[0:01]À Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay nhân ngày húy nhật của Ni trưởng, chúng ta về đây có một bài đạo lý,
[0:15]cũng là để ta tu dưỡng, nhưng cũng là để cúng dường lên, lên sư bà Ni trưởng.
[0:23]Cái đề tài hôm nay chúng ta trao đổi với nhau là Một đất nước xinh đẹp. Một cái từ nghe lạ, một đất nước xinh đẹp nghe không có giống như đạo lý.
[0:37]Ta thích đất nước mình xinh đẹp hay là bừa bộn, bê bối, xấu xí, dơ bẩn? Ta thích đất nước mình xinh đẹp phải không ạ? Nhưng mà đất nước mình xinh đẹp chưa? Đáng lẽ đẹp, nhưng mà nhiều người không ý thức, đã gây làm xấu, làm bẩn.
[1:00]Ví dụ như ta nhìn qua đất nước khác, ta nhìn qua những đất nước mà cái ý thức của công dân cao. Ví dụ như Nhật, ta thấy đất nước họ ngoài cái thiên nhiên, thiên nhiên thường là đã đẹp, mà thêm cái yếu tố con người làm cho nó sạch, nó đẹp thêm. Ta nhìn qua đất nước Singapore, đất nước rất là bé nhỏ, nhưng mà cái ý thức con người cực kỳ cao. Họ giữ gìn từng xăng ti mét vuông đất, không cho xấu, không cho bẩn, cho nên đất nước cũng rất là đẹp. Rồi khi mà ở những đất nước mà ý thức con người không đồng đều, thậm chí thấp, thì ta thấy rằng dù có cái thiên nhiên đẹp, nhưng con người đã làm, làm nó xấu đi.
[1:56]Thì ở đây, khi ta đi tìm, ta phấn đấu cho một đất nước xinh đẹp, thực sự là ta đang phấn đấu cho cái gì? Cho ý thức của, của chính con người. Cái ý thức của chính con người để giữ gìn cái quê hương mình xinh đẹp, sạch đẹp, thực sự chính là cái đạo đức tu hành. Nên hôm nay ta nói về cái đẹp của đất nước, nhưng sự thực là ý thức tu tập, ý thức đạo đức. Nhưng mà ta lấy cái khung cảnh quê hương đất nước để làm cái thước đo đạo đức của một dân tộc. Nên cái bài này tuy nghe thơ mộng nhưng sự thực là nói về cái sự tu hành rất là gay gắt. Bây giờ ta sẽ đi từng bước ta xem để ta cùng nhau xây dựng một đất nước xinh đẹp.
[2:56]Một đất nước mà ta hết mực yêu thương, một đất nước mà qua bao nhiêu nghìn năm lịch sử, cha ông ta đã đổ xương, đổ máu để giữ gìn, để vun đắp. Ngày hôm nay ta kế thừa thì ta không được quyền bỏ bê khiến cho đất nước mình xấu hay bẩn. Ta phải làm hết sức mình để cho đất nước mình được xinh, được đẹp. Và đây cũng là cái tự hào của một dân tộc. Nói bây giờ nói: "Anh có gì để tự hào về dân tộc anh?" Nói: "Tôi đánh thắng bao nhiêu đế quốc." Ừ thì thôi biết rồi, đúng rồi, vậy là anh đánh giỏi rồi, được rồi. Nhưng mà còn gì để tự hào nữa không? Ngồi: "Tôi là người mua xe hơi của thế giới về xài nhiều nhất." Tự hào không ạ?
[3:50]Tiền nhập khẩu xe hơi, xe ô tô con là 3 tỷ đô la vừa rồi, lấy hết ngân sách quốc gia. Như vậy có tự hào được không ạ? Mình chơi sang không ạ? Hay cái đó là cái nhục, mình chưa chế ra được xe hơi để bán cho người ta, cứ phải mua của người ta mà dùng? Cái gì tự hào? Nói: "Nước tôi là mua điện thoại di động, smartphone về xài nhiều nhất thế giới." Có tự hào không ạ?
[4:17]Nhưng đại khái vậy, ngoài cái việc mà ta đánh đấm giỏi, thì ta còn cần nhiều cái khác để tự hào. Nhưng mà trong đó có một cái bắt buộc ta phải có để tự hào là ta xây dựng một đất nước xinh đẹp. Một đất nước xinh đẹp. Đó, vì đây không quá khó. Có khó không ạ? Không quá khó. Không quá khó như là chiến đấu trong một cuộc chiến tranh, không quá khó như là đi vào mũi nhọn của khoa học kỹ thuật để mà chế tạo ra máy móc. Không quá khó để mà ta làm cho một cái nâng dậy thành một cường quốc kinh tế, không quá khó. Mà chỉ cần cái gì? Làm đẹp thôi. Làm đẹp thì khó không ạ? Khó không? Mỗi ngày ai cũng phết phết làm đẹp đó mà.
[5:05]Nên chuyện không khó lắm, nhưng mà nó là bắt đầu của những chuyện rất là lớn lao ở phía sau. Hôm nay ta nói về xây dựng đất nước xinh đẹp là không phải nói chơi, mà cái điều đó nó bắt đầu cho những điều vĩ đại kế tiếp theo sau. Một đất nước có thể vĩ đại hay không, vươn lên hàng cường quốc mạnh mẽ hay không bắt đầu cái việc người dân coi giữ được đất nước mình xinh đẹp hay không. Đây là điều có vẻ bé, nhưng lại là chuẩn bị một điều lớn. Nó giống như ta nghe một câu chuyện thế này. Ở bên Nhật, lần đó sóng thần nó đổ vào cái thành phố, cái tỉnh ven biển và tan vỡ hết. Máy bay trực thăng bay trên cao thì họ nhìn cơn sóng
[5:50]thần tràn vào, đến và tàn phá cái thành phố. Người dân bắt đầu khốn khổ. Rồi nhà nước Nhật phải tổ chức gấp rút những cái đoàn cứu trợ, và người dân Nhật thì họ xếp hàng để nhận cái nhận hàng cứu trợ. Thì trong cái dãy người mà đứng xếp hàng như vậy, có một em bé đứng ở phía sau. Thì cái người mà nhân viên cứu trợ mới thấy em bé vì tội, nó còn bé. Mới cầm cái ổ bánh đến đưa cho bé để cho bé nhận ổ bánh rồi đi về, không phải chờ xếp hàng tới lượt mình. Thì em bé nhận ổ bánh xong nó cám ơn rồi cái nó bước vội vội vội lên trên cái cái chồng bánh mà để cứu trợ, nó đặt vào đó rồi nó trở lại nó xếp hàng tiếp.
[6:35]Thì câu chuyện nó đưa ra cả thế giới và cả thế giới suy nghĩ. Tức là nó không muốn được ưu tiên. Trong cái cảnh khổ mà ai cũng khổ như ai, nó không muốn được ưu tiên. Nó muốn nó có cái chịu đựng và công bằng giống như mọi người, mà chỉ là một đứa bé mới 9 tuổi. Một đứa bé Nhật mới 9 tuổi mà nó chấp nhận nó chịu cực chịu khổ, công bằng như mọi người, không cần cái sự ưu tiên hơn mọi người, làm cho những người 90 tuổi cả thế giới này phải suy nghĩ. Ta đã có cái ý thức được bằng đứa bé đó chưa? Một đứa bé 9 tuổi mà ý thức được như vậy thì ta không ngạc nhiên khi mà Nhật họ tiên tiến, hiện đại đến như vậy.
[7:22]Không cần ưu tiên, không muốn được ưu tiên hơn người khác, còn ta cứ thích được ưu tiên hơn người khác và đất nước mình chậm phát triển. Chút xíu đó thôi. Nên hôm nay ta không nói về điều đó nữa. Hôm nay ta lái cái ý thức qua một cái điểm khác, một khía cạnh khác là cùng nhau xây đắp một đất nước xinh đẹp. Vì điều này nó liên quan nhiều tới đạo đức của công dân, đạo đức của cá nhân và đạo đức trong sự tu hành tâm linh giải thoát, nó liên quan với nhau chứ không phải là không. Hồi lúc mà thầy mới biết đạo thì thầy cứ nghĩ rằng cái người mà tu tập theo đạo Phật đạt được cái trình độ
[8:13]khá thì họ sẽ có cái tự tại, tự tại, an nhiên, thanh thản, không bận lòng, không hơn thua, bất cần và không cần cái ngoại hình bên ngoài. Là quần áo rách cũng được, mặt mày xấu cũng được, tóc tai tèm lem cũng được. Cứ nghĩ như vậy mới là đạo Phật. Đến khi thầy đọc một cái bản kinh rất là lạ, ở trong đó nói rằng dấu hiệu của một Bồ Tát là hết sức sạch sẽ. Nó ngược lại với cái mà thầy hiểu về các thiền sư. Trong khi có những hình ảnh các thiền sư đôi khi phóng khoáng thậm chí tới mức độ phóng túng, bất cần, mình cứ cho đó là cái cái mẫu hình của một người tu chứng đạo. Nhưng trong một bản kinh Đại thừa,
[9:01]nói Phát Bồ Đề Tâm Kinh, thì nói rằng Bồ Tát là người hết sức sạch sẽ. Thì thầy cứ ngạc nhiên và phải mấy mươi năm sau thầy mới hiểu được điều này. Chứ còn hồi xưa, lúc mà thầy chưa xuất gia mà thầy còn là cư sĩ, mọi người mà gặp thầy thì cũng không biết đâu, vì tóc tai thầy để dài tới vai, quần áo nhiều khi rách rưới đi, đó là sống tự tại, đó vậy thôi. Rồi ôm cái đàn mà hát thì coi như là hay lắm rồi đó đấy. Nhưng mà đến khi mà tu qua mấy mươi năm rồi mới biết là mình đã hiểu sai về đạo. Rồi vì nhìn mọi điều mọi điều nó vỡ ra, mới thấy rằng cái bài mà Phát Bồ Đề Tâm Kinh là cực kỳ chính xác. Ví dụ bây giờ nói như ta bước vào chùa,
[9:45]ta bước vào cái sân chùa, à có hai người cùng bước vào sân chùa và hai người cùng nhìn thấy một cái cái khăn giấy ai lau rồi rơi xuống ở giữa sân chùa. Một người nhìn thấy cái khăn giấy rồi không nghĩ gì cả, đi vô chùa luôn, vô chùa để mà thắp hương, lạy Phật. Một người nhìn thấy khăn giấy khó chịu, cúi xuống nhặt. Ai là người tự tại hơn ai?
[10:18]Ai là người ý thức hơn ai? Cái người nhặt. Rồi bây giờ ví dụ ta đi qua một cái đường phố, ta vô tình ta nhìn qua bên vỉa hè có cái hàng ăn, mọi người ngồi ăn trên những cái cái bàn thấp thấp, cái ghế thấp thấp. Thì thôi ăn uống ở vỉa hè thôi cũng là một loại văn hóa Việt Nam đi, mặc dầu nó hơi bẩn chút xíu. Không biết cửa hàng đó họ rửa bát bằng cái nước ở sông Nhuệ hay là sông Tô Lịch thì mình cũng không biết, nhưng thấy mọi người ăn cũng vẻ rất là ngon. Vui, chiều xuống là mọi người ra ngoài vỉa hè ăn vui, thôi cũng được đi, không sao. Nhưng mà dưới chân người đó rất là nhiều cái khăn giấy lau rồi vứt xuống dưới, đầy hết cả cái vỉa hè.
[11:01]Ta thấy thế nào? Ta hỏi tại sao vứt vậy? Nói: "Ờ ăn xong hết rồi cửa hàng dọn." Nhưng mà từ lúc mà ta vứt xuống cho tới lúc cái cửa hàng dọn đó là bao lâu?
[11:17]Ba tiếng đồng hồ họ mới đóng cửa. Tới tối rồi họ mới dọn dẹp đóng cửa, họ mới quét rác. Thì trong ba tiếng đồng hồ đó, đất nước ta, vỉa hè ta bị bẩn hết ba tiếng. Mà ta đành lòng để như vậy.
