[1:10]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên Sư phụ. Kính bạch chư tôn đức Tăng Ni. Kính thưa các chị em cán bộ, công nhân viên Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Sản xuất Dầu nhớt Phúc Thành - NIKKO. Kính thưa quý Phật tử và các em học sinh thân mến. Như một duyên lành từ tiền kiếp, hôm nay chúng ta lại được quy hội về đây dưới bóng cây xanh của mái chùa Phật Quang, và trên hết dưới ánh hào quang rạng ngời của đấng Từ Phụ Thích Ca Mâu Ni để nghe giáo pháp của Người. Kính thưa, Thiền tôn Phật Quang rất hoan hỷ được đón tiếp chư tôn đức, quý Phật tử từ khắp các đạo tràng, các em học sinh đang tham dự khóa sinh
[1:52]hoạt hè, và đặc biệt là đón chào trên 200 anh chị em cán bộ, công nhân viên Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Sản xuất Dầu nhớt Phúc Thành - NIKKO. Xin cho một tràng pháo tay.
[2:06]Hôm nay hội tụ duyên lành, các anh chị em cán bộ, công nhân viên đã hội về Thiền tôn Phật Quang để nghe những lời giáo pháp của Đức Phật qua sự truyền đạt của Sư phụ Trụ trì Thượng tọa thượng Chân hạ Quang. Có lẽ giờ đây mọi người đang vô cùng xúc động và muốn bày tỏ cảm xúc của mình trong buổi họp mặt này. Chúng tôi xin được hân hạnh giới thiệu cô Mai Thanh Diệu, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Sản xuất Thương mại Dầu nhớt Phúc Thành, sẽ thay mặt các anh chị em cán bộ, công nhân viên nói lên cảm xúc của mình. Xin trân trọng giới thiệu cô.
[2:42]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa Thượng tọa Thích Chân Quang, kính thưa chư tôn chức Tăng Ni, kính thưa quý Phật tử chùa Phật Quang, kính thưa toàn thể anh em công nhân viên công ty Phúc Thành và các em học sinh. Hôm nay chúng con có duyên lành được đến chùa Phật Quang với mong muốn cho anh em trong công ty chúng con được nghe bài pháp của Thầy. Được sự chấp thuận của ban tổ chức nhà chùa sắp xếp cho anh em chúng con hôm nay được gặp và nghe buổi thuyết pháp của Thầy. Thật là niềm vui sướng và hạnh phúc như ước nguyện của mình hôm nay đã được thực hiện. Kính thưa Thầy, thưa toàn thể các bà con hôm
[3:34]nay, các anh chị em công nhân viên công ty. Nhìn lại cuộc đời mình là một quãng đường dài biết bao nhiêu thăng trầm, khổ cực trong cuộc đời.
[3:50]Nên chúng con rất thấm thía với câu mà dân gian thường nói: "Tu là cội phúc, đời là khổ đau." Thật như vậy! Con liên hệ với cuộc đời mình vui thì ít mà khổ là nhiều. Thứ nhất, về mặt xã hội đối với đời sống phải lo toan cho cuộc sống, hằng ngày đối mặt với bao nhiêu điều đắn đo, tranh giành ngoài xã hội để cho công ty được tồn tại, bền vững lâu dài, phải lo toan cho anh em công ty mình có đồng lương đủ sống, để được cơm no, áo ấm, tiến tới phải ăn ngon, mặc đẹp. Trong giai đoạn kinh doanh mua bán phải chịu nhiều áp lực công việc nặng nề với chiến trường cạnh tranh ác liệt. Đối với sản xuất phải cho ra đời những dòng sản phẩm chất lượng
[4:47]tốt nhất để thị trường ưa chuộng hàng mình mà mua và tiêu thụ. Đối với nội bộ tổ chức con người, làm sao cho thuận hòa, biết hòa mình cùng công việc, biết quên mình vì nhiệm vụ. Thứ hai, về mặt gia đình, điều này có dễ mà khó, đáng lưu ý hơn cho những ai có hoàn cảnh không được như ý, không tròn được hạnh phúc. Nếu nó có hạnh phúc thì ta được vui hưởng, còn bất hạnh nó sẽ chi phối nhiều trong cuộc đời và tâm trí của mình, phiền não, khổ sở có lúc tưởng chừng như sức mình không chịu nổi. Nếu không chịu nổi nữa thì chúng ta phải làm gì? Chúng ta phải đi nghe pháp thôi! Đúng như vậy, nếu giáo pháp của Phật mà chúng ta thấm nhuần rồi thì đó là
[5:39]điểm tựa tinh thần vượt qua bao khổ đau, mọi phiền toái của cuộc đời. Đó như một cái phao cứu vớt tâm hồn mình lên khỏi biển khổ trần gian. Đó là niềm hạnh phúc khi mà mình thấm nhuần được giáo pháp của Đức Phật.
[5:57]Tâm hồn mình sẽ được nhẹ nhàng, phơi phới vượt qua bao nghịch cảnh của cuộc đời. Đó là lý do mà hôm nay con tạo điều kiện để cho anh em được nghe giáo pháp của Thầy. Qua lời dạy của Thầy, chúng con được thấm nhuần đạo pháp, mong rằng lời pháp của Thầy hôm nay được thấm sâu vào lòng mình, gieo trong tâm mình được một mầm mống an vui, hạnh phúc và giải thoát trong tương lai.
[6:29]Cuối cùng, chúng con kính mong Thầy hoan hỷ ban cho chúng con giáo pháp của Người, ban cho chúng con niềm hạnh phúc của cuộc đời, coi đây là món quà mà trong suốt 20 năm chặng đường anh em, anh chị em đã gắn bó cùng đi với công ty, con xin kính tặng cho anh chị em.
[6:52]Kính chúc cho anh chị em được hưởng bài pháp vui vẻ, hữu ích và biến chuyển trong tâm hồn, gột rửa bao phiền não trong lòng và để tiếp bước trên đường sự nghiệp của đời mình được an vui, hạnh phúc.
[7:10]Kính chúc sức khỏe chư đức Tăng Ni, kính chúc các Phật tử, kính chúc các anh em được nhiều hạnh phúc và may mắn. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[7:26]Xin chân thành cảm ơn cô. Kính thưa Sư phụ, giờ đây đạo tràng chúng con đã thanh tịnh, trang nghiêm. Ngưỡng bạch trên Sư phụ hãy ban cho chúng con giáo pháp. Mời tất cả Phật tử chúng ta hãy đứng lên. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa chư tôn đức Tăng Ni, kính thưa tất cả quý Phật tử, nhất là anh chị em công nhân viên công ty Phúc Thành. Thấy mấy anh chị em cũng may mắn có một cái người lãnh đạo mà biết khóc như vậy là hay lắm á, chứ thường thường người ta cười không à, chứ không... Ngồi tự nhiên. Thật ra thì thông thường trong cuộc sống chúng ta nó có hai cái cộng đồng quan trọng. Một cái cộng đồng quan trọng thứ nhất, căn bản nhất là gia đình của ta.
[8:28]Cái gia đình của ta nó cũng có hai bước: một á là ta còn ở với cha mẹ, mình chưa lập gia đình, chưa tách ra riêng, đó cũng là một cái gia đình rất là quan trọng; rồi hoặc là chúng ta lập gia đình, chúng ta lại tách ra riêng, đó cũng là một gia đình quan trọng. Cái cộng đồng mà nơi ta xuất hiện, nơi ta tồn tại, nơi ta có mặt, nơi ta bước ra với cuộc đời là cái gia đình của ta. Và nơi đó cái tình cảm thiêng liêng gắn bó thật là đầm ấm, thật là sâu xa.
[9:06]Và cái tình ruột thịt, máu mủ đó nó theo ta cả một cuộc đời. Nhưng khi ta còn bé thì cha mẹ phải nuôi ta, nên ta không có gì phải lo toan, cứ sống yên ấm trong vòng tay của bố mẹ, cứ vậy mà lo học hành, rèn luyện tấn tới. Rồi đến khi mà ta phải tự lập, tự nuôi sống bản thân, bước ra tách ra một gia đình khác, ta phải bươn chải để mưu sinh thì ta có một cộng đồng thứ hai. Cái cộng đồng thứ hai này á thì nó tùy cái duyên số mỗi người. Có khi thì chúng ta có duyên làm trong một cái công ty như vậy, có một cái cộng đồng nó được nền nếp, chặt chẽ hơn. Hoặc có khi cái người buôn bán nhỏ thì cái cộng đồng của họ không bao nhiêu,
[9:59]cộng đồng mở với những khách hàng và một ít sự giao dịch chút đỉnh. Hoặc là với cái người mà làm viên chức nhà nước thì cái cộng đồng của họ nơi họ làm việc á là cái công sở, nhưng cái công sở đó nó không có riêng mà nó nối kết với cái hệ thống quản lý của cả quốc gia. Cái cộng đồng thứ hai này, cái cộng đồng mà ta phải mưu sinh, nó xuất hiện và cũng rất là quan trọng. Vì nếu cái cộng đồng này mà trục trặc, ta đói liền. Ta nói thẳng chữ "đói" liền, hoặc là phải bỏ việc, phải đi tìm một cái mưu sinh khác liền. Nên do đó, một cái gia đình ruột thịt mà ta không bao giờ từ bỏ được, mà muốn từ bỏ không từ bỏ được, là gia đình ruột thịt máu mủ.
[10:45]Và một cái cộng đồng mà ta tìm được miếng cơm ăn áo mặc. Hai cộng đồng cực kỳ quan trọng. Thì bây giờ ở trong trong cái bối cảnh ta đang nói chuyện ở đây, cái cộng đồng mà ta phải có mặt á, cái cộng đồng thứ hai mà ta phải có mặt á là một công ty. Một công ty kinh doanh, sản xuất. Thì lúc đó mọi người gắn bó với nhau để làm sao cho công ty được thành công, được phát triển. Vì cái sự bền vững, tồn tại của công ty cũng chính là cái cái tồn tại, thành công của cái đời sống mưu sinh riêng cho gia đình mình. Mà cái duyên nghiệp đưa đẩy ta vào cái cộng đồng này thì thực sự cũng không phải là ngẫu nhiên.
[11:31]Nếu nói theo đạo Phật là mọi chuyện đều có nhân duyên của nó. Ta không đi làm chỗ nào khác mà lại đưa đẩy, run rủi để về đây gắn bó với nhau trong một công ty. Thì nói theo đạo Phật á là đời xưa cũng đã có cái duyên gì với nhau rồi. Chứ không phải khi không mà như vậy. Mọi chuyện trên đời không có ngẫu nhiên. Nó chỉ có một số yếu tố ngẫu nhiên. Tuy nhiên, hầu hết những chuyện quan trọng, vui, khổ của đời ta đều có cái nhân quả, đều có cái nhân duyên của nó. Thế tại sao mình không đi làm chỗ khác mà phải đưa đẩy về đây làm, làm với cái ban lãnh đạo này, với những người chủ thế này, với những người đồng nghiệp như thế này?
[12:14]Nên tất cả đều có cái nhân duyên của nó. Và cái cộng đồng này, cái cộng đồng này, cái công ty này trở thành một phần của cuộc đời ta, rất là quan trọng. Lần lần nó không khác gì cái gia đình ruột thịt ta nữa. Chúng ta sống trên đời, giống như cô Mai Thanh Dịu vừa khóc vừa nói "đời là bể khổ" á thì à thực sự là vậy. Chúng ta sống trên đời này đã đến chừng ấy tuổi thì quá thấm cái điều mà "đời là bể khổ". Chỉ có cái lúc mà tuổi còn nhỏ đó, ta còn nhiều hy vọng, còn ước mơ, ta cứ nghĩ rằng những gì ta muốn đều được, lớn lên ta sẽ làm điều này, ta sẽ làm điều kia và đều thành công. Nhưng mà chỉ những người lớn tuổi, trải qua rồi mới biết là 10 chuyện
[13:01]ta tính thì hết chín chuyện hư, hết chín chuyện là thất bại. Rất ít điều mà ta sẽ làm được. Đời cực kỳ nhiều cái thăng trầm, khổ sở, bất hạnh, nghịch cảnh, ngang trái, oan ức nữa. Đời là như vậy. Cho nên, trước cái mà cuộc đời đầy cái đau khổ như vậy thì ai cũng muốn càng muốn tránh khổ, càng muốn tìm vui. Nhưng mà giữa cái tránh khổ, tìm vui đó, ta biết đi đâu để mà đừng có khổ, đi đâu để mà được nhiều điều vui? Thì mỗi người lại tùy theo cái suy nghĩ của mình mà có một hướng đi khác. Ví dụ có người thì lại muốn là phải làm nhiều hơn, phải thủ đoạn nhiều hơn, phải tham vọng nhiều hơn để được nhiều hơn mà hy vọng rằng mình có tiền nhiều,
[13:52]có quyền lực nhiều thì mình sẽ bớt khổ, được vui. Nhưng có người thì trở nên lại lẩn tránh cuộc đời, an phận, tìm vui trong cái thơ hay nhạc gì đó rồi rồi đẩy cái trách nhiệm nặng nề trong mưu sinh qua cho cái người thân của mình. Hoặc là có người thì quá chán nản cuộc đời mà không tìm được một cái lối thoát nào khác nữa, cái đành phải làm sao? Đành phải đi đi tu. Thực ra cái người xuất gia thì lý tưởng lớn lắm chứ không phải đơn giản đâu. Thầy nói đùa thôi. Rồi có những trường hợp có những người mà cũng không thể từ bỏ cuộc đời được vì mình còn trách nhiệm, nhưng mà rất may mắn là tìm được giáo pháp của Phật.
