[0:03]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay là mùng ba Tết, thì à cảm ơn quý Phật tử đã về thăm chùa, lễ chùa, rồi nghe Pháp, lát nữa cũng mời dùng bữa cơm chay đạm bạc nha ngày Tết. Có những người cũng về đây từ hôm Giao Thừa rồi ở cho hết Tết, thật là một cái tấm lòng. À nghe chuyện thì có những người à lập gia đình cái tới Tết, vợ thì đòi:
[0:38]"Năm nay về ngoại ăn Tết", chồng nói: "Không, về nội ăn Tết". Cứ nhiều khi cãi nhau vì việc này mà có khi hai bên nhà nội ngoại xa quá đi chỉ được đi một bên chứ không thể đi hai bên. Còn cái gia đình nào mà hai bên nội ngoại gần á thì chia à ngày này thì ở bên nội, ngày kia thì ở bên ngoại cho đỡ mếch lòng. Còn những trường hợp mà ở xa không thể ngày này ngày kia chỉ ở được một bên thì bắt đầu xảy ra xung đột. Có đúng không ạ? Thầy nghe như vậy. Không đúng hả? Không ai thấy gì hết trơn hả? Thấy chưa?
[1:17]Đó là lý do mà có nhiều người khi hiểu chuyện này đã quyết định ở vậy nuôi heo không lấy chồng lấy vợ gì cả, đỡ rắc rối. Khỏi khỏi xung đột tranh giành gì hết trơn. Khỏi bên nội bên ngoại gì rắc rối, chỉ có một bên một để về: chùa. Xong ngay, không cần rắc rối gì nữa ha. Nhưng mà tại sao cái ngày Tết ta phải về lại với gia đình mình? Tại sao? Tại vì trở thành cái nếp sống, cái truyền thống đó là cái ngày thiêng liêng, ngày sum vầy, ngày tưởng nhớ, ngày của gia đình. Ta không cần có một ngày Gia đình Việt Nam, ngày Tết chính là cái ngày Gia đình Việt Nam. Cho nên ai cũng về lại quây quần với nhau,
[2:08]mà cái hạnh phúc của cái việc quây quần là là khó có thể diễn tả được. Vì tới cái ngày Tết mà người nào không về được với nhà mình thì xem như là một nỗi buồn, nỗi khổ ghê gớm lắm. Nên ta nhớ nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương á "Đêm đông" á, "Ta mơ ước mơ gia đình yên vui" á. Tới cái ngày cuối đông mọi người về quê ăn Tết, ổng không có tiền không về được, thế là ổng ngồi ổng đặt được bài hát Đêm Đông mà giờ mình hát hoài đó. Đó, "Đêm đông ta mơ ước mơ gia đình yên vui" là một cái hạnh phúc, cái sự sum vầy, cái sự nồng ấm thật là khó diễn tả. Rồi chính vì cái hạnh phúc của cái sự sum vầy gia tộc như vậy cho nên người ta mới kéo níu cái hạnh phúc đó.
[3:00]Ai cũng muốn là con cháu về với mình chứ không muốn chia sẻ con cháu đi nơi khác. Cho nên cái bạc bẽo nhất là những người mà tới ngày Tết cái xách vợ chồng con cái mình đi du lịch nước ngoài, đó là bạc bẽo nhất á. Muốn đi du lịch lúc nào đi thì đi, chứ ngày Tết đừng đi. Ngày Tết là ngày của gia đình, ngày của truyền thống, ngày của chùa, ngày của sự đầm ấm thiêng liêng, ngày của sự sum vầy gia tộc. Cho nên cái ngày đó mà đăng ký đi du lịch nước ngoài là những người đó, thầy nói thì không biết có đụng chạm, chứ thật sự không biết họ là ai á, không biết suy nghĩ cái gì, rất là tệ, rất là tệ bạc.
[3:43]Cứ Tết nghe nói lại có cái tour du lịch ngày Tết này là thầy thấy phát ghét á, mấy quảng cáo. Còn người nào cứ tưởng mình là sành điệu, cái ngày Tết phải đi du lịch nước ngoài, vừa hao tốn ngoại tệ tiền bạc mà vừa là người bạc bẽo. Chỉ có một chỗ mà mình đến mà mình không bạc bẽo với gia đình mình đó là chùa thôi. Đến chùa thì không có lỗi. Tại mình đến chùa thiêng liêng mình cầu nguyện cho gia đình. Mà sự thực cái người mà đến chùa trước đó cũng đã về thăm nhà rồi, phải không? Làm tròn bổn phận gia đình rồi mới lên chùa. Cái ý là như vậy. Nhưng mà hôm nay ta nói với nhau cái ý nghĩa gì của sự sum vầy?
[4:22]Tại sao sum vầy là một điều hạnh phúc? Ta đặt ra vấn đề: Có cái người sinh ra bị cái nghiệp cô độc kỳ lạ. Sinh ra rồi cha bỏ đi, mẹ chết, ở vất va vất vưởng với cái ông ngoại, bà ngoại gì đó, rồi ông ngoại bà ngoại già không biết việc chết, cái một thân một mình bơ vơ giữa đời. Thì người mà bơ vơ giữa đời thì làm sao là một người khá giả được học hành đàng hoàng được, cho nên sẽ ít học, nghèo khổ. Ít học nghèo khổ thì ở trong cuộc đời này mình không có giá trị, thằng đó nó dốt, thằng đó nó không có tiền thì không ai chơi. Ta nhớ như vậy. Con người ta chỉ kết bạn với người nào mà họ nhờ vả được, họ vui được, mà không nhờ lại họ.
[5:12]Nhớ như vậy, trên đời là như vậy. Còn mình chơi với ai mà người đó nay mượn 500, mai mượn 1.000, mốt mượn 1.500 mình dám chơi không? Không, mình đâu dám chơi, vì nó mượn không bao giờ nó trả. Cho nên những người mà thuộc loại mà nhờ vả mình, mình không chơi. Mình chỉ chơi với người nào mình nhờ được. Đúng không ạ? Mình nhờ được ai thì mình chơi, mình kết bạn, còn mà thấy ai nhờ mình nhiều quá là mình trốn. Nên cái người mà nghèo mà chơi với người ta cứ phải nhờ người ta thì không ai kết bạn cả. Giống như thầy vậy, thầy là toàn nhờ vả thiên hạ cho nên người ta rất ghét kết bạn với thầy. Thầy toàn sợ thầy nhờ á, nhờ, thầy đang nhờ để mà xây
[5:52]cả cái tượng Phật nè, xây cả cái chùa nè, cứ nhờ. Không biết có ai ghét không nhở? Có ai ghét không nhở?
[6:01]Và bây giờ cái người bị cái nghiệp cô độc, họ nghèo rồi họ ít học, họ không có giá trị cuộc đời thì ta thấy cái cuộc đời người đó ra sao? Có khi không còn nhà để ở, có khi chỉ lang thang, cứ nhìn thấy mọi người đông vui, mọi người dắt tay nhau đi trên phố, nhìn vào cái ánh đèn ở trong cái cửa sổ, cái tiếng cười rộn rã, một mình mình đi lang thang trên hè phố, tủi thân tủi phận vô cùng. Và nếu cái người nào không kiềm chế được thì lên trên giữa cầu nhảy xuống luôn, xong chuyện. Mà khi nhảy xuống rồi tưởng là xong? Không, cũng làm con ma cô độc, dưới đó không ma nào chơi với mình hết. Tới làm ma rồi cũng tiếp tục cô độc.