[11:33]Nhiều khi ta cứ nghĩ rằng thôi cứ để đây lát có người dọn. Nhưng mà cái khoảng mà người ta chưa dọn đó, đất nước ta bị bẩn. Hoặc là trước nhà ai cũng vậy, để một cái túm rác, nhớ không à, một cái túm ni lông đó, phải không, cái túi nhựa bỏ rác trong đó để ngay trước hè hè để có xe chở rác ngang họ sẽ cầm họ bỏ vào thùng rác, đúng không ạ? Và ta thấy ta rất văn minh đúng không ạ? Thấy ai cũng làm như vậy, cũng gọn sạch bỏ vậy rồi xe chở rác tới lấy bỏ vào trong xe chở rác đi. Và ai cũng làm như vậy, ta thấy làm như vậy ta cũng hợp lý đúng không ạ? Đúng không ạ? Mà rất sai. Đó mà vỗ tay. Tức là ta đi qua một dãy nhà phố, nhà nào cũng có trưng một túi rác. Phải không ạ?
[12:18]Và đất nước ta đẹp hay xấu bởi vì mỗi nhà đều có một túi rác trưng ở trước nhà? Xấu không? Xấu. Như vậy vỗ tay được không? Được. Vậy mà vỗ tay khen hay thiệt á. Lúc mà ta xe rác chưa đi lấy, nhà nào cũng trưng. Đáng lẽ ta phải trưng trước nhà cái gì? Một cái gì nó đẹp. Bởi vì đó là bộ mặt của đường phố, bộ mặt của quốc gia. Những người nước ngoài họ đi đi qua lại họ nhìn đó, họ không biết bên trong ta sống như thế nào, nhưng mà ít nhất họ thấy một đất nước xinh đẹp. Nhưng ở đây ta cho họ một biểu tượng mỗi nhà mỗi cái trước cỡ cửa nhà Việt Nam là một túi rác. Thì như vậy bữa nay về ta thấy ta bắt đầu thấy mắc cười chưa?
[13:08]Đó. Như chùa thầy ở trên núi, ở trên núi xa, cho nên thầy không có cái mặt tiền đường, ở trong rừng trong núi chẳng ai thấy mình cả. Năm nay cái mùa hạ rồi thầy về thầy hợp tác với Ban Trị sự huyện để làm cái tổ chức cái trường hạ, thầy lo về đời sống, trong trường hạ gọi là hóa chủ, thầy cũng lo về giảng dạy gọi là giáo thọ. Thì cái chùa nằm ngay mặt tiền đường quốc lộ và cũng như mọi nhà, trước cửa chùa là đống rác chờ để xe rác đi tới gom. Rồi những bãi cỏ thì hễ rảnh thì ra giẫy sạch gốc, còn không thì gom rác lại đốt. Tức là cái mặt tiền chùa nó là nơi rác, đống rác chờ để xe rác chở đi, nơi gom rác lại đổ cháy lem nhem, tro bụi đen đen và những bãi cỏ coi là nham nhở.
[14:12]Thầy mới vào thầy, thầy trách khéo Hòa thượng trụ trì. Thầy trách khéo. Rồi thầy nói với ông thầy tri sự là thầy ở đây cho chúng Tăng dọn lại cái mặt tiền chùa cho đẹp lại, cắt cỏ không được giẫy, rác không được để đó, mà nếu để rác để chờ xe tới thì rác phải được để trong một cái thùng gì mà nhìn vào rất đẹp. Phải, đó là cái đẹp của chùa mà, mà cái đẹp của đất nước mình. Không được để rác bừa bãi, để cái túi ni lông ngả qua ngả lại, nước chảy tùm lum để ở đó cho mọi người ngắm, không được. Và không được đốt rác trước cửa chùa, rác đem ra tuốt đằng sau, cái vườn cây đằng sau mà đốt, mặt chùa phải đẹp.
[14:55]Vì sao? Vì đó là danh dự của đất nước, chứ không phải đó là cái chùa. Mà khách nước ngoài đi qua đi lại, người ta nhìn những cái bề mặt tiền của các ngôi chùa, những ngôi nhà, người ta nghĩ gì khi nhà nào cũng để một túm rác, túm rác chờ lấy đi? Không đẹp chút nào cả. Nếu có nhu cầu phải để rác, yêu cầu cái chỗ mà để rác được trang trí rất đẹp, nha. Có hình ai đẹp á, chụp hình gắn ngay cái thùng rác đó, nha. Vậy chứ không được mà để nhìn vô là thấy rác ngay. Đó là cái chuyện nhỏ nhỏ thôi mà cả đất nước này vi phạm. Thầy đi đâu cũng thấy như vậy. Nhất là những cái về mà về những cái quốc lộ, tỉnh lộ ở miền quê một chút á,
[15:38]từ cái quốc lộ vào đến cái cổng nhà nó đều có một cái sân, cái bãi cỏ. Bãi cỏ không ai chăm, cỏ mọc bừa bãi, trong khi ta chỉ ra cắt chừng chưa tới 5 phút hoặc là cắt 5 phút tới 10 phút là bãi cỏ lên chừng một tấc vậy là rất là đẹp. Miễn leo rồi khi giận nó quá cái lấy giẫy sạch, giẫy sạch thì lại là phá hoại môi trường. Trong khi ta ta yêu từng cái cọng cỏ, ta yêu từng chiếc lá xanh mà đành đoạn đi giẫy sạch gốc nó luôn. Đáng lẽ phải nuôi dưỡng, nó mọc cao bừa bãi thì ta cắt ngang thôi. Nhưng mà nhà nào thì thấy cỏ cũng mọc lởm chởm bậy bạ, túi rác, túm rác để đó chờ xe tới lấy, mà không ai chăm.
[16:19]Cuối cùng người ta chỉ chăm có một cái quan trọng. Thì ra con người bận tâm chăm một cái, ai biết? Thì ra các phụ nữ đảm đang của ta mắc chăm một cái một. Bộ mặt của mình á. Kẻ lông mày cho khéo, đánh phấn cho khéo. Còn cái mặt tiền nhà thì không chăm. Thế còn các ông? Các ông mắc phụ vợ để chăm đẹp cho vợ, còn cái đất nước này quên. Nên cái đó là ta, chỉ chút xíu đó thôi cái ý thức ta rất là kém. Rồi nhà này làm được, nhà kia thấy cũng bắt chước làm được mà không biết cái nhà kia nó làm sai rồi. Cứ để túm rác túm rác trước nhà sai. Ở đây ai là người cứ mỗi ngày để túm rác trước nhà, giơ tay lên.
[17:08]Tất cả, không sót người nào.
[17:12]Cho nên từ hôm nay ta chấm dứt việc này nhé. Và ta đi vận động hết bà con khu phố xóm làng của mình, ta xây dựng một đất nước xinh đẹp. Làm sao cho cái người nước ngoài, ta cứ đặt mình ví dụ mình là một người nước ngoài đi dạo trên đường phố Việt Nam chỉ nhìn thấy cái đẹp thôi. Được không ạ? Được không? Nhưng mà tại sao cái xấu đó nó đập vào mắt ta mà tâm ta không xử lý gì cả? Tâm ta không thấy khó chịu? Bởi vì tâm ta bị hư hết một mảng rồi, một góc đó rồi. Bài nói chuyện ngày hôm nay ta chữa lại cái góc trong tâm ta đã bị hư về điều này. Để ta bắt đầu sống đẹp và sống xanh.
[18:00]Nó có một cái câu thơ của ông Đỗ Trung Quân ổng nói về, kể về cái mối tình đầu của ổng á, "mối tình đầu của tôi". Lúc đi học ổng thương cái cô nào cũng bạn học trong khác lớp hay sao, ổng cứ đeo đeo hoài, tìm cách ổng tặng hoa, gửi thư gì đó, mà cô kia hình như không biết. Ừ. Trong khi cả trường thì biết hết thấy ổng ổng đeo. Ổng mới viết bài thơ, bài thơ bị bài thơ tình nên thầy cũng không có nhớ. Nhưng mà có một câu mà đi đâu ai cũng nhắc cho nên thầy nhớ, đó là "Ai cũng hiểu, chỉ một người không hiểu". Tức là cả trường này ai cũng biết là ổng thương cô đó, mà chỉ cô đó cô không biết à. Cứ ngơ ngơ ngơ ngơ, cô lại cô làm quen cổ cũng ngơ ngơ nhưng biết cổ đi.
[18:41]Bỏ thơ vô vô cái vô cái giỏ cổ thì cổ cũng không biết nữa, trả lại ai nó đại khái vậy, cổ ngơ ngơ, nên ổng đau khổ cả một đời khi nhớ lại mối tình đầu. Thế là có một cái hãng mà sản xuất cái thuốc trị hôi nách dùng đúng cái câu của ổng để làm quảng cáo "Ai cũng hiểu, chỉ một người không hiểu". Cái mùi nó tỏa ra chung quanh ai cũng đau khổ, nhưng mà cái người mà bị bệnh hôi nách thì chính mình không nhận ra cái bệnh của mình. Tại vì sao vậy? Vì mình quen mùi. Nhưng mà người chung quanh họ khó chịu liền. Vì sao họ khó chịu? Vì thế này. Vì cái cái mức độ trí tuệ văn minh và cái phúc của con người không chấp nhận cái mùi hôi đó nên ta khó chịu.
[19:28]Nha, thì nhớ lại. Cái văn minh, cái ý thức, cái đẳng cấp, cái phúc của con người ở mức độ nào thì ta chấp nhận cái mùi hôi ngang mức độ đó. Ví dụ, ta gần một chuồng lợn ta làm sao? Có thấy dễ chịu không? Nếu ta dễ chịu, ta nghe mùi lợn ta dễ chịu, ta nghe mùi phân lợn ta dễ chịu thì thì xin báo là: Tuy ta đang làm người, nhưng mà cái phúc ta bằng đúng con lợn. Chết xong đọa vào lợn, tại vì cái phúc ta tuột ngang đó rồi, nên ta thấy cái mùi đó dễ chịu. Thầy đang nói thật á, thầy không nói đùa đâu. Đánh giá cái mùi hôi, biết cái phúc của mình tới đâu. Nha. Rồi à còn cái người mà cái cái đẳng cấp của họ, cái phúc của họ là của con người,
[20:22]họ nghe cái mùi hôi con vật họ chịu không được, họ khó chịu. Cho nên nếu ta nghe cái mùi của con lợn, chuồng lợn mà ta khó chịu thì biết rằng cái đẳng cấp mình cao hơn con lợn. Có khó chịu không ạ? Rồi, vậy coi như chúng ta cao hơn lợn. Có câu chuyện không biết Thầy đã kể ở đây chưa, nó thế này. Lúc đó Đức Phật sắp nhập Niết bàn, Ngài bệnh, thì vua trời Đế Thích, vua cõi trời mới hiện thân xuống làm người, biến người mình nhỏ lại bằng như con người để được hầu hạ Phật. Cái giây phút mà Phật sắp nhập Niết bàn, vì vĩnh viễn không bao giờ gặp lại Phật nữa, nên ông xuống, ông hiện thân làm người bình thường
[21:09]để hầu hạ, bưng dọn cho hầu hạ chung quanh Đức Phật. Nhưng mà Đức Phật biết, mọi người ai mà không có thần thông thì không biết đó là vua trời Đế Thích, cứ tưởng đó là một người cư sĩ bình thường hơi đẹp thôi. Nhưng mà Đức Phật và những vị A-la-hán có thiên nhãn thì biết đây là vua trời Đế Thích, nên họ nhường nhịn để cho ông đi ra đi vào. Chứ còn bình thường thì lúc đó là chư Tăng đầy hết, bao nhiêu nghìn người, vua chúa đầy hết thì một người lạ không vào được. Nhưng mà mọi người biết đây là vua trời cho nên họ nhường nhịn cho ông vào hầu Đức Phật. Đức Phật có hỏi câu này: "Này Đế Thích, ông xuống đây làm gì?" Vua trời Đế Thích mới nói:
[21:49]"Bạch Thế Tôn, chẳng bao lâu nữa Thế Tôn nhập Niết bàn, còn con thì vẫn còn ở trong luân hồi không biết bao lâu, nên không bao giờ con còn được gặp lại Thế Tôn nữa. Nên con xin được hầu hạ những giây phút cuối cùng này." Đức Phật mới nói thế này: "Ở nơi cái cõi người này, cái mùi hôi của con người á nó lan xa 10 do tuần." Không biết một do tuần là bao nhiêu. "Vậy mà ông chịu, ông ông vất vả làm gì?" Ông nói: "Con vì lòng yêu kính Thế Tôn, con chấp nhận hết." Đọc cái bài kinh đó rồi ta mới ngỡ ngàng, thì ra ta hôi. Mỗi người ta bốc cái mùi hôi 10 do tuần. Mà nãy giờ có ai biết, có ai thấy mình hôi không?
