[0:10]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Thì theo như chương trình, đến giờ phút này chúng ta chuẩn bị là kết thúc cái khóa thiền hằng tháng của Thiền viện Di Đà bằng một bài giảng. Thì trước hết là chùa Di Đà chúng con xin được hân hạnh đón tiếp quý thầy, quý cô cũng về dự nghe cái buổi buổi giảng này. Xin quý Phật tử cho tràng pháo tay.
[0:41]Thứ hai, các bác đây chắc là chính quyền địa phương hả? Dạ các bác là ở chắc là xã Liên Phương hả? Bắc Ninh hả? À à, dạ. À dạ vâng, dạ. Khai giảng lớp học tình thương? À vậy đấy hả? Thôi cho tràng pháo tay luôn vậy.
[1:10]Từ xưa, Phật giáo miền Bắc của ta là một Phật giáo Thiền tông.
[1:21]Các vị thiền sư nổi tiếng của Phật giáo ta đã tạo nên một cái uy linh lớn, một danh thơm lớn cho Phật giáo Việt Nam mà những danh tiếng đó còn để đời lại mãi mãi cho đến hôm nay.
[1:39]Đặc biệt ta có những vị vua, những vị tướng, những vị quan trong các triều đình đời Lý, đời Trần đều là những người uyên thâm thiền học. Như vua Lý Công Uẩn ta biết rồi, Lý Thánh Tông, Lý Thái Tông, Lý Nhân Tông đều là những vị vua cư sĩ mà ngộ đạo, có sự giác ngộ của tâm linh. Sang đến đời Trần, cái vị vua đầu tiên là vua Trần Thái Tông là một thiền sư chính thống, đắc đạo cao siêu hoặc đến như vua Trần Nhân Tông cũng là một thiền sư mở ra cả một dòng thiền cho Phật giáo Việt Nam. Nên vì vậy, hễ nói tới Phật giáo Việt Nam là ta nói đến công phu tu tập thiền định. Nhưng mà tiếc rằng là cuộc đời mai một, thời thế thay đổi, ánh đạo dần phai.
[2:40]Đất nước ta trải qua nhiều cái thăng trầm, tủi nhục, những lúc ta bị ngoại xâm rồi Phật giáo cũng theo cái vận mệnh của dân tộc mà nổi trôi, chìm lắng. Đến đây, khi mà nước nhà đã độc lập, thống nhất thì cái tinh thần Phật giáo trở lại được phục hưng, sống dậy trong lòng người và trong cái chính sách của Nhà nước đối với với tôn giáo. Rồi nó là một cái quy luật khi mà đất nước được độc lập, tinh thần con người quật cường, mạnh mẽ, Phật giáo cũng được phục chấn lại, chấn hưng trở lại thì bắt đầu con người ta cũng chuộng cái lối tu tập mà
[3:36]phát huy được cái sức lực của chính mình. Nhớ như vậy, khi ta yếu thì ta cần người dìu dắt, dẫn đường, còn khi ta đủ sức thì ta phải tự đi và dắt người khác đi theo, đó là quy luật. Mà không phải là quy luật của ta đâu, mà đó cũng là quy luật của các bậc thánh ở trên cao nữa. Khi các bậc thánh nhìn xuống cái cõi trần gian này mà thấy chúng sinh yếu đuối thì các ngài mới cho phép một sự nương tựa, các ngài mới mở lòng, mở tay để dìu dắt, giúp đỡ ta đi tới. Nhưng đến khi mà chúng ta đã đủ mạnh rồi thì các ngài buộc ta phải tự bước trên đôi chân của mình để sao? Để ta mới có cái công đức. Không bao giờ có thể có một cái công đức,
[4:38]một cái uy đức, một sự thành tựu lớn lao bởi những con người bạc nhược, chỉ biết dựa dẫm. Từ phàm mà trở thành thánh là một công việc phi thường mà những người nào đủ cái công đức để từ cái thân phận phàm phu của mình trở thành một bậc thánh cao siêu thì người đó công đức phải lớn, tinh thần phải lớn, ý chí phải lớn, trí tuệ phải lớn. Mà một người có trí tuệ lớn, ý chí lớn không bao giờ là một người dựa dẫm mà người đó tự mình làm chỗ nương tựa cho mình, phát huy được cái tinh thần tự lực của mình, đồng thời còn dìu dắt bao nhiêu người đi sau cùng với mình bước về bến bờ giác ngộ. Cái tinh thần của thiền là như vậy.
[5:26]Nên vì vậy, một khi mà đất nước ta đã độc lập, đã phát triển và đạo Phật ta cũng theo vận mệnh của đất nước để mà phục hưng, phát triển thì bỗng nhiên trong đạo Phật tự nhiên cái khuynh hướng tu tập thiền định nó sẽ sống dậy mà nối lại cái tinh thần của chư tổ từ nghìn xưa, đó là một cái điều hết sức là tự nhiên như vậy. Nên ngày hôm nay nơi cái Thiền viện Di Đà này thầy Thượng tọa trụ trì cứ đều đặn tổ chức cái khóa thiền hằng tháng để cho quý Phật tử các nơi về mà tu tập thì chính là Thượng tọa đã kế thừa, đã nối truyền lại được cái truyền thống thiền từ ngàn xưa của chư tổ mà cũng là dóng lên cái
[6:19]tiếng nói rằng Phật giáo Việt Nam đã tới lúc đủ mạnh để phát huy cái tự lực mà làm rạng danh lại chư tổ ngày xưa, làm rạng danh cho Phật giáo ngày nay và thắp ánh sáng lên cho những hậu thế mình bước theo. Nên vì vậy, thật là vinh dự, thật là cao quý với những người nào mà đặt chân về đây dự cái khóa tu thiền này. Tự mình khen mình đấy.
[6:51]Nghe thích không ạ? Thích thì ráng mà làm nha, phải ráng mà tinh tấn tu tập. Và chúng ta biết một điều nữa là nói mục đích của thiền là gì thì ta có một câu trả lời rất là rõ: Thiền giúp ta đạt đến mục tiêu vô ngã. Nhớ như vậy, câu trả lời không bao giờ sai. Ví dụ như nếu nói rằng là giúp ta đạt đến mục tiêu giải thoát, giác ngộ thì đó là một cái mục tiêu rất lớn, rất chung trong đạo Phật nhưng mà cái ý nghĩa chính của nó, gần gũi nhất vẫn là là vô ngã, cái giáo lý vô ngã, cái mục tiêu vô ngã, một tâm hồn vô ngã. Ví dụ như khi ta nói chữ giải thoát
[7:38]hay ta nói chữ giác ngộ là nghĩa tổng quát mà nghe chung chung nhưng mà thật sự bản chất của giác ngộ, bản chất của giải thoát chính là vô ngã, chính là vô ngã. Ta tu như thế nào ta không còn thấy mình có cái tôi nữa, đó là sự thành công trong cái sự tu tập của đạo Phật. Dù ta tu bất cứ pháp môn nào đều phải nhắm đến cái mục tiêu vô ngã của đạo Phật. Nếu mà ta tu mà đi sai cái mục tiêu vô ngã này ta trở thành tà đạo. Nhớ như vậy, cho nên tu gì tu phải nhắm cái vô ngã mà đi tới. Và trên đường đi trên đường đi về cái vô ngã này dù ta chưa đạt được cái vô ngã hoàn toàn như một bậc A La Hán nhưng mà bản ngã của ta là sao?
[8:31]Cũng nhỏ dần, nhỏ dần lại. Mà khi bản ngã nhỏ dần thì chuyện gì xảy ra? Đạo đức ta sáng ngời. Nhớ như vậy, cứ mỗi một bước mà bản ngã ta bé lại thì cũng chính là 100 bước cái đạo đức ta lớn lên. Bản ngã nhỏ một chút xíu thì đạo đức lớn ra muôn ngàn phần như vậy. Nên đối với một bậc thánh như A La Hán mà người đã vô ngã hoàn toàn thì cái đạo đức, từ bi, cái trí tuệ của các ngài là trùm cả trời đất, cả vũ trụ, đó là điều không nghi ngờ gì cả. Thì về cái cái việc tu thiền, tu thiền dễ hay khó ạ? Cực kỳ cực kỳ khó khăn. Cho nên đến lúc nào thì bắt đầu quý thầy mới nói về thiền cho Phật tử nghe?
[9:26]Ví dụ như khi một Phật tử đến chùa thì thường quý thầy không có hướng dẫn về thiền ngay mà nói về cái gì? Giữ năm năm giới cấm, tụng kinh, niệm Phật, làm một số điều phúc thiện gì đó, ban đầu chỉ là vậy thôi. Nhưng mà khi thấy cái người Phật tử đó đủ tín tâm thuần thục, hiểu sâu được nhiều giáo lý khác nữa. Nhiều giáo lý khác nữa là sao? Nghĩa là ngoài cái bản Kinh A Di Đà, ngoài cái bản Kinh Vô Lượng Thọ mỏng mỏng, be bé mà dễ tu, dễ tụng, bắt đầu Phật tử còn học theo quý thầy nhiều cái bản kinh lớn hơn: Hoa Nghiêm, Pháp Hoa, Lăng Nghiêm, Viên Giác,
[10:15]vân vân, nhiều cái bản kinh, bộ Bát Nhã, bộ Bát Nhã 600 quyển, ít ai đọc hết nổi. Khi mà quý Phật tử đã đủ duyên, đủ trí, đủ phúc để mở mang ra nhiều cái đạo lý khác nữa, căn cơ đã thuần thục thì bắt đầu quý thầy buộc phải dạy các Phật tử tu tập thiền định. Vì tới lúc đó quý Phật tử mới đủ trí tuệ, đủ ý chí để bước vào một con đường tu tập cực kỳ khó khăn, vất vả, đó là tu tập thiền. Vì có con đường mà ta đi ngược lại với bản năng là một điều vô cùng cực khổ. Ta có cái chữ bản, mấy cái chữ bản, chữ bản nào cũng cực hết trơn. Cái kẻ thù lớn nhất của mình chính là chính mình, tức là cái bản ngã này.
[11:09]Từ cái bản ngã này nó tạo ra một cái ta gọi là bản năng.
[11:16]Bản năng này là những khuynh hướng dường như được gọi là tự nhiên có sẵn trong người chúng ta, cái bản năng này. Ví dụ như một trong những bản năng mà làm ta vất vả nhất là bản năng ái dục. Bản năng ái dục này phải tu đến bậc A-na-hàm mới mới thắng nó được. Rồi những bản năng nào ví dụ như sự ích kỷ, ta có mặt trên đời là ta có khuynh hướng cứ tự lo cho mình trước. Đó là cũng là một bản năng dường như gọi là tự nhiên. Nhưng mà những cái gọi là tự nhiên á là ái dục là tự nhiên nè, ích kỷ là tự nhiên nè, tham ăn là tự nhiên nè, à giận hờn tự ái là tự nhiên, những cái đó gọi là bản năng vì nó là từ bản ngã mà xuất phát.
[12:03]Và cái con đường ta tu tập là ta đi tìm cái vô ngã, ta chống lại bản ngã tức là ta chống lại các bản năng này. Cái quá trình mà chống lại bản năng này là một cuộc chiến khốc liệt nhất mà Đức Phật đã nói: "Dẫu thắng ngàn quân địch nha, cũng không bằng tự tự chiến thắng chính mình." Chiến thắng chính mình tức là chiến thắng các bản năng này. Cho nên khi ta bước vào thiền là một bước vào một cuộc chiến khốc liệt mình đối mặt với với chính mình. Cái cực là như vậy. Ví dụ như ta nói một cái người đấu sĩ lên trên võ đài, họ cũng vất vả lắm, đánh có thể là bị trọng thương hay bị mất mạng chứ không phải là không.
[12:45]Nhưng mà coi vậy không phải vất vả bằng cái người bắt chân lên ngồi thiền định lặng lẽ như Đức Phật thế này. Cái người đó ta không thấy hùng hùng hổ hổ, không mang găng đeo đai, không nhảy lên sàn đấu để nhảy qua nhảy lại, đánh nhau sặc máu mũi, không có, chỉ ngồi bất động lặng lẽ như thế này nhưng mà cực hơn cái người lên lên đấu trường. Vì sao? Vì họ đang đấu với với chính họ. Cái đó cực hơn rất là nhiều. Nên do đó là đó là lý do mà thiền không phát triển nhanh được. Nhưng đã đến lúc chúng ta phải phục hồi, phải phát triển thiền lại cho Phật giáo Việt Nam mà nhất là Phật giáo miền Bắc. Vì sao vậy?
[13:31]Vì suốt cái lịch sử Phật giáo miền Bắc của ta là lịch sử của Phật giáo Thiền mà cái uy danh, cái danh thơm của Phật giáo miền Bắc ta chính từ nơi Thiền mà ra. Là những thiền sư lừng danh ngàn đời để lại đây trong sử sách còn ghi chỉ là các thiền sư đắc đạo. Nên vì vậy, khi nước nhà đã độc lập thống nhất, khi xã hội ta đã văn minh phát triển, tinh thần con người đã lên cao, Phật giáo cũng theo đó mà bắt đầu phát triển thì ta phải trở lại phát triển Thiền, không còn con đường nào khác. Còn những cái cái lối tu mà tương đối đơn giản dễ dàng mà khi ta mới đến chùa ta nhận được thì chỉ là cái căn bản thôi.
