[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay, chúng ta học bài Pháp Cú lần thứ năm với bài kệ là: "Sai mà tưởng là đúng, đúng mà tưởng là sai, thu mình trong tà kiến, đường giác ngộ đứng ngoài." Và cái đoạn kế tiếp là ngược lại cái ý đó: "Đúng thì biết là đúng, sai thì biết là sai, an trú trong chánh kiến, đường giác ngộ không dài." Bài kệ Pháp Cú như vậy. Nhưng là bài này thầy dịch thoát nghe, chứ nguyên văn thì hơi khác một chút, nhưng mà đại ý là vậy. Sở dĩ mà Phật nói cái bài kệ Pháp Cú này thì có một cái trường hợp. Chúng ta nhớ mỗi một cái câu trong Pháp Cú cũng vậy đều có một cái điển tích, một cái trường hợp, một sự kiện gì đó.
[1:05]Nhân vì nói về sự kiện đó, nên Đức Phật đã làm thành một bài kệ Pháp Cú. Thì cái bài kệ Pháp Cú này, lần này liên quan tới chuyện của hai Ngài là Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên. Câu chuyện nó dài dòng lắm, nhưng mà thầy kể vắn tắt thôi. Thì chúng ta nhớ lịch sử Đức Phật thế này. Mà sau khi mà Ngài đắc đạo thì Ngài giáo hóa cho ai trước hết?
[1:33]Năm anh em Kiều Trần Như. À người lớn nhất là A Nhã Kiều Trần Như. Thì thật ra những câu chuyện này sau này chi tiết lắm, ví dụ những ngày mà kể tới lịch sử Đức Phật trong những dịp Phật Đản thì thầy sẽ kể rất là chi tiết. Còn hôm nay thì không kể chi tiết, chỉ nói vắn tắt thôi. Hồi lúc mà Đức Phật sinh được bảy ngày á, mà có năm vị Bà-la-môn mà đến để mà xem tướng và đoán điềm và cầu nguyện cho thái tử á. Sau bảy ngày thì có một người Bà-la-môn cũng giỏi tướng số và trẻ nhất thì người đó chính là Kiều Trần Như.
[2:09]Cho nên khi mà Đức Phật tu tập với khổ hạnh thì năm anh em Kiều Trần Như theo tu, thì Kiều Trần Như là lớn hơn Đức Phật mấy chục tuổi, cũng theo hầu Đức Phật. Rồi sau này, khi mà Đức Phật đắc đạo, tìm lại độ năm anh em Kiều Trần Như thì chúng ta phải nhớ là Ngài Kiều Trần Như lúc đó là năm mươi mấy tuổi rồi và Đức Phật lúc đó là 35 tuổi. Ừ. Thì trong năm anh em Kiều Trần Như đó, có một vị tên là Assaji. Đó là người mà sau này có cái duyên gặp gỡ đầu tiên Ngài Xá Lợi Phất và đọc một bài kệ mà Ngài Xá Lợi Phất đắc đạo. Sau khi mà độ cho năm anh em Kiều Trần Như xong, thì Đức Phật độ tiếp cho cái chàng trai tên là Yasa.
[2:54]Yasa mà trong kinh ta hay gọi là Da-xá. Thì Yasa là chàng trai giàu có, thông minh và có đức hạnh. Sau khi chàng ngộ đạo thì chàng kéo 54 cái người bạn thân của mình đi theo tu và cũng đắc quả luôn. Nên lúc đó, trên thế gian này có 60 vị A-la-hán. Rồi sau đó, Đức Phật về cái vùng Uruvela-Kassapa độ cho 30 chàng trai thuộc cái dòng dõi là Bhaddavaggiya, là cũng đắc đạo luôn. Rồi lúc đó, Đức Phật mới tìm đến một cái nhóm của các vị thờ lửa và tu khổ hạnh. Vị này vừa thờ lửa, vừa tu khổ hạnh và có thần thông rất cao. Những vị này có những lúc họ đi qua trên mặt nước được, có những lúc họ hô biến làm lửa có thể cháy bùng mạnh
[3:45]lên được, và có những lúc mà họ gọi mưa được. Nghĩa là anh em mà Ca Diếp thờ lửa nè, là những người rất là nổi tiếng lúc đó vì có thần thông. Thì Đức Phật đến á, Ngài phải dùng thần thông mới độ được. Ở đây chúng ta để ý điều này. Có những người á là chúng ta chỉ đến nói lý lẽ là họ nghe, họ thấy ờ đây đạo lý hay và họ theo đạo Phật. Nhưng có những người nói lý lẽ họ không nghe. Người nào mà chúng ta dùng lý lẽ nói họ không nghe, mà khi nào thi triển thần thông họ mới sợ để họ theo? Thì đó có hai hạng người. Hạng người thứ nhất là người quyền quý, tức là người quyền lực hoặc là giàu sang. Cái người đó đem lý lẽ lại nói họ không nghe.
[4:29]Tại nói lý gì nói lý, cái người nói vẫn nghèo hơn họ, vẫn thua kém họ. Mà có thần thông họ mới sợ, à mới tôn làm thầy. Lúc đó mới rút tiền bao nhiêu cũng được hết. Cho nên những người giàu hay kiếm ông này bà kia mà theo làm đệ tử là vậy, bởi vì mấy ông đó nổ á, nói mình có phép có đồ các thứ, đâm đầu đi theo cho người ta ăn hết. Cái hạng người thứ hai mà nói lý lẽ họ không nghe, là bởi vì những người này họ chứng thần thông rồi, bây giờ mình đem lý lẽ nói họ không nghe, phải thần thông cao hơn họ, họ mới nghe. Thì trường hợp này cũng vậy. Đức Phật gặp ba anh em Ca Diếp mà thờ lửa mà chứng thần thông, Đức Phật không hề nói lý.
[5:04]Ngài chỉ dùng thần thông không. Ừ. Tức là mấy anh em lúc đó mới mồi một ngọn lửa kế tiếp đi. Một ngọn lửa chính mấy ổng nuôi dưỡng để lạy rồi. Bắt đầu mấy ổng mồi ngọn lửa kế tiếp. Đức Phật đi ngang cái ngọn lửa tắt liền, Đức Phật đi ngang ngọn lửa tắt liền, mồi gì mồi cũng không được. Có những trường hợp. Rồi cái đến tìm cách nói chuyện Đức Phật thì Đức Phật đi mà đi hoài, đi không theo được, ngạc nhiên. Rồi một lần cái mới thấy Đức Phật đây thì khi mà bước vô trong cái đạo tràng mình lại thấy Đức Phật ngồi trong. À vừa quay lưng đi thấy Đức Phật không còn ở đó nữa, biến chỗ khác. Nghĩa là có lẽ đó là lần mà trong cuộc đời Đức Phật biểu diễn thần thông nhiều nhất.
[5:39]À. Còn những lần khác Đức Phật ít dùng thần thông lắm. Ngài thường thường dùng đạo đức, đạo lý này kia. Nhưng chỉ riêng mà độ ba anh em Ca Diếp thờ lửa thì Ngài thi triển không biết bao nhiêu thần thông. Mà trong kinh ghi lại là Ngài dùng tới 1.500 cái thần thông mới độ được ba anh em cứng đầu đó, tại họ cũng có thần thông. Thì sau này, khi mà chúng ta học về lịch sử Đức Phật mà tới đoạn này, thì thầy sẽ kể chi tiết là Đức Phật đã dùng những thần thông gì để độ ba anh em. Còn hôm nay thì không phải chuyện nên thầy chỉ nói vắn tắt thôi. Thì ba anh em này có tới 1.000 đệ tử, nên sau khi mà ba anh em mà chịu khuất
[6:13]phục Đức Phật rồi thì cả 1.000 đệ tử đó cũng theo Đức Phật làm đệ tử luôn. Là lúc đó tăng đoàn lên rất là đông người, tới một ngàn mấy trăm người là vậy á. Một ngàn mấy trăm người là do cái nhóm của đạo thờ lửa này đi. Thì sau khi mà độ cho cái nhóm thờ lửa này rồi, Đức Phật có thuyết một bài giảng tựa đề là "Lửa". Ngài thuyết cái bài "Lửa" cũng rất là nổi tiếng. À bài đó như thế nào thì sau này khi mà học tới cuộc đời Đức Phật ở những năm tới Phật Đản thì thầy sẽ kể. Cứ mỗi năm Phật Đản thầy giảng khúc khúc, nhớ không? Giảng thì còn mồi để không nghe hết, nôn nôn nôn lần sau đi nữa. Chứ không thầy giảng hết cái Phật Đản năm sau không thèm lên thầy nữa thì thầy buồn.
[6:49]Mỗi năm giảng chút chút. Thì sau khi mà ổn định cái vùng đó rồi, thì Đức Phật mới trở lại đi vào thành Vương Xá để gặp vua Bình Sa như cái lời hứa. Ở đây thì không kể nhưng mà vừa rồi ở trên lễ Phật Đản có thể có kể là chuyện mà lúc mà Ngài đi tu Ngài gặp vua Bình Sa, nhớ không? Đợt vừa rồi trên núi có kể. Thì Ngài có hứa là sau khi đắc đạo, Ngài sẽ tìm về độ vua Bình Sa là Bimbisara. Thì lần này là đúng là Ngài giữ lời hứa, Ngài tìm về gặp vua Bình Sa. Thì vua Bình Sa quá kính ngưỡng Ngài. Tức là một người mà 6 năm trước mình đã gặp ha, mà một con người chưa đắc đạo mà đã phi thường, thì 6 năm sau gặp lại thực sự là một đấng giác ngộ, cao siêu không thể tưởng.
[7:35]Nên ông quy y làm đệ tử Phật, rồi cả quần thần ổng cũng bắt theo quy y hết. Thì lúc đó mà vua quy y mà ai mà không dám quy y, phải không? Ai mà không dám không quy y đâu. Thế là quần thần quy y hết, rồi những Bà-la-môn quyền quý là cũng thấy vua như vậy cũng đổ theo quy y, là lúc đó là hầu như cả thành Vương Xá là theo làm đệ tử Đức Phật. Nên cái duyên Đức Phật rất là lạ. Ngài sinh ra ở một kinh đô của một tiểu quốc nhỏ, Sakya, Thích Ca, Ca-tỳ-la-vệ. Nhưng mà Ngài giáo hóa và Ngài đặt cái nền tảng giống như một cái giáo đô, một cái kinh đô tôn giáo của Ngài, thì ở cái thủ đô Vương Xá của một vương quốc lớn là vương quốc Ma-kiệt-đà ở thành Vương Xá.
[8:15]Nghĩa là coi như sau khi đắc đạo không bao lâu là vua và toàn bộ kinh đô đó theo Ngài hết, làm thành một cái kinh đô đạo Phật đầu tiên ở Vương Xá. Ừ. Đây cũng là điều đặc biệt. Nếu mà như một tôn giáo khác Đức Phật mà duy trì, thì Vương Xá có thể thành ngày nay giống như Vatican. Nhưng mà vì Đức Phật không có chủ trương là một tổ chức, cho nên Ngài đã thả lỏng và về sau trở thành nhạt nhòa, chứ còn không thì mấy ngàn năm qua có thể là đó là một kinh đô của đạo Phật giống như Vatican. Ừ. Thì vua Bình Sa mới cúng dường Đức Phật một cái khu rừng, rừng trúc, để làm cái tịnh xá cho chư Tăng ở mà ta hay gọi
[8:56]là Tinh xá Trúc Lâm, rất là nổi tiếng, Veluvana. Velu là cây trúc, vana là vườn. Veluvana là cái vườn trúc. Thì nơi đó, vua cho xây dựng những cái tăng xá làm thành những lối đi, để cái rừng trúc mọc, bởi vì cái không khí trong cái rừng tre á, chứ trúc nói trúc chứ thực ra là tre rừng, tre rừng và nhiều tre có gai dữ lắm. Nhưng mà đặc biệt là cái khu rừng nào mà tre mọc nhiều thì không khí rất là tốt, chúng ta nhớ điều đó. Tre nó nó làm cho không khí rất là tốt. Nên ai mà có đất có vườn nhiều chịu khó trồng tre, cải tạo không khí tốt. Thì tại cái vườn Trúc Lâm này, tại cái Tinh xá Trúc Lâm này, thì
[9:38]hai tôn giả Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên đã tìm đến để quy y và xuất gia theo Phật. Và hai tôn giả là người như thế nào? Giờ ta điểm qua sơ cuộc đời hai tôn giả một chút, chứ còn khi nào sau này khi học tới sử, ta sẽ kể kỹ hơn. Câu chuyện về hai Ngài cũng rất là thú vị. Thì ở gần Vương Xá thành có hai cái ngôi làng kế bên nhau. Và có hai cái vị trưởng tộc giàu có. Thời đó thì cái người giàu nhất cũng thường là cái người trưởng thôn. Họ giàu có và họ có hai người con trai. Hai gia đình đó rất là thân, hai cái thôn đó rất là thân nhau. Và hai cái gia đình trưởng tộc cũng rất là thân nhau. Và cả hai gia đình đó sinh ra hai người con trai
[10:21]dường như là họ thân nhau đâu từ trong bụng. Thì lớn lên là đi đâu cũng có nhau, trừ những lúc về nhà nghỉ thì thôi, thì nhà ai nấy nghỉ nhưng mà đôi khi họ vẫn qua nhà họ nghỉ với nhau. Tức là nơi nhà người này có dành cho người kia một cái giường, một cái phòng, cứ như vậy, mà người kia thì cũng dành cho người này một cái giường, một cái phòng. Họ thân với nhau như một lời nguyện từ kiếp nào. Và dĩ nhiên là đó là hai thanh niên rất là có đạo đức, rất là có trí tuệ, có tài năng, có tư cách và có dung mạo. Nên là vừa mới lớn lên là nổi tiếng vang ra khắp nơi vậy đó. Ai cũng biết là hai ông trưởng tộc đó có hai
[10:58]người con trai cực kỳ quý, cực kỳ giỏi. Ai cũng yêu mến, nhưng mà dĩ nhiên là hai chàng thì không lấy vợ, hai chàng không lấy vợ. Tự nhiên chỉ thích đi tìm triết lý, hưởng thụ vui chơi thôi. Thì mỗi khi có kịch cái hai người đi coi, có cái lễ hội nào thì hai người đi chơi, thắng ngựa kêu người hầu đi chở đi, tức là đời sống khá sung sướng. Cha mẹ chiều, chiều mà thấy thương cái người con này rất là xứng đáng cái tình thương vì sao, vì hai người con rất là đạo đức và có trí tuệ. Và cha mẹ bởi vì giàu sang quá và tôi tớ nhiều nên cũng không bắt con mình phải quản lý tài sản hay phải làm lụng gì, nên con mình muốn làm gì đó làm.
