[0:08]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Cung kính ngưỡng bái bạch Thượng tọa giảng sư, cung kính ngưỡng bái bạch Thượng tọa chủ trì chùa Pháp Đàn. Chúng con nghe rằng: Mây chiều khói nước đường thiền môn, văng vẳng di ngôn dạ chạnh buồn. Cảnh cũ người xưa bao kỷ niệm, nhớ thầy, nhớ dáng chúng trung tôn. Kính bạch nhị vị Thượng tọa, hôm nay nhân tuần lễ tiểu tường của cố Ni trưởng Thích Nữ Đạt Thử, Viện chủ chùa Pháp Đàn, nguyên Ủy viên Kiểm soát Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Long An. Đáp lại lời thỉnh cầu của môn đồ Pháp quyến, cũng như đáp lại sự khát khao mong nghe pháp của toàn thể quý vị nam nữ Phật tử nơi đây.
[1:05]Hôm nay, toàn thể đạo tràng Pháp Đàn chúng con được thanh tâm cung đón Thượng tọa Thích Chân Quang, giảng sư tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu quang lâm tại giảng đường hôm nay. Chúng tôi xin được trân trọng giới thiệu đến toàn thể đạo tràng được biết. Để buổi lễ hôm nay được bắt đầu, chúng con xin được thành tâm cung thỉnh Thượng tọa Thích Tắc Phi, chủ trì chùa Pháp Đàn có đôi lời đến Thượng tọa giảng sư cùng toàn thể quý đạo tràng. Chúng con xin được thành tâm cung thỉnh.
[1:42]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Ngưỡng bái bạch Thượng tọa giảng sư, kính thưa à toàn thể đạo tràng. Hôm nay là ngày lễ tiểu tường của Ni trưởng Thích Nữ Đạt Thử, Viện chủ chùa Pháp Đàn. Nhân dịp đó, à chúng con, đạo tràng chùa Pháp Đàn tăng ni tứ chúng lần đầu tiên được cung đón Thượng tọa Thượng Chơn Hạ Quang, giảng sư của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Mặc dầu Thượng tọa ở núi Dinh xa xôi nhưng có nhiều nhân duyên với đất Long An của chúng ta. Thượng tọa đã từng là giáo thọ các lớp sơ, trung cấp của trường Trung cấp Phật học Long An. Thượng tọa cũng là giảng sư à các đạo tràng à tu Bát Quan Trai ở trong tỉnh Long An của chúng ta.
[2:50]Giờ đây, à chúng con, à đạo tràng chùa Pháp Đàn cung kính giới thiệu Thượng tọa cùng Phật tử ở địa phương, cùng Phật tử ở xa gần, thành phố Hồ Chí Minh, Long An, Tiền Giang. Và chúng tôi mong rằng quý Phật tử à cung kính nghe những lời à giảng thân thiết, sâu xa của Thượng tọa và khắc cốt ghi tâm làm theo để được sống an lạc trong giáo lý Phật Đà của Đức Phật Thích Ca. Giờ đây, à chúng con xin nhường máy lại Thượng tọa giảng sư. A Di Đà Phật. Dạ con, con cám ơn Thầy. Dạ. Dạ con, con xin phép Thầy con được trao đổi với Phật tử nha, con thỉnh Thầy nghỉ Thầy. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa quý Thầy, quý Cô và quý Phật tử.
[3:53]Hôm nay nhân lễ tiểu tường của Ni trưởng, cố Viện chủ chùa Pháp Đàn, chúng ta gặp nhau ở đây để trao đổi vài cái đạo lý xem như là sự cúng dường lên Tam Bảo, cúng dường lên Ni trưởng. Cái bài hôm nay chúng ta nói chuyện cũng không có gì đặc biệt, cái tựa là "Triết lý về đôi bàn tay". Thì ai cũng có đôi bàn tay, thì cả đời sử dụng đôi bàn tay, cho nên chắc ai cũng có cái triết lý. Hôm nay ngồi nói chuyện nghe cho vui một chút thôi, cũng không có gì đặc biệt. Sở dĩ chúng tôi có cái cái cảm hứng nói về cái triết lý đôi đôi bàn tay, bởi vì nhớ lại, nhớ là khoảng mấy mươi năm trước, lúc đó mình còn cư sĩ.
[4:38]Thì nhân đọc một bài kinh về nhân quả, ở trong đó có một đoạn nói như thế này, nói rằng Phật nói thế này, nói rằng ai mà lấy tay mà nâng ly rượu mời người khác uống thì sẽ mắc quả báo là 500 đời sinh ra không có tay. Hồi đó nghe câu đó cứ thắc mắc hoài, nói: "Cái quả báo gì kinh khiếp vậy? Mà mình nhìn bên ngoài thì mình thấy ồ mỗi ngày người ta mời rượu nhau liền tù tì mà có ai mất tay đâu." Rồi mới đâm ra hoài nghi. Trong lòng cứ hoài nghi là cái lời kinh đó có cái gì nó quá đáng chăng? Cái làm gì mà cứ mời người ta rượu uống mà mà mà sinh ra tới 500 kiếp không có tay. Cứ để yên nó hoài, trong lòng cũng cứ thắc mắc, nhưng mà sau này
[5:25]sau này khi mà à tu lâu, lần lần chiêm nghiệm cái lời Phật dạy, chiêm nghiệm mọi điều trong cuộc sống thì mới thấy rằng là cái lời kinh nó không có sai, nhưng chỉ có cái là chúng ta hiểu hiểu không hết. Vậy, hôm nay chúng ta nhân nhắc lại cái đoạn kinh đó mà để chúng ta chiêm nghiệm thêm về cái triết lý về nhân quả, rồi cái đạo lý của đôi bàn tay chúng ta. Nghĩa là ai cũng có cái đôi bàn tay để làm mọi điều. Cái đôi bàn tay chúng ta hay lắm nha, đôi bàn tay là để lo việc thánh, phải không? Nhưng mà cũng cũng gánh việc phàm, làm đủ thứ. Chuyện trời cũng làm, chuyện đất cũng làm, làm đủ thứ chuyện.
[6:09]Chúng ta có đôi bàn tay rất là hay. Mà hôm nay chúng ta nhìn lại đôi bàn tay mình một chút, coi đã cắt móng tay chưa, giống vậy. Rồi, cái chuyện mà cái nhân quả đầu tiên chúng ta nói á, ví dụ mình mời người khác ly rượu mà 500 đời sinh ra không có tay, nghe có vẻ vô lý. Nhưng mà thật ra thật ra cái nhân quả nó không hề sai, không hề sai. Nhưng với điều kiện thế này nó sẽ không sai: cả đời đừng làm chuyện gì hết, cứ mời người ta uống rượu, thì bảo đảm 500 kiếp sau không có kiếp nào sinh ra có tay hết. Nhưng mà đừng làm chuyện gì khác. Nhưng mà chính vì chúng ta cũng có làm nhiều chuyện khác phải không?
[6:52]Cho nên nó bù lại, nó khiến cho cái quả báo kia không hiện ra, làm cho chúng ta không thấy cái tội mà chúng ta đã cầm ly rượu mời người khác. Tại hồi nãy mình cầm ly rượu mời người khác, nhưng mà sau đó cái mình đã dìu một người đi qua đường, mình đã lấy thuốc mời cho người uống, mình đã xúm lại chẻ củi nấu cơm cho người khác ăn. Cái bàn tay nó được sử dụng đúng chỗ trở lại, làm những việc tốt đẹp trở lại nên cái tay mình nó phục hồi lại, kiếp sau sinh ra có tay tiếp. Chứ còn nếu đừng làm chuyện gì hết, đừng nấu cơm cho ai ăn, đừng quét nhà cho ai đi, đừng lên lau tượng Phật, đừng thắp nhang, đừng làm gì hết, chỉ mời rượu người ta không thì
[7:27]đúng là 500 kiếp đừng hòng có tay, mất tay luôn. Mà mất tay không phải là mình làm người cụt hai tay, mà mình làm cái gì mới không có tay? Làm gì không có tay?
[7:43]Mình sẽ làm cái loài gì đó không có tay, ví dụ như rắn, ví dụ vậy.
[7:50]Nhưng mà chính bởi vì chúng ta cũng có những lúc lấy đôi tay này làm chuyện bậy, nhưng mà rồi cũng đã nhiều lúc lấy đôi tay này làm chuyện tốt lành nên chúng ta mọc tay lại, đẻ ra có hai tay đàng hoàng. Nên để ý rồi về yên tâm, kiếp sau mình mình đầu thai có tay đàng hoàng, không có chuyện xảy ra hết. Vì đôi tay chúng ta cũng làm rất là nhiều việc, việc tốt. Như vậy, cái triết lý nằm ở đây ở chỗ này, là chúng ta có cái phương tiện để làm việc, nhưng mà nếu chúng ta dùng cái phương tiện đó làm việc sai, dùng vào việc sai thì phương tiện đó sẽ mất. Cái triết lý chỗ nằm ở đó, cái đạo lý nằm ở chỗ đó.
[8:33]Ví dụ như bây giờ mình có cái đôi mắt để mình nhìn cuộc đời, à nhưng mà mình không lấy đôi mắt đó để mình học, mình xem kinh, xem sách, à ngắm nhìn Phật, mà tối ngày đi xem ba cái chuyện tầm bậy tầm bạ hay xem phim tầm bậy tầm bạ thì cái quả báo là gì? Kiếp sau hay là ngay đời này sinh ra chuyện gì? Sẽ sẽ không có mắt, tại vì lấy đôi mắt dùng vào chuyện tầm bậy. Đó vậy. Ví dụ bây giờ ta có cái miệng, à có cái miệng để làm gì? Miệng này nhiều chuyện lắm, miệng này mai mốt bữa nào mình buồn buồn mình giảng một bài triết lý về cái miệng. Miệng để ăn, để nói, để huýt sáo, để hát, để đủ thứ chuyện.
[9:24]Nhưng mà nếu chúng ta chỉ dùng cái miệng để nói bậy thì kiếp sau làm sao? Kiếp sau làm sao? Kiếp sau không có lưỡi, không nói được. Như vậy. Giờ chúng ta nói về cái triết lý đôi bàn tay cũng vậy, tức là nếu chúng ta dùng đôi tay này làm chuyện bậy suốt đời, kiếp sau không có tay. Đó, nhân quả là vậy. Bây giờ chúng ta thế này: tay là cái gì? Bây giờ ai có thể định nghĩa đôi bàn tay là cái gì? Định nghĩa theo Đạo Phật á, chứ đừng định nghĩa theo đời. Đôi bàn tay là cái gì?
[10:08]Ai định nghĩa đúng Đạo Phật lát nói mời thầy trụ trì cho ăn kẹo liền. Chứ định nghĩa theo đời thì nhiều, vì định nghĩa theo Đạo Phật đôi bàn tay là công cụ để tạo nghiệp, phải không? Bởi vì đôi bàn tay là để làm mà, mà làm là tức nó tạo là thành nghiệp, như vậy đôi bàn tay là cái công cụ chính để ta ta tạo nghiệp. Phải không? Ví dụ là ta cuốc đất nè, ta cầm tiền để cho người khác, ta lên ta lau tượng Phật, ta làm phước, ta nấu cơm, ta chăm sóc người bệnh, à ta chăm sóc người già, vân vân, là đôi bàn tay ta làm mọi điều trên đời. Cho nên vì vậy, đôi bàn tay là công cụ để tạo nghiệp. Nhưng mà không phải là công cụ duy nhất.
[10:48]À chúng ta còn nhiều cái khác để tạo nghiệp, ví dụ như cái miệng ta vậy. Ví dụ như ta có cái miệng, cái miệng ta nhiều khi tạo nghiệp nhiều hơn đôi tay ta. Ví dụ thế nào? Ví dụ như là bây giờ ta lấy cái đôi tay ta đánh một người nào đó tát một bạt tai thì ta mắc cái quả báo sau này sẽ bị bị thương, bị đánh lại. À nhưng mà nó cũng nhẹ. Nhưng bây giờ ta dùng cái miệng, à ta nói với ai đó, ta nói với rằng là: "Sống trên đời này à à thời gian không có nhiều, hãy ráng mà thụ hưởng, hãy ráng mà vui chơi, đừng có mất công tu hành khổ hạnh chi." Chỉ cần một lời nói đó thôi, rồi bao nhiêu người nghe lời ta cái họ không tu hành nữa, họ không thúc liễm, họ cũng lo ăn chơi thôi.