[14:16]Bây giờ ta phải nối bước chư tổ sư để phục hồi lại cái thiền cho Phật giáo miền Bắc, mà bắt đầu bằng cái gì? Bắt đầu bằng cái sự thực hành thiền định nơi nơi chính mình. Đây là một quá trình cực kỳ gian khó, thầy nói trước như vậy nha, cực kỳ gian khó. Nên ai đến với thiền mà mong rằng có một sự dễ dàng, sớm đắc đạo đều là ảo tưởng, đều là hiểu sai. Hoặc ai nói với ta rằng là tu thiền sẽ nhanh chóng đắc đạo thế này thế kia, đó đều là những lời nói dối. Nhớ như vậy. Ta sẽ bước vào một cái hành trình lâu dài, gian khó, cực khổ, nhưng đó là chánh đạo chứ không có con đường nào khác, phải như vậy nha.
[15:09]Cái công phu chính của thiền chính là ngồi, gọi là tọa thiền, chính là ngồi. Nhưng ở buổi ban đầu không ai có thể ngồi lâu được. Một ngày ta có 24 tiếng đồng hồ thì ta mất mấy tiếng để ngủ à? Mấy tiếng? 8 tiếng, 8 tiếng, rồi thôi cứ cho 8 tiếng. Cái người càng lớn tuổi thì cái thời gian ngủ ngắn lại dần phải không ạ? Cái bộ não người ta như vậy. Thì thời gian còn lại ta phải làm gì? Ta phải làm việc, phải mưu sinh, phải lo việc gia đình, rồi phải giao tiếp với cộng đồng, phải có trách nhiệm đối với xã hội, nhiều việc lắm. Nên cuối cùng cái thời gian mà để ta ngồi thiền là sao? Không nhiều. Mà như vậy 24 tiếng đồng hồ mà với cái phần thời gian rất lớn
[16:11]để phải động tâm mà lo cho công việc thì cái thời gian ngồi thiền còn rất là ít. Do đó, nếu nói tu thiền mà chỉ tập trung vào cái ngồi chắc chắn ta không có thành công, không có kết quả và cũng vô nghĩa nữa. Cho nên cái giá trị của thiền trong cái giai đoạn này của ta chính là thiền trong đời sống. Ta tập thế nào mà trong đời sống khi ta đi, ta đứng, ta nằm, ta ngồi, ta làm việc, ta giao tiếp, ta làm đầy đủ bổn phận của mình nhưng vẫn đang thiền. Cái đó mới là mới là cái công phu chính yếu, nó thầm thầm, vi tế, bí mật. Nhưng mà nó chính là cái công phu chính của ta hiện nay chứ không phải là cái ngồi đâu.
[17:01]Chính lúc ngoài cái ngồi đó mới là cái cái thiền thực sự, như vậy. Và đó là đề tài hôm nay ta nói chuyện với nhau là Thiền trong đời sống.
[17:17]Trong đời sống ta phải bận tâm lo lo nhiều việc, ai cũng vậy, đều phải bận tâm lo nhiều việc.
[17:30]Ta thường bận tâm về những việc gì? Ta liệt kê ra xem.
[17:38]Cái lo nhất của ta là việc gì? Kiếm tiền mưu sinh phải không ạ? Đó là cái gánh nặng nhất. Cái người mà có phúc á thì lo ít mà tiền vào túi nhiều. Còn người mà ít phúc á thì sao? Lo nhiều mà tiền vào túi ít, ngược lại. Vì vậy, cái người mà đời trước đã tạo phúc cái sự bận tâm họ không nhiều mà lại vẫn đủ ăn, đủ mặc thì như vậy người đó dễ tu không ạ? Dễ tu phải không ạ? Ít phải lo mà luôn luôn may mắn, tiền cứ cứ chảy vào túi, gạo cứ vào vào hũ, à vàng cứ vào tủ, à vân vân thì tự nhiên dễ tu lắm. Cho nên trong cái việc tu hành, cái phúc là cái quan trọng là vậy đó, nên ta rất là là bận tâm. Còn bây giờ ngược lại một cái người kém phúc
[18:35]là mưu sinh vất vả thì nội cái mà bận tâm lo ăn lo uống hết thời gian, không còn thanh thản đầu óc để hướng tâm về vô ngã được nữa. Đó là nguyên tắc. Nên vì vậy, trước khi bước vào cái cái công trình tu tập vĩ đại này ta phải tạo phúc rất là lớn, đó là lý do. Còn ta thử tưởng tượng một người không nhà, à không gia đình, à không tiền, không tài sản, phải đi ăn xin. À họ phải đi ăn xin sống nhờ cái lòng hảo tâm bố thí của người khác. Buổi sáng sớm cái họ họ xin được ít đồng cái lật đật họ ghé vào cái tiệm bánh mì họ ăn. Ăn xong rồi như vậy no rồi đã yên lòng chưa? Yên lòng chưa ạ? Vì sao? Vì một lát tới khi mà bụng nó đói rồi là không
[19:31]biết có cái gì nữa hay không phải không ạ? Trong đầu nghĩ cái gì? Ăn, ăn, ăn và ăn. Muốn ăn thì phải sao? Xin, xin, xin và xin. Đó là cái người lương thiện á, còn người không lương thiện thì sao? Bắt đầu đi ăn cắp, ăn trộm, vân vân, tội chồng lên tội. Và khi đã tội chồng lên tội rồi thì càng lúc càng bất an. Nên vì vậy là trước khi bước vào cái công cuộc tu hành vĩ đại trên con đường thiền định này, ai cũng phải ráng tạo phúc thật nhiều, tạo phúc thật dày để cái phúc đó bảo vệ cuộc đời mình, cái phúc đó đưa cuộc đời mình đi cho yên ả, cho thoải mái, à là như vậy. Thế còn cái cái công việc mưu sinh là khủng khiếp lắm.
[20:17]Mà bây giờ thôi cái phần bận tâm vì mưu sinh cũng là một cái đè nặng lên tâm hồn khiến cho ta khó tu tập, một cái bỏ một bên. Bây giờ cái gì nữa cũng là một mối bận tâm của ta nữa? Cái gì nữa? Đối với người trẻ thì cái gì? Học, học tập, phải không? Bài vở học tập mà nhất là cái thời đại ngày nay thế giới cạnh tranh khốc liệt trên các trình độ khoa học kỹ thuật. Các quốc gia là các nhà lãnh đạo các quốc gia cứ đau đáu làm sao cho các thế hệ sinh viên, học sinh của mình phải giỏi vượt trội lên so với thế giới, rồi những sinh viên học sinh đó mới đứng lên nối tiếp lãnh đạo quốc gia đưa cả đất nước lên hùng cường
[21:00]mới cạnh tranh mới sánh ngang vai các nước bạn được. Ta dùng cái chữ sánh ngang vai nghĩa là gì? Nghĩa là ta đủ mạnh để không nước nào dám ăn hiếp ta. Còn trong thời đại này, nếu mà đầu óc ta kém, tri thức kém, kiến thức kém, kỹ thuật kém, khoa học lạc hậu là kinh tế tuột liền. Ta không bán được cái sản phẩm mình cho một nước nào hết thì ta nước nghèo liền, nhớ như vậy. Một đất nước mà không có sản phẩm bán ra nước ngoài nước đó nghèo liền. Và khi nghèo thì sao? Nước khác đánh mình liền, xâm chiếm mình liền. Đó. Ví dụ như là ta cứ ngồi bình an ở đây trong khi bao nhiêu nước chung quanh ta đang náo loạn hết những chuyện Biển Đông thế này
[21:40]thế kia, mà ta cứ ngồi bình chân như vại là vì sao? Là vì ta có cái sức mạnh của mình, không cần tuyên bố. Ví dụ vậy. Nhưng mà đó là gì? Cũng là nhờ người Việt Nam ta thông minh, cần cù và có cái bản lĩnh để giữ nước. Nên cái học tập trở thành cái áp lực đè lên vai các thế hệ học sinh. Nhiều quốc gia như là Nhật, như là Hàn Quốc có những học sinh tự tử chết luôn, là vì sao? Vì nhà trường bắt học dữ quá, học phải thật giỏi để sau này mà lãnh đạo đất nước thì cái áp lực đè lên sự học tập đó cũng là một nỗi bận tâm rất lớn khiến cho ta không thanh thản đầu óc mà tu tập thiền định được. Cái thứ hai học tập.
[22:22]Cái thứ ba nữa cái gì cũng làm ta bận tâm rất là lớn nữa? Cái gì? Cái gì?
[22:35]Cái gì làm ta bận tâm rất là lớn? Cái gì đó mà ở dưới đây hầu hết chúng ta đều bị, chỉ có những người ngồi ở đây thì dường như là không bị, dường như thôi. Chuyện tình cảm, phải không ạ? Chuyện tình cảm yêu đương vớ vẩn. Nói vớ vẩn chứ nó quan trọng lắm, và nó đè nặng tâm hồn ta khủng khiếp lắm. Phải không các bác ạ? Thấy không? Các bác còn gật đầu nữa nha. Đó, đó bạc đầu rồi đó mà phải gật đầu than thở đấy, chứ không phải, không phải đơn giản. Nên cái chuyện tình cảm, nhất là khi đến cái tuổi vừa lớn, bắt đầu tâm sinh lý nó theo cái lập trình sẵn ở trong não, trong tâm hồn ta, nó buộc ta phải... phải... yêu.
[23:17]Đó, bắt ta phải yêu, khổ vậy. Mà tới cái tuổi đó là phải yêu. Mà tới cái tuổi đó chưa kịp yêu mà đã vào chùa liền thì cực kỳ hạnh phúc. Đó, đó là những con người ngồi đấy đó, chưa kịp yêu đã vào chùa mất rồi. Cho nên hạnh phúc thanh thản vô cùng. Còn ta, nghĩa là phải đi qua cái tuổi yêu, rồi phải lo mưu sinh lập gia đình, rồi đến khi lớn một chút bắt đầu mới gặp chùa thì mới hiểu rằng cái việc mà tình cảm là một nỗi bận tâm rất lớn của đời người, rất lớn của đời người. Và nhiều người cũng vậy, nhiều người hay viết thư hỏi thầy đủ thứ chuyện về tình cảm, khốn khổ, thấy rất là tội. Đức Phật của ta làm sao?
[23:56]Đức Phật của ta đến mới vừa năm 12 tuổi là Ngài chứng Sơ thiền một cái, rồi Ngài cũng tắt cái chuyện yêu luôn. Thấy có người hỏi, thế việc mà ngày xưa Thái tử có vợ có con thì sao? Ai thắc mắc chuyện đó xin mời vào mua cái bộ truyện tranh Đỉnh Núi Tuyết nha, câu trả lời nằm trong đó. Còn ở đây là tất cả những phàm phu chúng ta, ta bị vướng một điều là yêu. Đó, cái chuyện tình cảm phức tạp lắm. Mà có khi yêu một lần đã đủ chưa ạ? Đủ chưa? Chưa, đó có nhiều người nói chưa, lắc đầu chưa, tức là yêu một lần vẫn chưa? Chưa đủ, khổ thế đấy. Như các bác ta là mấy lần ạ? Mấy lần ạ? Vâng, không dám nói, nói rồi sợ quay phim chụp hình về gửi cho bà, kẹt lắm.
[24:50]Theo thống kê của Tổng công ty Viễn thông bưu điện, mà nhất là điện thoại di động, thì hơn phân nửa những cuộc điện thoại và tin nhắn thuộc về tình cảm. Còn chuyện làm ăn ít, rất ít, còn ba chuyện tào lao ít hơn nữa. Chuyện tình cảm hò hẹn, vớ vẩn, ghen tuông, nói chuyện tán gẫu trên chat chit, email và điện thoại di động là chuyện tình cảm không à. May là các cụ nha, các bà đến tuổi này rồi thì mới có điện thoại di động, cho nên các bà già già của ta là thoát cái cảnh đó, còn mấy cái lớp trẻ trẻ dưới kia là sao? Xách cái điện thoại di động mà lo yêu không à, nên thành ra nỗi bận tâm rất là lớn.
[25:40]Nên những em trẻ nào, những thanh thiếu niên nào mà khi đang tuổi yêu mà lại vào chùa thì sao ạ? Nó giảm rất nhiều cái áp lực về yêu đương. Ai yêu quá thì ta cứ nói là thôi vào chùa mà, mà tu, ta bớt cái bận tâm. Cái tình cảm thấy nó như ảo, nhưng mà sự thực nó lại là một sự thúc đẩy rất nặng trong tâm hồn con người, thành một sự bận tâm ghê gớm. Một cái bận tâm nữa là gì?