[14:33]Thế là những người này vừa sống trong đời, đấu tranh với cuộc đời, bươn chải với cuộc đời, nhưng mà trong tim đã có cái ánh sáng của Phật pháp soi rọi, dẫn dắt, đưa lối. Cho nên, tuy giữa biển đời khổ đau đó mà vẫn có nơi nương tựa, vẫn có chốn bình an. Thế nên giữa đời gọi là bể khổ nhưng lòng mình bắt đầu có những cái niềm hạnh phúc, có những niềm hạnh phúc để mà sống, để tiếp tục làm việc việc, để tiếp tục bước tới, mà nhiều khi lần lần phước mình đủ lớn, tâm mình đủ lớn, mình lại trở thành chỗ nương tựa cho biết bao nhiêu người khác nữa. Đó là những cái người mà biết tìm ra được Phật pháp.
[15:18]Bây giờ ta trở lại người đi làm việc trong công ty. Khi nào thì ta được hạnh phúc trong cái công việc của mình? Khi đi làm ở công ty, khi nào thì ta được hạnh phúc? Hễ mà biết thế nào là hạnh phúc thì ta biết thế nào là đau khổ. Nó có bốn điều để ta ta được hạnh phúc. Cái điều thứ nhất là ta được người chủ tốt. Thứ hai là cái công việc mà mình làm mình ưa thích, mình không có chán.
[15:54]Thứ ba là bởi vì cái thu nhập nó tương đối, nó không quá hẻo, có đủ và có khi dư, tức là cái thu nhập. Và thứ tư là vì đồng nghiệp vui vẻ, hòa thuận. Đây là bốn yếu tố mà ta sẽ thấy ta được hạnh phúc khi ta làm việc trong công ty. Nhắc lại: thứ nhất, ta được người chủ tốt; thứ hai, công việc ta làm ta cảm thấy ta ưa thích nó, yêu thích nó; thứ ba là cái thu nhập tương đối, tương đối có thể sống cái sống dễ chịu, sống khỏe; và thứ tư là ta có được những đồng nghiệp hòa thuận, vui vẻ. Bốn điều. Có đúng không ạ? Làm công ty có đúng vậy không? Phải không? Bốn điều. Thì bây giờ á, thế nào là người chủ tốt?
[16:45]Là cái người chủ tốt là cái người mà dám đưa ta đi lên chùa nghe pháp á là chắc chắn đó là người chủ tốt. Còn người mà chủ xấu không cho ta đi chùa. Cười lắm, có một cái công ty ở ở một tỉnh thôi thầy không tiện nói tên, cái một đời giám đốc trước á thì bắt cái nhân viên phải tu. Mà ổng tu ổng ổng dùng quyền lực ổng bắt, cho nên ai cũng sợ ổng rồi ráng mà đi chùa mà tu, không mất điểm với ổng. Rồi đến khi cái ổng ổng nghỉ, người giám đốc khác lên, ổng ra lệnh ngược lại: cấm tất cả đi chùa. Những dấu vết gì của đạo Phật, cây bồ đề rồi nhổ sạch trơn hết, cấm hết. Đó, thì cái người như vậy thật ra không có tốt.
[17:23]Mà đó là mầm mống nguy hiểm, công ty sẽ tiêu á. Còn cái ông trước thì ổng dùng quyền lực áp đặt cái làm người ta hơi ấm ức. Đi chùa theo ổng, ổng bắt đi chùa, ổng bắt tu nó ấm ức. Vì sao? Vì đạo Phật có cái gì phải tự nguyện, tự giác, nhất là vấn đề đạo lý mà bắt buộc không được. Như hôm nay vậy, hôm nay ta đi vậy có phải bị bắt buộc không bên công ty Phúc Thành nè? Nói thiệt thầy nghe coi, nói thiệt thầy nghe thầy mới tính được, thầy mới giảng được. Chứ đang đi mà bắt nghe pháp ấm ức quá, khó chịu.
[17:56]Cái người chủ tốt á là cái người thương được cái nhân viên của mình, lo cho đời sống của nhân viên của mình, và chắc chắn là không bóc lột anh em. Đó là người chủ tốt. Cái chỗ khái niệm cái người chủ tốt này hay không tốt này đó mà nó gây lớn chuyện lên, nó thành cái sự nghĩa là xáo động cái hệ thống kinh tế - chính trị của thế giới luôn, không phải ít luôn. Chúng ta vừa dùng cái chữ "người chủ tốt", chuyện cái câu nói rất đơn giản mà đâu biết rằng cái ý nghĩa nó lớn, nó nó xáo động cả thế giới này lên. Vì vào thế kỷ thứ 17, 18, 19 á, cái bên Âu châu, những hệ thống xí nghiệp, công ty, hãng xưởng của họ bắt đầu phát triển rất mạnh.
[18:45]Con người lúc đó bước vào thời đại công nghiệp, kỹ nghệ. Họ rời xa những rẫy, nương, ruộng đồng dần dần, tập trung sức người vào trong nhà máy. Thì khi mà các hãng xưởng mọc lên như vậy thì buộc lòng phải có chủ, có tớ, ừ có chủ, có công nhân. Mà lúc đó cũng cạnh tranh quyết liệt như thế này. Nãy giờ chị Mai Thanh Dịu, chị nói là phải cạnh tranh với thị trường khốc liệt mà như là một chiến trường, vừa nói vừa sụt sùi vừa khóc là ta phải hiểu là cái sự cạnh tranh khốc liệt. Và những người chủ trong cái thế kỷ đó cũng vậy, họ cũng phải đối diện với cái sự cạnh tranh khốc liệt. Và họ để tồn tại được, để có thể có lợi nhuận mà tiếp tục phát
[19:27]triển cái cái kỹ nghệ, cái hãng xưởng của mình thì họ đã chọn một cái hướng đi là bóp nghẹt đời sống công nhân, hạ lương công nhân rất thấp, bắt làm rất nhiều mà trả lương rất ít. Để cho họ có lợi nhuận, lúc cái sản phẩm đưa ra vẫn rẻ, vẫn cạnh tranh được, họ vẫn có lời, chỉ có một cách duy nhất là ép cái đồng lương công nhân xuống, không trả lương nhiều. Và cái đó người ta gọi là cái gì? Bóc lột. Và chính vì cái sự bóc lột đó, cái người công nhân họ họ oằn lưng họ phải gánh chịu điều đó mà dấy nên một cái chủ nghĩa mới cho thế giới là chủ nghĩa gì? Chủ nghĩa gì ạ? Chủ nghĩa cộng sản. Mác và Ăng-ghen phải viết không biết bao nhiêu
[20:11]bài để phê phán cái hệ thống xã hội này. Hệ thống xã hội mà người chủ quyền nhiều quá, vô lương tâm quá, bất nhân quá, nên đã bóc lột con người đến mức như vậy và họ kêu gọi cải cách xã hội, cải cách thế giới lại, tạo nên một chủ nghĩa mới gọi là chủ nghĩa cộng sản. Và chủ nghĩa cộng sản đi theo một cái đường lối là xây dựng một xã hội không có người bóc lột người. Cái lý tưởng nó đẹp như thế nào đó mà thuyết phục được rất đông người đi theo rồi cả phân nửa thế giới này ngả qua bên chủ nghĩa cộng sản, vì bất mãn không chịu đựng nổi, không chấp nhận nổi một cái xã hội mà có người bóc lột người, có những người chủ bóc lột cái người nhân
[20:56]viên của mình, những người nhân viên tạo nên sự thành công cho công ty nhưng mà lại không hưởng được gì như vậy. Thì bây giờ những năm tháng đấu tranh đã đi qua rồi những cái nước mà được gọi là tư bản họ biết dè chừng lại, không dám chọc giận giới công nhân nữa vì biết rằng nó chỉ gây mất ổn định, con người ta cần nghĩ đến quyền lợi lẫn nhau mà thôi. Thì đây là vì luật pháp, vì đấu tranh, vì chính trị, vì sợ sệt mà người ta biết nhượng bộ nhau một chút, chứ người những người chủ đó chưa phải thật tốt tại họ không có tình thương, bởi vì có cái công đoàn làm áp lực, có xã hội, dư luận phê phán họ
[21:41]nên họ nhượng bộ cho quyền lợi công nhân, chứ vẫn chưa phải là người chủ tốt. Mà nếu ta đi làm ở trong cái hãng xưởng, cái người chủ mà như vậy đó ta vẫn cảm thấy nặng nề, không vui. Mặc dầu thấy mình có quyền lợi, không cảm thấy mình bị bóc lột nữa vì cái thu nhập tương đối, nhưng mà vẫn nặng nề không vui vì cái lòng của người chủ không phải tốt, họ không có thương cái công nhân viên của họ, mà họ đối xử như vậy vì luật quy định như vậy để cho xã hội được ổn định. Cho nên là bây giờ ta sẽ gặp những điều đó trở lại nhan nhản từ bên Âu, bên Mỹ qua tới Việt Nam khi bây giờ ta đổi mới kinh tế thị trường rồi những
[22:17]hãng xưởng mọc lên trở lại, chuyện nó lặp trở lại một lần nữa. Có nơi mà không khéo họ vẫn đang bóc lột, có nơi luật định không cho họ bóc lột nhưng mà cái lòng thương của người chủ đối với nhân viên không có, vẫn không phải là người chủ tốt. Và cái việc mà đi làm ở một cái công ty mà người chủ không tốt, nó vẫn là một điều đè nặng lên lòng ta, ta vẫn không hạnh phúc. Bởi vì bốn điều để ta được hạnh phúc là người chủ phải tốt, mà người chủ phải tốt tức là phải thương công nhân. Mà người chủ mà phải thương được công nhân thì cái này nó không phải do luật pháp bắt buộc, không phải do là công đoàn gây sức ép,
[22:57]cũng không phải do dư luận như thế, vân vân, mà là cái đạo đức tự nhiên của người chủ khi họ chịu trách nhiệm với bao nhiêu con người này, họ cảm thấy họ phải yêu thương những con người như thế, vì những con người này cùng với họ tạo nên sự thành công cho cả cái công ty này. Và họ cảm thấy họ yêu thương, yêu thương như ruột thịt, như người nhà của họ. Mà nếu được như vậy, ta gọi đây là người chủ tốt. Thì chúng tôi không biết là bà Mai Thanh Dịu này có phải là người chủ tốt theo cái tiêu chuẩn mà chúng tôi nói là yêu thương được công nhân mình hay không? Bây giờ hỏi riêng à anh em công nhân, anh chị em công nhân công nhân viên của công
[23:38]ty Phúc Thành có cảm thấy là bà Mai Thanh Dịu là người chủ tốt theo tiêu chuẩn chúng tôi vừa nói là thật lòng yêu thương công nhân viên mình hay không ạ?
[23:51]Cái người ngoài vỗ tay, hỏi ngay công ty không thấy ai nói trả lời là sao? Công ty trả lời sao ạ? Bà có thương công nhân viên mình không? Rất tốt, có ba người trả lời.
[24:04]Về đì hết cho thầy, mấy người nào không trả lời á, đì hết cho thầy. Nhưng mà thật ra thì với cái cách mà bà nói chuyện thì tôi tin rằng thầy tin rằng bà là người chủ tốt. Trong cái cách bà nói như vậy, bà thật sự biết lo lắng cho đời sống của anh em công nhân viên của mình. Cái người mà hiểu đạo Phật không ai dám đối xử tệ bạc với những người chung quanh mình, nhất là những người mà cùng với mình làm nên một cái doanh nghiệp như thế này. Đó là tiêu chuẩn thứ nhất á là người chủ tốt, thì tốt thì nó nhiều khía cạnh lắm nhưng mà cái đầu tiên của người chủ được gọi là tốt là phải thương công nhân viên.