[11:37]Thì bao nhiêu người đi vào con đường sa đọa, hư hỏng hết chỉ bằng một câu nói. Thì cái quả báo mà ta phải chịu lại đó là nhiều đời đọa vào súc sinh, địa ngục, ngạ quỷ, thê thảm hơn nhiều. Tức là cái miệng ta nhiều khi tạo nghiệp nhiều hơn bàn tay, nói bậy một cái là đời đời trả không hết. Nhất là cái lời nói ta mà gây ảnh hưởng được nhiều người khác thì cực kỳ phải cẩn thận.
[12:03]Ví dụ như đôi chân ta có tạo nghiệp không? Đôi chân có tạo nghiệp không? Không có chân đứng lấy gì mà tay đi làm, phải không? Ví dụ như ta muốn à đắp một đoạn đường ở vùng quê thì ta phải có cái chân đứng mà cầm cuốc hoặc phải đi tới. Cho nên đôi chân cũng là cái công cụ để để tạo nghiệp. Hoặc là cái vai có tạo nghiệp không? Có không? Có chứ. Đôi vai à chúng ta gánh cái gạo lên chùa cúng hoặc chúng ta gánh cái đất lại đắp cái đoạn đường hư đều là công cụ tạo thành phước hết, vân vân, ha. Tuy nhiên, tuy nhiên là ta có đôi bàn tay và đôi bàn tay là cái công cụ chính. Đôi bàn tay con người rất là khéo léo nên là công cụ chính để tạo thành vô số
[12:45]việc làm trên đời nên cũng tạo thành vô số nghiệp trong cuộc đời chúng ta. Cái đặc biệt khi mà nói về triết lý đôi bàn tay á, chúng ta phải tự hào một điều là trong các giống loài ở trên hành tinh này thì loài người có đôi bàn tay khéo léo nhất, phát triển nhất. Ừ. Những loài khác à không có cái đôi bàn tay như chúng ta, không khéo léo. Nên chuyện kể là có một con chim nó bay lạc vào trong sa mạc thì con chim nó có cái trực giác, khi nó bay lượn lờ bầu trời nó bị khát nước mà nó lạc xa quá nó không nó đi tìm cái nguồn ốc đảo có nước không ra. Thì nó thấy thì ở trên cao nó bay nó mệt mỏi như vậy nó nhìn xuống
[13:27]cái nó thấy là có một cái cái cái bình bị bi-đông nước. Và nó biết trong đó có nước nha, tức là cái trực giác của nó nó xuyên qua cái vỏ bình nó biết ở trong đó có đựng nước thì nó đáp xuống liền. Đáp xuống nó dùng cái mỏ nó nó mổ, nó mổ đủ cách bởi vì nó biết trong đó có nước. Con người mình chứ mình đôi mắt mình không nhìn xuyên qua được vật thể là ví dụ đứng bên kia vách tường con người mình không biết, nhưng mà những loài vật có thể biết được, cái trực giác nó mạnh hơn. Nhưng mà nó không có đôi bàn tay khéo bằng con người, nên con chim nó biết cái bi-đông nó có nước nhưng mà cái mỏ nó cứ mổ
[14:02]mổ, nó mổ lật qua nó đá lại nhưng mà không thể nào nó vặn được cái cái nắp ra. Và một lúc nào đó, một tháng sau có một đoàn lữ hành đi ngang qua đó thì họ nhìn thấy một cái bình tông nước và bên cạnh là một bộ xương con chim. Thế là họ hiểu rằng là con chim đã đã đi tìm nước. Họ cầm cái bình tông nước lên thì nước còn ở trỏng, con chim không thể mở ra được. Mà nhiều loài vật khác cũng như vậy, không có cái đôi bàn tay khéo léo như con người. Hoặc là con gà hay con cọp, nó chỉ cào, cấu, cắn, xé, chụp, tát chứ không thể mà từ đôi bàn tay này làm ra được nhiều cái sản phẩm đẹp cho cuộc đời. Chúng ta nội cái quạt nè, cái nhà chúng ta xây,
[14:43]cái ly chúng ta uống ha, cái chén ta ăn cơm, cái hoa chúng ta cắm từ cái đôi bàn tay đặc biệt của con người, đôi bàn tay cực kỳ khéo léo cộng với cái bộ óc rất là phát triển. Nên do đó là con người đã trở thành một cái giống loài văn minh nhất, thông minh nhất và con người bước tới được cái ranh giới, cái cửa ngõ của phàm và thánh. À, tất cả những loài khác đều chỉ đứng ở cái giới mức của phàm phu tầm thường. Chỉ riêng con người, khi mà đạt đến đỉnh cao của sự thông minh rồi thì bước tới cái ranh giới của phàm và thánh. À, là chúng ta chưa là thánh nhưng chúng ta tới được cái cái cửa ngõ. À, và chỗ này là một bước thử thách ta.
[15:27]Nếu à ở nơi cái ranh giới của phàm và thánh này chúng ta tiếp tục dùng đôi bàn tay của mình để làm những điều tốt đẹp cho con người với nhau, để xây dựng được cái đạo lý cho cuộc đời với nhau, để tô điểm cuộc đời đi theo cái hướng thánh thiện, đạo đức cho nhau thì chúng ta bước luôn qua cái cái giới mức của thánh. À là chúng ta sẽ là một vị thánh muôn đời. Nhưng mà nếu ở nơi cái ranh giới này, cái cửa ngõ này, chúng ta dùng cái đôi bàn tay khéo léo này để làm những chuyện bậy bạ, à làm những chuyện bậy bạ, thì chúng ta làm sao? Chúng ta rớt trở lại cái phía phàm phu. Nha, đời đời làm những kẻ tầm thường,
[16:10]à ngu si, à ích kỷ, ác độc, và thậm chí sẽ làm vào những loài vật cũng như vậy, cũng ác độc, cũng ích kỷ, cũng ngu si. Nên chính cái đôi bàn tay này, chính cái bộ óc đặc biệt này, à chúng ta vươn lên đứng ở đỉnh cao của giống loài, nhưng rồi đứng ở ranh giới của phàm và thánh. Nhưng đây là sự thử thách nha, đừng tưởng là hay. Nên chỗ này mà chúng ta không phấn đấu, chúng ta không có đạo lý thì chúng ta lui trở lại làm phàm phu vào các giống loài tầm thường thì ráng chịu. Nên khi chúng ta còn là con người với nhau, ngồi đây nhìn được mặt nhau, là người nhìn thấy con người, con người nói với con người, con người yêu thương con
[16:51]người, con người nắm đôi bàn tay con người thì chúng ta phải nhớ một điều, chúng ta phải nhắc nhau một điều: Chúng ta đang đứng ở cái ranh giới của phàm và thánh. Và chúng ta không được dễ vui, không được dãi đãi, không được lười nhác một giây phút nào nếu chúng ta không muốn rớt trở lại làm loài chúng sinh tầm thường và đau khổ. Nhớ, tầm thường thì phải đau khổ, những giống loài khác rất đau khổ. Những giống loài khác rất đau khổ là làm sao? Ví dụ như chúng ta nhìn con chim bay trên trời chúng ta thấy nó hạnh phúc không? Chúng ta tưởng nó hạnh phúc. Tại vì sao? Tại vì mình nhiều khi kẹt xe, mình mơ ước mình được bay lên qua khỏi chỗ kẹt đó
[17:31]mình đáp xuống đi tiếp, nhưng mà mình cứ kẹt cứng rồi mình nhìn cái con chim trên trời nó không hề có cái khái niệm là bị kẹt xe đứng một chỗ, phải không? Vân vân. À, hoặc là chúng ta hay nói là là: "Con nhớ mẹ quá, con muốn lúc này con có đôi cánh con bay về bên mẹ." Á, con người ta cứ tưởng con chim sướng nên cứ mơ ước. Nhưng một lúc nào đó cái có ông Bụt hiện ra hô phép biến cho mình thành chim thử, năm ngày sợ liền, xin được lại về làm người liền lập tức á. Tại sao vậy? Bởi vì làm chim hoặc làm các giống loài khác không hề sung sướng. Lý do, lý do ở chỗ này: Chúng ta một ngày ăn mấy bữa? Ăn mấy bữa? Ba bữa.
[18:13]Và chúng ta nấu ăn ba lần. À, và đối với con người, loài người chúng ta hiện nay vấn đề ăn uống không khổ sở lắm, khi nào cần ăn thì vào tủ lấy thức ăn ra nấu chứ không phải vất vả, nhưng còn con chim sao? Suốt ngày trong đầu chỉ có chuyện gì? Đi tìm cái gì mổ được mà nuốt vô. Suốt ngày chỉ có chuyện đó thôi, rất là vất vả. Thì khi mình làm chim rồi mình mới phát hiện mình bay lững lờ tưởng là bay chơi, không có, bay cực thấy mồ. Bay là lao động đó. Bay là cứ mắt cứ chăm chăm nhìn vào kẽ lá, tàn cây, coi có con gì nhúc nhích được cái sà xuống bắt nó ăn, nuốt. Rồi sung sướng không? Không, không sung sướng đâu.
[18:50]Nhìn thấy lãng mạn, thơ mộng, bay lướt qua nhẹ nhàng bay qua bầu trời chứ không có đâu, không sung sướng. Trong đầu cứ chăm chăm tìm miếng ăn, cứ căng mắt ra mà nhìn, tìm một cái gì mổ nuốt được. Lúc đó mới ước ao trở lại làm con người, có sẵn đồ ăn trong tủ lạnh. Thôi năm ngày thôi giã từ: "Thôi, xin bye bye làm chim, cho con được làm con người. Kẹt xe thà ngồi đó chờ cũng được. Hễ kẹt xe thì mở nhạc nghe, kẹt xe ngồi huýt sáo. Nhưng muốn ăn giờ nào mở tủ lạnh có đồ ăn giờ đó, nấu liền." Chúng ta sẽ thấy như vậy. Nên vì vậy, khi chúng ta có đôi bàn tay và cái bộ óc của một con người thì chúng ta đừng phí phạm, đừng coi thường.
[19:26]Vì đó là một cái cái mức thử thách. Chưa biết là chúng ta sẽ đi về đâu và lúc này còn nhìn mặt nhau, còn ngồi với nhau dưới một mái chùa đầm ấm thế này thì chúng ta phải nhắc nhở nhau, khuyên bảo nhau, giữ gìn cho nhau là chúng ta hứa một điều, chúng ta vĩnh viễn không bao giờ lui trở lại cái vị trí của phàm phu tầm thường nữa và đau khổ nữa. Chúng ta dắt nhau, đưa nhau bứt hẳn qua cái khỏi cái ranh giới tầm thường này để làm một vị thánh thật sự. Chịu không? Chịu không? Không ai chịu hết trơn vậy trời? Thôi rồi, cứ đòi đòi làm phàm phu không à.
[20:08]Các loài khác á là chỉ sử dụng thân thể của mình thôi. Ví dụ như là tạo hóa sinh ra có tay thì xài tay, có đuôi thì móc cái đuôi, vậy đó, có răng thì cắn nhai, nhưng con người hay là từ đôi bàn tay của mình tạo ra thêm công cụ để sử dụng. Thế là mình không thể nào mà dùng cái sức của mình mà chặt ngã một cái cây, thế mình chế ra cái cưa, cái dao. Mình không thể nào mà xây một cái nhà khéo léo thì mình chế ra cái bay, cái thước, à và mình không thể nào mà bay được như chim, mình chế máy bay mình bay. Nhưng con người cái đặc biệt là vậy. Từ đôi bàn tay khéo léo này, chúng ta tạo thêm những công cụ để làm những việc mà chúng ta mong muốn,
[20:47]chúng ta mơ ước, ừ chúng ta nối dài cái tay mình, chúng ta biết vẽ, chúng ta biết viết, chúng ta biết đàn, chúng ta tạo nên vô số những tác phẩm nghệ thuật để lại cho cho cuộc đời. Thậm chí bây giờ đôi bàn tay con người chế được ra bộ óc. Chế ra được bộ óc là cái gì? Là những con chip điện tử á. Những con chip mà nằm trong máy vi tính á, chính là cái bộ óc đó, bộ óc nhân tạo, suy nghĩ giùm cho con người cho lẹ một chút. Ví dụ bây giờ, chúng ta muốn cộng hay là 10 con số, một con số là nó có 10 cái chữ số mà nó nó nhân với nhau gấp 10 lần, chúng ta ngồi tính từ sáng tới chiều nhân không ra. Nhưng bỏ máy tính, nhấn nút cái kịch, rẹt ra đáp số liền.