[22:37]Không, ta không thấy mình hôi, trừ vài trường hợp mà ta vào chỗ đông quá, chật kín rồi ta không có tắm được, lúc có mồ hôi ta nhận ra. Nhưng mà cũng chỉ thôi, bước ra khỏi đó ta hết liền. Nhưng mà chỉ bằng cái cái thần thông của Phật phân biệt từng loại chúng sinh mới biết con người cứ tưởng mình là thơm tho, nhưng kỳ thực mỗi người ta bốc cái mùi hôi so với chư thiên là 10 do tuần. Đó là lý do mà những người họ sinh lên cõi trời rồi họ ít xuống trần gian là vậy, ít xuống trần gian vì con người hôi như heo.
[23:15]Đây là điều lạ đó. Đọc cái kinh đó rồi ta mới thấy cái đẳng cấp của loài người với loài trời khác nhau mà cũng căn cứ trên mùi hôi. Cũng giống như ta vậy, ta với con heo vậy, ta đẳng cấp ta vượt hơn hẳn con... Con heo nó thấy mùi nó rất thơm, phải không ạ? Nó ngồi nó cọ, nó hít hửi với nhau, nó đùa giỡn với nhau, nó thấy con này thơm quá, con kia thơm quá, nó hít hửi với nhau như chó vậy, nó đùa giỡn hít hửi với nhau vì nó thấy thơm quá. Còn mình sao? Thấy chết khiếp à, phải không ạ? Đó, thì cái đánh giá trên cái mùi hôi, mùi thơm, tâm mình phản ứng ra sao mà biết mình thuộc đẳng cấp nào. Đây là một cái thước đo rất là tế nhị, rất là bí mật.
[23:57]Cũng vậy, ví dụ như ta bước vào chùa, ta thấy có rác mà tâm ta bất động, an nhiên tự tại thì ta thuộc đẳng cấp nào?
[24:08]Ta thuộc đẳng cấp rác.
[24:13]Còn khi ta bước vào sân chùa ta thấy rác, ta khó chịu, ta phản ứng, ta phải đi nhặt ngay thì ta thuộc đẳng cấp nào? Đẳng cấp người. Vì ta thích làm rác hay làm người? Ta đi trên đường phố cũng vậy, ta thấy rác, lác đác có một ít rác rưởi, ta thấy trước cửa nhà người khác để rác, ta nhìn vào quán ăn ta thấy giấy, khăn lau rớt xuống, ta khó chịu, ta không chấp nhận, nhưng mà có khi mình không có công để dọn, nhưng mình không chấp nhận thì ta thuộc đẳng cấp nào? Ta thuộc đẳng cấp con người, mà con người văn minh tiến bộ. Còn nếu ta đi trên đường ta thấy rác, ta nhìn thấy mặt tiền nhà mọi người một túi rác, ta nhìn vào những quán ăn rác,
[25:00]ta nhìn thấy rác trên bờ sông rác, ta rất vô tư thoải mái thì ta thuộc đẳng cấp nào? Đẳng cấp nào? Rác, đúng như vậy. Cái đẳng cấp đó là gì? Nó là ý thức ở trong tâm ta. Mà cái trong tâm ta đầy rác nên ta đẳng cấp rác nên ta chấp nhận rác, chấp nhận bẩn. Còn nếu ý thức trong tâm ta không có rác, tâm ta sạch, tâm ta đẹp thì ta không chấp nhận cái bẩn của cuộc đời này. Nhớ, đây là công thức của tâm. Thầy nhắc lại: Nếu tâm ta sạch, tự nhiên ta không chấp nhận ở bên ngoài mình bẩn. Nhớ nha, đây là công thức. Còn cái người nào mà thản nhiên vô tư với cái bẩn của bên ngoài thì tâm người đó vẫn còn bẩn. Nhớ vậy đó.
[26:01]Ví dụ như ta đi vào một cái phòng trọ của mấy em sinh viên, vô nói: "Em này học giỏi ghê lắm. Ồ, năm nào cũng đậu thủ khoa của khóa." Bước vào phòng, kinh hồn bước ra liền. Vì sao vậy? Vì có mấy cái cái ly mì gói em ăn mà lỡ dở em để đầu giường ngổn ngang, đũa chén không dọn, quần áo treo tùm lum không biết cái nào giặt rồi, cái nào chưa giặt, mà hình như cái nào cũng chưa giặt cả, phơi lên nó bớt mùi rồi mặc vô lại, đại khái vậy. Rồi nhà vệ sinh thì bước vô mình bước ra liền, không chịu nổi. Thì như vậy tuy người này có thể là học giỏi nhưng tâm hồn này đầy rác. Tâm hồn đầy rác, người này không xài được đâu.
[26:43]Coi vậy chứ về đạo đức một số mặt nào đó họ kém. Những mặt nào đó họ sẽ bừa bãi, đối với con người họ không tử tế, đối với những lỗi lầm của họ họ bỏ qua, họ chấp nhận dễ dãi. Mà nếu cái lỗi của họ họ họ chấp nhận dễ dãi thì họ đối xử với con người không tốt, mặc dầu học có thể giỏi. Vậy. Nên ở đây là ta cứ nhìn cái khung cảnh người đó sống để ta hiểu về một con người. Để hiểu một con người nào giờ ta nhờ ông thầy tướng số coi, phải không ạ? Nhưng hôm nay ta học thêm một cách nữa, nhìn khung cảnh chung quanh của họ đẹp hay xấu, bẩn hay sạch là ta hiểu con người đó thuộc đẳng cấp nào, phúc phần cỡ nào.
[27:30]Vì cái người mà họ phúc lớn vậy thường họ tái sinh từ những đẳng cấp cao trở lại. Có khi đời trước họ là vua chúa, quan tướng họ đầu thai trở lại, rồi bây giờ họ mang theo cái cái phong cách đó để sống, ta sẽ thấy họ sống gì? Chững chạc, đĩnh đạc, sạch sẽ, ngăn nắp, trật tự. Còn cái người mà họ từ đẳng cấp thấp kém đầu thai trở lại ta cũng thấy họ vậy: xề xòa, tầm thường và hơi bẩn bẩn.
[28:05]Nên cái mà ta phải khó tính đầu tiên đối với cuộc sống của mình là cái nhà vệ sinh. Để đánh giá một con người ta muốn chơi thân với một người lâu hay mau, hãy xin phép lại thăm nhà người đó và giả vờ đi vệ sinh. Vô đó đừng cần đi nhưng nhìn cái nhà vệ sinh thôi, hiểu con người đó rồi đi ra, rồi đi luôn không bao giờ quay lại nữa, vì nó bẩn quá. Còn nếu ta vào trong nhà vệ sinh mà có thể nằm ngủ được thì người đó ta nên chơi, kết bạn lâu dài, tâm họ sạch, họ cẩn thận, họ có trí tuệ, họ thuộc một đẳng cấp khác. Như vậy. Nên cái mà cái sạch, cái đẹp của khung cảnh nó nói lên ý thức đẳng cấp của một con người.
[28:53]Và cứ bước vào một đất nước, nhìn đất nước đó xanh, sạch, đẹp thì ta hiểu đất nước đó sẽ là một cường quốc. Một đất nước đó là văn minh tiến bộ trong cái cộng đồng của loài người. Còn nếu ta đi vào một đất nước mà bẩn, xấu, thiếu cây xanh thì ta cứ yên chí đất nước đó vẫn còn là một đất nước chậm phát triển. Đó. Thường thường là có ba loại quốc gia: một loại là quốc gia phát triển, loại quốc gia đang phát triển và một quốc gia chậm phát triển. Còn nếu quốc gia nào cứ thấy bẩn hoài thì quốc gia đó thuộc loại thứ tư là một quốc gia không chịu phát triển. Bây giờ vậy, để gọi là một đất nước xinh đẹp thì ta đi từ nhiều yếu tố.
[29:43]Yếu tố thứ nhất là cái gì đẹp trước? Cái gì đẹp trước? Con người xinh đẹp. Đúng không ạ? Đầu tiên ta bước vào một đất nước: "Ồ, đất nước xinh đẹp quá!" bởi vì con người của đất nước đó xinh đẹp. Cái này dễ làm không? Dễ, tại vì ai cũng lo làm đẹp mình cả. Nhưng mà cái đẹp này Thầy vừa nói đất nước xinh đẹp bởi vì có con người xinh đẹp là không phải do ta trau chuốt, tỉa tót mà vì ta sinh ra là đã xinh đẹp rồi. Vì cái phúc phần của ta vừa lọt lòng mẹ đã là một con người xinh đẹp, mà lớn lên càng lớn càng đẹp, mà càng đi chùa thì lại càng đẹp hơn nữa. Như vậy. Thì cái người mà xinh đẹp ở đất Hà Nội ta không thiếu.
[30:31]Người Hà Nội ta tương đối đẹp. Vì đâu? Vì đâu người Hà Nội ta tương đối tỷ lệ đẹp cao hơn cả nước? Đố ai biết. Đố ai biết. Vì từ nhiều đời, nhiều triều đại, vua chúa, quan tướng phải về Thăng Long - Hà Nội mà làm việc, thì các ông đó khi đi về làm việc phải mang theo vợ, vợ theo. Mà mấy ông đó mấy vợ? Mấy ông đó không không ít vợ, và vợ mấy ông mà mấy ông có quan có chức như vậy vợ xấu hay đẹp? Vợ ông đẹp, thì vợ ông đẻ con ra xấu hay đẹp? Đẹp. Rồi con ông lớn lên lấy nhằm cái con của của cái người khác, của ông quan khác cũng là con đẹp, đẻ ra cháu thì sao? Cũng đẹp. Và những người Hà Nội ta đây chính là hậu duệ của những người
[31:28]đẹp, đẹp, đẹp bao nhiêu đời, cho nên bây giờ ta cực kỳ đẹp.
[31:35]Đúng vậy. Nên đất Hà Nội là nơi mà gom người đẹp cả nước về để đẻ ra bao nhiêu thế hệ xinh đẹp, nên vì vậy là người Hà Nội đẹp. Nên nếu mà nói là đi vào đất nước xinh đẹp mà lấy là con người xinh đẹp trước thì Hà Nội ta có thể là đứng đầu, có thể đứng đầu. Dĩ nhiên là có nhiều cái nguồn người đẹp ở các tỉnh khác chứ không phải là không, nhá. Có nhiều, mà ngày xưa cũng vậy, nhưng họ cứ bị gom về Hà Nội cả, nên từ từ đất Hà Nội là như vậy. Ví dụ như Huế đã từng một thời là kinh đô thì người đẹp cũng tập trung về đó, vân vân, là như vậy. Thế nên nếu mà chúng ta có phúc phận sinh ra là một con người đẹp thì
[32:23]xem như tự nhiên ta đã đóng góp vào cái đẹp cho đất nước này. Nhưng mà có người hỏi: Thưa Thầy, con không được đẹp lắm và con cũng muốn đóng góp cho cái sự xinh đẹp của đất nước này thì phải làm sao? Thì ta hãy đến Thẩm mỹ viện Cát Tường nha, rồi về nằm luôn ở dưới sông Hồng. Nhưng mà cái điều Thầy nói như thế này, điều Thầy nói nó không phải làm cái cái gương mặt, mà ta giữ gìn ngoại hình của mình, tóc tai, quần áo cho đàng hoàng. Khi ta khoác lên người một bộ quần áo để đi ra đường thì hãy nhớ là danh dự đất nước nằm trong đó.
[33:11]Ta không còn là của mình nữa, mà ta là gì? Một, mỗi một con người đều là đại diện cho cả đất nước này. Cái ý nghĩ này nó lý tưởng quá, nhưng đừng để thiếu trong tâm ta. Hôm qua Thầy giảng cái bài Thước Đo Đạo Đức ở Hải Dương, Thầy có nói câu này. Thầy nói cái đạo đức nhiều khi nó không lệ thuộc vào cái quyền chức hoặc là công việc, mà nó thuộc, lệ thuộc vào cái quan tâm của ta lớn hay nhỏ. Ví dụ có người chỉ quan tâm cá nhân mình, gia đình mình thì như vậy đạo đức người đó thuộc loại kém. Còn có người mà quan tâm được tới đất nước, tới nhân loại thì đạo đức người đó thuộc loại quá là quá tuyệt vời.