[26:10]Một cái bận tâm nữa mà chính là người già lại lo nhiều hơn người trẻ là cái gì? Đúng rồi, sức khỏe, bệnh tật. Bắt đầu đến cái tuổi này rồi là cái nỗi lo về bệnh tật. Bước chân mình đi không nhanh nhẹn, tay làm cái gì nó đau, nó nhức. Giống như có cái ông đó, ổng đến khám bác sĩ. Ổng cái chân bên trái ổng đau quá, ổng mới đến khám. Cái bác sĩ sau khi khám xong hết rồi, bác sĩ hỏi: "Năm nay ông bao nhiêu tuổi?". Nói: "Năm nay tôi 65 tuổi". Bác sĩ nói: "Nó như vậy ông ạ, đến cái tuổi này rồi, nó già như vậy rồi cái chân nó phải đau". Ông kia ổng mới cãi, ổng nói: "Chân trái và chân phải tôi nó bằng tuổi nhau,
[26:50]tại sao chỉ có chân trái đau mà chân phải không đau?". Bác sĩ cũng đớ ra không biết đường đâu trả lời. Nhưng mà câu chuyện nó đùa, nhưng mà cho ta thấy rằng cái áp lực của bệnh tật lên trên tuổi tác rất là nặng nề, và người già đây là nỗi lo rất là lớn. Và lo quá, nhiều khi ta có những cơn bệnh mà ta cứ vì cái nỗi lo mà đẩy hết cái gia tài, tài sản mình vào trong cơn bệnh đó. Ví dụ như bây giờ ta mắc một cái ung thư, mà nhiều người ung thư rồi là cứ coi như mình chết, thanh thản chờ chết á. Vậy đó mà ta lại hạnh phúc, gia đình con cháu mình hạnh phúc. Có người cứ lo sợ chết quá, cứ để cho con cháu chữa,
[27:30]bắt con cháu chữa, bán sạch hết gia tài luôn. Và khi mình cũng không sống được, nhưng rồi con cháu nghèo mạt luôn là vì hết tiền chữa bệnh. Cho nên cái lời khuyên của ta là vậy: khi ta hiểu đạo rồi, nếu ta mắc một cái chứng nan y là sao? Cứ thanh thản mà, mà đón nhận cái chết, vui vẻ mà đón nhận cái chết. Mà khi đã mắc cái bệnh nan y rồi, cứ lo tu. Ta nhờ tu mà bệnh thì bệnh, mà đau nó không đau, không đau đớn. Khi nào chết thì thanh thản ra đi, như vậy nó hạnh phúc bao nhiêu ngàn lần. Còn ta càng đổ tiền vô cho nó thì nó càng đau, nó càng quật con người ta, dằn vặt con người ta. Nên người biết đạo rồi có sợ gì sống chết đâu, cứ thanh thản.
[28:12]Nhưng mà cái lo về bệnh tật làm thành một cái bận tâm rất lớn trong tâm hồn ta, làm cho ta làm sao? Ta không tu thiền, không an tĩnh tâm hồn được, đó trên đời như vậy. Ngoài ra còn một điều nữa thế này: không cần những điều đó, không cần phải lo mưu sinh, không cần lo học tập, không cần lo tình cảm, không cần lo giao tiếp, không cần lo bệnh tật, bình thường thôi bộ não ta nó vẫn đang loạn động. Bởi vì sao? Vì bản chất của não bộ là loạn động. Đây ta thêm một chữ "bản" nữa, chữ "bản" này cũng rất đáng sợ. Từ cái bản ngã, ta có cái bản năng, ta có cái bản chất.
[28:53]Mà bản chất của não bộ là loạn động. Loạn động, nhớ như vậy. Não bộ luôn luôn loạn động, không cần có chuyện gì để lo, bộ não vẫn luôn luôn máy động, vẫn luôn luôn suy nghĩ lung tung hết. Có đúng không thưa bác ạ? Đấy. Vì thế khi ta tu thiền, ta đi tìm cái vô ngã, ta phải tịnh hóa tâm hồn mình, làm cho tâm thanh tịnh không suy nghĩ, nghĩa là ta chống lại cái bản chất của não bộ đang loạn động. Ta chống lại các bản năng của tâm sinh lý của con người. Ta chống lại cả cái bản chất của cuộc sống luôn luôn làm đè nặng lên tâm hồn ta. Nên tu thiền thấy ngồi yên lặng, hiền lành nhưng mà đang chống đối đủ thứ chuyện hết trơn trên đời, chống lại chính mình.
[29:40]Bản chất của não bộ là loạn động. Đó là cái bận tâm mà nó đè nặng bắt buộc. Rồi thêm có những cái bận tâm mà ta tự tạo cho mình, làm cho ta bận tâm. Ví dụ chuyện gì? Nghĩa là không có ai bắt buộc ta hết mà tự ta buộc ta, ta phải bận tâm là chuyện gì? Những cái mà ta gọi là giải trí, nghệ thuật. Không ai bắt ta hết, nhưng mà khi ta mê một cái gì rồi ta thêm cái bận tâm. Ví dụ như cái người mê nhạc thì sao? Thì phải tối ngày cứ lo tập nhạc, đánh đàn, tìm hết bài này hết bài, bài kia. Người mê vẽ thì sao? Đó cứ say sưa đi tìm cọ, tìm tranh. Cái đó bận tâm không? Rất là bận tâm, mà có ai bắt mình không?
[30:24]Không ai bắt mình cả, tự mình làm cho mình phải bận tâm. Rồi ví dụ như bây giờ nó còn có cái thêm là cái game điện tử á. Game điện tử ấy có ai bắt buộc không? Không, nhưng mấy đứa nhỏ lao vào rồi là vùi chết cả cuộc đời nó luôn. Nghĩa là vùi chết cả cuộc đời nó sao? Mất hết thời gian, công sức, trí tuệ, sức lực của tuổi thanh xuân, mà đến nỗi khi nghiện ngập rồi có thể gây tội ác. Ở Mỹ Tho có một đứa cháu giết bà ngoại để lấy tiền đi chơi game. Vừa rồi ta cũng nghe báo đăng tin ngoài Bắc, một đứa cháu giết ông nội lấy tiền chơi game. Bên Trung Quốc đăng tin một bà mẹ bóp cổ chết đứa con vì nó cứ khóc không cho bà đó chơi game.
[31:07]Cái cô đó cổ chơi game, đứa bé nó cứ khóc hoài, bóp cổ cho nó chết để mà tiếp tục chơi game cho nó trọn vẹn. Mà game gì? Khi người ta điều tra ra cái game mà cổ đang chơi là cái game tập nuôi con. Game tập nuôi con. Đang theo đuổi nuôi một đứa con ảo ở trong cái màn hình thì thò tay bóp cổ chết đứa con ruột đang, đang ở cái nôi bên cạnh mình. Như vậy cái game có cái game tốt không? Có cái game giáo dục không? Dường như không. Vì bằng cớ là cô đó cô chơi cái game giáo dục là game tập nuôi con, mà mê trong cái trò chơi đó, thò tay bóp cổ chết đứa con nó nằm cái, đặt cái nôi bên cạnh mình. Như vậy bản chất của cái nghiện game nó không có phân biệt game tốt,
[31:54]game xấu, game giáo dục, game bạo lực gì cả, hễ game là xấu. Nhớ như vậy. Do đó trong các khóa học hè của chùa Phật Quang hay chùa Di Đà chúng ta vào mùa hè cho các học sinh về đây học đạo đức thì có một bài học rất quan trọng là sao? Chống cái việc nghiện game, chống chơi game luôn chứ không có nghiện game nữa. Không có việc mà nói là chơi game mà không nghiện, xóa chấm dứt luôn không rờ tới game, không ngó tới game nữa. Và các em phải lôi kéo bạn mình ra khỏi cái màn hình game luôn. Nghĩa là khi học sinh mà về đây học cái khóa học hè rồi, đủ bản lĩnh chính mình thoát game và lôi bạn mình ra khỏi game luôn. Phải như vậy.
[32:34]Vì cái game là cái không ai bắt buộc nhưng mà tự mình cuốn vào, chôn cả cuộc đời mình, chôn cả tâm hồn mình vào đó. May là người lớn ta ít bị, nhưng mà cũng có những người lớn cũng bị nặng lắm chứ không phải là không. Đó là những cái điều làm ta, ta bận tâm như vậy. Thì bây giờ, trước những cái áp lực như thế của đời sống thì ta phải làm sao mà tu thiền để giữ tâm hồn mình, mình thanh tịnh?
[33:05]Cái quan trọng là làm sao ta vẫn làm được công việc tốt, vẫn mưu sinh được, vẫn sống tử tế với mọi người mà vẫn giữ được công phu tu tập. Cái yêu cầu quan trọng là nằm ở chỗ này. Vì chắc chắn rằng ta phải bận tâm, ta phải lo đủ thứ chuyện trên đời như thế nhưng mà vẫn phải giữ được công phu thiền định trong đời sống. Thì cái giá trị của người tu thiền chính là nằm ở chỗ này. À. Mà để thực hiện được cái thiền trong đời sống này, cái quyết tâm ta phải cao ghê lắm, cái lý tưởng tu tập của ta phải rất là lớn và ta phải hiểu rất rõ cái mục tiêu vô ngã mà mình đang đi tới. Ví dụ có những người nói ời sống trên đời này được rồi,
[33:48]cần gì phải tu tập tâm linh, giác ngộ, vô ngã, giải thoát. Cứ sống làm ăn thành công, thành đạt, giàu có, thụ hưởng là được rồi, tại sao phải tu? Nên những người như vậy họ không chưa hiểu được đạo lý. Mà để giải thích cho người này thì không phải là chuyện mà ta nói hôm nay. Chuyện mà ta nói hôm nay ta không nói cho những người mà chưa đủ hiểu, chưa đủ trí tuệ, chưa đủ căn duyên để hiểu về Phật pháp. Những người mà họ đặt cái câu hỏi đó, hôm nay ta không nói chuyện với họ. Nói chuyện với họ là một buổi khác. Còn những người ngồi đây là những người mà đã hiểu được Phật pháp sâu dày, xác định được cái mục tiêu
[34:29]tu tập để đạt được cái vô ngã, giải thoát, giác ngộ tâm linh. Những người này không cần phải bàn cãi. Vấn đề của những người chúng ta ngồi đây là tu cách nào để ta có thể trong lúc mà đời sống bận rộn, áp lực nặng nề như thế, ta vẫn giữ được công phu thiền định thanh tịnh của mình trong mọi lúc của của đời sống. Như vậy nha. Cho nên mấy người ngồi đây là giá trị cao lắm.
[34:58]Lúc ta ngồi thiền thì nó có một cái công phu chính yếu rất là quan trọng, đó là theo dõi hơi thở. Khi ngồi thiền á, sau khi ta điều thân được rồi, quán thân được rồi, tâm đã bắt đầu có một phần thanh tịnh thì lập tức hơi thở hiện ra. Lúc đó ta thấy rõ hơi thở vào, hơi thở ra và ta bám chặt để biết cái hơi thở đó. Hơi thở vào biết vào, hơi thở ra biết ra, biết rất rõ ràng thì đó chính là một công phu nhiếp tâm trong thiền định. Thì một điều rất là lạ thế này giữa đạo Phật với khoa học, cái công phu mà theo dõi hơi thở là công phu mà Đức Phật đã nói cách đây hơn 2.500 năm. Khi một người tu thiền, Đức Phật đã dạy rất rõ là phải theo dõi hơi thở.
[35:50]Theo dõi hơi thở và nhiều người theo dõi được hơi thở, quán được hơi thở này mà đắc đạo. Đó là chuyện của 2.500 năm trước. Nhưng ngày hôm nay, trong cái khoa tâm thần học của y khoa, những người nào học bác sĩ mà học chuyên ngành về tâm thần học thì có học được một cái phương pháp trị liệu thần kinh như thế này: Cái người mà bị bệnh tâm thần kinh, suy nhược thần kinh, tâm hồn trầm uất, căng thẳng thì các bác sĩ khuyên họ là ngồi yên hoặc nằm yên và theo dõi hơi thở.
[36:34]Y như Đức Phật đã dạy mấy ngàn năm trước mà Đức Phật dạy mà không nói gì, chỉ nói là tu rồi nhiếp được tâm và đắc đạo. Nhưng mà ngày hôm nay thì khoa học mới đưa ra một lời giải thích thế này: Khi mà thần kinh hơi thở hưng phấn
[36:53]thì các vùng não khác, các hoạt động thần kinh khác tự nhiên bị ức chế. À. Đây là một cái sự nghiên cứu của khoa học được đo đạc bằng máy móc. Khi một người tập trung vào hơi thở, có nghĩa là cái thần kinh cho cái hoạt động hơi thở được hưng phấn thì các vùng thần kinh não khác tự nhiên đi vào ức chế. Này là do máy móc mà đo được nên họ tìm ra được cái công thức này. Mà cái công thức này, cái nguyên lý này, cái nguyên tắc này đã được Đức Phật dạy hơn 2.500 năm trước. Nên một cái người bị bệnh tâm thần kinh, họ dùng cái phương pháp hơi thở để trị liệu làm cho ức chế bớt cái não bộ đang hưng phấn cực độ đó để cho thanh tịnh lại.
[37:42]Cái não bộ mà hưng phấn cực độ để đến nỗi ta gọi là bệnh tâm thần á, ngày xưa Đức Phật gọi là ngũ ấm xí thạnh khổ. Cái khổ của ngũ ấm xí thạnh, hừng hực, ta gọi là điên loạn. Hồi xưa Đức Phật gọi đó là một nỗi khổ của một người bị bệnh tâm thần nhưng mà ngày xưa không có cái từ là bệnh tâm thần. Cái từ để diễn tả bệnh tâm thần Đức Phật gọi là ngũ ấm xí thạnh. Đó. Và đó là một nỗi khổ, ngày nay gọi là tâm thần. Và hồi xưa Đức Phật dạy hơi thở để nhiếp tâm, ngày nay các bác sĩ cũng phát hiện rằng khi một người theo dõi hơi thở thì cái thần kinh khác đi vào ức chế, một sự trùng hợp rất là đặc biệt, rất là lạ.