[21:31]Đó là vì cái chip điện tử suy nghĩ giùm chúng ta. Và cái chip điện tử cũng vậy, cũng đôi bàn tay khéo léo của con người đã làm nên tất cả. Nhưng con người đã làm những công cụ nối dài cái bàn tay mình, đầu tiên là chế ra cái dao, rồi chế ra cái thuổng nối dài, từ từ con người ta chế ra những cái máy móc tinh vi, chế ra cái quạt nè, và chế luôn ra tới cuối cùng là chế ra là bộ óc để suy nghĩ. Bàn tay con người thật là thật là đặc biệt và chính vì vậy đôi bàn tay con người đã xây dựng được cái thế giới văn minh ngày hôm nay. Chúng ta ngồi đây thấy xe chạy qua chạy lại, đèn sáng trưng, thế giới đang văn minh lên từng
[22:08]ngày cũng bởi vì ta có đôi bàn tay khéo léo này. Nhưng cũng cái đôi bàn tay này ta đã làm gì? Ta đã rút dao Thái Lan đâm vào bụng của của người khác. Ta đã rút súng bóp cái còi một cái, nổ cái đùng, một người ngã gục. Và có nhiều người đã tới trình độ không bóp còi nữa, lên chương trình trên vi tính xong, chọn điểm xong nhấn nút kịch một cái, tên lửa rời khỏi hầm bay lên trời, rớt xuống một cái là chết vài chục ngàn người như không. Đó, cũng đôi bàn tay con người. Là đôi bàn tay con người đã xây dựng được rất nhiều cho thế giới này, và cũng đôi bàn tay con người cũng từng ngày từng giờ phá tan cái thế giới này, giết hại lẫn nhau còn hơn cái sóng thần,
[22:53]hơn những cơn động đất, hơn những cơn lũ trùi. Chúng ta nghe nói có một lần cái landslide là cái đất trượt ở trên ngọn đồi nó trượt xuống một cái nó chôn hết 50 người chết trong đó, chúng ta khóc lóc than thở, ăn thua gì với con người đâu. Chỉ một trận khủng bố một là dứt cái chết hai, ba ngàn người liền. Nên con người với đôi bàn tay này cũng đã xây dựng rất nhiều và cũng tàn phá rất nhiều. Vì vậy mà nhiều khi chúng ta có cái gì hay chúng ta cũng ngại, không dám phổ biến cho thế giới. Giờ mình chế được cái máy nào thật hay, mình không dám phổ biến. Vì con người ta không phải dùng những cái máy đó để làm
[23:29]lợi ích, mà người ta để để làm những điều ác độc. Ví dụ như là cái phương tiện vi tính và internet cũng vậy. Là người ta để trao đổi thông tin với nhau, để đối thoại với nhau, để gần lại với nhau. Nhưng mà cũng trên phương tiện internet đó, bao nhiêu cái điều bậy bạ được được lan truyền, không kiềm chế được, không kiểm soát nổi nữa. Do đó, là trong cái cái thế giới mà con người quá văn minh mà đạo đức không có kịp theo để kiểm soát, để hướng dẫn, để khống chế cái tài năng con người thì con người cũng đã sử dụng cái tài năng vào những điều rất là rất là sai lầm. Bây giờ chúng ta nói vài điều về cái thơ ca mà liên quan đến đôi bàn tay.
[24:11]Chúng ta có một cái bài thơ rất nổi tiếng, hai câu thơ rất nổi tiếng về đôi bàn tay, ai nhớ không? À: "Bàn tay ta làm nên tất cả. Có sức người sỏi đá cũng thành cơm." Cái bài thơ rất là hay. Mà nghe bài thơ biết là ngay lúc đó đất nước ta đang còn đang còn nghèo. Ngồi ráng mà làm cho sỏi đá thành cơm là cực khiếp lắm chứ không phải không. Nhưng mà cũng nói lên được cái ý chí trong lúc cái đất nước ta còn còn nghèo khổ. Là chính đôi bàn tay này đã khắc phục những cái khó khăn của thiên nhiên để chúng ta nuôi sống cái xã hội ta. Bài thơ đó nói lên được ý chí và cũng nhờ cái bài thơ này mà nhiều người cũng bớt tủi thân.
[24:52]Nhiều khi cuộc đời mình cực quá, nhưng chúng ta có cái hy vọng là bàn tay ta sẽ làm nên tất cả thì ngắt bỏ câu sau. Tại lấy sỏi đá thành cơm cực. Nên bàn tay ta làm nên tất cả để hy vọng tất cả cái gì? Ta sẽ làm được nhà lầu, sẽ làm được xe hơi, sẽ làm nên những danh vọng, những vinh quang, những tiếng tăm, những uy tín, à làm nên những cái tình yêu thương với nhau, vân vân. Tức là vậy, đôi bàn tay bàn tay ta làm nên tất cả. Bây giờ nước ta khá hơn rồi, không còn sỏi đá thành cơm nữa, cái mình bỏ câu sau đi cho đỡ buồn. Rồi ví dụ chúng ta có một cái câu thơ nói rằng là: "Cho bàn tay nắm chặt lấy bàn tay" nghĩa là gì?
[25:33]Bàn tay nắm chặt lấy bàn tay nghĩa là gì?
[25:40]Bàn tay nắm chặt lấy bàn tay đừng có nghĩa là thấy ai móc túi mình chụp bàn tay người ta lại giữ kỹ, không phải. Mà nghĩa là gì? Nghĩa là nói lên cái tình cái tình thương yêu của con người với nhau. Thay vì nói rằng là chúng ta thương yêu nhau thì nói nó thẳng quá, nó nó trừu tượng quá, nó trắn trợn quá. Cho nên chỉ nói rằng à: "Đưa cho bàn tay nắm chặt lấy bàn tay" nói như vậy là hiểu rồi. Là hiểu rằng là ta không muốn rời xa nhau, ta rất là yêu thương nhau giữa cái cuộc đời mà nhiều khi rất là quạnh quẽ, rất là cô đơn này. Vì sao? Bởi vì thật sự tình thương yêu vẫn là cái gì sưởi ấm được cuộc đời trong đêm đông lạnh giá.
[26:24]Có những lúc ta vấp ngã, ta cần một sự thương yêu để nâng ta đứng dậy. Có những lúc ta thất bại, ta cần một sự thương yêu để chúng ta làm lại từ ban đầu. Có những lúc ta kiêu ngạo, ta cũng cần một người thương yêu ta để giữ lại ta trong cái sự khiêm tốn. Ừ và có những lúc ta ta sai lầm thì ta cũng cần cái tình thương yêu tha thứ và dìu dắt ta. Cho nên cái tình thương yêu giữa người và người vẫn là một cái điều gì rất là thiêng liêng, rất là tốt đẹp. Mà thay vì nói trắn trợn rõ ràng là con người ta thương yêu nhau thì chúng ta nói chỉ lấy bàn tay để nói là đủ, "cho bàn tay nắm chặt lấy bàn tay." "Hands in hands" vậy đó, ừ.
[27:20]Hoặc là trong kinh Nikaya, Đức Phật hay dùng một cái một cái biểu tượng là "đôi bàn tay nắm chặt" ở trong kinh Nikaya là tượng trưng cho điều gì? Chúng ta nhớ không? Hoặc là Phật nói là: "Người có đôi bàn tay nắm chặt" tức là người đó là người gì?
[27:47]Đó là người ích kỷ, à ích kỷ. Hay như vậy, thay vì là nói rằng là người đó ích kỷ à Đức Phật lại không có nói cái cái từ ích kỷ. Đức Phật nói: "Đó là người có đôi bàn tay nắm chặt." Nắm cái gì? À, nắm cái sở hữu của mình có. À ví dụ đây là ngôi nhà của tôi, đây là tiền bạc của tôi, đây là gạo tôi, cơm tôi, gia đình tôi, sự sản tôi, vân vân, đó, nắm lại. Thì nắm thật ra bàn tay mình nắm thì chả được bao nhiêu đâu, nắm được có chút xíu à, nhưng mà là cái tượng trưng cho một cái gì đó mà cứ khư khư mình giữ những cái điều mà lẽ ra có những lúc ta phải san sẻ với với người khác. Chúng ta thấy là thực sự cái mọi việc trên đời
[28:36]nó không phải là luôn luôn bền bền vững. Có gì nó đến với ta rồi một ngày nào đó nó sẽ ra đi khi duyên nó đã hết. Ngay cả cái những người thương yêu nhau cũng vậy, ngay những ngày đầu họ mới thương nhau họ thề non hẹn biển: "Nếu không có em trên đời, anh không biết sống với ai", vân vân. Rồi nhưng mà làm sao? Cái chia tay xong à, divorce mất tiêu không còn nữa, chia tay ly dị mất. Nó cũng là một cái gì tạm bợ theo duyên. Hoặc là cái người cất được cái nhà lầu lớn và nói đi đâu cũng: "Nhà tôi, nhà tôi." Nhưng mà trong một lúc nào đó, có lúc phải buộc phải cầm cố bán cái nhà đó vì cái duyên đã hết.
[29:20]Cái duyên mà mình ở trong ngôi nhà đó không còn nữa. Thế là phải Mà trước kia thì mình rất là yêu quý, mình khư khư giữ nó, chấp lấy nó, vân vân. Ừ. Rồi một người cũng vậy, mình có một cái chức, cái quyền, mình không bao giờ muốn ai giành cái chức của mình nữa, là sợ người khác giành. Nên là ai mon men tới gần là mình tìm cách mình triệt hạ người ta, gạt người ta ra, hại người ta đi để cho người ta không còn khả năng cạnh tranh, vươn lên để giành lấy cái địa vị của mình nữa. Thì những cái đó gọi là người có đôi bàn tay nắm chặt. Và đừng nghĩ như vậy, nghĩ mà chúng ta càng ích kỷ càng giữ nó thì nó sẽ mất.
[29:57]Cũng giống như là à chúng ta nắm một nắm gạo vậy, nắm chặt chừng nào thì nó làm sao? Gạo nó mất hết, nó theo những kẽ tay nó rớt ra ngoài hết, không giữ lại được bao nhiêu. Là mất hết, càng nắm chặt. Còn cái người mà xúc nắm gạo buông lỏng lỏng vậy nè cứ nằm trên tay mình hoài, phải không? Nhưng mà chính cái nắm lỏng lỏng vậy mà nó cứ ở trên bàn tay, mà mình sợ mất mình siết lại một cái thì chỉ còn cái bàn tay không, nó theo kẽ tay nó đi liền. Thì cũng vậy, trên đời này có nhiều thứ à mà ta ta nên biết san sẻ thì tự nhiên cái hạnh phúc nó còn hoài. À ví dụ như là một người đó biết a đánh đàn cái ai lại hỏi cái mình thật lòng mình chỉ cho người ta.
