[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm
[0:40]nay chúng ta học bài kinh Angulimala. Anguli có nghĩa là ngón tay hay ngón chân, còn mala nghĩa là cái tràng hoa để đeo trên cổ. Nên Angulimala là cái tràng đeo cổ bằng bằng những ngón tay. Thật ra thì ngài không phải tên như vậy, nhưng vì do là lúc đó ngài đang là một tên cướp giết người, và có cái đặc tính là giết ai xong thì chặt một ngón tay người đó, ngón tay trỏ bên phải, rồi mới xâu lại thành một tràng ngón tay, nên mới thành ra là tên cướp đeo xâu chuỗi bằng ngón tay. Nó giống như mình bây giờ gọi là Hùm Đầu Bò hay Dũng Cà Thọt vậy đó. Đó là cái tên mà người ta đặt thêm, chứ không phải là tên như vậy.
[1:32]Tên nghe rùng rợn. Giờ chúng ta nghe một kinh văn chút xíu. Lúc bấy giờ, Thế Tôn ở tại Xá Vệ, Cấp Cô Độc lại thuộc cái nước Kosala, có tên cướp tên là Angulimala, một thợ săn, tay vấy máu, sát hại, bạo tàn, không có lòng từ mẫn đối với chúng sinh. Trong kinh thì gọi ngài là thợ săn. Đây là điều hơi lạ, nếu chúng ta so với cái truyền sử nó hơi khác. Vì nó, các làng trở thành không làng, các thị trấn trở thành không thị trấn, quốc độ trở thành không quốc độ, nghĩa là gì? Nghĩa là sao? Nghĩa là hoang vắng, điêu tàn hết á, người hồi xưa nói vậy đó. Cái văn hồi xưa vậy, cho nên khi mà mình đọc cái này mình chuyển,
[2:17]mình đổi lại chút chứ đừng viết vậy, đọc nghe nó nặng nề. Rồi Thế Tôn một hôm ngài khất thực ăn xong rồi trở về và ngài đi về phía nơi mà có tên tướng cướp Angulimala. Ngài chủ tâm ngài đi tới, nên các người chăn bò, người chăn thú, làm ruộng, người bộ hành thấy như vậy liền cản: Này thưa Sa-môn, chớ có đi trên con đường này, vì trong đây có cái tên cướp Angulimala tàn bạo, nó luôn giết người. Nó mang một vòng hoa bằng ngón tay người. Trên đường này mười người họp lại, hai mươi người, ba mươi người, bốn mươi người, năm mươi người họp lại để cùng đi với nhau, đi qua khu rừng này, qua con đường này, vậy mà vẫn bị nó bắt, nó giết được.
[3:01]Nghĩa là tay cướp này rất phi thường, rất là giỏi, không phải đơn giản. Nghe nói như vậy, nhưng Thế Tôn vẫn giữ im lặng và vẫn tiếp tục đi. Tức là ngài chủ tâm tới lúc ngài phải độ tên cướp này. Lần thứ hai cũng được nghe nói như vậy, ngài vẫn đi. Lần thứ ba vẫn nghe nói như vậy, ngài vẫn đi, đi tới. Thì tên cướp thấy Thế Tôn từ xa đi lại liền nghĩ rằng thật là vi diệu, thật là hy hữu. Con đường này dù cho năm chục người cùng đi mà ta vẫn giết được hết, huống hồ nay chỉ có một Sa-môn. Hình như do một sức mạnh gì, tôi không hiểu.
[3:44]Thì câu này nó là cái câu thành ngữ của người Ấn Độ ngày xưa, mà bây giờ mình phải đọc là đúng là trời xui đất khiến, nói vậy mới đọc vậy mới hiểu. Vậy ta sẽ giết hại tên Sa-môn này. Rồi tên cướp Angulimala lấy kiếm và tấm khiên, đeo cung và tên vào, coi như là rất là chuyên nghiệp. Đuổi theo Thế Tôn. Đây dùng chữ đi theo sau lưng Thế Tôn, tức là pursue hay follow, nhưng mình phải hiểu là đuổi theo. Thế Tôn hiện thần thông lực làm cho Angulimala... Hiện thần thông lực nghĩa là ngài đi một cách khoan thai, bình thường, vậy mà Angulimala đuổi theo hết sức vẫn không bắt kịp. Angulimala mới suy nghĩ thật là lạ thay.
[4:29]Trước đây ta đuổi theo một con voi đang chạy và bắt kịp nó, đuổi theo con ngựa đang chạy và bắt kịp nó, đuổi theo chiếc xe đang chạy, đuổi theo con nai đang chạy và bắt kịp nó. Thì nay dầu ta chạy hết sức của mình vẫn không thể bắt kịp Sa-môn này đang đi một cách khoan thai, bình thản. Vì vậy đứng lại, nó thưa: Hãy đứng lại, Sa-môn! Hãy đứng lại, Sa-môn! Đức Phật vẫn lặng lẽ bước đi: Ta đã đứng rồi, này Angulimala, còn ngươi, chính ngươi mới là người phải dừng lại. Và tên cướp Angulimala suy nghĩ: Những Sa-môn Thích tử này là những người nói sự thật và chấp nhận sự thật. Như vậy là trước khi mà có chuyện này xảy ra
[5:13]thì Angulimala đã nghe nói về Đức Phật và những người đệ tử Phật, tức là đạo Phật xuất hiện đã biết rồi. Thì ở đây, Sa-môn này đang đi mà lại nói là đã dừng, còn ta đã dừng mà lại nói ta là chưa dừng. Thế Angulimala mới nói lên một bài kệ. Như vậy Angulimala có học hay không có học? Văn hóa rất là giỏi. Người đi lại nói là đã dừng rồi, còn ta đã dừng, sao người lại nói là ta chưa dừng? Sa-môn, ta hỏi về ý nghĩa này: Dừng với không dừng là sao? Này Angulimala, từ lâu ta đã dừng lại sự tàn hại đối với tất cả chúng sinh, còn ngươi cũng là một hữu tình như mọi người, tại sao ngươi không dừng tay sát hại? Hay ha!
[6:06]Trong này ai không có thuộc đoạn đó đâu, giơ tay lên! Thắc mắc không biết ở đâu ra. Thì ngay phút chốc đó, Angulimala bừng tỉnh liền. Bừng tỉnh liền! Nên đây là chúng ta thấy trong vòng chưa đầy hai, ba mươi giây, chỉ trong thoáng chốc thôi một câu nói gọn lẹ, Angulimala bừng tỉnh liền. Đã lâu tôi kính một bậc đại tiên nhân, tức là trước đây thâm tâm này đã nghe về danh Đức Phật rồi, đã nghe về danh Đức Phật. Thì hồi nãy cái thần thông Đức Phật hiện ra làm cho ông suy nghĩ có thể đây là Đức Phật mà ông đã nghe tiếng. Nay Sa-môn này bước vào Đại Lâm, không lâu tôi sẽ đoạn trừ ác pháp sau khi được nghe pháp thoại của ngài.
[6:47]Nói xong, tên cướp liền quăng bỏ kiếm, quăng bỏ khí giới xuống vực thâm sâu. Tên cướp đảnh lễ dưới chân Thiện Thệ, ngay tại chỗ ấy xin được xuất gia. Đức Phật từ bi, bậc đại tiên nhân, đạo sư của nhân giới cùng với thiên giới, ngài đã trả lời: Thiện lai Tỳ-kheo! Uy đức Tỳ-kheo được ngài tác chứng. Tức là trong phút chốc đó từ một tên tướng cướp giết hại gần một ngàn người trở nên Tỳ-kheo. Đây là trường hợp mà dường như có một không hai trong lịch sử loài người. Người giết hại cực độ mà trong phút chốc trở thành Tỳ-kheo, nhà tu hành. Rồi Thế Tôn cùng với tôn giả Angulimala là Sa-môn tùy tùng bắt đầu đi về Savatthi trở lại, trở về cái trú xứ ở vườn Cấp Cô Độc.
[7:35]Thì cũng lúc đó, vua Pasenadi, vua Ba-tư-nặc, ổng đang vì cái báo cáo lên là cái nơi đó có tên cướp giết người quá lợi hại, mà những cái quan binh tại địa phương đó không làm gì nổi, dẹp không tan á. Lần này vua Ba-tư-nặc cũng vốn là một võ tướng, tại vì ngày xưa những vị hoàng tử ở trong hoàng tộc thì ai cũng giỏi võ. Họ giỏi về binh pháp, văn chương võ thuật đầy đủ hết, nên ông đích thân cầm quân ra đi. Thì khi ông đi vậy, ông tìm không ra tên cướp, ông mới ghé Đức Phật. Trên đường đi lùng á, đi hành quân cũng nhiều ngày chứ không phải là đi có liền. Nghĩa là lùng bắt tùm lum hết mà nó trốn đâu mất,
[8:19]cũng bực bội á, mới ghé ngang tinh xá vào thăm Đức Phật. Thì khi trông thấy cái vẻ mặt có vẻ tức giận, bực bội của vua Ba-tư-nặc, thì Đức Phật mới hỏi là có chuyện gì mà đại vương có vẻ tức giận vậy? Đức Phật thích cười nói, nhiều khi ngài cũng hơi giỡn dai. Hay là chuyện biên giới có gì rắc rối chăng? Mấy vị vua bên cạnh lân bang có gì gọi là gây hấn chăng? Bạch Thế Tôn, không có gì cả. Chuyện biên giới là các quốc gia lân bang bình yên. Mà trong nước con có một tên cướp, hắn sát hại rất nhiều người tên là Angulimala. Nó làm vì cái giết người mà nhiều cái vùng trở thành hoang vắng, không một bóng người, không ai dám lai vãng.
[9:02]Đó, nói phải viết vậy nghe nó mới hay. Đó, vì vậy nên con phải đích thân cầm quân đi mà đánh bắt nó cho bằng được, còn quan binh địa phương là không chịu nổi nó, nghĩa là nó giỏi đến như vậy. Thì Đức Phật mới nói: Này đại vương, bây giờ nếu mà đại vương thấy rằng cái tên cướp đó bây giờ nó trở thành một Sa-môn tu hành chân chính, nghĩa là sống khép mình trong giới bổn, từ bỏ những điều ác, từ bỏ sát sinh, từ bỏ trộm cắp, nói dối, vân vân, giữ gìn phạm hạnh, thì đại vương sẽ làm gì? Ông mới nói: Bạch Thế Tôn, nếu thật sự như vậy thì con sẽ cúng dường tứ sự suốt đời cho cái người như vậy. Nhưng mà bạch Thế Tôn, không có cách nào một kẻ
[9:45]ác độc như vậy mà có thể trong phút chốc trở thành một người tu hành mà sống chế ngự được trong giới bổn như thế? Đây chúng ta đọc cái đoạn này: Lúc bấy giờ tôn giả Angulimala ngồi không xa Thế Tôn bao nhiêu. Rồi Thế Tôn duỗi cánh tay mặt và nói với vua Pasenadi: Thưa đại vương, đấy là Angulimala. Đọc cái đoạn này đó, các con thấy bốn chữ là "rồi Thế Tôn duỗi cánh tay mặt". Nếu mà nói cho bình thường á thì mình chỉ nói vậy là đủ: rồi Thế Tôn, nghĩa là chỉ về phía Angulimala, phải không? Và nói đó Angulimala đó, chỉ chỉ thôi. Nhưng ở đây phải dùng cái này duỗi cánh tay mặt. Là sao vậy? Ai nhận ra được chỗ này? Hả?
[10:36]Ai nhận ra được chỗ này? Nên ở đây chúng ta thấy hay. Nên mình đọc Nikaya, bởi vì Nikaya làm truyện rất là gần với Đức Phật thực sự. Nên nhiều khi trong những chi tiết nhỏ, chúng ta bắt gặp được cái oai nghi của Phật rất lạ. Thay vì là chỉ nói chỉ này nhẹ nhàng, có nghĩa là một cử động của một con người không quan trọng. Mà cái mục đích của cái cử chỉ nó mới quan trọng, còn ở đây cái cử chỉ của Đức Phật là quan trọng. Nên là Ngài không có cử chỉ thừa. Khi Ngài nhấc cánh tay lên để Ngài chỉ một cái gì thì trong đó tràn đầy uy lực nhìn vô thấy nó rực rỡ, nghiêm trang, oai nghi. Chứ không phải là một cái cử chỉ giống như mình
[11:16]đưa tay chỉ chỉ chỉ bình thường không có. Nghĩa là Ngài nhấc cái tay để làm một cái gì là nó thành vấn đề hết. Quý thầy nhìn thấy được điều đó không? Cái thần của cái bài kinh nó nằm ở chỗ này. Đó là cái oai nghi, cái uy lực của Đức Phật từ ngàn xưa nó rớt lại qua bốn chữ này. Mà chúng ta phải hiểu ngày xưa Đức Phật vậy. Ngài ngồi là bất động nghiêm trang. Và mọi cử chỉ của Ngài đều có ý nghĩa của nó và tràn đầy cái uy lực trong cái cử chỉ đó chứ không có thường hão như mình. Vua Pasenadi nghe nói như vậy hoảng sợ, run sợ, lông tóc dựng ngược.
