[0:14]Xin mời toàn thể đại chúng niệm Phật cầu gia bị.
[0:22]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:37]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:51]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:05]Chúng con xin cung thỉnh Hòa thượng pháp sư an tọa. Xin mời toàn thể đại chúng an tọa.
[1:23]Hôm nay ta nghe tiếp bài Tứ Diệu Đế lần thứ sáu ha, thứ sáu, cũng đang còn là Khổ đế. Hôm nay ta nói tới cái một cái loại khổ là cầu bất đắc. Mong cầu mà không được thì là khổ. Còn mình mong cầu mà được thì có vẻ như không khổ, nhưng cũng coi chừng, không biết mình cầu cái gì. Nhưng mà cầu không được thì làm cho mình tuyệt vọng, buồn khổ. Sống trên đời này thực sự lúc nào chúng ta cũng đang mong mỏi một cái gì đó, chưa bao giờ ta ngừng mong cầu một điều gì, chưa bao giờ. Ví dụ nói nói: "Hôm nay con đi nghe pháp, con đâu có mong cầu gì đâu." Nhưng mà thật sự có không? Vẫn có những cái mong cầu.
[2:22]Có thể những cái điều ta mong cầu nó cao thượng, nhưng ta vẫn mong cầu một điều gì đó chứ không phải là không. Thứ nhất điều ta mong mong thứ nhất là ông thầy ổng đừng có giảng dở, ổng giảng hay hay chút cho đỡ buồn, cũng là một loại mong cầu. Một điều gì nữa, ta mong cầu gặp được huynh đệ đông đảo vui. Tại vì cái cái hạnh phúc trên đời này là gì? Đừng có để ái biệt ly, thương nhau mà được gặp nhau là là hạnh phúc, mà những người bạn đạo thường là những người biết thương nhau như vậy. Tuy là chúng ta không có máu mủ ruột rà, nhưng cái tình đạo càng ngày nó càng thấm, càng đậm sâu, cho đến lúc ta mới bất ngờ rằng cái
[3:05]tình đạo nhiều khi nó còn nó còn hơn cái tình ruột thịt. Ruột thịt nó chỉ có cái gen à, rồi có một cái quãng đời sống chung ở trong gia đình, nhưng mà nếu không có tu, trong tâm mỗi người với tham sân si, sau này nhiều khi giành gia tài, giết nhau, chuyện nó xảy ra hoài. Còn cái tình đạo là giữa những con người không có liên quan gì với nhau cả, nhưng mà cái đạo nó nối kết với nhau, cái lòng từ bi, cái đạo đức, cái đạo lý, cái sự tu hành, những điều hướng thượng, những lý tưởng cao xa nối với nhau lại, đến lúc nào đó ta mới phát hiện ra chính cái đạo lý, cái điều cao thượng nối với chúng ta lại làm chúng ta gắn bó với nhau nhiều hơn là máu mủ ruột rà, thực sự là như vậy.
[3:54]Nên khi ta đến với cái pháp hội,
[3:58]cái điều ta cũng mong đợi là được tắm mình trong một cái không khí đạo đầm ấm, hạnh phúc, an vui. Và nếu được như vậy thì đúng là đỡ khổ. Còn nếu chúng ta đi chùa mà mất thời gian, mất công sức, thậm chí cả mất tiền, mà đến nơi nó lạt lẽo, không có ý nghĩa gì, chỉ là những cái hình thức bề mặt, rồi những điều không có lay động tâm hồn, không có chuyển hóa cái nội tại của ta, thì thực sự cũng là một cái lần đi chùa thất vọng, cũng là một cái thất vọng. Đó là cái đi chùa thôi, những cái ước mong không nhiều lắm, không lớn lắm, mà nếu không đạt được cũng là một cái một cái thất vọng nho nhỏ. Còn ở trong cái cuộc sống này, chúng ta ta mong ước nhiều điều quá,
[4:54]mong ước nhiều điều, mà tùy theo cái cấp độ mong ước của chúng ta mà cái đau khổ nó đi theo lớn hay là là nhỏ. Nếu cái người có phước thì thường chúng ta sẽ đạt được cái điều mình mong ước, nên nó nó có cái giá của nó là cái phước ở kiếp trước á. Còn nếu chúng ta không có phước ở kiếp trước mà cái điều mong ước thì lại lớn thì ta sẽ không đạt được, ta thất bại, thì cái đau khổ nó cũng đi theo cũng xứng với cái tầm cỡ đó rất là rất là lớn ha. Ta thấy vậy. Ví như nghe tin cái đứa đứa học trò nó nó nó nhảy lầu, nó tự tử chết.