[30:38]Thì cái nhân quả tự nhiên mình đánh đàn hay hoài. Hoặc là người đó à giàu sang, làm ăn giỏi, cái người khác tới lại mình hướng dẫn cho người kia cũng biết cách làm ăn, tự nhiên mình cứ giàu hoài, cứ giỏi hoài. À cái mà mình không giữ lại, tự nhiên mình lại được phát triển. Còn nếu mà mình giữ lại, là tự nhiên nó mất á. Thì cũng vậy, quý thầy, quý cô đi tu cũng vậy, ừ có bổn phận là phải giáo hóa chúng sinh. Nhưng mà nếu quý thầy, quý cô khi mà giáo hóa chúng sinh mình còn giữ lại một cái gì đó để giữ cho mình có một cái còn cái bí ẩn, cái cao siêu, cái bí mật không ai biết để chứng tỏ rằng mình hơn cái
[31:16]người học trò của mình thì có ngày mình sẽ mất hết luôn, không còn nữa. Còn nếu vị thầy, vị cô đó mà khi giáo hóa, khi hướng dẫn nói hết, nói sạch, không bao giờ giữ lại cái điều của mình biết Không giữ lại thì tự nhiên cái trí tuệ cứ phát sinh hoài, cứ phát sinh hoài và trở thành cái nguồn đạo lý bất tận. À đây là cái điểm nhân quả đặc biệt như vậy. Cho nên trong kinh Nikaya mà Phật nói người có đôi bàn tay nắm lại là sẽ không nắm được gì hết, ừ. Hoặc là chúng ta nghe cái câu thành ngữ này: "Hàng vạn cánh tay giơ lên" nghĩa là gì? "Hàng vạn cánh tay giơ lên" nghĩa là gì? Hình ảnh đó gợi cho chúng ta một cái điều gì?
[32:02]Hình ảnh đó gợi cho chúng ta là cái sự đồng lòng ha của của đông người trước một cái tình thế khó khăn gì của của đất nước, thường như vậy. Có những lúc là đất nước ta ở trong cái cơn nguy biến thì dân ta đã đã đồng lòng, chung vai cùng gánh gắn sức, nắm lấy bàn tay nhau, cùng giơ cao bàn tay để quyết tâm vượt qua gian khó, nguy hiểm để giữ gìn cái đất nước này, mà ngày hôm nay ta có được cái mảnh non sông gấm vóc này để ta sống, để ta thương yêu với nhau như vậy, ừ. Hoặc là chúng ta thấy khi mà nghe diễn tả trong văn, chúng ta nghe nói là: người "hai bàn tay ôm lấy mặt" nghĩa là gì? Là trường hợp nào?
[32:53]"Hai bàn tay ôm lấy mặt" là trường hợp nào?
[32:58]Hai bàn tay ôm lấy mặt là có nhiều trường hợp. Ví dụ là ta tủi thân khóc lóc, phải không? Ngồi ôm gục đầu khóc. Hoặc là trong trường hợp mà ta mắc cỡ, phải không? Ta bịt mặt lại. Và trong trường hợp này hơi đặc biệt. Nói quý Phật tử nghe đừng đi đâu nói lại trường hợp này, ha, trường hợp sắp kể. Là ừm có những đồng bào dân tộc của ta ở những vùng Tây Nguyên thì họ lại họ không biết biển là gì. À nếu có nghe thì nghe vậy thôi chứ không biết biển. Thì một lần trong dịp họ đi chùa, thì quý Phật tử người Kinh mới tổ chức họ đưa ra biển để cho họ tắm biển một lần cho biết biển mặn như thế, biển mặn như thế.
[33:40]Chứ vùng cao họ cần muối bởi vì họ không có biển. Thì khi gặp nước họ tắm thì họ tắm theo cái cái văn hóa, cái tập quán của họ là họ đứng trên bãi biển của một thành phố đông người, họ cởi hết không còn sót thứ gì xuống họ tắm. Thì cái Phật tử mình hết hồn la lên: "Ê ê!" Tại giòn quá lại. Cái họ nói: "Ai cũng có cái đó." Rồi một cái những người khác thì họ cẩn thận hơn, họ cũng cởi ra hết nhưng họ lấy hai tay họ bịt mặt lại, họ đi xuống để cho cái đừng ai nhìn thấy mặt mình đó là không có mắc cỡ vậy. Có những cái tập quán rất là lạ, không hiểu sao. Thì mình cũng tôn trọng thôi, không hiểu sao.
[34:16]Chỉ có điều mình nghe lạ nhưng mà nhớ Phật tử mình đừng bắt chước mấy chuyện đó. Ở trong kinh có một cái hình ảnh đẹp là: kim chưởng tiếp chúng. À cái này chữ Nho, là: kim chưởng tiếp chúng. "Kim" nghĩa là gì? Kim là vàng. "Chưởng" là gì? Chưởng là bàn tay. "Tiếp" là tiếp độ, "chúng" là chúng sinh. "Kim chưởng tiếp chúng" tức là bàn tay vàng tiếp độ chúng sinh. Là hình ảnh của ai? Của Phật, đúng rồi. Cái bàn tay của Phật chúng ta gọi là kim chưởng, là bàn tay vàng. Bởi vì Đức Phật có một cái thân hình rất là lạ, từ khi Ngài sinh ra, lúc nào nó cũng vàng óng óng óng óng vậy. Nhìn kỹ lại thì cũng da thịt, hồng hào.
[35:04]Nhưng mà nhìn phớt qua một cái tự nhiên nó cứ óng óng vàng nó phát ra, như hào quang. Thân của Phật có cái điểm rất là lạ. Cho nên chúng ta hay nói là Phật là kim thân, bởi vì thân như vàng, hoặc là tay của Phật là kim chưởng, kim chưởng tiếp chúng. Là ý nói rằng Phật đưa đôi bàn tay ra để nắm lấy chúng sinh, đưa sang bờ giác ngộ, đưa sang bờ giải thoát. Nhưng mà thực sự Phật có thò bàn tay kéo mình đi không? Phật độ mình bằng cái gì? Bằng miệng, à. Cho nên đây có những điều lạ vậy. Nghĩa là chúng ta sẽ thấy trong văn học, trong văn chương, trong triết lý, trong nghệ thuật, đôi bàn tay tượng trưng cho những điều khác nha.
[35:42]Hồi nãy chúng ta nói là đôi bàn tay nắm chặt bàn tay là tượng trưng cho cái gì? Tình tình thương, phải không? Tình thương mà lại lấy bàn tay ra. Thì bây giờ cũng vậy, cái việc mà Phật giáo hóa bằng cái miệng mà lại cũng lấy bàn tay Phật để để biểu tượng ra là kim chưởng tiếp chúng, là vậy. Hoặc là chúng ta sẽ nghe một cái bài thơ ngắn. Bài thơ này dài nhưng mà tác giả à nói một đoạn ngắn về bàn tay là: "Ôi tay tôi nhỏ bé / Mà đau khổ giăng đầy / Biết làm sao san sẻ / Giữa trần thế mưa bay." Có nghe chưa? Nghe rồi, có ai hay ha, công nhận ai làm hay thiệt á, phải không? Thì cũng vậy. Bây giờ nói:
[36:28]"Ôi tay tôi nhỏ bé mà đau khổ giăng đầy, biết làm sao san sẻ giữa trần thế mưa bay." Vậy "tay tôi nhỏ bé" là nói cái gì? Nó phải tay nhỏ không? Cái tay nhỏ không? Tay có tật không? Tức là người lớn mà bàn tay nhỏ, phải không? Ừ, tức là nói cái sức của ta, cái khả năng ta không nhiều khi mà chúng ta nhìn thấy cuộc đời này thì đầy ắp đau khổ. Khổ đau đầy ắp nói không cùng, phải không? Là thấy mình muốn giúp, tức là mình muốn làm gì đó để cho thế gian này vơi bớt khổ đau, để cho con người này ngưng rơi nước mắt, nhưng mà sức mình không đủ, tiền mình ít quá, à thế lực mình không lớn, cho nên là mình không làm được.
[37:11]Cứ nhìn con người hằng ngày rơi mồ hôi, rớt nước mắt, và trái tim thì thổn thức, mà mình không làm gì được nhiều, không làm được nhiều. Mà không làm gì được nhiều cũng lấy bàn tay ra để than là: "Ôi tay tôi nhỏ bé." vậy đó, ừ. Thì cái những nghệ thuật, thơ ca, triết lý mà liên quan tới đôi bàn tay thì nhiều. Chúng ta hôm nay nói về triết lý bàn tay chúng ta dẫn ra một ít vậy thôi. Bây giờ chúng ta nói về triết lý về về đôi bàn tay, ừ. Tay ta thường làm việc gì? Hử? Đủ thứ chuyện. Đủ thứ chuyện. Đủ thứ chuyện. Những chuyện rất thanh khiết và những chuyện rất bẩn thỉu. Đúng không? Chính xác không?
[37:59]Đó là một thực tế, phải không? Đôi bàn tay ta làm những điều rất thanh khiết là ta chưng hoa cúng Phật cũng đôi bàn tay. À ta trích lễ, cạo gió, à ta chăm sóc y tế người khác cũng bằng đôi bàn tay. Nhưng mà ta làm vệ sinh chính cơ thể mình cũng bằng đôi bàn tay. Cho nên đôi bàn tay này làm những việc cao cả nhất, thanh khiết nhất nhưng cũng làm những việc bẩn thỉu nhất. Đúng không? Có ai chối điều này được không? Không. Và như vậy, chúng ta xác định một điều: với đôi bàn tay này, mọi công việc là bình đẳng. Phải không? Mọi công việc là bình đẳng. Giống như ta nói điều này: là không có giai cấp khi mà máu cùng đỏ,
[38:44]không có giai cấp khi mà nước mắt cùng mặn, và không có giai cấp khi mà con người ta cần cái dinh dưỡng giống nhau nữa. Hồi sáng, không nhớ hôm nào đó, nhưng mà tôi ăn cơm ăn cơm với nhiều đệ tử, thì tôi vì tôi ăn ít cho nên cái ăn sớm, cái đệ tử mới cho ly chè. Cái mình cũng tưởng ai cũng có phần, mình ngồi ăn ngon lành. Tới chừng lát dòm lên không ai có, có mình có ly chè, mới than: "Đời tôi cô đơn nên ăn chè cũng cô đơn." Phải không? Và mới nói rằng: "Sao những người khác không có chè?" Nói: "Dạ, mua có mình thầy." Nói: "Không được. Bởi vì người ta bình đẳng trong máu cùng đỏ, người ta bình đẳng trong nước mắt cùng mặn,
[39:23]và người ta bình đẳng trong vấn đề dinh dưỡng ăn uống. Không phải vì lý do thầy là thầy mà được ưu tiên hơn đâu. Trừ trường hợp bệnh thì có thể được chăm sóc hơn, còn bình thường cái dinh dưỡng ai cũng cần giống nhau." Đó, có cái bình đẳng. Và công việc cũng vậy. Với đôi bàn tay này, mọi công việc đều bình đẳng như nhau, không có cái nào hơn cái nào. Và khi chúng ta hiểu điều này thì chúng ta thấy điều này: là ví dụ một người nào đó ngồi trong cái văn phòng họ gõ máy vi tính, ha, họ gõ lấy lấy đôi bàn tay của họ họ gõ lóc cóc lóc cóc lóc cóc lóc cóc, họ bấm con chuột cái mouse họ lướt đi. Và cũng một người dùng cái đôi bàn tay để quét rác hằng đêm trên đường, thì sao?
[40:05]Thì sao? Là bình đẳng. Chúng ta phải nhìn điều này giùm một chút nha. Chúng ta phải nhìn điều này. À và như vậy, chúng ta hiểu điều này, hiểu cách nào đó để mỗi khi là trong đêm có một việc nào đó chúng ta đi trên đường, chúng ta hóng mát, à đi thăm ai mà chúng ta thấy có vài ba người cầm cái chổi dài là lặng lẽ quét rác trên đường, chúng ta phải sao? Phải thương yêu họ nha, phải thương yêu họ. Vì chúng ta biết rằng với đôi bàn tay này mọi công việc là là bình đẳng. Có thể ta là một cô giáo ta cầm cái thước ta dạy học, ta là người thợ may ta cắt những cái thớ vải mới, sạch và thơm, ta là một người chuyên viên kỹ sư ta điều hành máy vi tính.