[34:00]Nó không lệ thuộc quyền chức ạ. Ví dụ nói cái ông đó là ông cán bộ huyện, tức là cái trách nhiệm ổng lớn đấy chứ, nhưng mà ổng làm rất tận tụy cái trách nhiệm của ổng để làm chi? Để cho ổng có lương, có bổng, có thưởng mà đem về nuôi vợ, nuôi con. Mối quan tâm của ổng chỉ là gia đình thôi. Còn công việc thì lớn, quyền chức thì lớn, trách nhiệm lớn, nhưng mối quan tâm yêu thương của ổng chỉ là gia đình. Thì như vậy ông này chức lớn nhưng đạo đức vẫn là nhỏ. Còn ví dụ như có một người quét đêm, quét đường, cái chổi khua xoèn xoẹt trên đường. Cái nhiệm vụ người đó rất bé, nhưng mà trong đầu người đó nghĩ rằng:
[34:41]Ta quét cho sạch quê hương, cho đẹp quê hương, cho người nước ngoài đi trên đường phố Việt Nam họ không có xem thường, không khó chịu thì người này tuy là quyền chức nhỏ, trách nhiệm nhỏ, công việc nhỏ nhưng trái tim rất là lớn, đạo đức rất là lớn, nhớ như vậy. Thì hôm nay Thầy nhắc lại cũng vậy, khi ta nói về một đất nước xinh đẹp và cái đóng góp đầu tiên là con người phải xinh đẹp. Cái gương mặt thì thôi bó tay, tại cha mẹ sinh sao thì nó là như vậy, còn mà đi Thẩm mỹ viện Cát Tường cho đẹp hơn thì hơi nguy hiểm vì sợ có khi phải xuống sông Hồng, cho nên thôi. Thế nhưng mà có những điều khác ta có thể làm cho nó tươm tất nha,
[35:27]mỗi khi khoác cái áo lên người hãy nghĩ danh dự quốc gia nằm ở đây. Công việc rất nhỏ, nhưng mà ý nghĩa rất là lớn. Và hôm nay ta nói điều này: Tất cả chúng ta đều nhỏ bé đối với đất nước của mình, nhưng mà cái tâm ta thì phải lớn như đất nước của mình, được không ạ?
[35:54]Thầy nhắc lại, mỗi con người chúng ta quá nhỏ bé so với cả đất nước này, thậm chí ta hy sinh cái mạng sống của mình cho đất nước này là chuyện bình thường, vì ta nhỏ bé quá với đất nước này. Nhưng tâm ta phải lớn bằng như một đất nước này, và khi tâm ta lớn như một đất nước này thì mỗi một việc làm của chúng ta đều mang theo quê hương ở trong đó.
[36:20]Ta không làm điều gì cho cá nhân mình cả. Ví dụ như bây giờ nói tóc ta dài quá, ta muốn đi cắt, đi uốn, đi nhuộm, hãy nghĩ đến đất nước mình. Và khi nghĩ đến đất nước mình thì ta làm sao cho nó sao? Cho nó đẹp nha, chứ đừng quậy. Cứ mà bên đỏ, bên xanh, ở giữa tím thì
[36:47]thì lúc đó ta nghĩ tới cái ý thích của mình thôi, mà không nghĩ tới cả cái quê hương này. Đầu tiên con người phải đẹp. Đẹp ở đây là nhiều thứ, chứ không phải là chỉ là gương mặt, tóc tai, quần áo đàng hoàng, luộm thuộm. Đừng mặc ra đường đồ rách rưới, đồ mà xuyên thấu, đồ hở hang, đồ thiếu vải, mặc mà đến nỗi người ta phải nhìn hết hồn, ta lấy điện thoại ta chụp hình rồi đưa lên Facebook để mà phê phán tùm lum, nha, đừng như vậy. Phải làm sao chỉ nhìn những con người đẹp, tươm tất, đàng hoàng, vì danh dự đất nước nơi từng con người, từng cái quần áo của một con người. Cái đẹp thứ hai là nhà cửa, đường sá đẹp, mặt tiền á.
[37:29]Thế còn bước vào trong lại là vấn đề nữa. Ta làm sao ít nhất cái mặt tiền nhà mình phải đẹp. Ít nhất cái mặt tiền nhà mình phải đẹp, không được phép để cho cái mặt tiền nhà xấu. Và đây là đạo đức, đây là trách nhiệm của công dân đối với đất nước đó. Mặt tiền nhà mình xấu mà mình tỉnh bơ là tâm mình hư rồi, tâm mình hỏng rồi. Bây giờ sau cái bài này, khi ta về nhà, ta hãy bước sang bên kia đường nhà hàng xóm nhìn lại nhà mình, nha, nhìn lại nhà mình, còn điểm nào chưa được phải sửa lại cho đẹp. Vừa rồi Thầy có chuyến đi sang Lào thì bình thường ta đánh giá người anh em Lào ít văn minh hơn mình, phải không?
[38:24]Họ không giỏi bằng mình, và nói là rõ là người Lào không đẹp như người Việt Nam mình, đất nước thì còn sơ sài lắm, nhưng mà có một điểm đặc biệt, họ không cất nhà thì thôi, cất nhà, nhà đẹp. Họ viền cái mái rất là khéo, làm đâu ra đó, nhìn vô là biết nhà nghèo, buôn làng đó chưa phát triển, nhưng nhà nào như nhà nấy đều đẹp. Nhà nghèo đơn giản cũng có cái đẹp của cái nghèo. Còn qua Việt Nam thì ta thấy người Việt Nam cái ý thức về cái đẹp của cái nhà không cao, nên về mặt này ta thua người anh em Lào của ta. Việc không được phép, có nhiều cái khu ngay cả Hà Nội ta đây, Thầy đi ngang qua Thầy thấy có những cái nhà nó xấu đau xấu
[39:12]đớn, nó tàn số tệ mà họ vẫn để như vậy, vẫn để tỉnh bơ. Rồi nhiều khi những cái quán xá mọi người thấy ngồi ăn ở trong nhìn vô nó bẩn thỉu, nhếch nhác mà người ta vẫn tiếp tục bán và người ta cũng tiếp tục vào ăn. Nhìn vào đó ta thấy đẳng cấp ta chưa cao, tại vì cái người mà họ ở đẳng cấp cao, cái phúc phận họ cao, họ không đòi hỏi đắt tiền nhưng phải sạch, phải đẹp, nhớ như vậy, phải sạch, phải đẹp. Còn cái gì mà xấu, bẩn, mình không chấp nhận trong cuộc đời này.
[39:52]Nên khi ta cất nhà phải làm cho cái nhà ta đẹp để đóng góp vào cái đẹp của đất nước này. Bây giờ không cất nhà, về quan sát lại cái nhà mình, trước hết cái mặt tiền không được xấu, không được bẩn. Có nhiều nhà cái hàng hiên, cái hàng cái hành lang ở trên lầu á là cái nơi nhà kho bỏ những vật dụng không dùng, đúng không ạ? Thấy lên lần lầu tới lầu ba là cái ngoài nhà hành lang để đầy những cái vật dụng không dùng tới nữa, nên ở dưới nhìn lên cái mặt tiền nhà rất là xấu, mà tệ nhất là mặt tiền nhà phơi quần áo. Hồi đó có một thời gian có cái lệnh cấm, cấm phơi quần áo trước mặt tiền nhà, bây giờ thầy không biết có còn cấm hay không.
[40:39]Mà để vật dụng mà làm cái nhà xấu là ta có tội đối với đất nước này mà cũng là tâm mình đã hỏng rồi. Rồi về làm lại cái này. Còn bất cứ cái gì trong phạm vi ta, trong khả năng ta mà làm cho nó sạch, nó đẹp được thì cố gắng làm chứ không đợi phải là của mình. Thấy nha, có vài vị họ hưu trí rảnh không biết làm gì cứ cầm cái túi đi nhặt rác, những con người đó đáng kính. Nhưng mà đó mới là chỉ nhặt rác thôi. Giờ ta mong rằng những vị lớn tuổi rảnh rỗi còn có thể lao động được chút chút thì không phải là chỉ nhặt rác cho làng, xã, xóm, thôn của mình mà đi làm đẹp, tỉa tót cây xanh giùm cho nhà này, cho nhà kia. Chăm sóc những bãi cỏ nhà này,
[41:32]nhớ mỗi cọng cỏ đều là một một cái cái đẹp của cuộc đời. Đừng có ghét cỏ nha, phải thương cỏ nha. Và sắp cỏ lại, cắt cỏ lại cho đẹp. Cứ làm giùm nhau, nhà này bận thì nhà khác chăm sóc giùm. Miễn làm sao cả cái xóm của ta đều đẹp, đều có nhiều cây xanh. Cái nhà đã không trồng cây xanh được thì ta mang cái chậu cây tới ta tặng, à nói là: "Bác bác bác tặng cháu cái chậu này cháu để chưng trước nhà cho đẹp nha". Cái người chủ cũng không hiểu chuyện gì, tại sao có người ở không mà đi tặng một cái chậu kiểng, chậu cây cho mình, cho sân nhà mình, nhưng rồi họ sẽ hiểu vì sao vậy. Bởi vì có những người họ có ý thức xây dựng cái đẹp cho thôn,
[42:18]cho xóm cũng là xây dựng cái đẹp cho đất nước của mình. Ở không, rảnh rỗi về hưu không làm gì, tạo cái đẹp, cái xanh, cái sạch cho cả cái xóm của mình và nó trở thành niềm vui. Và họ nói: "Bác tặng con cây này con không có tưới được", "Không, con đừng lo, bác cũng sẽ tưới cho con mỗi ngày". Vậy sướng không? Vậy người ta sướng, nhưng mà đó là những việc làm rất có ý nghĩa và rất có đạo đức. Có thể ta không làm được việc gì lớn, nhưng mà ta đóng góp vào cái xanh, cái sạch của đất nước mình, dù chỉ là một căn nhà, một cái xóm nhỏ nhưng cũng là một đất nước. Ví dụ như cái người nước ngoài họ đến họ du
[42:58]lịch nước ta, họ du lịch là để làm cái gì? Có mấy loại du lịch: du lịch để hưởng thụ, ăn chơi trác táng, cho nên bên Thái Lan họ khai thác cái đó, ta không khai thác cái đó, ta bảo vệ văn hóa của mình, ta không chơi cái màn đó. Thứ hai là du lịch để ngắm những cảnh lạ, thì đất nước ta có một phần. Ta có những bãi biển đẹp, ta có những cánh đồng, những cái vùng núi đẹp, ta có những hang động đẹp, nhưng mà xem hoài nó cũng chán. Và người ta cái du lịch thứ ba này mới là cái mà thế giới ít có khai thác, có mà ít khai thác, Việt Nam ta cần phải khai thác, đó là để cho cái người du khách nước ngoài đến
[43:44]chiêm ngưỡng cái văn hóa, cái lối sống độc đáo của người Việt Nam. Mà họ đi đâu họ cũng thấy như vậy. Họ bất chợt vào một xóm nhỏ nào, họ cũng thấy cái xóm xanh, sạch, đẹp, con người đối xử với nhau tử tế, lịch sự, văn minh, lễ độ. Họ lên núi sâu họ cũng thấy điều đó, xuống biển khơi cũng thấy điều đó, vào phố thị cũng thấy đó, vào miền quê cũng thấy như vậy. Ta xây dựng cả đất nước này con người ta đều giữ gìn xóm làng xanh, sạch, đẹp, văn hóa đẹp, cư xử đẹp. Ta xây dựng như vậy để cho gì, cả thế giới về đây họ du lịch mà họ chiêm ngưỡng, học hỏi cái văn hóa của mình. Đây là cái ước mơ của thầy từ bao lâu nay.
[44:31]Mỗi khi cứ đi đến vùng này miền kia, thầy cứ ước ao là xây dựng thành một cái những căn nhà đẹp, những hàng cây đẹp, những rừng cây đẹp, những vườn cây đẹp và lối sống đẹp để cho thế giới về thăm đất nước Việt Nam mến yêu này. Nhưng mà đây muốn, thầy cứ hay nói với những đệ tử chung quanh của thầy về điều này, ta muốn khai thác du lịch là phải khai thác như vậy đó, cả đất nước này thành một cái gì, thành một cái môi trường du lịch cho thế giới hết. Vì sao, vì ta đẹp từng cái con người, đẹp từng con người là không phải đẹp cái gương mặt, mà đẹp trong lối sống, đẹp trong cái khung cảnh. Mà hôm nay thầy chia sẻ cái ước mơ này công khai với mọi người luôn.