[11:54]Ừ khi biết như vậy, Đức Phật mới nói: "Này Đại vương, chớ có sợ hãi, không có gì để sợ đâu." Thì dần dần vua mới bình tĩnh đứng nhìn cái con người đó, cái con người đang ngồi lặng lẽ. Mà nghĩ trời ơi, đây là tên cướp mà giết hại gần cả ngàn người. Thì vua mới vì vì thấy Đức Phật nói như vậy rồi từ từ bình tĩnh lại mới đến nói: "Thưa Tôn giả, có phải Tôn giả là Angulimala?" "Thưa phải, thưa Đại vương." Rồi thưa: "Tôn giả phụ thân Tôn giả thuộc dòng họ gì? Mẫu thân thuộc dòng họ gì?" "Nói phụ thân thuộc dòng họ Gagga, mẫu thân thuộc dòng họ Mantani." Thì như vậy mới là tên thật. Mới nói: "Thưa Tôn giả, mong Tôn giả Gagga Mantaniputta được hoan hỷ.
[12:38]Từ đây tôi sẽ cúng dường tứ sự cho Tôn giả." Thì người ta ghép cái tên cha, tên mẹ thêm chữ putta. Nhớ không? Hôm trước chúng ta nói putta có nghĩa là con. Putta nghĩa là con, là con của Mantani putta. Rồi Tôn giả đã từ chối vì nghĩ rằng Ngài theo cái hạnh sống đơn giản nên nói: "Thôi đủ rồi, thưa Đại vương. Tôi đã đủ ba y." Thì đây tới chỗ này vua Ba Tư Nặc mới quay lại với Phật mà tán thán, nói: "Thật là vi diệu, thật là hy hữu. Thế Tôn đã nhiếp phục được một người mà không ai có thể nhiếp phục, làm cho an tịnh một người mà dường như không thể làm cho an tịnh được, khiến cho tịch diệt một người mà dường như không thể nào khiến cho tịch diệt được.
[13:24]Bạch Thế Tôn, con không thể nào mà khuất phục người này với vũ khí, với gậy, với kiếm, nhưng Thế Tôn là đã nhiếp phục được mà không cần đến vũ khí, không cần đến gậy, đến kiếm." Sau khi khen xong thì nói: "Bạch Thế Tôn, nay chúng con phải đi, con còn có nhiều công việc phải làm." Vua từ giã và trở về hoàng cung. Coi như chuyện nó đã được yên. Khi đi hành quân cả tháng trời rồi cho chuyện chấm dứt một cách êm xuôi, không có gì hết. Rồi Tôn giả Angulimala một lần đi khất thực, nhìn thấy một người phụ nữ trong cái cơn đau đẻ rất là nguy kịch và khóc, quống đốn. Có lẽ bà cũng bị cái khó sanh, cho nên đau đẻ kéo dài mà không có sanh được.
[14:11]Tôn giả mới thấy xót xa, nói: "Thật đau khổ thay các chúng sinh! Thật đau khổ thay các chúng sinh!" Rồi Ngài khi khất thực xong Ngài trở về Ngài mới thưa với Đức Phật: "Thấy chúng sinh đau khổ như vậy." Thì Đức Phật mới nói là: "Bây giờ ngươi hãy trở lại chỗ đó mà nói thế này: Này bà chị, vì rằng từ khi tôi sinh ra đến bây giờ tôi chưa cố ý giết hại mạng sống của ai, thì mong rằng với sự thật ấy, bà chị sẽ được sinh nở dễ dàng." Nói: "Bạch Thế Tôn, nếu con nói như vậy là con nói láo. Vì thật sự con đã cố ý giết hại mạng sống rất nhiều người." Chúng ta để ý trong kinh nha, một lát mình đối chiếu với trong Tiểu Bộ kinh.
[14:49]Trong Trưởng Lão Tăng Kệ mình thấy nhiều chi tiết khác nhau giữa hai câu chuyện. Trong kinh xác nhận là Ngài đã giết hại, chính miệng Ngài nói Ngài giết, chứ không phải như cái thuyết nói Ngài chỉ chặt ngón tay, không có. Không phải là Ngài chỉ chặt ngón tay rồi thả, không có. Ngài giết luôn rồi mới chặt ngón tay sau. À nếu vậy thì: "Này Angulimala, ngươi hãy nói thế này: Này bà chị, từ khi tôi được thánh sanh, tôi chưa bao giờ có ý giết hại mạng chúng sinh. Mong rằng với sự thật này, bà chị được sinh nở dễ dàng."
[15:22]Thánh sanh nghĩa là sao? Thánh sanh nghĩa là xuất gia đó. Nghĩa là trong đời chúng ta được sinh làm hai lần. Một lần là với cha mẹ sinh ra, phải không? Một lần là với vị bổn sư của mình thế phát cho mình rồi bước vào một cuộc đời mới. Như ngày xưa mình sinh ra trong cuộc sống thế gian thì ngày hôm nay khi mình bước vào đạo, mình bước vào một cuộc sống của những vị thánh. Dĩ nhiên là chúng ta chưa phải thánh, nhưng chúng ta đang ở trong dòng của những vị thánh. Vì vậy, chúng ta phải hết sức là cố gắng, đừng có bận tâm quyến luyến gia đình nữa. Mà phải thương yêu tất cả chúng sinh cho bình đẳng mà cố gắng tu tập, giữ gìn cái đạo đức của mình,
[16:08]thanh tịnh thiền định, để mình xứng đáng với cái dòng dõi của chư thánh của mình. Đó, và hôm nay chúng ta là người đã sinh vào trong dòng thánh thì phải cố gắng. Giống như Đức Phật nói, thì Tôn giả trở lại, Ngài nói với người phụ nữ cái câu như vậy: "Này bà chị, từ khi tôi sinh ra đến bây giờ, từ khi tôi được thánh sanh đến giờ, tôi chưa cố ý giết hại mạng sống của ai. Mong rằng với sự thật ấy, chị được sinh nở dễ dàng." Thì bà, người đàn bà tự nhiên sinh nở dễ dàng sau đó. Đoạn dưới thì nói là Tôn giả đã sống không phóng dật, nhiệt tâm tinh cần và không bao lâu Ngài đã đắc đạo, Ngài chứng được bậc A La Hán.
[16:50]Cái đoạn kế tiếp thì tôi hơi nghi. Đáng lẽ cái đoạn mà chứng đạo để phía sau, mà lại nói cái đoạn mà Ngài bị đánh, bị chọi đá lỗ đầu, bị cầm gậy đập. Đó, xong rồi tôi hơi nghi. Đúng ra là phải nói trước ha, tại vì sau đó Đức Phật có khuyên là: "Hãy kham nhẫn, hãy kham nhẫn. Vì ngươi đang gặt hái ngay trong hiện tại quả báo của nghiệp mà đáng lẽ ngươi phải chịu nấu sôi ở địa ngục nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm." Thì nếu mà Đức Phật khuyên người thường lại gặp một vị A La Hán khỏi khuyên, phải không? Ngài dư sức nhẫn nhục. Cho nên, khi mà Ngài bị đánh như vậy rồi Đức Phật khuyên phải nhẫn nhục như
[17:26]vậy thì tôi nghi rằng cái đoạn mà Ngài bị đánh là Ngài chưa chứng đạo. Chứng đạo sau. Ở đây có cái đoạn chúng ta thấy thế này: Một buổi sáng Tôn giả đắp y cầm bát đi vào Savatthi để khất thực. Lúc bấy giờ, một cục đất do người ném rơi trên thân Tôn giả, một cây gậy do người quăng rơi trên thân Tôn giả, một hòn sỏi do người quăng rơi trên thân Tôn giả. Đó là lối văn ngày xưa, còn nếu mình dùng lối văn bây giờ thì mình nói làm sao? Nói là Tôn giả bị người ta chọi đá, phải không nè? Quất gậy, rồi đập gạch, lỗ đầu chảy máu, nói mang giùm, nói gọn vậy. Ngày xưa không biết sao văn nói nó dài dòng, chắc là để cho dễ nhớ.
[18:10]Rồi Tôn giả Angulimala lỗ đầu chảy máu, bình bát bị bể, ngoại y bị rách, đi đến Thế Tôn. Ngoại y là cái y khoác bên ngoài, phải không? Nhưng cái y bên trong thì chắc chưa rách, nên không sao. Rồi Tôn giả sau khi giải thoát đã nói lên cái bài thơ kệ: "Ai trước phóng dật, sau không phóng dật, sáng chói đời này như trăng thoát mây. Ai làm ác nghiệp, nhờ thiện chặn lại, sáng chói đời này như trăng thoát mây." Cái bài thơ này thì dài, nhưng mà tôi không có đọc hết. Mấy thầy đọc nhưng có cái đoạn: "Ta tên Vô Hại, trước ta sát hại." Thì Ngài trước kia Ngài có tên là Ahimsaka, nghĩa là vô hại.
[18:55]"Nay được chánh danh vì chẳng hại ai. Trước ta được tên Angulimala, bị thác nước cuốn, ta quy y Phật." Ai hiểu chữ "bị thác nước cuốn" là gì? Thì tại sao không bị thác nước cuốn thì ta quy y Phật?
[19:14]Hai câu đầu này thật ra cũng hơi hơi khó trả lời, vì chúng ta chưa từng bị thác nước cuốn nên mình không hiểu được tại sao ngài bị thác nước cuốn.
[19:28]Vì lúc đó ngài gặp Đức Phật, ngài bị thuyết phục. Cái uy đức, cái thần lực, cái nhân cách của Đức Phật chói ngời rực rỡ, làm ngài ngài bị cuốn hút dữ dội. Đồng thời là cái nhân duyên thầy trò từ ngàn kiếp nó trở lại, đó cho nên ngài bị cuốn hút mạnh mẽ một cách vô hình, giống như bị chìm trong một cái thác nước cuốn cuốn phăng đi. Ngài không thể cưỡng lại được cái việc mà quỳ xuống chân Đức Phật để xin làm đệ tử. Cái cảm giác lúc đó là ai trong cái tâm trạng, hoàn cảnh đó mới hiểu được, còn bình thường mình không trong hoàn cảnh đó, mình không hiểu được cái cảm giác mà bị cuốn hút mạnh mẽ như một thác nước cuốn phăng đi như thế nào.
[20:07]À chúng ta cũng vậy, ví dụ như quý thầy nếu mà người nào đó một lúc nào đó có cái xúc động lớn thế nào, ví dụ như bước vào chùa, tự nhiên nhìn thấy chư Tăng, nhìn thấy hình tượng Đức Phật, nghe tiếng chuông chùa lòng mình rộn rã, xúc động, cưỡng không nổi cái ý định phải đi xuất gia, thì người đó cũng bị nước cuốn. Hoặc là có khi quý thầy gặp lại một vị thầy cũ của mình trong nhiều kiếp, gặp lại mình bị xúc động rộn rã và nghĩ rằng phải đi theo người này để tu hành, thì đó cũng gọi là bị thác nước cuốn. Nó vô hình, nó không hình không tướng, nó là một cảm giác thôi, nhưng ai ở trong tâm trạng đó mới hiểu như vậy.
[20:45]Có những lúc, ví dụ như quý thầy đã từng như vậy chưa? Ví dụ gặp một vị thầy nào mà mình bị xúc động chưa? Hay gặp một ai, có chưa? Nếu chưa là là mình chưa có cái dấu ấn mạnh trong cuộc đời. Còn quý vị cư sĩ đã bị thác nước cuốn lần nào chưa? Chưa? Không, quý vị cư sĩ coi chừng có rồi, hồi xưa ổng cuốn.
[21:09]Hồi xưa ổng cuốn, ổng cuốn giờ mới ráng chịu tội. Nhưng bây giờ cũng có nước khác đang cuốn lại về Thiền Quang, thấy không? Rồi mới về đây mà ngồi nghe vậy. Cho nên cái thác nước này nó lợi hại lắm, không biết thác nước nào. Nên quý thầy đã được thác nước cuốn vào trong đây tu hành rồi, nhớ giữ mình coi chừng thác nước cuốn ra lại. Nó cũng mạnh như vậy đó chứ không phải đơn giản, cũng mạnh như vậy. Vừa rồi tôi vừa mới gặp một thầy, thầy cũng thân, tôi không muốn nói tên. Thì thầy mới kể là một một cô đệ tử, nói là đệ tử sự thật là y chỉ thôi, thì cô đã hoàn tục, đã chuẩn bị lấy chồng. Thì thầy than, lúc đó than là thầy buồn vì như một thất
[21:55]bại, mình đã không dạy được một người đệ tử nên người mà người đó đã thối tâm đến nỗi phải hoàn tục. Thì tôi mới hỏi nguyên nhân, nói: "Bởi vì gặp thằng bồ." Nói: "Bồ đâu ngoài ra mà đem tu?" Nói: "Cũng tại tôi tổ chức đi miền Trung cứu trợ, lên trên xe gặp con thằng lơ xe nó đẹp trai mà nó hiền lành quá, thì đó cũng là thác nước cuốn trôi." Quý thầy coi chừng mốt ra gặp lơ xe nha, cẩn thận.
[22:26]Nên cái cảm giác xúc động, cái đó đặc biệt lắm. Nếu mà người nào mà trong đời tu hành của mình mà một lần mà bị một cái dấu ấn, bị sự cuốn hút mãnh liệt bởi nhân cách một vị thánh nào đó, hay một cái điều gì đó để làm cho mình mình xúc động đối với đạo thì là một cái nhân duyên rất tốt, thành cái sức mạnh để có thể là ảnh hưởng suốt cuộc đời tu hành của chúng ta. Đó cũng là thác nước cuốn. "Giữa các chân lý được khéo giảng dạy, chân lý ta theo chân lý tối thượng, thiện lai ta đến không đi lạc hướng, không ai khuyên ta theo tư tưởng ác, ba minh ta chứng, Phật lý viên thành." Cái bài kinh là như vậy.
