỏ mà chồm qua khỏi cái vạch trắng, cứ chồm chồm phía trước để đợi đèn xanh cái chạy qua cho nó lẹ, là tôi nghi ngờ ông đó về giới luật lắm. Nên nói người đó không có giữ kỷ cương, không giữ nền nếp.
[1:06:28]Không biết nói có đụng Thầy Đức Hoàng không? Xin lỗi, chắc Thầy Đức Hoàng là không, Thầy Đức Hoàng nghiêm chỉnh ha. Đó những cái chút chút cái văn hóa như vậy mình phải phải giữ gìn. Và tôi nói ví dụ chuyện trong chùa, như bây giờ mình được phân công làm hương đăng, lau quét chánh điện, lau quét tượng Phật, lúc nào mình cũng để biểu lộ cái lòng tôn kính Đức Phật nên mình lau quét tượng chánh điện rất là sạch sẽ, lau từng ly từng tí, rồi cắm hoa, thắp hương, thắp đèn, mỗi việc không để cái sơ suất, vì mình nghĩ: "Đây là biểu lộ cho lòng tôn kính Phật, là nơi mà quý thầy, quý cô, các Phật tử đến lễ bái nên không có được sơ suất.
[1:07:11]Thà là ở chỗ của mình, mình có chịu dơ bẩn, bê bối hổng sao, mà nơi chỗ thờ Phật thì phải hết sức là trang nghiêm." Cái tâm như vậy tốt hay xấu? Tốt hay xấu? Quá tốt đi chứ nữa, phải không? Người mà có cái ý nghĩ như vậy người đó quá tốt. Nhưng mà một hôm có một người huynh đệ ba trợn của mình, ổng mới lội ruộng vô, chân không kịp rửa kỹ, ổng đi băng ngang bên đây chánh điện đi qua bên kia chánh điện và để lại nghĩa là từng vết chân kỷ niệm.
[1:07:45]Thì lúc đó mình sao? Lúc đó mình giận sôi lên phải không? Mình giận sôi lên. Thì cái đó là cũng nhiệt tình mà làm điều tốt cũng sẽ làm cho mình dễ nổi nóng là vậy đó. Hoặc là một cái khác, như mình rất là tôn kính thầy của mình. Thầy mình là người có đạo hạnh, nuôi mình, dạy mình từng chút, nên đối với cuộc đời mình thì ổng là tất cả. Ngoài cha mẹ mình thì không nói rồi, nhưng mình đã xuất gia rồi thì ông thầy của mình là tất cả. Nhưng một hôm, một anh chàng cốt đột đâu không biết, anh đi anh chê mắng thầy mình, chửi thầy mình. Thì lúc đó mình sao? Mình ăn thua đủ liền, phải không? Không được.
[1:08:25]Đó, là vì cái lòng tôn kính thầy là điều xấu hay tốt? Quá tốt đi chứ. Nhưng mà người ta chửi thầy mình, mình giận lên thì lại trở thành cái sân. Như vậy kể cả như Đức Phật cũng vậy nữa. Do đó nên cái người tu chúng ta chỗ này phải khéo, phải khéo tách đôi cái nhiệt tình và cái sân ra. Rất nhiệt tình làm điều thiện, rất nhiệt tình bảo vệ điều tốt, nhưng mà không được nổi sân. Đó đây là cái khó mà phải làm cho bằng được. Mà muốn tách ra bằng cách nào? Làm sao để tách ra giữa cái nhiệt tình và cái sân? Ta rất nhiệt tình nhưng mà không sân. Đây là cái nhiệt tình bảo vệ cái tốt nè, nhiệt tình làm điều thiện nè, nhiệt tình về thiện.
[1:09:11]Nhưng mà cái sân nó nằm ở đâu, biết không? Nó nằm ở chỗ cái là ghét cái người... ghét cái người ác, người xấu, người bất thiện. Cái nguyên nhân làm cho cái người ác hay là người làm điều sai lầm hay người lầm lỗi đó, nguyên nhân là chỗ này nè. Ví dụ như bản thân tôi vậy, là tôi thiết tha trong việc bảo vệ rừng cho trái đất này, nhưng mà tôi bị mắc thêm cái lỗi là tôi căm ghét những cái người phá rừng. Đấy. Ở đây tôi phải tách ra. Tôi rất nhiệt tình bảo vệ rừng, nhưng bây giờ tôi nguyện không còn ghét họ nữa. Dĩ nhiên là nếu mình có dịp thì mình sẽ lên tiếng nói, nói làm sao để phải bảo vệ rừng nhiều hơn.