[38:28]Và cứ khoa học càng tiến bộ thì thấy đạo Phật càng càng đúng như vậy. Thì cái công phu chính yếu của một người tu thiền là phải biết theo dõi hơi thở. Tuy nhiên không phải mới vào ngồi ta theo dõi hơi thở được liền, mà thường ta phải tập ít nhất một tuần hay là tới 3 tháng tới 6 tháng sau ta mới có thể thấy được hơi thở để theo dõi hơi thở. Đó là bình thường như vậy. Nhưng trong đời sống, khi ta đang phải bận tâm lo công việc, làm lụng, tay chân mình nhúc nhích, người mình đi tới đi lui là phải sắp xếp tổ chức công việc thì thường ta không theo dõi hơi thở được. Hơi thở chỉ hiện ra cho ta thấy
[39:14]khi ta thường trong tư thế bất động, không nhúc nhích. Ta nằm cũng được, ta ngồi dựa cũng được, hoặc đứng yên cũng được, nhưng mà đừng nhúc nhích thì lúc đó hơi thở sẽ hiện ra. Còn khi ta nhúc nhích nhúc nhích, ta nói, ta làm lụng, à ta sắp xếp tổ chức thì hơi thở không hiện ra. Và vì vậy, tu thiền trong đời sống nó khác với tu thiền trong lúc tọa thiền là ta không theo dõi hơi thở. Nhớ như vậy. Đây là cái công thức như vậy. Không theo dõi hơi thở được khi ta thiền trong đời sống, đó. Nên vì vậy, cái chỗ mà hay nhất để ta trụ tâm trong đời sống chính là gì? Chính là thân, chính là toàn thân, chính là biết toàn thân.
[40:03]Đó là chỗ ta trụ tâm trong đời sống. Lúc ta đi, ta đứng, ta nằm, ta ngồi, ta đều có thể biết toàn thân mình. Thậm chí bây giờ như khi là
[40:18]chúng tôi đang nói, chúng tôi vẫn có thể biết toàn thân của mình. Quý Phật tử đang nghe, quý Phật tử sao? Biết được thân không? Cũng biết được, được toàn thân của mình phải không ạ? Cho nên trong đời sống mà ta dựa vào thân để ta an trú tâm, đó là bí quyết của thiền trong đời sống. Tuy nhiên, là cái biết toàn thân nó chưa đủ, mà phải làm sao? Phải nhớ rằng thân này vô thường, nhớ như vậy. Cái câu mà nói rằng lúc nào cũng nhớ thân này vô thường nó là một cái yếu quyết của tu tập thiền định mà những người mà có tham dự khóa thiền trong nhiều thời gian qua thì đã nắm vững kỹ thuật này. Còn những người khi giờ giảng thì mới tới ngồi
[41:08]nghe, còn lúc tập thiền thì không có thì sao? Không biết gì cả. Nha.
[41:18]Luôn nhớ thân này vô thường, đó là một cái khẩu quyết quan trọng của việc tu tập thiền định. Lúc nào cũng nhớ thân này này vô thường, như vậy.
[41:31]Khi nghe cũng như khi khi nói, đông người hay ở một mình, xem phim hay là đọc sách, luôn nhớ thân này vô thường. Bất cứ công việc gì cũng vậy. Khi ăn cơm hay uống nước, khi tắm rửa hay vệ sinh, đắp y hay mang giày dép, luôn nhớ thân này vô thường. Mà khi cái người mà thường nhớ thân này vô thường như vậy được thì họ xuất hiện một trạng thái tỉnh giác liền, tâm yên tịnh liền. Những khi tâm con tỉnh giác, càng càng nhớ thân này vô thường. Mà khi mình đạt được cái trạng thái tỉnh giác thanh tịnh do mình quán thân vô thường đó thì mình nhớ tới chúng sinh vô lượng trong thế giới này còn biết bao nhiêu người cần phải biết thân vô thường để họ đạt được cái
[42:23]hạnh phúc của thiền định này, cho nên ta ước nguyện thế nào? Nguyện cho chúng sinh khắp chốn luôn biết thân này vô thường. Đó là bài kệ xả thiền mà nhắc nhở ta cái bí quyết để tu tập trong đời sống. Nên vì vậy những người nào mà đã dự khóa thiền trong thời gian qua là đã học thuộc cái bài kệ xả thiền này rồi và nhớ theo cái bài kệ đó mà ôm cái bài kệ đó, quý từng chữ như vàng như ngọc trong suốt cuộc đời mình. Ta đeo một cái nhẫn kim cương đắt tiền cả một hai chục ngàn đô la không bằng giữ cái bài kệ đó trong túi mình, trong tâm mình. Ta đeo sợi dây chuyền vàng mười lạng vàng không quý bằng bỏ cái bài kệ đó trong trong túi mình. Nhớ như vậy.
[43:10]Cho nên lúc này ta không cần đeo vàng ngọc gì nữa mà chỉ cần đeo cái gì? Đeo cái bài kệ xả thiền ở trong túi mình và trong tâm mình mà thôi. Lúc nào đó ta bị một tên cướp nó chặn ta lại nó dí dao, nó nói có cái gì quý đưa đây, thì ta đưa nó cái gì? Ta đưa nó bài kệ xả thiền nha. Về Tam bảo gia hộ cho con nha. Lúc thức cũng như lúc ngủ, ban ngày cũng như ban ban đêm luôn nhớ thân này vô thường. Nói cái này quý hơn vàng hơn ngọc, anh cầm cái này về đi chứ tôi không có gì quý hơn cái này nữa, cuộc đời tôi không còn cái gì quý hơn cái này nữa nha. Thương anh, tôi thấy anh nãy giờ anh đi ăn cướp mà không được
[43:50]đồng nào, thôi tôi cho anh bài kệ này quý hơn vàng hơn bạc. Thì nếu mà nó may mắn mà nó giác ngộ thì tốt, còn nếu nó giận nó đâm mình một dao thì thì thì mình cũng thấy thân này vô thường thiệt. Lúc đó
[44:11]Bây giờ đó, tại sao mà ta an trú biết toàn thân thì tâm ta lại được yên tĩnh? Ngày xưa, Đức Phật dạy thế này: "Cảm giác toàn thân, tôi thở vào. Cảm giác toàn thân, tôi thở ra." Đó là bí quyết cái tu thiền mà Đức Phật dạy ngày xưa. Nhưng mà Đức Phật dạy thì không giải thích vì thời đó trình độ khoa học không đủ, nhưng ngày hôm nay trình độ khoa học đủ để ta lý giải cái câu đó tại sao.
[44:46]Ta có thấy hình cái bộ não chưa ạ?
[44:51]Ta có thấy bộ não chưa ạ?
[44:55]Cái người mà thấy bộ não là thấy lúc nào ạ? Chỉ có lúc ai bị tông xe đổ não, óc ra đường mới thấy thôi chứ làm sao mà thấy. Thấy hình bộ não thì được, chứ còn thấy bộ não mà thấy được thì ghê quá. Bộ não ta nó mong manh như là cái miếng mà đậu hũ non trăng trắng ta ăn với đường, với gừng có có người thấy chưa ạ? Nó mềm như vậy, nhưng sao? Rất là quan trọng. Thì đây nó thế này, các nhà khoa học mới khám phá bằng những thiết bị đo đạc cực kỳ tinh vi là những hoạt động trên bộ não ta nó nằm ở phần lớn ở vỏ não, ở vỏ não.
[45:31]Mà nơi cái vỏ não này, nó vừa là những hoạt động của tinh thần, của tư tưởng nhưng đồng thời nó cũng phản ánh tất cả những vị trí của cơ thể ta lên trên đó. À. Đây là một bí mật mà chính nhờ bí mật này mà ta có phương pháp tu. Tức là ví dụ như ngón cái của ta, nó sẽ được phản ánh ở một góc ở trên gần cái đỉnh này, rồi cái bàn chân ta, nó sẽ được phản ánh ở một cái phần vỏ não này, cái da bụng ta, nó sẽ phản ánh được ở một vùng nào đó trên vỏ não này. Như vậy, toàn bộ cái thân của ta đều có một cái vị trí tương xứng của nó nằm ở trên vỏ não.
[46:13]Nhớ cái chữ vỏ não. Thì nó đều có một vị trí tương xứng trên cái vỏ não này hết. Do đó, khi mà ta biết rõ toàn thân, ta an trú toàn thân là toàn bộ cái vỏ não yên luôn. Và khi nó yên cái vỏ não thì mọi hoạt động khác của vỏ não, những tư tưởng, những sự loạn động, nó cũng được nhiếp lại, ức chế lại luôn. Đây là một cái rất là hay, là ta muốn dừng cái hoạt động của não bộ, ta muốn không suy nghĩ lung tung, ta muốn kìm hãm lại cái bản chất loạn động của bộ não không phải bằng cách ta kìm cái bộ não, ta gồng cái bộ não, ta dằn cái bộ não lại, không phải, mà chính là ta thanh thản biết rõ toàn thân của mình.
[47:02]Khi ta thanh thản biết rõ toàn thân của mình, tự nhiên cả cái vùng vỏ não được đi vào ức chế. Đây là một công thức cực kỳ khoa học mà ngày hôm nay ta mới lý giải được nhờ các phương tiện đo não bộ, đo những rung động của não bộ. Vậy mà hơn 2.500 năm trước đã có một con người giác ngộ nhìn thấy điều này và đã dạy cái bí quyết này cho những đệ tử của mình. Hôm nay ta thừa hưởng được cái lợi ích từ cái lời dạy của Người mà ta cũng may mắn là ta có được những phát minh của khoa học để kiểm chứng và ta càng thấy Bậc Thầy của ta vĩ đại biết là bao nhiêu. Nên ngày hôm nay ta trọn lòng để tinh tấn đi theo Người nha.
[47:47]Lúc nào trong đời sống, dù đi, đứng, dù nằm, dù ngồi, dù làm việc, dù nói năng, ăn cơm, uống nước, lúc nào cũng làm sao? Cảm giác biết rõ toàn thân của mình. Nhưng mà song song với cái biết rõ toàn thân đó thì phải làm sao nữa? Phải nhớ thân này là vô thường. Đó. Thì đó là cái công phu tu tập thiền định trong trong đời sống. Lúc nào cũng nhớ thân này là vô thường. Thân vô thường nghĩa là gì? Đây là một cái công phu tu tập chuyên sâu mà những người nào đã bắt chân ngồi kiết già thiền định trong nhiều ngày tháng qua thì mới hiểu được. Còn người nào chỉ ngày hôm nay tò mò đến nghe thì không thấu hiểu được
[48:31]vì nó là một công phu phải thực hành, phải chiêm nghiệm lâu ngày. Là cái người đó ý thức rằng cái thân của ta ngày nào rồi phải phải già, phải bệnh, phải chết. Chết rồi sao, hết chưa? Chưa. Chết rồi sao nữa? Bắt đầu nó rã rời ra phải không? Nếu mà không đem đi thiêu, tự nó làm sao? Nó phân hủy, mục, nó rã, còn lại cái gì? Xương. Rồi cái xương đó qua lâu ngày thành cái gì? Cũng rã thành bụi bay luôn. Cho nên cái người mà quán thân vô thường là phải suy nghiệm về cái tiến trình mục hoại của thân mình cho tới khi chết, cho tới sau khi chết, cho tới khi mà xương không còn gì nữa luôn. Phải suy nghiệm như vậy.
[49:21]Khi người đó mới ngồi bắt chân kiết già như Đức Phật thế này và ngồi lặng lẽ cứ suy nghiệm cái tiến trình vô thường của thân. Cứ mỗi buổi ngồi thiền lại bắt chân lên, ngồi suy nghiệm cái tiến trình của thân như thế qua vài tháng, phải vài tháng. Khi qua vài tháng rồi thì cái ý thức về cái sự vô thường của thân đó nó thấm rất là sâu. Mà có nhiều người chỉ ngang đây thôi, tâm đã bắt đầu vào định. Có những người chỉ quán thân vô thường mà nhiếp tâm sâu thôi, chứng luôn quả Tu Đà Hoàn luôn. Đã có nhiều người như vậy, có rồi, ngay trong kiếp này, ngay trong thời đại này. Vì chứng Tu Đà Hoàn không phải là khó lắm.
[50:05]Nhưng mà cái quán thân vô thường là nó độc đáo như vậy, nó là ổ, là gốc của sự giác ngộ. Cái bản ngã của ta nó thâm sâu, nó mênh mông, nhưng mà cái cái đế của cái chấp ngã là ở nơi thân này, nơi cái chấp thân này. Nên khi ta quán vô thường, thấy cái thân này sẽ tan rã, sẽ hoại, sẽ mục là ta lung lay, ta xô ngã được cái gốc của sự chấp ngã. Cái chấp ngã thì nó còn sâu ở trong tâm nữa, nhưng mà cái gốc của nó vẫn là là thân. Cho nên vì vậy, một cái người mà tu tập công phu thiền định nhiều ngày tháng ngồi kiết già lặng lẽ, suy nghiệm về cái thân vô thường là đã xô ngã được, lung lay được cái chấp ngã.