[24:45]Cái thứ hai là ta vui vì cái công việc mình làm mình cảm thấy yêu thích nó.
[24:54]Hôm trước có đứa bé nó lên nó đến nó thăm thầy, thật ra là thầy gọi nó tới vì thầy nghe mẹ nó than, nói: "Sao nó có vẻ nó thụ động, nó sống trầm lặng rồi không chịu đi làm nữa?" Cái mẹ đến gọi thầy, thầy mới kêu thôi đến đây thầy nói chuyện chút. Thầy mới hỏi là: "Tại sao con lại có vẻ thụ động, không thích đi làm gì nữa?" Nó mới trả lời thế này, nói: "Tại những công việc mà con xin được con không thấy thích, cho nên thôi con xin nghỉ, con về nhà rồi con nghiên cứu chuyện này chuyện kia cho vui cho qua ngày." Thầy mới nói thế này: "Cái người mà bản lĩnh ở trên cuộc đời này đó không phải là làm cái công việc mà mình yêu, mà phải yêu cái công việc mình làm.
[25:46]Trời đất cho mình cái việc gì thì mình yêu quý công việc đó, đó mới là người mà có bản lĩnh sống trên đời này. Con phải có cái bản lĩnh con khẳng định, con bắt mình phải yêu cái công việc của mình chứ không phải đợi để tìm cái công việc nào mà mình yêu rồi mình mới chịu làm. Vì khi mà mình đợi cái công việc mà mình yêu á, nó không bao giờ tới khi mình đã phụ bạc nó. Nhớ như vậy. Khi mình phụ bạc nó rồi, không có công việc nào tới cho mình yêu thương nữa hết. Còn nếu mà bất cứ công việc gì làm trên đời này là lương thiện, mình đều yêu nó để làm thì không bao giờ mình mất việc nữa." Cái thứ ba là cái thu nhập của mình có được,
[26:37]tức là cái lương mình có được á, thực sự ở đây nó lệ thuộc hai vấn đề. Một á là người chủ họ ấn định cái mức lương mà để có thể mình làm được và công ty phát triển được. Vì nếu mà trả lương nhiều quá, nhiều khi cái số lương nó đánh vào luôn cái lãi và làm cho công ty không có lãi, không có dự trữ để phát triển được. Cho nên lương cao quá công ty cũng tiêu. Nhưng mà nếu lương thấp, mình không đủ sống thì mình cũng không thể yên tâm mà phục vụ, mà cống hiến được, công ty cũng tiêu. Nên ở đây nó lệ thuộc vào cái mức lãi của công ty rồi cái nhiều yếu tố để mà cái người chủ, ban giám đốc họ ấn định cái mức lương
[27:24]thì thực sự cái này nó là cái phước chung của công ty. Nếu là mọi người đều có phước, công ty làm có lãi rồi cái người chủ lại thương công nhân viên ấn định cái mức lương hợp lý thì xem như ta may mắn, gọi đây là cái phước chung. Còn nếu công ty có lãi mà người chủ không tốt, ấn định cái mức lương thấp thì ta cũng không may mắn, đây cũng là một cái bất hạnh. Hoặc là người chủ tốt nhưng mà công ty không có lãi, buộc lòng cái mức lương cũng phải hạ thấp xuống để công ty tồn tại được thì xem như đây là một cái không may mắn chung cho cả công ty. Nên ở đây cũng cần cái sự thông cảm dữ lắm. Có những trường hợp mà công ty đi qua cái giai đoạn
[28:16]thành công, có những giai đoạn công ty bị khó khăn. Nếu giai đoạn thành công mà người chủ họ thưởng thêm thì đến khi cái giai đoạn mà công ty khó khăn, người chủ họ yêu cầu họ hạ lương xuống, không được, thường không được. Nhưng mà nếu mọi người đồng lòng là nói với người chủ thế này: "Cái công ty mình lúc này làm ăn coi bộ nó bết bát, thôi tụi em mỗi người không hưởng lương nhiều như vậy, mỗi người tự động bớt lương để để duy trì được công ty, để cho chị không bị lỗ mà công ty vẫn tiếp tục hoạt động." Có ai tự bi vậy không ạ? Có không? Không, phải không? Hầu hết là không. Hầu hết là chết thì chủ ráng chịu, vậy thôi.
[28:59]Nhưng mà nếu mà người công nhân viên theo dõi được cái bước phát triển công ty, khi thấy công ty khó khăn, mình tự động xin hạ lương xuống, cho đến khi mà công ty làm ăn phát đạt, mình đến mình cũng đề nghị: "Thôi tăng lương nha chị, giờ tăng lương được rồi đó nha." Có không? Thật ra thì ta chưa có cái tiếng nói đó. Giữa chủ và nhân viên chưa có cái tiếng nói đó, chưa có cái đồng cảm đó. Chứ sự thực, đúng nghĩa một cái công ty mà mọi người đều là chủ thì ta cùng chung những niềm vui và chia những nỗi buồn thì tất cả mọi người đều là chủ, cái tinh thần phải là như vậy. Nhưng mà thực sự hiện nay trên thế giới chưa có một
[29:43]công ty nào đạt được cái lý tưởng như thế này. Hiện nay trên thế giới chưa. Trên thế giới vẫn là cái người chủ ấn định mức lương và phải giữ lại cho mình một số lãi nhất định. Còn người nhân viên thì chỉ biết là đòi tăng lương chứ chưa bao giờ tự động xin hạ lương của mình. Thế giới chưa có, nên giữa người chủ và người nhân viên vẫn giống như là tuy hợp tác với nhau để làm thành một cái công ty nhưng vẫn là kẻ thù. Không biết thầy nói biết có đúng không, nó ngấm ngầm là như vậy. Nên cuộc đời này nó chưa đẹp, cuộc đời này nó chưa có lý tưởng, nó chưa có một như thiên đường là chỉ vì con người ta chưa có đồng cảm với nhau,
[30:28]chưa có thông cảm với nhau, chưa đứng vào vị trí của nhau. Nghĩa là người chủ chưa đứng vào vị trí của nhân viên của mình, người nhân viên chưa đứng mình vào, chưa đặt mình vào cái vị trí của người chủ để hiểu cái người kia như thế nào. Chính vì chưa đặt mình vào cái vị trí của người kia nên không có sự thông cảm. Và không có sự thông cảm, không có sự yêu thương, không có tiếng nói chung, không chia sẻ được quyền lợi chung và thế giới cứ mãi mãi con người cứ chia, chia rẽ với nhau, xa cách nhau. Nhiều khi gặp nhau hàng ngày, mắt nhìn nhau, tay bắt nhau, miệng cười với nhau, nhưng mà lòng thì xa nhau vời vợi.
[31:09]Chỉ bởi vì chưa hiểu được nhau, chưa thông cảm được nhau là như vậy. Bây giờ đó là thu nhập. Bây giờ thầy nói qua cái đồng nghiệp hòa thuận với nhau. Thực ra đây là một cái hạnh phúc rất là lớn. Ví dụ, có thể là trong công ty ta có những điều khó khăn, nhưng mà nếu bạn ta, đồng nghiệp ta vui vẻ, hòa thuận, quý mến nhau, thực sự là một cái hạnh phúc rất lớn trong cái đời mà ta đi tìm cái sự mưu sinh vất vả này. Đó là bốn điều thầy nói đó. Nếu ta may mắn mà ta có bốn điều này trong khi đi làm là: người chủ tốt, rồi ta yêu được công việc của mình, ta có thu nhập tương đối, ta có đồng nghiệp hòa thuận thì thực
[31:49]sự là ta rất hạnh phúc, mà đây cũng là cái phước đời xưa của mình. Còn cái người mà không có phước á, thì họ không có đầy đủ bốn điều này. Có khi hoàn toàn không có bốn điều luôn: người chủ thì xấu, công việc thì mình không ưa, thu nhập thì thấp, mà đồng nghiệp thì lúc nào cũng gây gổ. Thật là phải đi làm để mà kiếm từng đồng sống qua ngày mà rất là đau khổ. Hoặc là bốn điều thì ta chỉ được hai điều, hai điều thì không có, hoặc là được ba điều, hoặc mất một điều, vân vân. Đó là cái phước của ta. Còn nếu mà ta được cái phước duyên đầy đủ, ta đủ bốn điều: người chủ tốt, công việc ta yêu, thu nhập ta tương đối,
[32:30]và đồng nghiệp thì hòa thuận, thì ta rất là, rất là may mắn. Hiểu như vậy rồi, khi ta hiểu rằng hạnh phúc của người đi làm là có được bốn điều đó, thì bây giờ ta phải làm gì? Bây giờ ta phải làm gì? Điều thứ nhất: nếu ta là chủ thì xin hãy là người chủ tốt, đúng không ạ? Mà trên đời này, đâu phải là mình cứ làm nhân viên hoài, phải không? Ngày nào đó mình có phước, mình lại làm chủ được. Đời mà đâu biết được. Trong cái chương trình mà tập huấn cho thanh niên, thầy có dạy cái bản lĩnh thanh niên hai cái bản lĩnh: một là làm người thừa hành giỏi, hai là làm người chỉ huy tài ba. Nghĩa là cái người thanh niên sống trên đời phải có hai bản lĩnh này:
[33:20]một là hễ là làm người thừa hành thì phải làm người thừa hành giỏi, tận tụy, trung thành, được việc, gọi là nhanh nhạy; mà một ngày nào đó mình đủ phước làm người chỉ huy thì mình phải là người chỉ huy tài ba, yêu thương được nhân viên của mình, nhìn xa trông rộng, phán đoán sắc sảo, và quyết định sáng suốt. Đó là một trong những bài mà thầy tập huấn cho thanh niên. Thì mình ở đây cũng vậy. Ví dụ, nếu mình là nhân viên thì thôi là nhân viên trung thành, nhưng nếu mình là người chủ thì phải là người chủ tốt. Ở đây được mấy người chủ á? Thường thường trong một công ty vậy là có mấy người chủ? Một người.
[34:01]Bây giờ thứ nhất là thôi thầy nói cho người chủ trước. Thầy vừa nói rằng cái hạnh phúc của người đi làm công là được người chủ tốt. Giờ nếu ta là người chủ thì xin hãy là người chủ, người chủ tốt. Mà người chủ tốt tức là người gì? Yêu thương được nhân viên của mình. Trong đây thầy nghĩ là rải rác trong đây sẽ có nhiều người đang làm chủ chứ không phải không. Thì nếu ta làm người chủ, hãy làm người chủ tốt là yêu thương được nhân viên của mình. Mà yêu thương được nhân viên mình nghĩa là cái gì? Thứ nhất là lo cho đời sống. Hồi nãy chị Mai Thanh Diệu nói rất là đúng. Chị nói câu đúng như cái đạo lý mà mà thầy muốn nói, nó rất là hay là:
[34:45]lo cho cái đời sống của nhân viên mình, xem coi họ làm cho mình như vậy họ đã đủ sống chưa. Nếu họ làm cho mình như vậy mà chưa đủ sống, thì phải coi lại. Mình phải coi lại mình. Mình có ác không? Hay là cái công ty mình bị nó là thu nhập thấp quá, lãi suất thấp, hay là lãi suất mình đủ mà tại mình ác quá mình không trả lương người ta đủ? Hay là tại người ta làm việc tệ quá mình không thể trả lương cao? Vân vân. Nó rất là nhiều yếu tố trong việc ấn định lương của một người, đúng không ạ? Vì thầy cũng không làm chủ, thầy không biết á. Thầy làm trụ trì chùa đó, ai muốn ăn thì cứ vô đây mà ngồi mà ăn thôi, chứ thầy cũng không biết lương hướng gì. Nhưng mà thầy suy nghĩ như vậy:
[35:25]nghĩa là mình yêu thương được nhân viên của mình, sau đó mình phải xem coi cái đời sống người ta đã tương đối được hay không, đó là cái trách nhiệm. Mà đây nó cũng là cái nhân quả. Cái nhân quả là mình lo được, mình nghĩ tới được cái đời sống của nhân viên mình thì tự nhiên mình có phước, nhân viên cũng sẽ thương mình. Dĩ nhiên cũng có những người xấu, nhưng mà nhân quả đáp đi đáp lại là thế nào ta cũng được cái sự yêu thương trở lại. Và khi thấy mình lo cho đời sống của nhân viên thì người nhân viên họ cũng cảm thấy họ phải có trách nhiệm để đóng góp vào việc xây dựng cái công ty chung. Nên vì vậy, làm chủ hãy làm người chủ tốt, yêu thương được nhân viên mình,
[36:08]lo cho đời sống nhân viên mình và lo cho đạo đức của nhân viên mình. Yếu tố này quan trọng lắm á. Tại vì mình thương một người không phải chỉ là cho người đó ăn cho no như một con vật, mà làm sao cho người đó có đầy đủ giá trị của một con người. Mà để đầy đủ giá trị của một con người thì cái yếu tố quan trọng là đạo đức. Nên khi ta yêu thương nhân viên của mình, phải dạy nhân viên của mình đạo đức. Đây mới là cái điều lớn, mới là điều quan trọng. Giống như tại sao mà thầy tổ chức khóa học hè cho các em học sinh vậy. Lên đây là coi như phải lo cho các em ăn uống rất là đầy đủ. Tụi con ăn có no không ạ? No, thấy không? Đó, thấy không?
