[0:09]Thì cứ cứ như thường lệ cái vào ngày đầu Tết, thầy lại có một cái bài nói chuyện nho nhỏ ừm như làm quà đầu xuân cho mọi người. Thường vậy làm Thường thì thầy chỉ chuẩn bị một bài nói chuyện vào đêm giao thừa, ngày mùng 1. Mà đôi khi cái mấy ngày Tết đó, thì Phật tử lên đông, ở lại đông, cái tối tối mình cũng hay nói chuyện thêm. Thì cái đó là cái đột xuất. Còn hôm nay thầy có cái đề tài là "Lời chúc đầu năm". Ừm thì nhân vào những cái dịp Tết thế này, thì Phật tử ừm ở các nơi thường hay gởi thiệp lên chúc Tết thầy, chúc Tết đại chúng. Nhiều lời chúc Tết cũng rất là thiết tha, ân cần. Mà có nhiều cái lời chúc thì cũng a gãy gọn, cô đọng, mà trơ lơ trỏng lỏng à.
[1:01]Nhưng mà nói chung thì ai cũng có lòng thì mới gởi cái thiệp lên. Ừm và thầy cũng a như đại chúng thì đều hoan hỉ đón nhận những cái lời chúc đó ơ một cách rất là trân trọng ơ và biết ơn. Thì bây giờ chúng ta nói về đề tài "Lời chúc đầu năm". Trước đó thì thầy cũng thay mặt đại chúng chùa Phật Quang thành tâm cảm niệm công đức tất cả những lời chúc mà mọi người đã gởi đến cho chùa trong những ngày qua như vậy. Bây giờ chúng ta nói a, chúng ta phân tích về lời chúc, tại sao lại có cái tục lệ là chúc Tết đầu năm? Và lời chúc có nghĩa là gì? Vì nhiều khi người ta gặp nhau không có đợi dịp đầu năm mà người ta cũng đã
[1:55]đã chúc nhau, ví dụ gặp nhau: "À, chúc sức khỏe nha," vân vân. Vậy ý nghĩa của lời chúc trong cuộc sống này là gì? Ừ chúng ta hiểu một chút xíu. Trong cuộc đời này, thường khi quý mến nhau, người ta hay tặng nhau một cái gì đó. Có khi người ta tặng tiền bạc, có khi người ta tặng một cái món quà, ừm có khi người ta tặng nhau một lời khen, và ừm có khi người ta tặng nhau một cái cái lời ước muốn, một cái niềm hy vọng. Nên có nhiều điều để tặng nhau khi mà người ta quý mến nhau như vậy. Nhưng chúng ta nhớ, nó là một cái thúc đẩy tự nhiên. Khi thương yêu nhau thì người ta muốn cho nhau được mọi điều tốt đẹp.
[2:46]Và lời chúc nó xuất phát từ cái cái điều ước muốn đó. Ước muốn cho nhau được cái điều tốt đẹp. Thì trong cái ước muốn cho nhau được mọi điều tốt đẹp, nó có cái giúp đỡ, có cái biếu tặng cho. Thì ở đây mình, ở đây thì chúng ta không có nói đến cái khía cạnh vật chất mà chúng ta nói qua khía cạnh tinh thần. Thì đó lời chúc cũng là một cái gì đó thuộc về tinh thần mà người ta đã cho nhau. Chúng ta sống trên đời này, coi vậy mà cái ước muốn, cái hy vọng cũng là một nhu cầu lớn chứ không có nhỏ. Nghĩa là ngoài những cái nhu cầu bình thường như là ăn mặc, chúng ta có nhiều nhu cầu khác lắm. Cái nhu cầu này vì thầy chưa có giảng.
[3:33]Nếu mà sau này thầy giảng á trong đề tài là "Thức ăn của năm uẩn", thì sẽ thấy. Vì mỗi uẩn nó có một loại thức ăn của nó. Ví dụ như là sắc uẩn là thể xác, thì thức ăn nó là gì? Thức ăn sắc uẩn là gì?
[3:51]Thực phẩm và không khí. Không khí hít ra hít vô để mà sống, ăn uống thực phẩm. Rồi thức ăn của thọ uẩn là gì? Ừm cảm xúc. Cảm xúc nhiều mặt, không phải riêng là lạc thọ không đâu, cả những cảm giác mà mình thấy giống như nó ngược, con người ta cũng cần nữa. Ví dụ như khi mình ăn á, ăn mà ăn đồ ngọt riết chịu không nổi, phải đồ mặn. Đồ mặn riết chịu không nổi, phải chua, phải lạt, rồi thậm chí phải cay, đắng đắng một chút cũng cảm thấy ngon nữa. Đúng không? Nên có nhiều người mà ăn cơm không có ớt chịu không nổi. Như người Ấn Á, không có ớt là thua. Đó, nó có những cảm giác ngược lại để nó bổ sung lẫn nhau
[4:32]và nó tạo thành những sự dao động của cảm thọ, đều làm cho cảm thọ thích thú hết, chứ không phải một chiều đâu. Và thầy nói ví dụ như nói rằng à có một lần thầy đi trên xe đò, hôm đó hình như thầy đi từ Sài Gòn về, đi giảng về. Gặp một ông đó, ông người Bắc, ông nói chuyện hay lắm. Ngồi bên cạnh ông, ông nói chuyện với người bạn bên cạnh hay, rồi cái ơ cái thầy với ông cũng bắt chuyện. Thì ông mới kể chuyện về đời ông, ông kể về những cuốn sách ông viết. Trước ông học tập cải tạo. Thì ừm thì ông cũng trong trại cải tạo bắt đầu ông có hiểu đạo Phật. Thì ông có nói rằng ông, sau khi ông hiểu đạo rồi ông có những cái hối hận.
[5:10]Ông hối hận, ông hối hận về vì cái người khéo léo, tài hoa như ông nên ông đã trải qua nhiều cuộc tình. Và ông nói rằng ở trong cái đó người ta gọi là, ổng nói gọi là thú đau thương. Ông ngồi thì thầy cũng nghe nghe vậy thôi chứ thầy cũng không không rành lắm, ông ngồi ổng cứ nói thầy nghe. Nhưng mà cái định nghĩa của ổng làm thầy chú ý. Ổng nói là trong cái đau khổ đó, cái dằn vặt đó, mà người ta cảm thấy là một cái thú, là lạc thú. Những cái điều đó làm làm thầy hiểu thêm. Nghĩa là cuộc đời sống á nhiều khi đau khổ cũng là một cái cần thiết, cũng là một thức ăn. Giống như có một bài thơ của thầy Quảng Hạnh thầy làm là:
[5:47]"Không đau khổ lấy chi làm chất liệu, không buồn thương sao biết chuyện con người." Nghĩa là những cái ngoài những cái niềm vui mình thấy tràn ngập á, đôi lúc cũng cần những cái đau khổ, những cái đắng cay, nó là những cái dao động ở mặt này ở mặt kia, cũng là thức ăn của cảm thọ. Rồi thức ăn của tưởng uẩn, thức ăn của
[6:10]hành uẩn, thức ăn của thức uẩn. Đó mỗi cái thì sau này thầy sẽ phân tích. Nó đều có nhu cầu lấy vào, nhu cầu lấy vào, nhu cầu thải ra, y như sắc uẩn vậy đó. Sau này bữa nào rảnh rồi thầy mới nói cái đó. Thì ở đây cái ước muốn, cái hy vọng cũng là một nhu cầu của con người, nhu cầu lớn lắm chứ không nhỏ đâu. Ở đây á ví dụ như chúng ta sống mà mình không có cái hy vọng rằng ngày mai mình sẽ tốt đẹp hơn, người ta đau khổ ghê gớm. Nghĩa là cái đau khổ chưa tới mà chỉ không có hy vọng là đã đau khổ rồi. Ngay đây đau khổ rồi. Chúng ta ngồi đây chúng ta giống như là vì còn hy vọng thúc đẩy nuôi dưỡng mà chúng ta bước tới.
[6:55]Chứ ví dụ như chúng ta đi trên đoạn đường mà mình nhìn thấy trước mặt mình là lửa, là mìn, là gươm đao, mình có bước tới nổi không? Thôi ngồi một chỗ chấp nhận chết đây chứ không dám bước tới nữa, phải không? Thì nhưng mà chúng ta nhìn phía trước không thấy gì hết, thấy con đường ngoằn ngoèo, xa xa chân trời nó khuất sau một cái rặng cây, sau cái vòng cây mà cái đường nó vòng quanh, nó uốn quanh một cái bụi cây nào đó, mình không biết nó là gì. Nhưng mình hy vọng là qua một đoạn đường dài mỏi mệt, qua khúc quanh đó mình sẽ gặp một cái mái nhà. Người ta sẽ đón tiếp mình thân tình và trong buổi chiều lòng,
[7:34]bụng mình đã đói à thì được ngồi bên bếp hồng có khói bốc lên vào buổi chiều hôm. Và có những buổi nói chuyện thân tình, chén cơm ấm ấm lòng. Mình hy vọng như vậy nên ráng bươn tới. Chứ còn bước tới dòm thấy đằng kia người ta cầm gươm đao mặt rằn mặt rị đang chờ mình thì mình sao? Thôi không thể bước tới nữa. Thì cuộc đời này cũng vậy, đó là chúng ta cứ ráng sống qua từng ngày, sống qua từng ngày vì hy vọng vào ngày mai mình mình thành Phật. Còn nếu mà mình nói mình cứ đi như thế này ngày mai thành ma, mình đi nữa không? Không, không ai dám đi nữa hết trơn. Phải không? Nên chúng ta nhờ hy vọng mà sống.