[40:55]À nhưng hãy biết rằng trong cái triết lý về đôi bàn tay, cái đạo lý về đôi bàn tay thì mọi việc là bình đẳng. Vì vậy, khi nhìn thấy một người quét rác trên đường trong đêm, ừ tiếng tiếng cái chổi nó khua loẹt xoẹt trong đường phố hòa với thỉnh thoảng có chiếc xe về khuya chạy đêm qua một tiếng rồi mất hút trong đêm, để lại tiếng chổi loẹt xoẹt trên đường nhựa, chúng ta hãy hãy yêu thương con người, hãy yêu thương những người lao động đó, hãy tôn trọng họ vì chúng ta có cái đạo lý về đôi bàn tay là với đôi bàn tay này là việc thánh ta cũng làm, việc phàm ta cũng gánh. Với đôi bàn tay này, những việc cao cả thanh khiết ta cũng cũng
[41:38]làm và những việc rất bẩn thỉu chính ta cũng phải xử lý. Cho nên ta yêu thương những người mà có đôi bàn tay làm bất cứ điều gì mà có lợi cho cuộc đời, chứ không có cái phân biệt, không có cái hơn thua, không có cái khinh bên này, trọng bên kia. Ta chỉ chán ghét, à ta chỉ nghĩa là bất mãn hay ta chỉ buồn giận khi người nào dùng đôi bàn tay này để làm đau khổ cho anh em thôi. Ta chỉ buồn bực, chán ghét hay căm ghét hay là bực bội khi người nào đó dùng đôi bàn tay này để đánh nhau, dùng đôi bàn tay này để hại nhau. Còn bất cứ ai dùng một công việc nào đó chính đáng để họ tô điểm cho cuộc đời này đều đáng để cho ta ta yêu quý.
[42:25]Bởi vì mọi việc đi qua đôi bàn tay này là là bình đẳng, à chúng ta nhớ như vậy.
[42:33]Có một lần à có một người Phật tử trẻ dắt một cái cái cô người yêu đến đến gặp chúng tôi
[42:43]Mà hai người này rất là đẹp. Cái anh chàng hỏi một câu, phải nói thiệt nói rất là mất lòng hàng xóm, nói "Thưa thầy, đây là cục nợ của con.
[42:55]Và xin thầy nhìn coi có làm vợ được hay không?" Thì nghe mà giận ha. Nói là con gái mà nghe hỏi câu đó chứ giận liền đó. Gặp lại dắt dắt thầy hỏi: "Thưa thầy, đây là cục nợ của con, thầy coi coi làm vợ được không?" Thầy trợn mắt hỏi: "Sao hỏi gì kìa?" Nói: "Dạ, tại bởi vì cô không thích nấu cơm, không thích làm việc nhà, chỉ thích đi làm ăn bên ngoài." Lúc đó thầy mới hỏi: "Con đang học cái gì?" Nói: "Dạ, con học ngoại thương." Nên con thích làm việc kinh doanh lớn bên ngoài, không thích làm việc nhà. Thì lúc đó chúng tôi mới nói câu này. Chúng tôi nói: "Đến lúc nào đó con sẽ thấy một điều thế này
[43:31]là những chuyện mà con đi ra ngoài, con làm ăn con làm giàu chỉ là những điều hư ảo. Mà cái hạnh phúc nào mới là hạnh phúc thật của con? Là khi nào con về nhà, con nấu được một món ăn ngon đem cho chồng con ăn, cho con con ăn và chồng con khen ngon, con con khen ngon. Lúc con mới thấy cái hạnh phúc đó nó thật. Còn cái con ra bên ngoài con bươn chải, con làm ông này bà kia, kiếm được tiền này tiền kia, lúc đó con thấy nó chỉ là phương tiện, những cái tạm thời, giả dối và hư ảo. Còn cái hạnh phúc của con là đôi bàn tay con, con nấu được món ngon cho chồng con ăn. Hãy hiểu điều đó, hãy nhớ điều đó." Rồi
[44:09]không biết về có tập nấu cơm không thì không biết. Nhưng mà thầy đã nói như vậy là nhiều khi những cái lao động giản đơn nhưng mà sự thực cho ta cái hạnh phúc, cho ta hạnh phúc. Quý phật tử có đồng ý với thầy không? Thật nha, đồng ý. Nó có những cái như vậy, chứ không phải chúng ta phải ngồi trên cái ngôi cao, ngồi đó sai người này sai người kia là là hạnh phúc đâu, không phải hạnh phúc. Hạnh phúc chính là khi chúng ta đứng lên ta đi làm cái gì đó, làm cái gì đó. Cho nên chính ra thật ra chúng tôi cũng vậy, giờ mình làm thầy, mình có đệ tử thì nhiều khi mình cần cái gì mình chỉ sai một tiếng, sai tiếng đệ tử mình làm.
[44:47]Nhưng mà khi đệ tử mình làm rồi thì hối hận, nói phải chi nãy mình đừng sai mình đứng lên mình làm chắc sung sướng hơn. Trong lòng nghĩ như vậy. Mà nhiều khi công việc nhiều á đang làm việc này cái mới nè con con lấy cho thầy cái này, thì con làm cho thầy cái này lại để mình làm được việc. Nhiều khi làm khi đệ tử đi làm cái sực nhớ, phải mình đứng lên mình làm luôn cho rồi khỏi sai, chắc sung sướng hơn chút. À chúng tôi cũng vậy, nhiều khi bây giờ cái hạnh phúc của mình là gì? Cứ nói với đệ tử: "Giờ hạnh phúc của thầy là lúc nào mà khỏe rảnh đi xuống chẻ củi một chút, à xuống chẻ củi." Mà nhiều khi việc bận quá với những lúc nhiều khi
[45:21]nó mệt, công việc nhiều nhiều khi mệt tim, cái thấy đống củi thấy ham mà thôi lơ đi luôn, không dám ngừng lại lấy cái búa ra chẻ. Còn lúc nào bữa nào mà khỏe mà đi xuống mà giành chẻ củi với đệ tử, đó là lúc hạnh phúc ghê gớm, hạnh phúc. Tại những cái nhiều khi đôi bàn tay mình làm những việc đơn giản như vậy, à tầm thường như vậy nhưng mà không ngờ nó lại là niềm vui, không ngờ là niềm vui. Tức là mình thích mình hầu hạ con người hơn là được con người hầu hạ. Mình thích làm những việc mà người khác coi thường chứ không còn phải thích làm những việc mà người khác coi trọng. Chứ không phải là lúc mà ngồi trên bục giảng mà để mọi người tôn vinh
[45:58]mình thì coi là hạnh phúc đâu, không phải, không phải, không phải. Chính những lúc mà không ai biết mình hết, lúc mình làm những việc hèn mọn, tầm thường lại cảm thấy nó bình an ghê gớm lắm, thấy nó bình an. Cho nên vì vậy là trong cái triết lý về đôi bàn tay, chúng ta có cái đạo lý về sự làm việc. Và đến lúc nào đó chúng ta mới thấy rằng là bất cứ làm việc gì mà miễn việc đó đem lại cho con người dù chỉ là một ly nước uống, một bát cơm ăn thì cũng là hạnh phúc, cũng là bình an. Còn những cái việc mà nhiều khi cầu kỳ quá mà làm cho ta đến gần với danh lợi quá nhiều khi lại là bất an, nhiều khi là bất an chứ không phải là là hay đâu.
[46:41]Hay vậy. Và như vậy là chúng ta thấy rằng là nếu ai mà còn biết dùng đôi bàn tay của mình để làm những việc có ích cho đời đều là những người đáng quý, phải không? Chúng ta không phân biệt nữa, không còn nói: "À người đó làm nghề gì?" Chỉ quan trọng người đó đúng có làm một nghề và cái nghề đó xã hội có cần thì đều là những người người đáng quý. Còn ai dùng cái đôi tay để mà mời người khác một ly rượu, à để xào một cái bộ bài, để thò tay móc cái túi, để cạy một cái cửa thì kiếp sau làm sao? Kiếp sau làm sao? Đúng, không có tay. Tại tay dùng chuyện tầm bậy thì không có tay. Và như vậy thì xin mọi người cẩn thận mỗi khi mà rót rượu cầm lên:
[47:37]"Nào, cạn ly ha, dô 100%." gì đó là coi chừng hãy nhớ, hãy nhớ coi chừng kiếp sau không có tay. Hoặc là là khi mà cầm bộ bài lên mình đánh với nhau vài ván gì đó hãy coi chừng kiếp sau không không tay. Còn cái mà thò vào túi người ta bằng hai ngón hoặc là mở cửa người ta bằng chìa khóa vạn năng thì cũng vậy, coi chừng kiếp sau không có tay. Còn nếu cái người nào dùng đôi bàn tay để nhặt một miếng rác ở dưới đường lên bỏ vào thùng, để trồng lại một cái cây thay cho cái cây vừa chết ha, để dắt một cụ già qua đường, để ngăn chặn kẻ xấu đừng đánh nhau, để tặng một gói quà nào đó cho người nghèo, để chắp một đôi tay trước trước Phật,
[48:27]để chắp một đôi tay trước quý thầy, quý cô, để chắp đôi tay trước những bạn đạo của mình thì người đó kiếp sau làm sao? Kiếp sau làm sao? Kiếp sau làm sao? Ai nói đúng khen hay.
[48:45]Nói nhân quả về cái tay thôi, đừng nói nhiều xa xôi. Là dùng tay làm bậy kiếp sau không có tay. Thì nếu mình dùng tay làm những việc tốt, có phải kiếp sau bốn tay không? Vậy chứ kiếp sau làm sao? Không phải bốn tay thì ba tay cũng được. Đôi bàn tay đẹp chưa đủ. Nói cái gì nữa nghe nghe rùng rợn hơn chút nữa. Nói đôi bàn tay đẹp chưa đủ.
[49:17]Kiếp sau làm sao? Kiếp sau phải nói là có đôi bàn tay thiên thần.
[49:26]Đúng không? Đôi bàn tay thiên thần nghĩa là gì? Nếu mình có đôi bàn tay thiên thần thì mình là cái gì? Mình là thần thánh chứ cái gì nữa, mình là thần tiên chứ gì nữa, mình là người cõi trời chứ gì nữa. Thì mình mới có có đôi bàn tay thiên thần, phải không? Nhưng mà thôi mình đừng có nói trắng ra, nói trắng ra nó không có tính nghệ thuật. Nói phải nói bây giờ nếu ai mà sống trên đời biết cúi xuống nhặt một miếng rác bên đường, nhặt một cái gai, một mảnh thủy tinh vỡ trên đường, trồng lại một cái cây xanh, dắt một cụ già qua đường, bồng một em bé đi qua khỏi cái đám cháy, à tặng gói quà cho kẻ xấu,
[50:00]chắp một đôi tay trước Phật thì người này kiếp sau sẽ được lên cõi trời. Nói nghe nó trắng trợn, nó sống sượng, nó thiếu nghệ thuật. Thôi mình nói là người này đời sau sẽ có đôi bàn tay thiên thần, nói vậy là được rồi. Như vậy là hiểu rồi. Thiên thần bàn tay thiên thần có phép không? Có, có phép, muốn gì cũng được hết. Muốn gì cũng được. Cái câu này không phải nói đùa. Không phải nói đùa là sao? Nghĩa là ở trên cõi trời các vị thiên tử muốn cái gì, cái đó hiện ra. Ví dụ như cái vị thiên tử đó họ đang mặc cái áo lụa màu xanh bay phất phơ, cái họ bước vào một cái hội chúng, cái họ muốn thay đổi y phục,
[50:43]trong tức khắc là cái áo hiện ra cái thành cái áo khác liền. Một cái màu khác đẹp đẽ hơn để họ bước vào cái hội chúng với chư thiên để mà ngồi nói chuyện với chư thiên, hội họp với nhau, vân vân, muốn liền. Hoặc có lúc họ muốn cái tóc của họ được vấn thành những cái hình thái như thế này và trang nghiêm hơn là lập tức tóc biến thành cái hình thái đó liền. Chứ không phải như mình hễ muốn là phải vô tiệm, muốn thẳng thì phải 180.000, muốn cong thì phải 200.000, muốn nhuộm vàng đỏ đỏ thì phải, thầy không đi nhuộm thầy không biết thiệt á. Chỉ đi qua tiệm thấy duỗi thẳng 180 mà nhớ số đó, còn nhuộm đỏ không biết nhiêu.
[51:19]Tới đó bí. Nghĩa là mình muốn là mình phải tốn công, tốn thời gian và tốn tiền, còn ở trên chư thiên trong ý nghĩ là lập tức mọi thứ hiện ra. Còn mà nếu chư thiên đó cái phước mang nó xuống trần gian này thì cũng vậy, muốn điều gì sẽ được điều đó. À cái vị đó muốn nhà có nhà, muốn xe có xe, muốn đẹp được đẹp, muốn muốn gì có cái nấy.