[1:09:49]Nhưng mà đối với cái người họ si mê, họ không biết tội phước, họ phá rừng thì mình xót, thương cho họ, xót xa thay cho cái tâm mà ghét bỏ như lúc trước. Như vấn đề mà giết cá voi cũng vậy. Do vậy, rất là nhiệt tình bảo vệ loài cá voi. Mình lên tiếng nói, trong tâm tư mình cũng vậy. Nhưng cũng trong tâm tư của mình, mình không có ghét, không có giận cái người giết cá voi nữa mà chỉ thương xót cho họ vì họ đã làm cái điều lầm lỗi. Giống như cái người thấy người xả rác ngoài đường vậy. Thì tôi phải vậy, cũng phải rất nhiệt tình bảo vệ cái văn minh đường phố, nhưng mà đừng có khinh bỉ họ nữa. Vì khinh bỉ nó tạo thành cái nghiệp. Những cái giận, những cái ghét,
[1:10:25]những cái khinh bỉ đó đều làm cho mình là gọi là bất thiện pháp á. Nên từ đây tôi chỉ tội nghiệp họ là một người giàu có mà kém văn hóa thôi, chứ không còn cái bừng bừng giận, khinh bỉ nữa, nó không được như vậy. Thì cũng vậy, ví dụ như quý thầy mà mình dọn chánh điện mà huynh đệ mình để lại những vài vết chân kỷ niệm thì mình cũng phải rất nhiệt tình, thôi lấy khăn lau nữa, quét lau nữa. Vậy thôi. Còn nếu mà có giận quá thì đi uống vài ly nước ha, chứ đừng có... Rồi còn những người mà họ họ xúc phạm tới Đức Phật của mình, tới thầy của mình thì mình biết điều này: thứ nhất mà nếu mà Phật còn tại thế,
[1:11:03]người ta chửi trước mặt Ngài, Ngài có giận không? Mắc mớ gì mình giận, phải không? Đó, mặc dù mình rất quý nhưng mà ở đây mình chỉ xót xa cho cái người si mê tạo cái nghiệp địa ngục thôi. Như thầy mình cũng vậy, mình tôn kính mà ai nói đụng tới thì mình cũng đừng giận. Mình chỉ tội nghiệp họ thôi, tại vì thầy mình chắc chắn ổng chả giận đâu, thì mình cũng chẳng cần giận giùm ổng. Mình chỉ tội nghiệp cho cái người không biết đã xúc phạm nhầm bậc tu hành chân chính như vậy. Tôi nhớ hồi đó, hồi tôi ở trong một cái chúng của cái chùa đó vậy, có cái ông thầy trưởng chúng ổng có cái định nghĩa, ổng có cái công thức của ổng mà như 2 với 2 là 4 vậy.
[1:11:43]Ổng nói thế này: "Hễ còn sân thì tức là còn si mê." Mà cái si mê này ý ổng nói là tham ái đó. Tại cái chùa lúc đó là chùa của chư tăng. Chùa tăng thì lúc đó quý thầy cũng còn trẻ trẻ, lúc đó tôi cũng còn trẻ lắm, nên ổng lúc nào cũng cảnh giác chúng ổng là cái vụ này: si mê, tham ái. Vì tới chiều tối thì những cô Phật tử trẻ trẻ tới tụng kinh á, thì quý thầy mình cũng phải lên tụng kinh hướng dẫn. Ổng lúc nào cũng lo sợ quý thầy có cái vụ này. Mà ổng thử coi có hay không thì ổng thử coi còn sân hay không. Ổng có cái công thức của ổng, ổng nói hễ cái này còn là cái này có. Ổng kích động, ổng chửi, ổng mắng á để coi mình thái độ mình sao.