[23:08]Giờ thì chúng ta phân tích chút xíu. Rằng câu chuyện về Angulimala là một câu chuyện được nhắc nhiều trong các cuốn sách nói về đạo Phật. Thì một người cực ác, từng giết hại nhiều người bỗng trong phút chốc đổi tâm hướng hẳn về điều thiện. Này chúng ta thấy cái việc mà chính ngài đang muốn giết Đức Phật, mà chỉ trong một vài câu nói ngắn ngủi, trong vài mươi giây bỗng trở thành quỳ xuống lạy dưới chân Đức Phật trở thành đệ tử, một sự thay đổi đầy kịch tính mà xưa nay trên thế gian dường như rất hiếm xảy ra. Rất hiếm xảy ra. Chúng ta biết như vậy, con người không dễ thay đổi, tâm tính con người không dễ thay đổi.
[23:53]Việc mà giáo hóa cho người khác từ một người xấu thành người tốt khó, khó ghê lắm. Như tôi vậy, tôi đã từng làm thầy, tôi biết điều đó. Và có nhiều trường hợp tôi đã thất bại trong việc dạy dỗ chứ không phải không đâu, không phải là ai đến với tôi đều trở thành người tốt đâu. Mà đã có nhiều người cũng không sửa đổi được. Dù tôi nói đi nói lại rất nhiều lần một cái lỗi đơn giản. Tôi cũng đã từng thất bại. Rồi gặp quý thầy khác nói chuyện với nhau, quý thầy cũng vậy, cũng than như vậy, không phải luôn luôn là dễ dàng để độ một người. Sửa tâm hồn người đó trở thành tốt đẹp hơn cũng không phải dễ như vậy.
[24:31]Nên cái khuynh hướng gì từ trong quá khứ khi mà nó tích lũy trong tâm mình rồi thì nó thành cái sức mạnh khó thay đổi. Một cái quán tính nó rất là mạnh. Có thể người đó có duyên với mình để đến với mình trong một giai đoạn nào đó, làm đệ tử trong một cái thời gian nào đó. Nhưng họ trong những kiếp quá khứ mà họ đã gieo những cái nhân gì đó, nên cái xấu tích lũy trong tâm họ nhiều quá. Dù họ có duyên đến với mình để làm đệ tử, nhưng không phải là mãi mãi rồi họ sẽ ra đi và không thay đổi gì được nữa. Có tình trạng như vậy. Dù rằng mình có cố gắng dạy dỗ, nên việc mà chuyển hóa một con người khó ghê lắm.
[25:14]Rồi tự mình sửa tâm mình cũng khó nữa chứ không phải dễ. Ngay chính bản thân chúng ta đi, mình khoan nói việc dạy người khác, mình chỉ nói là tự bản thân mình tu cho tốt lên cũng cực khổ lắm. Ví dụ bây giờ nói tới cái lòng từ bi thì chúng ta biết rằng đạo Phật mà không có từ bi thì không còn là đạo Phật nữa. Biết như vậy nên mình cố gắng giữ tâm từ bi, thương yêu mọi loài, phải không? Nhưng mà dễ làm không? Tu mấy năm rồi, nhìn lại nhiều khi thấy mình vẫn chưa thương yêu ai. Nội cái nói chuyện trong lớp thôi, cũng chưa bỏ được. Rồi ví dụ như khi huynh đệ ví dụ chê mình một câu, mình còn tự ái không? Còn không? Còn không?
[26:00]Còn, chưa hết. Đó là những cái chúng ta thấy khó sửa, khó sửa. Nhưng mà quý thầy cố gắng, cái mà tự ái tức là không nhẫn nhục, cái đó một người bước vô tu một, hai năm phải hết sạch, đừng để lâu. Thật vậy á. Tu tới năm năm rồi mà tự ái còn là là dở lắm, căn cơ mình hơi kém. Cái đó phải trong một, hai năm phải thanh toán liền, không còn giận, không còn tự ái. Ai mắng thì mắng, ai nói gì nói, tỉnh bơ. Mặc dù mình có xét lỗi, nhưng mà không còn tự ái nó mới là đúng. Nhưng mà chúng ta thấy không đơn giản. Nhiều khi tu mười năm rồi, ai nói mình chen chen, xóc xóc, xỉa xỉa một câu mình vẫn buồn bực nhẹ nhàng trong bụng. Có không? Có.
[26:42]Nên khó sửa chứ không phải dễ. Hoặc là cái tâm ganh tị, cũng khó. Bây giờ trong lớp học với nhau, người nam thì tôi không biết sao chứ người nữ dễ bị hơn. Đi trong lớp thấy người khác học giỏi hơn, được thầy cô thương hơn, điểm số cao hơn, được khen ngợi nhiều, nhiều khi lòng mình bỗng cảm thấy khó chịu. Có không? Có không? Quý thầy thì hơi ít, nhiều khi người nam cũng dễ, nhẹ nghiệp cái đó, chứ người nữ hay dễ bị. Thì cái khó chịu đó là cái đố kỵ đó. Cái đố kỵ nó khó bỏ. Mà thấy ai hơn mình, mình không có muốn. Đó, nguy hiểm. Nhưng mà tâm đố kỵ mà nó có rồi thì đúng nó làm cho tâm hồn mình hèn hạ,
[27:25]vẩn đục, công đức từ từ tiêu tan hết à, mình không thể giỏi được nữa. Nhìn người ta giỏi, mình không hoan hỷ thì mình không bao giờ giỏi được nữa. Cái khó vậy đó. Như tôi vậy, tôi cũng sợ cái tâm đố kỵ, nhưng tôi thì tôi ít có bị. Ít bị là không phải là mình hay mà vì thường tôi học giỏi. Ví dụ hồi còn ngoài đời vậy, thì trong lớp mình cũng nhất nhì, rồi khi vào đạo vậy, học chung lớp với huynh đệ mình cũng nhất nhì, nên mình ít có ai để ganh tị. Nhưng mà tôi vẫn sợ. Tôi vẫn sợ một ngày nào đó mà mình gặp một người giỏi cái mình khởi tâm ganh tị sao. Thì công đức tiêu tan hết, cho nên tôi phải đề phòng từ bây giờ.
[28:04]Người tu phải là thông minh, phải biết đề phòng. Mà cách đề phòng hay nhất là mỗi khi mình nghe một người kể lại một vị nào đó hay, mình phải nguyện trong lòng mình quý mến, mình hoan hỷ. Rồi có khi mình đem cái chuyện hay của người mà mình đã biết, mình phải khen ngợi, mình tán thán cho người khác biết. Cái mà việc khen ngợi người khác nó tiêu diệt cái tâm đố kỵ trong lòng mình rất mạnh. Phải như vậy. Cho nên ở đây thì quý thầy có thể là có tâm đố kỵ hoặc quý thầy có thể là không có tâm đố kỵ, thầy không thấy. Nhưng hãy nghe lời tôi, hãy bắt chước tôi là phải đề phòng. Và cái cách chữa trị, cách đề phòng cái tâm đố kỵ của mình
[28:43]hay nhất là khen ngợi cái người nào hay mà mình biết. Người nào tu tập tinh tấn, học giỏi, đẹp trai cũng khen luôn. Nấu bếp giỏi cũng khen luôn. Nghĩa là ai có gì hay mình khen cho người khác biết thì tự nhiên mình tiêu diệt hết cái tâm đố kỵ trong lòng mình. Nên chúng ta thấy việc chuyển hóa nội tâm mình nó không phải dễ đâu, khó lắm. Nhưng ở đây ngài Angulimala nhấp nháy chút xíu trở thành một con người khác hẳn liền. Đây là chuyện rất là lạ. Bây giờ chúng ta đi tìm cái nguyên nhân của thiện và ác. Thì chúng ta thấy cái nguyên nhân của thiện và ác nó không có phải là dễ tìm. Chúng ta muốn chuyển hóa con người từ xấu thành tốt,
[29:30]từ ác thành thiện thì chúng ta phải biết nguyên nhân. Mình sửa từ cái gốc thì mọi chuyện tốt đẹp phải không? Sửa từ gốc mà cái gốc nó nằm ở đâu? Thì đây là cái vấn đề đau đầu của cả xã hội, cả nhà nước cũng đau đầu đó. Tội phạm đầy dẫy á mà phương pháp cải hóa không có đủ, đâu vào đâu hết trơn. Con người ta vẫn tiếp tục ác độc, vẫn tiếp tục đổ vỡ. Mà nếu mình tìm được cái nguyên nhân rồi thì mình dễ sửa, thì nguyên nhân nằm ở chỗ này một chút xíu nè, là tôn kính hay là phỉ báng bậc Thánh. Có chút xíu đó thôi chứ không có gì khó hết trơn á. Nếu người nào trong kiếp quá khứ đã từng biết tôn kính một bậc Thánh
[30:12]thì tự nhiên cái tâm thiện nảy nở dần dần dần dần qua nhiều kiếp. Còn người nào trong quá khứ đã từng phỉ báng bậc Thánh thì cái tâm ác cũng vậy, cũng nảy nở dần dần dần dần. Cho nên có những người mà họ ác, ác một cách cố định luôn, nói gì nói không nhúc nhích không suy suyển. Có những tên cướp bị bắt vô tới tù rồi, thiếu điều đem đi pháp trường bắn, chứ không bao giờ hối hận. Nghĩa là cái ác tâm của nhiều kiếp cố định tới như vậy thì người này là đời xưa đã phỉ báng thần thánh dữ lắm. Còn có những người mà ví dụ có làm ác rồi sau đó nhanh chóng hối hận đi tìm con đường thiện thì người này ngày xưa coi
[30:51]vậy chứ đã có cái nhân cung kính bậc Thánh nào đó. Chút xíu đó thôi. Mà ở đây chúng ta thấy tại sao như vậy? Cái nhân quả này mình có thể giải thích trên hai phương diện. Một là trên cái nhân quả của tâm linh, hai là trên cấu trúc của não. Ví dụ như trong đầu chúng ta có cái vùng não nè. Đó. Thì nó đừng nó đậy lên cái Cái này là cái gì? Cái hốc này là cái gì? Nhưng mà bên ngoài nó nó sẽ được cái nó sẽ được làm thế này. Đó, ha. Coi đẹp vậy đó. Chứ bên trong nó là cái xương sọ trống. Còn đây là cái não. Cái não nhiều nhiều lớp của chúng ta. Cái não nhiều lớp này ví dụ chúng ta xuất hiện được cái tư tưởng
[31:35]tôn kính một bậc Thánh, chúng ta ca ngợi một bậc Thánh nào đó ở trong tâm này thì tự nhiên nó tác động vào cái vùng thiện tâm của chúng ta, cái vùng thiện này tự nhiên phát triển mạnh lên. Đó là cái liên quan trong cái sinh lý não. Rồi ví dụ như chúng ta khởi cái tâm phỉ báng bậc Thánh thì tự nhiên nó tác động vào cái vùng não ác thế là bản năng ích kỷ, sân hận, căm thù bùng khởi dậy. Nó là cái liên quan nghĩa là nhân quả trong sinh lý não. Hoặc là ví dụ như các nhà khoa học hiện nay họ cũng tìm ra rằng là có một vùng não chịu trách nhiệm về tình dục. Nghĩa là khi cái ham muốn tình dục khởi lên hay không là do cái vùng não này.
[32:15]Thì ở đây đó một cái tư tưởng khiêm hạ mà xuất hiện với tư tưởng mà tôn kính bậc Thánh xuất hiện thì nó tác động nó làm tiêu diệt cái ham muốn của cái vùng não này. Thế là người này tắt hết những cái ham muốn tình dục. Còn mà nếu cái tư tưởng tự cao hoặc là phỉ báng thần thánh khởi lên thì nó kích động làm cho cái vùng não tình dục mạnh lên, thế là người này trở thành tham dục vô độ. Ha, nó có cái việc. Còn đây là mình nói trên cái cấu trúc tâm sinh lý não, còn mình nói về tâm linh thì cũng như vậy. Khi mà chúng ta tôn kính bậc Thánh thì cái nhân quả là khiến chúng ta từ từ có nhân cách của của bậc Thánh.
[32:54]Nha. Nên cái thiện tâm tự nhiên nó nảy nở, đó là nhân quả. Còn nếu mà nói về sinh lý não là nó vậy. Ở đây cũng vậy, là tôn kính bậc Thánh tạo thành tâm thiện, phỉ báng bậc Thánh tạo thành tâm ác. Cái chuyện nó đơn giản. Chuyện đơn giản. Cái chìa khóa nó nằm chỉ có chút đó thôi mà đôi khi chúng ta không biết là có thể hư cả một đất nước luôn. Hư cả một thế hệ. Cho nên đối với trẻ em vậy, điều mà cho chúng được tin tưởng vào thần thánh, vào ông tiên, ông Bụt rất là cần thiết. Vì làm cho chúng có thần thánh nào đó để tôn kính, tự nhiên tâm thiện của chúng nảy nở, lớn lên nó dễ là người tốt. Chúng ta thấy đi, thấy như ở mấy cái vùng
[33:42]mà người ta tin tưởng Chúa đi, ví dụ cái vùng tin cho đàng hoàng họ cũng dễ là người tốt thôi. Còn nếu mà cái người đã tin được Phật rồi thì thật là quý. Từ nhỏ thuần thục như vậy lớn lên khó là người ác. Có thể có cái nghiệp nhân ác nào đó rớt vào, nhưng mà đã có cái nhân tôn kính bậc Thánh rồi thì giống như trong tâm mình có cái sức đề kháng, nó chống lại được cái điều ác. Nên từ nhỏ như vậy, hoặc là đây là một điều nguy hiểm là thường á là trong cái lớp học trò bạn bè với nhau hay truyền cho nhau những cái tư tưởng xấu. Trong lớp, hiện bây giờ đây cả cấp một, cấp hai, cấp ba gì cũng bị, gia đình không biết.