[51:46]Thì cũng là bởi vì có đôi bàn tay thiên thần, đó như vậy. Và chúng ta nếu muốn có đôi bàn tay thiên thần thì xin hãy làm điều đó. Và khi chúng ta nghe điều này như vậy cái đôi bàn tay ta nó quan trọng, chính đôi bàn tay sẽ đưa cuộc đời ta đi về đâu, phải không? Làm bậy, làm phàm phu đời đời đọa lạc; làm điều tốt thì bước vào cái cõi thánh để mà hưởng sự an lạc vô biên. Và như vậy chúng ta phải có một cái điều là có trách nhiệm với đôi bàn tay của mình. Mỗi tối ừ khi ta quỳ trước bàn Phật để lạy Phật, chúng ta phải làm sao?
[52:23]Tắm rửa, rửa tay, phải không? Và nhìn đôi bàn tay này trong ngày đã làm điều gì? À có làm điều gì bậy bạ, phải không, sai lầm hay không? Phải không? Rồi cũng vậy, khi mỗi sáng chúng ta đến thắp nhang Phật, lạy Phật chúng ta cũng tự nguyện là trong suốt ngày hôm nay là đôi bàn tay này chỉ làm những điều những điều lợi ích cho cho cuộc đời, cho con người. Chịu không? Đó như vậy, nhớ vậy nha. Từ đây đó mỗi khi lạy Phật mỗi tối, mỗi khi lạy Phật mỗi sáng hãy hứa là chỉ đôi bàn tay này chỉ đem những điều an lạc, những lợi ích, những đạo lý đến cho cho mọi người. Nhất định như vậy. Sẽ cầm đưa cho người một cuốn cuốn băng,
[53:11]một cái đĩa, một cuốn cuốn kinh, một tình thương yêu, một sự giúp đỡ chứ không bao giờ dùng đôi bàn tay này để đưa cho con người một cái một cái điều đau khổ, một cái điều sa đọa, một cái điều đồi trụy, à một cái gì ô nhiễm, dứt khoát không, không là không, như vậy. Về cái công ăn việc làm của đôi bàn tay ta cũng vậy. Thực ra sống trên đời nếu cái người nào đó đời xưa mình có phước
[53:45]nếu mà đời xưa ta có phước, đời này ta sinh vào một gia đình giàu. Vì sinh vào gia đình giàu cho nên ta không phải làm những cái việc nặng nhọc. Ta không làm việc nặng nhọc, ta chỉ làm những việc nhẹ nhàng, đầu óc, tri thức thì xin thưa đó là điều bất hạnh.
[54:06]Bây giờ còn những người biết đời xưa ta thiếu phước, đời này ta sinh vào gia đình nghèo thì ta phải lao động nặng nhọc, thì ta cũng bất hạnh luôn.
[54:20]Vậy làm sao mới không bất hạnh?
[54:27]Hồi nãy chúng ta vừa nói á, khi một người có phước nhiều quá, họ không bao giờ lao động nặng nhọc, mà đó là một bất hạnh, hoặc là một người không có phước, cả đời chỉ lao động nặng nhọc cũng là một bất hạnh. Như vậy cái không bất hạnh là gì? Cái không bất hạnh chính là cuộc đời của ta, chúng ta đi qua cái kinh nghiệm của cả lao động nặng nhọc lẫn lao động trí thức. Nếu cuộc đời mình đều đi qua được những cái mức độ lao động đó thì ta thật là một con người toàn diện. Vì sao vậy? Là ta có lao động nặng nhọc, nó vừa củng cố sức khỏe, củng cố ý chí, củng cố tinh thần, và cũng để sau này ta biết thương yêu những người, người nghèo khó.
[55:12]Nhưng mà nếu chúng ta không có lao động trí óc, thì ta không phát triển lên cái tầm của con người văn minh. Tại vì con người càng lúc càng văn minh, mà để là con người văn minh có trí tuệ thì ta phải biết gõ vi tính, ví dụ vậy, phải biết làm việc trên máy vi tính. Ừ, phải biết làm những công việc trí thức, nên do đó hiểu điều này thì đời của ta có thể đã đi qua rồi. Thì bây giờ có thể là lúc ta lớn tuổi, bây giờ mình muốn vào vi tính cũng không được nữa, nhưng mà ta hãy hiểu cái triết lý này để ta dạy cho con cháu của ta. Tức là nếu gia đình ta là giàu thì ta cũng phải tạo điều kiện cho con cháu ta biết lao động nặng nhọc.
[55:51]Là con ta phải biết chẻ cái củi, cuốc cái miếng đất, à nấu miếng cơm, tức là dạy con ta biết cái lao động giản đơn, nặng nhọc. Mà chắc chắn thì nó sẽ được học cái vi tính hoặc là những cái công nghệ cao. Còn nếu ta nghèo, cũng vậy, thì chắc chắn là con ta phải lao động nặng nhọc rồi, nhưng ta cũng phải tạo điều kiện để cho con ta được học những cái ngành nghề có trí thức để cho nó được là một con người có giá trị trong cuộc đời. Như vậy nên một con người mà gọi là toàn diện thì người đó có biết lao động nặng nhọc cũng như biết lao động, lao động cao. Vậy. Thì như vậy mới là con người. Đó, vậy.
[56:34]Nói về đôi bàn tay thì trong lịch sử nhân loại cũng có kể cho ta nghe những trường hợp của những người có cái đôi bàn tay đặc biệt. Ừm hừm. Ví dụ như là vừa rồi báo đăng có một người thanh niên họ biểu diễn bằng cách là hít đất bảy trăm cái. Ở đây mình hít đất được mấy cái? Bảy trăm cái là thuộc loại làm sao rồi? Phi thường, siêu đẳng rồi, phải không? Hít đất mà nói tới năm chục cái là người đó cực kỳ khỏe, một trăm cái là siêu, mà người này hít bảy trăm cái liên tiếp. Mà gồng tay tới hít bảy trăm cái. Thì như vậy đôi bàn tay của người này rất là, cánh tay người này rất là đặc biệt, đấy, cũng là một trường hợp như vậy.
[57:13]Cho nên à đôi khi con người ta có những tiềm năng phi thường mà ta không khai thác hết, chứ không phải là ta dở hơn là, hơn là các loài vật khác. Vào đời vua Lý Thánh Tông, chúng ta có nghe tên một nhân vật tên là Lê Phụng Hiểu, chúng ta có nghe không? Hồi xưa ai học sử thì biết, con người đó có cái sức mạnh phi thường. Khi mà Lê Phụng Hiểu còn là thanh niên trẻ ở trong làng thì lúc đó hai bên làng vì tranh chấp đất đai đã vác cây, vác gậy, vác dao đánh nhau. Cái mức độ tranh chấp gay gắt mà không đợi kêu quan quân tới xử lý mà tự động dàn trận hai làng đánh nhau để giành một mảnh đất. Thì Lê Phụng Hiểu lúc đó mới thấy
[57:59]đất quý thiệt, nhưng mà làm sao quý bằng mạng sống con người? Bởi vì mục tiêu đất là trồng để nuôi con người sống, bây giờ vì đất mà giết con người chết thì quá vô lý. Nên Lê Phụng Hiểu đã ngăn hai dân làng lại, mà ngăn không được, thì ổng đứng bên đường hai tay ổng trụ tấn, ổng nhổ một cái lên một cái cây, ổng cầm cây ổng quơ, cả cái tàn cây kêu vu vu vu vu, hai làng sợ tạt ra hai bên liền. Và ổng đứng ở giữa, ổng nói: "Bây giờ ai mà muốn đánh nhau tới đây đánh với ổng trước. Thắng ổng rồi hãy đánh nhau". Có ai dám đâu. Thấy ổng nhổ, ổng đứng trụ tấn ổng nhổ một cái lên mấy gốc cây bên đường thì chuyện đó đồn về tới tới tai vua.
[58:37]Lúc đó thật ra là không phải tới vua đâu, mà lúc là tới hoàng tử, Thái tử Phật Mã, con của vua Lý Thái Tổ Lý Công Uẩn á, sau này vị Phật Mã đó lên ngôi vua là Lý Thánh Tông. Thánh Tông mới chiêu dụ Lê Phụng Hiểu về với mình. Thì sau này khi mà à Lý Phật Mã được lên ngôi vua lấy hiệu là Lý Thánh Tông thì các anh em mình có giành ngôi, giành ngôi. Nhưng mà Lê Phụng Hiểu đứng ra ngay giữa sân đình rồi không ai dám tranh ngôi vua. Mà lúc đó vua Thánh Tông coi như được ổn định luôn, đó cũng là người mà có sức mạnh phi thường. Nhưng chúng ta nhớ chuyện khi về già ổng về hưu thì vua cho ổng đất, cho bằng cách nào?
[59:16]Ai nhớ? Cấp đất cho ổng á, có ai nhớ không? Quên sử. Ném dao. Ừ, tức là cho ổng đứng trên đỉnh núi, ổng cầm con dao ổng phóng. Ổng phóng con dao rớt tới đâu thì đất của ổng tới đó, người ta gọi là điền đao, đao điền, tức ruộng mà ruộng dao. Và bây giờ thì dấu vết nó đã mất, chúng ta không còn nhớ là là cái đao nó đã rớt tới khu vực nào và cái ruộng nó tới đâu, hay là sau này ổng đi tu rồi ổng chia ruộng đất cho mọi người nên xóa mất. Đó, sự tích thì còn nhưng mà dấu hiệu ranh giới thì không còn nữa, cũng là một trường hợp đặc biệt. Hoặc là trên thế giới có những người có đôi bàn tay mà có phép,
[59:58]có thể chữa bệnh được, như bà Djuna ở bên bên Nga, Ukraina. Hoặc là Việt Nam cũng vậy, có những người mà đôi bàn tay mình để vào người cái hoặc để một cách khoảng cách là người kia họ bớt bệnh liền. Tại đôi bàn tay đó họ phát ra một cái xạ trường, một loại nhân điện gì đó, làm nó cung cấp một cái năng lượng vào trong cái tạng phủ, nó điều chỉnh cái sự hư hỏng của tạng phủ, nó làm cho cái tạng phủ đó phục hồi lại, nên cũng có những người có đôi bàn tay đặc biệt như vậy. Ừ. Hoặc là trong chiến tranh giữ nước, là đất nước ta vậy cũng có vô số người có đôi bàn tay thiện xạ, phải không ạ, là đã chiến đấu chống lại với kẻ thù để bảo vệ cái non sông gấm vóc này.
[1:00:41]Rồi cái đôi bàn tay còn có gì đặc biệt nữa, ai biết? Khi thầy đưa bàn tay vầy, ai biết? Đúng, có một người đã nói rất đúng là coi bói. Vì người này thường xuyên coi bói, đúng không ạ? Mà coi có đúng không? Đúng luôn. Xin thưa, biết coi thì sẽ đúng luôn. Vì sao vậy? Bởi vì nghiệp của cuộc đời ta được chép trên bàn tay này, nghiệp cuộc đời ta được chép trên đây. Tức là khi mà chúng ta xòe tay cho ai là sự thực chúng ta đã trình cho người đó cuộc đời của mình rồi. Xòe ra cuộc đời, à. Có lần nhớ thầy gặp cái anh anh anh anh cư sĩ, thầy mới nói: "Đâu anh đưa bàn tay cho coi", ảnh không chịu đưa. Thì ra là bởi vì ảnh đang ngồi bên cạnh cô bồ, mà anh thì cực kỳ nhiều bồ.