[6:45]Thì nếu ai bị cái nghiệp cô độc như vậy ta nghĩ người đó ra sao? Cực kỳ buồn khổ nha. Mình chưa nói đau khổ, chưa nói tai họa gì hết nhưng mà về cái tâm lý là một sự khủng khiếp, buồn khổ không thể tưởng tượng được. Rồi ngược lại, có những người lúc nào cũng được mọi người vây quanh, yêu mến, hỗ trợ, chăm sóc, hạnh phúc tràn đầy. Mà có khi hạnh phúc tràn đầy đến nỗi dư quá sợ, từ chối bớt. Ví dụ như có ngôi sao ca nhạc vậy, được nhiều người hâm mộ rồi cái ví dụ vừa xuất hiện đâu công cộng cái người ta gào thét la lên, cứ la gào thét sợ quá, nói fan cuồng trốn mất, thế là từ chối bớt, gạn lọc bớt cái tấm lòng của mọi người đối với mình.
[7:32]Tức là có những người mà cái sự cái hạnh phúc của sự sum vầy, cái đông vui của họ nó dư đến cái nỗi mà họ phải sợ quá gạn lọc, chối bớt luôn. Ngược lại, có những người cô độc tìm một chút tình thương yêu giữa cuộc đời này tìm không ra. Còn mình là thuộc loại người nào? Mình là cô độc mồ côi hay là siêu sao? Mình không phải cả hai đúng không ạ? Mình lửng lửng ở giữa. Lửng lửng ở giữa tức là không đến nỗi cô độc mà cũng không phải là siêu sao được nhiều người hâm mộ, nhiều người yêu mến, mình cũng không phải thuộc loại đó. Mình lửng lửng ở giữa thì lửng lửng ở giữa này đang là lúc gây nghiệp nè, đang lúc mình tạo phước nè.
[8:12]Để coi coi mình tạo cái phước gì? Nếu mình tạo cái phước sai đời mình đi về cái hướng cô độc nha, từ từ cô độc dần dần. Còn nếu mình tạo cái phước gì đó thì tự nhiên được mọi người ủng hộ, vây quanh. Ví dụ như vậy, nhưng mà một cái ông quan chức ngồi ổng than, ổng nói: "Mấy ngày Tết, mọi người đến đông quá." Cái cấp trên đến thăm, rồi cái thuộc cấp đến thăm, nhà không còn chỗ chứa ngồi ngoài sân, vắt chân leo lên cầu thang ngồi, vô nhà bếp cứ ngồi để thăm chút xíu. Và ngồi tiếp khách không đã mệt. Thì những người như vậy họ quá tải về sự tiếp khách nhưng cũng phải hiểu rằng họ có cái phước được mọi người vây quanh, yêu mến.
[8:54]Cho nên cái người mà phước lớn thì nó kéo theo một cái phước rất là rõ là được mọi người vây quanh yêu mến, là như vậy. Nên bây giờ có nhiều cách để ta đánh giá phước của một người. Ví dụ như ta nhìn gương mặt đẹp thì là có phước, xấu là ít phước, nhiều tiền là có phước, ít tiền là ít phước, thông minh là có phước, khờ khạo là ít phước, nhiều nhiều nữa nhưng có một cái tiêu chuẩn để đánh giá cái phước nữa là bao nhiêu người yêu mến chung quanh mình. Đó là một tiêu chuẩn để đánh giá cái phước ta nữa. Nghĩa là ta nhìn lại cuộc đời mình mà cái số người thương mình không bao nhiêu thì phải hiểu rằng phước mình ít.
[9:36]Còn nếu mình nhìn lại mà mình thấy cái số người chung quanh yêu mến mình nhiều, có nghĩa là phước mình nhiều. Đó là cái con số dễ đo nhất. Cái số con con số đó dễ đo, cứ đếm một người tính điểm, người tính điểm, tính ra: "Tôi được 100 điểm là được 100 người thương." Còn tính ra: "Tôi được có 1,5 điểm." 1,5 điểm là làm sao? Có một người thương còn có thêm người nữa vừa ghét vừa thương, tính nửa điểm, như vậy. Đó là cái ta đo cái phước của một người trên cái sự cái chỉ số sum vầy hay cô độc của người đó. Và ở đây nó có một cái hiệu ứng tâm lý, một hiệu ứng tâm lý thế này: Con người ta sợ cô đơn, sợ cô độc.
[10:21]Đây có một cái hiệu ứng tâm lý như vậy. Và cuộc đời chỉ gọi là vui, hạnh phúc khi ta có nhiều người chung quanh mình. Đây là một hiệu ứng tâm lý. Con người ta rất sợ sự cô độc và rất yêu thích cái sự đông vui, sum vầy. Cái tâm lý này nó là một tâm lý tự nhiên ở trong não của chúng sinh. Chúng ta thử tưởng tượng có một con người sinh ra chung quanh mình không có ai để mình tiếp xúc hết. Từ mới đẻ ra rồi không có ai để mình tiếp xúc hết thì mình trở thành cái gì? Chưa nói là cái chết liền, không có người chăm sóc mình chết liền trong 30 giây nhưng ví dụ như mình không chết, mình lớn lên ở một cái cõi mà chỉ có một mình mình thì chuyện gì xảy ra?
[11:09]Chuyện gì xảy ra? Thật sự là cái chúng sinh đó không hình thành được nhân cách luôn, không hình thành được nhân cách. Chúng sinh đó cứ lớn lớn dần lớn dần lớn dần và như cây đá luôn, tại vì không có giao tiếp, nhớ như vậy. Nên cái sự giao tiếp làm cho bộ não phát triển, làm cho tâm hồn phát triển và làm cho ta có niềm vui trong cuộc sống. Thầy nhắc lại điều này: sự giao tiếp với cộng đồng làm cho não bộ ta phát triển, làm cho nhân cách ta định hình và đem đến cho ta niềm vui trong cuộc sống này. Nhớ chưa ạ? Thầy nhắc lại nha, cái sự giao tiếp với cộng đồng tạo nên cái gì? Tạo nên cái gì? Thứ nhất là gì?
[11:58]Phát triển não bộ. Thứ hai là gì? Định hình được nhân cách của ta. Và thứ ba là gì? Có được niềm vui trong cuộc sống. Thầy nhắc ba lần rồi mà chưa thuộc. Phải thuộc bài mới về mới giảng cho người ta nghe được nha. Nghe pháp rồi về phải nổ lại, phải giảng lại. Nhắc lại: cái nguyên tắc của tâm lý thế này, cái sự giao tiếp với cộng đồng đem đến cho chúng ta ba điều, thứ nhất là gì?