[11:38]Nhưng mà khổ, khổ cái mà đẻ ra hai ông thầy tu thì cực cái đó, là khi mà bắt đầu có ý thức chút xíu là lại khát khao đi tìm cái tuyệt đối, chứ lại không thích chìm trong cái hưởng thụ của cuộc đời. Thì ngài Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên cũng vậy. Thì hai vị mới ngồi nói chuyện nhau sau khi mà hưởng thụ những thú vui cuộc đời thì hai người mới nói: "Cuộc đời này có gì đâu? Cứ buồn vui rồi cứ thay đổi rồi con người ta cũng chết." Nghĩa là những suy nghĩ của hai ngài cũng rất giống là Đức Phật lúc còn là thái tử. Thấy mọi người cứ tầm thường, cứ tranh nhau danh lợi hơn thua từng chút. Rồi có người may mắn, người kém may mắn,
[12:15]cuộc đời cứ khổ vui đắp đổi rồi ai cũng chết, nên muốn đi tìm cái gì cao siêu vượt ngoài cái vòng đời, vượt ngoài những cái sống chết tầm thường đó. Cái quyết tâm xuất gia đi tu. Thì khi mà hai vị quyết tâm xuất gia như vậy dĩ nhiên là cha mẹ cản trở. Nhưng mà cái tật chiều con quen, không dám nói nặng lời. Con đòi đi tu rồi là chỉ biết buồn, khóc chứ không dám cản. Không dám cản tại vì nhiều đời trước mắc nợ các ngài quá, cho nên không dám nói lớn tiếng, không dám ra lệnh, không dám gì hết. Hai ngài sinh ra phước quá lớn rồi không dám nói. Và trên đường đi tìm đạo thì hai ngài cũng bị cái tâm lý giống như
[12:53]chúng ta bây giờ là trong thời gian mà các ngài đi tìm đạo thì lúc đó Đức Phật ngài không có mặt ở Trúc Lâm, vì lúc đó ngài đang còn tu khổ hạnh ở trong cái khu rừng khổ hạnh của ngài, cũng cách Vương Xá không xa, nhưng mà vì Đức Phật lại chỉ xuất hiện ở cái Vương Xá một thời gian ngắn rồi ngài nổi tiếng quá cái Phật trốn đi. Tu với hai ông đạo sĩ Alara Kalama và ông Úc Đầu Lâm Phất, mà tu không được cái ngài bỏ đi ngài tu khổ hạnh trong suốt sáu năm. Thì trong suốt sáu năm đó nên coi như ngài vắng bóng rồi không ai biết tới nữa. Thì lúc đó thì tại Vương Xá có nổi lên một cái nhà tu khổ hạnh tên là Sanjaya.
[13:31]Cái người này vừa thuyết pháp hay, vừa tu khổ hạnh, vừa có tu thiền, nói chung là cái đạo lý phong phú, vì vậy rất nhiều người theo. Và lúc đó tại Vương Xá thành, cái khu vực kinh đô đó thì Sanjaya là nổi tiếng nhất, đông đệ tử nhất. Thì ngài Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên cũng bị cái tâm lý giống như mọi người, hễ ai mà được nhiều người theo thì chắc người đó là gì, là chân lý, chân sư. Cứ nghĩ như vậy, nghĩ như vậy nên cái ngài cũng theo gia nhập và xin xuất gia tu. Thì cũng thực hành các phương pháp của thầy và đến ân cần tu tập rất là tinh tấn. Thì những lúc đến gặp thầy để hỏi đàm đạo thì khi mà thầy dạy các ngài hỏi lại,
[14:19]thầy dạy ngài hỏi lại, hỏi lát ông thầy cũng bí. Mấy ông thầy mà nhận nhầm mấy đệ tử đó cũng khổ. Rồi bắt đầu ông thầy hỏi lại, hỏi tới đâu đệ tử đáp tới đó. Hỏi tới đâu đáp tới đó. Và có những điều là biết cái đạo lý thầy chưa giải quyết được. Nhưng mà hai vị có cái là có hiếu, nghĩa là dù thấy thầy mình có cái hạn chế nhưng mà trong lòng vẫn kính trọng bởi vì vẫn có cái tình thầy trò, cái hiếu. Và cái tình đó kéo dài suốt cả một khoảng thời gian rất là dài. Đặc biệt ngài Xá Lợi Phất ngài có hiếu với thầy mình lắm. Thì sau khi mà cứ ở lại với thầy một thời gian mà không có thỏa mãn được đạo lý,
[14:56]tại vì cái trí tuệ của hai ngài cao quá mà ông thầy không đủ sức giải đáp. Ngồi thiền các ngài ngồi cũng tốt, khổ hạnh các ngài cũng rất là nghiêm túc, ép xác mình. Và đạo lý thì các ngài thông suốt rồi mà cũng không thấy có gì, ông thầy cũng không nói gì được thêm được nữa. Rồi mà thấy người ta cứ theo tới lui cúng dường còn người ta theo tu rất đông vậy thôi chứ ở bên trong rồi mới biết nó rỗng. Rồi thôi cái hai ngài mới xin phép thầy được đi du phương, tức là làm một Sa-môn. Thời đó một Sa-môn tức là họ đi lang thang đi từ nơi này qua nơi kia. Rồi các vị mới lên đường đi tham vấn, đi nhiều nơi lắm chứ không phải riêng ở cái khu vực của cái xứ Ma Kiệt Đà.
[15:35]Các ngài đi qua đông, qua tây, qua nam, qua bắc, hễ nơi nào mà nghe có một vị đạo sĩ nào danh tiếng, các ngài đều tìm tới để học hỏi. Nhưng mà có một cái là vậy, hễ mà tới tham vấn á, các ngài hỏi, hỏi lát rồi ông đó bí, ông đó hỏi lại thì ngài trả lời được hết. Cứ vậy, thế là lại từ giã ông thầy đó đi. Thì hai anh em đi trong vòng cả mấy năm như vậy, mới quay về lại, mới nói thế này: "Là chúng ta chưa có duyên để tìm được một vị đạo sư để mà khai ngộ, giúp cho ta tìm được con đường bất tử. Thôi bây giờ tạm thời với những đạo lý mà mình biết được như vậy, ta cứ tu như thế, về nhà tu, tìm cái cốc tu.
[16:13]Còn trong hai người chúng ta, nếu ai mà tìm được cái con đường bất tử thì hãy đến báo cho người kia." Thế là hai anh em quay về nhà, cất cái cốc. Ôi cha mẹ mừng quá chừng. Đi vòng vòng mấy năm rồi về ở lại sướng quá. Nhưng về ở lại thì hai vị ở lại tu chứ không có lập gia đình, cất cái cốc trong cái khu vườn. Ngày ngày thì có người nhà mang cơm tới ăn rồi các ngài ngồi thiền, ép xác, luyện tâm, rất là chăm chỉ và tinh tấn. Thì các ngài tu được khoảng bao lâu á, lúc đó Đức Phật đã đắc đạo và đi giáo hóa khắp nơi. Và ngài trở về Vương Xá giáo hóa. Xong rồi Phật ra ở Trúc Lâm và ngài dặn các đệ tử ngài
[16:51]túa ra, tỏa ra đi khắp nơi để đem cái chân lý này đến với mọi người. Thì một ngày đẹp trời, hôm đó là ngài Xá Lợi Phất cũng có cái duyên sự gì đó ngài đi vào thành Vương Xá. Và hôm đó ngài Assaji, tức là một trong năm người đầu tiên nhóm Kiều Trần Như cũng đi vào Vương Xá khất thực. Thì ngài Assaji lúc đó là một vị A La Hán rồi, cho nên tư cách ngài đường bệ, oai nghi và thanh tịnh, gương mặt như có hào quang vì A La Hán mà. Nên vì ngài ôm bình bát ngài đi vào trong thành mà rực rỡ. Cái người thường có lẽ không nhận ra nhưng mà vì ngài Xá Lợi Phất ổng giỏi quá đi, ổng có trí tuệ và có trực giác.
[17:32]Thì ngài Xá Lợi Phất lúc đó ngài cũng quấn một cái y, nhưng mà cái y của ngài cũng đắt tiền lắm tại vì nhà giàu đâu có cho ngài quấn cái y cũ. Y luôn luôn mới, cũng là Sa-môn quấn y như Sa-môn nhưng mà nhìn y đẹp. Thì ngài đi vào cái ngài chợt thấy một cái Sa-môn lớn tuổi hơn, cái mảnh y trên người thì cũ, ôm bình bát đi vào thành khất thực. Nhưng mà bằng cái trực giác của ngài ngài biết con người phi thường. Tại vì gương mặt điềm đạm, thanh tịnh, đi như hư vô, chỉ như vầng ánh sáng không có xao động mà đi trong thành. Cái trực giác ngài ngài đoán ra đây là một vị chân sư đắc đạo, không có người khác.
[18:07]Thế là ngài đến, ngài lạy và ngài đi theo tại vì lúc đó ngài Assaji đi khất thực ngài không nói gì hết. Ngài Xá Lợi Phất cứ đi theo như vậy. Khi ngài Assaji cứ đi sau khi khất thực xong rồi cứ đi đến gốc cây để ngồi thì ngài Xá Lợi Phất mới lấy cái vải của mình ra trải dưới để thỉnh ngài ngồi. Và ngồi hầu một bên. Lúc ngài Assaji ăn cơm xong, đặt bát đồ xuống rồi ngài Xá Lợi Phất mới đến quỳ xuống đảnh lễ, mới nói thế này: "Thưa tôn giả, tôn giả là người từ đâu đến? Thầy của tôn giả là ai? Tôn giả tu theo pháp gì mà người của tôn giả toát ra cái quang minh, điềm đạm, thanh tịnh như vậy, chưa từng thấy trên cuộc đời này?" Thì ngài Assaji ngài là
[18:50]một vị A La Hán chân chính nên ngài rất là khiêm hạ, ngài nói thế này. Ngài nói: "Này hiền hữu, tôi cũng chỉ là một người Sa-môn tầm thường, không có gì." Thấy ngài hổng giống như mình, mình là nổ liền, ai hỏi tới là nổ liền. Nổ còn hơn là khủng bố nữa. Nhưng mà ngài cứ khiêm tốn. Thì lúc đó ngài Xá Lợi Phất mới nói rằng: "Thưa ngài, con có niềm tin rằng ngài có được một cái đạo vị phi thường. Xin ngài hãy nói cho con một chút, một chút thôi, dù một đôi lời để con có một cái hướng đi." Hai vị đều là những người tri thức và trí tuệ nói chuyện nhau dễ thương lắm, người nào cũng đạo đức cũng khiêm tốn.
[19:33]Thì khi mà ngài Xá Lợi Phất ân cần quá thì ngài Assaji mới nói một bài kệ. Một bài kệ nổi tiếng á. Nói rằng: "Tất cả các pháp đều do nhân duyên mà mà xuất hiện, Thầy của tôi là Đại Sa Môn Cồ Đàm đã nói như thế. Vừa nói hai câu là ngài Xá Lợi Phất ngộ đạo liền, chứng Dự lưu liền. Thì ngài mới nói tiếp hai câu nữa: "Và tất cả các pháp cũng sẽ theo nhân duyên mà biến mất tàn hoại. Đó là điều mà thầy của tôi là Đại Sa Môn Cồ Đàm khẳng định." Thì hai câu sau ngài Xá Lợi Phất không chứng thêm nữa, chỉ hai câu đầu thôi là chứng liền, hai câu sau không chứng. Ngài Xá Lợi Phất nghĩ rằng có cái nguyên nhân, ngài bừng tỉnh liền.