[1:01:39]Nên anh sợ mở ra cái thầy la lên: "Ý, sao anh nhiều bồ vậy?" là bể, bị cái cô kia, cái bên cạnh ngồi ảnh đang cua cô đó, khổ vậy. Nên thực sự là bàn tay đã nói rất nhiều, nói hết cuộc đời của ta. Mà cái việc coi bói không phải mê tín đâu. Nhân quả nó ghi trên con người mình hết, giống như là Đức Phật mà có sao, có ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp, đã quy định đó là một con người giác ngộ, tạo nên một tôn giáo lớn để cứu độ thế giới này. Nên nó hiện ra tướng số hết, nên tướng số không phải mê tín, mà đó là cái dấu của nghiệp ghi lên thân của ta. Mà đặc biệt là cái lòng bàn tay của ta là một cuốn sách,
[1:02:17]cuốn sách cuộc đời, ai biết chữ sẽ cầm bàn tay lên đọc vô số điều. Ừ, cầm bàn tay lên nhìn vô cái biết cái người này là thích đi chùa, thích tu hành, à thích đi chùa, thích tu hành, à biết cúng dường nhưng mà khoái được khen, ví dụ vậy, nhìn biết liền. Có không? À có, ừ. Rồi người này tức là thích tụng kinh, thích lễ Phật nhưng mà xin đừng bao giờ chê, chê là giận liền nha, nghỉ chơi liền, ví dụ vậy. Là cuộc đời nói hết cả cái tâm tính của ta, dòng họ ta, tổ tiên ta, cuộc đời ta, con cháu ta, vì nghiệp đã ghi lên trên đó nên đôi bàn tay cũng cũng rất đặc biệt. Có nhiều người thầy thuốc họ giỏi, họ để mấy ngón tay lên trên mạch cổ tay thì sao?
[1:03:07]Biết được bệnh. Mà những cái bệnh họ biết á là phải kỹ thuật y khoa rất hiện đại mới tìm thấy được. Dễ sợ như vậy. Có những thầy thuốc Đông y họ không cần máy móc, họ để ba ngón tay lên trên cái mạch cổ tay mình họ biết chỗ nào có u, chỗ nào có bướu liền. Mà có những bệnh mà khám không ra, Tây y tìm không ra mà họ đặt bàn tay vào họ biết bệnh liền. Nên cái bàn tay cũng rất là đặc biệt. Và có nhiều người còn đặc biệt hơn nữa, họ để ba ngón tay lên trên mạch cổ tay, họ biết bệnh mình và biết cuộc đời của mình luôn, bói được luôn, lạ như vậy. Mà cái ngành này là ngoài Nghệ An rất là nhiều. Nên cái cái Nho y lý số của các nhà Nho của ta đời xưa họ
[1:03:49]rất là giỏi, cái bàn tay cũng vậy, rất là là đặc biệt. Nên do đó là cái bàn tay có nhiều chuyện để nói phải không? Không ngờ, nhiều khi mình quên chứ không ngờ bàn tay có nhiều chuyện để nói. Chúng ta luyện tập cho người mình khỏe, mình luyện bằng gì? Cũng bằng, cũng bằng bàn tay. Ví dụ cái người mà tập gì đó, cái gì, Đạt Ma Dịch Cân Kinh gì đó ha, phất thủ liệu pháp cũng phất hai bàn tay, nếu không có tay thì mình không tập cái pháp đó được, hoặc là hít đất, hoặc là tập múa võ, Thái Cực Quyền cũng đều đều bằng bằng bàn tay, ừ. Rồi khi ta tu hành sao? Cũng phải phải dùng tới đôi bàn tay, ví dụ khi ta ngồi thiền thì hai bàn
[1:04:27]tay phải để đúng phép là hai bàn tay chồng lên nhau, ừ hai cánh tay phải lìa xa cái hông, những ngón tay đan nhau nhau đúng cách, vân vân. Và à cũng vậy ở trong chùa cái vấn đề cái luật tỳ ni của chùa cũng quy định về việc giữ vệ sinh đôi bàn tay rất là kỹ. À nên ở trong chùa là một cái nơi mà văn minh đi trước vào cái thời đại. Vào cái thời mà con người ta còn sống không vệ sinh lắm thì ở trong chùa Phật đã dạy chư Tăng phải sống rất là vệ sinh đôi bàn tay. Ừ Là khi mà đi vệ sinh xong phải rửa nước tro bao nhiêu lần vì thời đó không có xà bông. Phải rửa bao nhiêu lần đúng như vậy và vẫn chưa sạch, phải tụng một câu thần chú
[1:05:11]Án chủ ca ra da toá ha để cho nó sạch luôn. Lạ lùng như vậy. Nên có một lần có một vị pháp sư đó rất là giỏi. À vị đó một đêm đó vị đó đang ngồi xem kinh thì chợt thấy một đồng tử hiện ra. Đồng tử hiện ra mà gương mặt rất là sáng thanh thản thì vị này biết cái người đồng tử này là ở trên cõi cõi thánh đến thì vị này mới hỏi là, "Ông đến đây có việc gì?" À vị đồng tử mới nói là mới nói thế này, "Tôi đến đây nhắc ngài một chuyện là khi ngài đi vệ sinh ngài rửa không đủ quy định." Nói xong biến mất liền. Chỉ một chuyện đó thôi vậy mà Bồ Tát phải hiện ra để nhắc. Nên chúng ta thấy là cái đôi bàn tay như giữ vệ sinh đôi bàn tay cũng
[1:06:02]được chú trọng rất nhiều trong đạo Phật, ở trong giới luật. Cái đó được quy định thành giới luật, nghĩa là ai đi tu những cái điều căn bản đó phải phải nắm vững. À như vậy, ừ. Thì bây giờ cái điều cuối cùng ta sẽ nói với nhau là việc giữ gìn đôi bàn tay.
[1:06:21]Chúng ta giữ gìn đôi bàn tay là giữ như thế nào? Thứ nhất là giữ bàn tay cho sạch, đúng. Nhưng đừng sạch quá. Sao kỳ vậy? Ừ, giữ bàn tay cho sạch nhưng mà đừng sạch quá. Sao kỳ vậy? Hôm qua tôi đến thăm gia đình người bạn thì thấy cái người bạn học mấy chục năm thì thấy cái người người vợ của người bạn đang la cầm cái roi đánh đứa con. Được lát mới kêu mới nói con bé đó mặt chù ụ nó buồn buồn cái mới lại ôm vào lòng hỏi, "Sao mà mẹ đánh con?" Nói, "Dạ con muốn tắm mưa mẹ không cho." Nói, "Thôi được rồi, để thầy xin mẹ cho con tắm mưa nhưng đừng tắm một mình ha, phải có người trông coi." Tại sao cái mẹ nó không cho mình vô mình xúi nó tắm?
[1:07:12]Sao vậy? Sao vậy?
[1:07:17]Tại sao? Bởi vì tại sao trời phải rơi mưa?
[1:07:26]Trời rơi mưa để cho em bé tắm, con nít tắm. Chính vì có con nít thích tắm mưa mà trời phải rơi mưa, hãy nhớ điều đó. Hồi nhỏ có chạy ngoài đường tắm mưa không? Thích không? Vô cùng. Vì vậy trời rơi mưa. Cho nên bây giờ ta lớn ta có con thì đừng cấm con mình tắm mưa. Nó tắm mưa nó sẽ khỏe. Cho nên có những cái chúng ta thấy nó thiên nhiên vậy đó, không sạch lắm nhưng làm cho con người khỏe, tăng sức đề kháng. Có những lúc ta giữ bàn tay sạch nhưng có những lúc ta cho con mình nó dọc bùn, dọc đất. Không ngờ làm bàn tay nó khỏe lên, nó tăng sức đề kháng lên. Còn giữ đôi bàn tay suốt ngày trong nhà xà bông,
[1:08:04]một lúc nào đó nó mọc eczema lên, chàm lên, hết thuốc chữa luôn. Ờ. Ờ vậy dọc bùn dọc đất vậy đó, ra ôm sình, ôm đất vậy mà bàn tay khỏe lên. Rồi có lúc đi ăn cơm thì rửa giùm. Nha, chứ đừng để bàn tay dơ bốc ăn cơm. Giữ bàn tay sạch nhưng đừng sạch quá, có những lúc như vậy, nhớ như vậy. Đúng không? Đồng ý không? Đồng ý, ha. Vậy ừ. Ờ ví dụ như có những lúc mà mình đi mình hốt rác á, nhiều khi tay mình dơ vậy nhưng không ngờ những lúc đó làm bàn tay mình nó tăng sức đề kháng lên. Những lúc móc sình móc đất, những lúc trồng cây, những lúc ta làm cỏ à không ngờ làm cho tay ta khỏe lên. Thứ hai, chúng ta giữ đôi bàn tay mình cho,
[1:08:45]hồi nãy giữ cho sạch bây giờ giữ sao nữa, cho? Cho? Cho khỏe, cho khỏe mạnh. Giữ đôi bàn tay cho khỏe mạnh bằng cách gì? Bằng cách gì? Thứ nhất là phải tập luyện. Mỗi ngày ta phải có tập luyện thể dục, thể thao để cho đôi bàn tay tay khỏe. Thứ hai là ta cũng phải tìm một cái lao động nặng nhọc gì đó để làm. À ví dụ khi ta quét nhà, ta rửa chén, ta nấu cơm, cuốc đất. Ừ nếu mà làm việc nữa, những cái đường hư trong làng trong xóm ta ta sửa, ta sửa. Cho nên mình đi ngang đường mà mình thấy một khúc đường nào đó mà nó hư là biết cái nhà ngay bên cạnh đó là không phải không phải Phật tử. Tại một người Phật tử không bao giờ để cái đoạn đường nó bị ổ gà. Nghe!
[1:09:32]Đi mà để đường có ổ gà không phải Phật tử. Đúng không? Như vậy. Mà đó là những cơ hội để ta ta tạo phước. Cho nên chúng ta luyện đôi bàn tay ta khỏe mạnh bằng cách là vừa tập luyện mà tìm những việc lao động nặng nhọc mà làm. Nếu mình mệt quá thì thôi còn còn sức, mình rửa cái chén, nấu miếng cơm đều là hạnh phúc. Rồi chúng ta giữ bàn tay ta gì nữa?
[1:10:00]Giữ bàn tay ta làm sao nữa? Đừng chạm vào các vũ khí giết người. Nha! Xin đừng chạm vào súng, đừng chạm vào dao găm, đừng chạm vào lựu đạn. Đừng chạm vào những thứ đó. Vì sao? Bởi vì Chúa Giê-su có nói một câu rất hay là, "Ai dùng gươm sẽ phải chết vì gươm." Nếu mà cái người nào cứ lạm dụng những vũ khí để ức hiếp người khác, để ngược đãi người khác, làm đau người khác thì sau này đời mình cũng sẽ bị đúng những thứ đó giết hại trở lại. Vậy. Do đó là trừ những chiến sĩ phải bảo vệ đất nước, phải bảo vệ xã hội thì những người đó được quyền sử dụng vũ khí để trấn áp tội phạm. Còn ngoài ra những người dân bình thường của ta
[1:10:55]xin giữ khoảng cách không chạm tay đến những vũ khí giết người để sau này chúng ta không bao giờ phải bị khổ vì nó. Nha! Nên có báo đăng có những chuyện nhiều khi mấy đứa nó đi hát karaoke chung với nhau mà giận nhau, bỗng nhiên nó có dao thủ sẵn trong người rút ra nó đâm nhau liền. Mà cái dao Thái Lan nó sao? Nó rất là rất là bén, đâm một cái trúng tim là chết liền. Nên chỉ một cơn giận giết chết một mạng người. Nên vì vậy, Phật tử ta vậy, đừng bao giờ đụng tới những vũ khí giết người. Nếu chúng ta cầm dao là để làm gì? Cầm dao để làm gì? Xắt đồ ăn nhưng mà xắt cái gì? Nói chính xác một câu cho hay.
[1:11:46]Xin thưa, xắt dưa leo thôi nha. Đừng có xắt gì nữa. Dưa leo. Xắt dưa leo thôi bảo đảm, ừ. Rồi cái thứ tư là ta giữ cái đôi bàn tay mình đừng chạm vào tài sản người khác. Nha, được không? Được, đừng chạm vào. Ví dụ người ta có tiền để trong túi, tiền để trong tủ hoặc lỡ người ta để trên bàn người ta ngồi chơi với mình, đừng chạm vào và quay đi. Cái chỗ nào người ta để tiền nhiều mình lảng đi, đừng ngồi gần chỗ đó. Ví dụ khách mình tới nhà mình chơi với người ta rồi lúc người ta đang làm việc người ta đếm tiền, có người ta thì mình ngồi nhưng mà người ta để xấp tiền người ta bước vô trong, mình cũng lập tức bước ra ngoài liền.