[5:42]Hỏi: "Sao vậy?" Nói nó ngoan, siêng học, nhưng mà sao nó tự tử chết? Có phải trầm cảm không? Nói không, không có dấu hiệu trầm cảm, chỉ bởi vì nó nó không cái điểm thi nó không đạt được như ý, rồi tuy bố mẹ nó không nói gì, nhưng cái ánh mắt mà bố mẹ nó nhìn nó với cái vẻ thất vọng làm cho nó không không chịu nổi, mà nó cũng hy vọng nhiều quá, mà không ngờ là cái điểm số không đạt được như ý, nó nhảy lầu. Thì ta mới thấy cái nhảy lầu, cái tự tử của nó là cái đau khổ rất là lớn nó mới tự tử. Mà cái đau khổ lớn chỉ bởi vì cái mong cầu lớn. Cái mong cầu lớn là cái gì? Cái mong cầu lớn là nó đạt được một cái sự thành công,
[6:31]một cái điểm số trong một cuộc thi nào đó cho nó đàng hoàng, tại mong cầu lớn quá. Rồi bây giờ cái trước những cái áp lực học hành thi cử, rồi nhiều đứa nó xử sự một cách tiêu cực như vậy, lần lần cái cha mẹ tỉnh ra, thôi cũng không có đặt niềm hy vọng với con mình quá lớn, cũng không đòi hỏi con mình quá, tại vì đẩy nó, cho nó một cái ước mơ lớn, một cái mong cầu lớn mà thất vọng, cái tuyệt vọng thì cái hậu quả lại lớn hơn rất là nhiều. Nên người ta giảm bớt cái yêu cầu lại, thì giảm cái cầu để lỡ có bất đắc thì cũng bớt khổ, còn ta cầu nhiều quá, ta mong ước nhiều quá mà không được, cái nỗi đau khổ rất là lớn.
[7:15]Nên ở đây vậy, cái cầu nó phải phải theo cái phước của mình. Ví dụ ta nghe nay mở một cái cùng với các bạn hùn hạp mở một cái cửa hàng, hứ, hết bao nhiêu tỷ gì đó, à một cái cửa nhà hàng chứ, một cái nhà hàng, à hùn với nhau một cái nhà hàng, trong đó là một cái người cũng nổi tiếng, người ta hy vọng là với cái người nổi tiếng đó hùn với nhau một cái nhà hàng thì chắc là đắc khách, nhưng không ngờ nhưng không ngờ sau hai tháng thì hết vốn luôn. Tức là chi phí nhiều mà khách không có đủ, người ta không đến, lý do là khi ta mở một cái doanh nghiệp, ta không đoán được cái nhu cầu của con người, của xã hội, của quần chúng, ta không đoán được, ta chỉ đoán bằng cái ý mình.
[8:07]Nên đây là một sự liều lĩnh, một cái rủi ro, risk, một cái sự liều lĩnh, rồi ta cứ nghĩ là người ta sẽ đến tiêu thụ nhiều, nhưng mà thực tế người ta không tới. Lý do thì thì cũng nói là duyên phước thôi. Là duyên phước ta không đủ mà đầu tư vào rất là nhiều, rồi phá sản, rồi thì dẹp tiệm, cũng là một cái đau khổ. Thì ở đây vậy, nó có yếu tố nó phước ngầm ở trong cái chỗ này. Mà khi cầu mà bất đắc thì ta đau khổ, thì ngược lại nói cầu mà đắc thì không đau khổ, đúng không ạ? Có vẻ bớt đau khổ thôi, chứ cũng không hẳn là hết đau khổ. Đây là một chỗ rất là tinh tế. Nói ví dụ bây giờ nói trở lại cái ta dựng một cái doanh
[8:57]nghiệp, ta mong cầu cái doanh nghiệp đó thành công, bây giờ nó thành công, ta sung sướng không? Sung sướng. Chắc không? Chắc là cái doanh nghiệp ta thành công thì đời ta sung sướng không? Ở đây ai doanh nghiệp thành công giơ tay lên? Thầy không xin địa chỉ đâu, đừng lo. Đây. Khi doanh nghiệp ta thành công rồi, à ta có lãi rồi, à ta có đời sống việc làm công nhân ta lo đầy đủ rồi, vốn liếng ta tăng rồi,
[9:34]có hết khổ không ạ? Cái thành công đó cho ta một cái ảo tưởng, cho ta một cảm giác hạnh phúc ban đầu, đúng không? Đúng không? Cho ta một cái cảm giác hạnh phúc ban đầu, nhưng thực sự sau đó thì chuyện gì xảy ra? Cái trách nhiệm, cái gánh nặng nhiều hơn trước. Cứ tiền càng nhiều, sự nghiệp càng nhiều thì trách nhiệm càng nhiều hơn. Đó là quy luật. Còn nếu mà chúng ta chỉ hưởng, thù hưởng cái sự thành công, thù hưởng cái tiền bạc mà ta thu được, sau đó ta sụp tiệm liền, vì ta không còn tinh thần trách nhiệm. Nếu mà nói theo nhà nước mình đó là thiếu tinh thần trách nhiệm. Mà tại sao ta thiếu tính tinh thần trách nhiệm?