[8:11]Nên cái niềm hy vọng, cái ước muốn là một nhu cầu lớn của con người chứ không nhỏ. Và chính vì nó là một nhu cầu lớn, tiềm tàng tiềm tàng mà nào giờ mình chưa nhìn kỹ, và chúng ta đã tốn tiền rất nhiều để mua mua ước muốn, mua hy vọng. Chúng ta mua ước muốn, mua hy vọng là làm sao? Ai biết? Chính vì cái chỗ mà mua ước muốn, mua hy vọng này mà thầy bói còn sống được. Mấy chỗ xin xăm còn sống được, tử vi còn sống được. Nghĩa là bây giờ cuộc đời mình sao mình thấy mình tầm thường quá, không có gì hết trơn. Xe hổng có xe tốt, nhà chưa có nhà lầu. Hổng biết mai có hổng để đi coi thử là hy vọng thầy bói cho mình một niềm tin,
[8:57]nhờ vậy mình sống qua ngày chờ cái ngày mà có nhà lầu, có cái xe hơi như ông thầy bói ổng nói. Nhưng mà vĩnh viễn nhiều khi không bao giờ có. Tại ông thầy bói ổng thấy mình ham quá ổng nói đại một câu, rồi mình vui vẻ và trả tiền cho một cái hy vọng hão huyền đó. Chúng ta tốn tiền rất nhiều. Hoặc là một số tôn giáo vậy, cũng biết con người ta sống trên thế gian này bế tắc, ràng buộc, đau khổ, nên đã vạch ra cho con người ta một cái tương lai là sau khi chết sẽ được sinh về một nơi nào đó vinh quang sung sướng nếu nếu tin theo cái ông giáo chủ đó. Và như vậy người ta đã tốn cả cuộc đời, cả niềm tin, cả sức lực để đi theo ông giáo chủ
[9:41]để được ổng cho một cái hy vọng gì về đời sống sau khi chết. Mà một đời sống sau khi chết thì đúng là cái chuyện mình nói giống như là "ngày mai ăn khỏi trả tiền". Vì cái điều đó chết rồi đến cái cõi đó hay không không ai biết. Đó, mà nhiều giáo phái, nhiều giáo chủ đã dựng cái điều đó lên để cho người ta một ước muốn, một hy vọng. Cho nên đây là cái cái gọi là cái chúng ta tốn tiền từ những cái niềm tin, những cái hy vọng, những cái ước muốn của mình. Bây giờ kêu mình ngừng, mình không ngừng được, và cũng không nên ngừng, cũng không nên dừng bỏ những cái ước muốn, những hy vọng đó. Chỉ có điều là chúng ta biết đặt cái ước muốn,
[10:23]đặt cái hy vọng đó đúng chỗ, hợp lý thôi. Hợp lý đúng chỗ là gì?
[10:30]Là chúng ta hy vọng rằng chúng ta sống tu như thế vào cuối đời mình sẽ như thế nào, mình vạch ra cho đúng nhân đúng quả. Rồi khi chết bỏ thân này hoặc mình tái sinh hoặc mình sinh về chỗ nào mình định trước, biết trước hợp lý đúng nơi đúng chỗ theo nhân quả. Thì cái đó là mình phải hy vọng, phải ước mơ. Thậm chí nếu một người mà có đại nguyện lớn, chúng ta biết nghĩa là khởi lòng từ bi thương yêu chúng sinh tuyệt đối vô hạn và quyết đi tìm cái vô ngã để đạt được cái lòng từ bi tuyệt đối đó thì chúng ta phải hy vọng, phải hy vọng để mà bước tới. Đây thầy nhắc lại một lần nữa, hôm lễ thành đạo thầy có nói,
[11:13]hồi sáng lúc chúc Tết trên thầy thầy nói sơ sơ, bây giờ thầy nhắc lại một lần. Và cái điều thầy nhắc lại về cái ý nghĩa giải thoát vô ngã này thì mọi người ai là đệ tử thầy thì phải xem ở đây là cốt lõi cái con đường mà chúng ta phải đi. Thầy nhắc lại, phải nhớ đây là điều cốt lõi là như thế này. Đầu tiên trước hết, khi chúng ta biết đạo thì chúng ta phải thương yêu tất cả chúng sinh, bước thứ nhất. Khi thương yêu tất cả chúng sinh thì kế đến chúng ta phải mong muốn cho tất cả chúng sinh đều được an vui, hạnh phúc, đó là điều thứ hai. Điều thứ ba là cái an vui, hạnh phúc trọn vẹn mà chúng ta muốn đem đến cho chúng sinh là gì?
[12:07]Là cái giá trị tâm linh, tinh thần tuyệt đối, đó là điều thứ ba, nhớ ba bước ha. Điều thứ tư, nhưng chúng ta bị cái lực cản làm cho cái lòng thương yêu chúng ta không trọn vẹn, làm cho cái đời sống vị tha của chúng ta không trọn vẹn bởi vì... bởi vì cái gì? Bởi vì cái gì? Chấp ngã, đúng, đó là điều thứ tư. Chính vì vậy, có bước thứ năm là chúng ta phải thực hiện cho bằng được cái trí tuệ vô ngã, đó là cái thứ năm. Và để thực hiện được cái trí tuệ vô ngã, chúng ta phải
[12:52]thực hành thiền định, đó là cái thứ sáu, bước thứ sáu, phải thực hành thiền định. Thì để thực hành thiền định cho có kết quả chúng ta phải vừa biết làm công đức mà vừa tu cho đúng phương pháp, đó là bước thứ... thứ bảy. Thứ tám nữa là thế này, là khi mà cái mục tiêu chúng ta mà để đạt được cái vô ngã, để đạt được cái đại bi tuyệt đối, để đạt được cái đời sống vị tha tuyệt trọn vẹn thì ngay lúc đó bất ngờ chúng ta giải thoát luôn. Ngay vô ngã chúng ta đạt được giải thoát cho chính mình luôn, dù chúng ta không đi tìm sự giải thoát cho chính mình.
[13:36]Thầy nói điều này mọi người hiểu không? Đây là yếu chỉ, là cốt lõi mà tất cả những ai là đệ tử của thầy xuất gia hay tại gia phải nắm cho bằng được những cái bước này. Đây là điều quan trọng. Nghĩa là khi chúng ta bắt đầu khởi tâm gọi là phát tâm vô thượng bồ đề, chúng ta không có mục tiêu đi tìm sự giải thoát cho mình. Nhớ nghen, nãy giờ những bước thầy nói phải hiểu điều đó. Mà khởi điểm bằng cái gì? Thứ nhất là gì? Nhắc lại, lòng thương yêu chúng sinh. Bước thứ hai là? Là muốn cho chúng sinh được yên vui, hạnh phúc. Thứ ba, cái hạnh phúc đó là?
[14:22]Là giá trị tâm linh tuyệt đối. Thứ tư, chúng ta phát hiện là chúng ta bị lực cản cho nên lòng từ bi không lớn, không tuyệt đối được, cái đời sống vị tha không trọn vẹn được cho nên chúng ta phải đi tìm cái vô ngã. Thứ năm là muốn tìm vô ngã phải tu tập thiền định. Và muốn tu tập thiền định để được thành tựu định lực thì phải tạo công đức và tu tập đúng phương pháp. Thứ... thứ bảy là? Phải không, ngay cái tâm vô ngã đó, bất ngờ chúng ta khi mà thành tựu được vô ngã thì chúng ta bị một phản ứng phụ là giải thoát luôn. Như vậy cái giải thoát nó là một hệ quả phụ, không còn là mục tiêu chính cho bản thân mình nữa.
[15:18]Hiểu chưa? Phải ghi khắc điều này ngậm lòng nha. Nhưng mà một điều nữa, cái mà chúng ta gọi là phản ứng phụ, một hệ quả phụ là sự giải thoát khi chúng ta đi tìm cái vô ngã, nhưng mà cái đó cũng chính là cái chúng ta muốn mọi người đạt được, gọi là muốn mọi người đạt được sự giải thoát đó. Vì sự giải thoát đó cũng chính là cái điều thứ ba là giá trị tâm linh tuyệt đối. Nên nó quay một vòng với nhau chứ nó không đi thẳng. Nghĩa là bốn cái mấy cái bước mà thầy nói, bảy cái bước đó phải không, nó không phải đi từ 1 đến 7 mà nó quay vòng lại. Cái điều thứ bảy cũng chính là cái điều thứ ba mà chúng ta muốn cho tất cả chúng sinh đạt được.
[16:01]Nên khi mà sau này mấy cô mấy chú mà giảng tới cái bài tâm vô ngã phải nhớ điều này. Nhớ bảy bước này, lý luận ngược, lý luận xuôi cho thuần thục cho thầy về cái bảy cái bước này. Nhớ, ai cũng phải lý luận kỹ. Và đây là cái cốt lõi, cũng gọi như là tông phong, cũng gọi như là yếu chỉ con đường mà chúng ta phải đi. Ai là đệ tử thầy phải nắm hiểu kỹ cái điều này. Đó là thầy nói như vậy. Chúng ta phải có ước muốn, phải có hy vọng, nhưng cái ước mơ, cái hy vọng đó đúng hướng, hợp lý và chúng ta hy vọng để bước tới. Nghĩa là chúng ta hy vọng một ngày mai mình thành tựu được thiền định, thành tựu được vô ngã và từ cái vô ngã này mình sẽ có được cái tâm đại bi tuyệt
[16:49]đối để sống vĩnh viễn kiếp này sang kiếp khác làm lợi ích cho chúng sinh. Cái tâm đó gọi là phát tâm vô thượng bồ đề đó. Thầy nhắc lại, nên cái ước muốn đó chân chính chúng ta phải nuôi dưỡng. Còn những cái ước muốn, những hy vọng mà thuộc về vị kỷ
[17:10]thì phải biết từ bỏ, nhớ như vậy. Và chúng ta trở lại vấn đề giá trị của lời chúc vậy. Nghĩa là cái điều ước muốn, cái hy vọng hoặc là cái lời chúc nó cũng bắt nguồn từ những cái câu chuyện cổ tích nữa. Chúng ta nhớ có một cái câu chuyện là có một cái bà phù thủy bà ganh tị với một cô công chúa, cho nên bà đã hại cô này cho cô này bị uống một cái loại bùa gì đó, thế là cô này mê man không còn biết, nằm yên chìm vào giấc ngủ say sưa không bao giờ tỉnh dậy. Và bà đặt cô vào trong một cái hòm thủy tinh và bà đưa ra một lời lời chúc, lời ước hay một lời nguyền là nói: "Chỉ khi nào mà có một hoàng tử đến
[18:01]nói thương yêu cô hay là hôn cô một cái thì cô mới tỉnh dậy". Câu chuyện cổ tích hoặc là trong cái chuyện mà phim hoạt hình của Walt Disney có cái phim là Giai Nhân và Quái Vật (Beast and Beauty) thì trong đó có một cái lâu đài đó của một hoàng tử rất là đẹp, nhưng mà vì nguyên nhân xung đột gì đó bị một bà phù thủy bà đánh phép làm cho cả cái lâu đài đó biến thành một cái giống như một cái hang động xấu xí và hoàng tử biến thành một con quái vật mặt mày ghê gớm. Và có một lời chúc bà đưa ra bà phù thủy đưa ra một lời nguyền là: "Chỉ đến khi nào mà ngươi được một người con gái nói rằng thương yêu ngươi thì ngươi mới phục hồi trở lại hình dáng ban đầu".