[20:16]Đảnh lễ xong, ngài nói rằng: "Con còn một người bạn. Xin cho biết là Đại Sa Môn Cồ Đàm ở đâu?" Nói: "Ở tại Trúc Lâm Tịnh Xá." Thì cái Trúc Lâm Tịnh Xá, cái khu vườn Veluvana của vua Bình Sa Vương này nổi tiếng rồi, lúc đó ai cũng biết rồi, mà lúc đó có lẽ ngài Xá Lợi Phất chưa biết. Ngài Assaji giới thiệu, sau đó ngài Xá Lợi Phất đảnh lễ ngài Assaji xong, đi qua bên nhà của ngài Mục Kiền Liên. Thuật lại, đọc lại bài kệ. Vừa đọc đúng hai câu đầu, ngài Mục Kiền Liên cũng bừng ngộ liền, cũng đốn ngộ chứng quả Dự lưu luôn. Và sau đó hai huynh đệ mới nói rằng: "Ta hãy đến thăm thầy cũ của mình là Sanjaya,
[20:52]nói lại những điều lợi lạc này cho thầy của mình, mời ông ta cùng nhau, nghĩa là ba thầy trò sẽ đến Trúc Lâm để gặp Đại Sa Môn Cồ Đàm, một vị giác ngộ, mà cùng học đạo." Hai vị đến gặp Sanjaya mới nói thế này: "Là thưa thầy, là hôm nay chúng con trên đường chúng con gặp một vị mà chúng con nghĩ là một vị A La Hán thực sự giữa thế gian này. Và các vị đã nói lên bài kệ làm cho chúng con khai mở, bắt đầu thấy cái con đường, chúng con đặt chân được trên con đường đưa đến bất tử. Và con xin thầy cùng với chúng con hãy đi đến Trúc Lâm Tịnh Xá, bởi vì nơi đó có một Đại Sa Môn Cồ Đàm đang giáo hóa." Và hai vị cũng đọc lên bài kệ nhưng mà ông thầy nghe ổng không
[21:37]ngộ, rồi thuyết phục dữ lắm, ông thầy ổng cũng không chịu đi. Rồi ông thầy, một lát hỏi quá thì nói: "Tại sao thầy không đi, trong khi là cả cuộc đời thầy dâng hiến cho đạo, đi tìm chân lý, muốn đi tìm cánh cửa bất tử? Mà bây giờ có một con người đã mở được cánh cửa bất tử đó, xin thầy hãy theo chúng con, ba thầy trò ta cùng đến đó học đạo." Năn nỉ hết lời, ông thầy ổng nói câu này: "Bây giờ tôi hỏi hai ông: Trên đời này, cái người có trí tuệ với người ngu si, người nào nhiều? Người nào đông hơn?" Đâu, trả lời coi. Ngu si đông hơn phải không? Đúng rồi. Thì ngài Xá Lợi Phất cũng trả lời giống như mình nói, nói:
[22:19]"Dạ thưa thầy, rõ ràng là giữa thế gian này cái người ngu si đông hơn người trí tuệ." Thì ông thầy mới nói tiếp: "Thì đó, thấy không? Thì ai có trí tuệ tới Cồ Đàm mà tu, còn ngu tới đây với tui, thì tui được đông hơn, tui sẽ chiếm số đông." Thấy câu nghe rất bẽ bàng, rất đau lòng phải không? Rất đau lòng. Nghĩa là gì? Rõ ràng ông thầy đâu có cần đi tìm chân lý đâu. Đi tìm cái gì? Tìm danh vọng. Đi tìm danh vọng, đi tìm cái số đông. Lát nữa chúng ta sẽ phân tích cái câu này, câu này nó thấm thía. Thế giới chúng ta ngày nay vẫn sai lầm vì chỗ này. Đi tìm số đông. Là khi mà nghe ông thầy ổng phán ra một câu này rồi cái hai huynh
[23:01]đệ bật ngửa ra mới biết, thì ra ông thầy của mình là sao? Nào giờ là cũng nói đạo, giảng đạo, thu người xuất gia, nhưng mà thâm tâm không hề là một người muốn đi tìm chân lý mà chỉ đi tìm danh vọng. Lúc đó mới bật ngửa ra, chứ lúc đầu là tưởng ông thầy mình ổng khát khao chân lý nên mình ráng thuyết phục. Bây giờ khi mà ổng tiết lộ thật sự cái bản chất là ổng thích được đông người đi theo để có danh vọng, thì mới bật ngửa là thì ra là vậy. Cái Xá Lợi Phất mới đứng lên nói một câu: "Thầy sẽ nổi tiếng vì câu nói này." Mà đúng là nổi tiếng tới bây giờ: "Thầy sẽ nổi tiếng vì câu nói này." Thế là từ giã,
[23:36]hai anh em mới đến tịnh xá gặp Đức Phật. Thì lúc đó Phật đang thuyết pháp. Thì hai anh em vừa đến từ xa tịnh xá, Đức Phật dừng bài thuyết pháp này liền. Đức Phật mới nói: "Kìa là Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên. Đó là một đôi bạn phước duyên thật là hoàn hảo." Thì khi đến, Đức Phật thuyết pháp và bài pháp của ngài làm cho nhiều người chứng đạo mà hai ngài vẫn không chứng. Một tuần sau ngài Xá Lợi Phất mới chứng A La Hán, và tiếp theo một tuần nữa thì ngài Mục Kiền Liên cũng chứng A La Hán. Thì có cái sự chênh lệch khoảng một tuần, nhưng mà có sử thì ghi là hai vị chứng cùng lúc, nhưng mà có đoạn sử thì ghi hai vị chênh lệch nhau một
[24:18]tuần, bởi vì cái ưu thế của ngài Xá Lợi Phất lớn hơn một chút. Thì sau khi hai vị vừa chứng A La Hán thì Đức Phật mới tuyên bố đưa hai vị lên làm đại đệ tử lãnh đạo toàn bộ Tăng đoàn, kể cả nghĩa là qua mặt hết toàn bộ những trưởng lão phía trước, bởi vì ba anh em Đại Ca Diếp người nào nấy râu ria dài hết trơn, ngài Kiều Trần Như là lớn tuổi nhất, rồi những người khác đều lớn tuổi, còn hai ngài Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên thì tuổi cũng chỉ xấp xỉ hai mấy, ba mấy, chứ không có lớn. Mà tự nhiên Đức Phật đưa hai người lên trên làm đại đệ tử thì mọi người mới nói: "Ủa, sao Đức Phật thiên vị? Đức Phật thiên vị." Thì Đức Phật mới trả lời
[24:59]rất là nhiều, Đức Phật mới nói rằng là Như Lai không thiên vị, Như Lai làm việc này bởi vì cái nhân duyên phải như thế. Đức Phật mới kể là ngày xưa ngài Kiều Trần Như đã tạo công đức gì để cầu xin là sau này được làm người đắc đạo đầu tiên thì ta đã độ cho đúng như vậy. Rồi 55 anh em của chàng trai Yasa đã phát nguyện gì cho nên được đắc A La Hán, rồi Ca Diếp phát nguyện gì đã được đắc A La Hán, vân vân, cái nhóm Bhaddiya, vân vân, đã phát nguyện như thế nào. Còn Mục Kiền Liên và Xá Lợi Phất thì nhiều đời luôn luôn phát nguyện là phụ với Phật để mà thống lãnh Tăng đoàn. Cho nên ngày hôm nay là Phật làm theo đúng đó và mọi việc
[25:42]sẽ tốt đẹp như vậy, nên mọi người cứ vâng lời, đừng cãi. Thì lúc đó thì ngài Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên có thuật lại cho Phật nghe cái chuyện mà cái nhà tu khổ hạnh nổi tiếng lúc đó là Sanjaya mà nói cái câu là trên thế gian này người ngu đông hơn người trí, và nên ổng cần cái số đông này, ổng độ số đông này, miễn sao đông người thấy cũng ngon hơn Phật, nhìn vô thì thấy Phật có trăm người, ổng ngàn người, rồi ổng thắng Phật, ổng cần thắng là thắng con số. Và Đức Phật mới buột miệng nói cái bài Pháp Cú này, là: "Sai mà tưởng là đúng. Đúng mà tưởng là sai. Thu mình trong tà kiến. Đường giác ngộ đứng ngoài. Đúng thì biết là đúng.
[26:23]Sai thì biết là sai. An trú trong chánh kiến. Đường giác ngộ không dài." Lúc đó là Phật mới phê bình Sanjaya bằng cái bài Pháp Cú này. Thì chúng ta sẽ phân tích cái ý nghĩa bài này như thế nào. Thì ở đây, cái ý nghĩa bài kệ này thì chúng ta thấy dễ hiểu ha, là đúng tưởng sai, sai tưởng đúng, thì con người ta ai cũng có thể bị như vậy. Nhưng mà nếu người nào mà thường xuyên bị như vậy thì mình tu không tiến, tức là không thể chứng Thánh được, không thể đắc đạo, không thể giải thoát giác ngộ được, ý là nói như vậy. Hay là ý phê bình Sanjaya là người ta phải đi tìm chân lý, chứ đâu đi tìm số đông đệ tử làm chi,
[27:06]đừng có đếm người mà tính tiền, quan trọng là đi tìm cái lẽ phải. Mà Sanjaya cứ an trú trong cái sai lầm, cứ cho rằng cái quan điểm mình là đúng, thôi bây giờ giữa thế gian này cái người nào mà đông người theo là người ngon, Phật mới phê bình cái quan điểm đó, cái sai là cái đó đó, mà cứ chấp giữ mãi thì đúng là đọa lạc luôn. Mà sự thực không có giống như Sanjaya nghĩ, thì sau khi mà Xá Lợi Phất, Mục Kiền Liên từ bỏ ông thầy mình để đi theo Phật rồi đắc đạo, lãnh đạo Tăng đoàn luôn, thì toàn bộ những đệ tử của Sanjaya bỏ đi hết luôn, cả khu rừng trống trải không bóng người và Sanjaya hộc máu chết luôn, bởi vì cái tham vọng của mình
[27:45]không đạt được, tức tối quá chết, cũng là do cái tâm sai lầm như vậy. Bây giờ chúng ta sẽ dẫn ra một số cái ví dụ để chúng ta xem là trên đời này có những điều gì mà sai mà bị thấy thành đúng, mà đúng bị thấy thành sai, và xem lại, đối chiếu lại trong tâm mình mình có bị như vậy hay không để mà chúng ta tránh. Nếu chúng ta bị vướng vào những trường hợp tương tự thì chúng ta thay đổi quan điểm lại. Thì trong những điều mà ta có thể thấy sai thì vấn đề chính là vấn đề công đức, công đức. Và có những điều mà ta tưởng là ta làm như vậy là ta được công đức, nhưng không ngờ không phải, không phải. Thần thánh không xem đó là công đức mà ta chỉ bị nhồi sọ,
[28:35]ta bị cuốn sách nào đó nói như vậy, ta bị ông thầy nào đó nói như vậy rồi ta tin theo, ta cứ miệt mài dồn cái thời gian của cuộc đời mình để thực hiện cái điều đó mà tưởng là công đức. Nhưng coi chừng không phải. Ví dụ như là cái đạo thờ lửa ở bên Ấn Độ thời đó vậy, thì trong cái triết lý của cái đạo thờ lửa từ kinh Veda qua tới Upanishad vậy, cho rằng lửa là cái gì nó bốc lên, bốc lên, và nó lên tới đâu? Cho rằng nó đem cái gì của trần gian gởi gắm lên tới trên trời. Cho nên ai mà chết mà thiêu thì người đó là theo ngọn lửa mà lên, lên trời. Còn chúng ta cúng dường chư thiên, chúng ta đổ dầu thơm vô trong lửa thì lửa nó bốc nó
[29:16]sẽ đưa dầu thơm lên trời, nghĩa là lửa bay lên là đơn giản. Và như vậy, ngọn lửa là cái gì linh thiêng, là cái gì mầu nhiệm, nuôi sống con người và nối tiếp, làm cái gạch nối giữa con người và thần linh, nghĩa là ca ngợi lửa hết lời. Và ai lạy lửa thì sao? Phước lớn vô cùng. Ai mà thờ lửa, ai mà quỳ lạy lửa thì người này đời đời không chết, không đọa làm súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục, mà người này chắc chắn chết sẽ theo lửa mà lên trời. Cho nên lạy lửa công đức lớn vô cùng. Nói nãy giờ nghe có lý không? Cũng ráng có lý á, nghe một lát mình thấy có lý. Bây giờ mình có đạo Phật rồi mình thấy không có lý,
[29:54]chớ thời xưa nói như vậy một lát là nghe có lý nha, bắt đầu phát sinh ra cái niềm kính tin lửa. Xúm nhau mà lạy lửa quá chừng, mà cho đó là công đức. Cho nên thay vì để thời gian để giúp người, thương yêu con người, sống tử tế với những bổn phận của mình và tu tập thiền định để nhiếp tâm, thì người ta mất quá nhiều thời gian trong việc mà đi lạy ngọn lửa. Mà cái điều là người ta tưởng đó là tưởng là gì? Công đức, tưởng công đức, mà có công đức không? Không, không có công đức. Đó là một cái hiểu sai, đó đúng mà tưởng là sai đó, mà sai mà tưởng là đúng á. Thì cái sai đúng đầu tiên của con người chính là cái hiểu lầm về công đức.
[30:32]Những chuyện thế gian thì nhiều lắm, nhưng mà mình tu hành trong đạo thì cái điều mà chúng ta chú ý nhất là vấn đề tạo công đức, thì tạo sao cho đúng nha, còn tạo sai, do cái niềm tin truyền lại nhiều đời mình cứ tưởng đó là công đức thật, nhưng mà sự thật là thần thánh chê, thần thánh chê. Rồi có một cái tục lệ của người Ấn Độ nữa là tắm trên sông Hằng. Thì sông Hằng lúc đó là một con sông rất lớn ở Ấn Độ, bên đây nhìn qua bên kia bờ rất là xa, nước lũ cuồn cuộn chảy về và không biết bao nhiêu cái chuyện thần thoại về con sông Hằng này. Nói sông Hằng này là có thần nhân ở, là cái dòng nước mà chảy từ trời chảy xuống.
[31:11]Cho nên mà cái dòng nước đây là dòng nước của trời, nó khác với những con rạch con suối nhỏ và đây là dòng nước thiêng vì là nước từ trên trời rót xuống, cho nên mang đầy đủ tính chất của thần thánh. Cho nên không cần phải tu nhiều, không cần phải học nhiều, chỉ cần nhúng mình trong cái nước mà của trời rót trên xuống thì làm sao? Bao nhiêu tội lỗi sạch hết, bao nhiêu sạch hết. Nghe có lý không? Dám có lý lắm á, tại cái tiền đề họ đặt ra là nước trên trời rót xuống. Cái tiền đề đó mình chấp nhận rồi thì những cái lý luận phía sau cái mình chấp nhận được hết. Thế là mình tin là tắm nước sông Hằng là là có phước.
[31:45]Thế là người Ấn Độ vậy, lúc nào cũng thèm được tắm trên sông Hằng. Rồi chết á mà được thả trên sông Hằng thì chắc chắn là sẽ được được về trời. Nên chúng ta đến Ấn Độ giờ này, chúng ta đôi khi sẽ còn gặp người xác chết bị đẩy trôi rớt quăng xuống sông Hằng. Rồi ai hớp được miếng nước sông Hằng thì sao? Thì sẽ có nhiều cái linh thiêng vô trong người mình, mặc dù có thể tốn ít tiền mua thuốc berberin gì đó, cái đó tính sau, nhưng mà trong người mình sao nó linh thiêng. Và du khách ngày nay cũng còn bắt gặp những cái cảnh mà người ta lấy tay người ta khoát khoát cái xác chết sình nó đang gần nó khoát
[32:20]ra để người ta múc cái nước lên người ta uống liền tại chỗ. Tại vì xác nó cứ lững thững lững thững thả những cái bến, rồi hoặc là đó người ta thiêu bên cạnh sông Hằng là người ta đổ tro xuống sông Hằng, hoặc là nguyên xác còn sống đẩy luôn xuống sông Hằng luôn. Để cho được linh thiêng rồi người xuống đứng ở trỏng xô mấy cái xác xa xa ra người ta nhúng người ta tắm rồi người ta cầu nguyện, rồi linh thiêng vậy đó. Mà người ta tin hà không đứt, người ta tin chết tin sống, bây giờ mình nói không phải người ta không tin. Thì mình đứng ở cái phía đạo Phật, bây giờ mình nghe nói về những cái người không phải đạo
[32:50]Phật mà họ hiểu công đức như vậy mình thấy buồn cười phải không? Thấy buồn cười, nhưng xin thưa mình cũng vậy. Có những điều mình đang tin chết tin sống là công đức mà xin báo tin buồn không có công đức. Thầy nói câu này sắp sửa đụng chạm rồi đó, sắp sửa đụng chạm rồi đó. Ví dụ có một bài kinh mình tin chết tin sống là tụng kinh này thì sao? Phước vô cùng lớn, dồn hết ngày giờ để tụng bởi vì mình tin là tụng kinh này phước lớn. Nhưng mà sự thật, thầy nói sự thật, các vị thần thánh trên cao nhìn cười. Giống như là nó tụng kinh này giống như là mấy người kia lạy lửa mà tắm nước sông Hằng. Mất nhiều thời giờ vào những điều vô ích,
[33:39]không có gì hết, công đức không phải cái đó. Thậm chí là bây giờ ta tin rằng ta bỏ hết thời giờ để ta xưng tụng danh hiệu một vị Phật và ta xem đó là công đức vô lượng, coi chừng chính vị Phật đó cũng cười trừ luôn. Tại Phật không dạy điều đó, Phật không dạy điều đó. Bây giờ ta thử coi, mình thử mình làm Phật mà Phật thì còn ngã hay vô ngã? Phật thì vô ngã nha. Ví dụ ví dụ mình tưởng tượng mỗi người mình tưởng tượng mình là một ông Phật đã vô ngã, không còn xem mình là quan trọng nữa thì Phật phải là như vậy mới là Phật chứ. Rồi mình không là quan trọng nữa thì cái tên mình có quan trọng không?