[34:23]Nó chuyền nhau những cái tác phẩm đồi trụy. Nó lén đưa nhau cuốn phim sex về lén coi, nó đưa xấp hình phụ nữ khỏa thân nó lén chuyền nhau nó coi trong lớp. Mấy thầy cô đâu biết, cha mẹ ở nhà đâu biết. Nhưng mà nếu đứa nhỏ đó từ nhỏ mà không được lạy Phật kính Phật thì tâm hồn nó không có sức đề kháng. Đến khi mà nó bị đưa những tác phẩm xấu vào cái nó đón nhận là tâm hồn nó đen tối liền, nguy hiểm. Còn nếu mà từ nhỏ cha mẹ dạy dỗ cho nó lạy Phật tin Phật thì khi nó bị đưa tác phẩm đó nó gạt phăng liền, nó không chấp nhận. Đó, đó là cái sức đề kháng tự nhiên do cái tâm cung kính bậc Thánh. Rồi nếu mà đứa trẻ từ nhỏ vậy mình hay kể chuyện cổ tích
[35:04]cho nó về ông tiên, ông Phật làm cho nó có niềm tin Phật trời, coi vậy chứ nó thành cái sức đề kháng trong tâm hồn, lớn lên nó dễ là một người thiện. Còn nếu mà không cho nó tin gì hết, ừ cứ chỉ tin vào cái đối xử bình thường của vật lý, lớn lên nó dễ thành người ác. Đây là một điều mà chúng ta cũng đã bị, chúng ta đã bị. Vì vậy nếu mà chúng ta muốn xây dựng quê hương đất nước này cho tốt đẹp thì hãy nghĩ đến cái lớp trẻ này, cho chúng nó được tôn kính thần thánh từ lúc nhỏ. Lớn lên nó dễ là người thiện. Còn một người mà phỉ báng thần thánh cái nghiệp gần á là trở thành người xấu, không có đạo đức, nghiệp xa hơn chút nữa trở thành điên loạn.
[35:48]Đó là cái nhân quả mà phỉ báng thần thánh, nguy hiểm ghê lắm. Nhân cách mình tự nhiên mất hết từ từ từ từ. Vì tôi gặp hồi đó ừ tôi lại phải sống trong cái khu đó của cái tập thể của khu vực chùa đó, thì có bốn ông thầy chuyên môn nói xấu các vị tôn túc. Nói chuyện qua lại một chút thế nào cũng kiếm ông hòa thượng này để chê, ông thượng tọa nọ để mà trách. Lúc nào bốn ông cũng mắc cái bệnh y như nhau. Thì nhiều khi tôi cũng không bằng lòng, tôi cãi, nhưng mà mấy ông dữ quá, hét lại thôi tôi nín luôn. Nước mình cũng là trúng nhỏ thôi, kiếm chỗ khác phần mình lo giữ giữ hồn mình. Mấy ông có thói quen như vậy, tôi để tôi chờ cái quả báo
[36:26]xảy ra đúng không, tôi thấy từ từ đúng hết trơn. Bắt đầu ông đầu tiên thứ nhất thì quả báo thê thảm chết luôn. Rồi cái ông thứ hai, nghĩa là nói chung là nhân cách sa sút sa sút rớt từ từ rớt từ từ hết. Còn ông cuối cùng, ông thứ tư thì rất đàng hoàng. Rất đàng hoàng. Thì tôi nghi rằng ông này chắc có cái phước gì khác. Thấy nói xấu người ta mà vẫn không bị mất nhân cách, nhưng rồi cũng rớt luôn, cuối cùng cũng rớt hết. Tôi thấy thiệt, sợ thiệt. Cái mà chỉ trích người khác á, công kích người đáng kính thì làm cho nhân cách mình rớt hết luôn. Vì vậy chúng ta phải dè dặt, không nên nói lỗi người khác như vậy.
[37:05]Mình khuyên ai mình sửa ai được thì sửa, đừng có bực bội trong lòng hay nói bậy nói bạ ra bên ngoài. Đó là cái nhân chính, còn cái nhân phụ là mình ca ngợi cái thiện của người khác thì mình sẽ được cái thiện giống như vậy. Nghĩa là mình khen ai là người trầm tĩnh thì mình sẽ trầm tĩnh như vậy. Mình khen ai là người từ bi, mình sẽ được cái từ bi như vậy. Nên cái nhân quả nó tự nhiên nó đến. Cái đạo đức nó đúng nhân đúng quả nó rất là tự nhiên. Ví dụ như nãy chúng ta nói vậy, khi mình tôn kính một bậc Thánh, tự nhiên mình xuất hiện cái đạo đức, cái đạo đức này nó tự nhiên, nó không phải gượng ép.
[37:41]Còn nếu ví dụ như mình chưa có cái nhân tôn kính một bậc Thánh mà mình muốn người ta biết mình là người đạo đức, muốn là người tốt, nó sẽ thành gượng gạo liền. Ví dụ mình đi đứng làm ra vẻ là mình điềm đạm, khoan thai, nói năng một tử tế, đưa tay đưa chân rồi thì lát nó giống cải lương. Tại vì nó không từ cái nhân đúng mà nó từ sự gượng ép. Nên đừng có làm ra vẻ mình là người đạo đức mà hãy tôn kính Đức Phật thực sự thì tự nhiên chúng ta sẽ trở thành người thiện, người tốt, người có đạo đức, nó tự nhiên thôi. Nên tôi cứ nói đi nói lại hoài, tu gì tu cái căn bản lạy Phật đừng bao giờ bỏ. Mỗi ngày phải ráng lạy Phật cho nhiều để đủ phước mà mình tu hành suốt đời.
[38:25]Lúc nào đó mình lơi lỏng cái chuyện lạy Phật coi chừng đang hưởng phước hết từ từ, lúc mình đi ra không hay. Cách đây mấy hôm vậy, tôi gặp người huynh đệ, nói là huynh đệ thì thật là vai sư cháu vậy thôi. Thì người này trước kia hoàn tục, rồi bây giờ xuất gia trở lại thì tôi gặp thì tôi ngạc nhiên. Thì tôi cũng an ủi, ừ cho tiền, rồi tôi chỉ khuyên một điều, vì lúc đó bận quá không nói được nhiều, tôi chỉ nói chú ráng lạy Phật, lạy Phật cho nhiều. Thì từ đây mình giữ được công đức tu hành suốt đời. Vì trước đây trước khi mà hoàn tục thì người này ít có lạy Phật, không chịu lạy Phật. Thì đó là cái nhân rất là rõ, nên cái người cư sĩ mà muốn cuộc đời tu hành của
[39:06]mình suôn sẻ mà có thể xuất gia được thì bây giờ cũng phải lo lạy Phật. Mà người xuất gia rồi mà muốn mình đi được suốt cuộc đời qua những kiếp khác tu nữa, làm cao tăng hòa thượng nữa thì bây giờ mỗi ngày cũng phải siêng lạy Phật, đừng bỏ, nó quan trọng lắm. Nói tới nói lui vậy, những cái công đức căn bản đừng để mất. Thì cũng vậy, phỉ báng bậc Thánh làm cho tâm ác mình xuất hiện mạnh thì chỉ trích bậc Thánh, chỉ trích bậc Thánh hay là chỉ trích cái lỗi người, mình cũng mắc cái lỗi giống như vậy luôn. Mình chê ai nóng, ít bữa mình cũng nổi nóng. Ừ. Mình chê ai tham ăn, ít bữa mình cũng ăn nuốt coi là không kịp nhai, vân vân.
[39:47]Nghĩa là cái nhân quả như vậy. Tối hôm qua tôi đọc cái báo Sài Gòn Giải Phóng thấy có cái chuyện Nhà báo họ viết, họ nói là chuyện không thể giải thích nổi, nhưng mình ở trong nhân quả mình biết được. Một anh chàng tên Horst, hình như người Đức. Anh này ảnh nằm trong cái tổ chức phát xít. Tổ chức tân phát xít là phát xít trong thời đại mới, là chống người da đen, người da màu, chỉ đề cao cái chủng tộc da trắng mà nhất là người Đức thôi. Chống kịch liệt mà anh này ảnh làm việc hăng hái, lúc nào kêu gọi là bày những người da màu ra khỏi đất nước này, chỉ để người da trắng trong đất nước Đức. Thì một lần anh bệnh, bệnh xong vậy toàn thân biến
[40:26]thành da đen luôn, mới cách đây mấy ngày. Bây giờ anh trốn nhà luôn, tại chính ảnh người ghét da đen dữ dội, bây giờ toàn thân ảnh đen thui hết. Chỉ nhìn kỹ nét mặt thì đúng là nét mặt của người Âu Châu, mà da thì da của Phi Châu. Ảnh rất là đau khổ, chụm mình lại không dám cho ai thấy mặt. Không hiểu tại sao, nhưng mình trong nhân quả thì mình hiểu vậy. Cho nên quý thầy mà đừng có chê ai da đen nha, nữa là mình đen thui. Cho nên gặp ai da trắng cứ khen, thấy ai đẹp trai cứ khen vô, cứ khen cứ sụi vô. Vậy là mình có ngày mình được đẹp trai. Quý cô cũng vậy, đừng mất công mà đi sửa mũi, sửa môi gì hết.
[41:04]Cứ gặp ai cứ khen đẹp quá, đẹp quá, hết bữa tự nhiên là đẹp luôn. Vậy là mất công. Thì chúng ta sẽ thấy là có những trường hợp mà từ thiện phát triển thêm thiện. Thật ra thiện và ác không có ranh giới rõ ràng đó. Hai phương hướng. Chúng ta hay ở lường chừng. Trong lòng chúng ta vừa có thiện vừa có ác hết cả mắt. Mình tốt mặt này chứ mình xấu mặt kia hết cả mắt. Nhưng mà nếu mình siêng năng lạy Phật thì mình bị kéo dần dần về cái hoàn thiện. Còn mà nếu mình kiêu mạn, mình bị kéo dần dần về cái chỗ cực ác, thì dĩ nhiên nó có cái quả báo nữa. Khi một người mà cứ bị kéo về cái chỗ thiện cho đến cực thiện, cho đến cực thiện thì chuyện gì xảy ra?
[41:54]Thì người này đắc được thiền định và chứng thống luôn. Còn nếu người này bị kéo về cái ác cực độ thì chuyện gì xảy ra? Địa ngục xảy ra. Nhưng mà ở đây chúng ta thấy là có 4 trường hợp từ thiện mà phát triển thêm thiện. Tức là người này tốt, rồi mỗi ngày cái mỗi tốt dần, tốt dần lên cho tới chiến thắng. Có người thiện, rồi mai mốt tự nhiên ác. Rồi có người ác bị thay đổi thành thiện dần dần. Rồi có người ác càng ngày càng ác hơn nữa. Đó là 4 cái trường hợp. Thì cái nguyên nhân nó nằm ở quá khứ và kiếp xưa hết. Kiếp xưa có những giai đoạn mà mình cung kính bậc thánh rồi thôi không cung kính nữa, mất niềm tin.
[42:35]Thì qua đời này, giai đoạn đầu mình là người thiện, nhưng giai đoạn kế đó mình là người ác. Thì mình tôn kính bậc thánh sẽ có giai đoạn sau đó phỉ báng, trở mặt, mất niềm tin, bất ác. Rồi còn trường hợp, ví dụ như giai đoạn mình giữ cái tâm thiện với bậc thánh vững chắc thì qua những đời sau cứ thiện phát triển dần, phát triển dần cho đến chỗ hoàn thiện luôn. Đó. Rồi khi ác trở thành thiện, khi thiện trở thành ác. Và chúng ta để ý điều này nha, chúng ta để ý điều này. Cái thiện cái ác nó bị thay đổi như vậy là do nhân duyên đời xưa. Cái giai đoạn nào mình đã công kích bậc thánh, giai đoạn nào mình đã tôn kính bậc thánh,
[43:15]ứng theo từng giai đoạn đó mà đời này mình bị thay đổi như vậy. Thì chúng ta xét, chúng ta thấy anh Uli Mala thiện suốt một đời mà chỉ có 6 tháng ác thôi. Chỉ có 6 tháng ác. 6 tháng giết gần ngàn người. Nên là trước đó ông là người tốt, khi trở thành tướng cướp giết gần ngàn người trong 6 tháng, rồi sau 6 tháng đó trở thành một vị sa môn xuất gia rồi chứng a hán luôn. Nên lúc đó nếu mình nhìn một cái giai đoạn nhỏ ổng, mình kết luận ổng là một người ác là mình nhìn không đủ, mà chỉ có Phật mới biết. Nên Ngài quyết tâm hóa độ là vậy, Ngài ác giai đoạn. Thì có người như vậy tốt giai đoạn. Ờ, tôi đã gặp như vậy.