[18:56]Thì bà đưa ra lời nguyền dường như là một cái bùa nó phải có một cái lời nguyền để mà chấm dứt, nhưng mà cái lời nguyền của bà rất là độc là một con quái thú như vậy sẽ không bao giờ mà được ai nói lời thương yêu. Bà biết rằng cái người hoàng tử này sẽ cho tới chết mà không bao giờ được phục hồi cái hình dáng ban đầu. Nhưng rồi câu chuyện xảy ra là có một cô gái hiền lành ở trong làng được nhiều người tán tỉnh, cũng đẹp, nhưng mà cô cô không có thương ai thì cô rất có hiếu với cha. Có những lần mà cô đi vào rừng bị những bầy sói tấn công thì có một con quái vật mới xuất hiện cứu. Con quái vật như người mới mang cô về cái lâu đài để mà trú ẩn.
[19:38]Thì khi cô tỉnh dậy cô cũng kinh hãi vì trước mặt mình là con quái thú, mà con quái thú này nó nóng nảy lắm bởi vì nỗi đau khổ nó đè ép trong tâm bao nhiêu năm qua cho nên cái tính hung hãn, nổi nóng rồi dữ dội. Nhưng cô này cái tính cô hiền lành cô chịu đựng và sau đó cô mới phát hiện là đằng sau cái bề mặt hung dữ, dữ dằn đó là một trái tim nhân hậu, cô phát hiện ra điều đó. Thì sau này cô có về nhà rồi cô lại tìm tới và lần cuối cùng, lần cuối cùng thì cái con quái thú này cái người quái con quái vật này bị bị đánh nhau với thú dữ nên bị trọng thương và chuẩn bị trút hơi thở cuối cùng. Thì trước mà khi trút hơi thở cuối cùng
[20:21]thì cô gái này cô mới buột miệng cô nói rằng: "Em yêu anh". Thì lúc đó lời nguyền được được gỡ ra liền, thế là ánh sáng hiện ra, cái tòa lâu đài từ từ từ phục hồi lại. Mới đầu là một cái hang động tự nhiên biến dần dần biến dần dần lại thành ra một cái lâu đài, rồi những cái con vật mà ở trong nhà kia nọ lần lần phục hồi biến thành những người hầu, những cái những cái bóng cây gì đó biến thành những cái đèn rực rỡ, đèn chùm rực rỡ và con quái vật từ từ lột xác biến thành hoàng tử vô cùng đẹp trai. Thì cái này nó có một cái lời nguyền đó là lời ước, cái lời chúc, một cái hy vọng ở những chuyện cổ tích
[20:58]ngày xưa người ta vẫn thường hay có như vậy. Hoặc là những lời chúc lành của một bà tiên, ví dụ như chuyện một cô gái hiền lành, nhân hậu, tử tế nhưng bị người mẹ chồng ác độc đày đọa, hành hạ, vì cô thì trong cái lúc đó vẫn là một mực là giữ lòng tốt của mình chứ không có vì vậy mà đổi tâm. Thì trong một lúc bị đau khổ cùng tột thì bà tiên đã hiện ra khuyên bảo, dạy dỗ, an ủi và cho cô một lời chúc, chúc rằng: "Ta cho con một lời chúc sau này con sẽ được một người hoàng tử đến để cầu hôn con". Bà chúc như vậy và sau này lời chúc đó đã trở thành sự thật.
[21:43]Dĩ nhiên là thầy không có chúc ai câu đó đâu, đừng có ham, ha?
[21:49]Thì như vậy, từ những cái chuyện cổ tích ngày xưa mà người ta đã đạt được từ những lời chúc đó, cho nên lời chúc biến thành, biến thành một món quà có giá trị để cho nuôi dưỡng cái hi vọng của nhau trong cái cuộc sống này. Giờ chúng ta nói qua phần này, là hồi nãy chúng ta lặp lại là khi thương nhau, người ta luôn luôn muốn cho nhau được mọi điều tốt đẹp. Chúng ta nhớ đây là một cái tính chất của tình thương yêu. Không bao giờ có cái chuyện là mình thương người khác mà mình không muốn điều gì cho người khác cả. Như là nói: "Ờ, tôi thương, thương dữ lắm, nhưng mà tôi không có gì nữa", là một, một sự giả dối.
[22:28]Nên ở đây người ta đo cái tình thương của nhau bằng cái chỗ đó đó. Mình có làm gì cho người khác tốt lên hơn hay không, đánh giá có tình thương hay không. Còn nói: "Thương, thương, thương" mà không làm gì hết, thì ở đó là xạo, không có tin cái tình thương đó. Nên cái giá trị của tình thương là nằm chỗ đó đó, làm gì cho nhau được tốt đẹp. Thì trong cái làm gì á, nó có nhiều cách, mà đơn giản nhất là cái gì? Là tặng quà. Nên đó lý do tại sao mà người ta hiểu được quy luật đó, nên ở ngoài đời mà khi người ta bày tỏ tình cảm với nhau giữa bạn bè quý mến, hay là ngay cả tình trai gái, người ta cũng hay tặng quà cho nhau để mong cho
[23:08]nhau có thêm, có được cái gì đó tốt đẹp. Đó là dấu hiệu. Hoặc là người ta thương nhau, người ta giúp nhau có được việc làm, có nghề nghiệp, hoặc là những cái tình thương lớn, người ta dạy bảo nhau, tìm cách giáo dục cho nhau, đó gọi là cái, cái tình thương yêu. Chúng ta nhớ lại đời nhà Lý có vua Lý Thánh Tông vào mùa đông lạnh, khi vua đang ở trong cung điện mà bị lạnh, cái vua mới sực nhớ tới là ở ngoài dân tình còn khổ sở, nhất là những người tù đâu có quần áo gì nhiều, đâu có ai phát quần áo nhiều. Cái vua mới ra lệnh là phải phát quần áo cho người tù và giúp đỡ, quan lại phải giúp đỡ người nghèo, thì vua nói là:
[23:50]"Ta thương dân như thương con". Chính cái lòng thương đó làm cho vua muốn làm cái gì lợi ích cho người dân, đó mới là tình thương yêu. Ở đây chúng ta thấy theo thời đại người ta quan niệm nó thay đổi. Ví dụ như thời bây giờ á thì thời Bác Hồ thì nói rằng sao? Dân là? Không phải, cán bộ là gì của dân? Đầy tớ của dân, coi như dân là ông chủ. Nhưng mà thời xưa á thì vua quan thì lại là cái gì của dân? Cha mẹ của dân, tức là "dân chi phụ mẫu", tức là cha mẹ của dân, hồi xưa quan niệm ngược lại. Nhưng mà thôi làm chủ hay làm con gì cũng được hết, miễn cái người lãnh đạo thương dân giùm một chút là tốt đẹp.
[24:35]Không cần, mình không cần biết thôi kêu mình làm chủ cũng được, kêu mình làm con cũng được, miễn thương dân giùm một chút như vua Lý Thánh Tông là được. Còn ví dụ như bị nói coi như coi dân như con mà không thương thì cũng chỉ là làm khổ dân, hoặc coi dân như chủ mà không biết trọng, thương thì cũng làm dân khổ. Nên cái quan trọng là cái lòng thương của cái người có trách nhiệm đối với đất nước, đó là cái quan trọng, và phải giúp đỡ, phải giúp đỡ lẫn nhau. Ở trong cuộc sống này như vậy. Thì cái dấu hiệu để biểu lộ lòng thương... Vô, vô ngồi đi con, vô ngồi đi. Cái dấu hiệu mà để biểu lộ lòng thương á là sự chân tình giúp đỡ,
[25:18]chứ không có nói miệng khơi khơi, không có nói miệng khơi khơi. Nên vì vậy là, nhưng có những khi, có những khi chúng ta chưa giúp được, nhưng mà chúng ta muốn cũng là có lòng thương. Muốn thiệt, muốn thiệt chứ đừng có muốn giả. Ví dụ như mình thương ai, mình muốn cho người đó tốt lên, mà muốn thiệt lòng mình, đừng có muốn giả lòng. Nên vì vậy, ví dụ bây giờ mình nói câu này, thay vì mình nói là: "Tôi thương bạn", mình không nói, nói vậy nói nó thẳng quá nó trơ trẽn, mà mình nói nói né một bên cho người ta hiểu thôi, thì mình muốn muốn nói thế này: "Tôi mong, tôi mong cho bạn được mọi điều tốt đẹp", cũng là biểu lộ cái gì?