[10:16]Tại ta không đủ tâm sức để tập trung vô đó tiếp tục, mà chỉ thù hưởng cái cảm giác, cái ảo giác của sự thành công nhất thời. Nên vì vậy, cầu mà không được là khổ. Đầu tư mong đợi mà thất bại là khổ. Còn đầu tư thành công, cầu mà được thì khổ hơn nữa. Có đúng không mấy đại gia? Đúng không? Lại khổ hơn nữa. Nhưng mà nói sâu quá nhiều, Phật chỉ dừng ngang chỗ "cầu bất đắc" là khổ. Thì chữ mà "cầu bất đắc" mà khổ á ta mong đợi một điều gì không thành công thì đó là đau khổ chỉ bởi vì ta ta thiếu phước. Nên cái yếu tố thiếu phước là một yếu tố làm cho ta đau khổ. Đó là lý do mà để đỡ cái bớt cái khổ của sự
[11:17]thiếu phước thì làm ơn làm làm phước giùm. Bởi vậy, khi mà đến với với thầy,
[11:28]thầy cứ dạy điều đầu tiên là ráng mà ráng mà làm phước giùm, đừng có nói cao siêu gì hết. Làm ơn làm phước giùm từ những việc rất là là nhỏ, rồi có duyên thì cứ làm những việc lớn dần, nhưng cứ phải làm phước cái đã. Vì cái phước cho ta nhiều thứ trên cuộc đời này mà trong đó cái quan trọng là cái giá trị của ta trước mắt mọi người. Nói: "Thưa thầy, phước là cái gì?" Định nghĩa nó khó, nhưng cái quan trọng làm cho ta có giá trị trước mặt mọi người, đó là phước. Vì nếu mà không có phước, nhắc tới lại cười, mình ngồi chình ình trước mặt người ta, người ta gạt mình qua một bên vậy nè. Không thấy mình.
[12:14]Còn mình có phước, mình trốn trong góc đó người ta đi tìm: "Anh Tư đâu rồi? Anh Tư Đầu Bạc đâu rồi?" Đi tìm cho ra để mà tới nắm tay rồi chào hỏi, tại mình có phước, mình có giá trị trước mặt mọi người. Còn không có phước, mình đứng trước mặt người ta để cho người ta thấy, người ta cũng thấy, người ta không muốn thấy, gạt mình qua một bên. Chính cái phước là điều quan trọng và cái chữ "cầu bất đắc" này là yếu tố phước rất là quan trọng. Nên ta để giảm bớt cái đau khổ này, làm ơn làm phước trước đi. Ở trong cái nỗi khổ này
[12:51]trong cái nỗi khổ của cái sự mong cầu này
[12:57]thì cái mức độ của sự mong cầu nó cũng sẽ đem lại một cái niềm vui hay một nỗi khổ tương xứng. Nếu ta cầu một điều nhỏ mà thành công thì khi được, ta có cái niềm vui nhỏ. Mà ta cầu một điều nhỏ mà khi nó thất bại thì ta cũng có một cái cái nỗi khổ nhỏ. Nhưng cả cuộc đời của chúng ta là cả một cuộc đời của sự mong cầu. Chúng sinh chưa bao giờ dừng sự mong cầu. Và có những cái mong cầu dắt ta đi đến sự cao thượng, và có những cái mong cầu đưa ta đi về vực sâu.
[13:39]Và nếu không được học đạo, nếu không được dạy bảo, đa phần chúng sinh mong cầu những điều sai trái, mong cầu vực sâu. Lạ như vậy, đa phần như vậy. Đa phần những cái ước mơ của chúng ta về tiền bạc, về tài sản, về địa vị, về tình cảm, về danh dự, danh tiếng, giá trị, vị trí, đủ thứ thực sự là đẩy ta đi về vực sâu nhiều hơn.
[14:11]Còn khi ta học đạo, ta chợt có một cái mong cầu khác. Đó là mong cầu gì? Mong cầu sự giác ngộ, sự giải thoát. Và khi mong cầu được điều này, có thành công không? Có không? Không, chưa chắc đâu. Cái phước chưa đủ, công phu chưa đủ thì cái mong cầu về sự tu hành, ta cũng không thành công. Và đau khổ không? Cũng rất đau khổ. Nói ví dụ như là một cái người à nghe mọi người rủ đến Từ Tân ngồi thiền, nghe cái người mà họ rủ mình họ thuyết phục quá đi. Họ nói ngồi thiền đem đến trí tuệ, đem đến bình an, bớt giải tỏa căng thẳng cuộc sống, cho ta một cái niềm vui, niềm tin, sự bình an để mà bước tới trên cuộc đời.
[14:59]Nghe nói hay quá, cái mình tới Từ Tân ngồi. Ngồi rồi sao? Chuyện gì xảy ra?
[15:08]Khổ, khổ khổ khổ khổ chết mồ luôn vậy đó. Chân thì đau, thì tê, trời thì nóng, rồi nhúc nhích thì có người lại khều không cho nhúc nhích, à vọng tưởng thì cuồng loạn trong tâm. Thật ra một buổi ngồi thiền đầy thất vọng. Chả thấy gì như cái ông mà ông bạn mà rủ mình ổng quảng cáo cả. Ông bạn ổng quảng cáo cái gì tu là cái gì cao siêu, là thanh bình, là hạnh phúc, là bình an, là trí tuệ, là con đường của tương lai thế giới rồi, nghe đã tai. Tới chừng mình vô không thấy tương lai thế giới gì hết trơn á, thấy khổ thấy mồ luôn, là muốn trốn luôn. Rồi ta bỏ luôn. Lần sau ổng rủ cái thoái thác, không đi nữa.