[43:57]Tôi gặp cái anh chàng đó vậy, trước giải phóng là người trong cái giới vô đảng sống rồi lấy vợ xong, sau khi giải phóng thì về miền quê làm rẫy. Thì khi về miền quê làm rẫy vô tình gặp... thì rồi sau này không gặp nhau nữa. Đúng tốt được 2 năm, bắt đầu quậy lại tiếp. Tiếp tục lừa gạt lấy tiền của ông thầy mất, trốn mất luôn. Tốt được 2 năm. Cho nên mẹ con người ta mẹ nhiều khi ác cả một đời, có một khúc thiện. Còn trường hợp anh của Limala là tốt cả một đời mà xấu chỉ có một đọa 6 tháng. Nên con người ta như vậy không có cố định điều đó là do cái nhân quả kiếp trước. Nên cái đoạn mà thiện của cái người đó hiện ra
[44:37]là đời xưa có một lúc nào đó đã khởi tâm kính được một vị thánh nào đó, nhưng mà khởi tâm kính chút xíu, nên đời này sẽ được 2 năm. Cũng như Anpuli Manna, đời xưa có một cái nhân gì đó nên bây giờ khiến trở thành một tên sát nhân trong 6 tháng. Bây giờ chúng ta... chúng ta sẽ nghiên cứu về Angulimala chút dựa theo cái trưởng lão Phan Kệ. Thì theo tiểu bộ kinh trưởng lão Phan Kệ thì Angulimala tên là Asimhaka, tức là vô hại, không hại ai. Tại sao ông đặt cái tên như vậy? Vì ngài là con của một vị Bà La Môn, một vị quan đại thần, cố vấn tôn giáo cho vua nước Kosala. Lúc này thì mình không biết được lúc ai đang làm vua nước Kosala.
[45:26]Là ba của vua Ba Tư Nặc hay là ba tu- vua Ba Tư Nặc đã lên ngôi rồi, mình chưa xác định, không tìm ra được. Tôi đọc mà tôi không tìm ra được, không tìm ra được cái cái thời gian để tính. Là nếu ba của vua Ba Tư Nặc là tên là Maha Kosala, chúng ta học rồi phải không? Ha. Rồi sau đó mình truyền ngôi cho vua Ba Tư Nặc. Thì lúc mà Angolimala sinh ra thì không biết vào cái thời nào, nhưng nó có cái điềm là lúc cái đêm mà ngài sinh ra, tự nhiên vũ khí trong cái kinh thành phá vệ nó sáng rực lên hết. Thì những ngài chiêm tinh nhìn biết đứa trẻ này sẽ trở thành tên cướp giết người, tàn sát.
[46:06]Lúc đó vua mới hỏi, không biết vua nào, vậy đứa trẻ này nó sẽ như thế nào? Nó giết người nhưng rồi nó sẽ hoàn lương. Vì nghe các vị nhìn ngôi sao mà đoán rằng đứa bé sẽ hoàn lương, nên ông vua ổng tha ổng không giết, chứ đáng lẽ ổng ra lệnh giết đứa bé đó liền. Rồi để gây cái dấu ấn nên cha mẹ là đã đặt ngài tên là Asimaka, là không có giết hại. Thì Angulimala này có cái sức mạnh phi thường bẩm sinh mà chúng ta thấy là một mình ông đánh được 50 người, hoặc là có thể rượt đuổi theo con nai đang chạy bắt nó lại được. Hay là sức mạnh giống như nhân vật hạt kim thần thoại chứ không thua. Đây là những người hiếm có trong lịch sử mà trong trường hợp Angulimala là một.
[46:51]Việt Nam mình có không? Cũng có nhiều người phải không? Chúng ta cũng nghe trong lịch sử nước mình, giống như chúng ta bây giờ học văn hóa, nhưng mà ngày xưa cái học nó khác bây giờ, học nhiều vấn đề lắm. Học chữ viết, học làm thơ ca, học ít kinh điển, học bói toán, học võ nghệ, học một số ngành nghề, nên là cũng giống như chúng ta bây giờ cũng học nhiều thứ. Chứ không phải là chỉ đi học là học văn chương. Nên Ngài giỏi, Ngài là người có văn hóa và học rất giỏi, giỏi nhất lớp, Ngài Angulimala. Nên lúc nào cũng được ông thầy và vợ của ông thầy ưu ái. Nghĩa là trong những buổi tiệc lớn luôn luôn thấy ngài
[47:29]đứng bên cạnh ông thầy giáo và vợ của ông thầy giáo. Vừa đẹp trai, vừa giỏi võ, có sức mạnh mà thông minh, học giỏi văn hóa, nên ngài tương lai vẫn sáng lạng. Chúng ta để ý cái này chút, thường là những nhà sử học bây giờ mà nghiên cứu về đời xưa thì không biết là ngày xưa đã học cái gì, cứ tưởng là chỉ học văn, không có đâu. Ngày xưa họ học nhiều môn. Như tôi hay nói vậy, những nhà sử học bây giờ nghiên cứu lại những nhà nho ngày xưa của Việt Nam, cứ tưởng nhà nho là chỉ học cái giáo lý là Tứ thư ngũ kinh của Đào Khổng, chỉ biết Bách sử vân vân, không phải đâu. Một nhà nho thật sự học rất nhiều thứ,
[48:12]như là Tứ thư ngũ kinh của Khổng giáo, Dịch lý, Bấm độn, bói toán biết hết. Địa lý, coi thiên văn, coi địa lý phải biết hết. Y học, y lý cũng phải biết, nghĩa là biết làm thuốc luôn. Số tức là tử vi, toán số biết luôn, biết cả toán nhưng mà cái toán đó áp dụng vào trong việc coi bói, biết luôn, biết luôn võ nghệ, binh pháp biết luôn. Nghĩa là một nhà nho ngày xưa giỏi nhiều thứ. Nhưng chúng ta đừng tưởng nhà nho là thư sinh trói gà không chặt, không có chuyện đó. Nhà nho ngày xưa rất giỏi. Nhưng bây giờ khi chúng ta nghe nhắc lại nhà nho xưa như Nguyễn Trãi, Chu Văn An, thì các nhà mà viết chuyện về các ngài cứ
[48:56]viết ngài giống như các ngài yếu, không có đâu. Nguyễn Trãi, Chu Văn An mà cầm gương lên mà đi bài quyền là mình hết hồn liền. Các ngài đều rất giỏi võ. Những nhà nho mà còn sót lại ngày hôm nay mà nếu chúng ta có duyên gặp lại cũng như vậy. Ông nào viết chữ nho đẹp, thơ văn là giỏi, mà nếu cần đánh một bài quyền hết hồn. Hồi xưa họ như vậy đó. Chúng ta bây giờ cứ hiểu lầm vì những nhà sử học bây giờ học không có tới, nghiên cứu không hết. Cứ tưởng nhà nho chỉ biết văn, không có đâu, nó giỏi võ ghê gớm. Thì cái mà An Vuli Malà đi học cũng vậy, cũng giỏi nhiều như vậy và giỏi đến cái độ ông thầy đánh không lại mình.
[49:35]Thầy Angulimala đánh không lại Angulimala. Cái thế võ thì dạy được, nhưng mà cái sức mạnh thì không thể bằng con người này, quá phi thường. Còn cái chuyện mà ông thầy đã hại Angulimala bằng cách là dụ Angulimala phải giết 1.000 người, lấy 1.000 ngón tay phải về cho ông, rồi ông mới dạy những cái phép bí mật cuối cùng thì nó có 2 cái thước. Cái thuyết thứ nhất là bà vợ của ông thầy bỗng nhiên đâm ra mê cái người học trò này và trong những lúc vắng chồng đã dụ dỗ tán tỉnh anh Pauline Marla. Tán tỉnh thì người thanh niên này cự tuyệt tại vì ông là người đàng hoàng, có nhân cách. Thì bà thương không được, bà trở thành thù.
[50:16]Người phụ nữ hay vậy á, thương không được, biến thành thù. Không biết hôm nay phụ nữ dưới kia có mếch lòng không? Cái chuyện này xảy ra cũng nhiều, tôi cũng từng là nạn nhân rồi, nhưng tôi làm bao nhiêu ngày. Người phụ nữ không biết cái tim họ làm sao, thương được cái thù. Thì trong cái thuyết này Angulimala cũng bị như vậy. Khi mà những lời đường mật dụ dỗ của bà bị cự tuyệt thì bà trở thành thù và bà mới nói với ông chồng. Nói lúc anh vắng nhà thì cái thằng Ahimsaka này nó dụ dỗ em mà em cự tuyệt
[50:50]đó. Bà nói vậy. Bây giờ anh phải giết nó, nhưng mà anh đừng có ra tay, anh đánh không lại nó đâu, anh phải lập mưu như thế này thế này nè. Ông chồng ổng tức lên nhưng mà ổng biết đánh không lại. Nghe bà vợ cố vấn, ổng xuôi tai theo cái mưu bày ra, ổng kêu lại ổng nói: "Ờ con là người giỏi nhất của thầy, bây giờ con hãy giết một ngàn người, lấy được một ngàn ngón tay về thì thầy sẽ dạy cho con một cái pháp thuật bí truyền, con sẽ trở thành trùm thiên hạ." Lúc đó cái nghiệp ác cũ khởi lên, Angulimala không phân biệt được phải trái, thế là cầm gươm ra đi. Đó nghe câu chuyện như vậy. Còn cái thuyết thứ hai, trong Trưởng Lão Tăng Kệ thì không phải
[51:28]là như vậy, mà chỉ là vì cái lòng ganh tị của bạn bè thôi. Không có cái chuyện mà bà vợ ông thầy tán tỉnh, mà chỉ có cái chuyện là Angulimala giỏi quá, được thầy và bà vợ khen, chung quanh ai cũng thán phục, rồi những người cùng học mới ghét. Ghét và dèm pha, nói cái gì nguy hiểm khiến ông thầy ổng cũng căm thù. Ổng căm thù bằng cách gì đó thì mình không biết được, rồi ổng cũng đưa ra cái chiêu bài dụ dỗ, xúi Angulimala giết một người thì sẽ một ngàn người. Thì ở đây là Angulimala lúc đó bỗng nhiên tâm ác khởi lên mà giết người không thương tiếc với sức mạnh của mình. Trong câu chuyện thì nói rằng lúc mà ngài
[52:14]đang làm tướng cướp giết người thì bà mẹ của ngài mới nghe tin, mới quá đau khổ kêu ông chồng là bây giờ phải làm sao đến khuyên răn nó. Nhưng ông cha, ổng nói: "Bỏ mặc thằng đó! Nó hư đốn như vậy tôi không coi nó là con nữa." Giống y như bây giờ thấy không? Nghĩa là con xấu nhưng mẹ đau khổ, cha già thì bỏ luôn. Cái nết tánh bây giờ cũng vậy. Thì bà mẹ, bả không chịu được nên bả lặn lội một mình đi tìm về cái vùng đó, cái vùng mà nghe nói tên tướng cướp đang ở để mà khuyên răn. Thì Angulimala hễ giết xong một mạng người, chặt một ngón tay thì đem phơi nắng cho khô, phơi nắng cho khô cho teo lại rồi mới cột vào cái
[52:56]sợi dây rồi mà đeo lên cổ để đừng bị mất, để về trình ông thầy cho đủ một ngàn ngón. Thì lúc mà mẹ đã đến từ ngoài bìa rừng thì trên cái cây to Angulimala đang ngồi trên một cái nhánh cây để rình mồi, gác cung tên để ngồi trên đấy lặng lẽ quan sát con đường đi thì ở đằng xa thấy thấp thoáng một người đàn bà đi đến. Thì ngay lúc đó Đức Phật cũng xuất hiện luôn. Ngài đến để chận lại vì sợ Angulimala giết mẹ là không đắc đạo được. Chứ người này tuy giết người chứ có cái phước đắc đạo, nhưng mà sợ trong lúc mù quáng giết mẹ là mất không đắc đạo được. Nên Đức Phật xuất hiện giữa, giữa bà mẹ và Angulimala.
[53:38]Thế là Angulimala nhảy xuống, cầm cung tên rượt theo và chuyện xảy ra như chúng ta đã nghe vậy. Thế là ngài bị khuất phục trước uy lực của Phật và đi tu. Mà trước khi mà gặp Đức Phật như vậy thì ngài cũng đã nghe đồn về Đức Phật rồi. Ngài đã có cái nhen nhúm lòng kính trọng nên khi mà Đức Phật hiện thần thông, khi mà Đức Phật hiện thần thông thì ngài suy nghĩ: "À, phải chăng đây là Đức Phật mà ta đã nghe đồn chăng?" Nên Đức Phật nói vài tiếng là ngài ngài tỉnh ngộ, ngài buông buông đao liền. Nó phải là cái nhân quả của nhiều kiếp chứ không phải là tự nhiên. Ở đây chúng ta thấy thế này, việc mà Angulimala giết hại nhiều người đó là định mệnh.
[54:29]Vì khi ngài sinh ra đã báo điềm rồi. Vũ khí ở trong thành tự nhiên sáng choang lên hết. Cho nên chúng ta thấy một người mà làm những việc lớn hổng có gì ngẫu nhiên. Không phải là à do người đó phấn đấu một đời rèn luyện học tập lớn lên trở thành vĩ nhân, hổng có đâu. Nó là cái định mệnh của những kiếp trước rồi. Nó là một định mệnh. Định mệnh này chúng ta nói đó là nhân quả, nhưng nhân quả này quá cố định, quá cố định. Như quý thầy vậy, quý thầy xuất gia như vậy thấy không? Nó không phải là ngẫu nhiên. Nó không phải ngẫu nhiên đâu, mà nó là một định mệnh. Kiếp xưa quý thầy cũng đã gieo duyên, gieo phước gì rồi, bây giờ mới được xuất gia, chứ không phải không.