[25:59]Lòng thương yêu, biểu lộ cái tình cảm, phải không? Đó, nói như vậy là nói "Tôi thương bạn", không cần phải nói "Tôi thương bạn", mà chỉ nói rằng: "Tôi rất thiết tha, rất mong mỏi cho bạn được hạnh phúc, được mọi điều tốt đẹp". Đó là tình thương. Còn mình nói thẳng quá nghe nó kỳ. Nói, nói thẳng quá nghe nó kỳ. Cho nên vì vậy là cái lời nói thẳng nhiều khi nó lại giả dối, mà cái lời nói gián tiếp lại là nó có chiều sâu hơn, có cái hay hơn là như vậy. Và cái ước muốn đó, khi mình nói cho nó đẹp, thì nó trở thành cái gì? Thành cái gì? Thành lời chúc, lời chúc. Đó, nên cái lời chúc là vậy đó. Khi mà đầu năm chúng ta gặp nhau, thì thay vì đầu năm mình gặp ai nói:
[26:47]"À, tôi thương bạn, tôi thương cô, tôi thương anh, tôi thương bà", thôi không nói, nói vậy kỳ quá, cái nói: "À, cháu chúc cho bà là là sống lâu, ăn nhiều, khỏe mạnh", ví dụ vậy. Hoặc là gặp nhau: "À, anh chúc cho em năm nay trẻ, khỏe, đẹp" vân vân, thì thì cũng là thay vì nói mình thương nhau, hãy nói như vậy cũng là tốt lắm. Do đó cái lời chúc là như vậy. Chúng ta thấy cái lời chúc cũng thay đổi theo từng thời đại và từng xứ sở. Ví dụ ở cái xứ Việt Nam mình á, thường thường người yếu hay mạnh? Yếu. Cho nên mình thương ai mình muốn cho người đó khỏe, và lời chúc của mình thường là sức khỏe. Gặp nhau cứ chúc cho nhau là được, được khỏe mạnh.
[27:30]Đầu năm, cuối năm, giữa năm gì gặp nhau cũng chúc nhau sức khỏe, nên chúng ta thấy nó cái đặc thù của xứ sở, của hoàn cảnh mà tạo thành cái lời chúc như vậy. Nhất là người Việt Nam mình cái bệnh tật là nỗi lo, cho nên cái chúc như vậy. Còn ở một cái đất nước mà thường hay thiếu ăn nhiều thì gặp nhau chúc cái gì? Cái lời chào thì "Ăn cơm chưa?", mà chúc thì sao? Chúc ngay là được no ấm. Biết cái xứ đó xứ nghèo, chúc như đó. Còn như trong cái phim mà
[28:03]Star Trek á, ừ, tức là Đường đi đến các vì sao á, chúng ta nhớ cái hành tinh Vulcan, cái hành tinh mà có cái lỗ tai nhọn nhọn á, có những người mà toàn lỗ tai nhọn họ chúc nhau sao? Khi gặp nhau, chào nhau họ đưa cái bàn tay lên chẻ làm hai thế này, ai chẻ được khen hay. Chẻ ra vậy họ nói rằng: "À, xin chúc cho ngài được sống lâu và thịnh vượng" - "Long live and prosperous", họ họ nói như vậy, tức là cái hành tinh đó thì họ chúc nhau vậy. Rồi theo quan niệm Trung Hoa thì chúc nhau ba cái điều chính là: phúc, lộc, thọ. Phúc là gì? Đông con. Lộc là giàu, thọ là sống lâu. Cho nên ông Trần Tế Xương ổng có bài thơ ổng ổng
[28:50]ổng ngạo về cái ba điều đó, là cái đầu tiên là: "Lẳng lặng mà nghe nó chúc nhau, chúc nhau trăm tuổi bạc đầu râu. Phen này ông quyết đi buôn cối, thiên hạ bao nhiêu đứa giã trầu." Rồi cái: "Lẳng lặng mà nghe nó chúc sang, đứa thì thăng chức đứa thăng quan. Phen này ông quyết đi buôn lọng, vừa bán vừa la cũng đắt hàng." Rồi tới phần con là: "Lẳng lặng mà nghe nó chúc con, sinh năm đẻ bảy được vuông tròn. Phố phường chật hẹp người đông đúc, bồng bế nhau lên nó ở non." Nghĩa là ổng hận đời lắm, ổng chửi kêu "nó", "đứa", "thằng" không à. Tại vì ổng nghèo, mà chúc rồi ổng thấy chúc giả dối mà chúc.
[29:36]Nhất là cái chúc con mà công nhận Trần Tế Xương ổng sáng suốt thiệt, thời xưa là chưa có ý thức gì về bùng nổ dân số, mà ổng đã thấy trước cái ngày bùng nổ dân số, kể ổng cũng có trí tuệ. Còn cái những cái lời chúc bình thường, ví dụ chúc hạnh phúc nè, chúc học giỏi, chúc thi đậu, chúc cái người mà có nghề nghiệp thì chúc thăng quan, còn người làm ăn thì chúc buôn may bán đắt, phải không? Còn bây giờ đệ tử Phật mình chúc làm sao? Ừ, ai nói một câu nghe đã tai coi. Chúc làm sao?
[30:09]Giờ thầy có một bài thơ chúc Tết, đầu năm ha?
[30:15]À, đây là thầy đại diện cho những người đệ tử Phật thầy nói cái lời chúc này: "Xuân này xin chúc cho nhau, Niềm tôn kính Phật dâng cao tột cùng. Lòng từ bi thật mênh mông, Tâm khiêm hạ thấy mình không là gì." Ba cái tâm hạnh căn bản rồi, chúc cho nhau được rồi. "Chúc nhau vững một đường đi, Dù khi bão tố hoặc khi sóng dồn." Năm nay nó vậy đó. "Đạo mầu không thể gì hơn, Dẫu bao gian khó lòng son chẳng sờn. Chúc nhau năm mới nhiều hơn, Việc từ thiện lớn lòng nhân ái đầy. Chúc cho nhân loại từ đây, Dựng nền đạo đức đắp xây thái bình. Mai này Phật pháp quang minh, Chiếu soi khắp cả hành tinh đẹp ngời." Đó là lời chúc.
[31:05]Thì cứ nghe lời chúc đạo, người nhiều khi cái người buồn, người ta còn trong đời, cho nên thầy thêm hai câu để cho sợ người ta đỡ buồn, cho người ta đỡ: "Trước khi câu chúc dứt lời, Chúc nhau khỏe đẹp giàu vui suốt đời."
[31:23]Hôm nay là những ngày Tết, chúng ta cũng tiếp tục sinh hoạt vừa trên tinh thần đạo lý, rồi cũng sinh hoạt văn nghệ vui vui để hưởng cho hết mấy ngày Tết.
[31:38]Thì tối nay thầy nói chuyện đề tài là "Gắn bánh xe". Nghĩa là chúng ta đã từng nhiều khi đi xe đò, nửa đường xe bị xì bánh, rồi sau đó thấy tài xế và người phụ xe xuống mới đội xe lên, tháo bánh xe ra, lấy bánh sơ-cua để vô thay, siết lại. Và lúc ở trên xe ngồi buồn không làm gì, mình cũng đi xuống mình dòm coi người ta làm, có chưa? Quý cô có không? Có, phải không? Rồi bắt đầu thấy người ta siết bánh xe rồi, phải không? Vậy vậy có thấy được đạo lý lúc đó không? Thấy cái người phụ xe và tài xế gắn bánh xe vô mà mình thấy được cái đạo lý trong đó không? Thì thôi hôm nay chúng ta nghe cái đạo lý "Gắn bánh xe".
[32:30]Đạo lý "Gắn bánh xe" là như thế này: Là đầu tiên chúng ta thấy cái người phụ xe họ để bánh xe vô cho nó ăn khớp với những cái... Cái mà nó ló lên người ta kêu cái gì ta? Bù-loong. Còn cái mà siết siết là kêu cái gì? Con tán ha? À, tán, thầy không rành ba vụ này lắm. Thì vậy nghĩa là, ví dụ như cái cái mâm xe đó nó có năm cái lỗ hay bốn cái lỗ, thì họ gắn vào năm cái bù-loong ha, rồi sau đó họ mới gắn năm con tán vào, bắt đầu họ siết. Thì cách họ siết làm sao? Ai đã từng siết bánh xe nói thầy nghe? Không, mình thấy họ siết làm sao nói thầy nghe.
[33:12]Đó đó, nó nó là ý thầy muốn nói vậy đó. Đó là người đó thấy được đạo lý gắn bánh xe đó. Như là như là siết hai con đối diện cho nó đều vô, rồi khi xong rồi bắt đầu mới siết dần dần những con khác, mà không siết một con liền một lúc cho nó chặt, mà siết con này một chút, qua con kia một chút, con nọ một chút cho đều đều. Nghĩa là nguyên bánh xe nó được ép chặt đều đều dần dần dần dần dần cho đến khi toàn bộ đều cứng chặt hết, chứ không có phải vào là siết một con thiệt chắc rồi bắt đầu mới siết mấy con kia, bánh xe sẽ bị kênh và chạy sẽ không an toàn. Đúng không? Đó, thì mình tu cũng vậy đó. Thế mình nhớ cái gắn bánh xe đó mà nhớ đó là một đạo lý để mình tu là như vậy.
[33:51]Ở đây nó có hai cái con ốc đối diện nhau mà mình phải siết đều đều cùng một lúc trước, đó là cái gì? Đó là việc tu sửa bản thân và việc làm lợi ích cho mọi người. Hai cái đó là hai con ốc đối diện nhau, ngược nhau mà mình phải siết cùng một lúc mà đều đều, hai con đi vào dần vào dần. Rồi siết những con khác. Những con khác là cái gì, lát mình nói. Nhưng đầu tiên là hai cái con ốc mà mà đối lập, ngược với nhau thì cùng phải làm một lúc, và làm con này một chút, con kia một chút, con này một chút, con kia một chút, hai con ép vô dần dần dần, hai cái đều đều. Nên ở đây có những người quan niệm là tu là phải tự lợi xong rồi mới lợi tha,
[34:36]thì cái việc đó giống như siết một con ốc cho cứng trước rồi bắt đầu mới siết con ốc kia sau. Bánh xe sẽ không chạy được, sẽ lật, sẽ sút cái mâm ra. Là lúc mình ngồi trên xe một lát mình dòm xuống: "Ủa, sao thấy có cái bánh xe nó chạy bên cạnh xe mình?", thì mới hay là bánh xe của mình nó sút ra. Thì lúc đó là cầu Trời niệm Phật cho lẹ, vì lúc đó không biết lúc nào nó sụp xuống là nó lật. Thành thử đó là người mà có siết con ốc trước. Nên nếu người biết cái đạo lý siết bánh xe, mình tu cũng vậy. Vừa tu sửa bản thân mình trong đời sống hằng ngày từng chút, đồng thời vừa làm công đức, làm lợi ích cho chúng sinh, cho Phật pháp.