[12:28]Thứ nhất là phát triển não bộ. Thứ hai là định hình cái nhân cách. Và thứ ba, khiến cho chúng ta có được niềm vui trong cuộc sống. Nhớ như vậy, cái sự giao tiếp cộng đồng nó quan trọng là như vậy. Nếu chúng ta xuất hiện ở một nơi mà không có ai hết chỉ có một mình mình, não bộ ta không phát triển, ta không có định hình được nhân cách và không bao giờ có cái chuyện là có niềm vui trong cuộc sống cả. Nên chính vì có giao tiếp với cộng đồng, có người này người kia sống với nhau trong xã hội thì não bộ ta phát triển bởi vì ta phải giao tiếp. Và ta định hình được nhân cách mình là một con người như thế giữa loài người.
[13:10]Và thứ ba, có niềm vui. Nên ta mới hiểu tại sao có những lúc vui người ta kéo bạn bè lại nhậu là vậy đó. Ở đây ai là người hay nhậu à? Cũng không có chuyện gì làm, cái ngồi nhậu. Nhậu để làm chi? Nói chuyện, mà rượu uống vào càng nhiều thì càng càng nói, giành nhau mà nói, nói quá chừng. Tại sao nói dữ vậy? Vui. Nhớ, nhớ cái niềm vui. Ta không biết tại sao hễ mà có cái gì thích thích là muốn tăng lên niềm vui thì người ta kéo bè lại gặp nhau, vì đó là cái tâm lý tự nhiên của con người. Ví dụ như là bây giờ nói ngày Tết, con người ngày Tết vui nhưng có những người không ở nhà không vui mà phải đi ra đường mới vui. Vì sao vậy?
[13:54]Vì nhà mình có hai ba người à, có hai ba người cứ đi qua lại gặp mặt nhau không vui cho nên buộc phải đi thăm người này đi thăm người kia hoặc thậm chí chỉ đi trên đường thôi, nhìn mọi người mặc đồ đẹp đi qua đi lại thôi cũng vui nữa. Nên đó là một cái hiệu ứng của việc mà giao tiếp cộng đồng.
[14:12]Nên cái giao tiếp cộng đồng là một nhu cầu lớn của con người. Con người ta không thể sống mà không có giao tiếp với với cộng đồng. Nhưng ở đây vấn đề là khi ta xuất hiện trong cuộc đời này, ta có một cộng đồng loài người để giao tiếp như thế này thì ta giao tiếp như thế nào? Ta giao tiếp như thế nào? Ta cần sự sum vầy, ta cần sự đông vui như là những ngày Tết, ta cần gặp gỡ nhau theo cái truyền thống. Đó là nhu cầu giao tiếp rất là lớn của loài người, nhưng mà trong cái sự giao tiếp cộng đồng đó ta giao tiếp như thế nào thì đây là một bài học lớn, đây là một đạo lý lớn của nhân loại. Khi ta gặp con người, đầu ta nghĩ gì, miệng ta nói gì, tay ta làm gì?
[15:04]Vì đang lúc bình tĩnh ta trả lời xem: khi ta gặp nhau thì đầu ta nghĩ gì, miệng ta nói gì, tay ta làm gì? Công thức? Gì không nghĩ gì hết hả? Khi mình gặp nhau mình nghĩ gì? Bởi vậy nhiều khi ta chưa biết tác ý. Nhớ ta là đệ tử Phật, khi ta gặp mọi người trong cuộc đời này, cái tác ý đầu tiên trong lòng mình là nguyện yêu thương, tôn trọng dù người kia không biết. Đây là cái tâm lý đầu tiên của đạo đức, của nhân quả.
[15:42]Còn có khi ta vô tâm,
[15:46]cái vô tâm này nó không phải là cái tự tại thanh tịnh gì hết mà là một cái vô tâm, vô trách nhiệm, vô trí. Ta gặp nhau ta không khởi lên được một cái tâm yêu thương, tôn trọng thì những người như vậy gặp nhau cũng như không gặp. Và cái quả báo là gì? Sau này chẳng gặp ai nữa. Đó là cái nhân đầu tiên của sự cô độc. Nhưng mà khi thầy hỏi rất ít người biết khởi được cái tâm này. Đó là lý do mà nhiều khi ta đi qua cuộc đời có những lúc ta cô độc, cô đơn tột cùng là vậy. Vì khi gặp nhau ta không khởi được cái tâm yêu thương, tôn trọng mà đây là cái đạo lý căn bản ban đầu. Nên ta phải tập lại điều này.
[16:35]Khi gặp nhau, cái tác ý thầm bên trong là nguyện yêu thương nhau, tôn trọng nhau cái đã. Tập lại điều này. Mà tập điều này khó không? Khó không? Không, vì trong ngày ta gặp nhiều người. Thầy nói ví dụ như bây giờ thôi, ta đang ngồi ở đây với nhau vậy, ta đang nhìn thấy bao nhiêu con người chung quanh mình, nãy giờ mình có khởi được cái tâm đó lên không? Có không? Không. Đó. Đó không không để ý. Nói nãy giờ, nãy giờ nghe hát rồi thấy rồi chờ chờ thôi chứ không có nghĩ gì. Đó, chính ta cái ta không nghĩ gì, đây là một thiếu sót rất lớn trong cuộc đời ta. Rồi sau này ta sinh vào cái sa mạc quạnh hiu,
[17:20]sinh vào trong cái rừng vắng cô đơn quạnh quẽ thì đó là cái tại vì ta không biết tác ý. Còn ở đây trước mặt ta bao nhiêu là con người, ta khởi lên được cái tâm nguyện lòng mình yêu thương, tôn trọng mọi người thì đời đời kiếp kiếp vậy lúc nào ta cũng có hội chúng, thân quyến vây quanh. Đó là cái nhân quả là như vậy, cái tác ý ngầm trong đầu như vậy là cái nhân đầu tiên. Cái thứ hai: miệng ta nói gì? Miệng ta nói gì? Ta bày tỏ một cái điều quan tâm, phải không à? Bày tỏ điều quan tâm, thương mến. Mà ta quan tâm cái gì thì tùy theo cái khung cảnh đất nước đó. Ví dụ gặp nhau hỏi: "Anh khỏe không?" thì có nghĩa là
[18:08]cái đất nước đó cái xã hội đó cái chuyện gì là quan trọng? Sức khỏe là quan trọng, người ta bệnh hoài. Nghe nói bữa nay bệnh, mai bệnh nên cái vấn đề sức khỏe là quan trọng, gặp nhau hỏi: "Anh khỏe không?" là biết cái nước này là nước èo uột, ốm yếu. Còn gặp nhau hỏi: "Anh ăn gì chưa?" tức là cái nước đó làm sao? Đói, ít có khi có ăn. Rồi mà bây giờ gặp nhau hỏi câu gì mới là quan trọng? Đố ai biết bây giờ gặp nhau câu gì mới là quan trọng? Bây giờ: "Khỏe không?" là xưa rồi. "Ăn gì chưa?" là điều xúc phạm. Giờ hỏi câu gì mới là đúng trong thời đại này? "Đi đường có kẹt xe không?"