[1:12:22]Hễ cái người nào mà ổng kích một câu mà sân lên thì ổng nói: "Cái người này đã mê gái rồi." Ổng kết luận vậy đó. Không biết ổng học quan điểm sao kỳ mà ổng nói cái công thức của ổng là tuyệt đối đúng là như hai với hai là bốn vậy á. Tôi không biết sao, để coi quý thầy thử coi. Quý thầy thí nghiệm lại coi đúng không? Đó, cái này thì quý quý thầy thí nghiệm đi. Ở đây ai sân nhiều? Hử? Ở đây có ai sân nhiều không? Ở đây mà ai sân nhiều thì coi chừng. Một nguyên nhân khác làm cho mình nóng nảy nữa là cái nhân quả chê bai người ta. Trong một kiếp nào hay là kiếp này đó, mình ỷ mình là người tu hành chững chạc,
[1:13:02]trầm tĩnh, mình đã chê cái người nóng tính. À mình chê người ta thì mình sẽ mắc cái quả báo là mình phải dính những điều đó, nên mình sẽ trở thành con người nóng nảy. Đó, là như vậy. Cho nên cái kinh nghiệm là đừng bao giờ mình chê cái lỗi xấu của ai hết, chỉ ráng im lặng á. Hôm trước chúng ta học cái bài "chỉ trích, chỉ lỗi" là vậy đó, mình không nên nói lỗi người khác ra. Nếu mình biết người khác có lỗi, mình chỉ nghĩ đến với cái lòng thương xót thôi, chứ đừng bao giờ chê bai, coi thường vì những cái điều mình chê bai, coi thường nó sẽ trở lại với chính mình hết. Bây giờ chúng ta tu tập nè. Như vậy chúng ta thấy nó có nhiều nguyên nhân mà nó đưa đến cái nóng nảy,
[1:13:44]thì chúng ta xem mỗi cái nguyên nhân nào mình trừ cái nguyên nhân đó. Trong trường hợp mà tâm mình dễ xao động, dễ mất bình tĩnh nên nó nổi nóng thì mình phải tu tập cái gì? Hử? Thiền, tu thiền, thiền định á. Thấy không? Để khi mà đạt được, sắp đạt được Sơ thiền thì cái cái sân nó sẽ mất. Đó là lại như vậy. Khi mình phá được năm triền cái rồi thì tâm mình nó không có nổi nóng nữa, mình dễ nhẫn nhục được. Sau này một cái môn về thiền quán tôi sẽ viết kỹ về cái đó. Rồi một nguyên nhân là vì cái kiêu mạn mà mình nổi sân, thì mình phải tu làm sao? Phải tu tập hạnh khiêm hạ, phải không? Lúc nào cũng xem mình như là cỏ rác, như là cát bụi.
[1:14:31]Nhất là khi mình bắt đầu mình có cái thành công, mình được cái chức này, cái chức kia, được nhiều người tôn kính thì lúc đó là lúc mà mình dễ rơi vào bẫy, bẫy nổi sân đó. Vì cái kiêu nó xuất hiện, người ta tôn trọng mình nhiều, người ta vâng lời, người ta ca ngợi mình thì mình bắt đầu cho mình là quan trọng, là chân lý á. Thì lúc đó mà ai nói ngược ý mình, mình nổi sân á. Vì tôi đã từng nghe kể một câu chuyện như vậy và tôi rất là lo cho chính mình nữa. Có một vị đó cũng rất là nổi tiếng, rất nổi tiếng. Tôi không muốn nói nhiều vì nói nhiều quý thầy sẽ biết là ai. Vị này rất nổi tiếng, không phải nổi tiếng tầm thường đâu.