[34:23]Tên mình đâu quan trọng đâu. Nên trong nhà thiền có một cái câu là lúc đó ở bức tranh chăn trâu thứ bảy á là cái cảnh là có một cái con trâu đã mất, chú mục đồng ngồi nhìn cái ánh trăng mà có một vị thiền sư chú phía dưới câu này: Muôn ngàn người gọi không quay đầu. Tức là tâm họ bất động và họ tách rời khỏi cái tên của họ. Giờ tạm gọi nhau ví dụ người đó tên là Nguyễn Minh Chiếu Sáng gì đó, cái tên đẹp vô cùng, ví dụ cái tên. Lúc mình chưa đắc đạo, tâm mình chưa thanh tịnh á, tên đó chính là mình, mình là cái tên đó phải không? Ai kêu cái tên đó ra chửi tức là người đó chửi mình. À ai mà viết tên mình lên trên tờ giấy để xuống đất rồi lấy chân giẫm
[35:07]lên cái là mình tim mình đau nhói vì giẫm mình, phải không? Nhưng mà khi đắc đạo rồi, không có, cái tên đó và mình hết dính nhau rồi. Người ta viết cái tên mình đem để đất người ta giẫm lên người ta chửi bới cái mình thấy cái gì không phải dính tới mình, không có động. Rồi người ta kêu cái tên đó người ta khen: "Ồ đây là con người vĩ đại nhất trần gian", mình tỉnh bơ tại cái tên đó với mình hết dính nhau rồi. Thì cái người mà tâm thanh tịnh là họ tách ra khỏi cái tên đó, cái danh nghĩa nó ảo hóa bên ngoài. Thì Đức Phật triệu triệu lần cao siêu hơn nữa thì cái tên còn dính với ngài nữa không? Hết dính rồi.
[35:42]Bây giờ có một người cứ kêu tên ngài để cầu xin ngài ban ân sủng thì ngài thấy buồn cười không? Thấy buồn cười. Thấy tội nghiệp thiệt, cũng không bỏ người đó tại người đó cũng gieo duyên có lòng, nhưng mà cách tu đó không đúng. Mà cách tu thế nào mới đúng? Chúng ta nên biết thế này: Niệm là gì? Niệm nghĩa là nhớ. Niệm Phật nghĩa là gì? Nhớ Phật. Mà chúng ta có ba cách để nhớ Phật. Cách thứ nhất để nhớ Phật là suốt ngày kêu tên Phật, đó là cách thứ nhất. Ở đây ai vậy giơ lên. Cách thứ hai để nhớ Phật á là nghiền ngẫm, nghiên cứu, học hỏi lời Phật dạy. Mà không còn kêu tên Phật nữa mà coi Phật dạy cái gì, tìm hiểu cho ra để ứng dụng.
[36:32]Và cái cách thứ ba để nhớ Phật là sao? Suốt ngày sống theo lời Phật dạy, làm theo lời Phật dạy, thực hành lời Phật dạy. Giờ trong ba cách đó cách nào hay nhất? Hả cách thứ ba không? Phải không? Thì đó mới là người niệm Phật chân chính nhất, đó là người nhớ Phật chân chính nhất. Chứ không phải là người mà tối ngày kêu tên Phật mà gọi là người chân chính nhất mà cứ tưởng mình là công đức nhất. Vậy phải đúng tưởng là sai, sai tưởng là đúng chưa? Đúng chưa? Đó. Không phải là ngoại đạo bị đâu, ngay trong đạo Phật ta cũng bị nữa. Nhưng mà chỉ trên thần thánh mới biết cái mình sai không sai. Chứ còn bây giờ mà kêu mình ra nói mình sao, mình cự liền:
[37:12]"Đây là niềm tin từ nhỏ tới lớn rồi, bây giờ nói tui cái này sai hả? Nói tui sai hả?" là xăn tay áo lên cự cãi tới cùng. Nhưng mà đâu ngờ thật sự mình đã sai, sai bứt luôn. Mà không phải mình mình sai, nhiều đời trước của mình cũng đã sai rồi. Bây giờ nối tiếp giống như bên ngoại đạo, nối tiếp hết thế hệ này tới thế hệ kia thờ lửa và tắm sông Hằng. Nhưng mà đến bây giờ họ vẫn còn tin nha, chứ đừng tưởng họ đã hết nha, đến bây giờ vẫn còn tin. Nhưng mình đạo Phật nên mình thoát ra, nhưng mình thoát ra rồi trong đạo Phật mình vẫn bị chứ chưa hết, vẫn bị chứ chưa hết. Và chỗ này là chỗ mà chúng ta phải gan dạ thoát ra một lần nữa.
[37:49]Hoặc là thế này: ví dụ như nói con nằm mơ con thấy cái người thân con về nói lạnh không có quần áo mặc. Thế là đến hỏi ông thầy bói, ông thầy bói ổng nói: "Rồi đây đây, thầy bán cho xấp quần áo giấy đem về con dâng lên con đốt, thế là người kia có quần áo mặc liền". Mình có ai làm vậy chưa? Nhiều quá rồi. Đúng, không trật đường nào hết, không trật đường nào hết. Mà trong kinh Phật ghi rất rõ cái này mà tại sao chúng ta không đọc? Trong kinh Phật cũng có một câu chuyện tương tự, có một người đó cái người thân chết về báo mộng là lạnh không quần áo. Thế là các vị tôn giả mới dạy là mới lấy áo, lấy mua vải cúng dường chư tăng,
[38:33]mua vải cúng dường người nghèo và đứng trước Phật hồi hướng công đức cho người thân, thế người kia tự nhiên lành lặn ấm áp liền. Là chúng ta làm công đức cho người sống, hồi hướng cho người chết, tự nhiên trong cõi kia người chết được hưởng phước, chứ không phải là lấy áo giấy cất. Rồi các chùa ngoài miền Bắc ta còn hay bị là đồ hàng mã. Thí dụ cho người thân cái cái nhà cái là làm cái nhà thiệt đẹp đốt phèo bay xuống dưới. Rồi người kia vẫn tiếp tục ở bờ ở bụi, làm gì có nhà ở. Đó, có những cái vô lý, cái vô lý. Rồi sợ dưới đó không có xe chạy cái làm chiếc xe cup thiệt đẹp đốt phèo ở dưới. Hỏi dưới đó nói để giòm vì dưới không có xăng.
[39:15]Giờ mình làm sao mà có xăng giấy mà đốt xuống giờ, khổ vậy. Có những điều ta tưởng là công đức mà thật ra là không công đức. Hoặc là có một câu thần chú cũng vậy, có người đó tụng câu thần chú mà tin chết tin sống câu thần chú này là linh thiêng và tự cho mình là phước rất là nhiều. Nhưng mà kỳ thực, thần thánh ở trên nhìn xuống thấy không có công đức gì hết. Cái câu thần chú không hề có công đức mà công đức chính là gì? Chính là cái lòng thương yêu con người. Trong lòng người nào mà có lòng thương yêu tất cả chúng sinh thì trong tim người đó tồn tại một thần chú vĩ đại mà làm cho thần thánh đều yêu mến.
[39:57]Còn nếu trong tâm mình không có cái tình thương yêu mọi người mà chỉ có câu thần chú lảm nhảm trên miệng thì không hề được thần thánh thương yêu. Nên có cái chuyện vậy, là có một ni sư đó vậy, ni sư đó tu Mật tông và hay làm việc thiện, cũng hay tụng chú và hay đi làm việc từ thiện cứu trợ người nghèo này kia. Cứ chết, chết cũng trong một tai nạn. Chết được mấy năm về báo mộng cho đệ tử là thầy chưa siêu, chưa siêu thoát vẫn còn vất va vất vưởng, có nhờ quý thầy cầu nguyện giùm và rất nhiều người, nhiều thầy cô cũng chưa siêu luôn. Cái người đệ tử đó thức dậy đi báo quý thầy. Cái chuyện chấn động.
[40:38]Tại vì người ta ngạc nhiên nói là ni sư đó tu rất là nhiều, tụng chú nhiều mà cũng làm phước nhiều mà tại sao chết không siêu? Cho nên đây ta phải xét lại. Nên những điều mà ta tưởng là công đức nhưng điều đó thần thánh không chấp nhận, không chấp nhận. Nhưng vì vậy nghĩa là cái người tu mà đúng á là làm sao chúng ta thấy cái gì là công đức thực sự? Cái gì là công đức thực sự là ta có con đường mở ra thênh thang trước mặt mình. Nhưng mà làm sao biết cái nào mới là công đức thực sự để ta đi? Không biết, coi chừng. Tại vì ông thầy mình coi chừng ổng dạy sai luôn. Những ông thầy mà mình tin tưởng là nói đâu là chân
[41:18]lý vanh vách á, coi chừng ổng cũng hiểu lầm luôn. Và mình đi theo ổng mình cũng tạo những công đức huyễn hoặc, tới chừng chết ổng cũng không siêu, mình theo ổng mình cũng không siêu luôn, cũng vất va vất vưởng đầu đường xó chợ y như ông thầy mình luôn. Mà lúc sống thì tin chắc là mình làm những điều như thầy mình dạy thì công đức rất là lớn. Ở đây là chỗ rất là đáng sợ. Có nhiều khi quý vị có một cái ông giám đốc trại tù, mà giám đốc trại tù thì làm sao? Khiếp không? Khiếp, nhưng mà không. Ông này ổng thương yêu tù nhân, ổng dạy dỗ đạo đức cho tù nhân. Rồi người ra tù mà ổng biết là người đó về nhà không có việc làm
[41:53]thì ổng tìm công ăn việc làm, ổng mở những nông trường kế bên, ổng nhận làm con nuôi rồi ổng dựng vợ gả chồng ổng lo lắng. Ổng chết xong ổng lên cõi trời. Ổng chả biết đạo là gì hết trơn. Nhưng mà cái đơn này được duyệt, chết rồi thần thánh duyệt liền, nói: "Ờ, cái thằng này là được nè. Nó làm đúng công đức nè." Mà trong khi nhiều khi cái người mà tự nhận là đạo Phật, ngay cả người xuất gia luôn, tụng bao nhiêu kinh chú, chết rồi nói: "Không, không có công đức gì hết." Thôi chờ, chờ ở đó tu lại điều xét sau. Vất va vất vưởng chờ quanh chùa ăn cơm đi, để chùa bữa nào thí thực lại ăn cơm rồi từ từ tính sau, không có công đức.
[42:28]Nhưng mà lúc sống thì tưởng mình là công đức vô lượng. Đây là điều sự thật đau lòng. Hôm nay chúng ta nói điều này, chúng ta sẽ đụng chạm rất nhiều quý thầy, quý cô mình. Nhưng mà phải nói, bởi vì bài kinh Pháp Cú này khủng khiếp quá: "Đúng mà tưởng là sai, sai mà tưởng là đúng. Thu mình trong tà kiến, đường giác ngộ đứng ngoài." Mà cái này không phải bên ngoại đạo đâu, ta cũng bị luôn nữa. Bởi vì sao? Bởi vì tà kiến đã lẫn vào trong đạo Phật, chỗ này rất là rất là khó. Mà tôn giáo nào cũng có cái nhược điểm giống nhau là tự cho mình là công đức lớn. Nói: "Ai theo cái đạo này là sẽ được cao siêu, được chết lên cõi trời." vân vân.
[43:09]Nghe có một cái đạo vậy, xúi người ta ôm bom vô đó chết chung với người khác để khủng bố, mà nói chết sẽ được lên cõi trời có 72 trinh nữ chờ đợi để mà hưởng thú vui. Vậy mà người ta cũng tin, đó. Nhưng mà sự thật cái người ôm bom vô chết chung rồi là sao? Chết xong xuống địa ngục liền. Bởi vì đã làm nhiều người chết oan, nhiều gia đình đau khổ. Ôm bom vô chết người ta mà nói là lên cõi trời, lên sao được? Vậy mà vẫn có người tin, đó chúng ta thấy các tôn giáo vậy. Hoặc là có một tôn giáo thì nói cứ nô lệ một Thượng đế thì xin cái gì Thượng đế cũng cho. Thì cái đó có công đức không? Không, không có đức gì, chỉ được một chút khiêm tốn thôi.
[43:47]Tại cái người lúc nào cũng quỳ lạy là Thượng đế cao cả, nói là: "Con là tôi tớ dưới chân Ngài. Xin Ngài cho con cái này, xin Ngài cái kia." Cái người mà quỳ lạy cầu xin như vậy thì được một điều tốt duy nhất là rất khiêm tốn. Thì được cái đó, còn bao nhiêu cái khác trật lất. Đó vậy. Hoặc trong đạo Phật mình có một cái quan niệm này cũng sai. Nói thế này, nói là nhiều khi có cư sĩ già quá cái đến xin thầy: "Thưa thầy, con già sống nay chết mai, thầy cho con xuất gia để con gieo duyên, kiếp sau con được cái duyên xuất gia." Có không? Có. Nhiều người đã quan niệm như vậy. Ông thầy nói: "Ờ, hay ha, giỏi." Cái thầy cho xuất gia.
[44:27]Xuất gia vài ba bữa đắp y rồi xong cái chết. Chết qua rồi đời sau đừng hòng xuất gia được nữa. Tại sao vậy? Tại vì khi mình xuất gia là mình hưởng cái sự cung kính, lễ lạy của người khác, phải không? Ba hết phước luôn, đời sau hết luôn phước xuất gia. Mà lúc mình lớn tuổi, mình rị mọ rồi, cái uy đức mình đâu còn, mình đâu làm được nhiều điều cho đạo nữa. Nhưng mà lại được hưởng, hưởng cái sự lễ lạy, cung kính của người khác. Ba hết cái phước á. Cho nên cái duyên nó phải đi với cái phước. Chứ còn duyên mà không đi với cái phước á đâu có thành tựu. Cho nên cái hiểu sai đó, hiểu sai nói: "Ờ ráng xuất gia đại một cái để có duyên đời sau xuất gia." Không,
[45:07]xuất gia đại một cái đời sau mất duyên xuất gia luôn. Nên có những người mà hỏi thầy nói: "Gieo duyên gì để được xuất gia?" Thì nói: "Trước hết, kính trọng người xuất gia." Phải không? Kính thầy mới được làm thầy mà, kính Phật thì mình mới sau này mới được làm Phật, thì mình kính trọng chư Tăng Ni sau này mình mới được làm người xuất gia. Rồi khi mình xuất gia mình sẽ được người ta kính trọng nhưng người ta không cho ăn. Tại đời trước mình không có gieo duyên là cúng dường người xuất gia, mình mới kính trọng thôi chứ chưa cúng dường. Bây giờ phải thêm nữa cúng dường người xuất gia thì đời sau mình được người ta kính trọng và được người ta cúng dường.