[18:52]Giờ cái câu này mới là hot nha, mới là thời thượng. Gặp nhau: "A, sao? Đi đường có kẹt xe không?" Đó, cái sự quan tâm là như vậy. Đó là cái lời nói bày tỏ sự quan tâm với nhau. Tức là mình quan tâm nhau, mình đặt mình vào vị trí của nhau cho nên mới hỏi những điều đó. Mình mà cái điều mình quan tâm cho người ta cũng chính là những điều mình đối diện trong trong cuộc sống này. Thông thường cái cái người nước ngoài hay hỏi gì? "How are you?" phải không à? "How are you? Anh thế nào?" Cái chữ thế nào mà chả biết họ muốn hỏi cái gì, thì thôi thế nào thì thế, muốn trả lời sao đó hả, cứ: "I am fine. Thôi tôi cũng ổn." thì cũng không biết ổn chuyện gì, khi hỏi chung chung.
[19:29]Còn người Việt Nam mình thì hỏi rất rõ: "Khỏe không?" Người Tàu hỏi rất rõ: "Ăn chưa?" Bây giờ: "Có tắc đường không? Có kẹt xe không?" Giờ nói rõ, hỏi cái gì ra cái đó. Còn cái "How are you" mình không biết hỏi cái gì, còn "fine" cũng không biết fine chuyện gì. Nhưng mà cái lời nói bày tỏ sự quan tâm và trong suốt cuộc nói chuyện phải nhớ như vậy, từng cái lời nói của mình đều là những điều yêu thương, ấm áp, tôn trọng. Đó là cái phước lành. Và cái hành vi của ta là cái gì? Lại mà tay bắt mặt mừng, mời nước, mời bánh, mời mứt, móc tiền ra lì xì, vân vân. Gì đó, thầy nói vậy thôi chứ thầy không có lì xì đâu nha, tại vì thầy cũng hẻo à.
[20:12]Mà nói lý thuyết vậy thôi, lý thuyết vậy thôi. Đại khái là ta làm điều gì đó để chứng tỏ một cách cụ thể là là ta yêu quý nhau trên cuộc đời này. Nên cái văn hóa mà lì xì tuyệt vời lắm mà cũng đau khổ ghê lắm. Tới ngày Tết rồi là cái người lớn cứ phải tìm cách có tiền để mà lì xì cho người nhỏ, nó thành một gánh nặng, một áp lực nhưng mà nếu làm được điều đó, ta đem đến niềm vui cho không biết bao bao nhiêu người trên cuộc đời này. Cho nên dù lì xì là một cái cơn ác mộng của người lớn thì xin hãy cố gắng nha, đừng từ bỏ cái ác mộng đó vì nó đem đến cái mộng đẹp cho bao nhiêu tâm hồn khác là như vậy, nói vậy.
[20:59]Thầy nói hay lắm chứ thầy không có tiền lì xì đâu, xin thông cảm. Như vậy. Thì cái quan trọng là như ta biết đấy, cái sự giao tiếp đối với cộng đồng làm cho ta mở mang trí não, định hình nhân cách và đem đến niềm vui trong cuộc sống này. Và cái câu hỏi là ta giao tiếp như thế nào? Và có nhiều người trên cuộc đời này đã tạo ra những giao tiếp sai lầm: gặp nhau trong lòng không yêu thương, trong lòng nghĩ bậy ở trong trỏng, có những cái miệng thì cười: "Hảo, anh khỏe không? Lúc này làm ăn phát đạt không?" nhưng trong tâm khởi một câu chửi bậy ở trong. "Cái thằng mặt mốc này ở đâu mới tới đây kiếm mình hoài,
[21:39]mệt quá." Cái câu nói lén ở trong tâm, nói lén không ai nghe nhưng quả báo đã hình thành, sau này tự nhiên cô độc. Ta nhớ vậy đó. Ta nhớ cái suy nghĩ của ta không ai biết nhưng đều thành quả báo. Nên có người lại than: "Thưa thầy, con con nó đang rất là ngoan ngoãn, học hành rất giỏi bỗng nhiên nó phát điên." Nói đó bởi vì ý nghĩ bí mật của nó. Ý nghĩ bí mật gì? Nó thường hay chê người ta và trong tâm nó thường hay xúc phạm thần thánh. Nhiều khi thấy ba mẹ nó đi chùa, ở trong đó nó cứ chửi Phật. Nó phản đối mà nó không nói ra, nói ra ba mẹ không nuôi nữa. Nó không thèm nói, nhưng trong đầu nó bí mật nó chửi.
[22:21]Nên khi đã đến giờ đến phút rồi thì phải phát điên. Nên có những ý nghĩ bí mật không ai biết, nhưng sự thực đều thành cái quả báo cả. Nên vậy, khi ta giao tiếp với nhau, để tạo thành một cái giao tiếp đẹp thì từ những ý nghĩ đẹp, bí mật trước cái đã, dù người ta không biết. Nhưng có người đã tạo nên một giao tiếp xấu với cuộc đời chỉ bởi vì những ý nghĩ bí mật xấu ở bên trong. Mình chơi với người ta mà đầu bí mật chê người ta, chơi với người ta mà trong đầu bí mật chửi người ta, có không? Ta có bị cái lỗi đó không? Có không? Có đó, chứ không phải không đâu. Khi chưa biết đạo, ta đã từng bị điều này.
[23:04]Còn những người từ nhỏ tới lớn mà không bị điều này là người này có cái thiện căn, có đạo đức từ những kiếp trước. Chứ còn rất nhiều người bị cái lỗi, bên ngoài mặt thì chơi với nhau cười cười cười, nhưng bên trong chửi thầm ở trong đầu. Thì cái người này quả báo là gì? Tự nhiên cũng sẽ mất hết bạn bè, dù cái ý nghĩ trong đầu không ai biết. Nên rất là sợ, mà có nhiều người bị cái này lắm. Mà nhiều khi cũng không phải đợi giao tiếp, nghĩa là thấy ca sĩ hát lên cái cũng phải chê vài câu, thấy một ông cán bộ nào phát biểu gì cũng phải chê vài câu. Mà cái chê như vậy làm giống như là mình giỏi hơn người
[23:40]ta, nhưng đâu biết rằng mỗi một lời chê như vậy giống như một nhát búa đánh bớt vào cái phước của mình. Mà nếu cứ cả một đời cứ chê hoài thì như những cái nhát búa đập tan tành hết tất cả những công đức mà mình có từ kiếp trước. Mà mình đâu có nhiều lắm đâu, đập vài búa là là sập đổ tất cả. Chỉ bởi vì những lời chê bai mà cái ý nghĩ chê bai thầm thầm, cái chửi bậy thầm thầm trong đầu á nó phá vỡ hết mọi cái giao tiếp tốt đẹp của ta trên cái cuộc đời này. Rồi sau này tự nhiên ta rơi vào cái quả báo cô độc kỳ lạ, rơi vào quả báo cô độc kỳ lạ. Giống như bây giờ nói như ngày Tết vậy, có những cái chùa được đông Phật tử đến, có những cái chùa cũng rất là hiu quạnh.