[1:15:08]Thì một lần đó nói chuyện với một số tăng ni sinh, cái người tăng ni sinh nghe cái vị đó về mới đến thăm. Nhưng mà chỉ nói không vừa lòng cái vị hòa thượng đó cái chữ "hòa thượng" thôi là vị kia coi như là đổi thái độ liền, biến sắc liền. Biểu lộ cái thái độ gọi là sân. Thì cái người tăng ni họ ngạc nhiên, tại họ nghe cái vị này tiếng tăm quá mà tại sao chỉ có cái chữ "hòa thượng" mà đã không vừa lòng. Họ không biết làm sao. Thì cái ông thầy đó mới kể lại cho tôi nghe câu chuyện đó. Thì tôi nghe xong tôi rất là lo. Tôi lo cho chính bản thân mình vậy. Thì tôi nói rằng ví dụ như bây giờ mình mình đi giảng đi,
[1:15:46]mình có những điều lý thú nào đó, những cái khám phá nào đó làm người ta thích. Từ từ nhiều người hâm mộ, khen ngợi rồi dần dần năm này tháng kia mình nghĩ mình là chân lý. Mình nghĩ những điều gì mình nói luôn luôn đúng. Thì ai đi ngược lại ý mình hoặc là chống lại mình, mình sẽ giận liền. Thì lúc đó mình đã trở thành kiêu mạn mà mình không hay. Đây là cái rất đáng lo sợ. Mà không phải tôi lo mà quý thầy cũng phải ráng lo nữa. Biết đâu quý thầy sau này nhiều thầy giỏi, phải không? Trong đây nhiều thầy lớn lên đi giảng giỏi giắn, người ta tôn trọng mình, được chức này chức kia, cái kiêu mạn nó xuất hiện thì lúc đó mình phải hiểu cái sân nó sẽ xuất hiện.
[1:16:25]Mà trong lúc nào đó mình đang là biểu tượng của đạo đức, của từ bi, của nhẫn nhục, trầm tĩnh, tự nhiên mình nổi sân lên thì không giống ai. Nên phải cẩn thận từ bây giờ. Lúc nào cũng phải tu tập cái tâm khiêm hạ như vậy. Trong trường hợp mà mình bị nhiệt tình với điều thiện mà mình nóng nảy thì như nãy chúng ta nói là mình cũng phải tiếp tục làm điều thiện. Tiếp tục làm điều thiện, vì cái điều thiện nó tạo thành cái phước để cho mình tăng trưởng được đức hạnh. Nhưng mà mình chỉ có cái tách cái ghét cái người lầm lỗi ra thôi, thì mình sẽ rất là tốt. Như vậy, tiếp tục phải bảo vệ điều thiện, làm điều tốt, làm bao nhiêu công đức lành rất nhiệt tình,
[1:17:06]rất năng nổ, nhưng mà không ghét người làm điều lầm lỗi. Tách ra. Còn nếu mà mình nóng nảy do cái nhân quả khen chê, thì bây giờ mình phải ngược lại. Mình thấy mình sửa đủ cách rồi mà vẫn không hết nóng thì phải đoán là trong đời trước mình đã từng chê ai đó. Bây giờ phải làm ngược lại, là từ đây mình thấy ai có cái hạnh trầm tĩnh, mình phải khen ngợi người ta. Thấy thầy Đức Hoàng lúc nào cũng hiền lành, trầm tĩnh thì mình đi gặp ai mình cũng khen, nói ở chùa tôi có thầy Đức Hoàng tuyệt vời, dạ, lúc nào cũng hiền lành, trầm tĩnh như vậy. Thì nhờ vậy mình có mình lây được cái phước của thầy, mình cũng sẽ trở thành người trầm tĩnh.
[1:17:47]Mà còn mình thấy cái người nào nổi nóng thì thôi im lặng, đừng có nói, nói mình mắc quả báo trở lại. Đó là cái dùng cái nhân quả mà để sửa cái nghiệp của mình. Như trong cái mười hạnh Phổ Hiền có câu là: "Nhất giả: lễ kính chư Phật, nhị giả: xưng tán Như Lai." Cái thứ hai là cái ca ngợi Đức Phật. Mà ở đây mình phải hiểu là ca ngợi tất cả những bậc thánh. Mà ca ngợi tất cả những bậc thánh là ca ngợi cái gì? Ca ngợi những ưu điểm của các Ngài. Đó. Thì khi mà mình ca ngợi được ưu điểm của các bậc thánh, thì cái nhân quả là chính mình từ từ sẽ có được những ưu điểm đó. Cái nhân quả là như vậy đó. Và bây giờ chúng ta biết lợi dụng cái nhân quả
[1:18:28]để rèn luyện cái cái đức hạnh của mình, vượt qua những cái sai lầm của mình. Mà ở trong bài này thì mình nói về cái sân, do vậy nên mình không có chê người sân mà luôn luôn khen ngợi những người trầm tĩnh. Còn những người mà nóng tính, mình không chê bai họ mà trái lại trong cái thâm sâu mình cũng phải cầu nguyện cho họ được trầm tĩnh lại. Khi mình cầu nguyện như vậy, họ sẽ được tác động tốt, âm thầm trong tâm linh á, họ sẽ từ từ trầm tĩnh lại. Nhưng mà khổ một cái, họ chưa kịp trầm tĩnh thì mình đã trầm tĩnh trước họ. Cái nhân quả là như vậy. Khi mình muốn làm điều tốt cho người khác, mình cầu nguyện điều tốt cho người khác thì tự
[1:19:07]nhiên chính mình đã hưởng được điều đó trước. Đó là cái nhân quả như vậy. Bây giờ ở trong chúng, trong trường hợp mà mình lỡ nổi sân thì mình phải làm sao? Mình lỡ một lần nào đó mình đã nóng, mình đã nói những điều thô tháo thì phải làm sao? Bây giờ có một lần mình giận, mình đã nói nặng với một người huynh đệ của mình, thì mình phải sao? Mình phải lên xin lỗi Phật, phải không? Còn người kia giận, cứ cho họ giận tiếp. Nên ở đây là chúng ta phải sám hối đại chúng. Khi mình lỡ nổi sân là phải ra trước đại chúng mà sám hối. Thì như vậy cái lỗi đó nó mới được dừng lại, mình sẽ không bị phạm tiếp nữa.