[15:46]Cái người đó cái mong cầu họ thấp và một lần thất bại họ cũng có thất vọng, khổ, rồi họ không mong cầu nữa, họ đi luôn. Họ không đủ có một cái ước vọng lớn để đi đến tận cùng của con đường giác ngộ. Và khi họ thất bại trong một ngày, trong một thời đó, họ dừng cái cái ước mơ đó lại, họ đi tìm những ước mơ khác. À như vậy thôi. Còn ta, tại sao ta cứ ròng rã theo đuổi con đường thiền định mà những ngày đầu của ta thì cũng chẳng khác gì cái ông đó? Những ngày đầu ta đến với thiền cũng rất là đau khổ vì thất bại. Buổi thiền đầu tiên hoàn toàn thất bại: tâm không nhiếp được, chân thì đau, trời thì nóng nực, đủ thứ khó chịu, ta cũng đã từng thất bại. Nhưng mà sao?
[16:35]Nhưng cái ước vọng giác ngộ của ta lớn quá. Ước vọng lớn quá và ta không bỏ cuộc. Cứ thất bại và ta cứ làm lại, thất bại rồi ta cứ làm lại, cứ đi mãi. Thì qua nhiều năm như vậy, cái sự thất bại trong thiền định, trong tu hành nó nó giảm dần, giảm dần. Bắt đầu le lói ở cuối cái đường hầm có một vầng, có một vầng ánh sáng làm cho ta có cái niềm tin, có niềm vui mà đi tới nữa. Lúc đó cái cầu này nó bớt cái bất bớt cái bất đắc rồi. Là cái ước vọng về sự tu hành nó đã bớt cái sự thất bại, cho ta có cái niềm tin, cho ta có cái hạnh phúc. Mà ở trong cái mong cầu đó thì cái mong cầu tu hành giác ngộ giải thoát là điều mong cầu cao thượng.
[17:20]Và đừng tưởng rằng không được là không đau khổ. Dù ta mong cầu điều cao thượng, nhưng mà hễ thất bại cũng cũng rất là đau khổ. Cũng rất cũng có những người vậy. Những buổi đầu tu hành lặng lẽ, âm thầm một mình mà thấy cái sự tu hành mình không tiến bộ cũng ngồi mà khóc với Phật, quỳ mà khóc với Phật, chứ không phải là không. Cũng đau khổ ghê gớm. Nhưng mà cái thiện căn của người ta cứ đẩy người ta đi tới mãi, không bao giờ bao giờ dừng lại. Và cứ càng thất bại, càng đau khổ trong sự tu hành thì ta càng có nhiều kinh nghiệm để sau này mình chia sẻ cho cho người sau. Cái sự chia sẻ, sự hướng dẫn, sự truyền dạy nó kỹ lưỡng,
[18:01]nó sâu sắc hơn, nó có lợi ích cho người sau hơn. Mà hễ mà không được thì cũng đều làm cho ta đau khổ. Và ở đây vậy, khi ta ước vọng, ta mong cầu cái điều cao thượng, có khi nó cũng không thành công và ta cũng đau khổ, nhưng không có hậu quả. Vì cái điều đó là điều cao thượng. Ví dụ ta ước vọng sống một cuộc đời vị tha, à cứ giúp đỡ được ai thì thì giúp, à cứ làm được bao nhiêu tiền thì không có hưởng, cố gắng chỉ đi làm phước và giúp người. Cái ước vọng đó cũng là cái mong cầu đó, mà nếu không được thì cũng làm sao? Cũng cũng buồn chứ không phải là không, cũng buồn. Ví là sao? Ví dụ, tháng này làm không có thu nhập
[18:49]mà trong khi là trong đầu mình là mình nhìn cái bà già ở cái đầu xóm kia bả rất là thiếu thốn, cô độc, con cái đi làm ăn xa mà tụi nó đi làm cũng thất bại, cũng không thấy gửi tiền về. Và thấy mình mỗi lần mình cái đi nhìn ngang, thấy cái khẩu phần ăn của bả cứ giảm dần giảm dần, là biết mấy đứa con nuôi bả không nổi. Không biết sao nuôi bả không nổi. Và trong lòng mình khởi lên ý nghĩ là tháng này mình lãnh lương mình đến mình cho bả một chút. Không ngờ tháng này mình bị đuổi việc. Mình cũng không có lương luôn, cũng không có gì để cho bả. Thì cái mà mình mong để có cái gì để cho bả cũng thất bại.
[19:25]Đó là một cái mong ước cao thượng, cũng không làm được, cũng thất bại. Và ta có buồn không? Cũng buồn luôn. Cũng là một nỗi buồn, cầu bất đắc là khổ. Tuy nhiên, cái khổ đó nó không có những cái hậu quả lâu dài vì nó là điều mong cầu của sự cao thượng, của thánh thiện, của đạo đức, của một tâm hồn vị tha, nó khác. Còn những cái loại mong cầu mà của thế gian, của sự ích kỷ, của sự tăm tối... Thất bại ta đau khổ, đương nhiên đau khổ, nhưng hậu quả sau đó rất là nhiều. Ví dụ như là có một anh chàng ở trong xóm đó, ảnh để ý ngắm nghía một cái cô đó, ảnh thấy cô đó đẹp, và cái lòng của ảnh là mong là ảnh sao ảnh tán tỉnh được cô đó, ảnh cưới được cô đó.