[24:29]Thầy nhớ có một năm đó có một ông thầy ổng lên đây, ổng lên đây ổng nói như mếu vậy đó, nói: "Thầy cho con ít gạo đem về con ăn." Nói: "Từ Tết tới giờ, tức là ba ngày Tết rồi mà không một người đến cái tịnh thất của con thắp cho con một nén nhang." Tại vì thường thường á, ở trong cái vùng đó có người dân tới ngày Tết rồi cái họ mới đi hết tịnh thất này tới cái cốc kia, tại vì không phải đi chùa không, mà còn nhiều tịnh thất của những vị ở riêng, họ cũng đi họ viếng hết. Họ viếng hết họ thắp cây nhang, dù không có tiền họ cũng bỏ vô trong cái chuông 10.000, 20.000 gì đó, cũng một chút cúng dường,
[25:05]hoặc là đem đến một nhúm gạo, một cái nải chuối cũng cúng dường. Vậy mà ông thầy đó ổng lên, ổng nói: "Ba ngày Tết rồi, không một người nào đến thắp cho con một cây nhang, rồi hết gạo ăn luôn, phải lên tới trên chùa thầy xin." Thì nghe rất là mũi lòng, thấy rất là xót xa tại sao mà họ hẩm hiu đến như vậy. Nhưng thực sự tất cả cũng đều có cái nhân quả của nó. Cái nhân quả là ngày xưa mình phụ bạc tấm lòng của người khác. Người ta đến với mình mà mình bày tỏ sự bất cần thì sau này không ai đến nữa. Hoặc người ta đến với mình mà trong đầu mình cứ chửi thầm ở trong, không nói ra, nhưng sau này quả báo đến, không ai đến với mình nữa.
[25:50]Còn ví dụ như có những người mà hoặc là cái chùa nào á mà được Phật tử đông đến á là bởi vì tăng ni trong đó họ khởi những cái tâm lành. Họ yêu từng người đến chùa, họ quý từng người đặt chân đến chùa, không biết là giàu hay nghèo, không cần biết. Ví dụ bây giờ thấy một người đến chùa từ xa thấp thoáng là mừng rồi. Nhiều khi cái người đó quần áo cũng lếch thếch, thấy có vẻ nghèo khổ, nhưng mà một người đến chùa là tăng ni yêu quý thì cái chùa đó bảo đảm sau này Phật tử đến đông không còn chỗ chứa, vì họ yêu được từng người đến chùa. Còn có những người mà ví dụ như dòm thấy xa xa nói: "Ai tới con?" - "Dạ, không biết cái bà nào chắc bả tới bả xin tiền."
[26:33]- "Thôi thôi thôi nói bả đi đi con." Thì chùa đó cũng coi chừng không ai tới, vì mình không yêu quý từng con người đến chùa. Mà đâu biết rằng nhiều khi Bồ Tát Quán Âm hiện ra không biết chừng. Nhiều khi là Bồ Tát Quán Âm hiện ra là một bà lão nghèo, cầm cái gậy, cái nón lá đến để mà xin miếng gạo, thử coi cái lòng mình có yêu quý chúng sinh không. Nhưng mình tu lâu năm rồi mà mình không thương được tới người nghèo. Vì sao vậy? Mình chỉ cần người giàu. Tại sao? Vì người giàu mới tới cúng chùa, còn người nghèo tới xin không à, mệt quá nên không muốn ai tới, đừng muốn người nghèo tới, chỉ người giàu thôi thì sau này cả người giàu cũng bỏ mình luôn.
[27:16]Còn nếu cái người nghèo đến mà mình yêu quý, mình trân trọng thì sau này người giàu sẽ đến, đó là nhân quả. Mình yêu quý được từng người chung quanh mình, mình tạo nên một giao tiếp từ trong cái tâm hồn của mình thì sau này mình đông vui. Thì trong cái cuộc sống này cũng vậy. Ví dụ như có những lúc có những người tốt đến với ta, có những người xấu đến với ta. Có những lúc có những người khá giả đến với ta, cũng có những người nghèo hèn đến với ta. Nhưng mà tâm mình có cái so đo, chọn lọc: "Nó chơi với thằng này không có lợi, nó nghèo quá chắc mình chơi với nó chắc toàn phải giúp nó không, tốn tiền", lánh lánh, tránh tránh không chơi. Còn:
[27:55]"Thằng này nó khá giả nè, nhà nó giàu nè, mình chơi với nó lợi, có đụng chuyện nhờ được." Nghĩ cái câu đó trong đầu rồi, bí mật nghĩ câu đó trong đầu cũng chả ai biết, nhưng rồi sau này sẽ cô độc. Vì sao? Vì mình không thương yêu hết mọi người, mà trong cái giao tiếp đó chỉ là cái trục lợi, chỉ là sự tính toán thì quả báo trở lại cũng là sự cô độc. Ta có bị cái này không? Ta có bị cái tâm lý này không? Chắc chắn bị rất nhiều. Đó là lý do mà đời ta vẫn có những lúc cô độc, cô đơn là vì vậy, vì những tâm lý bí mật này. Chỉ có những người có đạo đức, theo lời Phật dạy trải lòng từ bi yêu thương tất cả chúng sinh thì mới vượt qua cái sự phân biệt đó.
[28:43]Mình gặp cái người nghèo mình cũng quý, gặp cái người giàu mình cũng quý thì người đó sau này hội chúng, thân quyến đông vầy, giống như trong hội chúng của Bồ Tát, của Phật, đông đến hàng vạn, hàng triệu, hàng tỉ chúng sinh như vậy, là bởi vì tâm các Ngài vô phân biệt, trải cái tình yêu thương đến tất cả. Chúng ta chưa đạt được cái cảnh giới của Phật, của Bồ Tát, nhưng bắt đầu từ bây giờ ta phải tu tập cái điều này. Nghĩa là mình nhìn thấy mọi người trong cuộc đời này, dù sang, dù hèn, đều phải khởi cho người ta một chút tình yêu mến. Nhớ như vậy nha. Ví dụ như bây giờ vậy, quý Phật tử đến chùa thầy
[29:28]thì khi đến chùa cũng có người giàu, cũng có người nghèo, cũng có người sang, người hèn, có người trí thức và có người ít học, rồi có người mặc đồ đẹp, có người mặc đồ cũng không đẹp lắm. Nhưng mà cái bổn phận của thầy và các đệ tử của thầy, những người ở trong chùa là cố gắng đem đến cho mỗi người cái tình yêu thương, đối xử bình đẳng. Cố gắng như vậy, dĩ nhiên là không hoàn toàn bình đẳng được hết, nhưng mà mong sao ai đến chùa cũng đều cảm thấy được được tôn trọng, được yêu thương. Cần cái đó không? Ta cần. Ta không thể đến cái chùa mà nhìn quý thầy cô lạt lẽo với mình, mình mình không tới nữa, mình cảm thấy mình tủi thân.