[1:12:29]Đừng bao giờ ngồi lại. Ừ ừ đó là cái luật mà luật này Phật ghi ở trong kinh đàng hoàng. Nghĩa là trong cái giới của Phật cấm một Tỳ kheo đứng gần chỗ có tiền bạc, vàng bạc. Cấm rõ ràng. Mà nhất là lúc đó không có chủ là một Tỳ kheo phải bước ra đi chỗ khác liền. Luật ghi rất là rõ. Thì cái luật mà Phật dạy Tỳ kheo ta áp dụng được không chỗ này? Được luôn để giữ tư cách của mình. Khi mình bước vào nhà chơi, thấy tiền bạc để nhiều quá lãng đi ra. Mệt lắm, phiền lắm, không chạm tay vào tiền mà đừng để người ta nghĩ mình chạm tay vào tiền người ta. Nếu công việc quá quan trọng thì nói chuyện mà nếu lúc
[1:13:11]đó người ta bỏ tiền đó người ta đi vô trong, người ta đi có việc gì mình cũng bỏ chỗ đó đi ra ngoài liền. Nhớ như vậy là không chạm tay vào tài sản người khác cũng có nghĩa là chúng ta đừng lừa đảo của người khác để lấy về cho cho mình, đừng gian dối, đừng buôn gian bán thiếu, nghe không, đừng lừa đảo, đừng giật nợ, vân vân. Tức là đừng chạm tay vào vào tài sản người khác. Cái này được không? Rất là rất là được, đó. Đồ người khác không cho thì mình không lấy mà nhiều khi cho cũng không lấy luôn, đôi khi như vậy, cho nên giữ mình thanh khiết không chạm tay vào. Nên ai mà thử cho thầy tiền coi thầy có lấy không? Thôi thử đi.
[1:13:52]Nhưng mà nếu mà thầy lỡ có lấy thì đừng buồn nha, lỡ có thấy đừng buồn. Rồi ta giữ đôi bàn tay mình cái gì nữa?
[1:14:05]Giữ đôi bàn tay mình đừng chạm vào tình cảm riêng của người khác. Được không? Điều này đúng không? Đúng nha. Những tình cảm riêng của người khác là cũng cái chuyện người ta coi như tài sản. Lòng mình có có lung lay có xao động thì xin cũng tránh cũng né né giùm. Được không? Được nha. Mấy ông già rồi thì ừ liền, còn lớp trẻ thì nhớ, đừng chạm tay vào tình cảm riêng của người người khác. Mấy đứa con trẻ trẻ được không con? Nhớ nha. Rồi một điều phải giữ gìn nữa là đừng chạm tay vào sở thích riêng và lành mạnh của người khác. Dùng chữ lành mạnh, phải có điều kiện. Đừng chạm tay vào sở thích riêng mà lành mạnh của người khác.
[1:14:55]Ví dụ cái người đó họ thích hát những bài nhạc đạo thì cái sở thích đó lành mạnh mình đừng có lại mình cản nha, đừng cản. Hoặc là họ thích đánh tennis vào những giờ giấc thích hợp lành mạnh thì thôi, mình đừng có bày đặt nói ra nói vô, đừng chạm tay vào. Nhưng mà chỉ khi nào có những cái sở thích mà không lành mạnh, ví dụ như cái người đó họ thích hút thuốc mình có thể khuyên ha, hoặc là họ thích đánh bài, thích nhậu, vân vân, những sở thích riêng mà không lành mạnh thì mình mình có thể chạm tay vào, cản họ lại. Còn ngoài ra những cái sở thích riêng và lành mạnh của họ thì mình phải tôn trọng, đừng chạm vào.
[1:15:37]Rồi à cái điều nữa là đôi bàn tay ta phải giữ gìn giữ gìn điều gì nữa?
[1:15:47]Đừng xài tiền phí phạm. Đừng xài tiền phí phạm nha. Cái gì đúng thì mình chấp nhận tốn, còn cái gì không đúng thì phải phải tiết kiệm. Khi chúng ta dùng bàn tay này để xài tiền thì cẩn thận, ta vừa tiết kiệm nhưng mà cũng vừa độ lượng thì cái người đó đời đời tiền rất là nhiều. Chúng ta tiết kiệm được tiền, sau này tiền không mất. Chúng ta biết bố thí rộng rãi thì sau này tiền vào rất nhiều. Thì hai cái điều đó làm cho ta có tài sản lớn về sau. Thầy nói lại, ta biết tiết kiệm thì tiền không bao giờ bị cạn, không bao giờ ta bị rơi vào cảnh túng thiếu. Thứ hai, ta biết bố thí thì tự nhiên tiền ta nó sẽ về sau sẽ dồi dào.
[1:16:33]Tuy lúc mình bố thí thì mất tiền thiệt, hao thiệt, nhưng về sau lại được cái phước. Ngược lại với hai điều đó là như thế này, là phung phí, tức là mình dùng tiền mình xài không đúng chỗ, mình hưởng thụ không đúng chuyện, thì như vậy sau này tiền sẽ mất. Hoặc là mình có tiền mà mình bỏn xẻn ích kỷ, không giúp đỡ ai, những chuyện đáng giúp không chịu giúp, thì sau này mình không làm ra tiền nữa. Như vậy, nó hại mình. Do đó, đôi bàn tay ta phải biết dùng tiền cho đúng, là vừa tiết kiệm nhưng vừa vừa tử tế, là như vậy. Một điều nữa là chúng ta nên dùng đôi bàn tay này để siêng năng làm việc, đừng có để đôi bàn tay này ở không.
[1:17:21]Tại ai mà để đôi bàn tay này ở không thì về sau làm sao? Cũng không có tay. Tại đời trước có tay cũng như không à. Nó không biết xài, thôi kiếp sau không cho nó có tay nữa. Còn những người nào có cái tay mà biết làm cho đúng việc, biết siêng năng thì đời sau có tay, có bốn tay luôn, ba đầu sáu tay có luôn. Và chúng ta siêng năng là gì? Tức là chúng ta tận tụy phục vụ cho những con người chung quanh mình. Có khi những người chung quanh mình đó là một cơ quan của nhà nước, hay một công ty của tư nhân, một người chủ của mình, một người bạn của mình, hay gia đình mình, nhưng mà ở nơi nào có con người chung
[1:17:59]quanh ta, ta đều dùng đôi bàn tay này để để phục vụ thì người đó kiếp sau sẽ được nhiều tay nha, đẻ ra bốn cánh tay liền. Rồi ta nên dùng đôi tay này để làm gì nữa?
[1:18:15]Để làm gì?
[1:18:19]Ta nên dùng đôi tay này để chắp lại để chào nhau, để lễ Phật, chịu không?
[1:18:29]Rồi còn một triết lý cuối cùng, một đạo lý cuối cùng cho đôi bàn tay, đố ai biết? Còn một triết lý cuối cùng cho đôi bàn tay.
[1:18:45]Triết lý cuối cùng cho đôi bàn tay là xin hãy buông xả để để giải thoát.
[1:18:56]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:19:00]Tinh khiết như hoa sen, rạng ngời như Bắc đẩu, xin quay về nương tựa Bậc Thầy của trời người. Cung kính bái bạch Thượng tọa giảng sư, hôm nay quả thật là một duyên lành, môn đồ pháp quyến cũng như hàng phật tử pháp đàn chúng con được nhân duyên lắng nghe những lời pháp nhũ của Thượng tọa. Với 90 phút trôi qua, 90 phút ấy chúng con thiết nghĩ sẽ mãi mãi là những dòng suối nguồn để tưới tẩm, tưới mát cho dòng tâm thức của mọi người con Phật. Ơn muôn vàn thâm ân ấy, giờ này đây môn đồ pháp quyến cũng như hàng phật tử chúng con không biết nói gì hơn, xin thành tâm hướng về Thượng tọa đê đầu đảnh lễ và cầu nguyện
[1:19:49]hồng ân Tam bảo gia hộ cho Thượng tọa pháp thể khinh an, thân tâm thường lạc. Nam Mô Thường Hoan Hỷ Bồ Tát Ma Ha Tát.
[1:20:49]Lời kinh nghe mênh mang, từng câu là kim cương làm tan hết nỗi đau muôn vàn.
[1:21:00]Trời mây là thênh thang, hồi chuông chùa vang vang, dừng bao kiếp lang thang bước ngập ngừng. Người đi tìm tâm không, tình thương thật mênh mông, nguyện độ khắp chúng sinh mười phương.
[1:21:23]Rồi như làn mây cao, hòa vui cùng trăng sao, người theo bóng én bay qua đồi.
[1:21:34]Dấu chân cuối trời để cho biển sóng xô ra trùng khơi.
[1:21:43]Nắng mai chói ngời, mùa xuân ngàn đóa hoa khoe sắc tươi.
[1:21:51]Thoáng trong tiếng cười, đôi tay dâng đời muôn nghìn nỗi vui.
[1:22:00]Rồi như cơn gió cuốn bay về xa, bóng chim vụt qua, ngưng im lời ca.
[1:22:10]Trong đêm nghe tiếng kinh thiền, bên thềm hàng cây bóng nghiêng.
[1:22:21]Chung nhau mơ ước bao la, ngày sau nỗi đau nhạt nhòa.
[1:22:32]Con tim dâng khắp nơi nơi, đi tìm tình thương không vơi.
[1:22:44]Như mây như khói phôi pha, tâm này tan giữa trời xa.
[1:23:08]Lời kinh nghe mênh mang, từng câu là kim cương làm tan hết nỗi đau muôn vàn.
[1:23:20]Trời mây là thênh thang, hồi chuông chùa vang vang, dừng bao kiếp lang thang bước ngập ngừng. Người đi tìm tâm không, tình thương thật mênh mông, nguyện độ khắp chúng sinh mười phương. Rồi như làn mây cao, hòa vui cùng trăng sao, người theo bóng én bay qua đồi. Dấu chân cuối trời để cho biển sóng xô ra trùng khơi.
[1:24:02]Nắng mai chói ngời, mùa xuân ngàn đóa hoa khoe sắc tươi.
[1:24:10]Thoáng trong tiếng cười, đôi tay dâng đời muôn nghìn nỗi vui.
[1:24:19]Rồi như cơn gió cuốn bay về xa, bóng chim vụt qua, ngưng im lời ca.
[1:24:29]Trong đêm nghe tiếng kinh thiền, bên thềm hàng cây bóng nghiêng.
[1:24:40]Chung nhau mơ ước bao la, ngày sau nỗi đau nhạt nhòa.
[1:24:52]Con tim dâng khắp nơi nơi, đi tìm tình thương không vơi. Như mây như khói phôi pha, tâm này tan giữa trời xa.
[1:25:13]Như mây như khói phôi pha, tâm này
[1:25:26]tan giữa trời xa.
[1:26:15]Hạnh phúc như là khi con quỳ bên chân Người.
[1:26:24]Đời sống bao khổ đau, biết tìm đâu tiếng cười?
[1:26:33]Từng bước chân lầm than trong mê mờ u tối.
[1:26:50]Câu kinh vang khắp nơi như nhắc ai những lời.
[1:26:59]Con tim đem mến thương dâng hiến ra giữa đời.
[1:27:08]Người cho nhau nỗi vui, nên khóc than sẽ vơi.
[1:27:17]Niềm vui khi nắng soi qua vườn cau chiều hè.
[1:27:26]Trẻ thơ vang tiếng ca trên đường đi học về.
[1:27:35]Dòng sông êm ái trôi ghi lại bao lời thề. Nhà tranh buông khói lên, chuông chùa vang nhẹ nhẹ.
[1:30:03]Hạnh phúc như là khi con quỳ bên chân Người.
[1:30:12]Đời sống bao khổ đau, biết tìm đâu tiếng cười?
[1:30:21]Từng bước chân lầm than trong mê mờ u tối.
[1:30:30]Hạnh phúc như soi sáng lúc quay về bên Người.
[1:30:39]Câu kinh vang khắp nơi như nhắc ai những lời.
[1:30:48]Con tim đem mến thương dâng hiến ra giữa đời.
[1:30:56]Người cho nhau nỗi vui, nên khóc than sẽ vơi.
[1:31:05]Niềm vui khi nắng soi qua vườn cau chiều hè.
[1:31:32]Nhà tranh buông khói lên, chuông chùa vang nhẹ nhẹ.