[35:11]Hai cái đó này một chút, kia một chút, này một chút, kia một chút. Thì những lúc mà không có chuyện để làm lợi ích chúng sinh, lợi ích cho Phật pháp thì mình ngồi thiền tu sửa bản thân. Rồi khi có dịp thì bước ra lo việc kia. Cả hai việc đó đều là việc tu hết. Nhưng mà trong đa phần á, chúng ta thấy nó ngược nhau, chúng ta thấy nó ngược trái nhau. Nên có những người là nói rằng phải lo làm phước trước, lo làm phước hoàn toàn rồi mình tu sau cho có phước tu. Họ cũng có lý luận nhân quả hay chứ không phải không. Nhưng cái bánh xe nó sẽ sút ra khỏi chiếc xe, rồi sẽ chạy song song với với bánh xe, với chiếc xe.
[35:51]Hoặc có người nói phải quyết tâm tu cho đắc đạo giải thoát xong rồi mới bước ra làm lợi ích chúng sinh, thì coi như cũng siết có một con ốc. Thì chiếc xe nó cái bánh xe đó lát thế nào cũng sút ra khỏi chiếc xe, chạy một mình trên đường. Chúng ta có nghe câu chuyện đó chưa? Này có một câu chuyện hình như thầy nghe câu chuyện bằng tiếng Anh. Có một ông lái xe một lát ông dòm xuống thấy: "Ủa, sao bên cạnh xe ổng có cái bánh xe nó chạy bên cạnh?". À, chuyện Việt Nam chứ. Hồi đó thầy gặp một ông Phật tử. Ổng ngồi ổng kể chuyện, ổng nói: "Con lái xe xong lát con dòm bên cạnh con thấy có cái bánh xe đi bên cạnh.
[36:24]Dòm kỹ, ủa, bánh xe mình nó rơi sút ra, mà xe chưa lật". Cái chuyện nghe khôi hài nhưng mà có thật. Thì việc tu mình cũng vậy. Cái người mà cứ siết một ốc á, nhiều khi đang tu cái bánh xe nó sút ra rồi không hay. Xe vẫn chưa lật, cái mình tưởng mình đang ngon, mình tưởng đang tu, không ngờ là nó chuẩn bị lật vì siết có một con ốc à, siết chặt có một con à. Rồi những con kia siết sau mà không bao giờ siết được nữa, nó không chắc nữa. Nên vì vậy là chúng ta siết đều, mỗi con chút, mỗi con chút. Nên ở đây vậy, là chúng ta ráng mỗi ngày chúng ta cái công phu tinh tấn, nhưng mà cái việc làm phước, công quả, đóng góp lợi ích chúng sinh không bao giờ được quên.
[37:08]Với lại nữa là hai cái đó hỗ trợ lẫn nhau và hai cái đó đều là tu. Chúng ta đừng nghĩ rằng bước ra làm lợi ích chúng sinh là không tu nha, hiểu đó cũng sai nữa. Hoặc là nghĩ rằng à mình tu tức là không làm lợi ích chúng sinh nha, hiểu vậy cũng sai. Hai cái đó là một mà hỗ trợ cho nhau. Như như thầy có ông sư huynh, ổng cứ bị phân vân giữa cái việc mà bây giờ ráng lo tu cho đắc đạo với một việc là bước ra trụ trì một ngôi chùa làm lợi ích chúng sinh, ổng nghĩ hai cái đó ngược nhau. Cái thầy mới nói: "Sư huynh đi trụ trì chùa cái đó cũng là tu á". À, ổng hơi tỉnh tỉnh ra. Chứ nào giờ ổng theo quan niệm cũ, ổng thấy hai cái đó ngược nhau.
[37:54]Không phải, hai cái đó là một, mà hai cái đó nó hỗ trợ nhau. Hỗ trợ như thế nào? Hỗ trợ là ví dụ khi mình tu tiến một chút xíu á, tâm mình thanh tự thanh tịnh, kiểm soát được phiền não cái nọ thêm chút thì mình bước ra mình làm lợi ích chúng sinh thì làm sao? Tốt hơn chút, đúng không? Hiệu quả hơn. Tức là khi phải đối phó nghịch cảnh, mình bình an hơn. Rồi khi gặp những cái chuyện khó khăn, mình dũng cảm hơn, ý chí hơn. Và khi xử lý vấn đề, mình từ bi hơn. Nhờ cái tu đó. Rồi ngược lại cũng vậy, khi mình bước ra ngoài mình làm lợi ích, đem Phật pháp, đem chánh pháp giáo hóa làm cho mọi người đều
[38:38]an vui, đều hạnh phúc, thì khi mình ở nhà mình bắt chân mình ngồi, cái tâm nhiếp vào sâu hơn, dễ nhiếp tâm hơn. Có người có lần hỏi thầy, nói sao ngồi thiền hoài không nhiếp tâm được? Thầy mới trả lời: "Từ cái tâm động mà vào cái tâm định á, nó là một bước nhảy vọt. Mà muốn có một bước nhảy vọt, mình phải có một cái nỗ lực phi thường, một cái nhân hơi phi thường. Nghĩa là những cái hạnh khác á, như cái hạnh lạy Phật thiết tha tôn kính hơn nhiều hơn. Rồi làm phước đối với chúng sinh phải thiết tha hơn, siêng năng hơn. Cái lòng nhẫn nhục chịu đựng mạnh hơn. Nghĩa là mỗi cái hạnh mình phải tăng lên rất nhiều,
[39:18]bắt đầu nó mới rớt vào tâm định, bung mở tâm mình ra, mới vào được định. Chứ còn ví dụ đời sống mình cứ tàn tàn tàn tàn, cái gì làm phước chút, tu chút, phước chút, tu chút tới suốt đời tới chết, tâm vẫn chưa vào định được". Nó vậy. Nên rồi hai cái đó nó hỗ trợ nhau là như vậy. Nên chính mình tu, mình vì mình có cái sáng suốt, có tư cách, có bản lĩnh để làm lợi ích chúng sinh. Và khi làm lợi ích chúng sinh, cái phước đánh vào trong tâm thì việc tu mình tốt hơn chút. Hai cái đó nó cứ trở qua trở lại hỗ trợ nhau, nên khi đụng duyên mình làm chút chút. Cả hai cái đều đều tiến lên, đều đều tiến lên như vậy, chứ không có chấp một cái.
[40:02]Nên có ở đây đó đúng ra là có thầy nói là hai, chứ nhiều người nói tới ba. Cái ba cũng hay lắm. Là siết ba con ốc đều đều một lúc: là tu, học và và công quả, ba cái. Chúng ta phải học để biết tu, rồi tu rồi mới biết gì để làm lợi ích chúng sinh. Nên có người chủ trương là có người chủ trương là đầu đời học trước, học xong rồi lấy kiến thức đó ra làm Phật sự, rồi làm Phật sự xong lấy công đức đó về già tu. Có người chủ trương ngược lại, là học cho biết sơ sơ, bắt đầu tu, tu đắc đạo rồi mới ra làm lợi ích chúng sinh. Có nhiều cái quan niệm, nhiều cái thứ tự. Nhưng mà nếu chúng ta trong một buổi chiều đẹp,
[40:44]chúng ta đi chơi trên một chiếc xe đò đông người rộn rã, lỡ xe xì bánh, và chúng ta nhìn cái người lơ xe siết bánh xe thì chúng ta mới hiểu rằng ba cái: tu, học và công quả không được cái nào trước hết. Ba cái phải đồng thời, mỗi cái siết chút, siết chút đều đều suốt đời mình thì cái bánh xe tu hành của mình nó sẽ dính chặt vào chiếc xe và việc tu hành của mình sẽ suôn sẻ. Nên ba cái đó phải suốt đời. Nhưng mà sau này á thì có lúc cái cái này nó nhiều hơn, có lúc thì cái kia nó nhiều hơn, chứ đừng có chấp là một việc nào phải làm cho trọn rồi mới làm việc kia thì cái bánh xe nó sẽ sút có ngày mình không hay.
[41:26]Có người vậy, thời đại này nhiều khi tăng, ni ham học á, cứ đòi học cho xong, học cho lấy cho bằng được tiến sĩ, rồi ra nước ngoài phải học cho tới tột cùng rồi mới tính tới chuyện tu thì những người đó cũng là siết một con ốc đi trước. Mình đồng ý là phải học tới lấy tiến sĩ, nhưng trong thời gian đó cái việc tu và việc công quả không được quên, thì người đó mới là siết ba con ốc cùng lúc. Ba cái đó phải cân đối đều đặn như vậy. Đó là một cái ý siết bánh xe. Giờ thầy tạm gián đoạn thầy nói qua cái ý ngã kiến và thân kiến trước khi thầy trở lại cái vấn đề gắn bánh xe. Có lần thầy giảng trong mười kiết sử, thầy định nghĩa thân kiến là gì, ai nhớ?
[42:09]Vị kỷ, đúng. Là vị kỷ. Nhưng mà trong kinh Nikaya đó, trong hệ thống Nikaya có hai cái loại kiến giống nhau là thân kiến và ngã kiến. Và có nhiều vị sư đã định nghĩa thân kiến và ngã kiến đồng nghĩa, cùng đều là nói về bản ngã, chấp ngã. Thầy thì nói nếu mà nó đồng nghĩa Phật không nói hai chữ khác nhau. Hai nghĩa đó khác nhau, Phật mới dùng hai chữ khác nhau. Mà ngã kiến sinh ra thân kiến. Nghĩa là ngã kiến tức là cái chấp ngã đó, từ cái chấp ngã mới sinh ra cái vị kỷ, từ ngã kiến mới sinh ra thân kiến. Đó là cái mình định nghĩa lại. Vì sao? Vì cái từ thời xưa cách đây mấy ngàn năm Phật dùng chữ khác.