[1:19:48]Còn không là mình sẽ lặp lại đó. Như ngày xưa tôi có một người sư huynh, ông này ổng tuyệt vời lắm, đức hạnh như một bậc thánh. Quanh năm suốt tháng chẳng bao giờ thấy ổng phiền não hay lầm lỗi. Một lần đó ổng được phân công vào nhà bếp. Không biết có chuyện gì thì tôi cũng chẳng biết, nhưng giờ đó buổi trưa, quả đường thì thấy ổng mang y áo ra, đảnh lễ đại chúng xin sám hối. Là vì lúc nãy trong lúc làm việc, có một cái chuyện trái ý gì đó, trong lòng ổng đã nổi sân lên. Mà ổng nổi sân chẳng ai biết đâu, tại ổng rất là hiền lành, không bao giờ lộ ra cái vẻ mặt bên ngoài, không nói điều gì nặng với ai,
[1:20:23]không có cử chỉ gì hết, chỉ là một cái sân tự mình mình biết thôi, mà ổng vẫn xem đó là một cái lỗi phải sám hối với đại chúng. Nên tôi rất là nể con người như vậy. Và nhờ như vậy thì lỗi mình không có phạm nữa. Như vậy nó vượt qua được những cái nghiệp, những cái tập khí của mình. Khi mình đem cái lỗi ra trình trước đại chúng, cái công đức mà phát lộ trước đại chúng, cái công đức đó rất là lớn. Cho nên những cái lầm lỗi mà được phát lộ như vậy, mình dễ vượt qua lắm. Nên ở đây quý thầy cũng nhớ như vậy, mỗi khi mình nổi sân thì nên ra quả đường sám hối đại chúng, thì nhờ như vậy mình sẽ dứt được cái tập khí sân như vậy.
[1:21:00]Hôm nay chúng ta học cái bài này nhiêu đó. Thì quý thầy có hỏi gì không? Hôm giờ ngồi thiền có ai ngồi bồ đoàn không? Đừng có ngồi nha, nhớ đừng ngồi. Hôm tôi xin lỗi là là là cái bài làm đem lộn nên không có trả cho quý thầy được, hay lần sau trả luôn. Hoặc là thứ bảy á, thầy Viên Giác xuống thôi gửi trả luôn. Có ai hỏi gì nữa không?