[36:54]Nha, nói thiệt nha, có làm chứng đàng hoàng, không có sai đâu. Nhưng mà nếu mà chỉ cho ăn no thôi thì có phải là thầy thật sự yêu thương các em không? Không, chưa đủ, phải dạy cho đạo đức. Cho nên, trước khi khóa hè là thầy đã họp hết Phật tử rồi lại đệ tử đồ lại hết, vạch nguyên cả một chương trình ra, trong đó dạy từng bài, từng bài đạo đức trong đời sống, những kỹ năng trong đời sống, rồi phân công cho người này dạy một bài, người kia dạy một bài, mỗi người phải dạy cho hay, để sau này khi mà qua cái khóa hè về nhà rồi là một đứa con ngoan, trò giỏi. Thì cái người chủ tốt là như vậy, yêu thương được nhân viên mình,
[37:33]lo cho đời sống nhân viên mình, nhưng mà phải lo cho cái đạo đức của nhân viên mình, điều này mới rất là quan trọng. Nên cái người chủ phải làm luôn nhiệm vụ của người bạn và người thầy. Thầy vừa nói điều này: người chủ phải làm luôn nhiệm vụ của người bạn và một người thầy.
[37:54]Có cần thầy phân tích điều này không? Không cần. Khi mà thầy nói tới này thôi, ngừng lại thì không nói nữa để cho những người nào đang làm chủ hãy suy ngẫm thêm về điều này: là nếu ta là chủ thì ta cũng phải là người bạn, phải là người thầy với nhân viên của mình. Người bạn để chia sẻ đời sống, người thầy để quan tâm đến đạo đức của nhân viên của mình. Như hôm nay vậy, mà chị Diệu đưa mọi người lên chùa trong một chuyến đi, cũng gọi là chuyến đi dã ngoại để ngắm mưa rừng, nhưng mà để nghe một vài lời đạo lý cũng có nghĩa là cũng quan tâm đến cái đạo đức, cái đời sống tinh thần của nhân viên mình.
[38:34]Thầy xem, thầy đánh giá rất cao cái động thái này, cái động tác này. Và mong rằng những ai đang làm chủ, những ai tương lai sẽ làm chủ hãy nhớ điều này: khi ta làm chủ, ta cũng phải là người bạn, người thầy của nhân viên của mình, để cho ta đem được thêm được một cái hạnh phúc cho những người mà đang phục vụ cho cái cơ quan của mình, cho công ty của mình, nhớ. Vì cái hạnh phúc của họ là gì? Là được một người chủ tốt thì xin hãy cố gắng làm người chủ tốt. Trên đời này, trên đường đời vạn nẻo đầy những đau khổ này, mà nếu ta có cơ hội để cho nhau một niềm vui thì hãy hết sức mà gắng dành cho nhau, đừng tiếc.
[39:22]Cũng vậy, khi ta có cơ hội để làm chủ thì hãy làm một người chủ tốt để đem cái hạnh phúc này cho những người nhân viên của mình, vậy. Đó là điều thứ nhất. Điều thứ hai: là nếu ta là nhân viên thì hãy là một nhân viên trung thành. Nhân viên trung thành nghĩa là sao? Nghĩa là không phản bội, không phá hoại sau lưng, không đứng đây mà nghĩ ở chỗ khác, mà hết sức cùng nhau để xây dựng cái công ty mà mình đang làm đó cho tốt đẹp, cho phát triển.
[39:59]Cái trung thành với công ty này nó vừa là cái tình nghĩa đối với riêng người chủ, mà nó vừa là trách nhiệm đối với toàn công ty, mà nó cũng là cái đạo đức đối với toàn cái xã hội, đất nước này. Nó ba cấp độ. Khi ta trung thành với công ty, thì thứ nhất đó là cái đạo đức đối với người chủ của ta. Ăn cây nào, rào cây đó. Hễ ai là chủ mình thì mình trung thành. Cái đạo đức của con người căn bản, không thắc mắc, không suy xét. Hễ mà ai làm chủ của mình, ai là chỉ huy của mình, ai là thủ trưởng của mình thì mình trung thành với người đó. Đó là đạo lý của con người. Có một lần Thầy nói điều này với các đệ tử thôi.
[40:50]Thầy nói cái người nào mà phản bội kiếp sau sẽ đọa làm chó. Thầy nói tại sao? Nhân quả sao vậy? Nhân quả mà phản bội kiếp sau bị đọa làm con chó là bởi vì con chó nó có cái tính gì à? Trung thành. Cái người đó họ chưa có ý niệm trung thành, họ phản bội, nên kiếp sau Diêm Vương bắt họ đầu thai vào làm con chó để họ được học cái tính trung thành của loài chó, mà những kiếp sau nữa khi họ có cơ hội làm người, họ mang theo được cái chủng tính sự trung thành đó đi trong đời mà bớt làm điều bậy bạ. Vì vậy, cái đạo đức của con người là trung thành. Thà là không biết nhau thì thôi. Thà là qua đường, gặp mặt phớt thì thôi.
[41:37]Nhưng mà đã biết nhau rồi, đã quen nhau rồi, đã yêu quý nhau rồi, đã có mối liên hệ với nhau rồi, nhất là mối liên hệ của người chỉ huy và người thừa hành thì ta phải trung thành với nhau. Đó là đạo đức tự nhiên của cuộc sống, không cần phải xét nét nhiều. Chỉ tiếc rằng cái thời đại ngày hôm nay, cái đạo đức đó ít được nhắc đi nhắc lại nên con người ta đối xử với nhau chỉ trên tương quan quyền lợi. Nơi nào có lợi thì mình tìm tới, nơi nào mà cảm thấy hết lợi, mình bỏ đi nên con người ta sống thực dụng và tầm thường. Còn cái đạo lý của người xưa cứ luôn luôn nó đẹp là cứ trung thành. Lúc trong cái sung sướng thì cùng nhau hưởng.
[42:31]Lúc đau khổ thì cùng nhau chia sẻ, gánh vác, vượt qua. Thì cái đạo lý đó mới là cái đạo đức đẹp của một con người. Do đó, nếu ta là nhân viên, xin hãy là một nhân viên trung thành, không đứng núi này trông núi nọ, mà không bao giờ làm điều gì tổn hại đến người chủ của mình, đến cái người nhân viên của mình. Đó là cái trung thành đối với người chủ. Thứ hai là cái đạo đức đối với cả công ty. Nghĩa là sao? Nghĩa là khi ta làm việc tốt, ta làm tận tụy, ta làm cho có trách nhiệm á, nó góp vào sự thành công chung của cả cái công ty và cả công ty tiến bộ, thành công là ai cũng được hưởng quyền lợi hết.
[43:18]Còn chỉ cần cứ một người này phá một chút, người kia phá một chút, công ty sẽ sụp đổ liền. Do đó, nếu làm người nhân viên, ta hãy là một người nhân viên trung thành là vậy. Đó là đạo đức đối với người chủ, thứ hai là trách nhiệm đối với công ty, góp phần làm cho cả cái công ty này tiến lên. Thứ ba, cũng là trách nhiệm đối với xã hội và với đất nước. Vì đứng trên tầm cỡ của đất nước á, cái nền kinh tế của cả một quốc gia nó lệ thuộc vào mỗi công ty thế này. Nếu tất cả các công ty trên đất nước này đều thành công, đều phát triển có nghĩa là cả đất nước này sao? Phát triển. Nếu cả cái đất nước này mà công ty nào cũng thành công,
[44:05]cũng phát triển thì tức là đất nước Việt Nam ta giàu lên liền, phải không ạ? Không là một nước nghèo nữa. Còn nếu mà cứ phân nửa công ty phát triển, phân nửa công ty phá sản thì đất nước ta không tiến lên nổi. Nên do đó là trong cái việc một người nhân viên trung thành, tận tụy, đầy trách nhiệm đó là đạo đức với cả cái đất nước này nữa, chứ không phải chỉ là đạo đức với người chủ hay là với công ty mà thôi. Nên ở đây là thấy việc thì nhỏ, vị trí ta nhỏ, công việc ta nhỏ nhưng mà từng những cái nhỏ của ta đó góp phần vào đại cuộc của quốc gia. Mà ai cũng vậy, ở một cái đôi tay nhỏ bé, một công việc nhỏ bé, một vị trí nhỏ bé
[44:53]nhưng mà nhìn thấy nơi cái công việc của mình nhỏ bé đó nó gánh vác cả một đại cuộc quốc gia thì trái tim ta rất lớn. Cái người này một công nhân nhỏ nhưng mà mang trong tim mình một trái tim rất lớn, hiểu được mỗi người phải tận tụy như vậy, mỗi người phải trung thành như vậy, nó góp phần xây dựng nên cả một đại cuộc quốc gia thành công. Cho nên khi mà Thầy vừa nói nếu ta làm người nhân viên, hãy làm một người nhân viên trung thành vì cái sự trung thành của ta nó tạo thành tới ba cái đạo đức lận. Một cái đạo đức đối với người chủ, một cái đạo đức đối với tập thể công ty và một cái đạo đức, một cái trách nhiệm đối với cả cái đất nước của ta.
[45:39]Nên hễ mà ta làm người nhân viên trung thành rồi, cái phước ta rất lớn vì cái trái tim ta lớn. "Chỉ có những trái tim lớn mới tìm thấy được hạnh phúc lớn." Câu nói đó của ai, ai biết? Tụi con, ai biết câu nói đó của ai?
[45:57]Câu nói này của đại thi hào Goethe của Đức nha. Ông đã nói một câu rất nổi tiếng: "Chỉ có những trái tim lớn mới tìm thấy được những hạnh phúc lớn." Thì cũng vậy, ví dụ như thân phận ta nhỏ, nói: "Làm gì?", nói: "Tôi chỉ là một cái nhân viên, một công nhân bình thường nhưng mà tôi trung thành vì tôi hiểu từng con người trung thành, tận tụy, đầy trách nhiệm vậy nó góp phần xây dựng cái đại cuộc quốc gia." Cái người này có trái tim lớn. Vị trí nhỏ nhưng mà trái tim lớn và đã có trái tim lớn, ta tin chắc một điều đây là người hạnh phúc, sẽ hạnh phúc vì họ có cái phần thưởng từ nơi cái cái nhìn lớn của họ và cái trái tim lớn của họ.
[46:36]Nên vì vậy, ta nói thêm lại một lần nữa, nếu là nhân viên, hãy là một nhân viên trung thành. Và thứ ba, nếu là đồng nghiệp thì hãy là một đồng nghiệp hòa thuận. Bây giờ là cái tương quan giữa đồng nghiệp với nhau trong công ty. Không ai đứng trong công ty mà làm việc một mình được hết. Cái công việc của ta luôn luôn nó tương tác, nó liên hệ với công việc của nhiều người, phải không ạ? Giống như một cái nguyên tử hóa học vậy, nó phải kết nối với nhiều cái nối với những nguyên tử khác nó mới làm thành một cái gì? Phân tử, phải không? Đó, nó có cái nối thành những phân tử. Cũng vậy, công việc của một người luôn luôn có cái tương tác
[47:17]liên hệ với công việc của những người khác trong công ty. Và trong cái liên hệ, tương tác công việc đó nó có cái gọi là giao tiếp. Giao tiếp giữa người và người với nhau, giữa từng những cái đồng nghiệp với nhau như vậy. Vì công việc nên buộc ta phải gặp nhau, phải nói chuyện với nhau, phải giao tiếp với nhau. Nhưng mà con người và cả con vật cũng vậy, hễ khi mà phải tiếp xúc với nhau thì cái thái độ giao tiếp trở thành một cái đạo đức liền. Không gặp nhau thì thôi, mà gặp nhau giữa người và người thì cái cái thái độ giao tiếp trở thành một cái đạo đức quan trọng bắt buộc và được xét đoán liền.
[48:04]Ví dụ bây giờ ta đi trên đường, hai người đi bộ thôi trên lề đường, đi ngược chiều nhau trên lề đường, đi qua không nhìn nhau thì thôi, mỗi người mắc lo thì thôi, nhưng mà nếu mà lỡ có một cái chuyện gì đó nhìn thấy nhau thì cái đạo đức của con người, cái lịch sự của con người buộc ta phải làm gì ạ?