[45:13]Và hi vọng cái bài nói này được nhiều người nữa cùng nghe và cùng đồng cảm với thầy điều này: là ta xây dựng cả đất nước xinh đẹp để cho thế giới về du lịch, chiêm ngưỡng và học hỏi. Có đồng ý với thầy điều này không? Hôm nay, nghe những điều này, đồng cảm với thầy rồi phải thực hành, nha. Lúc nào cũng giữ gìn con người mình đẹp, lúc nào cũng giữ gìn cái nhà mình đẹp, giữ gìn đường phố của mình đẹp, giữ gìn tâm hồn của mình đẹp (lát nữa ta nói tới tâm hồn đẹp). Để chi, xây dựng cả một đất nước này là xinh đẹp nha, để làm chi, ta tặng cho thế giới.
[45:53]Hỏi lại, nãy giờ ta nói cái đề tài của ngày hôm nay là một đất nước xinh đẹp, ta cùng nhau xây dựng một đất nước xinh đẹp để làm gì? Câu trả lời: để tặng cho cả thế giới này. Để tặng cả thế giới nghĩa là sao? Cắt đất nước mình ra từng miếng đem tặng hả? Không phải, để mời cả thế giới về thăm, về chơi với nước Việt Nam tôi. Ước mơ của ta là như vậy nha. Ta sẽ xây dựng đất nước xinh đẹp từ trong tới ngoài, từ vật chất tới tinh thần, để làm gì? Để tặng cho cả thế giới. Cùng với thầy ước mơ điều này nha. Cùng với thầy ước mơ điều này nha. Cùng với thầy ước mơ điều này nha. Tất cả những con người Việt Nam ý thức điều này,
[46:36]chúng ta cùng nhau nắm tay nhau xây dựng đất nước xinh đẹp, đẹp trên mọi phương diện, để chi, để tặng cho cả thế giới.
[46:46]Phải nguyện lòng là ta cùng nhau thực hiện điều này. Quyết tâm như vậy, ta già rồi, dạy cho con cháu điều này nha. Hôm nay nghe bài này xong về nhà gọi con cháu lên: Bà, ông muốn các cháu
[47:03]hiểu về điều này, thực hiện điều này. Tất cả chúng ta, người Việt Nam ta cùng nhau xây dựng một đất nước xinh đẹp để chi, tặng cho cả thế giới này. Nhớ cái câu này từ đây ta ghi khắc, ta nằm lòng, ta ghi lên sổ, ghi lên đầu giường, viết lên tường nhà nha, gửi thư tặng cho bạn bè. Từ đây về sau, đến ngày sinh nhật, đến mùa xuân, ta làm những cái thiệp gửi cho nhau, trong đó có ghi cái câu này: "Người Việt Nam hãy cùng nhau xây dựng một đất nước xinh đẹp để tặng cho cả thế giới". Cái câu đó nằm nơi tất cả để cho đứa bé bắt đầu biết nói, biết nghe, biết đọc là đã in vào đầu mình, vào tâm mình cái câu nói này:
[47:49]"Cùng nhau xây dựng đất nước xinh đẹp để tặng cho cả thế giới".
[47:56]Phải đồng cảm với thầy, phải cùng cái cảm xúc với thầy nha, quyết tâm làm điều này, quyết tâm truyền bá điều này cho cả cái đất nước, cho con cháu của mình, nha.
[48:08]Bây giờ, bắt đầu ta nói một cái đẹp khác là lời nói đẹp.
[48:14]Khi mà ta xây dựng đất nước đẹp hình thức rồi, bây giờ bắt đầu tới cái sâu hơn, có vẻ tinh thần hơn là lời nói. Người Việt Nam ta phải ăn nói cho thanh lịch, nói cho đẹp. Mà trong các vùng miền thì vùng miền nào mà có lời nói là thanh lịch, văn minh, trau chuốt và đẹp nhất? Vùng nào? Người Bắc. Nói chung, người Hà Nội nói chung. Nên "Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An" mà, phải không? "Chẳng thơm cũng thể hoa nhài, dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An". Nên người Bắc ta khéo ăn khéo nói. Có những cái điều mà ta chê ta trách ai ta cũng rất là nhẹ nhàng, khéo léo chứ không có mà không có nói bỗ bã.
[49:05]Chứ người miền Nam họ nói thẳng tuột tuột ra. Quen rồi thì thôi, chớ người Bắc ta mà như thấy người miền Nam nói tuột tuột ra thì khó chịu. Ta nói gì phải quanh co, giấu giếm. Hỏi: "Ăn cơm chưa?", nói: "Dạ, con ăn rồi. Hôm qua ăn rồi". Cũng quanh co chứ không bao giờ nói thẳng, không nói. Thì ở đây à đây thầy đây thầy tâm sự riêng nha: Người Bắc mà chửi lộn cực kỳ khó chịu, khó nghe. Vì sao vậy? Vì cái giọng Bắc là cái giọng đẹp, cái giọng văn minh, giọng lịch sự, cái giọng của lễ nghĩa, văn hóa mà đem cái giọng đó ra mà biến thành cái câu chửi nghe nó không hợp. Người Nam chửi rất tốt. Tại người Nam họ nói thẳng tuồn tuột à, nên nghe chửi lộn mình không khó chịu.
[49:58]Tại vì cái giọng như vậy. Nhưng người Bắc là cái giọng rất đẹp mà đem đi chửi lộn nó không hợp. Cũng giống như bây giờ ta nghe một ca khúc đẹp mà ráp vô những cái chữ xấu á, cái bài nhạc nó khó chịu, không hợp. Vì vậy, ta không được nói lời bẩn, tục tĩu, tiếng Anh gọi là bad words. Đừng có nói lời bẩn, đừng nói lời tục tĩu, phải kiềm chế và tập lại. Tập. Thời đại gần đây, do ta ảnh hưởng phim ảnh Mỹ mà người Mỹ khi mà nó bực lên thì nó chửi bậy, chửi tục, Rồi cái chửi để cho nó đã cái cơn tức giận của nó, nó nói đầy trong phim ảnh. Rồi Việt Nam mình bắt đầu bắt chước, mà cái mà nói tục nói tỉu trong phim ảnh của Mỹ á nó lây lan cả thế giới.
[50:50]Rồi có nhiều chính khách, nhiều những người mà gương mặt đạo mạo trên thế giới, bực quá, trong buổi họp bật lên câu chửi thề. Và điều đó người ta đi người ta phê bình tùm lum hết, không kiềm được. Vì sao? Vì lúc đó là lúc họ phải đóng kịch, họ phải làm ra vẻ đạo mạo, đàng hoàng, nghiêm trang, lịch sự, nhưng bực quá cũng buộc ra miệng nói câu chửi thề. Vì sao? Vì trong ngày họ làm sao? Họ quen chửi. Cho nên lúc đáng lẽ phải không chửi, họ quen, họ bật ra họ chửi, thành ra xấu mặt cả cái đất nước á. Nên ta vì mình là người Phật tử thì điều này là đương nhiên rồi, nhưng mà ta phải giáo dục nhắc nhở nhau làm sao
[51:30]đừng để có một người nào chửi bậy, chửi tục trên đất nước mình. Phải diệt hẳn cái ngôn ngữ chửi tục chửi bậy luôn. Và đấu tranh với nhau nữa, để diệt cái cái mà lời nói tục tĩu bậy bạ trên cái miệng của mình. Làm sao một đất nước xinh đẹp không có những người nói tục nói bậy, chỉ nói những lời lễ độ, khả ái, đẹp lòng người mà thôi. Phải tập như vậy. Dù có giận, giận rất giận, giận là dở rồi nha, giận là đã kém tu rồi. Nhưng bây giờ ta tập dù có giận, dù có không bằng lòng cũng cố gắng nói những lời
[52:06]hòa ái, dễ nghe. Đó, từ từ giải thích, phân tích, nhưng đừng để nói thành cái câu chửi đổng, chửi bậy mà xấu đi. Đây cũng là một cái kiềm chế của sự tu hành. Đó là nói lời nói đẹp. Cái nữa là cái cư xử đẹp.
[52:28]Một đất nước đẹp gồm những con người đẹp, mà con người đẹp gồm cái gì? Tươm tất ngoại hình, lời nói đẹp và cư xử đẹp. Thế nào là cư xử đẹp? Không hại nhau, thường hay giúp đỡ nhau. Ai có điểm gì tốt thì ta cố gắng mà khen ngợi và đặc biệt là khen sau lưng, không cần khen trước mặt, khen trước mặt dở lắm. Ai có điều gì tốt cứ ra sau lưng họ mà khen cho người khác nghe thì đó là ta tôn trọng, ta yêu quý cái hay của người đó thật sự. Còn mà thấy ai có gì hay cứ khen trước mặt người ta, coi chừng ta vẫn là giả dối. Nhớ như vậy. Khen trước mặt hầu hết là giả dối, khen sau lưng mới là thật lòng. Đúng vậy. Ngược lại, chê trước mặt lại là người
[53:25]hơi thành thật, mà chê sau lưng mới là nguy hiểm. Còn khen mà khen trước mặt thường là giả dối, mà khen sau lưng mới là thật lòng. Thì trong cái cư xử đẹp của ta vậy. Ta ủng hộ những người hiền tài, ta giúp đỡ những người khó khăn. Ta khen ngợi những người tốt, và ta góp ý riêng cho những người còn khuyết điểm. Đó là những cái cư xử đẹp và nhiều nhiều nhiều điều nữa. Thì nhớ như vậy, để có thể gọi là một người cư xử đẹp ta phải tu nhiều lắm, ta phải tu tập nhiều lắm nha. Phải hằng đến chùa sám hối, lễ Phật, ngồi thiền, sáng được nội tâm mình lên, thấy rõ được tâm hồn mình trong từng chút, thì cái đạo đức nó tỏa ra bên ngoài trong khi ta tiếp xúc được với
[54:18]mọi người, ta yêu thương được mọi người, rồi ta tử tế được với mọi người. Nhớ một con người đẹp, một tâm hồn đẹp là cái gì? Là biết yêu thương nhau. Nhưng mà cái chữ "yêu thương nhau" nghe qua tai thì dễ, nhưng để có thể yêu thương được nhau là điều cực kỳ khó khăn. Khó lắm á. Vì sao vậy? Vì không mắc gì phải yêu thương người khác. Chẳng ai buộc mình phải yêu thương người khác cả. Ta yêu thương được gia đình mình là giỏi rồi. Vậy mà có nhiều kẻ cũng chẳng cần phải yêu thương gia đình mình luôn. Những người đó thật giống như súc vật. Còn là con người thì ít nhất phải yêu thương được gia đình mình, ít nhất.
[55:06]Nhiều hơn, bắt đầu ta yêu thương rộng ra cộng đồng bên ngoài, làng xóm, thân thích, quyến thuộc, đồng nghiệp, đồng đạo, đồng chí, đồng đội. Đó, ta cái cái tình thương nó lớn dần. Nhưng mà trong đạo Phật có cái câu này là "tình linh sơn cốt nhục". Quý Phật tử có nghe câu này chưa? "Tình linh sơn cốt nhục". Nghe chưa ạ? Chưa. À nó như thế này, Linh Sơn là cái núi ở bên Ấn Độ, cái nơi đó mà Đức Phật thuyết nhiều bộ kinh quan trọng. Và được nói ví dụ như bộ kinh Pháp Hoa là nơi cái núi Linh Sơn đó. Và những người ở có mặt nơi cái Pháp hội ở trên núi Linh Sơn đó cùng nghe Phật thuyết Pháp thì được xem như là anh em của nhau.