[42:57]Ngày hôm nay mình theo cái chữ đó mình định nghĩa, mình sẽ hiểu sai ý Phật. Nên cái quan trọng là hiểu đúng ý Phật, dựa vào chữ đó mà hiểu đúng ý Phật. Nên cái chữ thân kiến, thầy gan dạ thầy dịch là vị kỷ là vậy đó. Còn ngã kiến thì đúng là chấp ngã. Nên có nhiều vị mà nói hai cái đó đồng nghĩa, không phải. Sở dĩ thầy dông dài giải thích điều này là vì có một người Phật tử thuộc Nam tông, sau khi nghe cái băng Mười Kiết Sử thấy thầy định nghĩa thân kiến là vị kỷ, vị đó nghĩ thầy sai, cho nên mới lật đật gửi tài liệu về bằng tiếng Anh, thấy các sư định nghĩa rõ ràng, à thân kiến là chữ này, ngã kiến vậy, như vậy hai chữ nó đồng nghĩa.
[43:39]Thầy đọc xong thầy biết cái vị này rất là nhiệt tình, sợ thầy đi giảng mà sai nên giải thích lại, nên thôi thầy cũng sẵn đây thầy cũng giảng lại giải thích lại để thầy khẳng định nếu mà đồng nghĩa Phật không dùng hai chữ. Mà quả vị Tu đà hoàn là mới phá được thân kiến chứ chưa phá được ngã kiến. Ngã kiến tới A la hán mới hết. Nhưng mà chứng Tu đà hoàn sơ quả thì bỏ được tâm ích kỷ trước, người đó sống một đời rộng rãi vị tha. Đó là dấu hiệu Tu đà hoàn, nhưng mà chấp ngã sâu kín chưa hết, tới A la hán mới hết. Đây là chỗ sâu thẳm. Cái gọi là cái chấp ngã đó thì nó có ba loại chấp ngã. Làm cái người phàm phu bình thường á chấp ngã ở thân
[44:22]là thấy thân mình quan trọng, ừm nên tô điểm thân mình. Hễ ai đụng tới cái thân mình, đánh vào thân mình đau là mình thấy đụng luôn tới bản ngã. Còn người mà xem nhẹ cái thân á, lỡ có ai lại đập mình đau một cái vô vai, mình tâm không động tại vì lâu ngày mình thấy cái thân này nó giả, không phải của mình. Nên lúc đó có ai đánh cho mình cái bịch vô lưng mình không không không buồn, tát vô mặt coi chừng buồn. Tại cái mặt nó đụng tới bộ não gần quá, nên nó đụng gần tới bản ngã. Cái người như vậy là cái chấp thân rất là nhẹ, không coi thân này là ngã. Nhưng mà cái chấp ngã thứ hai là cái chấp tư tưởng á, cái ý nghĩ là ngã.
[44:59]Cái chấp này nó cao siêu hơn. Là ví dụ như một cái người đã nói cái ý, mình bẻ cái ý họ lại, họ buồn liền. Tại vì họ chấp cái ý nó là ngã. Nên trong đây Phật gọi là ý sở thành ngã chấp. Tức là cái tư tưởng đó coi đó là bản ngã. Còn cái đầu mà nó chấp thân là ngã, Phật gọi là thô phù ngã chấp. Tức là cái chấp thô nhất, dễ thấy nhất, cái chấp ngã thô nhất. Còn ý sở thành ngã chấp là cái chấp ngã mà thuộc về tư tưởng. Đây là thường cái chấp ngã của những nhà tư tưởng, những nhà văn, những triết gia, dễ bị chấp ngã chỗ này. Còn cái thứ ba đó, Phật quở là cái vô sắc ngã chấp.
[45:55]Được cái thiền định tâm rỗng rang thanh tịnh coi đó là chân ngã, là chân tâm.
[46:24]Phật nói đó cũng còn là bản ngã, chưa hết. Cái chỗ này là lời xưa Phật đã nói rất cảnh giác, nhưng ngày nay đa số đạo Phật chúng ta bị rơi chấp trở lại đúng cái thô cái vô sắc ngã chấp. Là tu thiền định đạt được cảnh giới nào đó thì cũng nói đó là chân tâm. Là chúng ta rơi lại đúng cái mà ngày xưa Phật quở. Ở đây, cái người mà muốn đi trên con đường chứng được hoàn toàn vô ngã thì người này phải dám buông hết, dám buông hết. Nghĩa là khi vào trong thiền định rồi tâm bất động, thản nhiên, bình an, rỗng rang, sáng suốt, biết nó vẫn còn là ngã, vẫn còn là ngã tướng, vẫn còn là trong năm ấm, dám buông nhận không chấp, không tìm cái gì nơi cái
[47:12]tâm đó hết, không tìm một cái cứu tính gì nơi tâm đó hết, dám buông luôn. Đây gọi là đại hùng đại lực. Thường thường chúng ta sợ mất. Nghĩa là chúng ta dám buông không coi thân này là ta, chúng ta dám buông không coi ý nghĩ này là ta. Nhưng vào tới thiền định, buông hết tư tưởng rồi còn một cái biết sáng suốt mình không dám buông nữa, buông sợ mất mình. Thì chỗ này là cái chỗ chúng ta đứng lại đó luôn, đồng ngang ngoại đạo, ngoại đạo cũng giữ ở đó. Thời xưa Đức Phật kêu mình buông luôn, không chấp cái đó. Nghĩa là trong cái tâm thanh tịnh vẫn còn cái tỉnh giác, phải biết cái tỉnh giác đó vẫn còn là ngã tướng, không tìm gì nơi mình hết.
[47:54]Rồi nhiều người nói: "Giờ vượt qua khỏi cái biết đó, qua khỏi cái tỉnh giác đó là thấy được cái gì?" Tại vì sợ mất hết. Nếu thấy được cái gì cái đó vẫn còn là ngã, đừng tìm cái gì nữa, đừng tìm cái gì nơi mình nữa. Thì người này mới có thể giải thoát. Cái chỗ này là chỗ thử thách thiện căn của một con người. Là khi chúng ta tu tới chỗ đó mà mình ráng còn tìm một cái gì vi diệu nơi mình là đều rơi vào chấp ngã trở lại hết. Dù tâm rất thanh tịnh, rất vi diệu. Đức Phật ngày xưa Ngài dạy đệ tử là vượt qua hết, buông hết, bỏ hết. Nhưng mà đời sau này người ta sợ, người ta giữ lại. Chúng ta nhớ hai câu thơ của thiền sư Mãn Giác, ở đây ai thuộc?
[48:43]Hai câu thơ nổi tiếng: "Chớ bảo xuân tàn hoa rụng hết, Đêm qua sân trước một cành mai." Là:
[48:55]"Mạc vị xuân tàn hoa lạc tận, Đình tiền tạc dạ nhất chi mai." Thì con người ở đây đó là dường như là ngài an ủi. Vì con người nói rằng: "Nếu mà tu theo Phật pháp, tâm cứ vào định, cứ vào định, buông hết không nắm cái gì hết thì như vậy rơi vào không ngơ, không còn gì nữa sao?" Thì ngài thấy cái người này nhát, không có cái sức đại hùng cho nên ngài an ủi. Ngài nói: "Đừng có sợ là buông hết rồi không còn gì, coi vậy chớ vẫn còn một cái." Cái đó cái gì? "Đêm qua sân trước một cành mai." Cái là cái lời thơ lãng mạn, thi vị, đẹp nhưng mà ý đạo cực kỳ sâu sắc. Ý đạo của ngài cực kỳ sâu sắc nhưng chúng ta hiểu cạn là chấp ngã trở lại liền.
[49:50]Chúng ta hiểu cạn là sao? Chúng ta hiểu cạn, chúng ta nói: "À, ngài giải thích rằng là cái rơi hết, cái hoa rơi, cánh hoa rơi hết, tức là vọng tưởng rơi hết thì vẫn còn lại cái gì? Cái cái biết, cái tỉnh giác. À, cái đó là một cành mai còn lại, đó là Phật tánh, là chân tâm." Nhưng mà chúng ta hiểu như vậy hiểu cạn, hiểu sai ý của thiền sư Mãn Giác. Ý của ngài sâu xa hơn cái đó nhiều lắm. Ý của ngài là cả cái tỉnh giác, cái biết á đừng chấp nó nữa. Nhưng mà mê là sai, chứ ngồi thiền mà mê mệt không biết gì hết thì trật. Thì luôn luôn phải tỉnh giác nhưng mà chấp cái tỉnh giác đó là chân tâm, Phật tánh là sai, phải buông luôn.
[50:32]Mà buông luôn thì nó sẽ là cái gì? Mình sợ! Chỗ đó mình nhát, mình sợ. Thì ngài Mãn Giác ngài mới an ủi: "Đừng sợ, vì đêm qua sân trước còn một cành mai." Cành mai đó như thế nào, ngài không diễn tả. Nhưng mà cái đó là cái nó phải ra khỏi ngã chấp. Nó phải tới được Niết bàn tột cùng mới là một cành mai mà ý ngài muốn ám chỉ. Nhưng mà ngài không giải thích cho nên người đời sau tùy cái căn cơ của mình mà hiểu sâu, hiểu cạn khác nhau. Người hiểu cạn á thì được cái tỉnh giác, không còn vọng tưởng, được tỉnh giác nói: "Ờ, mình đã được một cành mai mà ngài Mãn Giác nói rồi." Thì có cái người nghĩa là định sâu hơn nữa,
[51:14]ra khỏi cái tỉnh giác đó, vào cảnh giới vi diệu hơn nữa: "À, đây, chỗ này là chỗ một cành mai ngài Mãn Giác nói." Mà thực sự chưa phải, có lẽ chưa phải. Có lẽ cái ý ngài Mãn Giác vượt khỏi chấp ngã rất là sâu, có thể chỗ này đồng với Niết bàn của Phật. Chỗ đó là chỗ mà một người tu gan dạ, không còn tìm gì nơi chính mình, trụ gì nơi chính mình. Dù rằng lúc đó nơi chính mình là sự tỉnh giác sáng suốt, hư rỗng, vi diệu không cùng tận mà phải dám buông luôn. Có lẽ chỗ đó mới là chỗ ngài Mãn Giác muốn nói. Chúng ta người sau, chúng ta có cái niềm tin ở các vị Thánh Hiền đi trước rất là giỏi. Chúng ta không được phép hiểu cạn cái câu nói của ngài
[51:57]để rồi mình tu được nửa chừng cái mình tưởng mình đạt được cái ý mà ngài muốn nói, bằng được ngài, chưa phải. Nên cái ý đó rất là hay. Đây là chỗ mà ừm mà cái người mà đại hùng đại lực không có nhát gan mới dám buông hết. Mà khi buông hết như vậy á là đừng có nghĩ tới cái mục đích Niết bàn nữa. Vì cái người mà nghĩ tới mục đích Niết bàn á là người đó buông hết chưa? Cũng chưa buông hết. Nghĩa là cái người mà còn nghĩ tới một cành mai là người đó vẫn chưa buông hết. Nghĩa là chỗ này là chỗ gan dạ buông luôn, đừng nghĩ tới một cành mai, đừng nghĩ tới Niết bàn nữa, buông sạch luôn. Vậy đó mà người đó được Niết bàn.