[20:13]Thì ảnh cố gắng ảnh làm lụng để có tiền, ngày nào cũng khá khá, tới bắt đầu mới tỏ tình là: "Anh yêu em. Em lấy anh đi", đại khái như vậy. Thì trong khi ảnh đang làm rất là vất vả kiếm tiền thì ảnh phát hiện là nhà cổ đám cưới. Đám cưới thì ảnh là hàng xóm thì cổ cũng gửi cái thiệp mời. Đau khổ không ạ? Đau khổ không? Ở đây có ai bị tình trạng đó không kìa? Rồi. Thì cái phát hiện mình đang làm đi tìm sự nghiệp để mà mà mà cưới cái người mình thầm mơ, thì bất ngờ cổ nhà cổ tự nhiên trưng dọn đã linh đình rồi cổ đến cổ cũng mời cái thiệp. Cái đó đau khổ ghê gớm. Và cái đau khổ này nó không thuộc cái mong cầu
[20:58]này nó không phải là một điều cao thượng. Và cái hậu quả của sự đau khổ này nó nó dằng dai, nó kéo dài và nhiều khi rất là tiêu cực. Còn bây giờ ta muốn giúp người mà không giúp được, ta cũng thất vọng, nhưng rồi thôi nó dừng ở đó. Còn những cái ước vọng mà nó không thuộc về cao thượng mà thất bại, khổ sở lắm. Tại vì sao? Cái anh chàng này ảnh đau khổ quá đi, tức là gọi là ảnh ảnh nói là bị ai phỗng tay trên, thì chả ai phỗng tay trên ảnh đâu, nhưng mà tự ảnh suy nghĩ đủ thứ điều như vậy, và có khi ảnh làm những điều sai trái bởi cái đau khổ của mình. Tuyệt vọng quá có khi làm bậy. Làm bậy sao?
[21:31]Đang lúc người ta đám cưới, người ta chuẩn bị đước rót dâu cái ổng vác cây mã tấu ra ổng đứng ở ngay cửa ổng chặn đường. Thì cái cái cái nó nên là nó nhiều chuyện còn cái hậu quả còn tệ hại hơn, những hành xuất hiện, có thể xuất hiện những hành vi tiêu cực sau cái đau khổ của mình. Cũng giống như đứa bé vậy, nó học mà không đạt được kết quả như nó mong muốn, như ba mẹ nó mong muốn, nó có thể làm những chuyện tiêu cực, nhảy lầu luôn, vì những cái ước vọng đó không phải cao thượng. Giống như bây giờ ta ngồi thiền mà không thành công thì ta cũng buồn vậy, nhưng cũng không đến nỗi tiêu cực, dừng lại ngang đó thôi.
[22:06]Nên trong cái cầu bất đắc này thì dù cái điều ta mong cầu là cao thượng hay không cao thượng mà hễ là bất đắc, không có kết quả, không đạt được thì ta đều đều buồn khổ. Nhưng mà hai cái loại cầu đó, cái mong cầu mà cao thượng và loại mong cầu tầm thường, thế tục, thì cái sau cái đau khổ đó, cái mong cầu mà cao thượng thì cái cái cái nỗi buồn đó cũng sẽ tàn để ta xây dựng một cái ước mơ tiếp tục, làm tiếp nữa, đi tiếp nữa. Nhưng mà cái mong cầu mà thuộc loại tầm thường, thế tục, thì nếu mà bất đắc, không đạt được coi chừng cái nỗi buồn đó dắt thêm nhiều hành vi tiêu cực sau đó. Đây là điều ta ta cẩn thận.
[22:51]Mà sống trên cuộc đời này lúc nào ta cũng mong cầu. Và ta cẩn thận kiểm soát những cái mong cầu của mình. Ta xem coi cái mong cầu đó là cao thượng hay không cao thượng, bởi vì lúc nào cũng phải tính hai đường: thành công và không thành công. Lỡ thành công thì thôi không nói, có vui đó để mà có sức mạnh đi tới. Nhưng lỡ không thành công thì chắc chắn sẽ có nỗi buồn, có đau khổ. Thì coi chừng những cái ước mơ mà tầm thường thì sau đau khổ là là tội lỗi, là sai lầm. Nên ta cẩn thận điều này. Nên cái cầu bất đắc là một loại đau khổ Đức Phật đã nói, nhưng có nhiều loại đau khổ của cái loại cầu bất đắc, bởi vì có nhiều loại mong cầu.
[23:35]Phía sau cái đau khổ đó là ý chí, là vươn lên, là bước tới, hay phía sau cái đau khổ đó là là sự sai lầm, là tội lỗi. Ta cẩn thận lại điều này một chút. Nên có có người nói: "Thất bại là mẹ của thành công". Có những người nói vậy. Ta có nghe câu đó rồi phải không ạ? Thất bại là mẹ của thành công. Và có nhiều người cũng tin như vậy. Nhưng có người sau khi sống trên cuộc đời lâu lâu nói: "Không. Thất bại là mẹ của thất vọng". Thất bại rồi chả được cái gì nữa. Là sau đó cuộc đời tăm tối mà có khi sai lầm và tội lỗi. Mà tại sao có cái thất bại là mẹ của thành công mà lại có cái thất bại là mẹ của thất vọng?