[50:49]Đó, cho nên khi trong đời sống, lúc ta nói chuyện với mọi người, mọi người gặp ta chào: "A, sao chị lúc này khỏe không?" thì ta nhớ cái gì?
[50:59]Có ai hỏi con sức khỏe
[51:03]vội vàng quay lại nhớ rằng, phải không? Thân này mãi mãi vô vô thường. Nhớ như vậy, là ta có những cái câu tụng như vậy để bổ sung cho mình. Rồi một người nào đó khen: "Thôi lúc này sao thấy chị trẻ đẹp ra?", thì ta phải làm sao? Mỉm cười, cảm ơn, nhưng mà ta âm thầm quay lại sao? Nhớ thân này vô thường nha. Rồi ví dụ như có một người nào đó thấy ta đi một chiếc xe đẹp mới khen: "À, lúc này anh sao mà anh mua được chiếc xe này cái hiệu gì, bao nhiêu tiền mà nó đẹp thế?", thì ta làm sao? Ta làm sao? Khen cái xe đâu phải khen mình đâu. Mình phải làm sao? Trước hết thì mình cũng cảm ơn cái lời cái lời khen ngợi của người ta,
[51:59]nhưng bên trong mình âm thầm quay lại mình nói với mình điều gì? Thân này còn vô thường, huống là chiếc xe. Như vậy nha, đó, trên đời mọi thứ là như vậy. Hoặc là ta xây được một căn nhà to đẹp do cái phúc của mình, chắc đời xưa mình cũng phụ cất chùa gì đó, đời này khiến mình đủ phúc cái mình xây được một căn nhà to. Rồi bao nhiêu người tới tân gia chúc mừng, ai cũng chúc nhà đẹp thế này thế kia thì ta cũng cảm ơn mọi lời khen của mọi người, nhưng ta quay lại ta nghĩ gì trong tâm mình? Ta nghĩ gì? Thân này còn vô thường, chết rồi sao? Để lại tất cả ha, nhà cửa, danh vọng, tiền bạc gì đó, bao nhiêu người thương yêu đều phải để lại và tất cả những điều đó làm sao?
[52:48]Cũng vô thường cả, đó. Cho nên giữa cái dòng đời vui buồn lẫn lộn nha, giữa những lời khen chê, náo nhiệt, thăng trầm, ta sừng sững như ngọn núi bất động, vì sao? Vì ta lúc nào cũng bình thản nhớ rằng thân này vô thường. Đó chính là thiền trong đời sống. Nha.
[53:15]Như vậy, ta rút ra lại, thiền trong đời sống là làm gì?
[53:24]Thiền trong đời sống là làm gì?
[53:29]Là lúc nào nha, bất cứ lúc nào, bất cứ khi làm công việc gì, hoặc là khi không làm việc gì, khi tiếp xúc hay là khi ở một mình, trong tâm mình phải làm sao?
[53:45]Biết toàn thân, an trú toàn thân và nhớ thân này vô thường, nhớ như vậy. Đó là cái bí quyết đó để tu thiền trong đời sống như vậy. Bây giờ, khi hiểu được điều đó rồi, ta bắt đầu quyết tâm mà thực hành cho bằng được cái chánh niệm trong đời sống như thế này.
[54:06]Hai hôm vừa rồi, bắt đầu vào khóa thiền, ta thực hành một cái công phu đặc biệt trong đạo Phật là công phu gì? Tịnh khẩu nha. Những người nào đã tham gia khóa thiền trong hai ngày qua đều buộc phải áp dụng cái tịnh khẩu. Chỉ có những người nào mà hôm nay mới đến nghe thì không biết và không thực hành cái công phu đó. Cho nên thầy cũng trân trọng kính mời mọi người tháng tới là đến dự khóa thiền sớm nha để được thực hành, chớ đừng có ăn gian mà đợi tới lúc thầy giảng rồi mới tới nghe, nghe rồi về sướng vô cùng nha. Phải tu để biết đá biết vàng, để biết cực biết khổ nha, biết gian nan vất vả của việc tu hành là gì, rồi mới biết yêu quý người tu nha.
[54:53]Chứ cứ ăn gian đợi thầy giảng rồi tới nghe xong đi về nói: "Ồ, hay quá!" là không được. Phải tới tu, tới tu mới thấy khổ. Phải ráng về đây tu thiền từ chiều thứ sáu và thực hành những cái pháp khó thực hành như tịnh khẩu, vân vân á. Gặp người quen muốn chào, muốn nói thì bị người ta nhắc im lặng, ấm ức mà phải buông xả như vậy đó, thấy tu cực khổ. Tu cực khổ làm sao? Khi nào nhìn thấy mặt thầy mà ghét là thành công. Quá giận, quá tức rồi như vậy là thành công.
[55:25]Mấy hôm nay thì mọi người tu tịnh khẩu để làm chi? Tại vì khi ta nói, khi ta nghe ta dễ mất cái chánh niệm, ta dễ chạy theo cái điều ta nói ta nghe mà ta quên thân này vô thường, quên mất chánh niệm vô thường. Cho nên vì vậy mà hai ngày qua là thầy bắt cái cả cái khóa thiền phải tịnh khẩu. Mà quý Phật tử tịnh khẩu thấy có dễ chịu không? Có không? Sao nghi ngờ quá! Nhưng mà thầy phát hiện nhiều người nói lén, nói thầm, nói lậu. Cấm mà nói thì gọi là nói lậu nha.
[56:06]Rồi có nhiều người thôi có đủ cách để xoay xở, đủ cách để xoay xở mà ráng nói cho được vài lời, không nói thì quá đau khổ. Nhưng mà người nào mà tịnh khẩu được trong an lành thì sẽ thấy rằng tịnh khẩu thật là hạnh phúc. Không nói để lúc nào mà nhớ được thân, lúc nào cũng nhớ thân vô thường. Mà chỉ cần trong một ngày tinh tấn thôi, trong một ngày tịnh khẩu mà lúc nào cũng nhớ thân vô thường, ta sẽ thấy rằng cái tâm mình rất là thanh tịnh. Do đó ta giữ được chánh niệm, nó tỉnh giác, thanh tịnh. Có đúng không ạ? Đúng không ạ? Sao không nghe ai trả lời hết trơn? Không biết có đúng? Hay là ngồi đó mà ấm ức, thầy kêu tịnh khẩu rồi ngồi đó mà tức hả?
[56:51]Ráng thấy không? Cho nên cái người nào mà chưa dự khóa tu, cố gắng tháng sau vậy chiều thứ sáu là có mặt để tập tịnh khẩu luôn, điện thoại tắt luôn. Từ đây là cửa chùa đóng lại, dây chuông chùa cắt đứt, Lan và Điệp không gặp nhau nữa nha. Trong khóa tu này là tu lặng lẽ thanh tịnh luôn. Rồi đó, không có Ngày xưa thì Điệp đến tìm Lan là làm cái gì?
[57:17]Giật dây, dây chuông. Ngày nay Lan tìm Điệp bằng cái gì? Điện thoại di động. Đúng vậy. Cho nên ngày xưa Lan đã tuyệt tình với Điệp bằng cách gì? Cắt đứt dây chuông. Ngày nay Điệp tuyệt tình với Lan bằng cách gì? Tắt điện thoại. Giỏi vô cùng! Hoan Đó là cái tịnh khẩu trong khóa thiền, còn về nhà thì mình đúng là mình không tịnh khẩu được phải không ạ? Về nhà mà mình ai nói gì không trả lời thì tự nhiên có xe bệnh viện tới chở mình thẳng vô bệnh viện tâm thần để mà kiểm tra liền. Cho nên buộc là phải ăn, phải nói, cho nên là ta dễ động tâm. Do đó, khi ăn, khi nói, khi nói khi nghe, ta rất khó giữ chánh niệm.
[57:57]Cho nên cái người nào mà muốn giữ chánh niệm trong đời sống, luôn nhớ được thân vô thường là phải có tập trung về đây tu trước, phải tịnh khẩu trước như vậy, trong mấy ngày như vậy. Và nhiều tháng tới thầy vẫn tiếp tục cho tịnh khẩu. Sau khi tịnh khẩu giỏi rồi bắt đầu thầy cho thực hành là vừa nói mà vừa nhớ thân vô thường. Lúc đó thầy bắt bắt cặp nhau ngồi đối diện với nhau nói chuyện nha. Lúc đó không nói thầy cũng bắt phải nói. Lúc đó không muốn nói nữa, lòng đã thanh tịnh không còn muốn nói, thầy bắt phải nói. Nhưng mà vừa nói vừa làm sao? Nhớ thân vô thường. Tập đến như vậy. Đó là cái giai đoạn cũng phải sáu tháng sau, ta sẽ đi đến cái mức độ này:
[58:36]vừa nói mà vừa nhớ thân, nhớ thân vô thường nha. Rồi cái người khi mà người bạn mình nói mình nghe thì mình vừa nghe cái điều họ nói, mình vẫn làm sao? Phải nhớ thân vô thường. Đây là một điều khó, vì sao vậy? Tại vì cái điều được nói, cái điều được nghe nó không ở trong hiện tại, nó không tại nơi này, mà nó ở đâu? Nó chạy ra bên ngoài, phải không ạ? Ví dụ khi gặp nhau, đầu tiên ngồi đối diện với nhau hỏi là: "Anh khỏe không?" thì cũng đang hỏi nơi mình, mình dễ nhớ thân vô thường, cái nói: "Dạ khỏe." "Mấy hôm nay anh có đi chùa đâu không?" thì vẫn còn chữ "chùa" nha, nói: "À, có. Tôi có đi chùa này." Nhưng bắt đầu nó còn ở ở đây nữa không?
[59:23]Nói chùa nhưng mà nó chạy đi rồi, phải không ạ? Chạy ra ngoài rồi. Khi mình đi theo cái điều người ta nói là tâm mình đã rời khỏi rồi, mất chánh niệm rồi đó. Vậy mà khi ta thực hành, ta vẫn phải cố. Nghĩa là cái điều mà bạn ta nói đang dắt ta đi ra xa rồi, nhưng ta vẫn cố gắng làm sao? Giữ có một cái tâm ở lại với thân này để nhớ thân này vô thường. Dễ không? Khó, nhưng mà phải làm cho được. Cái bản lĩnh người tu là như vậy. Rồi hỏi tiếp là: "Hôm qua anh có mua vé số không?" Cái mình nói: "Tôi không tính mua nhưng mà có nài quá rồi tôi cũng sợ lỡ cái tờ này mà nó trúng mà mình không mua nó kỳ đó, thôi tôi cũng đã mua rồi," thấy không?
[1:00:04]Tức là vừa hỏi vừa đáp vậy còn tu gì nữa không? Mất rồi, phải không? Hai cái điều nó nói là nó chạy mất, không còn tu hành gì nữa. Nhưng mà nếu mà mình đang thực hành chánh niệm thì sao? Dù đang nói chuyện vé số vẫn giữ lại một thân biết thân này vô thường. Nghĩa là dù ông kia hỏi mình có mua vé số không, mình trả lời mình có mua, cũng đang sốt ruột chờ hết giờ đi chùa để về dò đây, ví dụ á, dù mình nói thế nhưng mà vẫn chia một tâm mà giữ, nhớ là thân này vô thường. Đó. Rồi bắt đầu cái người bạn mới hỏi tiếp: "À, vợ anh lúc này làm sao?" Cái nói: "Ủa, sao ông này mắc mớ gì ông hỏi vợ mình kìa?" Nói: "Dạ, vợ tôi vẫn khỏe, vẫn trẻ,
[1:00:41]vẫn đẹp." "À, lâu quá tôi không gặp chị, cho gởi lời thăm. Hôm trước tôi thấy chị đi ở cái vô cái một cái nhà hàng, chỉ ngồi ăn cơm với một cái ông nào đó, cũng đẹp lắm." Bắt đầu mình sao rồi? Là mình thấy hơi bị rắc rối rồi đó nha. Bắt đầu lúc đó mình mới nghĩ: "Ủa, sao bả đi ăn cơm với ai mà bả không báo cáo lại mình kìa?" Lúc đó còn nhớ thân vô thường được không? Lúc đó là nhảy nhổm rồi nha. Bắt đầu nói: "Anh thấy lúc nào anh?" Ổng kia mới kể là: "Tôi thấy vợ anh lúc đó là 8 giờ 20 gì đó, ở tại cái cửa hàng sang trọng, hai người nắm tay nhau đi vào ngồi quán." Lúc mình còn ngồi nhớ thân vô thường được không?
[1:01:23]Nhưng mà phải ráng làm sao? Vẫn phải nhớ thân vô thường nha. Dù họ nói tới nước đó rồi, vẫn phải nhớ thân vô thường. Các bác nghe vậy giữ được thân vô thường không? Thấy bác nói giữ được thấy không? Đó, ta phải bắt chước học tập bác này. Nghĩa là dù có ai nói là vợ bác đi ăn nhà hàng với ai, bác vẫn nhớ thân vô thường như thường. Đó, hay chưa? Bác gật đầu bác xác định được, nghe không? Đi ngược lại các cô mình cũng vậy. Ví dụ có người nói: "À, tôi thấy anh mới chở cô nào đi vô cái chỗ đó, chỗ đó về." thì mình làm sao? Vẫn phải làm sao? Nhớ thân vô thường. Chắc không? Chắc không? Chắc không? Chắc không?