[45:42]Đó có nhân nào quả nấy à. Rồi nhiều thứ nữa, rồi được người ta kính trọng, được người ta cúng dường nhưng mà không được học hành, không thể thuyết pháp, không thể có đệ tử, ở vất va vất vưởng đầu đường xó chợ không có chùa nào ở hết thì sao? Cũng khổ lắm, phải không? Cho nên để làm một người xuất gia mà viên mãn đầy đủ mọi công đức, chúng ta phải gieo rất nhiều duyên. Và đừng hưởng, đừng hưởng sớm. Để khi đi xuất gia thì ta có đủ công đức để có thể là một vị xuất gia chân chính, có nơi ở đàng hoàng, có oai nghi, có tế hạnh và có thể giáo hóa độ sinh được. Nghĩa là công đức đủ như vậy rồi hãy bước vào xuất
[46:19]gia thì như vậy là là chín chắn và đầy đủ. Còn thấy cái người tu được nhiều người cung kính rồi lật đật mình nhảy đứng vào hàng ngũ xuất gia để cũng được hưởng cái đó, đời đời mất luôn cái phước xuất gia luôn. Mà nếu mình hưởng mà không xứng đáng thì nhiều khi đời sau không phải không làm được người xuất gia mà không được làm người nữa, không được làm người. Có nhiều con chó ở chùa, xin thưa, chính là người tu ở trong chùa. Đọa làm chó mất luôn. Hễ tới giờ tụng kinh thì chạy lên chánh điện ngồi nghe, tại vì đời xưa hễ tới giờ đó lên tụng kinh, bây giờ còn nhớ lại cái đó, thích ăn chay. Mấy con chó đó toàn người tu.
[47:01]Đó, người tu đó mà đời sau đâu có được trở lại làm người tu đâu mà trở lại làm chó. Cho nên cái mà chúng ta cứ tưởng là xuất gia vội vã để gieo duyên là cũng là một cái sai lầm. Đúng mà tưởng là sai, sai tưởng là đúng, cũng là bị như vậy, không phải dễ. Hoặc có người cho rằng á là nói tu theo đạo Phật là giải thoát, mà giải thoát là không dính gì hết, mà muốn không dính gì hết thì đừng làm gì hết, đừng làm gì hết. Nghe đúng không? Mới đầu nghe có lý, nhưng mà không ngờ sai, không ngờ sai, sai bét luôn. Nên khi mà nói tu, nói ổng đó ổng không làm gì hết trơn á, nói ổng tu giải thoát, ổng không làm gì hết thì lúc xã hội nhìn người đó làm sao?
[47:43]Bắt đầu khinh bỉ. Cái người sống trên đời không làm điều gì lợi cho ai thì con người khinh, thần thánh chê. Đừng hòng nói tới chuyện giải thoát, bởi vì giải thoát nghĩa là gì? Giải thoát trở thành một bậc thánh siêu việt mà từ Trời tới người ai cũng phải kính trọng, mà người như vậy không thể là người ở không hưởng nhàn. Đó là con người bận nhất trên trần gian này. Người bận mà bận cho đúng nha, chứ đừng có bận mà đi nhảy bậy bạ tùm lum ha. Đó là người lo việc đạo, lo việc thiện bận nhất trên trần gian này, đó là người sẽ giải thoát. Tức là đòi hỏi công đức rất lớn mới làm một vị thánh được. Còn ta không hiểu, ta cứ tưởng ta không làm gì hết,
[48:25]ta nhàn nhàn, ta cắt duyên, ta tránh duyên thì không ngờ người đó là người khinh, thần thánh chê. Đây là những điều mà hiểu sai, chính vì hiểu sai cho nên ta: "Đường giác ngộ đứng ngoài." Ừ vậy ừ. Hoặc có người cho rằng á là khi mà ta tu đến cái mức độ tâm ta thanh tịnh, tâm trống rỗng thanh tịnh, rồi ta an trú trong tâm thanh tịnh đó thì tức là ta bất tử, ta vượt hơn mọi công đức thế gian. Thì xin thưa tầm bậy một lần nữa. Là sao vậy? Bởi vì sao? Bởi vì cái tâm mà thanh tịnh trống rỗng đó, đó là phước cõi trời. Phước cõi trời mới được cái tâm thanh tịnh trống rỗng. Và bây giờ mình không chịu làm gì hết, mình cứ chấp cái tâm đó,
[49:11]giữ tâm đó, mình ca ngợi cái tâm đó, mình an trú trong đó, giữ cái tâm thanh tịnh trống rỗng đó, từ từ hưởng hết phước thì sao? Loạn trở lại liền, tâm động trở lại liền, không đơn giản. Cho nên những điều mà ta quan niệm nào giờ có rất nhiều quan niệm đã sai. Và như vậy ta không ngờ ta đã bị đường giác ngộ đứng ngoài mà không biết, không biết. Bị rất là nhiều. Cho nên chúng ta đừng tưởng người ngoài đạo là sai, trong đạo Phật ta cũng đã lẫn rất nhiều tà kiến. Và bây giờ ngày hôm nay, chúng ta cầu Phật gia hộ để chúng ta gạn lọc được những tà kiến ra khỏi đạo Phật. Dựng lại một đạo Phật chân chính
[49:50]lại từ ban đầu, từ cái nền tảng căn bản nhất để chúng ta có thể đi đúng con đường giác ngộ, không bị lạc ra bên ngoài. Con đường này không phải dễ nha. Hoặc là trở lại như là trường hợp của Sañjaya, như hiện nay trên thế giới cho rằng thế này, chúng ta hay nói là trong một cuộc biểu quyết hay bầu cử á thì sao? Thiểu số phải phải phục tùng đa số. Nghĩa là khi biểu quyết thì bên nào đông bên đó sẽ thắng. Ý kiến nào mà được nhiều người chấp nhận thì ý kiến đó phải được thực hành, thực thi. Và như vậy, người ta đã cho rằng đông người là đúng, ý kiến của số đông là đúng. Nhưng mà ngày xưa Sañjaya, ổng là không theo Phật á,
[50:35]ổng mà sai ổng tưởng là đúng, đúng tưởng là sai đó, vậy mà ổng đã nhận định ra rằng trên thế gian này người trí ít hơn người người ngu. Thì như vậy cái ý kiến số đông là ý kiến của ai? Của người ngu hay người trí? Người ngu. Và đây là một sự thật đau lòng cho thế giới. Trong khi đến ngày hôm nay, thế kỷ 21 rồi, mà từ những nước mà công nhận mình văn minh nhất cho tới cái nước mà nghèo nàn nhất vẫn cứ cho rằng ý kiến số đông là đúng nhất. Nhân loại ngày hôm nay vẫn đang chìm trong sai lầm này nha, chưa hết đâu. Cho nên, những cái luật pháp của quốc tế, những luật pháp quốc gia, những cái tuyên ngôn, những công ước,
[51:18]à những công pháp quốc tế, những cái hiến pháp, xin thưa, sai. Bởi vì sao? Dựa vào số đông. Chúng ta cứ tưởng là dựa vào số đông là đúng, mà không ngờ số đông vẫn bị mua chuộc như thường. Thí dụ như là bây giờ có một cái quốc hội của một quốc gia đó họ họp nhau họ bàn để làm ra cái luật và khi biểu quyết thì cũng là số đông phải không? Hễ số đông của những cái người mà đại biểu đó họ bầu thì cái luật đó được thông qua và áp dụng trên quốc gia. Mà đâu có ngờ là vẫn có bàn tay bí mật đi mua từng đại biểu quốc hội, từng dân biểu nghị sĩ, đi mua từng người. Nói bây giờ ngày mai đạo luật đó sẽ phổ biến hay tháng sau đạo luật đó
[51:59]sẽ bàn, bây giờ anh biểu quyết cái này tôi chung anh là 50.000 đô la. Rồi khi anh biểu quyết tôi cho 50.000 đô la và ổng bỏ ra bao nhiêu triệu đô la là bộ luật được thông qua liền, chỉ vì số đông. Cho nên chúng ta hiểu một điều số đông chưa phải là chân lý. Cái mà số đông chọn chưa phải là cái đúng nhất. Ngày xưa chính dân Đức bầu cho Hitler chứ ai bầu đâu, rồi Hitler mới là người mà gây kinh hoàng cho thế giới, đâu phải là số ít đâu, số đông đó, số đông bầu đó. Mà ta đang sai, cả thế giới đang sai vì cái số đông số ít này. Vậy mà ngày xưa Sañjaya đã nhìn thấy là trên thế gian này người trí ít hơn người ngu.
[52:40]Cho nên người trí cứ theo Cồ Đàm, người ngu về với ta để ta được đông. Ổng sai là ổng sai cái sau, thấy không? Cái đầu ổng nhận định đúng là người trí ít hơn người ngu. Cái câu đầu ổng rất trí tuệ nhưng mà cái sai phía sau là ổng chuộng cái số đông, chuộng danh lợi để mong rằng mình lấy cái số đông mình áp đảo Sa-môn Cồ Đàm. Mai mốt hỏi Cồ Đàm bao nhiêu đệ tử? Nói 500, còn Sañjaya bao nhiêu đệ tử? Nói 5.000, à tôi thắng. Cái sai của ổng sai chỗ đó. Là như vậy cái mục tiêu cuộc đời ổng là đi tìm cái đông đệ tử chứ không phải tìm con đường bất tử. À, chính vì chỗ đó ổng chết liền. Khi Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên bỏ đi về với Phật thành công rồi,
[53:20]toàn bộ đồ chúng của ổng bỏ đi hết luôn và ổng hộc máu ổng chết luôn. Chính vì ổng không tìm con đường bất tử nên ổng chết liền, chết đau đớn, chết tức tối. Nên chúng ta thấy có những cái sai mà ngày hôm nay thế giới vẫn chưa văn minh đâu. Có những cái tôn giáo vậy, sau khi mà họ nghiên cứu khoa học, họ mới phát hiện ra là cái giáo lý của họ sai. Họ mới biết là giáo lý của họ đã sai thật sự rồi, tuy nhiên cũng giống như Sañjaya vậy á, họ không chịu bỏ. Họ là người lãnh đạo rất cao của cái tôn giáo của họ và họ biết tôn giáo của họ đã sai, đã phá sản, không thể phát triển được nữa. Nhưng họ giống như Sañjaya là không chịu từ bỏ cái đạo đó để đi tìm cái chân
[54:05]lý, mà tìm cách truyền đạo qua cái vùng mà người ta không biết mình sai. Cái chỗ nào văn minh nó biết đạo mình sai, nó không theo nữa, thôi mình không truyền đạo vùng đó nữa, mình sẽ qua cái vùng mà dân trí còn thấp, mình sẽ phát triển trong những vùng đó, trong những vùng dân tộc ít người, trong những vùng mà dân trí còn thấp để tiếp tục phổ biến được cái đạo của mình. Đó, nên cái nhận định ban đầu rất là đúng là đạo mình đã sai, nhưng cái thứ hai thì lại không đúng nữa là thôi thì truyền đạo vô những cái vùng người ngu. Nghĩa là không phải chỉ có một mình Sañjaya đời xưa đâu, đời bây giờ vẫn có nhiều giáo sĩ của các tôn giáo khác như vậy.
[54:41]Truyền đạo ở cái vùng văn minh người ta hết nghe rồi, bây giờ truyền qua những cái vùng các nước chậm tiến và vào rừng vào rú, truyền cho những người dân tộc thiểu số, mấy người đó nói dễ nghe. Cho nên vì vậy, tất cả chúng ta phải có bổn phận là cũng đi vào rừng vào rú luôn. Là Phật tử mình phải vào rừng vào rú luôn để giúp cho những anh em dân tộc thiểu số của mình á biết được chân lý sớm để cho họ đừng bị mê muội bởi những cái đạo mà cả thế giới đã biết là sai. Ngày nay người ta biết là sai nhưng trong rừng chưa biết sai, bây giờ ta phải vào rừng ta báo luôn, nói đạo đó sai rồi nha, đừng theo nữa.
[55:17]Và bây giờ một cái sai nữa nè, của thế giới nè: Giờ đó, ngày nay mà người ta đo cái sự thịnh vượng, thành công của một quốc gia là theo cái gì? Theo chỉ số gì? Thu nhập bình quân đầu người, phải không? Thu nhập quốc dân là tổng sản phẩm quốc dân, là thu nhập bình quân đầu người một năm là bao nhiêu đô la trên một đầu người. Và cho đó là đất nước đó nếu mà con số càng cao, thấy cái nước này một năm mà 10.000 đô la một người, 20.000 là nhất thế giới, còn đất nước mà 4, 500 đô la một năm một người thì đất nước đó là nghèo, vân vân. Ngày nay ta vẫn còn đo theo cái con số tiền, lấy tiền để đo hạnh phúc của một
[55:55]quốc gia, thiệt là đau đớn, thật là oan ức cho thế giới cho nhân loại. Phải nói điều rất là oan, mà ngày nay tất cả các nhà chính trị, kinh tế, xã hội đều như vậy, và oan cho con người. Và như vậy, để tiếp tục tạo cái sự tăng trưởng về thu nhập thì phải làm sao? Người ta phải làm việc cật lực, cày hết sức mình. Là từ trên xuống tới dưới nó tạo thành một cái bộ máy làm làm làm, cày cày cày, không còn biết trời đất cái gì nữa, không còn thời gian rảnh rang nữa, chỉ biết cày làm và lúc đó, nghĩa là chúng ta sẽ thấy người ta làm việc ở các nước đó là căng thẳng nè, quần quật và lo sợ. Lo sợ cái gì?
[56:36]Lo sợ mất việc, mất việc nên phải lấy lòng ông bà chủ. Khi mất việc rồi thì mất cái nhà, bởi nhà trả góp, phải không? Mất xe, bởi xe trả góp, bởi không có tiền trả nữa, nợ lấy xe lấy nhà liền, ra đường ở liền. Cho nên làm việc căng thẳng, quần quật và lo sợ. Thì như vậy ba yếu tố: vất vả nè, căng thẳng, lo sợ là tâm trạng của ai? Khi làm việc mà ta căng thẳng, quần quật và sợ hãi là tâm trạng của ai?
[57:07]Xin thưa, đó là tâm trạng của một nô lệ, đúng không? Đúng không? Chính xác. Nghĩa là ta làm mà ta không làm chủ cuộc đời mình, lúc nào ta cũng lo sợ, rõ ràng không hạnh phúc. Ta làm mà ta phải làm căng thẳng, đầu óc ta quần quật và lúc nào cũng sợ hãi thì đó là của một nô lệ. Và đó là nô lệ người ngày nay giống hệt nô lệ của sáu, bảy thế kỷ trước, 1.000 năm trước những người nô lệ cũng vậy, cũng làm việc quần quật, căng thẳng và sợ hãi. Và như vậy, ngày hôm nay con người vẫn là nô lệ. Một đất nước có thể là rất giàu, nhưng đất nước đó cũng là đất nước có nô lệ, duy trì chế độ nô lệ ở một hình thức tinh vi khác.