[30:09]Dù mình có thể mình không ghét cái chùa, nhưng mình cũng tủi thân. Mà nếu mình vừa tủi thân thì ông thầy đã bị tổn phước, ông thầy trụ trì đã bị tổn phước, tăng ni đó bị tổn phước một miếng liền. Nên cái đạo đức mà quý thầy cô mình phải cần cái huân đúc là phải tập yêu thương, đối xử tôn trọng với tất cả chúng sinh đặt chân đến chùa dù bất kể lý do nào. Nên ví dụ như là tới cái giờ ăn cơm, cái mà thầy sợ nhất là có những người không ăn. Không ăn vì họ tới chùa lần đầu, ngại, mà tới giờ ăn mình đứng đó xớ rớ xớ rớ thấy tự nhiên vô ăn kỳ quá, chùa này không quen, mới tới lần đầu, thì sợ nhất là như vậy.
[30:57]Rồi cái người đó đứng nhịn đói luôn, không ai mời vào ăn thì chùa đó bị tổn phước một miếng là có một người đã tủi thân. Nên cố gắng là khi Phật tử đến chùa, thầy nói đừng để sót một người nào mà không có miếng cơm, không có miếng nước. Ai cũng phải được đối xử tôn trọng, yêu thương. Đó là cái đạo đức của chùa. Mà nếu cái chùa đối xử được như vậy thì chúng sinh làm sao? Sẽ tìm tới rất là là đông. Mà chúng sinh tìm tới chùa đông thì ai có lợi? Phải chùa có lợi không? Không. Đất nước này có lợi, xã hội này có lợi vì người ta biết tìm về nẻo thiện. Cho nên cái chùa đối xử tốt, Phật tử đến đông, cái lợi ích nó tràn ngập ra cho xã hội này.
[31:47]Còn cái chùa đó đối xử không tốt, người ta không tới thì cái thiệt thòi chính là đất nước này, chính là xã hội này. Bây giờ đó là cái chùa là như vậy, còn mỗi người chúng ta cũng vậy. Mỗi người chúng ta hãy nghĩ mình là con của Phật, mình cũng là một ngôi chùa nhỏ nhỏ trong tâm hồn của mình. Mình cũng có một ngôi chùa bé bé trong tâm hồn của mình. Mình nghĩ như vậy được không ạ? Nghĩ vậy được không? Mình là con của Phật mà, nha, mình là con của Phật thì mình có Phật ở trong tâm. Mà ở đâu có Phật thì ở đó là là ở đâu có Phật thì ở đó là gì? Chùa. Mình là con của Phật thì trong tâm mình có Phật chưa? Mình có Phật rồi.
[32:38]Mà ở đâu có Phật thì ở đó là chùa, cho nên chính nơi mỗi chúng ta vậy, cũng là một ngôi chùa, một ngôi đền tâm linh chứ không phải là không. Mà nếu trong tâm mình có Phật, trong tâm mình là một ngôi chùa thì mình phải đối xử như mình là một trụ trụ trì. Được không? Mà như hồi nãy thầy nói, cái bổn phận của người trụ trì trong ngôi chùa là gì? Là sao? Yêu quý từng yêu quý từng người đặt chân đến đây. Thì mỗi người trong tâm mình đã là một ngôi chùa thì cũng vậy, bất cứ ai đến với cuộc đời mình, mình cũng đều đều yêu quý, tôn trọng cả. Được không ạ? Được không? Ừ.
[33:29]Như Hòa thượng, Hòa thượng Giác Toàn vậy, có một bài thơ dài về cái thân phận của con người mà đi qua hết kiếp này đi qua hết kiếp kia. Trong đó Hòa thượng có một cái đoạn rất là hay. Trong đó có câu là: "Tôi đi qua vạn kiếp luân hồi nha, đi qua từng cái xứ sở, từng cái kiếp người và đi qua vạn trái tim của mỗi người mọi người." Câu này thiệt là hay. "Đi qua vạn trái tim ai." Tức là trong bao nhiêu kiếp luân hồi mình đặt chân mình đi qua nhiều trái tim của mọi người, nghĩa là sao? Nghĩa là trong vô lượng kiếp luân hồi đó, mình đã yêu thương người và người cũng đã yêu thương mình nha, gọi là: "Tôi đi qua vạn trái tim ai." Nhưng mà khi chúng ta gặp
[34:23]nhau thế này, chúng ta yêu thương nhau như thế này, tức là ta đã đi qua cuộc đời nhau, đi qua trái tim nhau. Đúng không ạ? Nhưng mà ta đi qua trái tim nhau rồi, ta không để lại đó một cái duyên lành, không để lại đó một dấu vết, rồi ta đi qua luôn, thì trong tim của nhau không còn cái duyên với nhau nữa, không còn hình bóng nhau nữa, thì ta sẽ là người bị cô độc trong cuộc sống này. Còn nếu mỗi khi ta đi qua trái tim nhau, ta để lại đó một dấu vết, ta để lại đó một cái duyên, ta để lại đó một tình yêu thương, thì sau này gặp lại để mà yêu mến nhau tiếp tục, cùng nhau tu hành, cùng nhau bước lên đài giác ngộ, như vậy phải rất là là đẹp vô cùng, đúng không ạ?
[35:12]Cho nên là
[35:17]phải ta tạo ra một cái giao tiếp tốt đối với cộng đồng. Vì ta biết rằng cái sự giao tiếp với cộng đồng, cái sự sống trong lòng của cộng đồng là một cái nhu cầu lớn của tất cả chúng sinh, một nhu cầu lớn của tất cả chúng sinh. Vì ta không thể sống cô độc được, phải sống có con người với nhau. Nhưng mà khi sống có con người với nhau như vậy mà ta phụ bạc, ta nhạt nhẽo, ta thờ ơ, thì từ từ cái cộng đồng đó mất dần, mất dần, xa dần, xa dần trong cuộc đời ta. Còn nếu ta đi qua cuộc đời, ta sống trong cộng đồng mà ta tạo nên cái giao tiếp tốt, ta yêu thương nhau, giúp đỡ nhau được thì cái cộng đồng đó càng lúc càng đông dần, đông dần, chật dần, chật dần.
[36:05]Một ngày sau này khi ta đắc đạo, khi ta là một vị thánh thì cái hạnh phúc là gì? Là được rất nhiều chúng sinh vây quanh, ủng hộ, lắng nghe để cho ta giáo hóa.
[36:21]Đó là cái sự thành công của một bậc thánh đắc đạo khi mà đã được nhiều kiếp gieo duyên lành với chúng sinh, nhiều kiếp tu cái hạnh là tạo nên sự giao tiếp tốt đẹp với cộng đồng chung quanh mình. Mà muốn có một cái sự giao tiếp tốt đẹp với cộng đồng chung quanh mình để cho mình đừng có rơi vào cái nghiệp cô độc á, thì ta nhớ cái điều mà nãy thầy nói. Trong tâm mình có, có, có gì trỏng? Có Phật, phải không ạ? Mà nơi nào có Phật thì nơi đó là chùa. Mà nếu trong tâm mình có chùa thì mình là trụ trì. Ngon chưa? Khỏi cần ai bổ nhiệm, tấn phong gì hết trơn á. Hễ mình là con Phật, trong tâm mình có Phật,
[37:11]trong tâm mình có chùa, mình là trụ trì, vậy đó. Nên mai mốt ai hỏi mình: "À, lúc này em làm cái gì vậy?" Nói: "Dạ, em trụ trì." Nghe hết hồn liền! Nói: "Ủa, sao đầu còn tóc mà trụ trì?" Nói: "Dạ, cũng không biết, tại ông thầy ổng dạy vậy, ổng nói em trụ trì." Nói: "Chùa nào?" Nói: "Dạ, chùa trong tâm em."