[1:02:02]Chắc không?
[1:02:06]Cái này hết chắc nổi rồi. Em nghĩ cái này hết chắc nổi rồi, lép rồi chứ hết chắc rồi. Có mấy thầy mấy cô mình là tỉnh a. Ai nắm tay ai đi vào nhà hàng cứ mặc kệ nha, cứ kệ. Thì khi mà tới một lúc nào đó, thầy sẽ cho thực hành là bắt cặp ngồi nói chuyện với nhau, mà nói đủ thứ chuyện trên đời để xem trong cái buổi nói chuyện 10 phút đó ta giữ được cái chánh niệm hay không. Vừa nói chuyện vẫn vừa giữ được cái chánh niệm nhớ thân vô thường hay không. Sáu tháng sau sẽ bắt đầu tới lúc thực hành cái này nha. Và thầy sẽ dụ mọi người nói chuyện nhau nói những chuyện hot, những chuyện nhạy cảm, những chuyện mà khó chịu
[1:02:47]để xem ta có bị mất chánh niệm hay không nha. Mà trong chùa ta thực hành chuẩn bị được đến khi ta trở về với cuộc sống thực thì ta sẽ nghe mọi người nói đủ thứ chuyện trên đời, nhưng mà làm sao? Tâm ta sao? Vẫn bình thản vì lúc nào cũng nhớ thân vô thường nha, phải thực hành. Nên đến chùa là như vậy đó. Thì trong mấy tháng sắp tới, ta sẽ tiếp tục tập tịnh khẩu để mà tập trung cái tinh thần mà nhớ thân vô thường, rồi qua khỏi đó rồi bắt đầu thầy sẽ cho tập nghe nói mà vẫn nhớ được thân vô thường. Đó, để ta trở về với cuộc sống bình thường của ta, nhưng lúc nào cũng có bản lĩnh giữ được chánh niệm, chánh niệm tỉnh giác như vậy nha.
[1:03:28]Rồi trong khi làm việc, cái khó nhất là trong khi làm việc. Bởi vì khi làm việc á nó đòi hỏi tinh thần trách nhiệm rất là cao, không để sai sót. Và cái công việc của ta nó nằm trong một cái guồng máy chung mà ta không thể nào để ảnh hưởng đến mọi người được, không thể để cho cái sự lơ đãng của ta mà làm hư việc rồi lỡ hết công việc chung của nhiều người. Cho nên, khi không làm việc thì thôi, mà đã làm việc thì phải chu toàn, phải tận tụy, phải hết trách nhiệm và phải có hiệu quả. Mà muốn như vậy, phải chu toàn, phải hết trách nhiệm, phải có hiệu quả thì buộc lòng ta phải làm sao? Phải làm sao?
[1:04:11]Rất là bận tâm, rất là động não, rất là tính toán. Thì như vậy cái việc mà động tâm nà, bận tâm nà, động não tính toán nó làm cho ta quên mất thân này vô thường, phải không ạ? Bởi không thể nào cùng một lúc mà ta có hai cái tâm. Một cái tâm vẫn phải nhớ thân này vô thường và một cái tâm mà tính toán, tổ chức công việc. Không thể như vậy được. Cho nên là ở trong chùa á là quý thầy quý cô thường là lao động giản đơn. Ví dụ như thầy ngày xưa vậy khi đi tu thì thường là làm nông là chính, chứ không có những công việc phức tạp. Cứ làm nông, đi cuốc đất, cuốc ruộng là cắt lúa, đập lúa, chẻ củi. Những công việc lao động giản đơn đó,
[1:04:58]nó không đòi hỏi cái đầu óc mình phải tính toán nhiều, cho nên một cái người tu ở trong chùa rất dễ giữ chánh niệm tỉnh giác. Lúc nào cũng nhớ thân vô thường, vừa chẻ củi vừa nhớ thân vô thường, vừa cuốc đất vừa nhớ thân vô thường rất là dễ. Nhưng mà bước vô nhà bếp cái khác liền. Bởi nhà bếp người ta nói là tiền phương hỏa tuyến. Bếp gọi là khói lửa mịt trời. Thế là nhiều người ở ngoài tu giỏi mà vô nhà bếp bữa trước bữa sau bắt đầu nổi sân. Vì sao vậy? Là vì phải tính toán. Ở bên ngoài đồng ruộng á ta lao động giản đơn nên tâm mình ít có động, cứ thường nhớ thân vô thường. Nhưng mà vào nhà bếp có phải tính à món này phải xắt làm
[1:05:43]sao, món kia phải gọt thế nào, rồi phải nêm bao nhiêu muối, bao nhiêu đường, nấu bao nhiêu người ăn, rồi vậy đã ngon chưa, cơm nấu trước rồi món kho nấu sau, món canh rồi, tức là đầu lúng tung xèng lên chút xíu chỉ có cái nấu bếp thôi là động tâm là nổi sân với nhau liền. Nên trong nhà bếp rất dễ bị gây gổ mà những người mà ít tu vào trong nhà bếp lộ bộ mặt ra hết. Nên cái nhà bếp của chùa là cái nơi mà thử thách cái đạo tâm của mọi người tu. Có những cái chùa giao khoán cái nhà bếp cho cư sĩ và những người cư sĩ ở trong đó làm quỷ ở trỏng. Vì sao? Vì người đó họ không có tu. Mà công việc trong nhà bếp thì nó lăng xăng lộn xộn,
[1:06:22]nên càng lúc họ càng động càng loạn, càng động càng loạn, trở nên hung dữ, gây gổ, tranh giành tùm lum trong nhà bếp, cái nhà bếp chùa như một động quỷ. Còn có những cái chùa nào mà quý thầy vô quý thầy trực tiếp nấu thì quý thầy do có đạo lực tu hành, cho nên cái nhà bếp nó im ắng một chút, nó thanh bình một chút. Còn mà nếu ta vào một cái nhà bếp của một cái chùa mà ta thấy nó thanh bình như là một cánh đồng quê, thì ta phải biết rằng cái chùa đó tu rất tốt. Tức là trong cái chốn mà mà phải tính toán, phải động loạn nhất, mà những người đang làm trong nhà bếp vẫn thanh thản, vẫn mỉm cười vui vẻ,
[1:07:03]không bao giờ gây gổ gì hết, thì chùa đó có công phu tu hành rất là tốt. Như mấy ngày đây khóa thiền, thầy đi xuống cái nhà bếp của chùa Di Đà, thầy thấy rất đông người làm, người lớn tuổi, người nhỏ tuổi, trẻ tuổi cũng có, nhưng mà thầy thấy trên môi ai cũng nở nụ cười. Nên thầy biết rằng sao? Những người làm trong nhà bếp là sao? Có công phu tu hành. Tức là trong những ngày trước, ví dụ bây giờ thì họ đang bận tâm, đang động tâm để làm việc bếp, nhưng mà những ngày trước họ có công phu chuẩn bị tốt, cho nên vào trong nhà bếp thấy rất là vui vẻ, không khí rất là vui vẻ, thoải mái với nhau. Ta cứ vào cái nhà bếp nhưng mà đó là chuyện trong chùa,
[1:07:44]cái nhà bếp có phức tạp gì phức tạp cũng chỉ là một chuyện bé bé thôi. Còn ở ngoài xã hội, ví dụ nay thi công một cái công trình, tính toán dựng lên cả một dự án thì nó là không phải một cái chuyện nhà bếp, à hoặc là một cái người mà thiết kế một đường ray xe lửa, hoặc là trong cái kỹ thuật người ta thiết kế một cái máy thì nó không còn đơn giản như là cái nhà bếp nữa mà công việc nó phức tạp hơn rất nhiều, đòi hỏi sự tập trung cao độ thì cái người mà Phật tử của mình, cái người đệ tử Phật của mình làm sao mà trong cái công việc đòi hỏi tập trung cao độ đó mà vẫn thường nhớ thân này vô thường tu tập được.
[1:08:21]Làm sao? Dễ không? Cực kỳ khó, nhưng mà làm sao? Phải phải làm cho bằng được. Vì nếu ta không làm được, ta mất mình, ta mất chánh niệm, ta mất công phu và ta cứ vậy tâm cứ loạn cứ động và ta mãi chạy theo theo dòng đời. Cho nên là cái việc mà thiền trong đời sống á nó bắt đầu dễ dần cho đến khó dần, khó dần. Dễ dần là sao? Dễ là ta tập tịnh khẩu như những ngày qua để lúc nào cũng nhớ được thân vô thường. Rồi cái phức tạp hơn là sao? Phức tạp hơn là bắt đầu ta giao tiếp, nói, nghe, người nói ta nghe, ta nói người nghe mà vẫn sao? Nhớ thân vô thường. Khó hơn nữa là sao? Là lo cái công việc mưu sinh trong cuộc sống này,
[1:09:13]phải tập trung cái tinh thần rất cao vậy mà vẫn cố gắng làm sao? Vẫn cố gắng nhớ thân vô thường. Đây là mức rất cao. Cái người Phật tử nào mà trong cuộc sống của mình mà vẫn nhớ thân vô thường được như vậy là người rất là giỏi, cái đạo quả đã đến gần. Hoặc là một cái người học sinh, sinh viên trong học tập cũng vậy, khi ta giải một bài toán, ta viết một bài văn, ta vẽ một cái bản vẽ đòi hỏi cái tinh thần tập trung rất cao, nhưng mà vẫn cố gắng chia một tâm ra để nhớ thân này vô thường. Đó là một cái người mà Phật tử xuất sắc, rất là giỏi. Kìa trong mưu sinh, trong học tập vất vả như thế, bận tâm như thế mà vẫn chia một tâm để nhớ thân này vô thường
[1:09:59]thì cái người này là người có căn cơ tu hành cũng nhiều kiếp, mà người này chắc chắn trong tương lai sẽ đắc đạo. Vì khó như thế mà vẫn giữ được cái chánh niệm nhớ thân vô thường. Rất khó rồi, nhưng mà nó chưa khó bằng cái chuyện mà nó đụng tới cảm xúc của ta. Cái mà công việc là nó đụng tới trách nhiệm của ta, còn có những việc đụng tới cảm xúc nó mới ghê. Khi ta cái là đầu tiên là ta tịnh khẩu nè, ta tịnh khẩu để nhớ thân, coi vậy chớ là nó khó rồi nhưng mà nó dễ. Bây giờ tới lúc mà ta giao tiếp nói nghe là nó làm tư tưởng ta xao lãng nhưng mà ta vẫn cố gắng giữ chánh niệm, nhớ thân này vô thường,
[1:10:46]mà vẫn chưa khó bằng là trong trong công việc, trong công việc, trong trách nhiệm.
[1:10:53]Trách nhiệm thì nó là đè nặng lên vai ta, phải tập trung cao độ mà ta vẫn cố gắng nhớ thân vô thường thì người này thuộc loại xuất sắc rồi. Đây là những đệ tử mà Đức Phật, chư Bồ Tát vô cùng yêu quý. Cái người nào mà đến mức độ mà tận tụy làm việc mà vẫn ráng nhớ thân vô thường, người này là đệ tử cưng của Đức Phật. Ta muốn làm đệ tử cưng của Đức Phật không? Thì cố gắng nha, trong công việc đầy trách nhiệm vẫn cứ hết sức cố gắng nhớ thân vô thường. Nhưng mà chưa, chưa ăn thua với cái cảm xúc. Có chuyện gì đó nó tác động đến cảm xúc ta vậy mà ta vẫn nhớ được thân vô thường thì người này là đệ tử cực kỳ ưu tú của Đức Phật.
[1:11:39]Cái chuyện gì đụng tới cảm xúc ta? Ví dụ à có hai người yêu nhau,
[1:11:49]yêu nhau thiệt tình, hứa với nhau rằng sao? "Sang năm ta sẽ làm đám cưới. Sau khi làm đám cưới rồi, ta sẽ sống với nhau suốt đời nha, yêu thương nhau mãi mãi." Rồi khi gặp Phật pháp, cả hai người cùng đi chùa, cùng tu tập, à vậy. Hạnh phúc không ạ? Hạnh phúc quá! Nhưng bất ngờ, vào một ngày nắng chiều đẹp đẽ, sương chiều bay bay, chim trời về tổ, ừ trên con đường có những cái bóng mát nha, chàng bất ngờ thấy nàng đang nắm tay một chàng trai khác thì chuyện gì xảy ra? Thân này còn vô thường nữa không? Hết rồi. Mình đã đụng tới cảm xúc ta rồi. Khủng khiếp hơn nhiều. Cái trách nhiệm là khó đó mà ta trong lúc làm công việc trách nhiệm mà ta giữ
[1:12:51]được cái chánh niệm là đã siêu, nhưng mà đụng tới cảm xúc là mới mới khiếp. À cái người nào mà đụng tới cái cảm xúc đó mà vẫn bình thản nhớ thân này vô thường đi qua luôn, lặng lẽ cho hai người kia cứ nắm tay nhau nha. Thôi, mọi chuyện đã vào quá khứ. Ngay lúc đó, mọi chuyện là vào quá khứ, còn thôi mình vô chùa xuất gia luôn. Ừ.