[24:18]Mà thất bại khi là mẹ của thất nghiệp luôn á. Tại sao lại thất bại là mẹ của thành công? Vì có thể là cái điều ta theo đuổi là một điều tốt đẹp, rồi sau cái nỗi buồn đó ta có cái sức mạnh tiềm tàng để đứng lên vì nó là cái phước, vì ta ước mơ một điều cao thượng. Cái điều cao thượng nó cho ta sức mạnh, cho ta ý chí để bước tới. Và như vậy cái thất bại đó có thể là mẹ của thành công vì ta có cái phước để đi tới. Còn cái thất bại mà là mẹ của thất vọng, mẹ của thất nghiệp là bởi vì cái ước mơ đó có khi là một điều ước mơ tầm thường, cá nhân, vị kỷ. Nên sau cái thất bại đó rồi ta đau khổ, ta cũng không còn phước và có thể làm nhiều chuyện sai trái hơn.
[25:01]Để ý như vậy. Nên khi mà nói về cầu bất đắc á, ta cẩn thận cái loại ta cầu, vì trong tâm của tất cả chúng sinh lúc nào cũng mong cầu, dù là loài chúng sinh bé nhỏ nhất sống ở nơi bùn lầy tăm tối, thậm chí lên tới chư Thiên, chư Thiên còn cõi Dục, cũng lúc nào cũng còn mong cầu. Và chúng ta cũng vậy, trong tâm cái sự tồn tại của chúng ta chính là sự tồn tại của điều mong cầu. Hôm trước vậy, lúc mà chúng ta học cái bài kinh Kim Cang thầy có định nghĩa tâm là gì nhớ không? Tâm là gồm ba yếu tố: Biết, Muốn và Nghiệp. Cái Muốn này chính là gì? Là mong cầu. Lúc nào hễ ta còn cái tâm là ta còn mong muốn.
[25:55]Ai mới là người hết mong muốn? Chỉ một bậc A-la-hán mới hết mong muốn. Còn bây giờ nói: "Thôi nghe thầy nói là thôi con không thèm muốn gì nữa", vậy đã hết cái muốn chưa? Ta đang muốn cái hết mong muốn. Và có được không? Không được. Nói không muốn thì thôi con không muốn gì nữa hết trơn để cho khỏi khổ. Ta đang muốn cái không muốn, vẫn còn muốn. Một cái lại muốn trá hình, cũng tiếp tục muốn nữa. Chỉ có bậc A-la-hán tâm cực kỳ thanh tịnh vô ngã thật sự không còn muốn, chỉ còn hạnh nguyện thôi. Hạnh nguyện tùy duyên mà hóa độ chúng sinh trong âm thầm, trong vô hình. Còn chúng ta bây giờ nói: "Thôi, không thèm muốn gì nữa" cũng là một loại
[26:40]muốn, cũng là một loại ước vọng, một loại mong cầu nó tinh tế hơn thôi. Và nếu mình không muốn mà không được cũng tiếp tục đau khổ. Nói: "Ủa, không muốn mà sao không được?". Tại vì nhu cầu cuộc sống chung quanh bắt ta tiếp tục mà muốn. Vợ đẻ, con đau, nhà hết gạo. Cái câu thần chú đó đó là cứ bao nhiêu cái trách nhiệm trong cuộc sống nó thôi thúc chúng ta bên cạnh ta từng ngày từng giờ, từng ngày từng giờ, nên mình muốn không muốn thì không muốn chừng 5 giây thôi. Sau 5 giây đó là vô số điều muốn xuất hiện trong tâm ta trở lại liền. Chưa bao giờ ta ngừng mong muốn, chưa bao giờ ta ngừng mong muốn.
[27:19]Cuộc sống là như vậy, chúng sinh này là như vậy, chưa bao giờ ta dừng sự mong muốn. Mà bây giờ khi ta học đạo thì ta biết phản tỉnh, phản quan tự kỷ, nhìn lại cái muốn của ta là loại muốn gì thôi. Có điều muốn cao thượng hay là những điều muốn tầm thường, tăm tối, sai lầm, vậy thôi. Và cũng lường trước hai điều: có khi điều ta mong ước đó là sẽ đạt được và có khi điều ta mong ước là không đạt được. Phải luôn luôn tính hai điều. Giống như khi mà ta mở một cái doanh nghiệp cũng vậy, hầu hết không ai mà nghĩ tới con đường thất bại. Khi bày một cái doanh nghiệp ra là cứ nghĩ rằng đó ta sẽ doanh thu thế này, ta hợp tác với bên kia, ta cung cấp cho phía nọ.
[28:09]Toàn là tính đường thành công không à. Và đó là lý do mà ta đau khổ vì ta không quên tính cái đường thất bại. Nên ngày hôm nay vậy, học cái bài Cầu Bất Đắc Khổ, biết rằng có cái đau khổ của việc không đạt được cái điều ta mơ ước là một điều thường xuyên hiện hữu xảy ra trong cuộc đời này. Ví dụ bây giờ vừa ta vừa nghe trên báo đăng có một cái cái giải thưởng Vietlott là hai trăm mấy chục tỷ vừa đã vừa mới mới mở ra, một người nào ở đâu đó họ mới trúng thưởng phải không ạ? Có ai có ai trúng thưởng đó không? Ở đây không hả? Ờ, không ai trúng thưởng. Nổi tiếng liền, báo đăng. Nhưng mà còn biết bao nhiêu người mua, mà một lần mua đâu có mua một vé phải không?