[37:30]Nói như vậy để nhắc nhở ta một cái đạo đức lớn mà ta phải theo đuổi cả đời, giống như thầy vậy, giống như quý thầy, quý cô ở đây vậy. Là đạo đức của một người trụ trì trong một ngôi chùa là gì? Là gì? Là, là trân trọng, yêu quý từng người đặt chân đến, đến chùa. Cũng vậy, khi ta đã là trụ trì một ngôi chùa tâm linh nơi chính mình, thì ta cũng trân trọng, yêu quý từng người đến với, với cuộc đời mình, đúng không ạ? Như vậy. Nhưng có người hỏi: "Thưa thầy, có nhiều người ba trợn nó đến với cuộc đời con nó làm rối?" Đúng. Có người ba trợn quá họ đến họ lừa đảo, đểu giả, thì con phải làm sao? Thì trước hết là mình giữ cái tâm đừng để cái ghét khởi lên, giữ cái tâm đó vậy.
[38:26]Và cái tâm kế tiếp theo là cầu nguyện cho họ đừng đểu giả, ba trợn, xấu ác, cà chớn nữa. Khởi cái tâm cầu nguyện như vậy. Và thứ ba là gì? Thứ ba là ngăn chặn không cho họ làm những hành vi đểu giả, ba trợn, lừa đảo, cà chớn. Cái quan trọng là phải ngăn chặn chứ không để chìu họ, không để cho họ muốn làm gì thì làm. Vì ta cho họ làm một điều xấu ác, ta cũng mang tội lây. Cho nên là thấy người tốt đến thì không nói gì, cái người không tốt không xấu, vô hại, không nói gì, nhưng cái người có cái chủ ý hại, chủ ý xấu đến với cuộc đời ta, ta đừng có vội phụ bạc, nhưng mà phải ngăn chặn không cho họ làm điều xấu ác.
[39:12]Họ phải biết lỗi của họ, ngăn chặn không cho làm điều xấu ác, trong tâm mình vẫn thầm thầm cầu cho họ có cái ngày hồi tâm tỉnh ngộ. Thì đó là cái, cái tâm đúng nhất. Chứ còn ví dụ đối với cái người xấu ác mà mình ghét bỏ quá, nó cũng là một cái lỗi trong cái đạo đức của, của người con Phật. Mình là đệ tử Phật, cũng không nên để cái ghét nó xuất hiện trong tâm mình nhiều như vậy. Ngăn chặn không cho làm điều ác, không cho làm điều xấu, nhưng đừng để cái tâm mình khởi lên ghét nhiều quá. Vì thực sự có những người mình phải dùng cái chữ rất đáng ghét, rất đáng ghét. Có không ạ? Có những người cực kỳ rất đáng ghét.
[39:55]Ví dụ mình đọc một cái tin bài báo, cái thằng đó nó nhậu đâu nhậu xỉn, rồi nhậu đằng kia nó gây lộn đằng kia một đống á, nó giật tiền quán của người ta rồi nó đi về. Nó đi về cái nó thấy nhà sáng đèn, mở cửa nó chạy vô, tính ăn cắp cái gì. Nó ăn cắp cái gì, cái nó thấy cái bà kia la lên, cái là nó đập bả một cây bả chết, thấy đứa cháu gái nó cưỡng hiếp người ta. Thì khi mình đọc cái tin rồi mình nghĩ thằng đó là gì? Không đáng sống, phải không ạ? Không đáng có mặt trên cuộc đời này, cực kỳ đáng ghét. Đó. Nhưng mà tại sao nó đáng ghét đến như vậy? Tại sao nó lầm lỗi đến như vậy? Tại sao nó phạm tội đáng khinh đến như vậy?
[40:34]Khi mình hiểu, mình đặt cái câu hỏi này thì mình mới cởi mở được tấm lòng mình ra. Có hai cái nguyên nhân làm cho người ta cứ phạm tiếp tục hết lỗi lầm này tới lỗi lầm khác mà chính chúng ta cũng có thể mắc phải. Và chính chúng ta cũng có thể ngày nào đó phạm hết lỗi lầm này tới lỗi lầm khác, cực kỳ đáng ghét. Có hai nguyên nhân. Nếu ta phạm phải, ta cũng bị luôn. Mình đọc báo mình thấy cái thằng đó đáng bắn nó liền, tử hình liền, cực kỳ đáng ghét. Nhưng chính chúng ta coi chừng có ngày ta cũng sẽ làm đúng điều đó nếu ta phạm một trong hai cái lỗi này. Lỗi thứ nhất là bất kính đối với thần thánh.
[41:17]Hễ người nào trong tâm hoặc mở miệng xúc phạm thần thánh thì sẽ có ngày giống như cái thằng kia mà vô nhà người ta cướp của giết người, cưỡng hiếp. Sẽ có ngày đó. Vì cái người mà xúc phạm thần thánh rồi, đạo đức nhân cách mất sạch, không còn cái điều tốt giữ gìn trong tâm hồn mình nữa và sẽ làm điều bậy bạ. Nhớ, đó là cái nhân thứ nhất. Cái nhân thứ hai: thấy người ta xấu mà ghét quá rồi mình cũng sẽ bị. Cho nên hồi nãy thầy nói có những con người cực kỳ đáng ghét, nhưng xin vui lòng đừng, đừng ghét, vì mình ghét quá mình sẽ phạm đúng cái lỗi đó luôn. Nên có hai cái nhân mà nếu ta phạm phải, sau này ta sẽ trở thành con người cực kỳ xấu ác.
[42:04]Một là, một là xúc phạm thần thánh. Hai là quá ghét người xấu. Nhớ giùm thầy, nhớ hai cái này, nên ráng tránh. Trong tâm mình lúc nào cũng phải gì? Yêu kính các bậc thánh. Trong tâm mình cũng vậy, cầu nguyện cho người xấu đừng xấu nữa. Đừng mở miệng xúc phạm, trong tâm đừng ghét, vì ghét ai điều gì mình sẽ trở thành điều đó. Mà nhất là khi ghét rồi mở miệng chửi người ta cái gì thì sau này mình sẽ bị rơi vào đúng điều đó. Ví dụ mình nói, ghét người ta quá mình vu người ta: "Đó là hạng gái điếm", thì sau này mình sẽ làm gái điếm. Mình ghét quá mình chửi người ta là: "Đồ chó!", kiếp sau mình sẽ trở thành chó.