[52:39]Còn người mà vẫn còn hy vọng: "À, mình buông như vậy chứ mình sẽ được cái Niết bàn." Người đó chưa buông hết. Đây là ý chỉ rất vi diệu. Thầy nói này mọi người đồng ý không? Thầy nói chữ "đồng ý" thì nói hơi khiêm tốn, thầy phải hỏi hiểu không? Vì chỗ này rất vi tế. Chỗ này rất là vi tế. Nghĩa là khi mình buông hết, không chấp một cái gì nên mình dù là cái đó tâm đang rất tỉnh giác sáng suốt, buông hết. Và cũng không hy vọng là mình không chấp như vậy mình sẽ được cái Niết Bàn tối thượng. Cả cái ý nghĩ đó, cả cái mục tiêu đó buông luôn không chấp, thì người đó mới thật sự buông. Thì mới người đó mới được Phật tặng cho một cành mai.
[53:22]Thầy nói câu này là thầy đã lừa gạt mọi người. Thì lúc đó mọi người nghe vậy hi vọng à mình buông hết để được Phật tặng một cành mai. Thế là sao? Vậy có buông chưa? Cũng chưa buông nữa. Vậy làm sao mới thật sự là buông? Làm sao mới thật sự là buông? Coi chừng cái chữ thật sự buông, chữ đó gạt mình lần nữa. Thôi bây giờ bỏ chuyện đó, trở lại chuyện gắn bánh xe nè. Gắn cho xong cái bánh xe đã. Bánh xe chưa gắn xong đi lát nó sút. Hồi nãy chúng ta nói có hai việc đối lập nhau là việc tu dưỡng và việc làm công đức, phải không? Sự thực thì mỗi việc đó á, nó cũng có nhiều con ốc của nó nữa. Tức là cái việc tu dưỡng á mình tưởng nó có một con ốc không?
[54:06]Nó tới mấy con ốc. Là ví dụ cái gì? Ví dụ như là đạo đức nè, phải không? Rèn sửa đạo đức là một con ốc để siết nè. Giới hạnh là một con ốc phải siết nè. Thiền định là một con ốc phải siết nè. Lễ Phật nè, phát nguyện nè, rèn luyện cái nhiều cái khả năng rèn luyện nghị lực, ý chí nè. Tất cả những việc đó đều là là những việc tu sửa bản thân. Thì tất cả những điều đó mình cũng phải tu tập đều đều đều đều với nhau, đồng loạt lên dần dần dần hết, chứ không được chấp một cái. Chứ không phải tưởng là tu dưỡng bản thân chỉ có ngồi thiền, không phải. Mà phải rèn luyện đạo đức nè, giới hạnh nè, lễ Phật nè, phát nguyện nè,
[54:45]rèn luyện nhiều cái khả năng nè, rèn luyện nghị lực, rèn ý chí nè. Mỗi thứ một chút một chút. Ví dụ có những chuyện cực khổ mình ráng gánh, lúc đó là rèn luyện ý chí. Rồi khi ví dụ thầy bắt phải biết về âm nhạc nè, biết làm thơ, biết về mỹ thuật nè, biết thuyết giảng nè, biết viết về giáo lý nè. Những cái đó là những khả năng phải học. Rồi mỗi ngày nhìn vào nội tâm mình để sửa từng chút từng chút để không còn phiền não, không còn ganh tị, ích kỷ, không còn tham lam, vân vân. Đó là đạo đức cũng phải rèn luyện. Rồi thầy nói cái chữ đạo đức, chứ trong cái đạo đức này nó có bao nhiêu con ốc? Bao nhiêu? Đúng rồi, vô số.
[55:25]Nhưng mà thầy nêu ra được bao nhiêu? Ba chục, ba mươi hai. Thấy không? Đó, mình thấy, hồi nãy thầy mới nói hai con ốc, nhưng giờ phân tích một con ốc tu dưỡng bản thân thì nó ra bảy tám con ốc. Mà trong bảy tám con ốc đó, một con ốc đạo đức nó ra ba mươi hai bài. Mà cái bài cuối cùng là bài tám muôn tế hạnh, là tới tám muôn bài muôn tám muôn con ốc. Siết mệt nghỉ. Nên mình đứng chắp tay sau sau sau lưng, nói sau lưng chứ nói sau đít kỳ. Đứng chắp tay sau lưng mình nhìn người lơ xe họ siết con ốc, ba bốn con ốc. Nhưng mình đừng có ngồi nhìn thấy nó dễ nghen, không có đâu. Con ốc mình siết tới mấy trăm ngàn con ốc.
[56:04]Rồi bây giờ tới cái làm công đức, cũng bao nhiêu con ốc? Cũng nhiều con ốc lắm, phải không? Mình kể ra vài cái tổng quát, ví dụ như bố thí vật chất nè, cũng là một con ốc. Rồi giúp cho người ta có công ăn việc làm, cũng là con ốc nè. Rồi nhiều khi người ta đau khổ mình tìm lời an ủi, cũng là con ốc. Rồi giúp đỡ người ta nâng cao khả năng tinh thần, cũng là con ốc. Và quan trọng nhất là giáo hóa Chánh pháp. Đó, cũng là đó, chúng ta thấy mấy con ốc, mà trong việc giáo hóa Chánh pháp nó có bao nhiêu con ốc? Cũng nhiều, cũng bộn rồi, phải không? Rất nhiều con ốc phải siết. Cho nên hôm nay thầy nói đề tài Gắn Bánh Xe là do cái mà chúng ta nhìn cái người
[56:47]phụ xe ừ khi gắn thay cái bánh xe bị xì, họ siết năm sáu con ốc nơi bánh xe. Mà chúng ta hiểu tu Phật pháp cũng vậy, tức là mỗi công hạnh chút chút đều đều tiến sâu dần sâu dần, chứ đừng chấp một cái nào làm cho nhiều, trước hết những cái khác, là một cái sai. Cũng như cái chấp ngã nó phức tạp, mà trên đường tu chúng ta phải biết buông như thế nào để đừng bị bị gạt. Chúng ta cũng nhắc lại hai câu thơ nổi tiếng của Thiền sư Mãn Giác mà chúng ta dễ bị hiểu cạn là:
[57:19]Chớ bảo xuân tàn hoa rụng hết, Đêm qua sân trước một cành mai. Hôm nay thầy có vài lời đạo lý của tối mùng một như vậy. Ừ. Hôm nãy chúc nữa, hồi sáng chúc rồi, hôm nãy chúc nữa. Thôi, bây giờ thì chúng ta ừ lì xì nữa hả, quên. Ừ. Thôi, cũng chúc mọi người hiểu sâu được Chánh pháp ha, để tu tập và làm lợi ích cho chúng sinh, ừ công quả đối với Phật pháp. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[58:28]Con ước mơ từng giờ trong trái tim. Cho thế gian một lần tan bóng đêm. Tình thương lớn thấm sâu trong mọi người. Và hạnh phúc sáng trên môi nụ cười. Khi hận thù nhạt phai thành sương khói. Con người rồi tự thấy sẽ cần nhau. Con ước mơ mọi người thương mến nhau. Cho ánh dương đẹp ngời ngàn đời sau.
[59:24]Nguyện cầu cho khắp nơi yên vui. Phật đạo gieo rắc thêm không thôi. Niềm bình an đến như xuân tươi. Lòng người vang tiếng ca tuyệt vời. Lạy Phật cho trái tim như không. Lạy người cho ước mơ mênh mông. Lạy cỏ cây, gió mây qua trông, để lòng tan biến trong vô cùng.
[59:58]Biết bao lần nhìn đời thoáng qua. Xót thương người còn vẩn vương bóng ba. Giữa luân hồi miệt mài trôi xa. Đến khi nào tìm được lối ra.
[1:00:14]Ước mơ mọi người chung chắp tay. Dưới chân Phật đài hương ngát bay. Con ước mơ từng giờ trên thế
[1:00:38]gian. Thơm ngát hương một loài sen chứa
[1:01:01]chan.
[1:01:08]Nguồn chân lý vẫn bay lan mọi miền. Và cuộc sống sẽ tan đi muộn phiền. Khi mọi người nhìn nhau bằng đôi mắt. Trong hiền lành và sáng mắt ... niềm tin. Xin khắp nơi cuộc đời vang pháp âm, cho thế gian chẳng còn cảnh lầm than.
[1:01:50]Nguyện cầu mưa pháp tuôn tuôn rơi, mọi người không sống trong chơi vơi, nụ cười tươi mãi trên đôi môi, và niềm vui đến cho cuộc đời.
[1:02:08]Nguyện cầu trên thế gian hôm nay, một lòng quy hướng theo Như Lai, dù ngàn năm vẫn không phôi phai, để người quên hết bao u hoài.
[1:02:25]Ước mơ mọi người càng vững tin, lý nhân quả Phật đà xướng minh, cứu muôn loài vượt ngoài điêu linh, đắp xây đời ngày càng thắm xinh. Ước mơ một ngày mai sáng tươi, ánh dương đạo màu soi khắp nơi. Nguyện cầu mưa pháp tuôn tuôn rơi, mọi người không sống trong chơi
[1:02:58]vơi, nụ cười tươi mãi trên đôi môi, và niềm vui đến cho cuộc đời.
[1:03:09]Nguyện cầu trên thế gian hôm nay, một lòng quy hướng theo Như Lai, dù ngàn năm vẫn không phôi phai, để người quên hết bao u hoài.