[1:13:18]Ai mà được tới mức độ đó thì coi như là đệ tử ưu tú của Đức Phật nữa.
[1:13:24]Được không ạ? Khó. Thôi bây giờ ngược lại, bây giờ ngược lại. Ví dụ như ta là người biết đi chùa, rồi chồng ta rất là ủng hộ ta đi chùa. Tức là chồng ta bận quá, chồng mới nói rằng: "Thôi vì anh bận làm việc kiếm tiền nuôi gia đình, thôi thì em đi chùa thì em tu giùm anh nha, em làm công đức giùm anh, thì phước thì vợ chồng mình chia đôi." Hạnh phúc không ạ? Quá lý tưởng, một ông chồng như vậy thì thôi, thì trên đời tìm không ra. Nhưng, vào một buổi chiều đẹp đẽ, thầy cũng nhắc lại lần nữa, sương chiều bay bay ha, gió chiều vời vợi nha ha, rồi ta trên đường đi đến chùa, ta xe ta bị nổ lốp, ta ghé vào cái quán ngang đường, bất chợt nhìn thấy chồng ta đang...
[1:14:12]Thầy có cần nói tiếp cho rõ không ạ? Không cần nói nữa phải không? Hiểu rồi phải không? Hiểu rồi. Mà lúc đó, ngay lúc đó, đúng vào cảm xúc của ta mà ta vẫn sao? Nhớ thân này vô thường, xem mọi chuyện là phù du, là ảo ảnh, là bóng mây, trăng soi dưới nước, sương ở đầu cành, không quan trọng, rồi ta vá bánh xe xong ta đi vô chùa không bao giờ trở về nữa. Được? Được?
[1:14:45]Được không ạ? Thôi, lắc đầu liền. Không thể được! Biết ngay mà không thể được. Khó lắm á phải không ạ? Dạ. Vì nó đụng tới cảm xúc. Như vậy, đó là một cái chuyện về tình cảm đụng tới cảm xúc. Hoặc là bây giờ có một chuyện cũng đụng tới cảm xúc, tức là ta là một người mình biết tu tập, mình biết đi chùa, giữ giới, giữ đạo đức và có lòng tự trọng. Có lòng tự trọng nghĩa là gì? Nghĩa là lúc nào mình phải thúc liễm, sống đàng hoàng để không cho ai được khinh thường mình. Đó là cái người có lòng tự trọng. Nghĩa là mình sống đàng hoàng như vậy. Nhưng một ngày nọ, vào một buổi sáng bình minh nha, sương tan, làm bầu trời rộn rã, là lòng người phơi phới,
[1:15:37]mình đi vào cơ quan, thì chợt có những người đến họ nói rằng là: "Chúng tôi phát hiện ra là chị âm mưu, cấu kết với người này người kia làm lũng đoạn cái cơ quan này, chiếm đoạt tiền bạc của cơ quan này thế này thế kia." Tức là vu cho ta một chuyện vậy, và: "Chị dan díu với cấp trên thủ trưởng để chị mưu tính chuyện này chuyện kia", hạ luôn cái nhân phẩm ta luôn. Tức là ta bị vu oan vừa cả cái đạo đức về cái tài chánh, vừa cả đạo đức về trong quan hệ tình cảm hôn nhân nữa. Đó là đánh vào cảm xúc của ta khủng khiếp luôn. Ta giữ được cái chánh niệm nhớ thân vô thường không? Giữ được không? Phải ráng giữ cho được nha.
[1:16:21]Mà đây mới là bản lĩnh của người tu.
[1:16:28]Nghĩa là nãy thầy nói mới sơ sơ đó, thầy nói cái việc mà ta vu oan sơ sơ. Trên đời có những lúc ta bị vu oan đến nỗi ta bị bắt còng, bắt giam bỏ vào tù luôn, không chối cãi được. Ra toà không biện minh nổi vì chứng cứ họ đưa ra đầy đủ hết, mặc dù ta không hề làm, ta không hề phạm tội mà không biết tại sao có chứng cứ hết. Rồi tuyên án ta có thể là tới tử hình, chung thân luôn, mà bởi một chuyện ta không hề làm. Lúc đó nhớ thân vô thường được không? Cũng phải nhớ, nhớ. Vì ta là đệ tử Phật. Những lúc mà khốn cùng như thế, những lúc mà ngang trái như thế, chính là những lúc mà ta phải giữ chánh niệm chặt chẽ để làm chi?
[1:17:09]Để dâng hết cuộc đời mình, dâng hết tâm hồn mình lên Đức Phật kính yêu. Cuộc đời ta có thể mất hết, nhưng mãi mãi ta giữ trong lòng mình cái lòng tôn kính Đức Phật để sống và để chết. Cho nên vì vậy, dù bất cứ tình huống nào trong cuộc sống này xảy ra, dù điều đó đụng chạm tới những cảm xúc lớn nhất của ta, ta vẫn thanh thản mà cố gắng giữ chánh niệm nhớ thân này vô thường để chi? Để hết cả cuộc đời này đi về theo Đức Phật nha. Còn nếu vì những cảm xúc này mà ta mất chánh niệm là ta lạc lối, ta rời khỏi Đức Phật liền. Chỉ vì những cái nghiệp quả, chỉ vì những ngang trái, chỉ vì những cảm xúc mà ta rời bỏ Đức Phật thì rất là uổng phí.
[1:17:58]Một lần ta đã theo Phật thì mãi mãi suốt đời ta theo Phật. Một lần ta đã theo Phật thì muôn nghìn kiếp về sau luôn luôn đi theo Đức Phật. Và để đi theo được Đức Phật, lúc nào ta cũng phải giữ được cái chánh niệm tỉnh giác, đó là nhớ thân vô thường. Nhớ như vậy. Dòng đời dù có đen bạc, tình người dù có đổi thay, lòng người dù có thay đổi, nhưng mà ta đã nguyện rồi nha, tinh tấn tu hành theo Phật. Mà trong những lúc thử thách nghiệt ngã nhất, ta vẫn phải giữ được lòng mình, đó là gì? Giữ được cái chánh niệm tỉnh giác, luôn nhớ thân này vô thường. Nhớ như vậy. Xin trân trọng cảm ơn.
[1:18:49]Khi một cái người mà thường nhớ thân này vô thường trong khi ngồi thiền cũng như trong đời sống, thì nó xuất hiện một kết quả. Kết quả là tâm bắt đầu yên tĩnh và tỉnh giác. Mặc dù điều này không được quảng cáo, không được nói trước. Có một lần có một cái số đông người Phật tử ở đâu đó cái lên chùa thăm thầy ở trong trong Bà Rịa - Vũng Tàu, lên núi thăm. Có một người thanh niên mới hỏi: "Nói thưa thầy, khi thầy dạy tụi con là quán thân vô thường, con quán thân cái tâm nó vô định luôn, thì con phải làm sao?" Có câu hỏi. Thì thực sự đó đúng là như vậy. Chỉ cần quán thân vô thường mà đúng rồi, tâm ta yên luôn.
[1:19:29]Ngay đó là kết quả đã xuất hiện. Nhưng mà có những trường hợp nó chưa xuất hiện liền, có khi nó hơi lâu, nhưng nó là cái con đường chủ yếu. Thường nhớ thân này vô thường, cái tâm mình tỉnh giác liền. Cái tâm tỉnh giác là cái trạng thái như thế nào? Đây là trạng thái mà cái người chứng sẽ tự biết, còn cái lời diễn tả mà ta nghe qua tai ta hiểu, ta chỉ tưởng tượng thôi, chứ nó không có đúng. Nên phải tự tu để cho tự mình có kết quả, rồi sẽ biết cái trạng thái đó như thế nào nha. Là thường nhớ thân này vô thường, tâm nó xuất hiện một sự tỉnh giác, nó sáng, rỗng và nó yên. Dĩ nhiên là chưa đến tuyệt đối được,
[1:20:12]nó chỉ một phần nhỏ thôi, nhưng mà đã rất là khác lạ so với cái tâm hồn của ta trong suốt cả kiếp sống vừa rồi. Trong suốt cả kiếp sống vừa rồi, tâm ta tối tăm, mờ mịt và loạn động. Còn khi ta giữ được chánh niệm thường xuyên trong đời sống, bắt đầu nó xuất hiện trạng thái mới: sự rỗng, sáng. Cái trạng thái đó rất là lạ làm cho ta an lạc, hạnh phúc và vững chắc cái niềm tin vào Phật pháp. Ta biết chắc đây đúng rồi, cái con đường là đây rồi, chân lý là đây rồi, mà vững bước mà mà đi tới. Dù cho đời có nghiêng ngửa, có đắng cay như thế nào, ta vẫn một lòng mà bước tới vì chính mình đã thấy được kết quả từ trong tâm mình rồi.
[1:20:59]Nhưng mà nói khi được cái tỉnh giác đó rồi thì tu như thế nào, ai biết?
[1:21:09]Tu như thế nào? Khi xuất hiện được cái kết quả tỉnh giác đó rồi thì tu như thế nào? Quên rồi hả? "Những khi tâm con tỉnh giác, càng nhớ thân này vô thường." Thầy đã chuẩn bị trước hết rồi. Đã biết trước tới lúc đó nó sẽ xảy ra và đã dặn rồi. Vì sao thầy phải dặn? Vì có rất nhiều người bị như thế này: khi tu mà tâm có kết quả rỗng sáng rồi, cái quên hết, quên hơi thở, quên thân vô thường, mà cứ lo chiêm ngưỡng cái tâm rỗng sáng đó, cho rằng mình kiến tánh, cho rằng mình giác ngộ, chết liền! Đó là một cái sai lầm, từ từ ánh sáng đó sẽ tắt. Cho nên khi tâm nó xuất hiện trạng thái rỗng sáng, tỉnh giác, yên tĩnh thì càng phải nhớ thân vô thường, đừng quên điều đó.
[1:22:02]Chứ còn đa phần, khi ta xuất hiện một trạng thái rỗng sáng rồi cái ta quên thân, quên hơi thở, mà cứ chạy theo cái tâm đó, chiêm ngưỡng cái thân đó, an trú trong cái tâm đó, tức là chiêm ngưỡng cái tâm đó, an trú trong cái tâm tỉnh giác rỗng sáng đó để nói rằng mình là được kiến tánh, thì sau này hết phước rất nhanh và cái tâm đó nó tắt trở lại. Nhớ như vậy, đó là cái bí quyết đó nha. Cho nên là mỗi ngày phải ráng đọc bài kệ xả thiền để gieo cái nhân chánh niệm trong khi ngủ, trong khi thức, kể cả khi khi nằm mơ, ừm.
[1:22:38]Và cái người mà
[1:22:42]nhớ thân vô thường thường xuyên, tâm bắt đầu xuất hiện cái trạng thái rỗng sáng thì thực sự ta không thích ngủ nữa. Cứ leo lên giường nằm, mọi người thích lên giường rồi nằm ngủ say, thích, vì ngủ cũng là một trong những cái cái cái cái thú vui con người.
[1:23:04]Vì sao ngủ là một thú vui? Bởi vì khi ta ngủ, não bộ tiết ra cái chất nội tiết tố serotonin. Cái serotonin này nó giống như một loại thuốc mê của não bộ tự nó tiết ra, nó làm ta chìm vào giấc ngủ say. Và cái nội tiết tố serotonin này nó đi vào trong máu, nó chạy khắp cả người ta, nó đi vào thận, vào tim, vào gan, nó làm cho thận, tim, gan ta khoẻ lên. Cho nên cái người mà mất ngủ, không cái não không tiết ra được serotonin, thì tim, gan, thận, phèo phổi đồ suy tàn rất nhanh. Nên ông bà ta nói đúng á: "Ăn được ngủ được là là tiên", đó. Hồi xưa từ thời thầy còn bé, thầy nghe đồn rằng các nàng tiên rất là đẹp.
[1:23:49]Lớn lên rồi thầy mới biết là các nàng tiên không hề không hề đẹp. Vì sao vậy? Vì ông bà mình cũng nói một câu: "Ăn được ngủ được là là tiên." Mà người ăn được ngủ được thì người đó hình dáng thế nào? Và hình dáng như thế thì có đẹp không? Vậy tiên có đẹp không? Đó, suy luận rất lô-gíc nha.
[1:24:12]Suy luận rất lô-gíc.
[1:24:17]Thường thì ta thích ngủ, nhưng khi một người mà bắt đầu chuyển hóa được tâm, tâm xuất hiện cái tỉnh giác thanh tịnh, thì leo lên giường không thích ngủ nữa. Thích làm sao? Thích dựa vào cái ghế nghiêng nghiêng, nằm ngả lưng cũng ngả lưng vậy để nghỉ ngơi, nhưng mà an trú trong chánh niệm, theo dõi hơi thở, biết thân vô thường, chứ không thích ngủ đâu. Tại vì cái say sưa của giấc ngủ tuy có thích đó, nhưng không bao giờ hạnh phúc bằng cái tỉnh giác chánh niệm, nhớ như vậy. Là cái lúc đó là ta ta sẽ được cái trạng thái đó. Bây giờ thì nói qua một cái chút xíu nữa cho sắp hết rồi, hết giờ rồi. Cái kết quả của chánh niệm là gì?