[57:49]Mặc dù mở miệng nói có thể là dân chủ, nhưng mà sự thật vẫn là nô lệ. Bởi vì sao? Bởi vì người ta đã đo cái thịnh vượng theo con số tiền đô la. Đây là một điều oan ức cho nhân loại. Còn nếu ta gặp một quốc gia mà họ sống có thể là họ làm việc mức độ thanh thản hơn, nhưng mà họ có văn hóa hơn, có kỷ cương, có nền nếp, sống sâu sắc, có đạo lý hơn, quốc gia đó hạnh phúc hơn. Có thể cái thu nhập bình quân đầu người của họ thấp, nhưng họ hạnh phúc hơn. Đấy là người ta làm việc với nhau trong cái thương yêu, trong cái tương trợ, người ta chăm chỉ mà không quần quật, à, người ta có trách nhiệm mà người ta không
[58:26]căng thẳng và người ta không hề sợ hãi. Thì như vậy người dân đó hạnh phúc, phải không? Và bây giờ đến lúc ta phải thay đổi quan niệm lại về cái kinh tế đó. Không phải tạo cho người dân một cái cuộc sống là căng thẳng, quần quật và sợ hãi nữa, mà phải tạo cho người dân được sống, được làm việc với cái tinh thần là chăm chỉ, có trách nhiệm và vui vẻ.
[58:54]Nó ngược lại cái quan niệm là quần quật, căng thẳng và sợ hãi. Đã đến lúc thế giới phải thay đổi, chứ không phải vì đo theo cái con số tiền bình quân thu nhập tổng sản phẩm quốc dân gì mà bắt người ta đều trở thành nô lệ, làm việc quần quật, căng thẳng và sợ hãi. Tới lúc phải thay đổi. À còn có một cái mà sai mà tưởng là đúng mà đúng mà tưởng là sai đó nà, là có người cho rằng: "Tiền là gì? Tiền là tất cả, tiền là tất cả." Ừm. Cho nên là để tìm tiền, họ chấp nhận đánh đổi tất cả, kể cả lương tâm, phẩm giá, đạo đức, tiết hạnh của mình, miễn sao có tiền. Nhưng mà không ngờ kết cục là sao? Chỉ là đau khổ và mất hết, mất hết cả danh dự.
[59:39]Chúng ta nghe chuyện mấy nay có báo chí đăng, một người chỉ vì đi tìm tiền, nhưng mà rồi bây giờ đổ vỡ hết, không còn gì hết, mất hết tất cả luôn. Thầy không có nói tên ai nha. Ai nói ráng chịu, thầy không có nói. Còn cái gia đình nào đó họ sống có thể nghèo hơn, nhưng mà đồng tiền họ chân chính hơn, con cái họ được nuôi bởi đồng tiền chân chính nên ngoan hơn. Rõ ràng họ không giàu hơn nhưng họ hạnh phúc hơn. Phải không? Hạnh phúc hơn. Bây giờ một cái điều sai nữa nè. Hôm có người lên núi, trên núi thầy, cái thấy thầy ra cái lệnh là phải diệt ruồi cứu nước. Ruồi khủng khiếp luôn, ruồi quá chừng ruồi.
[1:00:23]Ra cái lệnh là phải diệt ruồi cứu nước. Mà cái sư cô đó mới nói: "Trời ơi, bây giờ mới biết ông thầy Chân Quang nè." Mà sáng thầy ra lệnh rồi, nộp ruồi cho thầy rồi ăn cơm. Vô bàn ăn thầy ngồi thầy gác cửa không cho vô. Thầy xòe tay xin ruồi rồi mới cho vô. Sư cô đó ở vùng xa tới nói: "Trời ơi, bữa nay mới biết ông thầy Chân Quang, là dã man tàn bạo đủ thứ hết trơn." Mà thầy không trả lời. Tại mấy cái này thầy nói nhiều rồi. Thầy mới kêu đệ tử thầy thôi trả lời giùm thầy, chứ thầy không trả lời. Thì có người cũng hỏi thầy, hồi xưa có người hỏi thầy, nói: "Sao con nghe nói trên chùa thầy nói là đạo Phật không
[1:00:58]sát sinh, mà thầy thì diệt ruồi, diệt muỗi?" À. Thầy mới nói thế này, thực ra cái giới không sát sinh nó lớn, nó không có đơn giản. Bây giờ á mình nói theo đạo Phật là mình thương yêu muôn loài. Con cọp mình cũng thương phải không? Con thỏ mình cũng thương. Như vậy con cọp đang ăn con thỏ, mình binh con nào? Giờ binh con nào? Phải không? Ừ. Như thầy bây giờ, thầy thương hết các Phật tử phải không? Và thầy cũng thương mấy con cá nữa. Nhưng thầy biết chắc chắn lát nữa về nhà thế nào Phật tử cũng ăn cá. Không trật đường nào, có không? Có nữa. Giờ binh ai? Đó. Cho nên nó không đơn giản trong cái giới sát sinh.
[1:01:44]Vì vậy thầy mới nói thế này, thầy nói ta có cái nhìn lớn một chút mà lại phù hợp với khoa học. Cái giới sát sinh của ta là bảo vệ sự sống thì có một cái sự sống lớn nhất mà ta phải ưu tiên bảo vệ là gì? Là môi trường sống của trái đất cái đã. Rồi mọi sự tồn tại của các sinh vật lệ thuộc vào cái này, lệ thuộc vào cái môi trường sống của trái đất này. Đó, để bảo vệ cái này trước cái đã. Ưu tiên nhất là môi trường sống chung của trái đất. Rồi những sự tồn tại, sự sống của những loài khác bắt đầu xếp theo thứ tự ưu tiên thấp dần thấp dần từ từ từ từ. Và theo như thầy thấy thì ruồi với muỗi là ưu tiên hơi chót.
[1:02:21]Ưu tiên hơi chót, cho nên thông cảm giùm thầy, thầy phải bảo vệ sức khỏe đệ tử thầy và Phật tử của thầy lên chùa. Thầy nói thật, mỗi khi tổ chức lễ như vậy, cả mấy ngàn người lên núi như vậy, thầy lo một điều là rắn á. Tại vì Phật tử đông quá, phải ở lẫn hết, ở rất là xa, lùm và bụi, mà nếu rắn xuất hiện mà có cắn ai là thầy cũng rất là là khó xử, chứ không phải là đơn giản đâu. Cho nên phải ưu tiên mạng sống con người cái đã, ưu tiên sức khỏe con người và ưu tiên môi trường sống. Rồi nếu mà nói rằng đạo Phật là hiền lành không sát sinh, không làm gì hết, thì như vậy hình ảnh Hộ pháp trước chùa cầm cái gươm để làm cái gì?
[1:03:02]Như vậy rồi ai bảo vệ đất nước, ai bảo vệ đạo Phật? Phải không? Cho nên chúng ta phải có suy nghĩ mới. Nói theo tiếng Anh là: "think big" suy nghĩ lớn, "think new" suy nghĩ mới một chút xíu. Hoặc là có người là từ hồi nhỏ khi đi học với chúng bạn á thì thấy là mình mà hăm he lên mình đánh bạn mình cái thì tụi nó sợ. À hễ mà nó có tiền, nó đang ăn cái bánh, mình đưa tay bắt nó nộp là nó phải nộp. Thì mới học ra được một cái chân lý: Trên đời này mình cứng rắn dữ thì thiên hạ mới sợ. Và lớn lên cứ phát triển theo cái đó thì trở thành cái gì? Trở thành du đãng và xã hội đen. Phải không? Rõ ràng. Nếu mà chấp vào cái quan niệm hồi nhỏ mình ăn hiếp được thằng bạn và nó
[1:03:44]phục tùng mình và mình có kinh tế, là nó phải chia tiền, chia bánh cho mình thì lớn lên sẽ làm bảo kê thôi, để mà lấy tiền người ta thôi. Vô cái quán: "Tháng này nộp tiền bảo kê chưa? Chưa." Quánh mặt người ta một cái, lấy tiền. Rõ ràng trở thành xã hội đen và du đãng à. Thì phước còn thì làm như vậy được. Phước hết rồi người ta bằm mình ra 100 mảnh liền. Như vậy. Nên cái người mà quan niệm mà hễ sống trên đời phải dùng sức mạnh để người ta sợ là một quan niệm sai hay đúng? Sai. Hết phước là người ta bằm mình liền. Đó, có những cái như vậy. Còn cái người nhu nhược quá thì cũng không thể bảo vệ được lẽ phải.
[1:04:20]Mà tàn bạo quá thì hết phước rất là lẹ. Như vậy, phải biết như vậy. Hoặc là cái quan niệm sai thế này. Nói có cái người thương con lo cho con, cái là kêu thằng con ra nói: "Bố mẹ hy sinh tất cả vì con. Phải không? Con là kết quả tình yêu của bố mẹ. Cho nên bây giờ con không cần phải lo phải làm gì hết, con chỉ lo một việc là học và học cho thành tài." Nói câu đó đúng hay sai? Quá đúng chứ gì nữa. Phải không? Được ông bố mẹ mà cái gì cũng lo hết, con chỉ lo học thôi không lo gì hết. Và kết quả là thằng bé vào tù ở, bị công an bắt. Vì nó ăn chơi bí mật. Tại sao câu đó sai? Bởi vì thương con mà không dạy con đạo đức,
[1:05:05]không tập con làm phước, không dạy con biết kính trọng người khác, không dạy cho con biết xót xa trước nỗi đau của người khác, không dạy cho con biết cúi đầu trước những người đáng kính, mà chỉ học để thành tài, cái mục tiêu rất tầm thường, cho nên nó hư liền, cho nó mục tiêu sai là hư liền. Còn dạy con mình đạo đức, biết lễ độ, biết trân trọng, biết thương yêu con người, có thể nó chậm thành tài một chút nhưng khi thành tài nó là một cái thành công vững chắc. Đó, có những cái quan niệm sai, sai mà tưởng là đúng, đúng mà tưởng là sai thì sẽ đau khổ. Hoặc là có người thấy thế này, nghĩa là khi nói chuyện
[1:05:41]với ai mà khoe mình thì thấy sung sướng, khoái chí. À ví dụ như tự nhiên buổi sáng sớm một ngày mùa hè nóng nực, mặc nguyên bộ đồ vest vào thăm bạn mình, cứ lượn qua lượn lại, cứ ngồi phủi bụi trên áo không, mà cứ thấy người bạn không nói gì hết trơn, cái cuối cùng phải tức quá mới nói: "Cái áo này tôi mua ba triệu." Thấy không à? Hoặc ví dụ như là nghe một cái người ca sĩ nổi danh lên cái nói: "Ôi, hồi đó ở hàng xóm gần tui, tui dạy nó hát ban đầu chứ đâu." Mà khi mình khoe được một cái gì thì cảm thấy khoái chí. Ở đây có ai không như vậy không? Không có. Hầu hết tất cả chúng ta đều bị cái bệnh là khi khoe
[1:06:26]cái hay của mình đều thấy thích, đúng không? Đúng. Chúng ta đều bị giống nhau như vậy. Nhưng có một người ngược lại, có một người nào đó biết tu, một vài người đó, là khi họ khoe họ, họ lại khó chịu, mà họ tự nói họ thấp thì họ lại thấy hạnh phúc, giống như ngài Assaji. Hỏi là: "Ngài con thấy ngài quá vĩ đại, thầy ngài tu theo pháp nào, thầy của ngài là ai mà các căn của ngài thật là thanh thản, điềm đạm và sáng tỏ?" Thì ngài nói rằng: "Này hiền hữu, tôi cũng chỉ là một người tầm thường." Vị A-la-hán mới nói được câu đó. Và ngài hạnh phúc trong câu nói của ngài. Thì Phật tử ta cũng vậy, đệ tử Phật mình cũng vậy,
[1:07:08]là người nào mà chiêm nghiệm ra được cái chỗ sâu sắc của đạo lý này, mỗi khi mà trước mặt người khác mình tự chê mình hoặc là mình suy nghĩ rằng mình tầm thường, mình cảm thấy an vui trong cái khiêm hạ đó thì người đó là người có trí tuệ, có trí tuệ. Chúng ta thử nghiệm đi, một lát nữa chiều nay về, chúng ta sẽ gặp người bạn nói chuyện, là người bạn thứ nhất chúng ta sẽ khen mình, chúng ta xem cái cảm giác đó, rồi sau đó lát ta đi qua gặp người bạn thứ hai ta chê mình, ta xem cái cảm giác đó. Rồi tối về chúng ta nghiệm lại với nhau, chúng ta xem hai cảm giác. Đúng là mới ban đầu khi khen mình á có cảm giác thích,
[1:07:52]nhưng đó là một cái thích của bản ngã, của xao động. Mới nhìn thì thấy thích, nhưng mà nó bất an. Còn khi gặp người bạn thứ hai mình tự mình chê mình thì mình không có cảm giác thích, nhưng mà bỗng nhiên nó có cái bình an kỳ lạ, mà không ngờ cái bình an đó mới là hạnh phúc thật sự. Chúng ta so sánh hai cảm giác. Chiều nay thí nghiệm liền nha. Đừng tin thầy, đừng tin thầy, chiều nay làm liền rồi để chúng ta thấy thế nào là cái sai, đúng trên đời. Và từ đó, từ đây nghĩa là: "Nổ ơi từ đây xin giã biệt." Vĩnh biệt, không khoe nữa.