[48:27]Mỉm cười một cái phải không? Có khi chào một chút, có khi mỉm cười chút xíu, đó là cái giao tiếp giữa người và người. Mà không phải chỉ giữa người và người đâu, trong cái con vật cũng vậy nữa. Thấy con chim trên trời ta thấy nó bay loạn xạ vậy đó nhưng mà những con chim nó bay qua bay lại, ta tưởng là nó không quen biết, không yêu thương nhau, không lịch sự với nhau, không có đâu. Nó vẫn bày tỏ cái tình cảm với nhau. Không tin tụi con cứ quan sát ngồi nhìn những con chim hoặc là thử làm chim một ngày sẽ thấy. Chim gặp nhau làm sao? Cũng líu lo, ríu rít, hót và bày tỏ những cái tình cảm với nhau.
[49:00]Nghĩa là tất cả mọi chúng sinh từ loài người đến loài vật khi giao tiếp với nhau đều bị một cái yêu cầu bắt buộc là cái thái độ giao tiếp phải tốt. Bất cứ ai cũng vậy hết. Vừa rồi có một chuyện buồn xảy ra mà báo đăng là có cái ông đó ổng cầm cái giỏ tiền ổng đi, cái ổng bị thằng cướp nó giật, cái ổng giật lại. Cái thằng cướp nó không giật được giỏ tiền đó nhưng mà cái túi tiền nó rách. Trong đó hình như rất là nhiều tiền, cả trăm triệu. Cái tiền nó đổ xòa ra giữa đường hết thì chuyện gì xảy ra? Hả?
[49:39]Khoảng hơn ba mươi mấy người bu lại lượm tiền đó bỏ vào túi mình chạy mất. Và cái ông đó đối với một tên cướp á thì ổng giành được cái túi ổng, nhưng mà ba mươi mấy người chạy lại mà xúm giành hết số tiền mà ổng rớt xuống thì ổng bó tay. Chấm com. Ổng ngồi thẫn thờ bên chiếc xe, mất hết sạch tiền. Đó là một chuyện rất buồn và người ta đưa lên báo liên tiếp để người ta phê bình cái thái độ của ba mươi mấy người mà ta không biết tên. Còn cái tên cướp đó nếu bắt được thì biết tên, mà hắn chạy mất rồi. Còn có ba mươi mấy người vốn là người đang lương thiện, vốn là người đang lương thiện, vừa thấy tiền rơi xuống một
[50:19]cái, ba mươi mấy người lương thiện nó biến thành người nào? Biến thành cướp liền tại chỗ. Thấy tiền rơi cái, từ người đang lương thiện biến thành cướp tức khắc liền. Lẹ hơn là tụi con bấm cái nút Enter ở trong máy vi tính nữa. Bấm cái cạch cái nó còn phải đợi nó chạy, còn ở đây vừa tiền rớt ra cái lập tức ba mươi mấy người lương thiện biến thành 33 tên cướp với Alibaba liền. Vậy cái ba mươi mấy người đó họ làm cướp từ hồi nào? Từ hồi nào? Từ khi mà họ thấy tiền rơi phải không à? Họ mới thành cướp, chứ trước đó họ chưa thành cướp phải không? Nhưng mà sự thật không phải. Trước đó, trong tâm họ đã là cướp rồi,
[51:02]mà không có cơ hội thôi. Trước đó họ đã là cướp rồi, mà không có cơ hội. Vì cơ hội hiện ra, lộ mặt là tên cướp liền. Còn tất cả chúng ta ở đây thì sao? Có ai có ai là cướp tiềm tàng không, giơ tay cho thầy biết? Chưa biết. Tất cả mọi người đang là hết sức là lương thiện, nhưng mà lỡ một lát mà thầy thầy rớt mấy mấy lượng vàng ở đây một cái là biết liền, lòi mặt ra liền, người nào sao lòi ra liền, thấy không? Con người ta khủng khiếp như vậy. Cho nên ta đừng tin ai, cũng đừng tin chính mình. Nên tụi con sẽ được học cái bài đó. Trong cái khóa này thì tụi con sẽ được học cái bài là không bị lừa gạt, không tin ai hết, vì chính mình cũng chưa chắc nữa.
[51:48]Ở đây trở lại ta nói cái vấn đề mà giao tiếp với con người vậy. Cái niềm vui của con người là được giao tiếp tốt với nhau. Nên do đó, cái mà hòa thuận, vui vẻ với đồng nghiệp trở thành một cái đạo đức bắt buộc. Nên nếu ta là đồng nghiệp, hãy là một đồng nghiệp hòa thuận, vui vẻ, đừng có hiềm khích, đừng có ganh tị, đừng có nói xấu sau lưng, đừng có chia bè chia phái. Tất cả hãy vui vẻ, hòa thuận với nhau. Để làm chi? Để làm cho nhau được hạnh phúc. Vì sao? Vì một trong những hạnh phúc của những người đi làm là có được đồng nghiệp hòa thuận. Do đó, nếu ta là chủ, hãy là người chủ tốt. Nếu ta là người nhân viên, hãy là người nhân viên trung thành.
[52:34]Nếu ta làm đồng nghiệp, hãy là một đồng nghiệp hòa hòa thuận. Đó là cái đạo lý của ta. Và thứ tư là ta hãy yêu thương được công việc của mình. Hãy yêu thương được công việc của mình. Ở đây nó là một sự thật thế này, là không phải là ta luôn luôn tìm được công việc mà mình yêu thích. Ví dụ như có người đó là mơ ước làm bác sĩ, nhưng mà thi vào y khoa không đậu, rồi cái chuyển qua phải đi học bên sư phạm lại đậu, đi ra ngoài làm giáo viên. Làm giáo viên mà trong lòng cứ mơ ước mình làm bác sĩ. Như vậy làm giáo viên tốt không ạ? Không, không tốt. Không yêu được công việc mình làm, cho nên sẽ là một giáo viên thất bại.
[53:20]Mà làm một giáo viên thất bại thì không có phước, không có phước. Không có phước nên đời sẽ không hạnh phúc. Làm một giáo viên mà đời không hạnh phúc, học trò không yêu thương mình, mình dạy chẳng ai muốn nghe, bởi vì cái ảo tưởng về bác sĩ. Nên ở đây, ta yêu công việc mà mình làm chứ không đi tìm làm cái công việc mà mình yêu. Và đây là bản lĩnh của cuộc đời. Mà trong cuộc sống này, trong cuộc sống mà con người thăng trầm như thế này, không phải là ta luôn luôn tìm được việc mình yêu thích. Cuộc đời nó đưa đẩy ta nơi này, đưa đẩy ta nơi kia. Có khi nó đẩy ta đi xuống đi hốt rác luôn. Mà xin thưa, hốt rác vẫn vui vì hốt rác.
[54:01]Ở đây ta có ai đi làm hốt rác chưa ạ? Hốt rác rất vĩ đại. Ít bữa nữa thầy sẽ cho tụi con đi hốt rác, để tụi con yêu được cái công việc hốt rác này.
[54:17]Thật ra thầy đã lên chương trình rồi. Thầy đã lên chương trình là tụi con sẽ học cái một một cái bài về bảo vệ môi trường, sau đó thầy sẽ cho tụi con đi ra cái đống rác của chùa đó, tụi con móc bọc, lượm bọc ni lông lên hết, xếp lại cất, xếp lại để sau này mình giao cho cơ sở tái chế. Và khi tụi con làm như vậy mà tụi con hiểu được ý nghĩa của nó, tụi con sẽ thấy rất là vui vì công việc của mình. Lúc đó tụi con sẽ nhìn những đứa trẻ nhà nghèo cầm một cái cây móc, đi vào những bãi rác, móc đi khơi tìm từng món đồ để bán được, móc những cái bọc lên xếp bán lại, tụi con sẽ rất yêu quý những bạn nghèo đó. Vì sao?
[54:53]Vì có một lần ở trong chùa Phật Quang mình cũng đã đi móc bọc giống như vậy rồi nha. Yên tâm. Và
[55:03]và như vậy, ta tập yêu những công việc của mình làm. Như khi ta vào trong chùa vậy, vào những ngày lễ lớn ở trong chùa ta thì có khi hơn mười nghìn người về dự lễ. Và hơn mười nghìn người về dự lễ thì cái mọi việc đều trở thành cái gánh nặng cho nhà chùa hết. Nội cái lo ăn cho mười mấy ngàn con người, lo ngủ cho mười mấy ngàn con người, và đặc biệt nhất là lo cái nhà vệ sinh cho mười mấy ngàn con người, cực kỳ nặng nề. Mà mà thầy đã tính trước điều này, cho nên cứ hễ chỗ nào mà xây được là thầy cứ xây nhà vệ sinh. Hiện nay là cái số buồng vệ sinh trên chùa mình là 150 cái. Chưa kể một vài cái lặt vặt ở trong phòng riêng, 150 cái. Nhưng mà đủ không?
[55:46]Không đâu, đủ đâu. Vì tới ngày lễ, như lễ vừa rồi Phật đản ta tới 14.000 người về. Cho nên là vẫn phải xếp hàng. Cái nhà vệ sinh trở thành cái nơi vô cùng quan trọng đối với cuộc đời ta. Nhưng mà làm sao? Mười mấy ngàn con người sử dụng nhà vệ sinh thì nhà vệ sinh nó chịu nổi không? Rất là hôi. Nên do đó, phải có một cái đội chuyên dọn dẹp nhà vệ sinh, lúc nào giữ cho nhà vệ sinh cũng sạch sẽ, không bao giờ bốc mùi, để mỗi khi Phật tử mà đi vào nhà vệ sinh đều luôn luôn thấy thoải mái, không bao giờ khó chịu. Tức là họ đến chùa, họ được hưởng những điều hạnh phúc, hạnh phúc tới khi vào trong nhà vệ sinh cũng
[56:25]hạnh phúc, vì nhà vệ sinh rất sạch sẽ. Nghĩa là gặp người tri khách thì ân cần tiếp đãi, gặp người hành đường thì dọn cơm đàng hoàng, à lên văn nghệ thì có người hát hay, mà gặp ông thầy ốm xấu ổng nói nghe cũng dễ thương, ví dụ vậy, nhưng mà cả những điều nhỏ nhất như là cứ vào nhà vệ sinh vẫn cảm thấy thơm tho, sạch sẽ như thường. Như vậy ai ai gánh cái nhà vệ sinh? Có nguyên một đội của Phật tử mà thường là đạo tràng Phật Năng á, các Phật tử đó gánh cái nhà vệ sinh đó, mà đổi người khác không chịu à nha. Nói: "Năm nay thôi đổi qua người khác." Nói: "Không, tụi con chỉ làm nhà vệ sinh." Là tại sao vậy? Là vì yêu được công việc mình làm.
[57:06]Mà sẵn hôm nay thầy khen cái đạo tràng Phật Năng đó là thầy cũng khuyên mọi người vậy, là dù bất cứ công việc gì thì xin hãy yêu cái công việc mình làm khi mà trời đất đã giao cho mình công việc đó. Không có việc gì xấu, chỉ có con người xấu, chỉ có tấm lòng xấu, không có công việc xấu. Chỉ những việc bất lương mới xấu thôi, còn việc trên đời đều tốt và ta tập yêu thương mọi công việc của mình. Đồng ý không ạ? Và ta sẽ hạnh phúc vì vì điều đó nha, nghen. Ta vừa nói là trong một công ty có chủ, có tớ, có trưởng phòng, có nhân viên, có cai, có thợ, tức là con người luôn luôn có làm gì? Đẳng cấp, phải không?
[57:50]Có người thấp và người người cao, con người luôn luôn là không bình đẳng. Vì sao con người không bình đẳng? Bởi vì phước con người sai biệt với nhau. Cái người phước nhiều thì họ ở cái đẳng cấp trên, còn cái người phước thấp thì ở đẳng cấp dưới. Đó là tự nhiên, không tránh khỏi. Nên giờ đừng có bất mãn, đừng nói là: "Tại sao mà bây giờ bắt tôi phải làm người nhân viên, người kia là người chủ?" Không có. Tại kiếp trước, kiếp trước cái người kia họ siêng làm phước, họ giúp người, giúp đời, họ yêu thương vạn vật, bây giờ họ phải lên cái đẳng cấp cao. Còn nói: "Tại sao giờ tôi làm tớ?" Vì kiếp xưa mình
[58:32]hà tiện, mình bón sẻn, mình không biết giúp người, không biết giúp đời, nên kiếp này mình phải làm tớ mà ở đẳng cấp thấp. Nên đừng thắc mắc, đừng phân bì, đừng bất mãn, mà ta chỉ cần gì? Phải làm sao ráng mà làm phước. Ráng làm phước. Bây giờ ta muốn là ta thay đổi thân phận, ta muốn ta không còn ở đẳng cấp thấp nữa thì bây giờ ta phải làm gì? Ta phải làm gì? Làm phước, đúng như vậy. Mấy đứa nhỏ này học nhân quả tốt. Nhưng mà phước rồi làm sao? Cái thế gian này mãi mãi con người là bất bình đẳng. Con người là bất bình đẳng, là cũng lại có người hơn, người kém. Cái người có phước nhiều, hưởng hết phước rồi làm sao?