[28:55]Mua Vietlott là mình mua một lần cả trăm vé hy vọng nó lọt một cái, đổi đời. Và biết bao nhiêu người thua, không ai nhắc tới, không ai đưa, không ai đăng báo. À, còn mà lỡ trúng cái là thiên hạ biết hết và người ta tới người ta thăm rất là nhiều. Ừ, còn mình thua không ai đăng hết. Thì cũng vậy, nên có ông tỷ phú ổng nói tại sao chỉ có 2% con người thành công. Con số thành công thực sự khi bước ra đời chỉ có 2%, 98% là thất bại, nhớ giùm điều đó. Đây là điều mà ta thống kê được cả trên thế giới. Cái số tỷ phú mà ta nghe tên nhắc tới mấy người thôi, không có nhiều đâu. Còn cả tỷ tỷ tỷ con người cũng đi làm ăn và thất bại, không có thành công.
[29:38]Cũng giống như em nói đi đâu thích đi học làm ca sĩ tại vì thấy ca sĩ nổi tiếng á mua một cái vé 10 triệu rồi đó, nghĩa là cả cái quảng trường nghe ầm ỳ hết, ta thích làm ca sĩ. Nhưng mà cái số ca sĩ mà nổi tiếng mà được hâm mộ nhiều không? Không. Hồi còn nhỏ đó, thầy cũng nghĩ như vậy: "À, học đi ca sĩ rồi nổi tiếng". Sau này lớn lên có viết nhạc rồi tiếp xúc được các giới âm nhạc mới phát hiện ra một điều người ta đi học nhạc nhiều quá! Học trong trường Nhạc viện ha, học ở trường tư, học đủ thứ và đi hát phòng thu, phòng đĩa, úi! Quá chừng! Nhưng mà vì cái số người mà được nhắc tới nhiều trên báo chí thực sự là sao?
[30:18]Không bao nhiêu, không bao nhiêu, rất là ít. Cái số thành công rất là ít. Và phải hiểu như vậy. Nếu dựa trên cái tỷ lệ thống kê trong cuộc sống thực tế này thì cứ nhìn lại trong cuộc đời của ta những điều ta mong cầu hầu hết là thất bại, nhớ giùm điều đó ha, hầu hết là thất bại. Cái tỷ lệ thất bại rất là cao. Nên Mong cầu mà thất bại là đau khổ. Điều đó có nghĩa là gì? Có nghĩa là cái tỉ lệ chúng sinh phải chịu đau khổ là... là rất nhiều, rất nhiều. Cuộc sống của chúng ta hầu hết là như vậy, là thất bại, là thất vọng. Hầu hết là như vậy. Dựa trên tỉ lệ thực tế của cuộc sống nên không phải ai khởi phát một cái ý gì cũng đều thành công cả.
[31:13]Muốn thành công một điều, ta có cái phước ngầm mà có sự gia hộ ơn trên dữ lắm, không phải là dễ đâu. Ví dụ. Nhiều khi về... ví dụ như Sư Phụ với Sư Bác Từ Tân mở cái khóa thiền này. Thật ra trong lòng Sư Bác Từ Tân cũng không chắc là thành công. Tại vì Sư Bác là con người cũng có trí tuệ, nên Sư Bác cũng đánh giá không phải khóa thiền hay khóa giảng nào cũng thành công. Và Sư Bác lúc nào cũng sẵn sàng cái tư thế là thất bại. Nghĩa là sao? Khóa thiền không ai tới ngồi tu, năm mười người he hoe. Và khóa giảng thất bại, mười mấy người tới nghe. Một cái giảng đường thế này chỉ mười mấy người tới nghe, thất bại.
[31:53]Tức là cái tâm trạng của Sư Bác lúc nào cũng sẵn sàng cho điều thất bại. Nhưng mà vì thương Phật tử, vì thương chúng sinh nên Sư Bác cứ kiên trì duy trì khóa thiền và khóa giảng hết năm này qua năm kia gần 30 năm trời. Gần 30 năm trời thì cho đến ngày hôm nay thì cái tấm lòng của Sư Bác cũng như là sự gia hộ của ơn trên thì ta thấy là chưa thất bại. Nói chưa thôi chứ đừng nói thất bại, đừng nói là không. Thì đến ngày hôm nay vẫn là chưa thất bại. Và cái chưa thất bại của Từ Tân, của Sư Bác cũng đem lại niềm vui cho... cho nhiều người, tôi cũng là một. Lâu lâu vậy, trong cuộc sống này cũng có những cái điều vui như
[32:35]vậy, chứ còn đa phần ta nhớ trong cuộc đời này cái thất bại nhiều hơn thành công và đau khổ nhiều hơn là sung sướng. Nên cái chữ cái mà Phật nói về cái đạo lý của sự thất bại, cái cầu bất đắc là một điều thấm thía vô cùng. Ta nghe thoáng qua tai, ta không thấy hết, nhưng nếu là một người đã từng trải, có trí tuệ, có kinh nghiệm cuộc sống, ta mới phát hiện ra thật sự cuộc đời này đầy đau khổ, nhiều thất bại. Nói, như vậy làm sao để mà bớt đau khổ, bớt thất bại? Đừng mong cầu gì. Câu trả lời đúng chưa? Đừng mong cầu gì. Đừng mong cầu gì thì mình không có... có cái thất bại. Ta... ta thất bại bởi vì ta có mong cầu, giờ không mong cầu nữa thì không thất bại.