[1:03:26]Ước mơ mọi người càng vững tin, lý nhân quả Phật đà xướng minh, cứu muôn loài vượt ngoài điêu linh, đắp xây đời ngày càng thắm xinh. Ước mơ một ngày mai sáng tươi, ánh dương đạo màu soi khắp nơi.
[1:04:06]Khi một cành hoa mai nở vàng hôm nay là mùa xuân tới.
[1:04:31]Chuông chùa nhẹ ngân vang, lòng người thanh thản đón xuân dịu dàng.
[1:04:41]Xin Phật từ bi cho mọi người thương nhau, quên đi hận thù.
[1:04:51]Cho đời tràn hương xuân, không nghe chuyện buồn, ưu lo phiền muộn. Xin
[1:05:04]tình này trôi qua, lòng này không quên, đời là cơn mơ vấn vương.
[1:05:17]Tâm này là vô biên, một đường siêu nhiên đến nơi diệu huyền.
[1:05:30]Con quỳ lạy Như Lai bằng một con tim trọn niềm tôn kính.
[1:05:40]Xin lòng này luôn luôn tràn đầy yêu thương đến muôn vạn loài.
[1:05:50]Cho dù ngàn năm sau, cuộc đời qua mau, ghi sâu lời thề.
[1:06:00]Xin mặt trời thiêng liêng, chánh pháp mầu nhiệm chiếu sáng mọi miền.
[1:06:14]Xin Phật dạy cho con được lòng khiêm cung, hiểu mình như rác như bụi.
[1:06:26]Xin quỳ lạy nơi nơi dù cỏ cây hay cánh chim bầu trời.
[1:06:59]Con quỳ lạy Như Lai bằng một con tim trọn niềm tôn kính.
[1:07:09]Xin lòng này luôn luôn tràn đầy yêu thương đến muôn vạn loài.
[1:07:19]Cho dù ngàn năm sau, cuộc đời qua mau, ghi sâu lời thề.
[1:07:30]Xin mặt trời thiêng liêng, chánh pháp mầu nhiệm chiếu sáng mọi miền.
[1:07:42]Xin Phật dạy cho con được lòng khiêm cung, hiểu mình như rác như bụi.
[1:07:55]Xin quỳ lạy nơi nơi dù cỏ cây hay cánh chim bầu trời.
[1:08:08]Xin cho con đi tới chốn tâm lặng yên không còn ưu phiền, mong cho muôn thế giới như là mùa xuân mãi mãi không cùng.
[1:08:28]Xin cho con đi tới chốn tâm lặng yên không còn ưu phiền, mong cho muôn thế giới như là mùa xuân mãi mãi không cùng.
[1:09:21]Kính lạy Đấng Vô Thượng, Người là cánh hoa sen nở giữa đời nhân thế.
[1:09:37]Người là nguồn thương yêu bao dung khắp muôn loài,
[1:09:48]là mặt trời ban mai đem ánh sáng cho đời, dựng lại niềm tin sâu nơi tăm tối u sầu.
[1:10:12]Quỳ lạy Bậc Chánh Giác, Thầy của khắp trời người,
[1:10:22]lòng từ bi bao la, Cha lành chung bốn loài.
[1:10:36]Người là muôn đại dương mà con như giọt nước.
[1:10:46]Người là ngọn cao sơn mà con như hạt bụi.
[1:10:59]Con xin đảnh lễ Người với trọn lòng thiết tha, quy y và tôn kính.
[1:11:15]Xin đem trọn cuộc đời đi theo bước chân Người, xa lìa bờ vô minh, tìm...
[1:12:09]Kính lạy Đấng Vô Thượng, Người là cành hoa sen nơi biển đời nhân thế.
[1:12:25]Người là nguồn thương yêu bao dung khắp muôn loài,
[1:12:36]là mặt trời ban mai đem ánh sáng cho đời, dựng lại niềm tin sâu nơi tăm tối u sầu.
[1:15:32]Lời Phật như chiếc nón cho con che trời mưa.
[1:15:54]Lời Phật như ánh sáng trong đêm dài mênh mông.
[1:17:03]Lời Phật như mái ấm cho con qua bão bùng. Lời Phật như suối mát cho con gội sạch trong.
[1:18:25]Lời Phật như chiếc nón cho con che trời mưa.
[1:18:40]Lời Phật như áo ấm trong mùa đông giá lạnh.
[1:19:34]Lời Phật thêm sức sống cho con bớt yếu mềm. Lời Phật như tia nắng, tâm con là mùa xuân. Lời Phật như tiếng chuông quyện vào trong khói hương.
[1:19:56]Lời Phật như mái ấm cho con qua bão bùng. Lời Phật như suối mát cho con gội sạch trong.
[1:21:39]Lời Phật như bóng mát che con nắng mùa hè. Lời Phật như chiếc nón cho con che trời mưa. Lời Phật như đóa hoa, cuộc đời vang tiếng ca.
[1:22:01]Lời Phật như áo ấm trong mùa đông giá lạnh. Lời Phật như ánh sáng trong đêm dài mênh mông. Lời Phật như bóng trăng dịu dàng soi thế gian.
[1:22:23]Xin cho con từ đây, thâm tâm không đổi thay, luôn sống như Phật dạy, tinh tấn qua từng ngày.
[1:22:38]Đem thương yêu dựng xây, chung con tim bàn tay, cho thế gian đọa đày thôi khóc than từ đây.
[1:22:54]Lời Phật thêm sức sống cho con bớt yếu mềm... Lời Phật như tia nắng, tâm con là mùa xuân. Lời Phật như tiếng chuông, quyện vào trong khói hương.
[1:23:16]Lời Phật như mái ấm, cho con qua bão bùng. Lời Phật như suối mát, cho con gội sạch trong. Lời Phật con khát khao, trầm hùng như núi cao.
[1:23:38]Lang thang đã từ lâu, vô minh con chìm sâu, nay hướng theo lời Phật, giải thoát con tìm cầu.
[1:23:54]Như đi trong chiều sương, xa xa nghe hồi chuông, ân đức của Phật dạy, con tắm trong tình thương.
[1:24:31]Lời Phật như bóng mát, che con nắng mùa hè. Lời Phật như chiếc nón, cho con che trời mưa. Lời Phật như đóa hoa, cuộc đời vang tiếng ca.
[1:24:53]Lời Phật như áo ấm, trong mùa đông giá lạnh. Lời Phật như ánh sáng, trong đêm dài mênh mông. Lời Phật như bóng trăng, dịu dàng soi thế gian.
[1:25:15]Xin cho con từ đây, thâm tâm không đổi thay, luôn sống như Phật dạy, tinh tấn qua từng ngày.
[1:25:31]Đem thương yêu dựng xây, chung con tim bàn tay, cho thế gian đọa đày, thôi khóc than từ nay.
[1:25:47]Lời Phật thêm sức sống, cho con bớt yếu mềm. Lời Phật như tia nắng, tâm con là mùa xuân. Lời Phật như tiếng chuông, quyện vào trong khói hương.
[1:26:09]Lời Phật như mái ấm, cho con qua bão bùng. Lời Phật như suối mát, cho con gội sạch trong. Lời Phật con khát khao, trầm hùng như núi cao.
[1:26:31]Lang thang đã từ lâu, vô minh con chìm sâu, nay hướng theo lời Phật, giải thoát con tìm cầu.
[1:26:47]Như đi trong chiều sương, xa xa nghe hồi chuông, ân đức của Phật dạy, con tắm trong tình thương.
[1:27:03]Lời
[1:27:24]Phật như bóng mát, che con nắng mùa hè. Lời Phật như chiếc nón, cho con che trời mưa. Lời Phật như đóa hoa, cuộc đời vang tiếng ca.
[1:27:46]Lời Phật như áo ấm, trong mùa đông giá lạnh. Lời Phật như ánh sáng, trong đêm dài mênh mông. Lời Phật như bóng trăng, dịu dàng soi thế gian.
[1:28:08]Xin cho con từ đây, thâm tâm không đổi thay, luôn sống như Phật dạy, tinh tấn qua từng ngày.
[1:28:24]Đem thương yêu dựng xây, chung con tim bàn tay, cho thế gian đọa đày, thôi khóc than từ nay.
[1:28:39]Lời Phật thêm sức sống, cho con bớt yếu mềm. Lời Phật như tia nắng, tâm con là mùa xuân. Lời Phật như tiếng chuông, quyện vào trong khói hương.
[1:29:02]Lời Phật như mái ấm, cho con qua bão bùng. Lời Phật như suối mát, cho con gội sạch trong. Lời Phật con khát khao, trầm hùng như núi cao.
[1:29:24]Lang thang đã từ lâu, vô minh con chìm sâu, nay hướng theo lời Phật, giải thoát con tìm cầu.
[1:29:40]Như đi trong chiều sương, xa xa nghe hồi chuông, ân đức của Phật dạy, con tắm trong tình thương.
[1:30:07]Lời Phật như bóng
[1:30:19]mát, che con nắng mùa hè. Lời Phật như chiếc nón, che con khi trời mưa. Lời Phật như đóa hoa, cuộc đời vang tiếng ca. Lời Phật như áo ấm, trong mùa đông giá lạnh.
[1:30:45]Lời Phật như ánh sáng, trong đêm dài mênh mông. Lời Phật như bóng trăng, dịu dàng soi thế gian.
[1:31:01]Xin cho con từ đây, thâm tâm không đổi thay, luôn sống như Phật dạy, tinh tấn qua từng ngày.
[1:31:17]Đem thương yêu dựng xây, chung con tim bàn tay, cho thế gian đọa đày, thôi khóc than từ nay.
[1:31:33]Lời Phật thêm sức sống, cho con bớt yếu mềm. Lời Phật như tia nắng, tâm con là mùa xuân. Lời Phật như tiếng chuông, quyện vào trong khói hương.
[1:31:55]Lời Phật như mái ấm, cho con qua bão bùng. Lời Phật như suối mát, cho con gội sạch trong. Lời Phật con khát khao, trầm hùng như núi cao.
[1:32:17]Lang thang đã từ lâu, vô minh con chìm sâu, nay hướng theo lời Phật, giải thoát con tìm.