[59:16]Rớt xuống lại làm nhân viên. Còn cái người nhân viên ráng làm phước rồi bước lên làm người chủ, trở thành ở đẳng cấp cao. Đời cứ như vậy, cứ xoay vần, cứ đổi tới đổi lui như vậy. Nhưng mà sẽ có một cái nơi mà khi đến đó con người sẽ bình đẳng với nhau. Có một cái nơi chốn như vậy. Có một nơi chốn đầy hoa thơm, cỏ lạ, chim hót, suối reo, mây trôi, nước chảy, ánh mặt trời lên khi bình minh và trăng soi khi chiều xuống. Có một nơi mà rất là hạnh phúc, rất là bình yên mà rất là bình đẳng. Đó là ở đâu ạ?
[1:00:04]Chùa Phật Quang. Cảm ơn tụi con.
[1:00:12]Thầy nói ví von thôi chứ nó không phải là một cái cảnh như vậy, thực sự nó là cái cõi tâm linh, cõi tâm linh trong thiền định. Đó là nơi mà mọi người sẽ tìm thấy được sự bình yên và bình đẳng với nhau. Nghĩa là sao? Ví dụ như có một cái ông chủ, ông giám đốc, ông giàu sang, ông có công ty to và nhiều nhân viên, rồi cái ông cứ lo làm quá đi, bận rộn lo làm, đến một ngày ông hiểu ra một điều, làm gì, giàu gì rồi cuối cùng phải chết, phải có ngày già, bệnh và chết. Mà cuộc đời không lẽ vất vả cả một đời rồi chấm dứt bằng cái chết, buông hết tất cả? Cuộc đời này nó phải có cái ý nghĩa gì cao hơn, sâu xa hơn, đẹp đẽ hơn.
[1:01:04]Và vô tình cũng là duyên may, ông tìm thấy được Phật pháp. Ông thấy nơi Phật pháp này, nơi cái sự tu hành này, ông tìm được một cái sự cao siêu hơn, vượt khỏi cái trần gian tiền bạc tạm bợ tầm thường này. Thế là ông tìm tới chùa. Khi tới chùa ông học rồi, ông mới hiểu rằng tới chùa học đạo rồi nhưng phải ngồi thiền. Ngồi thiền để đi sâu vào cõi tâm linh giác ngộ thì đó mới là tốt. Thế là ông đi lang thang ông tìm cái chùa dạy thiền. Và ông tìm tới chùa nào ạ? Đúng rồi, chùa Phật Quang. Thì ông đi ông đi tìm tới cái chùa Phật Quang ông tập ngồi thiền, thì khi ông tới lui chùa Phật Quang ngồi thiền
[1:01:49]thì ông mới gặp một cái người mà người đó đến chào ông. Thì hỏi ra là người đó cũng là người Phật tử của chùa Phật Quang đã lâu. Và nghe nói là người Phật tử đã lâu, cũng ngồi thiền lâu hơn ông nhiều, cái ông thấy yêu quý, ông rất là quý hóa, ông bắt tay, ông ông chào với cái sự kính trọng. Và ông cũng nhờ cái người đó chỉ vẽ cho ông cái cách ngồi thiền, rồi quý thầy, quý cô chỉ vẽ cho ngồi thiền. Tới chừng hỏi ra, ông mới biết cái người Phật tử mà đến chùa trước ông chính là cái nhân viên hốt rác trong công ty của ông. Và lúc đó ông mới hiểu được một điều nơi cửa thiền, nơi cõi thiền, nơi chốn tâm linh giác ngộ, mọi người bình đẳng.
[1:02:33]Đến đây, ông quên ông là giám đốc, ông không thấy cái người kia là nhân viên hốt rác, vệ sinh trong công ty ông nữa. Mà bởi vì nhân viên nhỏ quá nên ông không để ý và cả không nhớ mặt. Nhưng mà ông yêu quý người này, ông thấy người này có đạo đức, có đạo hạnh, người này đã đi trên con đường mà bây giờ ông bắt đầu ông đặt chân vào, ông đi tìm. Khi ông yêu quý người đó, ông phát hiện ở ngoài xã hội, người này là đẳng cấp rất thấp, mà ông ở vai trò giám đốc rất lớn, nhưng mà vào trong cái cõi này, nơi cõi thiền này, nơi cửa thiền này, ông và người đó bình đẳng, đều là huynh đệ, đều là Phật tử. Và ông hạnh phúc khi ông hiểu ra được điều này. Ông nói:
[1:03:12]"À, ở ngoài đời thì tạm bợ, hơn thua, bất bình đẳng, nhưng mà nơi cổng chùa, nơi cõi chùa, nơi cửa thiền, thật sự trong cái giá trị tâm linh này con người không còn sai biệt nữa. Đến đây không chủ, không tớ, không giàu, không nghèo nữa mà chỉ còn cái gì? Chỉ còn những huynh đệ đồng đẳng, yêu thương nhau, cùng đi trên con đường giác ngộ."
[1:03:44]Ngồi trong đây, thầy biết có vài ba giám đốc, thầy nhìn mặt thấy vài ba giám đốc, ba bốn ông chủ.
[1:03:55]Nhưng mà có ta có nhìn thấy sự khác biệt không? Không. Bước vào đây rồi không thấy sự khác biệt. Khi buổi trưa ăn cơm, thầy thấy có những người chủ, người giám đốc vẫn bưng một cái mâm cơm bé bé ngồi bên cái thềm nhà ăn. Mà nếu ở nhà mình phải có người dọn tới bàn mới ăn à, không dọn đàng hoàng không ăn à, giận à. Nhưng mà tới chùa rồi sao? Cơm sao cũng ăn, ai sao tui vậy, bình đẳng, hạnh phúc và vui vẻ với nhau. Thế nên là một cái công ty mà tuy rằng ta cố gắng xây dựng cái hạnh phúc cho nhau bởi bốn điều: người chủ tốt, công việc ta ưa thích, ta yêu được công việc mình, thu nhập tương đối, có đồng nghiệp hòa thuận, vui vẻ.
[1:04:40]Nhưng nó chưa bao giờ là một hạnh phúc trọn vẹn nếu mọi người chưa biết đi vào cái cõi tâm linh giác ngộ. Vì nơi đó thực sự mới là chốn bình yên, hạnh phúc thực sự của ta. Do đó là công ty cũng vậy, hãy đem cái đạo đức tâm linh vào trong nội bộ của mình để khuyến khích mà cùng nhau tu tập. Khi đã bắt đầu vào tu rồi, bỗng nhiên mọi người bình đẳng, huynh đệ yêu thương nhau. Có một số cái công ty ở Nhật, bây giờ thì có một số công ty ở Hàn Quốc và Ấn Độ là cho nhân viên phải tập thiền rồi mới bắt đầu đi làm việc, tức là vào là ngồi thiền 30 phút rồi mới đi làm. Và họ thấy rằng là mất 30 phút để ngồi thiền
[1:05:35]nhưng mà năng suất lại cao hơn trước đó. Cái sản phẩm tinh xảo hơn lúc đó, con người ta sáng kiến nhiều hơn và ít trục trặc hơn. Nghĩa là khi con người lắng được trong thiền thì nó phát sinh ra cái hiệu quả trong cuộc sống, trong công việc, trong kinh tế. Nhưng mà khai thác thiền để đi tìm cái hiệu quả cao trong công việc, trong kinh tế thì nó hơi ác, nó hơi nhầm lẫn. Nhưng mà thôi, ta cũng thông cảm, ta cũng tha thứ, vì con người vốn là cần cái sự phát triển kinh tế mà, thôi ta cứ cho họ khai thác thiền theo cái hướng là đạt hiệu quả kinh tế. Nhưng mà còn ta, ta hiểu thiền theo cái khía cạnh khác,
[1:06:22]nghĩa là con người phải thiền để bình đẳng với nhau, con người phải thiền để yêu thương nhau, con người phải thiền để diệt trừ bản ngã và đau khổ cho đời mình. Nên vì vậy là những người lãnh đạo tốt của công ty hãy nhanh chóng tìm cách cho nhân viên mình được cơ hội để tu tập thiền định. Vì sao? Vì đây là yếu tố thứ năm của hạnh phúc. Hồi nãy ta nói bốn yếu tố hạnh phúc của công ty: người chủ tốt, việc mình yêu thích, thu nhập tương đối và đồng nghiệp hòa thuận. Xin hãy cho thêm yếu tố thứ năm cho nhân viên của mình là mọi người được cơ hội để tu tập thiền định, đi vào cõi tâm linh giác ngộ. Đây là cái ân nghĩa rất lớn, công đức rất lớn của người lãnh đạo
[1:07:15]đối với nhân viên của mình, và đây mới chính thực là cái tình yêu thương rất lớn của người chủ đối với nhân viên của mình.
[1:07:30]Ví dụ như là bây giờ thầy hỏi tụi con câu này: "Tu nghĩa là gì?" "Diệt trừ bản ngã." Ngon chưa! "Sống nghĩa là gì?" "Cống hiến cho mọi người." Tuyệt vời, cho tràng pháo tay. Thấy mấy em thấy không? Nó được học tập, đào tạo đàng hoàng. Tu nghĩa là gì? Là diệt trừ bản ngã, hiểu như vậy. Thì cũng vậy, cái bản ngã này làm cho ta khốn khổ, ta đau khổ, đẩy ta vào bao nhiêu là tối tăm, tội lỗi, vô minh, si mê. Cho nên cái tu là diệt trừ bản ngã đi mà trong cái tâm linh vô ngã đó, biết bao nhiêu điều hạnh phúc hiện ra, biết bao nhiêu điều trí tuệ mầu nhiệm hiện ra. Cõi đời thì lúc nào cũng tạm bợ, vô thường, khổ đau thì lúc nào cũng vây bủa.
[1:08:24]Chúng ta cố gắng hết sức gì với cuộc đời này rồi cuối cùng đời cũng là vô thường trôi qua. Nhưng chỉ còn một cái cái niềm phúc lạc lớn lao nhất chính là cõi tâm linh giác ngộ vô ngã, mà ở đó ta chỉ tìm được nơi cánh cửa của thiền định mà thôi. Nên vì vậy, cái việc hoạt động của công ty như thế nào thì thầy không đào sâu. Thầy chỉ chúc thôi, chúc cho công ty là thành công, thắng lợi, phát đạt, mọi người trong công ty được thu nhập cao hơn nữa trong đời sống, mọi người được ấm êm, hạnh phúc, đó là lời chúc thôi chứ thầy không đào sâu vấn đề hôm nay. Nhưng một điều mà thầy nghĩ rằng đối với cái công ty Phúc Thành
[1:09:14]Mitco có nhiều cơ hội bởi vì được một người chủ rất tốt. Tại sao thầy biết người chủ này rất tốt? Bởi vì người chủ lên nói vừa nói vừa mếu, ít có ai được như vậy lắm á nha.
[1:09:30]Chính vì có người chủ như vậy mà thầy mạnh dạn đề nghị là hãy đem thiền định vào trong công ty của mình để mọi người được cơ hội hạnh phúc hơn nữa. Trong suốt thời gian vừa qua, thầy thường hay đi ra Bắc giảng cho những cái cơ quan, ừ cơ quan về kinh tế lớn. Ví dụ cả Ngân hàng Thế giới nữa. Cả cái cái ngân hàng, cả những cái tập đoàn cái gì? Cái câu hiệp hội mà tổng giám đốc, ừ CEO á Việt Nam, nhiều lắm, thầy giảng nhiều lắm. Khi thầy phân tích nhiều khía cạnh về kinh tế, rồi cuộc sống, vân vân, thầy đều khuyến khích mọi người phải ngồi thiền. Và sau buổi giảng dọn hết bàn ghế ra, tại những cái chỗ đó đều họ có những cái tấm thảm,
[1:10:19]ở đó họ sang trọng lắm, dẹp hết bàn ghế ra và yêu cầu mọi người ngồi xuống để tập thiền hết. Và ai cũng nghiêm túc ngồi thiền. Thầy hướng dẫn ngồi thiền hơn nửa tiếng như vậy rồi tập vài thế khí công rồi ra về. Và mọi người rất là thích. Thầy nghe những cái phản hồi trở lại là sau khi được nghe giảng, được tập ngồi thiền, ai cũng rất là thích. Mà mọi người thấy rằng đúng là cái thiền định mở ra cho họ một chân trời mới, một cánh cửa mới. Chứ nào giờ họ cứ vật lộn với miếng ăn, miếng mặc, vật lộn với những cái giàu cái nghèo của cuộc sống mà quên mất còn một chân trời thênh thang, đó là chân trời tâm linh, giác ngộ.