[1:08:31]Nhưng bây giờ tại sao là có một người dễ thấy ra được thế nào là đúng, thế nào là sai mà có người không thấy được. Nên cái việc mà nhìn thấy cái gì đúng, cái gì sai, xin thưa là cả một bí ẩn của tâm hồn. Xin thưa là một bí ẩn của tâm hồn, không phải dễ. Không phải là tự nhiên mình hễ nghe người ta nói cái biết câu nói người ta đúng hay sai liền đâu. Vì có những người họ nói hay lắm, nói cái lát mình tưởng họ đúng, nhưng không ngờ họ nói sai. Hoặc là cái suy nghĩ mình khởi lên cái mình cứ tưởng là đúng, nhưng không ngờ nó là sai. Cho nên vì vậy cái việc mà khi nghe người ta nói mình nhận định là đúng hay sai, hoặc là tự mình nghĩ lên mình biết nó đúng hay
[1:09:10]sai, xin thưa là một bí ẩn, một bí ẩn của tâm hồn. Và cái gì giúp cho chúng ta nhận định đúng sai phải trái một cách chính xác? Cái gì? Cái công đức từ quá khứ nó mới làm thành cái trí tuệ đó chứ không phải dễ, một cái thiện duyên gì bí mật từ quá khứ khiến cho đời này chúng ta có cái trí tuệ lạ lùng là hễ đúng thì biết là đúng, mà sai thì biết là sai. Nên chúng ta được an trú trong chánh kiến và như vậy đường giác ngộ không dài. Một công đức bí mật từ quá khứ. Công đức gì bí mật từ quá khứ? Công đức như thế này, có thể thế này. Ví dụ như có một lần mình, một đời xưa nào đó mình gặp một vị thầy và mình nói với thầy mình:
[1:10:01]"Thưa thầy, con theo thầy tu nhưng với điều kiện là thầy đừng có nhận đông đệ tử, mà tụi con không muốn cái đền này, cái khu vực tu hành này đông người ồn ào." Mình theo ông thầy tu mà mình đặt điều kiện, thì ông thầy mới nói là: "Con đừng có suy nghĩ hẹp hòi như vậy. Cái người đến đây tu hay không tu cũng còn duyên của họ, và bổn phận của ta là phải mở rộng lòng từ để mà giáo hóa. Tại vì nếu không có duyên họ chẳng thèm vác xác đến đây. Còn khi họ có duyên đến đây rồi, ta phải ân cần, ân cần giúp đỡ, trừ cái người nào đến phá thì thôi, phá sự tu của người khác thì thôi, còn nếu họ thật lòng tu ta cũng
[1:10:42]cố gắng tạo điều kiện." Thì khi nghe thầy nói cái bỗng nhiên ta nhận ra cái lỗi của mình, à, thì ra ta muốn đến tu với vài thầy trò cho nó khỏe là một ý nghĩ hẹp hòi, ích kỷ và sai lầm, rồi ta quỳ xuống ta sám hối liền. Thì một lần ta nhận ra cái sai của mình, một lần ta nhận ra cái lời dạy quý giá của thầy, và một lần đó ta quỳ xuống ta xin sám hối, thì cái nhân đó nhiều đời sau bỗng nhiên ta có cái trí tuệ, cái gì đúng ta biết là đúng, cái gì sai ta biết là sai. Chỉ vì đời trước ta đã biết từ bỏ ý kiến của mình để đón nhận lời dạy của chân sư. Làm cái nhân lành đời xưa, nên đời này mình có được cái trí tuệ biết đúng sai.
[1:11:23]Còn đời đó mà đứng cãi ông thầy thì đời đời mất luôn nha, mất luôn, không còn biết đúng sai được nữa. Hoặc là vào đời xưa nào đó một lần mình có một cái cuốn sách đạo lý hay, cái mình đem mình tặng người khác, mình cho người khác mượn làm cho người kia cũng vỡ lẽ ra được nhiều điều trong cuộc sống. Rồi là từ đó nhiều đời sau ta luôn luôn biết được cái nào đúng, cái nào sai. Hoặc là có một pháp hội nghe giảng rất là hay, rất là chính xác, thì ta không bao giờ đi một mình, lúc nào cũng cố gắng rủ được nhiều người đi, thì từ đó mà nhiều đời sau ta luôn luôn biết đúng, biết sai chính xác ha. Tức là là một cái phước của quá khứ, chứ không phải là do cái tài của mình.
[1:12:07]Hoặc là một lần nào đó cái ta ngồi thiền ý niệm khởi lên ta buông bỏ, ta không chấp cái ý gì của mình nữa, ta không chấp ý mình. Bởi vì ta biết những cái ý của ta chưa chính xác, cho nên ta buông hết mọi ý tưởng, giữ cái tâm không thôi để mà chờ đợi một chân lý thực sự đến lần cuối, nên mọi ý nghĩ khởi lên chưa phải chân lý, buông hết, buông hết chỉ còn cái tâm rỗng rang. Thì một ngày nào đó chân lý sẽ đến. Thì chính vì ta buông hết những cái ý nghĩ của mình, không tin mình là đúng nữa thì nhiều kiếp sau điều gì đúng ta biết là đúng, điều gì sai ta biết là sai vì ta không chấp ý mình nữa. Còn người nào ý nào khởi lên cũng chấp thì người đó
[1:12:45]nhiều đời biết đúng sai không còn chính xác nữa. Hoặc một lần những kiếp nào đó ta quỳ xuống ta lạy Phật với lòng tôn kính tuyệt đối, thì Phật là gì? Là nguồn chân lý mà, là nguồn trí tuệ. Thì khi ta lạy Phật với niềm tôn kính tuyệt đối, tha thiết thì từ đó nhiều đời sau, cái gì đúng ta biết là đúng, cái gì sai ta biết là sai. Cho nên cái trí tuệ biết đúng sai đó nó lại bắt nguồn từ công đức, từ công đức của quá khứ, chứ không phải là do tài giỏi của kiếp này. Nên đừng ai ỷ mình tài giỏi, học nhiều mà tự cho mình sẽ biết đúng sai chính xác, không có đâu. Rất nhiều kỹ sư, bác sĩ, tiến sĩ đã theo các tà sư trên thế giới nhiều lắm.
[1:13:28]Việt Nam mình cũng vậy, có những cái đạo ba trợn dễ sợ luôn, mà tới chừng có những tín đồ là những doanh nhân giàu có, những người trí thức, bác sĩ, kỹ sư vẫn đâm đầu đi theo. Nên đừng tưởng học nhiều là biết đúng sai chính xác, mà chính sự khiêm tốn, cái đạo đức, cái công đức nào đó quá khứ mới làm cho ta có được trí tuệ biết về đúng sai. Cái mà khả năng nhìn đúng sai càng nhiều, càng sắc bén thì chứng tỏ rằng ta đang đi trên đường làm thánh. Bởi vì để đánh giá thế nào là một vị thánh thì chỉ có một điều duy nhất thôi, điều gì đúng biết là đúng, điều gì sai biết là sai, nhiêu đó thôi, để gọi là thánh á.
[1:14:08]Bây giờ có thể là một người nào đó hỏi ta nói: "Hãy định nghĩa giùm tôi thế nào là một bậc thánh?" thì mình đừng có nói là vị đó có phép ha, vị đó có mặt đẹp nè, vị đó nhìn là mê mẩn, không có. Chứ nói hễ định nghĩa thế nào là vị thánh, ta chỉ nói một câu: "Đó là một người mà cái gì đúng biết là đúng, cái gì sai biết là sai." Chúng ta trả lời câu đó hoàn toàn chính xác, không trật. Thánh tức là như vậy. Nhưng nói đúng mà chưa, chưa đủ. Thế nào là một vị thánh mà nếu chúng ta định nghĩa vừa đúng, vừa đủ? Đúng là thế này: là vị đó là người cái gì đúng biết là đúng, cái gì sai biết là sai. Còn phần đủ là thế này: và biết cực kỳ sâu sắc, biết tới từng đường tơ kẽ tóc nhỏ nhỏ
[1:14:53]mà biết cả việc của cõi người và biết cả việc cõi trời. Cái gì đúng biết là đúng, cái gì sai biết là sai, biết sâu thẳm trong tâm hồn con người, biết cả những điều tế nhị tinh vi trong cuộc sống của cõi người này, biết cả những điều ẩn khuất trong thế giới siêu hình và biết luôn cả việc cõi trời. Đó chính là vị thánh. Mà cái gì đúng thì biết là đúng, cái gì sai thì biết là sai. Đó là thánh. Định nghĩa như vậy là chính xác, vừa đúng vừa đủ cho một vị thánh. Ở đây có ai vậy không, giơ tay lên?
[1:15:28]Cái mà biết đúng biết sai nó hay. Bây giờ trên thế giới ngày nay chúng ta thấy tất cả những nhà mà làm chính trị nè, kinh tế, quân sự, tình báo kỹ thuật á, ai mà nắm được thông tin nhiều và đúng chừng nào thì người đó sẽ sẽ chiến thắng, sẽ vượt lên, sẽ thành công. Phải không? Cho nên họ có những bộ phận để đi tiếp nhận thông tin dữ dội lắm, và có cả tình báo kinh tế, tình báo kỹ thuật. Nghĩa là nước nào, nghĩa là họ thảy tình báo đi rình mò các phòng thí nghiệm các nước để coi người ta có kỹ thuật gì là nắm bắt đem về. Hoặc là trong kinh tế, trong chính trị, trong quân sự cũng vậy, nghĩa là ai nắm được
[1:16:02]thông tin chính xác là người đó thành công. Và trong đạo cũng vậy, trong tu hành cũng vậy. Nghĩa là ở trong đạo, ai biết rõ thiện ác, đúng sai, tội phước thì người đó đang đi trên con đường làm thánh, đơn giản như vậy, chỉ như vậy thôi. Và bây giờ ta hỏi lại một câu: "Tại sao Sanjaya từ chối theo Phật?"
[1:16:23]Tại sao? Thứ nhất là vì tự ái vì lúc đó Sanjaya lớn tuổi hơn Phật. Đức Phật năm đó mới 35, 36 tuổi. Ngài đắc đạo năm 35, Ngài giáo hóa ở Vương Xá là Ngài 36 tuổi, mà Sanjaya là năm đó đã sáu mươi mấy, bảy mươi rồi. Nên ông không thể gọi là theo một người trẻ hơn mình, nên tự ái về tuổi tác. Cái thứ hai là vì háo danh. Nghĩa là ông muốn làm một lãnh tụ một giáo phái hơn là đệ tử của một chân sư. Thì ông cũng công nhận có thể là Phật đúng đó, nhưng mà bây giờ vị trí làm đệ tử một chân sư ông thấy không ngon bằng ông làm lãnh tụ một giáo phái. Nghĩa là dù ít dù nhiều mình vẫn là một lãnh tụ. Nên đây là quan điểm sai lầm.
[1:17:05]Quan điểm sai lầm. Thua anh em Ca Diếp, anh em Ca Diếp cũng là lãnh tụ giáo phái nhưng mà khi biết được Phật là giác ngộ rồi là dẫn hết cả giáo phái mình theo làm đệ tử Phật liền và được giải thoát. Còn Sanjaya bị sai lầm. Và cái sai lầm thứ ba của Sanjaya nữa là xem nhẹ chân lý hơn là danh vọng, tức là coi danh vọng quý trọng hơn là là chân lý. Thì ba điều sai của Sanjaya ngày hôm nay chúng ta vẫn có thể bị vấp phải, do đó học bài học cũ để chúng ta coi chừng cái đời sống mới của mình. Ở trong suốt cuộc sống này ta có bị tự ái hay không, hễ thấy cái người kia nhỏ tuổi hơn mình mình có tự ái hay không, coi chừng người ta nhỏ tuổi hơn mà người ta giỏi hơn.
[1:17:50]Thứ hai là mình có háo danh hay không, thích làm lớn hay không. Và thứ ba là mình có coi thường chân lý không, ha? Còn nếu mà chúng ta thấy mình tôn trọng chân lý, chết vì chân lý cũng chết được, quỳ cúi xuống trước chân lý cúi được, ta đã đi, đi đúng đường. Dạ. Và một cái nhân nữa là muốn có trí tuệ để biết rõ đúng sai thì lúc nào chúng ta cũng phải khiêm hạ, lúc nào cũng phải nghĩ rằng mình chưa biết gì cả, mình chưa biết gì cả. Lúc nào cũng nghĩ trong tâm như vậy. Thực sự chân lý còn nhiều điều mênh mông như đại dương mà những điều ta biết chỉ là một một giọt nước. Nếu mà chúng ta thường suy nghĩ như vậy thì ta sẽ có cái
[1:18:34]phước biết được đúng sai, thiện ác rất là rất là rõ. Hôm nay chúng ta học một bài kệ này và chúng ta thấy nghĩa lý rất là thâm thúy, rất thâm thúy. Và chúng ta mong với nhau trong cuộc đời này cũng vậy, cuộc đời của chúng ta cũng đau khổ nhiều rồi, cũng sung sướng nhiều rồi. À, cuộc đời chúng ta cũng đã khóc nhiều rồi, cũng đã cười nhiều rồi. Nè, mọi chuyện cũng như một giấc mơ rồi. Bây giờ chỉ còn một điều quan trọng để chúng ta giữ lại, chúng ta đi suốt cuộc đời này qua những kiếp sau để có thể giải thoát theo Phật được, đó là xin cho con điều gì đúng thì biết là đúng, điều gì sai biết là sai, để con được an trú trong chánh
[1:19:13]kiến và đường giác ngộ con không bị đứng bên ngoài. Xin chúc cho mọi người đều được như vậy. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:19:25]Giờ thầy trả lời mấy câu hỏi cũng nhiều câu hỏi cũng rất là rắc rối. "Có người nói rằng thôi đừng có quy y gấp, cứ ở nhà tu hành, chứ còn chi quy y rồi giữ khuôn phép mà làm không được thì mang tội." Thực sự chúng ta quy y là cái quan trọng là ta quỳ trước Phật ta thề đời đời theo Phật. Cái duyên đó rất là quan trọng. Đời đời theo Pháp, đời đời theo Tăng, cái duyên đó quan trọng. Rồi chính nhờ cái đó chúng ta quyết tâm chúng ta trì giới, giữ những lời nguyện, nên đừng có chần chừ trong việc quy y nha, ráng quy y vội. "Đi thăm mộ có đọc kinh thí thực được hay không và cúng như thức ăn?" Rất tốt nha, nên như vậy.
[1:20:07]Nên như vậy, mỗi lần đi thăm mộ, nghĩa trang thì đem theo thức ăn, nhang và tụng kinh thí thực cho các vong nghe, rất là hay, mình nên thường làm. "Muốn cúng thí thực cho liệt sĩ ở gần nhà, gần 2 km nhưng không đem thức ăn đến nghĩa trang mà cúng tại nhà thì người chết có hưởng được không?" Hưởng được, nhưng mà người ta kéo về nhà mình rần rần rồi nữa chịu nổi hay không là chuyện tính sau nha. "Lưới Đế Châu vi đạo tràng." Cái lưới Đế Châu này là hình ảnh trong kinh Hoa Nghiêm. Cái chỗ này nó tinh vi lắm nên thầy không có giải thích liền, cái này nói ra triết lý hết hai ba tiếng đồng hồ nữa á. Cái câu mà "Lưới Đế Châu vi đạo tràng" trong cái bài tụng á.
[1:20:41]Cái này mà muốn giải thích cho hiểu nghĩa là hai ba tiếng nữa. Muốn ngồi thì nghe thì thầy giảng cho nghe. "Ở nhà con có nuôi cá kiểng, mỗi ngày con mua cá con cho nó ăn, như thế có tội sát sanh không?" Có không? Có. Mai mốt con vừa ở tù mà vừa bị ăn nữa. "Tại sao khi con tụng kinh Pháp Hoa thì gia đình con gặp nhiều lộn xộn và buôn bán gặp khó khăn?" Chuyện này nhiều người bị lắm. Bởi vì cũng tưởng là công đức nè. Ở trong kinh Pháp Hoa có nhiều đoạn chê bai A-la-hán là khi mình tụng tới đoạn đó là gia đình gặp xui liền. Nên khi thầy giảng Pháp Hoa tới đó thầy cũng phải sửa lại hết. Phải sửa lại.