[55:57]Gọi là tình linh sơn cốt nhục, nghĩa là ai? Những người xuất gia tu hành. Người xuất gia mới được gọi là cái tình linh sơn cốt nhục, còn tại gia thì chưa được gọi. Nên nói là những người xuất gia mà khi gặp nhau, khi giúp nhau đều dẫn cái câu: "Không có gì đâu, mình là tình linh sơn cốt nhục mà." Mà cái câu này chỉ những người có tu hành thực sự chân chính, có tăng trưởng được đạo hạnh thì mới xuất hiện được một cái tình yêu thương người đồng đạo của mình, gọi là tình linh sơn cốt nhục. Còn cái người nào mà ít tu thì họ lạnh nhạt với người đồng tu của mình. Thấy cái người xuất gia bên chùa kia, hoặc thấy một người xuất gia,
[56:43]một tu sĩ tăng ni đi ngoài đường, họ tỉnh bơ, lòng không động. Còn cái người mà tu hành chân chính, mắt họ vừa nhìn thấy một người tăng ni như mình, lòng đều yêu thương cả, đều khởi lên tâm yêu thương. Đó, cái cái tình yêu thương nó khởi lên rất tự nhiên, gọi là tình linh sơn cốt nhục, mà nó xuất phát từ đâu? Từ cái sự tu hành chân chính và tu hành có kết quả. Thì tự nhiên nhìn thấy những người tu đều thấy là ruột thịt. Chúng ta cũng vậy, nếu chúng ta có đạo đức, đạo đức chúng ta phát triển, tự nhiên cái tình thương của ta lớn dần, lớn dần ra cộng đồng bên ngoài. Mà cái lý tưởng cao nhất của ta là tình yêu gì?
[57:27]Tình yêu đất nước, tình yêu nhân loại. Cái tình yêu đất nước miệng thì ta nói nhiều, tai ta nghe nhiều, sách ta đọc nhiều, nhưng mà thầy dám cá trong tâm mọi người không có nhiều. Thầy dám cá điều đó. Để có một người mà yêu thương đất nước thật sự khó lắm, không phải dễ. Đạo đức họ phải lớn lắm, không phải dễ. Thầy nói thậm chí có những người nhiều khi quyền cao chức trọng rồi, cái phước đưa họ vào vị trí cao rồi, chưa chắc trong tâm họ đã yêu thương đất nước được. Mà đôi khi chỉ một người lính thôi, cầm súng đứng ngoài tuyến đầu, vậy mà có khi mang cả quê hương trong trái tim mình, chấp nhận có khi chết vì đất nước mình.
[58:14]Người đó nhiều khi đạo đức lại lớn chứ không phải là dễ đâu. Nhưng mà đây là khi ý thức ta lớn, đạo đức ta lớn, trí tuệ ta lớn lên, tự nhiên tình thương nó xuất hiện theo, nó lớn lên. Ta quan tâm nhiều, ta lo lắng nhiều với cộng đồng bên ngoài, khỏi cá nhân mình, khỏi gia đình mình. Đó, nên ở đây là nói một đất nước xinh đẹp gồm những con người xinh đẹp, mà những con người xinh đẹp này họ tạo nên gì? Khung cảnh xinh đẹp, phố xá xinh đẹp, vườn cây xinh đẹp, lời nói đẹp, cư xử đẹp và tâm hồn đẹp. Cho nên ta nghe nói một đất nước xinh đẹp coi vậy chứ cả một sự phấn đấu của cả một dân tộc, sự phấn đấu vất vả của từng mỗi con người.
[59:02]Thì ta mới góp phần xây dựng lại một đất nước xinh đẹp để tặng cho cả thế giới này, chứ không phải dễ đâu. Xây dựng lại từng cái ý nghĩ của mình. Một đất nước xinh đẹp là gì? Đất nước có một quá khứ đẹp và sẽ có một tương lai đẹp. Một quá khứ đẹp là gì? Một lịch sử hào hùng nha, một lịch sử hào hùng. Vậy đất nước ta có một quá khứ đẹp chưa? Có chưa? Được xem như có. Vì sao? Vì chiến thắng, chiến thắng thôi, nhưng mà nhiều lĩnh vực khác ta vẫn còn, vẫn còn kém. Ví dụ như khoa học kỹ thuật ta vẫn thua nhiều nước trên thế giới. Những cái nước mà xuất phát điểm giống như ta, nói như Hàn Quốc, bây giờ họ chế được điện thoại di động,
[59:54]chế được con chip, chế được xe hơi bán cả thế giới, ta chưa làm được. Ta thua họ 50 năm về sự phát triển. Mà rượt theo 50 năm, khi ta rượt theo bằng họ rồi thì họ cũng đã lên tới chỗ khác rồi, ta cứ mãi đi sau lưng họ hoài. Đó cũng là một cái dở, cái dở này nó cũng nằm trong quá khứ. Cho nên tuy là ta nói ta có một quá khứ đẹp, coi chứ đẹp một góc thôi, còn nhiều điều khác chưa đẹp. Thôi nó đã qua rồi, bây giờ ta lo xây dựng một tương lai tương lai đẹp cho đất nước mình. Mà xây dựng tương lai đẹp cho đất nước mình từ đâu? Từ sự cố gắng tu dưỡng rèn luyện bản thân hết sức, hết sức mình nha. Mỗi người đều phải giỏi lên hẳn, mỗi người đều phải
[1:00:44]đẹp lên hẳn, mỗi người đều phải đạo đức lên hẳn, phải như vậy. Thì ta mới đóng góp được cho sự phát triển vượt bậc của của đất nước mình trong tương lai. Mỗi người về phải trồng lại một cái cội cây, một cái bụi hoa nha, sửa lại cái mái nhà, sửa lại cái cánh cửa và dọn dẹp nhà vệ sinh. Và tiếp xúc với hàng xóm, thuyết phục họ cùng xây dựng cái khu phố sạch đẹp. Để ta xây dựng một tương lai đẹp cho đất nước mình. Ta nhớ như vậy, cái điều này lớn ta không nói nhiều vậy. Đẹp đi đôi với sạch.
[1:01:27]Có ai đẹp mà ở dơ không? Có không? Có, rất nhiều. Có ông thầy giáo, ông dạy học, trong lớp của ông có một cô học trò đẹp không thể tưởng và ông yêu thầm. Nhưng vì cô còn là học trò, cho nên ông không dám ngỏ lời, ông chỉ giữ một cái mối quan hệ chừng mực. Cho đến khi cô đó học xong lớp 12 thì ông lật đật tỏ tình đem sính lễ đó tới cưới luôn, và cưới được cô đó luôn, ông sung sướng vô cùng. Bởi vì không phải ai cũng cưới được vợ đẹp. Nhưng, cuộc đời nó khổ bởi mấy cái chữ "nhưng" đó. Cái người vợ đẹp đó, nếu ta gặp ở ngoài đường, ta sẽ thấy: gương mặt rất đẹp, mái tóc như là một dòng suối mơ mộng,
[1:02:23]quần áo hợp thời, đẹp đẽ, đi đứng, nói năng dịu dàng, cười một cái là chim bay trên trời cũng rớt xuống. Dạ. Nhưng, cũng "nhưng" nữa, "nhưng" cái gì ạ? Nhưng đừng bước vào nhà,
[1:02:42]vì rác và chỉ rác mà thôi. Không hiểu tại sao. Không hiểu tại sao. Ờ mà thầy cứ thắc mắc hoài về cái trường hợp đó. Không biết tâm hồn có một cái gì khuyết lở ở bên trong. Tâm hồn có cái gì khuyết lở? Cho nên, họ đẹp mà vẫn không sạch. Cho nên ở đây vậy, ta cần cái đẹp mà mà sạch. Mà cái đẹp mà sạch mới là dấu hiệu của một tâm hồn có trí tuệ và có đạo đức. Khi mà ta có đạo đức, có trí tuệ rồi, tự nhiên ta không chấp nhận chung quanh mình là sự bẩn thỉu và xấu xí. Nhớ như vậy, nó tự nhiên. Nên bây giờ ta chưa biết mình tu tới đâu, chưa biết mình đạo đức, trí tuệ tới cỡ nào, bây giờ đứng lại mình nhìn khung cảnh chung quanh mình thôi.
[1:03:36]Nhìn cái chung quanh mình. Lật cái gương ra nhìn gương mặt mình một cái, tóc như thế nào. Nhìn chiếc xe mình đi nó như thế nào. Đó, nhìn quần áo mình đang mặc, cái phòng mình ở rồi tới mặt tiền nhà, nhìn cái đó thôi. Nên cái sạch nó phải đi với, cái đẹp phải đi với với cái sạch. Là vậy. Ta muốn xây dựng đất nước xinh đẹp, không thể đất nước đó rất đẹp mà rất bẩn được, phải đó là một đất nước rất đẹp và và rất sạch. Nên ở đây, thầy nhắc tới nhắc lui cái việc mà sạch sẽ và đẹp đẽ là dấu hiệu của trí tuệ và đạo đức nha. Ta không đo được cái trí tuệ về đạo đức của nhau đâu, vì nó giấu bên trong á,
[1:04:19]nhưng nó hiện ra bên ngoài ở nơi cái khung cảnh của người đó: sạch sẽ, đẹp đẽ, tươm tất. Ngoài ra còn có lời nói đẹp, cư xử đẹp là sống lâu sẽ biết, nhưng mà thoáng nhìn một cái ta đánh giá liền con người ở nơi cái khung cảnh của họ. Tạm thời nhìn được cái trí tuệ và đạo đức của họ ở chỗ này. Chính ta cũng tự xét mình ở chỗ này. Ở trong vũ trụ nó có một cái vật thể ta gọi là cái lỗ đen, cái hố đen, black hole. Biết hố đen không? Hố đen là gì? Nó là một cái trái, một cái ngôi sao mà tỷ trọng nó nặng quá, nó nặng đến nỗi nó rút hết ánh sáng vào trong, không cho ánh sáng chiếu ra. Do đó, không ai nhìn thấy, không một thiết bị thiên văn
[1:05:11]nào nhìn thấy nó, nhưng mà làm sao ta phát hiện được? Bởi vì nó vẫn hấp dẫn những thiên thể chung quanh quay quanh nó. Người ta không nhìn thấy nó, nhưng mà nhìn thấy các thiên thể, một các hành tinh quay quanh nó ở một khoảng nào đó thì biết ở giữa cái lõi đó phải có một vật. Nhưng mà vật đó không phát ra ánh sáng vì nó là hố đen, nó nặng quá nên nó không phát ra ánh sáng. Nhưng mà nhìn chung quanh có những thiên thể bay quanh, biết trong đó có một hố đen. Cũng vậy, ta không nhìn thấy tâm hồn của nhau, nhưng mà ta nghe cái lời nói, ta nhìn cái cư xử, ta thấy cái cái mức độ sạch đẹp của người đó
[1:05:55]thì ta biết trong tâm người đó có cái hố đen hay không. Nha. Nên cố gắng làm sao không ai nhìn thấy cái hố đen trong lòng ta, nhưng phải có những vệ tinh bay quanh, những hành tinh bay quanh. Cái hành tinh bay quanh đó là gì? Là sạch, là đẹp, là lời nói đẹp, là cư xử đẹp, nha. Tất cả những cái đẹp đó của mỗi một con người đóng góp lại cho cái đẹp của của của cả một đất nước này, nha, như vậy.
[1:06:32]Khi mà mỗi người của chúng ta tu tập tăng được cái đạo đức và trí tuệ lên rồi, bắt đầu nó tỏa ra cái đẹp và cái sạch chung quanh rồi thì ta cùng nhau tạo thành một cái văn hóa đẹp cho đất nước mình. Thầy đang nói lại, nghe lại cái quy trình này một chút xíu. Ta ráng tu tập để ta nâng lên đạo đức và trí tuệ trong tâm mình. Từ cái đạo đức và trí tuệ trong tâm mình nó tỏa ra cái gì? Tỏa ra cái cái cái gì? Cái đẹp, nha. Tỏa ra cái đẹp ra chung quanh mình. Mà cái đẹp đó là cái gì? Người đẹp, nhà đẹp, đường đẹp, lời nói đẹp, cư xử đẹp. Đó. Và tất cả chúng ta ai cũng đẹp như vậy, ráp lại với nhau thành ra cái gì?
[1:07:35]Văn hóa đẹp cho đất nước mình. Thuộc chưa ạ? Thôi, sợ nghe nói rồi quên, thì nhắc lại một lần nữa nha, thuộc cái công thức này giùm thầy để về mà đi giảng lại cho mọi người nghe, nha. Ta cố gắng tu tập để nâng cao Thầy nói phải nói trước thầy, nâng cao cái gì? Đạo đức trong tâm mình, nâng cao trí tuệ trong tâm mình. Thấy chưa, quên, mới đó đã quên rồi. Thầy nhắc lại, nhắc nói theo với thầy giùm, nói để cho thuộc luôn. Ta cố gắng tu tập để nâng cao đạo đức trong tâm mình, nâng cao trí tuệ trong tâm mình. Mà khi trong tâm ta đã có đạo đức, trí tuệ rồi thì nó tỏa ra thành cái gì? Thành cái đẹp chung quanh mình, nha.