[1:11:02]Như khi thầy đến thầy nói chuyện với những người của Ngân hàng Thế giới, mà thật ra trước đó thầy cũng không biết là có cái văn phòng của Ngân hàng Thế giới ở Việt Nam, thầy cũng không biết là Việt Nam mình cũng có là thành viên của Ngân hàng Thế giới nữa. Tới chừng họ mời thầy giảng thì họ đưa một đống tài liệu, một xấp dày thế này để giới thiệu về Ngân hàng Thế giới, rồi đâu có thời gian thầy đọc. Thầy chỉ hỏi coi làm việc gì việc gì, à thì thầy mới hiểu về cái đường lối của họ. Thì trong đó họ có một cái một cái mục tiêu trở thành cái phương châm là: "Phấn đấu vì một thế giới không còn đói nghèo",
[1:11:34]họ nói "For a world free of poverty", "Vì một thế giới không còn đói nghèo". Thì thầy mới nói thế này, thầy nói: "Các anh chị á mang trong mình cái lý tưởng, cái phương châm, cái tôn chỉ của Ngân hàng Thế giới là cố gắng đi đến vùng này đến vùng kia để xây dựng cho đừng có những vùng đói nghèo, lạc hậu. Rất là tốt. Nhưng mà sau đó thì sao? Sau đó thì thứ nhất: thiên tai tới phá tan. Cái công trình mà anh chị đã cố gắng xây dựng được là xây dựng cái vùng nông nghiệp đó có dắt điện nước vô, rồi phát triển được cái nông thôn, vân vân, thiên tai tới, lũ lụt tới, động đất tới phá sạch không còn thứ gì.
[1:12:18]Thứ hai, con người ta cầm súng bắn nhau, bom nổ phá sạch không còn thứ gì. Nên có hai cái nó sẽ phá tiêu hết những thành quả của các anh chị. Thứ nhất thiên tai và thứ hai sự ác độc của con người. Đúng không ạ?" Hết cãi, hết cãi. Như vậy, để cho một thế giới không có đói nghèo một cách bền vững, ta cần một yếu tố khác, yếu tố đạo đức. Yếu tố đạo đức để làm chi? Khi con người có phước thiên tai không tới phá hoại, khi con người có đạo đức người ta không tàn hại với nhau bằng chiến tranh bằng súng đạn. Thì như vậy cái xã hội cái thế giới mà phồn thịnh mà anh chị xây dựng nó mới tồn tại bền vững được.
[1:13:00]Còn anh chị xây dựng cho nó phồn vinh rồi những kẻ ác độc tới phá sạch. Nên vì vậy hãy sửa đổi cái phương châm đó, hãy bổ sung cái phương châm đó bằng một câu: "For a world free of poverty and free of cruelty", "Vì một thế giới không có đói nghèo và không có ác độc". Hãy sửa cái phương châm này lại, đồng ý không? Ai cũng vỗ tay. Nhưng mà để có thể để có thể xây dựng một thế giới không có đói nghèo thì Ngân hàng Thế giới họ đã làm rất lâu. Nhưng mà để không có ác độc thì phải làm sao? Họ phải tăng thêm chức năng giáo dục. Tức là họ phải sử dụng cái đồng tiền của Ngân hàng Thế giới dạy cho con người cái đạo lý, cái đạo đức,
[1:13:43]cái tâm linh để con người từ bỏ sự ác độc, không giết hại lẫn nhau nữa. Thì đó mới thực sự là gì? Xây dựng được cái phồn vinh bền vững cho loài người. Thì hôm đó thầy nói rất là thuyết phục. Sau này cái bà giám đốc, bả là người nước ngoài, bả người Úc, bả nghe dịch lại toàn bộ và bả yêu cầu thầy trở lại để giảng lại cho cái nhân viên đó cho các nước nữa. Mà thầy chưa có nhận lời được vì con đang còn bận quá chưa sắp xếp. Mà nếu giảng cho các nước mà giảng tiếng Anh nữa thì thì nhiều khi nói bập bập giống như người Tàu mà nói tiếng Việt Nam á, sợ nghe không hay. Nhưng mà rõ ràng như vậy. Thì cũng vậy, cái công ty của ta cũng vậy.
[1:14:22]Ta cố gắng xây dựng cái hạnh phúc cho nhau vì đã lỡ có duyên với nhau trên đời cùng một công ty để được phát triển thịnh vượng thì phải có phước. Có phước sản phẩm ta mới cạnh tranh được trên thị trường, tự nhiên được mọi người yêu thích. Nhớ giùm này nha, có một điều rất là lạ, đây là một bí mật của trời đất, bí mật của nhân quả: sản phẩm ta đưa ra bỗng nhiên được mọi người ưa thích tiêu thụ. Có những sản phẩm bằng ta hay hay hơn ta đưa ra không ai thích, không biết lý do tại sao. Trên đời có cái này không ạ? Có rất nhiều. Hai sản phẩm bằng nhau người ta mua một cái, còn cái khác người ta không mua.
[1:15:01]Một bí mật của trời đất, một bí mật của nhân quả. Thầy nói giống như trên con đường mà quốc lộ 51 á, nó có một cái trạm, cái trạm nghỉ chân. Gần 20 năm trước người ta xây lên để đón những cái xe khách đi từ Sài Gòn đi ra Vũng Tàu, họ có thể ghé vào đó họ nghỉ chân, họ ăn uống, đổ xăng rồi họ sẽ đi tiếp. Một điều đặc biệt là từ lúc cái trạm nó xây lên, không một người nào ghé vào dừng chân. Và họ cầm cự vài năm rồi họ dẹp bỏ luôn, bây giờ thành những căn nhà hoang, không ai hiểu tại sao. Mà xây rất đẹp. Một cái quán cóc bên đường vậy đó, vậy mà còn có người chạy xe Honda ghé tạt vô ngồi uống nước.
[1:15:45]Còn cái trạm nó xây cực kỳ đẹp, lịch sự không một bóng người ghé vào, không lý giải được. Hồi xưa vậy, thầy nhớ lúc đó là có cái chuyện của Nguyễn Văn Mười Hai, mọi người có nhớ không cái tín dụng Nguyễn Văn Mười Hai á, nước hoa Thanh Hương á? Nhớ không à? Mấy người lớn lớn tuổi thì nhớ, còn tụi con chắc không biết đâu. Cái ông đó ổng làm nước hoa rồi ổng vay tín dụng và được ca ngợi là một người tỷ phú thành đạt của Việt Nam. Nhưng mà có một điều rất là lạ là nước hoa ổng chế ra trưng bày ở các cửa hàng không một người nào mua. Và chính vì không tiêu thụ được nên ổng cứ phải vay vốn để đắp vào cái sự vận hành,
[1:16:22]duy trì sự vận hành cho tới cái ngày mà tất cả tan vỡ luôn và ổng phải đi tù luôn. Vì nước hoa đưa ra không ai mua, mặc dù nó vẫn công thức giống như nước ngoài, không thua kém gì hết, mà có một cái gì đó bí mật chi phối ta không hiểu, hễ đụng tới người ta không mua, ta chỉ mua cái khác thôi, rất là lạ. Nên đây là thực sự là một bí mật của trời đất, một bí mật của nhân quả. Nên như vậy cái cái công ty của ta cũng vậy, khi ta làm ra cái sản phẩm mà sản phẩm ta bỗng nhiên được mọi người đón nhận, tiêu thụ, đừng nghĩ rằng ta sản phẩm ta tốt hơn những sản phẩm của các công ty khác. Mà bởi vì cái gì?
[1:17:04]Vì cái bí mật của trời đất đó đó, vì cái bí mật gì đó mà mọi người tiếp nhận sản phẩm của ta. Bí mật đó gọi là gì tụi con?
[1:17:16]Nhân quả là phước, đúng như vậy. Mấy đứa nhỏ học có tiến bộ đó nha. Giỏi giỏi hơn bên đây đó nha, coi chừng đó nha. Đó chính là cái phước á. Cái ân nghĩa của ta trong nhiều kiếp trước đối với cuộc đời. Ví dụ, ví dụ như kiếp sửa kiếp xưa nào đó, trong một cái đường quê, lúc đó là đường sá còn hư hao, thì chúng ta, những người trong công ty, trong một cái làng mà nó có con đường nó dắt đi từ kinh đô đi ngang qua cái làng ta rồi đi tiếp về những miền xa của đất nước, thì ta là những người ở chung một làng. Thì cái một cái người nó mới đứng lên thấy rằng con đường nó hư quá, mới nói rằng là: "Con đường đi ngang qua làng ta mà nó hư như
[1:18:00]vậy, những khách bộ hành, những cái quan, những cái quân đi qua làng ta rất là vất vả." Cho nên cái người chủ làng đó, trưởng làng gì đó, mới huy động hết mọi người qua đắp những con đường, đắp rất là dài để cho những đoàn quân đi qua, những đoàn người đi qua, những đoàn thương buôn đi qua, đi ngang qua con đường của làng mình được dễ dàng. Mà con đường nó làm như vậy cứ duy trì và nhiều năm nhiều tháng mọi người đi qua, nó biến thành cái ân nghĩa đối với đời đâu hồi kiếp sửa kiếp xưa mười mười kiếp trước hay hai mươi kiếp trước á. Rồi đến ngày hôm nay, thế kỷ 20 21 này, cái người mà trưởng làng nó đầu thai lại
[1:18:38]làm bà Mai Thanh Diệu, rồi những người mà dân làng nó đầu thai lại làm nhân viên, cái rồi làm thành công ty, công ty mình bán những sản phẩm những lọ dầu nhớt ra, người ta thấy nhiều dầu nhớt người ta chộp cái Nikko người ta lấy. Tại sao vậy? Vì cái người đó trước đã đi qua con đường làng đó, họ đã chịu cái ân nghĩa của mình rồi. Họ đi trên con đường đó là họ chịu ơn của mình mà cái ơn chẳng ai ghi, công đó chẳng ai khắc, nhưng mà trong nhân quả nó sắp xếp đâu đó hết. Nên sau này đến ngày hôm nay, xúm nhau ta làm một cái công ty, một cái doanh nghiệp, sản phẩm ta đưa ra bỗng nhiên được mọi người
[1:19:16]chọn, tiếp nhận, tiêu thụ vui vẻ và công ty ta cứ ăn nên làm ra. Đó là bí mật của nhân quả, bí mật của trời đất, bí mật của phước á, chứ không phải tự nhiên khi không đâu. Nên vì vậy, nếu ai có làm cái gì đem ra bán mà ế, xin đừng buồn, vì biết rằng kiếp xưa mình không có đắp đường, không bắc cầu, không chữa bệnh từ thiện, vân vân, nên bây giờ duyên với chúng sinh rất là ít. Còn nếu đời xưa mình chịu khó làm những điều phước, thì tự nhiên duyên với chúng sinh nhiều, những điều mình đưa ra, mọi người đón nhận. Ví dụ như khi mà thầy giảng được nhiều người đón nghe, là có phải tại thầy giảng hay không? Phải không? Không.
[1:20:02]Khi thầy giảng, mọi người đón nghe không phải tại thầy giảng hay. Vì sao thầy biết? Vì thầy nhìn xuống nhiều người ngủ ngon.
[1:20:13]Nhưng mà tại sao nhiều người đón nghe? Bởi vì biết đâu đời xưa thầy là một ông thầy chữa bệnh. À cho nên anh Sáu, nhìn Sáu Thuận đâu mất rồi? Thì đó ngồi đâu đây đâu mất rồi. À đó, kiếp này anh đang làm thầy thuốc chữa bệnh mà tính từ thiện rất là cao, mai mốt mà kiếp sau anh đi tu mà làm giảng sư là người ta kéo rần rần tới người ta đi nghe. Thầy cũng vậy, kiếp xưa thầy cũng hay đắp đường, cũng hay làm thầy thuốc chữa bệnh, cho nên bây giờ nghe tin ông thầy Chân Quang giảng người ta cứ tò mò tới nghe, mặc dù nghe giảng chán chết mồ, phải không quý con? Giảng chán, phải không? Đó. Nên ở đây là vậy.