[1:24:59]Là bắt đầu đạo đức tỏa sáng. Đó là dấu hiệu. Tu đúng rồi đạo đức phải xuất hiện, chứ không thể mà càng tu càng băn hăn, bó hó, khó chịu, ích kỷ, hẹp hòi, gắt gỏng, không bao giờ có chuyện đó. Tu đúng rồi bắt đầu đạo đức xuất hiện. Thứ nhất là tâm cởi mở dần dần. Tâm mình bỗng nhiên nhẹ dần, thoáng dần và rất dễ bất ngờ chứng quả Tu-đà-hoàn, chứng sơ quả Tu-đà-hoàn. Tu-đà-hoàn là sơ quả thôi, chưa có gì quan trọng, nhưng mà bất ngờ chứng, có thể đó. Cái bản chất của tâm hồn là thánh thiện dần dần lên và không bao giờ làm điều ác được. Cái người này không thể đọa ba ác đạo, chết chắc chắn không đọa, vì sao?
[1:25:43]Vì không thể làm điều ác được nữa, và thậm chí ai nói điều ác vào tâm mình, không vào được tâm mình. Ai xúi ta một điều ác, ta không theo được, không tin được. Ai nói một điều bậy dụ ta để ta tin, ta không tin được nữa. Vì sao? Vì tâm ta bắt đầu nó có cái chất thánh nó bảo vệ tâm hồn mình, không ai nói bậy mà vào tai nghe được. Cho nên ta thấy khi có một người nào đó nói một điều bậy bạ để xúi giục ta mà ta tin, biết rằng là mình chưa có cái chất thánh ở trong người, nên mình mới bị những điều xấu đi nhập vào tâm, mà tin tầm bậy. Còn khi mà mình tu tập có cái chất thánh ở trong tâm rồi, thì ai nói ngả nói nghiêng kệ người ta, không vào được, không vào trong tâm được.
[1:26:28]Và chớ đừng có nói mà xúi mình làm một điều ác, người này không thể làm điều ác được, tâm hồn là thánh thiện lên dần dần dần dần. Một cái điều nữa là sự ích kỷ nó nhạt dần nhạt dần. Cái người này sống không lo cho mình nữa, mà bắt đầu cứ thích sống vì mọi người, sống lo cho mọi người, mà điều đó nó rất là tự nhiên. Nó tự nhiên ví dụ như bây giờ ta biết đạo, ta muốn làm một người phụng sự mọi người. À, khi người ta vào ăn, ta đi ta bưng cơm cho mọi người ăn, người ta uống nước, ta bưng cơm mời nước cho người, tại chùa ta quét dọn. Nhưng mà vì ta chưa có cái chánh niệm tỉnh giác, nên cái việc làm của ta nhìn vào chứ vẫn thấy đó là một cái bản ngã.
[1:27:08]Thấy người đó vẫn đi phụng sự mọi người để tạo phúc á, nhưng bản ngã nó vẫn ở trong đó, vì nó vẫn nặng nề. Còn cái người mà đạt được chánh niệm tỉnh giác, tâm rộng rang, họ đi phục vụ cho mọi người, phụng sự cho mọi người, cũng bưng cơm bưng nước cho mọi người bình thường, nhưng mà sao? Như hư, như vô, không chấp. Phụng sự cho mọi người mà như không làm gì cả, là bắt đầu cái chất thánh nó đã xuất hiện trong trong tâm hồn mình. Một cái dấu hiệu nữa của một người đạt được cái chánh niệm tỉnh giác nữa là gì? Là bớt cái cố chấp nguyên tắc, mà sống bằng từ bi, sống bằng từ bi. Như có một cái câu chuyện, trong cái phim của Mỹ
[1:27:49]á, có một lần đó chính quyền của Mỹ mới phát hiện ra là có nhiều người Mỹ nghèo không nhà không cửa, không có giấy tờ gì đó cái chính phủ Mỹ mới ra lệnh là cái chính quyền địa phương á phải trợ cấp cho những cái người mà vô gia cư nghèo khổ đó, với vì càng lúc con số đó nó càng đông. Thế là họ mới đi họ mới kêu hết những cái người vô gia cư đó lại, nghèo khổ lại để họ ghi tên đăng ký mà để xin trợ cấp hàng tháng, để không để người ta chết đói. Thì có cái anh chàng đó anh tới anh cũng đăng ký, cái cô đó mới nói: "Anh tên gì?" Ảnh đọc tên ra: "Giấy tờ anh đâu?" Nói: "Tôi nghèo quá, tôi không có giấy tờ gì hết trơn." Cái nói:
[1:28:26]"Anh không có giấy tờ làm sao tôi đăng ký? Mà tôi cần anh phải có giấy tờ để tôi đăng ký anh là người nghèo để hưởng trợ cấp." Anh kia nói: "Thì tôi là đây nè, cần gì giấy nè, tôi nè, người thiệt tôi đứng đây rồi." Nói: "Tôi không cần anh, tôi cần cái tờ giấy của anh à. Anh không quan trọng, cái tờ giấy mới quan trọng." Vì cái nguyên tắc là sao? Phải đưa được tờ giấy ra, phải không? Đưa được tờ giấy ra chứng minh rằng anh là người có thật để tôi cấp tiền trợ cấp cho anh. Nhưng mà nói: "Tôi mới là con người thiệt tôi đứng đây tôi cần tiền nè, chứ tờ giấy nó không cần tiền." Nói: "Không, tôi không cần anh, tôi cần tờ giấy à." Như vậy là sao?
[1:28:57]Đó gọi là cố chấp nguyên tắc. Mà mục tiêu của ta là gì? Mục tiêu ta là trợ cấp cho con người, chứ không phải trợ cấp cho tờ giấy. Nhưng mà khi chấp nguyên tắc rồi, ta cần cái tờ giấy hơn cần con người. Đó là cái bệnh của người mà cố chấp nguyên tắc. Còn một cái bậc thánh trong đạo Phật thì họ làm sao? Họ vượt ra được khỏi nguyên tắc để họ nhắm vào con người, vì cái lòng từ bi yêu thương mới là cái chính. Thì cũng vậy, ví dụ như một người cán bộ địa phương là khi cái ngày hôm đó, cái nguyên tắc của ngày hôm đó là cái ông chủ tịch xã đi, ổng phải đi ổng đi họp, ổng không ký giấy và ổng dặn, ổng dặn với văn thư rồi:
[1:29:34]"Sáng nay là tôi đi họp, không ký giấy tờ, giấy tờ gì cứ để đó chiều tôi về tôi ký." Thì ổng 8:00 cái ổng đứng lên ổng đi ra xe. Thì lúc đó có một cái bà chạy vào tất tả, nói: "Nếu không ký được cái tờ giấy này thì con tôi nhỡ, không kịp nộp vào trong cái trường học." Cái cô thư ký lạnh lùng mới: "Không, chiều mới ký, chịu không chịu thôi. Nguyên tắc! Chủ tịch nói rồi, chiều mới ký." Nhưng ông chủ tịch ổng ra tới xe, ổng nghe có cái tiếng gì ổng quay lại hỏi chuyện gì, nói: "Bà này bả nói là muốn nhờ ông ký giùm để kịp nộp liền sáng nay, chứ còn không là đã hết hạn, tới ngày là ngày cuối cùng." Ông kia ổng bỏ họp, ổng quay lại:
[1:30:10]"Sao, đưa coi?" Ổng đọc nghiên cứu hết 5 phút, rồi ổng ổng nói: "Cái này ký được." Ổng ký liền, rồi ổng đi họp tiếp. Thì như vậy ông chủ tịch xã đó là làm sao? Mới là người đúng, không nguyên tắc. Mà quan trọng là gì? Phục vụ con người! Còn cái cô thư ký vì chưa đạt được cái đạo đức đó, cho nên là cứ chấp, là: "Chủ tịch nói rồi, chiều mới ký. Và lỡ việc kệ bà, chiều mới ký." Đó là người chấp nguyên tắc mà không vì lòng từ bi. Còn ông chủ tịch xã, đó mới là người không nguyên tắc. Mà bậc thánh là như vậy đó, không có chấp nguyên tắc, miễn làm sao phục vụ được con người. Mà cái tính chất của một bậc đệ tử Phật khi mà tu chứng
[1:30:46]được cái chánh niệm tỉnh giác là ta như thế đó. Nguyên tắc là để gì? Để cho cuộc sống này nó nề nếp, nó ổn định. Nhưng nguyên tắc cũng chính là sự ràng buộc. Nên khi cần phải vượt bỏ nguyên tắc để chi? Để mà vì con người. Nhớ như vậy, vì con người chứ không phải vì nguyên tắc. Nguyên tắc gì cũng phải dưới con người hết. Con người mới là mới là tối cao. Thấy không? Rồi một cái đạo đức hiện ra nữa là gì? Là nhanh chóng biết lỗi mình mà bớt dần cái bướng bỉnh. Đó. Nên cái người nào mà bướng không nhận lỗi là người đó không có chất thánh trong người, tâm chưa có tốt, chưa có tiến bộ. Còn cái người mà tu thiền định mà tiến bộ rồi,
[1:31:28]họ bớt cái bướng bỉnh và nhận lỗi rất là nhanh. Nghĩa là khi mà ai góp ý họ, họ nhanh chóng họ nhận nhìn lại cái vấn đề và phát hiện ra đúng là mình có lỗi này thật, nhận lỗi liền. Và khi họ tu tiến cao hơn nữa đó, bên ngoài chưa thấy họ có lỗi, họ đã tự thấy họ có lỗi trước rồi, nhận lỗi rất là nhanh, mà không có bướng bỉnh, đó là cái dấu hiệu như vậy. Và một dấu hiệu nữa, cái đạo đức tăng trưởng của một người đạt được chánh niệm tỉnh giác nữa là bản ngã mềm đi, cho nên cái lòng tôn trọng đối với mọi người tăng lên và cái thái độ, cái lời nói rất là lễ độ, ân cần với mọi người. Chứ không có cái lời nói mà ngang tàng hay là xúc phạm con
[1:32:08]người, luôn luôn nói tôn trọng mọi người, kể cả cái người nhỏ bé hơn mình vẫn tôn trọng, vẫn yêu thương. Đó là cái cái kết quả là như vậy. Khi mà một người đạt được cái tâm tỉnh giác đó rồi thì họ thấy rõ rằng là: cái con đường là đây, cuộc sống chính là đây, nên đã dứt khoát chọn cái con đường tâm linh này làm lẽ sống, còn thế gian, vàng bạc chẳng màng, chỉ sống ngày nào để sống để yêu thương, để làm lợi ích cho đời, chứ còn chính mình không mong gì nữa. Nên cái tâm tỉnh giác đó nó dìu dắt ta đi, nó đưa ta đi, đưa ta đi đến nơi vô ngã, đến cái nơi mà các bậc thánh đã đến, đến nơi mà cái tôi tan biến hoàn toàn, chỉ còn từ bi, chỉ còn trí tuệ mà thôi.
[1:33:04]Bài pháp ta hôm nay tạm dừng lại. Nhắc lại là cái tựa đề của ta hôm nay là Thiền trong trong đời sống, nên mọi người về cố gắng thực hành cái này cho bằng được nha, chứ không phải là nghe tai này qua tai kia. Mà đây là cuộc thực hành cực kỳ gian khó, vất vả, vừa ý chí rất cao mà vừa nhẹ nhàng nha, thầm lặng như vậy. Thôi trước hết là chúng con xin cảm niệm công đức các vị tôn túc đã về đây tham dự cái thời pháp thoại này. Xin cám ơn các bác chính quyền ở huyện Lương Tài đã đến đây ủng hộ cái bài giảng ngày hôm nay. Cám ơn quý Phật tử đã về đây tham dự nha. Và nhắc quý Phật tử lần sau đừng có ăn gian,
[1:33:44]ráng thứ sáu đến tu nha, tới chủ nhật về, chứ đừng có tới chủ nhật mới tới. Mình tới mình không thực hành không hiểu nổi, tại thiền là phải thực hành, chứ thiền không phải là chỉ nghe thôi, phải thực hành nha. Thôi chúng ta hẹn gặp lại nhau. Xin chúc tất cả mọi người hoan hỷ, an vui trong chánh pháp. Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:34:32]Ráng ngồi thiền để biết được rằng người xưa tu khó khăn là bao. Siêng ngồi thiền để nghe lòng mình còn đang mang biết bao lầm lỗi. Dù chân đau vẫn cố, mặc áo chưa kịp khô. Lòng đôi khi vẫn nhớ, nhưng quyết tâm làm lơ. Buông duyên trần trôi theo bóng hư vô. Xem hơi thở vào ra cũng như mơ. Nhìn toàn thân vô thường cơn gió cuốn, và nội tâm an vui không còn buồn.
[1:35:25]Ráng ngồi thiền để gói lòng mình vượt qua bao đắng cay buồn lo. Siêng ngồi thiền để cho cuộc đời tình yêu thương với nhau đầy ắp. Dù đêm khuya sáng sớm, mặc gió thu chiều đông. Trời phong ba bão tố, nhưng quyết không bỏ quên. Ai vui đùa theo hơi nóng men say, ta vui cùng dòng kinh giữa mây bay.
[1:36:06]Ngồi lặng yên âm thầm như thế đấy, lời Phật đưa ta đi qua từng ngày.