[42:50]"Ngu như heo!", kiếp sau mình sẽ trở thành heo. Như vậy, cho nên cẩn thận cái miệng của mình. Và khi ta tránh được hai cái lỗi lầm đó: bất kính với thần thánh và ghét người xấu, ta đã ngăn được trong tâm mình cái con đường đi đến tội lỗi. Còn nếu trong tâm ta mà phát huy được hai điều: một là tôn kính các bậc thần thánh, hai là cầu cho người xấu đừng xấu nữa, thì đạo đức trong tâm ta là gì? Càng lúc càng dâng trào, tràn đầy. Có thể trở thành một bậc mô phạm, mẫu mực giữa thế gian này nếu ta có hai cái tâm đó. Bây giờ ta trở lại về cái vấn đề mà cô độc và cô đơn trong cuộc sống. Ta đọc trong kinh Phật sẽ thấy có lúc Phật ca ngợi cái người độc cư,
[43:41]ở một mình, rồi ta cứ tưởng là Đức Phật xúi ta cứ phải ở một mình. Mà khi hiểu lầm như vậy, ta cứ đi tìm cái cuộc sống ở một mình, không giao tiếp với ai, nhiều kiếp sau mất duyên với chúng sinh, trở lại tái sinh làm người cũng trở thành người cô độc. Có một lần thầy đến thầy thăm cái bà cụ đó. Bà cụ đó bả là một người cư sĩ bình thường, cũng chẳng mấy khi đi chùa, nhưng tất cả mọi lời bà nói, tất cả mọi việc bà làm đều đúng với đạo lý. Mà sống cô độc ở nhà với đứa con trai, không gần ai hết. Thầy đến thăm, thầy nhìn bà rồi thầy nói: "Bà tu hành nhiều kiếp, nhưng bà bị lầm một chỗ là cứ thích tu một mình.
[44:24]Kiếp này cũng vậy, kiếp này vẫn còn bị cái tâm đó. Và kiếp này cũng tương đối hơi bị vắng vẻ, cô đơn, mặc dù là những người thân, bà con thân quyến ai cũng rất yêu bà." Thì bà, cái đạo đức của bà kỳ lạ, mà thầy gọi bà là một Bồ tát giữa đời thường. Bà là một Bồ tát giữa đời thường. Vì sao vậy? Vì bất cứ cái gì bà có, ai thích, bà cho hết. Bất cứ cái gì, thầy vừa dùng cái chữ "bất cứ cái gì", kể cả chồng bà. Bà đang có một ông chồng hạnh phúc, nổi tiếng, ổng cũng là nổi tiếng. Bà mới phát hiện cái người bạn của bà yêu ổng, thầm thương ổng, và bà cũng phát hiện ông chồng cũng hơi hơi có cảm tình với cô bạn của bà.
[45:15]Thế là bà tự la lên là bà là người ngoại tình, cái bà xin ly dị để cho ông được đến với cái người bạn kia luôn, rồi sống độc thân luôn, tặng luôn người chồng mình cho người bạn luôn. Mà bây giờ đi tìm bả ngoại tình với ai không bao giờ thấy, không bao giờ thấy, tại bả có ngoại tình đâu. Nhưng bả bố thí luôn ông chồng của mình luôn, hạnh phúc của mình luôn. Đó là ông chồng, còn ngoài ra bất cứ điều gì trên cuộc đời ai thích bà cho sạch, từ một đồng nhỏ, từ một món quà nho nhỏ. Cho nên ai mà đến cho bả điều gì thì biết chắc rằng nó không ở trong nhà bả tới ba ngày, bả tìm người bả cho liền. Sống một cuộc đời thanh bai, đạm bạc, ai cũng yêu mến, nhưng cứ khổ khổ, cứ cô độc.
[45:59]Lúc đó thầy nhìn thầy mới nói, thầy nói: "Bà nhiều kiếp tu hành nhưng mà cứ tu nơi vắng vẻ mãi." Thì bà mới về bà mới nói với người con trai duy nhất: "Chỉ có ông thầy này ổng hiểu tao." Không hiểu tao. Thì thì đó là lý do tại sao ta bị hiểu lầm trong kinh Phật, vì Phật hay nói về cái đời sống độc cư. Mà Phật nói về đời sống độc cư không phải là Phật xúi mình ở một mình để mà cắt hết duyên lành với chúng sinh, mà cái độc cư là một sự thử thách với đạo lực của ta. Vì sao vậy? Vì con người bình thường không ai chịu đựng nổi sự cô độc, nhớ như vậy. Không có ai đến với mình, không ai gặp mình, mình tự tử chết liền, vì đó là một cái u uất khủng khiếp lắm.
[46:43]Nên ta cần có con người. Mỗi sáng mai thức dậy ha, ta cảm thấy hạnh phúc vì ta còn một ngày nữa để sống và yêu thương. Ta cần người để yêu thương ghê lắm, nên người nào mà cô độc không ai yêu thương tự tử chết liền. Cho nên cái nói mà Phật nói là đời sống độc cư không phải là xúi mình là ở một mình mãi, mà có một giai đoạn ta độc cư để thử tâm mình có bị buồn khổ hay không. Một bậc thánh thanh tịnh nội tâm thì không buồn khổ trong cô độc, mà trong cô độc mà không buồn khổ thì người này có một đạo lực vững vàng. Và cái thứ hai ngược lại, trong một hội chúng đông vui như vậy mình có mừng tưng tưng hay không?
[47:27]Mình có vui mừng, hồ hởi quá hay không cũng là sai. Trong hội chúng đông vui lòng mình cũng phải bình thản, mình tôn trọng yêu quý mọi người nhưng lòng cũng bình thản, đừng để cái vui mừng nó làm xao động tâm trí. Cũng vậy, khi ở độc cư một mình, đừng để cái cô độc, nỗi buồn giằng xé nội tâm. Nên hai cái trạng thái: một là cô độc đừng để buồn, hai lúc đông người đừng để mừng, thì đó là cái tâm của một bậc thánh. Vì ta tu cũng là cố gắng đạt được cái sự vững vàng của nội tâm như vậy. Khi cần cô độc thì cô độc không buồn, khi phải ở nơi đông người náo nhiệt thì yêu thương tôn trọng mọi người mà không có mừng.
[48:12]Đó là cái đạo lý Phật dạy như vậy. Nhân ngày Tết ta về đây, ta ăn với nhau một bữa cơm chay đạm bạc, nhìn thấy nhau như thế này, và cùng nhau lễ Phật, cùng nhau hy vọng, cùng nhau ước mơ một thế giới ngày mai thánh thiện, huy hoàng, thanh bình, yêu thương, giác ngộ, thì đây là những lúc hạnh phúc trong cuộc đời của ta. Mà người nào trong cái hội chúng này mình yêu thương được mọi người thì người này mất cái nhân cô độc, đời đời kiếp kiếp không bị cô độc. Còn mình đang có mặt với mọi người đây, mình nhìn mọi người một cách lạt lẽo, không khởi tâm yêu thương ai thì bắt đầu mình đang gây một cái nhân cô độc cho những kiếp sau.
[48:54]Năm nay đầu năm thầy xin chúc mọi người như vậy: Lúc nào cũng sống vây quanh nhau, yêu thương nhau, hỗ trợ nhau nha, để tất cả cùng nắm tay nhau đi trên con đường giác ngộ. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.