[55:16]Còn những thục tử ngồi dưới kia vậy, tự nhiên không xuất gia mà phải sống đời sống gia đình, nó cũng là một định mệnh rồi, chứ không phải ngẫu nhiên. Rồi ví dụ một người mà lớn lên nổi danh, ví dụ trong những người chúng ta ngồi đây biết đâu sau này sẽ có một, hai người lớn lên nổi danh ai cũng biết, làm được nhiều điều lớn lao cho Phật pháp thì nó cũng là một định mệnh rồi. Có thể bây giờ ngồi đây tầm thường như thế này, ngồi lặng tâm thanh nhẹ nhàng tầm thường, nhưng đâu biết được sau này sẽ là một một hòa thượng lớn, nổi danh, làm được nhiều điều tốt đẹp cho Phật pháp, không biết chừng được.
[55:55]Trong lúc chưa nổi danh thì mình không biết, mình cứ tưởng là do người đó cố gắng học tập rồi giỏi, không phải. Một định mệnh có sẵn rồi, một định mệnh đã có sẵn. Cái định mệnh có sẵn đó thì chúng ta nhớ theo công thức, nó có cái nhân gì ngày xưa đó thì bây giờ nó đưa đến cái hành vi. Cái hành vi này mình gọi là nghiệp đó. Rồi cái nghiệp này nó mới đưa đến cái quả báo. Quả báo này là hoàn cảnh. Hoàn cảnh là khổ vui, hay là mình lên cõi trời, hoặc là mình trở lại cõi này mình hưởng phước, vân vân, nó đều là như vậy. Cho nên cái đời này mình làm được nhiều cái việc tốt hay là đời này mình làm những việc ác thì gọi là nghiệp của đời này, nhưng nó có cái nguyên nhân gì đó
[56:41]khiến đời này trở thành tướng cướp, hoặc có nhân gì đó khiến đời này trở thành cao tăng đắc đạo, chứ không phải là khơi khơi, không phải khơi khơi. Có nguyên nhân gì? Ai có thể đoán được tại sao Angulimala bỗng nhiên giết người tàn bạo mà quả báo không nhiều lắm, vẫn đắc đạo được không? Ai có thể suy luận được điều này? Cái nhân gì tự nhiên khiến ngài trở thành tên cướp tàn bạo như vậy?
[57:17]Quý thầy vậy, mình phải chiêm nghiệm nhân quả suốt đời. Khi gặp chuyện lạ lạ, mình phải tự chiêm nghiệm nhân quả. Chiêm nghiệm không ra, khấn cầu nguyện Phật gia hộ để một thời gian tự nhiên là biết. Mình biết rồi mình sáng ra được nhân quả nhiều điều lắm. Sau này mình sẽ viết tiếp cuốn Luận Về Nhân Quả hay hơn. Đó. Mình sẽ viết một cuốn hay hơn Luận Về Nhân Quả cho ta đọc. Vì tôi viết cái cuốn Luận Về Nhân Quả nhiều khi nó chưa hết ý hay cuốn Nghiệp Và Kết Quả chưa hết ý, nên quý thầy bây giờ ráng chiêm nghiệm nhân quả. Nên sau này quý thầy sẽ viết cái cuốn, một tác phẩm mới nữa, viết là hay hơn Nghiệp Và Kết Quả cho ta đọc chơi.
[57:59]Vậy ai đoán ra được không? Tại sao Angulimala trở thành kẻ giết người tàn bạo trong một thời gian như vậy mà quả báo không nhiều lắm?
[58:13]Thôi, chẳng ai nói thì kẻ hèn này nói. Có thể, dĩ nhiên có thể thôi, mình đoán thôi chứ không ai biết chắc được. Có thể vào một kiếp xưa, ngài bị cả ngàn người đó ăn hiếp ngài, giết ngài. Ngài bị treo lên cây giết mà cả ngàn người đó đứng dưới reo hò đồng lòng và ngài chết trong căm thù. Chính cái tâm căm thù đó làm cho ngài ngày hôm nay trả thù. Chính cái tâm đó. Chứ nếu mà chúng ta bị người khác hại mà mình đừng có thù oán thì mình không có hành vi trả thù. Cái nhân của ngài là do cái tâm căm thù nên bây giờ ngài mới trả thù. Bây giờ cũng vậy, ví dụ có người mà xúc phạm mình, mắng mình, mình không giận thì sau này mình không mắng lại người ta.
[59:06]Cái người đó sẽ bị người khác mắng để trả quả báo, chứ không phải do mình. Cũng vậy, ví dụ mình bị người khác giết mà khi chết như vậy mình không căm thù thì đời sau khi mình gặp lại người đó, mình không giận, không hờn. Nhưng mà người đó sẽ bị xe cán, sẽ bị cây rớt đập gì đó để trả cái quả báo đó, chứ không phải là bị giết lại, không phải bị mình giết lại. Nên đây là cái cái gì? Nên chúng ta tại sao mà Đức Phật dạy mình phải nhẫn nhục là vậy? Đừng bao giờ oán thù ai, lúc nào cũng bình tĩnh. Trước các oán đối, chỉ đem tình thương để xóa bỏ hận thù là vì vậy để tránh cho chúng ta cái hành vi ác sau này.
[59:47]Còn Angulimala đã bị, lúc cả ngàn người xúm lại giết ngài trong kiếp nào đó, ngài đã căm thù khi chết, bây giờ tới lúc ngài trả thù. Cái hoàn cảnh đưa tới là khiến cho ông thầy ổng xúi và ngài đã tàn sát trong sáu tháng, chứ bản chất ngài là người tốt, từ nhỏ tới lớn tốt, sống trong gia đình nề nếp, gia giáo, tốt đẹp. Rồi sau khi mà được Đức Phật nhiếp phục, trở thành một vị Sa-môn chân chính, tu hành đắc đạo luôn. Ngài chỉ bị sáu tháng ác độc cực độ thôi. Nên cái nhân quả có thể là như vậy. Và cái nhân quả nó nặng quá nên nó thành một định mệnh là ngài sẽ trở thành tên giết người. Trong Trưởng Lão Tăng Kệ thì nói rằng ngài chỉ chặt ngón tay,
[1:00:30]nhưng trong Trung Bộ Kinh thì nói ngài giết hết những nạn nhân của ngài. Thì dù gì thì dù, nhưng mà có lẽ theo tôi đoán, về sau này thì nhiều người họ châm chước cho ngài bởi vì sợ là nếu mà ngài giết người nhiều như vậy thì làm sao mà đắc đạo được, cho nên họ nói rằng ngài chỉ chặt có ngón tay. Nhưng mà theo tôi thì tôi tin trong kinh nó đúng hơn là ngài giết hết những nạn nhân. Có cái nguyên nhân của nó là giết hết rồi. Rồi cái việc mà đổi tâm từ cực ác mà thành cực thiện để xin làm đệ tử là một sự thay đổi đột ngột nhưng mà nó có nguyên nhân, tới lúc rồi không phải như vậy. Mà Đức Phật Ngài cũng lựa tới lúc rồi Ngài mới hóa độ.
[1:01:13]Nhiều khi chúng ta có thể trách Ngài là sao Ngài không xuất hiện sớm lúc mà Angulimala mới chuẩn bị giết người để mà hóa độ, đợi tới giết gần đủ ngàn người rồi mới hóa độ. Phải không? Người ta có thể trách Đức Phật qua vậy. Nhưng mà ở đây chúng ta mới thấy nhân quả nó nặng hơn. Nếu lúc đó Đức Phật đến sớm vẫn không độ được vì cái nhân quả chưa tới lúc đó, cơ duyên chưa tới, mối thù chưa trả xong, những người kia chưa trả hết quả báo của họ. Cho nên Đức Phật cũng không độ được, lúc đó hai người cãi qua cãi lại rồi ổng cũng vác gươm đi kiếm người khác ổng giết nữa. Rồi giết người cho đủ gần ngàn người rồi mới hối hận đi kiếm Đức Phật xuất gia.
[1:01:50]Nó cũng sẽ như vậy. Mình đặt vấn đề là ví dụ ổng giết cho được ba chục người đi, rồi Đức Phật tới khuyên ổng cũng sẽ cãi lý Đức Phật rồi ổng đi kiếm ổng giết nữa à. Gần đủ ngàn người tự nhiên hối hận đi kiếm Đức Phật xin xuất gia. Thì thôi Đức Phật đợi cho ổng giết đủ cái, he he, cái oan trái kiếp trước rồi Ngài xuất hiện đúng lúc rồi quăng gươm theo luôn. Đó là cái khéo của Đức Phật. Nên chỗ này mình phải hiểu nhân quả để không có trách Đức Phật là tại sao hóa độ trễ để cho quá nhiều người bị giết chết như vậy. Nhân quả nó như vậy, Đức Phật cũng không xen vào được. Trong cuộc đời Đức Phật có hai cái trường hợp mà trái ngược hẳn nhau.
[1:02:25]Một là Angulimala từ một tên tướng cướp cực ác trở thành vị A La Hán, và ngược hẳn là Đề Bà Đạt Đa, ha, là một người em vợ của Phật, sống trong hoàng cung, tốt đẹp, có nhân cách, rồi theo Phật xuất gia tu hành, giữ giới, đắc được thiền định, bỗng nhiên trở quẻ quay lại chống Phật kịch liệt luôn, chia rẽ Tăng đoàn ra làm hai, đòi như là chia danh dự với Phật luôn. Một trường hợp ngược hẳn và cho tới chết Phật vẫn không độ được, và người này phải đọa địa ngục luôn. Đó là hai trường hợp trái ngược, cho nên chúng ta thấy trong cuộc đời giáo hóa của Đức Phật á nó đủ thứ chuyện xảy ra hết. Tức là đủ những cái tình huống xảy ra mà để chúng ta rút ra được nhiều bài học
[1:03:15]quý giá cho cuộc đời tu hành cũng như cuộc đời làm Phật sự của mình sắp tới. Mà hai cái tình huống: Đề Bà Đạt Đa Phật cũng phải chịu thua, mà Angulimala thì Đức Phật lại hóa độ được. Ở đây cho chúng ta nhìn về cái thiện, cái ác của con người như vậy. Có thể thấy người đó thiện, khoan tin, trở quẻ thành ác lúc nào không hay. Và thấy người đó ác cũng không mất hy vọng vì có khi còn cái nhân nào trong quá khứ làm cho người đó trở thành người thiện mình không ngờ được. Bây giờ chúng ta rút ra một số bài học từ cái câu chuyện này. Chúng ta thấy á vua Pasenadi và Đức Phật là hai hình ảnh biểu tượng cho hai điều khác nhau.
[1:03:58]Là vua tượng trưng cho luật pháp, phải trừng trị người ác. Đức Phật là tượng trưng cho đạo đức để cảm hóa người ác. Hai hình ảnh rất là đẹp xuất hiện trong kinh. Và trong trường hợp này thì luật pháp đã thất bại và sự cảm hóa đạo đức đã thành công. Trong cuộc sống này cũng vậy, chúng ta thấy đều cần cả hai cái đó để bổ sung cho nhau. Nếu mà trước á giáo dục đạo đức đã dạy được 20% con người tốt thì 80% con người còn lại là luật pháp phải quản lý à, họ có thể làm bậy. Như vậy bộ phận tư pháp rất là vất vả để quản lý con người. Còn nếu phía trước mà giáo dục đạo đức đã thành công dạy được 80% con người trong xã hội này
[1:04:46]tốt thì như vậy bên cái ngành tư pháp, luật pháp chỉ còn quản lý còn lại, lo lắng còn lại cho 20% con người thôi, phải không? Nhẹ hẳn đi. Cho nên nếu đầu tư vào giáo dục đạo đức cho nhiều thì chúng ta sẽ bớt chi phí vào trong cái ngành an ninh, trật tự xã hội. Bớt đầu tư bên ngành công an, tư pháp vì người ta đã tốt rồi, sai phạm không bao nhiêu. Còn nếu mình không có đầu tư vào cái giáo dục đạo đức cho hiệu quả thì phải dành tiền cho cái bộ công an, cho ngành công an thiệt nặng vì tội phạm sẽ rất là nhiều, phải chuẩn bị tiền xây cho thiệt nhiều nhà tù, đào tạo thiệt nhiều công an mà coi chừng công an ăn hối lộ
[1:05:24]thì thua nữa, phải tìm thêm cấp thanh tra cho công an nữa. Mà cái ông thanh tra công an đó ổng ăn hối lộ thì phải tìm thêm cấp thanh tra cho thanh tra công an nữa. Nên chúng ta thấy nó khó. Cho nên coi vậy chứ cái giáo dục đạo đức nên đi đầu và nên ưu tiên thì xã hội ổn định, tốt đẹp hơn. Mà nếu giáo dục thành công rồi thì chúng ta đỡ phải sử dụng luật pháp. Nhưng ở đây chúng ta thấy thế này: Cả hai đều cần để bổ sung cho nhau. Ví dụ như khi một cái tên đó, tên cướp của giết người, bắt vô, bắt vô cái rồi mình ngồi mình giảng về đạo đức cho người đó nghe trong 10 ngày xong mình thả ra. Thả ra luôn.
[1:06:04]Đấy là mình giáo dục đạo đức, như vậy hợp lý không? Hợp lý không? Không phải không? Vì sao vậy? Vì chưa chắc, coi chừng về nó giết người nữa. Cho nên dạy mà không nhốt đối với tội phạm này là không hợp lý. Nhưng ngược lại, nó giết người cướp của bắt vô nhốt cái đã, nhốt rồi không dạy, hợp lý không? Cũng không hợp lý luôn. Cho nên việc mà xử lý với một người tội phạm nó phải cả hai mặt. Đem người tội phạm về ngồi để mình giảng đạo đức ngày này qua ngày kia xong thả đó là chuyện không hợp lý, he he, vô lý. Nhưng mà bắt tội phạm xong đem vô tù giam mà không dạy gì hết cũng tầm bậy luôn. Mà hình như hôm nay mình đang bậy như vậy đó.