[1:21:20]Để mà trong lòng mình coi thường A-la-hán là về nhà gặp xui liền, chuyện gia đình gặp xui liền. "Con chỉ thấy vừa lòng khi là người bình thường và thấy buồn khi là người bất thường. Như vậy có sai không?" Thì đúng rồi, đâu có sai, mà đừng có bất thường nha. Cứ bình thường giùm. "Con muốn ủng hộ chùa cái thùng đựng tiền từ thiện để cho coi cái thùng công đức, ở ngoài ghi rõ là ủng hộ việc gì, việc gì." Thì thì ở chùa nào thì mình cứ bàn với thầy trụ trì chùa đó, ha. Thì làm việc từ thiện là tốt thôi. Nhưng mà tùy, có nhiều khi nhiều thùng quá cái phật tử không dám tới chùa nữa. Vô chùa đi qua một vạt thùng cái không bao giờ dám tới.
[1:22:01]Cũng ý kiến cũng hay, nhưng mà thầy chỉ sợ là phật tử sợ á. "Một phật tử tin rằng có một linh hồn theo dõi nên tâm không an, xin thầy hướng dẫn để cho phật tử này được an tâm." Có nhiều khi có vong hồn theo dõi thiệt, nhưng mà có khi là bị hoang tưởng, bị hoang tưởng. Cho nên không biết là sự thật như thế nào. Mà bây giờ đó, bây giờ mình không biết là có linh hồn hay không có linh hồn, mình cứ tạm là thôi cho có thật đi, thì nó đơn giản vô cùng. Mình cứ cúng thí thực, cầu siêu cho họ thì họ trở thành tốt chứ đâu có gì đâu, nha, đừng có sợ. "Tối nào cũng trì kinh Địa Tạng cho ba con vì nằm mơ thấy ba về với vẻ mặt u buồn." Ông cụ về u buồn tức là chưa siêu thoát.
[1:22:47]Thì trong kinh Địa Tạng có nói về những điều tốt thì như vậy hy vọng rằng tụng điều đó là có công đức cho cha mình. Kinh nói về điều tốt, mình tụng cái điều nói về điều tốt thì sự thật công đức chưa có nhiều, mà phải làm những điều tốt, thì hồi hướng cho ba mình thì công đức mới nhiều nha, chứ tụng hoài cũng công đức không có nhiều đâu, nhớ như vậy. "Mười điều tâm niệm á, thân thể không cầu đừng bệnh hoạn á, là có phải là những điều để giữ cho tâm được thanh tịnh không? Tức là cũng là những ý niệm bổ sung trong sự tu hành chứ không phải luôn luôn như vậy, không phải luôn luôn như vậy nha. Nếu oan ức không cần bày tỏ, vì bày tỏ thì hèn nhát mà trả thù thì oán đối kéo dài."
[1:23:28]Cái câu đó nó đúng ở mặt nào mà có những mặt nó không đúng, không đúng, ừ. Ví dụ như vừa rồi có một người phật tử bên Mỹ gửi email về cho thầy, nói câu này, nói: "Thưa thầy, bên đây có một cô đó cổ khoảng 30 tuổi, cổ nói cổ là bồ của thầy, nói thầy ra biển đi chơi với cổ và ăn gì tôm cá với cổ." Thì dĩ nhiên là thầy không có trả lời dài dòng, thầy chỉ nói câu này, thầy nói: "Thầy có đi biển, nhưng không bao giờ thầy đi một mình. Mỗi lần thầy đi biển là cả chùa hoặc đệ tử thầy đi theo, lúc nào cũng có thị giả." Thầy cứ vừa cười cười, thầy hài hài thầy nói thôi. Nhưng mà cái chỗ này mà thầy mà làm thinh cái người ta tưởng chắc ổng có thiệt.
[1:24:01]Cho nên đôi khi hôm trước có thầy giảng có bài nào đó, nhiều khi vị thầy cái uy tín của ông thầy không còn là của ổng nữa mà chính là cái gì? Chính là cái sức sống cho đệ tử của mình. Cho nên bây giờ cái uy tín của thầy không có quan trọng đối với thầy, nhưng mà lại rất quan trọng đối với ai? Đối với đệ tử của thầy. Phải không? Đó, nó vậy. Cho nên cái mười điều tâm niệm có khi đúng mà cũng khi không đúng, nó tùy trường hợp, ha. "Theo con hiểu về sự tịnh tâm là không để cho các việc mà mình thấy nghe cảm nhận làm xao động đến tâm. Vậy có phải là mình không hề xúc động khi thấy Phật cũng như thấy ma, khi cảnh vui cảnh khổ trong đời thường?
[1:24:37]Nhưng cảnh khổ thì cần sự giúp đỡ, nếu ta giữ tâm tịnh thì ta không hành động gì cả thì trái với tâm từ bi." Cái vế sau mới đúng. Thực sự cứ tưởng là giữ tâm thanh tịnh là đừng nhận biết gì bên ngoài hết là một tà kiến nha. Điều sai lầm rất trầm trọng. Ta biết rất rõ mọi chuyện, ta xử lý rất rõ mọi chuyện, tự nhiên tâm ta có sức mạnh, có công đức có sức mạnh và chính cái sức mạnh đó mới là an tâm. Chớ không phải là không biết không nghe gì hết mà là an tâm nha, không biết không nghe gì hết trở thành cây đá là một loại tà kiến ngoại đạo. Chúng ta biết rất rõ và xử lý đúng, biết rõ xử lý đúng, tâm ta tự nhiên mạnh lên rồi nó sẽ an.
[1:25:17]Nó đi qua mấy giai đoạn như vậy chứ không phải dễ. "Do hoàn cảnh thuận tiện, hằng ngày con cúng thí thực không bỏ ngày nào, trừ trường hợp con đi chùa nghe pháp làm từ thiện thì con không cúng. Vậy con sợ những ngày nói trên các hương linh, vong linh đói nên mỗi lần đi con có mời các hương linh, vong linh đi với con đến chùa, thọ Bát, tu thiền, nghe pháp." Nghe rùng rợn ha. "Khi tới chùa con có đến tượng Quán Âm xin cho các hương linh, vong linh theo con được vô chùa tu hành như con mời và được thọ thực. Vậy con tự động làm như vậy các hương linh có nghe theo con không?" Không, điều đúng này là được chấp nhận đó.
[1:25:48]Nhưng mà cũng không cần phải rắc rối là dắt theo một đoàn lũ khủ như vậy, không cần. Không cần đâu, họ không đói lắm đâu. Chúng ta đừng tưởng họ giống như mình bỏ ăn một ngày là đói, không có đâu. Có khi cả tuần họ vẫn chưa đói. Trong cái thế giới đó nó khác. Người ta chỉ cần là hôm nay mình cúng rồi ngày mai mình đi mình nói là có công việc đi, khi nào về mình cúng tiếp là xong ngay. Không cần, không cần dắt theo. Họ không có đói mỗi ngày như mình đâu. Mình mới là đói liền tù tì chứ họ không có đói vậy đâu. "Tam phương Phật với Tam thế Phật có khác nhau giống nhau?" Không ai chữ "Tam phương Phật" nha, Thập phương Phật.
[1:26:23]Thập phương Phật, Phật là nói theo không gian, Tam thế Phật là nói theo thời gian, thì cả hai đều đồng nghĩa với nhau nha. "Tượng Thích Ca cầm bông sen đưa lên có ý nghĩa gì?" Tức là theo truyền tích là trời Phạm Thiên xuống cúng dường Phật bông sen, rồi Phật cầm lên đưa trước đại chúng rồi ngài Ca Diếp hiểu được ý nghĩa mỉm cười. Có cái tích trên hội Linh Sơn như vậy. "Tượng Thích Ca ngón tay chỉ trời, ngón tay chỉ đất ý nghĩa gì?" Tức là tượng đản sinh, cái này là khi mà giảng cái tượng đản sinh thì chúng ta có nghe nói nhiều phải không? Thầy Phật nói "Thiên thượng thiên hạ, duy ngã độc tôn, nhất thiết thế gian, sinh lão bệnh tử."
[1:27:00]Nói lên cái chí hướng, thì đây cũng là một huyền thoại thôi, có nhiều người tin và có nhiều người cũng không có tin, nhưng mà chúng ta tin rằng khi Đức Phật mới sinh ngài có làm cái gì rất là đặc biệt, vậy đó. Còn cái này để lúc nào đó chúng ta sẽ bàn bởi vì dài dòng lắm. "Truyền y bát của Phật tổ tới đời Lục tổ Huệ Năng không truyền nữa." Thì cái này cũng lại là một huyền thoại chứ cũng không chắc nữa. Tại vì sao vậy? Tại vì theo Thiền tông á, thì cái y bát của Phật được truyền từ đời tổ này tới đời tổ kia thì đó là sử theo Thiền tông của ngài Thần Hội viết, chứ còn sách khác không có nói tới.
[1:27:30]Còn riêng sách của ngài Huyền Trang hay ngài Cưu-ma-la-thập á, nhất là sách ngài Cưu-ma-la-thập thì ngài kể rằng ngài có đến một cái nước đó và thấy cái thờ bát của Phật. Mà bát của Phật nằm ở đó rất là lâu rồi, thì như vậy là bát đâu có vị tổ nào giữ đâu. Cho nên truyện của ngài Cưu-ma-la-thập thì khác với truyện của Thiền tông nữa, lạ như vậy. Nên trong sử đạo Phật có nhiều cái vẫn còn mơ hồ. "Xin thầy cho con một số bí quyết và kinh nghiệm để con thực hiện nguyện vọng vì nỗi khổ của mọi người." Ủa, ai vĩ đại vậy ta? Cái này lát gặp quý thầy đệ tử thầy nói chuyện thêm giùm thầy nha. Có ai mà nói miền Trung du ở Quảng Nam gì đó,
[1:28:07]có bức thư rất là dài nên thầy không có tiện nói ra đông người. Lát gặp đệ tử của thầy nói nha. "Xin thầy dạy cho con một câu chú nguyện khi nằm chiêm bao gặp ma hoặc ở nơi chốn hoang vắng thì chú nguyện như thế nào vừa nhanh vừa gọn để con học thuộc lòng và ứng dụng trước khi gặp họ?" Công nhận.
[1:28:26]Thật ra á, à ma mà họ đến với mình thì có mấy trường hợp. Ví dụ trong nhà mình có ma, mà nói tới nhà ai cũng có ma, không có tránh khỏi đâu. Ví dụ như khi mà nhà có ma, nhưng mà họ đến với mình với cái tâm họ phá phách, họ bực bội, họ giận hờn, và làm cho mình sợ hoặc mình bị đè, thì nó có hai điều. Thứ nhất là cái người đó tâm họ chưa biết tu, và thứ hai là uy đức mình chưa có nên họ không ngán mình. Còn trường hợp thứ hai là khi mình tu lâu, mình có uy đức rồi, mình ngủ say họ không dám lại gần mình. Mình ngủ say mà cái uy mình nó phát ra phừng phừng, không ma nào dám lại gần. Và những con ma ở gần mình lần lần họ tu cái họ hết
[1:29:03]có ác tâm, họ không còn dữ nữa, họ hiền luôn, nên sống với nhau rất là thanh bình và thương yêu. Nên đợi tới lúc gặp ma mà đọc chú thì đúng là không thành công vì trễ rồi. Mà người này hỏi rất là khôn: "Nên con ứng dụng trước khi gặp họ?" Người này rất là khôn. Thì không có gì đâu, mình cứ tinh tấn tu đúng cách thôi là lạy Phật và trải lòng thương yêu thôi, thì tự nhiên là mình có cái uy đức là mình sẽ ít gặp ma, mà khi gặp mình không sợ. Không sợ là chỉ nhờ lạy Phật, trải lòng thương yêu và khiêm hạ, rồi đó là thần chú đó, ba tâm hạnh đó thôi là thần chú. Rồi còn nhiều công hạnh nữa, nhưng mà lấy ba đó làm nền,
[1:29:40]tự nhiên mình có uy đức mạnh lắm, mà ma không dám tới gần. "Vì Phật sự, con xin nghỉ việc hai ngày ở công ty nhưng giám đốc không duyệt, nhưng con vẫn quyết tâm nghỉ. Vậy thưa thầy, việc làm con đúng hay sai?" Cái này tế nhị lắm nha. Cái này tự nhiên tạo thành một sự mâu thuẫn giữa cái công ty mình và đạo Phật, thì người ta sẽ ghét đạo Phật mình. Hậu quả là hậu quả chỗ đó đó. Chứ còn có khi mình việc làm đúng á, việc làm mình ví dụ mình bỏ sở làm để mình làm cái việc gì trong chùa thì có khi việc làm đó rất là tốt chứ không phải không, nhưng mà mình tạo ra cái mâu thuẫn giữa chùa và công ty, thì cái điều nó mới cái họa lớn, mình không độ được công ty mình theo Phật.
[1:30:16]Nó phải cẩn thận chỗ này một chút. Cho nên thầy hay trách những cái người mà làm phước nhưng làm phiền, vừa làm phước mà vừa làm phiền. Thì phải làm sao làm phước đừng làm phiền nha, thì nó mới trọn vẹn công đức chứ. "Khi gởi linh vị người chết thì có những ngôi chùa ra ba loại giá tiền. Con hỏi vì sao thì các thầy ở chùa trả lời: nhà lá, nhà tôn và nhà lầu." Thôi chuyện này thầy chịu thua.
[1:30:42]Trên thầy có một nhà, trên thầy chỉ có một nhà tình thương cho linh ở mà không có giá tiền, nên thầy không biết cái vụ mà nhà lá, nhà tôn, nhà lầu. Có người hỏi là: "Sao cùng đạo Phật mà có người niệm Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật, có người niệm Nam Mô Phật Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni?" Không có khác, không có khác nhau nha. Dữ vì lắc léo lộn qua lộn lại một chút, ai thích cái nào tụng cái đó à. "Con năm nay 51 tuổi rồi, có ý định xuất gia. Con xin gặp thầy để thầy tham mưu cho con." Tham mưu. Từ này mới à. Rồi khi nào gặp rồi thầy tham mưu cho.
[1:31:24]"Con có rủ một chị bạn đi tu thì tu thiền, thì con nói là thầy nói là muốn ngồi thiền tu tốt thì phải có phước và có đạo đức. Chị đó nói là tu phước thì chị không làm, tại vì thầy của chị nói rằng chẳng cần làm gì cả, cái chính là có tinh tấn và kiên trì hay không." Thì nếu mà nói là chỉ có tinh tấn, kiên trì hay không, thì trong Bát Chánh Đạo đủ chưa? Trong Bát Chánh Đạo có cái chánh nghiệp là phải làm phước. Còn nếu tinh tấn thì chỉ có cái chánh tinh tấn không, đâu đủ Bát Chánh Đạo. Cho nên ông thầy đó ổng sai mà tưởng là là đúng, mà đúng tưởng là sai á.