[1:21:39]Thường thường thì người ta hay cho rằng tu thiền làm cái gì biết cái đó. Và cho đó là cái yếu chỉ của việc thiền định. Nhưng mà tôi không cho như vậy. Hôm nay tại thầy hỏi nên tôi trả lời sớm, chứ đúng ra dần dần tôi sẽ hướng dẫn. Khi quý thầy ngồi thiền á, tôi sẽ hướng dẫn lần lần và tôi ghi vào trong cái giáo trình luôn. Nhưng vì thầy hỏi sớm thì tôi nói luôn. Từ từ tới đó rồi mới biết, mới thực hành được, là khi mình ngồi thiền, mình tập kiểm soát tâm mình, lúc nào mình cũng theo dõi, kiểm soát tâm. Và từ khi mà mình bước tới cái giai đoạn kiểm soát tâm rồi, thì từ đó trong cuộc sống làm bất cứ việc gì
[1:22:20]thì chỉ có biết tâm thôi, chứ không có biết công việc làm. Mà theo dõi tâm là gì? Thì tới chừng đó học á, mình mới biết, thực hành rồi. Thì khi ngồi thiền mình thực hành điều đó mình có kinh nghiệm, mình mới áp dụng cái kinh nghiệm đó trong đời sống. Dù mình khi làm bài, khi nấu cơm, khi cuốc đất, làm cỏ cũng chỉ một việc một là biết tâm mình thôi, không có biết cái việc mình làm. Đó là thiền định đó. Vậy mà tự nhiên công việc của mình từ từ trở nên kỹ lưỡng, chu đáo. Đây là điều rất là lạ. Không để ý tới công việc, chỉ để ý tới tâm mình. Mới giai đoạn đầu á, khi tâm mình chưa yên á, thì việc mà mình kiểm soát tâm mà không để ý tới công việc
[1:23:03]á, công việc nó hơi vụng về một chút, một chút thôi chứ không nhiều. Còn đến khi mà tâm bắt đầu yên được rồi thì mình vừa làm việc mà vừa kiểm soát tâm, tự nhiên công việc rất kỹ lưỡng, rất chu đáo, mà lại thấy rất nhẹ nhàng, thấy làm mà không chấp việc làm. Đây là cái rất vi diệu. Như mình lên mình lau Phật, mình rửa chánh điện, mình chỉ để ý tới tâm mình chứ không để ý công việc, thì qua một ngày rồi người ta hỏi mình: "Ngày nay huynh làm cái gì?" Lúc đó mình cảm thấy mình đâu có làm gì đâu. Mình muốn trả lời là: "Ngày nay tôi chẳng làm gì hết", nhưng mà sợ người ta hiểu mình nói theo kiểu thiền ngữ, nói giọng nói giọng thiền sư nó sẽ tổn phước,
[1:23:43]nên thôi mình đành phải nói theo kiểu thế gian, kiểu chấp: "À à, ngày hôm nay tôi đi lau chánh điện". Mình trả lời vậy để cho nó được bình thường, chứ còn chính trong tâm mình thì không hề thấy mình có làm gì nữa hết. Cái hay nó như vậy. Lúc nào cũng chỉ biết biết tâm mình thôi chứ không biết việc làm. Đây là cái yếu chỉ. Còn cái biết tâm như thế nào, thì khi lần lần quý thầy thực hành tới, tôi sẽ hướng dẫn kỹ. Như vậy. Ai hỏi gì nữa không? Quý thầy mà hỏi câu như vậy cũng là người cũng có tâm huyết tu hành đó, tốt.
[1:24:18]Thật ra tại quý thầy hỏi sớm quá. Bây giờ đó, quý thầy nghe lời tôi, trong giai đoạn đang còn điều thân á, cứ biết thân thôi, quý thầy sẽ thấy rất có lợi, đừng có vội. Hầu hết các nơi mà dạy thiền á, đều đi vào pháp môn vội vàng quá. Đi vào là vào luôn cái phương pháp dụng tâm, mà không có ai đi qua cái giai đoạn điều thân cho kỹ, nên thiếu căn bản dữ lắm, khắp nơi đều như vậy. Hầu hết là bị cái đó. Nên quý thầy đừng có vội, quý thầy cứ bình tĩnh nghe lời tôi, đi cái điều thân trước một vài tháng, khi cần đi luôn nửa năm cũng được. Nhưng rồi suốt đời còn lại quý thầy sẽ có căn bản vô cùng vững