[1:06:49]Tôi nói không biết nhà nước có biết không, chứ đem giam phạm nhân rất nhiều mà không có kế hoạch dạy dỗ đạo đức là một điều sai lầm lớn. Mà dạy dỗ đạo đức thì phải dựa vào luật nhân quả, phải dựa vào tôn giáo. Cho nên có nhiều quốc gia đã có một thời gian là mời tu sĩ vào trong trại giam để thuyết pháp cho tù nhân. Ở Ấn Độ họ dạy thiền cho tù nhân luôn, cho phạm nhân luôn. Và hiệu quả cải hóa rất là lớn. Là nhờ các thầy tu dạy đạo như vậy, nhờ được ngồi thiền như vậy mà nhiều người thay hẳn tâm tính của mình. Khi ra tù rồi, bớt tái phạm, bớt tái phạm. Còn mà nếu mình chỉ nhốt, không dạy, đến khi mãn hạn tù, họ tái phạm dễ dàng và ác hơn lúc chưa vào tù.
[1:07:38]Tại sao vậy? Vì ở trong tù toàn thứ đại bàng hung dữ. Bước vô trại tù cái bị thằng đại bàng nó đánh một trận á, rồi biết sợ, phải có đồ gì nộp hết. Rồi thoát nộp cho nó rồi, ngồi mà nghe nó kể chuyện thành tích của nó là nghe rùng rợn. Thật ra nó mới giết có một người, hai người nó bị bắt thôi, nó vô nó phao: "Tao giết 50 người rồi. Bàn tay tao đã giết 50 người, mày nữa là thằng thứ 51." Nghe run liền. Là có gì đưa hết, "Dạ đại ca, đại ca," đưa hết. Thì nó cứ kể xạo vậy, thì cái người mà ở trong tù mà nghe kể chuyện đó rồi tâm hồn sao? Cứ xem cái sức mạnh là chân lý. Trong cuộc sống này không có lẽ phải,
[1:08:15]không có công bình, ai mạnh người đó thắng. Nghĩ như vậy. Rồi khi ra tù là kiếm một cái xóm, cái làng nào đó, một cái phố nào đó để làm anh chị. Là dùng sức mạnh để thắng người ta. Cầm dao, cầm búa đập người ta thôi, bắt người ta phải sợ hãi, trở thành lệ thuộc và nộp tiền cho mình. Cho nên cái ác nó sẽ được nuôi dưỡng trong trại tù. Vì sao? Vì cứ kể cho nhau nghe thành tích toàn là ông kể láo không á, nhưng mà có cái người nghe riết bị nhiễm. Do đó trong trại tù là cái nơi mà mà lò sản xuất tội ác á. Chỉ vì nhà nước nhốt mà không dạy, không có kế hoạch dạy. Chúng ta phê bình cái bắt dạy mà không nhốt là sai,
[1:08:56]chúng ta cũng phê bình cái bắt nhốt mà không dạy. Cho nên thời gian gần đây tôi hay kêu gọi nhà nước phải cho những cuốn sách tôn giáo, đạo lý đi vào nhà tù. Phải đưa những băng giảng vào nhà tù, mở máy lớn lên cho phạm nhân nghe, hoặc là mời cả những tu sĩ vào trong nhà tù thuyết pháp. Thậm chí nếu họ tiến bộ, tập họ ngồi thiền luôn như bên Ấn Độ thì sẽ cải hóa được phạm nhân rất là tốt. Chứ còn bắt nhốt mà không dạy là một sai lầm cực lớn, là một sai lầm rất là lớn. Đây là điều mà chúng ta phải xét lại. Luật pháp rất là cần thiết khi mà giáo dục đã thất bại. Nghĩa là hồi nhỏ lớn cũng dạy đứa nhỏ dữ lắm mà
[1:09:38]lớn lên nó vẫn hư thì đành phải bắt nhốt thôi. Đó là luật pháp là cần thiết như vậy. Bây giờ chúng ta xét cái điểm này một chút, là cái việc mà vua Pasenadi khi nghe Đức Phật hỏi: "Nếu bây giờ cái tên cướp đó trở thành một người Sa môn xuất gia, sống chế ngự trong giới bổn, giữ gìn phạm hạnh, thanh tịnh, tinh tấn tu hành thì vua sẽ đối xử với tên cướp này như thế nào?" Vua kinh ngạc nhưng mà vua hứa liền là không có truy xét quá khứ giết người nữa, mà sẽ cúng dường tứ sự giống như một vị Tỳ kheo khác.
[1:10:23]Thì cái điều mà vua xử sự như vậy thì chúng ta thấy là hợp lý hay không? Hợp lý không? Hợp không? Hợp không? Cứ nói mạnh ra, cứ đưa quan điểm mình ra chứ đừng có sợ đúng hay sai. Để có thể nói mình biết lát ông thầy ổng nói sửa lại coi kỳ, cứ nói mạnh ra. Thì chúng ta thấy là hợp lý. Cái ý nghĩa đó gọi là gì? Gọi là khoan hồng. Khoan hồng nghĩa là bỏ qua cái quá khứ tội lỗi của người đó, không có buộc người đó phải chịu trách nhiệm hết toàn bộ những việc xấu mình đã làm. Ví dụ người đó làm việc xấu mười phần như thế này nhưng mà có thể là mình bỏ bớt, bỏ bớt phần này không xét xử, chỉ xử phần này.
[1:11:10]Hoặc khoan hồng nhiều hơn nữa thì bỏ phân nửa, bỏ tội lỗi phân nửa, chỉ xét phân nửa tội lỗi thôi, nghĩa là khoan hồng phân nửa. Hoặc là có khi bỏ luôn ba phần tư, chỉ xét một phần tư. Nhưng trong trường hợp của Angulimala là Đức vua đã bỏ toàn bộ quá khứ của ngài, bỏ hết toàn bộ tội lỗi của ngài, không truy xét tới quá khứ tội lỗi đó nữa, mà đối xử ngài như là những vị Tỳ kheo khác. Đây là một sự khoan hồng rất là hoàn toàn. Nhưng mà tại sao như vậy? Tại sao trong trường hợp của ngài thì chúng ta thấy là hợp lý? Nghĩa là vua khoan hồng hoàn toàn thì chúng ta thấy hợp lý, còn có những trường hợp khác mà khoan hồng hoàn toàn mình không chấp nhận.
[1:11:55]Ví dụ bây giờ chúng ta nghe nói một cái tay đó thông đồng với nhau để ăn cắp tiền của nhân dân, của Nhà nước hết mấy ngàn tỷ, mấy ngàn tỷ. Rồi cái bị tuyên án tử hình, tuyên án tử hình rồi chưa kịp tuyên án thi hành án thì giảm xuống còn chung thân, thấy không? Rồi gặp một cái dịp lễ gì độc lập, gì quốc khánh, thế là giảm bớt còn hai chục năm. Rồi gặp cái dịp năm 2000, đặc xá còn tám năm thả về. Thì như vậy người này ăn cắp mấy ngàn tỷ nhưng ở tù có tám năm, lời không? Quá lời. Thì trong trường hợp mà được khoan hồng như vậy, mình thấy công bằng không? Không công bằng, phải không? Trong trường hợp vậy không công bằng.
[1:12:37]Là lương tâm của mỗi người thấy mà Nhà nước mà cho khoan hồng như vậy là mình nghi có cái mờ ám trong. Nghi là có cái mua chuộc mờ ám gì, chứ không có công bằng xét lương tâm không đúng. Nhưng mà trong trường hợp mà khi vua Ba-tư-nặc mà đã khoan hồng hoàn toàn cho Angulimala thì mọi người thấy hợp lý. Là vì sao vậy?
[1:12:59]Để mọi người để ý, ý là cái giá trị khoan hồng đến mức độ nào là hợp lý là tùy con người đó, tùy vừa là nhân quả đời trước mà vừa là cái nguyên nhân gần của đời này. Nguyên nhân gần của đời này là vì tự nhiên ngài bước vào vị trí của những vị sống với những vị Thánh Tăng, đi theo con đường để trở thành Thánh, mà Đức Phật là người bảo lãnh. Nên vua nên vua cảm thấy là như vậy là người quá tốt. Bây giờ ví dụ một cái tên cướp, bây giờ nó hối cải chỉ cầu cho nó sống lương thiện thôi, đừng hại ai nữa là mừng gần chết rồi, thấy không? Huống hồ tên cướp trở thành một người tu thành sống như một vị Thánh nhân luôn, là quá là quá tuyệt vời, tìm kiếm không ra.
[1:13:45]Cho nên trước cái mà bất ngờ đó, bất ngờ ngạc nhiên, thán phục đó, ngài khoan hồng toàn bộ luôn cho ngài Angulimala. Chứ còn trong một số trường hợp khác thì cái khoan hồng hoàn toàn đó mình thấy không hợp lý. Nhưng trong trường hợp này hợp lý.
[1:14:04]Tuy nhiên, vua thì khoan hồng mà luật nhân quả thì thì không khoan hồng. Không khoan hồng, cho nên về sau ngài cũng bị quả báo thấy không? Ngài cũng bị chọi đá, tùng cây đập lỗ đầu, gãy ngón tay ngón chân. Đều là ngài phải trả quả báo, nhưng quả báo quá nhẹ. So với việc giết gần một ngàn người mà chỉ bị đánh lỗ đầu một lần là quả báo trả quá nhẹ. Mà luật nhân quả tại sao mình thấy kỳ vậy? Tại sao mà nhân quả cái nhân thì thì thì lớn mà quả nhỏ xíu vậy? Mặc dù luật nhân quả khắt khe hơn ông vua. Ông vua khoan hồng, luật nhân quả không khoan hồng, nhưng cũng trả quá nhỏ. Tại sao vậy? Tại vì chỗ này chúng ta thấy có thể là đời xưa
[1:14:50]một ngàn người đó đã giết hại ngài và ngài căm thù bây giờ ngài giết lại. Nên nó nó coi vậy chứ nó công bằng. Coi vậy nó công bằng. Mà cái căm thù đó chỉ trả quả báo là ngài bị đánh lại. Đồng thời là cái thiện mà lúc ngài tu hành chân chính cũng có thể là ngài làm được nhiều việc tốt nữa trong suốt mấy mươi năm tu hành nên nó chuyển nghiệp và giảm thêm nữa. Là do cái việc tốt nó bù vào, chứ không phải là thực sự là ngài giết một ngàn người đó là giết oan giết uổng. Hoàn toàn người ta không nhân không quả gì mình giết người ta để thỏa mãn ác tâm của mình thì không trả nổi đâu. Không có bị mà đánh bị đập lỗ đầu một lần đủ, không có.
[1:15:32]Sẽ bị nặng hơn nhiều. Nhưng mà có thể là đời xưa cả ngàn người này giết ngài, xúm lại giết ngài, bây giờ một lúc nào ngài giết lại. Nó coi vậy chứ nó có cái công bằng rồi. Dù sao thì dù mình trả thù công bằng vẫn phải bị quả báo, bị đánh bị đập cái đã. Ở đây có cái đoạn mà lúc mà ngài chú nguyện cho người đàn bà bị khó sinh và ngài nguyện đã thành công. Theo lời Đức Phật dạy là ngài lấy cái giá trị tu hành của mình để bảo đảm và nó thành cái sức mạnh giúp cho người đàn bà đã vượt qua được cái cơn sinh khó đó. Ở đây chúng ta thấy nè ví dụ như khi mà Phật tử đến nhờ quý thầy cầu an, cầu siêu thì có kết quả không? Có không?
[1:16:18]Có chứ không phải không. Có. Nhưng nếu mà ai cứ nói trong đạo Phật mà bác đừng cầu an, cầu siêu cũng là sai, có chứ không phải không. Nhưng mà nó nó lệ thuộc vào cái cái cái đạo lực, cái đức hạnh của người tu sĩ. Nếu cái người tu sĩ đó mà tu hành tốt chú nguyện thế là chuyện có thể xảy ra, gia đình mình tự nhiên tai qua nạn khỏi chứ không phải không. Mà người mất của mình, người cha mẹ mình bị chết mà quý thầy, quý cô mà tu hành đàng hoàng chú nguyện một cái là cha mẹ mình có nơi chốn về ở liền, về cái chùa nào đó về ở liền, không có vất va vất vưởng nữa. Đúng liền, không có sai. Nhưng mà phải trước hết là tu cho tốt.
[1:17:01]Thứ hai là mấy thầy, mấy cô đó cũng đừng có khoe. Cái điều này tôi dặn trước nha, quý thầy cẩn thận. Tôi dặn trước mai mốt chuyện xảy ra đừng nói tôi không có nói. Một ngày nào đó ví dụ như quý thầy chú nguyện giùm cho ai điều gì rồi chuyện nó xảy ra. Đó bây giờ nói con của con nó bệnh quá xin thầy cầu nguyện giùm. Quý thầy đứng lặng thầm cầu nguyện cho đứa bé được hết bệnh, tự nhiên chiều hết bệnh liền. Rồi quý thầy bắt đầu mới nói: “Trời ơi! Nhỏ đó tưởng chết rồi tôi cầu nguyện nó hết đó. Cái nhà đó tưởng tàn mạt rồi đó, tưởng là đi ăn mày đó, tôi cầu nguyện một cái là làm ăn lại được liền.”