[1:08:22]Cái đẹp chung quanh mình nó gồm có gì? Con người đẹp, khung cảnh đẹp, nhà đẹp, đường sá đẹp, lời nói đẹp, cư xử đẹp. Tốt.
[1:08:34]Mà nhiều người cùng có cái đẹp đó ráp lại với nhau thành ra cái gì? Văn hóa đẹp. Tuyệt vời, thuộc bài rồi, cho tràng pháo tay. Đó, về mà giảng lại cho mọi người nghe cái điều này nha. Đó, lại gặp cái ông mà phụ trách về về văn hóa xã, hỏi: "Nè, ông biết thế nào, cái gì tạo thành văn hóa đẹp không?" Kêu ổng nói chuyện, rồi khi ổng nói nói, mình giảng lại cho ổng nghe: "Đây, tôi giảng cho ông nghe về văn hóa." Cái ông mà phụ trách văn xã ở ở xã đó, hay ở huyện đó, đến nói chuyện cho ổng nghe: "Muốn có một cái văn hóa đẹp, nó phải là gồm cái đẹp của nhiều người cộng lại với nhau. Mà cái đẹp của nhiều người đó là gồm những gì?
[1:09:17]Con người đẹp, khung cảnh đẹp, phải không, nhà cửa đẹp, đường sá đẹp, lời nói đẹp, cư xử đẹp. Ông biết chưa?" Ổng nói: "Ừ." - "Mà ông biết những cái đẹp đó ở đâu ra không? Từ nơi tâm hồn của con người có trí tuệ và đạo đức. Mà ông biết muốn có trí tuệ và đạo đức phải làm sao không?" Ổng ngớ ngớ, ổng nói: "Đến chùa Từ Mai mà tu, ngồi thiền nha." Như vậy. Thấy cái văn hóa đẹp là gồm những điều gì? Nhiều điều lắm, mà đây là bắt đầu cái điều để ta nói chuyện với thế giới đây. Đây là cái giá trị để mà ta nói chuyện với thế giới đây. Thứ nhất: Gia đình phải hạnh phúc. Nha. Chứ không thể nói gia đình gây lộn,
[1:10:06]đánh lộn mà gọi là có văn hóa có văn hóa đẹp được. Gia đình phải hạnh phúc cái đã. Nói, "Thưa thầy, gia đình hạnh phúc quá làm sao con đi tu?" Nếu con muốn đi tu kéo cả nhà đi luôn không sao cả. Cho nên nè, cái văn hóa đẹp của ta đầu tiên là gia đình ta hạnh phúc, nha, nó vậy. Cái gia đình hạnh phúc thì nó gồm hai điều: hiếu và nghĩa. Nhớ, con cái có hiếu với bố mẹ, bố mẹ yêu thương con cái, anh chị em có nghĩa tình với nhau. Cho nên là nói gia đình hạnh phúc là gồm điều gì? Ta nói hai chữ: hiếu và nghĩa, nhớ như vậy, ừ. Cái văn hóa đẹp trong cuộc đời này là gì? Nâng đỡ cái người kém tài, kém cơ hội.
[1:10:56]A, đây là chủ nghĩa xã hội đây. Ở trong cuộc sống này thì có những người có phúc lớn và những người kém phúc. Những người có phúc lớn thì họ giàu, họ giỏi, họ có nhiều cơ hội để thành công. Còn người cái phúc kém á họ không giỏi, không thông minh, tiền không có nhiều, cơ hội không có nhiều, cho nên họ cứ bị gì, bị dìm xuống dưới đáy của xã hội. Thì một đất nước mà có cái văn hóa đẹp là một đất nước mà lúc nào cũng quan tâm cái người mà bị chìm xuống dưới đáy xã hội để nâng nâng đỡ họ lên, không để họ chìm mất luôn, không để họ trôi vào quên lãng của cuộc đời luôn. Nhớ như vậy. Thấy trên đường phố ta thấy còn một người nghèo
[1:11:44]thì nó phải động hết lương tâm của cái xã hội ta. Ta còn thấy một người kém ăn, lỡ cơ lỡ vận thì nó phải đánh động hết cái lương tâm của xã hội ta, thì đó là một đất nước có văn hóa. Nhớ, đất nước có văn hóa là quan tâm tới người kém cơ hội. Còn cái người họ có phước, khỏi cần giúp, họ bay ào ào lên trời, nha, họ thành công ào ào, họ giỏi giang, họ suy tính đủ thứ, cơ hội họ đủ có. Còn cái người mà kém phúc họ kém đủ thứ và cần cái sự quan tâm của ta. Nên cái dấu hiệu, thế nào là dấu hiệu của một xã hội có văn hóa, một đất nước có văn hóa? Ta trả lời ngay: Thưa, đó là một đất nước, một xã hội quan tâm đến người kém cơ hội.
[1:12:30]Câu trả lời đó là chuẩn xác nhất, nhớ như vậy. Câu trả lời đó là đẹp nhất. Người ta hỏi lại, "Thế nào là một đất nước có văn hóa?" Văn hóa thì mênh mông, nhưng ta trả lời một câu mà người nước ngoài sẽ phải suy nghĩ: Một đất nước có văn hóa, văn minh là một đất nước lúc nào cũng quan tâm đến những người kém cơ hội nhất. Đó, ta trả lời câu đó là họ sẽ nể phục ta liền, vì đó là chiều sâu của văn hóa. Họ văn minh, họ giàu, nhưng mà những người kém cơ hội bị quăng ra ngoài đường, không nhà, họ bỏ mặc luôn, ráng chịu. Họ văn minh chứ chưa chắc họ có văn hóa. Còn ta, ta xây dựng đất nước có văn hóa là gì?
[1:13:14]Rất quan tâm đến những người không còn cơ hội, người kém cơ hội. Đó, cái văn hóa đó là quan trọng, nha. Thế nào là một đất nước có văn hóa? Là một đất nước hết sức tiết kiệm mà cũng hết sức hào phóng. Thế nào là hết sức tiết kiệm? Ta tiếc từng chút vật chất, từng chút công sức.
[1:13:39]Khi ta bước vào nhà hàng ta ăn thì trong cái mâm cơm ta thế nào ta cũng có một cái cái chén nước tương, xì dầu nho nhỏ phải không ạ? Người ta có ăn hết cái chén xì dầu đó không? Thường là không. Thì sau khi ta không ăn nữa thì cái chén nó đi đâu?
[1:13:58]Chén nó đi đâu? Mấy cái nhà hàng nghèo nghèo á thì bí mật đem vô xài lại, dọn cho người sau ăn tiếp.
[1:14:09]Hoặc là họ nấu lại cái gì đó. Còn những nhà hàng mà gọi là sao, đẳng cấp, phải đổ. Quy định bắt buộc của tiêu chuẩn thực phẩm của nhà hàng sang là phải đổ hết thức ăn dư. Và người ta vừa tính ra, mới vừa cách đây mấy ngày người ta tính ra, riêng châu Âu thôi, mỗi năm phí phạm 22 triệu tấn lương thực.
[1:14:36]Cái này có thể cứu được không biết bao nhiêu người đói. Đất nước đó không có tiết kiệm, đất nước đó không có tiết kiệm. Còn ở Việt Nam ta, rớt một hạt cơm xuống, ông bà mình dạy sao? Nhặt lên phủi phủi mà ăn. Có bẩn không? Không. Vì sao mà không bẩn? Vì đến giờ này ta chưa chết ai vì ăn cơm rơi cả, vẫn khỏe mạnh, vẫn chiến thắng giặc bình thường, ai cũng xinh, cũng đẹp cả và càng lúc dân số càng đông.
[1:15:12]Ta tiếc từng hạt cơm, đó chính là cái nhân quả để ta được no đủ những đời sau. Còn một hạt cơm rơi xuống mà ta coi thường thì sẽ có ngày ta đói một bữa không có gì ăn, nhớ như vậy, cái giá phải trả. Còn bữa nào ta cũng rơi cơm rồi đổ quét đi thì sẽ có một kiếp nào đó ta đói năm ba năm không có gì ăn, nhớ như vậy nha. Còn tiết kiệm từng hạt cơm cái phúc của ta sẽ được no đủ. Ta tiết kiệm từng đồng để xài thì cái nhân quả ta sẽ không bao giờ bị thiếu tiền. Tiết kiệm chứ không phải hà tiện này nha. Hà tiện là không dám cho ai đồng nào, còn tiết kiệm là mỗi một đồng xài đều có ý nghĩa, không có xài phí một đồng nào cả, đó, nhớ như vậy.
[1:16:02]Vừa rồi có một cái nước ổng giận mấy nước kia qua ổng đem mấy trăm tấn lương thực ổng đem cho xe ổng ủi sập, phá hủy hết. Đất nước đó hết phúc luôn, nhớ. Ông bà mình nói một câu cực kỳ chí lý: Một hạt cơm là một hạt ngọc. Khi ta chưa hiểu đạo á, ta nghĩ rằng ông bà mình cường điệu, nói quá. Hạt cơm thì cũng chỉ là một hạt cơm thôi chứ sao gọi là một hạt ngọc? Nhưng nếu ta tu đến mức chín chắn rồi, ta mới thấy ông bà mình cực kỳ có trí tuệ. Mỗi một hạt cơm là một hạt ngọc thật sự. Ông bà mình dạy cho ta tiết kiệm từng chút một và đó chính là văn hóa, chính là đạo đức của người Việt Nam. Cái văn hóa đó hay lắm, nhưng mà lại rất hào phóng là gì?
[1:16:50]Ta nhặt từng hạt cơm lên để ăn lại, nhưng khi gặp những người nghèo khổ đáng giúp, có khi ta giúp năm ba triệu là bình thường. Mình phải sống như vậy và đó là một cái văn hóa đẹp. Ta phải sống được như vậy: Tiết kiệm từng hạt cơm rơi nhưng mà sẵn sàng rất hào phóng khi cần phải giúp người một cách chính đáng, nhớ như vậy nha. Đó là cái văn hóa Việt Nam ta phải xây dựng được điều này. Đó là văn hóa đẹp.
[1:17:23]Cái tâm mà nhớ ơn những người anh hùng của đất nước là một cái văn hóa đẹp. Tại vì con người sao? Thường ta nhìn thấy hiện tại. Cái người mà một tuần trước cho mình ăn thì tuần này mình đã quên rồi, vì con người vốn là vô ơn. Nhưng mà ta phải cưỡng lại cái khuynh hướng này, cái khuynh hướng mà bội bạc này của từng con người. Ví dụ như ta đãi ai một bữa ăn ngon lành, tặng họ một món quà quý thì ta nhớ hoài, nhưng mà xin thưa, người đó quên rồi. Nhớ giùm thầy, người đó quên rồi. Vì lòng người vốn bội bạc và vô ơn. Cái điều, cái tâm lý bội bạc, vô ơn là một điều hết sức tự nhiên trong tâm con người, nên đừng bao giờ
[1:18:12]mong đợi người ta nhớ ơn mình, nhớ giùm thầy điều đó. Nhưng mình thì sao? Mình buộc mình phải phải nhớ ơn người khác, vì sao? Vì mình là đệ tử Phật. Thì trong cái nhớ ơn người khác, có một cái văn hóa là tưởng niệm, nhớ ơn các anh hùng của đất nước mình. Nhớ như vậy, cái văn hóa đó là cái đẹp, đừng để mất. Nhớ. Nếu mà những anh hùng, liệt sĩ mất đã lâu rồi mà ta không bao giờ quên thì con người này trong cuộc sống này chơi được, làm bạn được. Ví dụ như tới cái ngày đó, tới ngày đầu năm, không ai rủ, ta thấy cái nhà hàng xóm đó họ lặng lẽ lên trên nghĩa trang liệt sĩ, họ đi thắp hương hết cho các mộ chứ không phải là chỉ cái mộ mà của người thân
[1:18:59]họ, à và ta thấy cái thái độ họ thành kính, biết ơn thì cái gia đình đó ta nên chơi, ta nên có kết tình thân, vì cái người đó biết ơn là người có văn hóa, người đó có có đạo đức, là một cái như vậy. Một cái văn hóa nữa là ta thương nhau. Thương nhau là một cái văn hóa. Nhưng thương nhau nghĩa là gì? Thương nhau nghĩa là gì? Thương nhau nghĩa là nhớ nhau và nhắn tin cho nhau, đúng không ạ?