[1:20:50]Cái sự thành công của công ty ngày hôm nay nó có cái nguồn gốc từ nhiều kiếp, rồi cái sự gặp gỡ nhau lại đây cùng nhau để làm nên một công ty cũng là duyên nợ của nhiều nhiều kiếp. Và thôi, đã lỡ gặp nhau rồi, có duyên với nhau rồi thì hết sức mà mà đem lại hạnh phúc cho nhau. Ta hiểu một điều thế này: giữa người chủ với người nhân viên, ai quan trọng hơn ai? Cả hai. À. Thực sự có cái điều rất là lạ, ví dụ như khi ta nhìn bằng con mắt phàm phu thì cái người mà phước nhiều, đứng ở trên cao, nắm giữ quyền lực, tiền bạc, đó là người quan trọng. Còn cái người mà làm những công việc nhỏ hơn, thu nhập thấp hơn, thay thế lúc nào cũng được, là cái người ít quan trọng.
[1:21:48]Bình thường ta nghĩ như vậy. Nhưng nếu cái người nào mà có trí tuệ và có đạo đức, thầy nhắc lại là có trí tuệ và có đạo đức, thì lại thấy một điều thế này: ai cũng quan trọng trên bầu trời này hết. Ai đứng dưới bầu trời này đều quan trọng như nhau cả. Đều đáng yêu như nhau, đáng quý như nhau, đều có sự sống giống như nhau, đều có máu đỏ như nhau, đều có nước mắt mặn như nhau. Nên ai cũng quan trọng. Và đây là đạo lý, đây là triết lý. Cái đạo lý với cái triết lý nhiều khi nó khác với cái thực tế. Cái thực tế thì có người hơn, kẻ kém, người này quan trọng hơn và người kia ít quan trọng hơn, đó là thực tế.
[1:22:34]Nhưng cái đạo lý, cái triết lý thì nó gàng, thấy nó giống như gàng gàng, là ai cũng quan trọng trên bầu trời này hết. Ai đứng dưới gầm trời này đều quan trọng vì máu ai cũng đỏ, vì nước mắt ai cũng cũng mặn. Cái nhìn này có vẻ như gàn dở này, nhưng đó là cái nhìn của trí tuệ, của đạo đức. Và ta hãy sống bằng cái nhìn này, đừng sống bằng cái nhìn của phàm phu có hơn thua, có sai biệt. Tuy trong bổn phận hằng ngày, ta vẫn phải làm cái bổn phận của mình. Người chủ, người giám đốc vẫn phải làm công việc của người chủ, người giám đốc, người nhân viên vẫn phải làm công việc của người nhân viên. Nhưng trong cái đôi mắt ta, trong trái tim ta, ta nhìn mọi người, ta hiểu một điều:
[1:23:25]ai cũng quan trọng dưới bầu trời này, ai cũng đáng yêu, đáng quý dưới bầu trời này, và công việc nào cũng cần thiết như nhau. Cái người quét nhà vệ sinh vẫn cần như cái người ngồi kế toán sổ sách. Và có được cái nhìn đó, ta thấy cuộc đời này mới có ý nghĩa, mới đáng sống và hạnh phúc hơn. Còn sống bằng cái nhìn của phàm phu thấy có hơn, có kém, đời ta sẽ sẽ đau khổ, như vậy. Và như ta nói lại một lần nữa, chỉ những ai có trái tim lớn mới có thể có được hạnh phúc lớn. Mà trái tim lớn đó là gì? Là thấy cái việc của mình nhưng mà nó liên quan tới đại cuộc của xã hội. Một việc làm rất nhỏ của mình, nó vẫn liên quan đến cả cái nhân loại này.
[1:24:16]Cho nên khi ta làm việc trong công ty, ta làm hết sức mình, hết sức trách nhiệm, làm cho được việc, cho tinh xảo, cho tận tụy để góp phần vào cái thành công của công ty mà cũng góp phần xây dựng cả cái đất nước của mình. Vì mỗi một công ty thành công là một phần của đất nước này được giàu mạnh, được phát triển. Một cái công ty thất bại là một phần của đất nước này suy yếu. Hiểu được điều đó nên ta thấy dù ta làm công việc rất bé, rất nhỏ, nhưng mà ta hiểu được cái ảnh hưởng nó liên quan đến cả đất nước ta. Mà người nào hiểu được như vậy, người nào thấy được như vậy là người đó có trái tim lớn.
[1:25:00]Mà có trái tim lớn, nói theo đạo Phật là cái đức của họ lớn, mà cái người có đức lớn thì phước sẽ lớn. Họ sẽ làm được nhiều điều công đức, nhiều cái phước lành trong cuộc đời này. Cái người mà hiểu được điều đó sẽ không làm điều ác, không làm điều xấu, không lười biếng, không dãi đãi, không làm qua loa. Người mà hiểu được mỗi một công việc của mình đều ảnh hưởng đến đại cuộc của quốc gia thì sẽ làm hết sức là tận tụy, hết sức là tốt đẹp cho cái công việc của mình. Và như vậy cái phước lành cứ tăng trưởng từng ngày, tăng trưởng từng ngày. Vì người đó cái nhìn lớn, trái tim lớn, cái đức lớn, phước sẽ từ từ lớn.
[1:25:40]Và cái phước lớn rồi thì sao? Hạnh phúc sẽ lớn theo. Đó là đường đi là như vậy. Tuy nhiên, ta có hai cách tạo phước. Một cái tạo phước trong công việc và một cái tạo phước ngoài công việc. Tạo phước trong công việc là sao? Tức là trong công việc ta làm tận tụy, đầy trách nhiệm, làm cái công việc của mình thật tốt là có phước, đủ có phước rồi. Một ngày tám tiếng là một ngày tám tiếng làm phước. Nhưng mà có cái phước ngoài công việc là ví dụ như là ở gia đình ta, xóm giềng, bạn bè, xã hội, những việc từ thiện ta làm thêm thì đó là làm phước ngoài công việc. Và nhớ là từng ngày đi qua phải là từng ngày làm phước.
[1:26:25]Không ai được quyền quên làm phước trong một bất cứ một ngày nào. Khi ta hiểu đạo rồi thì rất sợ một ngày mà không làm được một việc phước. Khi ta hiểu đạo rồi thì từng ngày là trôi qua là từng ngày làm phước, mà làm phước có hai phần: làm phước trong công việc và làm phước ngoài công việc. Làm phước trong công việc là gì? Nhớ chưa? Là khi ta làm việc gì, ta cố gắng làm việc đó cho thật là tốt. Còn làm phước ngoài công việc là gì? Là ta giúp đỡ mọi người ở trong gia đình, xóm giềng, bà con trong xã hội, phải không? Đó vân vân, đó là việc. Và phải như vậy. Mọi người ai cũng biết tích lũy cái phước như vậy
[1:27:13]thì từng người sẽ thành công, sẽ hạnh phúc, cả công ty sẽ phát đạt. Đó là cái biết tu thiền, biết làm phước. Và cái cuối cùng của ta, cái cái chỗ mà tâm ta hướng về, cái bến bờ để mà ta thả cái neo của tâm hồn mình lại là cái chỗ nào?
[1:27:41]Ta đi trên biển, ta đi trong cuộc đời này giống như tàu đi trên biển, biển mênh mông, sóng nhấp nhô, dập dồn, vân vân. Nhưng có một chỗ để ta thả cái neo của tâm hồn mình xuống, nơi đó là nơi ta nương tựa, nơi đó là nơi ta tin cậy, ta tìm được bình yên, ta tìm được hạnh phúc, đó là nơi nào?
[1:28:08]Thiền định, gì nữa, không? Nó có hai điều cái nơi để ta thả neo cái tâm hồn của mình. Một á là trong cái công việc ta làm á, dù bất cứ ở lĩnh vực nào, ta đều hướng về một điểm chung đó là xây dựng đất nước. Đó chính là cái chỗ ta thả cái neo của tâm hồn mình. Dù một người thầy giáo dạy học, dù là một người nhân viên y tế hay là nhân viên trong một doanh nghiệp, bất cứ điều gì, những cái ngành nghề lương thiện thì ta đều hiểu tất cả đều chung nhau ở một điểm chung, một điểm quy đồng chung, đó là xây dựng đất nước này. Đó là cái tâm ta, lý tưởng của ta. Và một cái chỗ ta thả cái neo tâm hồn mình nữa
[1:28:54]chính là cái lý tưởng giác ngộ, giải thoát. Cái đạo lý trong cái tâm linh giác ngộ, đó là nơi bình yên, nơi hạnh phúc, nơi sáng tỏ. Chỗ đó ta sẽ tìm về, chỗ đó là nơi ta ước mơ, đó là nơi ta thờ kính, như vậy. Cho nên vì vậy, bất cứ ở vị trí nào ta cũng có hai điều mà tâm ta hướng về. Một là dù làm việc gì cũng biết rằng góp phần xây dựng đất nước. Hai, dù làm bất cứ việc gì, bận rộn thế nào, vẫn hiểu rằng ta còn có một một cái cõi để sống, để đi vào, đó là tâm linh, thiền định. Thì giờ đã hết, mưa cũng đã ngơi, suối cũng đã reo, đã đầy, mọi người chắc cũng đã mệt. Thì thầy à thứ nhất là do thầy cũng nể cái tấm lòng của cô Mai Thanh
[1:29:59]Dịu vì thiết tha muốn cho nhân viên mình có một cơ hội lên rừng đến chùa nghe pháp, cho nên thầy đã nhận lời có cái buổi giảng hôm nay. Rồi xin cám ơn sự có mặt của Ban Giám đốc và toàn thể các nhân viên của công ty Netco Phúc Thành đã có mặt. Thầy cũng cám ơn tất cả những Phật tử à nghe thầy giảng cái cũng a hoan hỷ về đây mà chung vui, cùng nghe cái bài giảng pháp này. À thầy cũng cám ơn tụi con, hôm nay nhờ thầy giảng mà tụi con đỡ bị sao? Bị đày đọa, hành hạ, phải không? Chứ nếu thầy không giảng là bây giờ tụi con đang cái gì? Đang hít đất, phải không? Thụt dầu, rèn luyện cực khổ. Cho nên tụi con phải cám ơn thầy, thầy không cám ơn tụi con.
[1:30:48]Và thôi, dù một lần gặp nhau trên đời đã thành duyên, thành nợ cũng là cái niềm hạnh phúc. Thầy chúc cho tất cả mọi người, ai cũng vậy, giữa đường đời bôn ba bận rộn, ta có được chỗ để nương tựa và có nhau để yêu thương nhau. Xin cho mọi người đều được hạnh phúc. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:31:14]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa Thầy, con xin thay mặt anh em trong công ty kính trọng ơn Thầy sâu sắc. Lời pháp của Thầy như một viên ngọc quý đã ban tặng cho mỗi chúng con. Tại sao con nói là viên ngọc quý? Bởi vì trong mỗi chúng ta, trong anh em chúng ta, ai cũng có trong người mình một cái thiện, cái ác. Giữa cái thiện và cái ác xen lẫn nhau trong tâm hồn ta mà ta không hề phân biệt được, có khi vô tình mà ta gây phải nghiệp báo tội lỗi mà ta không hề hay biết. Qua lời pháp giảng của Thầy hôm nay như ban cho ta một ánh sáng Phật pháp, một viên ngọc quý cấy vào lòng mỗi người chúng ta,
[1:32:00]từ đây mà mỗi khi chúng ta hành động, làm điều gì phải có suy nghĩ việc này tội hay ác, lương thiện hay bất thiện. Tôi tin chắc rằng trong mỗi người chúng ta ai ai cũng muốn làm điều thiện, điều lành, điều tốt nếu ta phân định được rõ ràng. Điều này càng khẳng định chặt chẽ hơn nếu chúng ta thấm nhuần được đạo pháp. Mong rằng trong mỗi chúng ta ai ai cũng tạo được nghiệp thiện, làm được điều tốt, làm được nhiều điều tốt sẽ loại dần dần trong ta những cái không tốt, và cứ thế mà lấn dần, lấn dần để có những điểm đen trong tâm hồn ta dần dần rồi sẽ tan biến hết, nhường cho ánh sáng rực rỡ. Từ chỗ này mà đời ta hết khổ, sẽ mang đến cho ta nhiều điều hạnh phúc, an vui.
[1:32:56]Cuối cùng, con xin chúc Thầy khỏe mạnh, mỗi ngày là mỗi bài giảng hay, là viên kim cương ban tặng cho chúng con, mang lại hạnh phúc cho bao chúng sanh đau khổ.
[1:33:12]Xin chúc cho anh em công ty, cho bà con nơi đây được thấm nhuần giáo pháp để trở thành người hoàn thiện, được có đầy đủ phước đức để vững bước về tương lai rực sáng.