[1:17:41]Quý thầy nói xong rồi phước mình mất hết luôn, đức mình mất hết luôn. Cho nên trong trường hợp ví dụ người ta có nhờ mình chú nguyện, mình có chú nguyện rồi kết quả có xảy ra cũng làm ơn giấu giùm, không nói. Ví dụ như Phật tử có tới khen: “Trời ơi! Con nhờ thầy chú nguyện mà đỡ ghê.” Thì mình chỉ cười cười: “Đâu có, nhờ Phật thôi.” Chứ đừng có: “Ờ, thầy mà. Thầy cầu nguyện là được liền à.” Nói câu đó là tiêu hết phước đó nha, tiêu hết phước. Tại vì bản thân của tôi cũng vậy, nhiều khi thấy ai khổ quá tôi cũng lén lén cầu. Cầu rồi chuyện xảy ra thì tôi cũng không biết là phải tại nhờ tôi cầu hay nhờ, họ tới đất Phật hơn? Rồi nhiều khi họ tới:
[1:18:18]“Dạ, chúng con nhờ thầy chú nguyện mà hết.” Tôi cười cười tôi cũng không biết đường đâu trả lời, tôi nói: “Phải đâu, chắc nhờ Phật, nhờ phước gia đình.” Chứ mấy cái đó mình đừng có nhận công nha, đừng có giành công. Mình mà mở ra mình nhận cái công mình là mất hết đức, công phu tu hành mất hết, đọa luôn. Nên đây quý thầy nhớ suốt đời cho tới già nha, lỡ mình có chú nguyện thành công cũng giấu giùm luôn nha. Nguy hiểm lắm, khoe ra là hết phước á. Với có một điều nữa là mình đừng có lạm dụng cái lời chú nguyện. Hễ mà trong lúc nguy nguy ngặt á mình cầu nguyện cho ai điều gì rồi thành công rồi bắt đầu mình cứ đi cầu nguyện miết á là không được, vì nó sai nhân quả.
[1:19:01]Mình phải khuyên người ta làm phước để chuyển nghiệp thôi. Còn lúc mình chú nguyện là phải bí mật đừng cho ai biết là mình chú nguyện. Rồi đừng khoe. Nhưng mà cái chủ yếu vẫn là khuyên người ta làm phước. Thấy người ta bệnh quá rồi kêu người ta phải phóng sanh, bố thí thuốc này vân vân. Tốt hơn, tốt hơn là cứ cầu nguyện hoài. Bây giờ chúng ta xét về Đức Phật sử dụng thần thông. Trong bài kinh này Đức Phật đã sử dụng thần thông và sử dụng thần thông rất đúng lúc, nên đã hóa độ được một người. Có nhiều người nói rằng đạo Phật không có chủ trương sử dụng thần thông. Người nào nói như vậy là sai. Vì trong cuộc đời giáo hóa Đức Phật,
[1:19:44]Ngài sử dụng thần thông rất nhiều lần, rất nhiều lần. Nhưng mà Ngài sử dụng thần thông rất là hợp lý, rất đúng lúc. Và cái hiệu quả chính là gì? Là hóa độ người khác chứ không có khoe khoang hay không có làm cái việc gì cho cá nhân. Nghĩa là không phải Ngài tới đó không có chỗ ở cái Ngài hiện ra một cái lâu đài để Ngài ở, không có. Nghĩa là không có chỗ ở thì Ngài ở dưới gốc cây, không dùng thần thông để phục vụ cho mình mà chỉ dùng thần thông để giáo hóa. Mà chỉ có cái điều là Ngài không bao giờ đi đò qua sông, hễ mà gặp sông là Ngài bay qua. Đức Phật luôn luôn suốt một đời như vậy. Khi mà Ngài du hành, Ngài giáo hóa từ nơi này qua
[1:20:23]nơi kia, đất nước Ấn Độ có nhiều con sông lớn lắm, mà lúc đó thuyền cũng không có đủ, hồi xưa cũng nghèo, không có đón chờ đò, sông thì cuồn cuộn chảy, mấy cái đò nhỏ nhỏ qua không nổi, nguy hiểm, thì luôn luôn Đức Phật dùng thần thông. Nghĩa là Ngài và các Tỳ kheo đi tới bờ sông bên đây biến mất, hiện ra bờ sông bên kia, đi bộ tiếp chứ không bay nghe. Nghĩa là lúc nào kẹt thì dùng thần thông, mà không kẹt thì cứ đi bộ bình thường. Chứ không có nói à tôi đi từ cái nước Kosala qua nước Magadha Ngài bay lên mây rồi để đi qua rồi bay lên mây đi về, không có, Ngài vẫn đi bộ bình thường. Chứ không có dùng thần thông bừa bãi.
[1:20:58]Nhưng mà tới lúc đụng chuyện, gặp con sông thì bay qua liền, nhẹ nhàng, biến mất bên đây hiện qua bên kia. Chứ không có mà đụng chuyện là cứ bay bay bay, không có. Thì đó là cái nhân cách Đức Phật và việc giáo hóa đúng lúc. Thì cái lúc mà Ngài hiện thần thông ra với Angulimala thì có cái giá trị là trước hết là triệt phục cái kiêu mạn của Angulimala trước. Một cái người mà quá giỏi thì làm gì làm trong lòng cũng phải có kiêu mạn, đúng không? Đúng không? Chắc chắn là phải có. Nghĩa là cái sức mạnh mà rượt theo con nai đang chạy kéo nó lại, rượt theo con voi đánh một lúc 50 người, thì người đó trong lòng phải có kiêu mạn.
[1:21:39]Mà học giỏi nhất lớp thì trong lòng phải có kiêu mạn. Mà người còn kiêu mạn thì người đó nói chuyện không được. Không thể hóa độ một người còn kiêu mạn. Như cái này chúng ta đã nói với nhau trong cái bài Khiêm Hạ rồi phải không? Hễ một người kiêu mạn, Phật cũng không độ được. Ngay cả như tôi cũng vậy, trong cái kinh nghiệm mà giáo hóa nói chuyện độ người này người kia cũng vậy, thì cái người mà họ chân thành hỏi pháp thì mình tận tụy mình nói này nói kia họ nghe. Chỉ sợ là lúc mình mệt quá nói không nổi. Còn cái người mà họ hỏi với cái ý kiêu mạn thì không trả lời, thì nói trớt quớt bỏ qua, nói tới đó thầy không biết, chúng tôi không biết,
[1:22:20]có lẽ đi hỏi chỗ khác, không trả lời, dù biết không trả lời. Vì người đó còn kiêu mạn trẫng, không trả lời. Còn mà nếu người đó khiêm hạ thì mình trả lời liền, trả lời rành mạch, đâu đó. Nên ở đây cái thần thông mà Phật hiện ra trong lúc này ngoài cái việc mà cải hóa, ngoài cái việc là nhân duyên thầy trò trong quá khứ còn có ý nghĩa là triệt phục cái kiêu mạn. Mình mạnh như vậy mà tự nhiên ông đó ổng đi nhẹ nhàng mà mình rượt không lại, rõ ràng quá siêu, quá siêu nhân nên đánh gục cái kiêu mạn xuống liền. Và Phật chỉ nói thêm vài câu nữa là quỳ xuống quăng gươm theo làm đệ tử luôn. Nên cái thần thông của Phật dùng rất là chính xác, rất là đúng lúc.
[1:23:03]Thời xưa có những vị đã dùng thần thông không đúng lúc mà Phật đã rầy. Như có vị Tỳ kheo ngài có một ngày cùng với chư Tăng đi thọ trai ở gia đình đó, mà xứ Ấn Độ tới mùa nóng nóng khủng khiếp lắm. Ăn cơm xong đi ra về thì nóng quá, nóng như đổ lửa. Thì ngài thấy vậy ngài mới quơ tay lên trời một cái, trên trời hiện ra đám mây bắt đầu mưa lất phất lất phất đưa chư Tỳ kheo đi về tinh xá. Thì trời chung quanh nóng nóng nhưng mà riêng cái đoàn người đi tới đâu thì có đám mây đi theo mưa lất phất, nhè nhẹ nhè nhẹ cho mát. Thì các cư sĩ thấy vậy quá nể phục, chiều các cư sĩ mới tới đảnh lễ vị Tỳ kheo đó.
[1:23:44]Nghe: "Thưa ngài, xin tôn giả thị hiện thần thông cho chúng con xem tiếp nữa." Nó giống như bây giờ: "Thầy thầy biểu diễn thầy bay nóc nhà con coi." Như vậy nhưng hồi xưa thì người ta đảnh lễ nói đàng hoàng. Thì ngài ngài mới lấy tấm y, ngài kêu đem ra ngoài sân để, tấm y ngoài sân. Ngài kêu chất bó rơm lên trên, đống rơm lên trên cái tấm y đó. Ngài ngồi trong phòng, ngài hiện cái lửa ra, nó đi cái lửa thổi từ nơi cái bàn tay của ngài đi xuyên qua cái lỗ khóa của cánh cửa phòng, tới đốt cháy sạch cái đống rơm đó mà tấm y còn nguyên không có gì hết. Thì các cư sĩ quá nể phục chư Tỳ kheo thời Đức Phật thần thông vậy.
[1:24:18]Nhưng rồi ngài đắp y ngài trốn mất, bỏ xứ đó đi luôn, không dám ở lại nữa. Vì thị hiện thần thông như vậy là bộc lộ, là khoe khoang, chứ không phải là đúng lúc cần thiết. Và sau khi Phật nghe chuyện đó, Phật cũng rầy, chư Tăng Phật không cho, Phật không cho biểu diễn. Nên chỉ dùng thần thông đúng lúc nào đó để hóa độ một người thôi. Vì vậy là cái thần thông là cái có thật trong sự tu hành, không phải không có, nhưng đừng có lạm dụng. Ví dụ sau này khi quý thầy lớn lên thì quý thầy nhiều khi mình tu lâu rồi cũng có cái trực giác khai mở, mình nhìn người mình cũng biết chuyện này chuyện kia, nhưng đừng có gặp ai cũng coi bói.
[1:24:56]Mình nhìn để biết mà mình ứng với người này nên độ như thế nào thôi. Cái người mà mình biết có cái duyên sâu dày thì mình có thể yên tâm mình khuyên bảo tu hành. Còn một người mình thấy duyên ít, cái tâm ác còn nhiều thì phải dè dặt, chỉ nói một câu gì nhẹ nhàng để cho họ gieo thêm nhân thiện, chứ đừng có mà ngồi nói chuyện mà tu thiền mà trên cao vì họ không có đủ duyên, chưa tới lúc đó đừng có nói tới chuyện thiền định vô ích. Nên mình có lúc đó có thể đó cũng là một chút thần thông đó, cái trực giác để nhìn người cũng là một chút thần thông đó, nhưng mà đừng có bày nói: "Ờ thầy nhìn con là thầy biết hết", nói câu đó không được, đó là khoe khoang.
[1:25:36]Phải nhìn, phán người đó, biết người đó căn cơ như vậy và mình dùng cái lời nói thích hợp, cho họ cái lối tu thích hợp là tốt, là đủ rồi. Hôm nay chúng ta học bài kinh này để chúng ta thấy về cái thiện và cái ác của con người nó có cái nguyên nhân của nó, chúng ta biết cách để mà giữ cái tâm thiện của mình, giữ tâm thiện cho người khác. Và chúng ta cũng biết rằng chúng ta không cả tin khi thấy người đó có cái dấu hiệu thiện vì coi chừng họ ác lại. Và chúng ta cũng không thất vọng, chưa mất hy vọng khi thấy có người ác, vì một ngày nào đó biết đâu cái duyên đời xưa họ lại đổi tâm trở thành thiện, nên mình có thể bao dung với con người
[1:26:15]mà vẫn chín chắn, vẫn bản lĩnh, dè dặt chứ không có dễ tin. Đó là bài học hôm nay nói về thiện và ác như vậy. Có ai hỏi gì không? Có ai hỏi gì không?
[1:26:29]Không ai hỏi gì nghỉ. Nghỉ đứng lên, ngồi xuống rồi tí đứng lên nữa.
[1:27:01]Nguyện đem công đức này, hướng về
[1:27:15]khắp
[1:27:19]tất cả, đệ tử và chúng sanh, đều trọn thành Phật đạo.
[1:27:40]Ngoài trời hoa bay bay,
[1:27:47]mịt mù sương khói giăng.
[1:27:55]Lời cầu chim líu lo,
[1:28:02]vượn ngồi lắng nghe kinh.
[1:28:10]Trầm lặng nghe trong ta,
[1:28:17]từng giọt mưa long lanh,
[1:28:24]từng dòng suối róc rách, từng giọt nắng trong ngần.
[1:28:35]Ngoài trời hoa rơi rơi,
[1:28:43]mịt mù đầy sương khói.
[1:28:50]Trầm lặng nghe trong ta, nghe trong ta điều nhiệm mầu. Ngoài trời hoa bay bay,
[1:29:42]mịt mù sương khói giăng.
[1:29:49]Lời cầu chim líu lo,
[1:29:57]vượn ngồi lắng nghe kinh.
[1:30:04]Trầm lặng nghe trong ta,
[1:30:11]từng giọt mưa long lanh,
[1:30:19]từng dòng suối róc rách, từng giọt nắng trong ngần.
[1:30:30]Ngoài trời hoa rơi rơi,
[1:30:37]mịt mù đầy sương khói.
[1:30:45]Trầm lặng nghe trong ta, nghe trong ta điều nhiệm mầu.