[1:19:37]Ta hay bị một cái này: thương nhau thì chiều chuộng nhau. Nhớ, cái tâm lý tự nhiên của con người, thương nhau thì chiều chuộng nhau, nhớ như vậy. Và cái thương nhau mà chiều chuộng nhau, xin thưa, đó là thảm họa của nhân loại nhiều đời.
[1:19:59]Thương nhau mà chiều chuộng nhau là một thảm họa của nhân loại nhiều đời, nhiều kiếp. Bố mẹ thương con mà chiều con, làm cho con mình sao? Hư sạch. Nó đòi cái gì được cái nấy. Nó khách lại, kêu "Chào đi con", không, vùng vằng không rồi thôi ta chiều không bắt, là ta cho nó hư rồi đó. Nói: "Con cần mua cái iPad", mua ngay, là con mình bắt đầu hư rồi đó. "Con cần mua chiếc xe phân khối lớn", ta mua ngay, con mình bắt đầu hư rồi đó. Nhớ, thương mà chiều là thảm họa của nhân loại. Cho nên, thương thì phải sao? Phải dạy dỗ, nén cái tình thương mình lại mà dạy nhau. Mà dạy nhau thì đó mới là một cái văn hóa đẹp,
[1:20:48]mới sống đời với nhau được, tình nghĩa mới bền được, nhé. Tại sao hôn nhân đổ vỡ? Bởi vì ở thời gian ban đầu họ nói với nhau những lời có cánh, yêu thương nồng nàn, chiều chuộng nhau hết mực, làm bản ngã nó tăng lên hết. Đến khi thực tế cuộc sống nó không cho phép, thực tế cuộc sống không cho phép chiều nhau mãi, và sao, mâu thuẫn, xung đột xảy ra rồi lại bỏ nhau. Chứ còn nếu từ đầu lúc thương nhau, ta kìm lòng lại không chiều, mà thường hay góp ý, dạy dỗ, vợ chồng đó sẽ sống đời với nhau. Vì nén cái ấy, không đi theo cái công thức sai lầm muôn đời là thương thì chiều. Không có, ta thương thì phải dạy, phải góp ý với nhau.
[1:21:39]Nhất là mình là người đệ tử Phật, mình biết đi chùa, biết đạo lý thì mình thương ai thì mình có cả một kho tàng đạo lý để dạy cho người đó, nên không sợ nha. Bố mẹ đi chùa thì dư đạo lý để dạy con. Còn tụi con, bây giờ lớp trẻ tụi con biết đi chùa, tụi con lỡ yêu ai thì tụi con có quá nhiều đạo lý để chia sẻ với người bạn yêu thương của mình, không sợ, chứ đừng có chiều. Chiều là trong lòng tụi con chưa có đạo đức, chưa có trí tuệ. Ta chưa có đạo đức, chưa có trí tuệ thì ta mới rơi vào cái công thức muôn đời là thương thì chiều. Còn ta có đạo đức, ta có trí tuệ và có văn hóa thì thương thì, thương thì dạy.
[1:22:25]Nhớ nha, nhớ như vậy, rồi.
[1:22:30]Một cái văn hóa nữa là ta yêu thích sự chung thủy, sự trung thành, mặc dù có đôi khi sự trung thành đó làm cho ta bị thiệt thòi. Nhưng mà cái cái sự trung thành nó vẫn là một cái đẹp, làm cho ta hạnh phúc. Hạnh phúc, mình nói ví dụ
[1:22:52]ừm mình có một ông thầy, ông thầy ông là người đạo hạnh mà mình kính trọng, rồi ông mất,
[1:23:03]rồi hoặc là ông nghèo nha, ông bệnh, ông nghèo, vậy đó. Rồi có một ông khác muốn nhận mình làm đệ tử, ông này giàu sang, vinh quang, nhưng mà sao? Mình không thể bỏ cái ông thầy nghèo mà mình đã kính trọng được. Mà nếu mình nhận cái ông thầy giàu sang kia làm thầy thì mình lợi hơn, mình lợi hơn, nhưng mà thôi mình chấp nhận cái sự trung thành, cái chung thủy để chi, thầy mình còn đó, chưa bỏ được. Thầy mình còn đó, cứ ở lại với ông thầy mình, chấp nhận nghèo với thầy mình, vui với thầy mình, và mình không có lợi, thiệt thòi, nhưng đó là hạnh phúc, đó là đạo đức làm người. Còn cái bỏ thầy mình để đi theo một ông thầy khác giàu sang hơn
[1:23:55]thì thấy thì có lợi, nhưng mà tâm hồn mình đã hỏng rồi, cái văn hóa đã mất rồi. Nên khi ta xây dựng một cuộc sống đẹp, cư xử đẹp, văn hóa đẹp thì trong đó nó có một cái văn hóa, một cái đạo đức là sự trung thành. Ta yêu sự trung thành, và đôi khi cái sự trung thành nó có một chút gì hơi ngu ngu, chút gì hơi mù quáng, chút gì hơi thiệt thòi, nhưng không, cái trung thành nó vẫn là một cái tâm hồn đẹp, đáng để cho ta kính ngưỡng nha, cái trung thành.
[1:24:33]Một cái văn hóa nữa là ta đoàn kết đồng bào với mình và thân ái với khách nước ngoài. Bất cứ người khách nước ngoài nào đến với đất nước ta thì ta đều welcome. Mỗi một người Việt Nam đều phải có bổn phận đối xử tốt với người nước ngoài, bất cứ người nào, dù ta không có trách nhiệm, ta không phải là công ty lữ hành du lịch, ta không có bổn phận phải chăm sóc, hướng dẫn họ, nhưng họ là khách mà ta là chủ, mà cả đất nước này đều là chủ, mỗi người Việt Nam đều là một người chủ, và như vậy ta đều có bổn phận đối tốt với tất cả những người khách nước ngoài đến đây. Một người khách nước ngoài lỡ lọt vào đất nước Việt Nam
[1:25:19]rồi, họ nhìn đâu cũng nhìn thấy sự thân thiện, tử tế cả, vì ai cũng là chủ của đất nước này, và người chủ thì có trách nhiệm phải lịch sự, đàng hoàng với khách. Và như vậy sao, họ đồn với nhau cả cái thế giới này là nếu anh lọt vào đất nước Việt Nam rồi, miễn anh đừng làm bậy thì thôi, lúc nào anh cũng no đủ, lúc nào anh cũng được sự đối xử tử tế của tất cả mọi người Việt Nam. Nếu mà ta tạo được cái văn hóa đó, đó là một đất nước này sao, ta đã tặng được cái đất nước xinh đẹp này cho thế giới rồi đó nha. Vậy cho nên khi ta nhìn thấy một người nước ngoài đi dạo trên đường phố của mình, đừng nhìn thờ ơ nha, đừng thờ ơ như mọi lần nữa,
[1:26:06]mà phải hiểu rằng đó là khách mà mình là chủ, nhớ, mình là chủ. Và có khi ta không có thời gian để tiếp xúc với họ thì thôi, ta cứ đi qua, nhưng mà hễ có cơ hội tiếp xúc hay hễ có khi họ nhờ điều gì thì lúc nào ta cũng sao, ân cần, hết lòng, tử tế, vui vẻ, thân thiện, đó là cái văn hóa của của ta như vậy. Thôi thầy nói một điều chính này nữa. Cái đẹp của một đất nước là do cái đẹp của từng con người góp lại, mà mỗi một con người đẹp là do gì? Từ cái tâm hồn đạo đức và trí tuệ. Và cái tâm hồn đạo đức có trí tuệ thì nó có ba cái đặc tính thế này: tĩnh lặng, thông minh và sáng tạo. Một cái tâm hồn mà có đạo đức và có trí tuệ thì nó có ba cái tính chất:
[1:27:04]tĩnh lặng, không có xốc nổi, không bồng bột, không đua đòi, không hơn thua, không nóng nảy, vì nó tĩnh lặng. Thứ hai, một tâm hồn có trí tuệ, đạo đức là thông minh, hiểu vấn đề rất nhanh. Và thứ ba, sáng tạo cái mới từng ngày. Đó, vì sao? Hễ ta gặp việc là luôn luôn có sáng kiến mới, gặp việc là luôn luôn có sáng kiến mới, mà nếu người Việt Nam nào cũng như vậy thì đất nước ta bay lên. Nếu mỗi người Việt Nam đều có trí tuệ, đều có đạo đức và ta có ba cái đặc tính: tâm hồn ta tĩnh lặng, tâm hồn ta thông minh, tâm hồn ta tràn đầy sáng tạo thì ta thành đỉnh cao của một đất nước xinh đẹp nha. Và muốn
[1:27:59]để có đạo đức, có trí tuệ và tâm hồn ta được cái đẹp của ba điều đó, tĩnh lặng, thông minh và sáng tạo thì xin vui lòng tập ngồi thiền, nha. Tập bắt chân như Đức Phật, nha, lắng tâm mình xuống, an trú toàn thân, nhiếp tâm lại trong thanh tịnh. Với cái những giây phút ngồi thiền lặng lẽ đó, chiến đấu với chính mình trong cái sự cô đơn tột độ đó, ta sẽ tìm được cái gì? Ta sẽ tìm được đạo đức, tìm được trí tuệ. Và khi ta có trí tuệ, có đạo đức rồi, cái ta tỏa ra chung quanh là cái gì? Khi ta có đạo đức và có trí tuệ rồi, cái ta tỏa ra chung quanh là cái gì? Nó đẹp, giỏi, đó nhớ như vậy nha, đó đó là cái đẹp.
[1:28:50]Các cái tập đoàn phần mềm lớn ở thung lũng Silicon của Mỹ,
[1:28:59]những nơi mà tập hợp những đầu óc phi thường của thế giới, những con người mà ngồi mà lập trình đó cho máy tính đó, những người đó đang là những người mà tạo nên một thế giới mới ở cái thung lũng Silicon,
[1:29:14]tập đoàn nào, công ty nào cũng đều có một cái phòng cho nhân viên ngồi thiền,
[1:29:21]vì họ biết rằng làm việc đầu óc nhiều quá thì stress, căng thẳng, và họ biết rằng khi tâm con người tĩnh lặng thì trí tuệ phát sinh, và cái trí tuệ là cái họ đang cần, họ đang khai thác của nhân viên của họ. Cho nên tập đoàn nào cũng có một cái phòng để cho nhân viên mệt lên đó ngồi thiền cả. Ngồi thiền theo phương pháp nào thì ta không biết, nhưng mà ngày nay những bộ óc cao nhất của thế giới đều biết cái quan trọng của thiền định nha. May mắn cho ta, trong đạo Phật ta có thiền định, cho nên nếu chúng ta biết cái sự quan trọng của thiền định, nếu chúng ta siêng năng tu tập thiền định thì bộ óc của chúng ta cũng bắt đầu bằng với những
[1:30:08]bộ óc vĩ đại ở thung lũng Silicon đó nha. Kính thưa quý Phật tử, vậy nhân ngày húy nhật của Sư bà Thích Đàm Thuận, vậy ta về đây cúng dường một bài đạo lý lên cho Sư bà, lên chư Phật, và làm quà với nhau trong mùa Vu Lan này, ta nói về một đất nước xinh đẹp, và ta thấy rằng tất cả chúng ta đều có bổn phận phải xây dựng một đất nước xinh đẹp để đem tặng cho thế giới nha. Và muốn một đất nước này xinh đẹp thì từng người phải phải đẹp, mà muốn cho ta đẹp thì ta phải có trí tuệ và đạo đức. Đã có trí tuệ, đạo đức rồi thì cái tỏa ra chung quanh nó phải sạch và đẹp, nhớ như vậy. Nếu nhìn chung quanh ta mà còn bẩn và xấu là tâm hồn
[1:30:59]ta vẫn còn hư hỏng rồi, cho nên ta ráng tu làm sao mà tất cả chung quanh ta đều phải sạch và đẹp. Do đó lát nữa về tới nhà, làm ơn dẹp cái túi rác mà để trước cửa nhà, nhớ.
[1:31:17]Xin chúc cho quý Phật tử mà cũng chúc cho cả cái đất nước ta đều trở thành một đất nước xinh đẹp để tặng cho thế giới yêu thương này. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.