[1:25:03]chắc về thiền định, chứ chưa vội đi về cái cái dụng tâm. Nên quý thầy hỏi kiểm soát tâm thì tôi cũng biết quý thầy có cái cái nhiệt tình tu tập, nhưng mà tôi không muốn trả lời vội. Quý thầy cứ áp dụng cái điều thân. Thứ nhất là? Thứ nhất là gì? Biết toàn thân. Sao hở? Sao quên hết trơn rồi? Thứ hai là? Giữ thân bất động mà mềm mại. Thứ ba là? Thấy thân này là vô thường, là hư ảo. Nhưng mà trong đời sống thì mình không thể giữ thân bất động được, phải không? Trong đời sống phải đi, phải làm việc mà. Lúc ngồi thì có cái thứ hai, nhưng mà lúc bình thường trong đời sống thì đừng áp dụng cái thứ hai, mà vẫn giữ được cái thứ nhất và cái thứ
[1:25:46]ba, nghĩa là biết toàn thân và thấy thân này là vô thường, hư ảo. Trong đời sống bây giờ quý thầy cứ tu cái đó, cái căn bản này trước, trước khi sau này tôi sẽ hướng dẫn quý thầy đi dần vào pháp môn. Nhưng mà cái điều thân này cực kỳ quan trọng. Bây giờ quý thầy làm mọi điều, tuy làm gì đó nhưng mà vẫn biết toàn thân mình. Vào nấu bếp mà vẫn đang biết khắp toàn thân mình, lâu lâu nhắc thân này chỉ là vô thường, hư ảo, tâm kéo mình chạy đi đâu lát kéo lại, biết rõ toàn thân từ đầu tới chân mình, như vậy. Cứ như vậy quý thầy sẽ thấy cái căn bản vững chắc. Và tôi tiết lộ luôn điều này: là trong việc tu hành á, trong việc mà tu dụng tâm
[1:26:24]sau này á, người ta cần cái này ghê gớm lắm, cần cái sức này, cái sức tỉnh giác á, cần cái sức này. Người nào tu thiền mà sức tỉnh giác càng mạnh là người sớm được vào định. Cái yếu chỉ của nó, yếu chỉ đầu tiên là chỗ này, sức tỉnh giác. Bây giờ người ta thích dùng cái chữ thời đại là "tỉnh thức", nhưng mà tỉnh thức nó không đủ nghĩa bằng chữ "tỉnh giác" của Phật. Ngày xưa Phật dùng cái chữ tỉnh giác, cái chữ "giác" này nó mạnh hơn. Cái chữ "thức" nó hời hợt hơn, nên tôi không thích dùng chữ tỉnh thức. Mà sau này thấy người ta khoái dùng chữ tỉnh thức nó có vẻ model làm sao, không biết. Dùng chữ tỉnh giác nó mạnh hơn.
[1:27:01]Thì người nào mà sức tỉnh giác càng mạnh thì sau này tu thiền nó càng tiến mau. Nhưng mà do đâu có sức tỉnh giác mạnh? Là do, do cái biết của mình nó được luyện tập. Do cái biết này được luyện tập. Nên cái biết càng rõ thì cái sức tỉnh giác càng mạnh. Nhưng mà cái biết này mình luyện tập bằng cách...
[1:27:24]Như mây như gió thênh thang, xin tâm này biết yêu thương mọi loài.
[1:28:08]Tình thương rải khắp muôn nơi, bao la ngàn chốn xa xôi vạn trùng.
[1:28:24]Như là một trái tim chung, như chung dòng máu, như cùng nỗi đau.
[1:28:39]Thương người nghèo khó lo âu, thương ai chẳng biết tìm sâu đạo màu.
[1:28:54]Thương loài cầm thú hoang vu, chim bay khắp chốn, sông sâu cá bơi.
[1:29:09]Thương người trong cuộc mộng say, nên bàn tay vấy, bàn tay nhuốm rồi.
[1:29:24]Thương trong địa ngục đọa đày, từ lâu si ám nên gây tội tình.
[1:29:40]Lòng này thương hết chúng sinh, cho dù kẻ oán người thân cũng đồng.
[1:29:55]Dòng đời đầy những đau buồn, lòng người đầy những ghét hờn đổi thay.
[1:30:10]Một lòng quỳ dưới Phật đài, nguyện người người biết chung xây tâm từ.
[1:30:25]Từ nay cho đến ngàn sau, một con tim nhỏ để yêu quý người.
[1:30:41]Đôi môi xin tặng cho đời ngàn lời trìu mến, vạn lời thân thương.
[1:30:56]Bàn tay nồng ấm làn hương, dựng xây cuộc sống đẹp như thiên đường.
[1:31:11]Đời là một giấc mơ chung, hận thù thì hết, tình thương thì còn.