[33:36]Logic không ạ? Logic ha. Nên nhiều người cũng đã áp dụng cái logic đó để sống trong cuộc đời phù phiếm này, không mong cầu gì cả. Được chưa? Vậy là đã tìm ra được chìa khóa tu hành chưa? Không mong cầu gì cả. Được chưa ạ? Vỗ tay là sao? Là được rồi đó hả?
[34:06]Cẩn thận mấy câu hỏi của thầy.
[34:10]Nghe thì logic đó, nhưng mà coi chừng. Ta sợ thất bại nên ta không mong cầu gì. Cũng giống như một người học sinh sợ học dở nên không đi học. Đúng không ạ? Sợ nhảy lầu, sợ thi rớt nên không thi. Mà nếu không thi thì chuyện gì xảy ra? Nói: "Con đi thi lấy bằng lái đi, mà lái xe ra ngoài đường chứ." Nói: "Sợ cầu bất đắc sẽ khổ, thi mà không đậu sẽ khổ nên không thi." Không thi thì chuyện gì xảy ra? Thì không lái xe ra đường được. Mà nếu mình không lái xe, mình không tự di chuyển, mình không chở người khác được thì cứ ở trong nhà và đi bộ thôi, hoặc là đi nhờ thôi. Thì cuộc sống như vậy đau khổ hay sung sướng?
[34:56]Cũng lại là một cái đau khổ khác nữa. Cho nên ta trốn cái cầu bất đắc khổ này để ta đừng mong cầu, không ngờ ta lại lọt bẫy một cái loại đau khổ khác là không làm gì được, không có giá trị gì trong cuộc đời này. Cái đó lại là một cái khổ khác nữa. Vậy sống trên đời khổ không? Khổ, đó. Đó ha. Đó này không đi lấy bằng lái, sau đó sẽ thấy mà khổ. Nói sợ thi rớt nên không thi, sau đó đi hốt rác. Hả? Không, hốt rác là ngon rồi nha, bây giờ hốt rác là ngon ạ. Đó, đó là chính vì sợ khổ nên không mong cầu, ta không ngờ cái không mong cầu lại chuẩn bị cho ta những cái khổ khác độc chiêu hơn. Như vậy sống làm sao cho hết khổ đây?
[35:45]Muốn sống sao cho hết khổ thì phải đợi nghe tới bài Tứ Diệu Đế thứ mấy đây coi coi. À tới bài 16, nghĩa là bài Tứ Diệu Đế 16 mới bắt đầu đi vào Đạo đế là con đường để hết khổ. Bài Tứ Diệu Đế này ta sẽ nghe tới 28 bài.
[36:06]Nên bây giờ ta loay hoay để vội vàng tìm một cái mà đừng khổ, ta không ngờ rằng là quơ đâu cũng đụng cái khổ, quào đâu cũng chụp cái khổ, trốn ở đâu cũng là chui vào cái ổ của sự đau khổ cả. Tại vì sao? Tại vì ta chưa thực hành đầy đủ Bát Chánh Đạo. Và Bát Chánh Đạo là một hệ thống vô cùng vĩ đại, tới tập 16 ta mới bắt đầu nghe tới đó. Còn hiện bây giờ vậy, bây giờ là đừng khoan kết luận vội vã. Một cái cách nào để hết khổ, nghe Phật trình bày những điều khổ, nghe để hiểu cái nỗi khổ nó vây bủa chúng sinh, nhưng đừng vội vàng rút ra một kết luận gì để gọi là hết khổ. Cũng giống như hôm nay ta nghe cái cầu bất đắc khổ.
[36:53]Nếu mong cầu là khổ, thôi tôi không mong cầu để không khổ. Nó sẽ là một cái khổ khác chờ ta, vì nó chưa phải là Bát Chánh Đạo. Ta loay hoay ta chụp cái trật liền lại là đau khổ. Cũng giống như nói đừng lấy thằng này, nó khổ lắm á. Thế là không lấy chồng nữa để cho không khổ, sau đó mới biết rằng ế là vô cùng đau khổ.
[37:22]Có ai ế ở đây không cà? Có hả? Ồ, như thế thì xong!
[37:30]Như vậy. Mắc cười lắm, nhiều khi mình nghe các giảng sư giảng khi nói về hết đau khổ, nhiều khi các vị đưa ra một kết luận vội vã rất là tội nghiệp. Không đủ Bát Chánh Đạo. Ví dụ như ta đến ta gặp giảng sư đó nghe nói đủ thứ, cuối cùng ổng kết luận là: "Buông đi! Buông đi là hết khổ, chỉ có chữ buông thôi là giải quyết hết mọi vấn đề rắc rối của cuộc đời này." Cái chữ buông đó chưa bao giờ là đầy đủ Bát Chánh Đạo. Thử buông đi biết liền. Có hết khổ không biết liền. Ta buông cái này không ngờ cái tay không nắm nó lại là một dạng đau khổ mới. Không đơn giản chút nào để cái gọi là hết đau khổ. Muốn hết đau khổ phải thực hành đầy đủ Bát Chánh Đạo. Chứ không còn cách nào khác.
[38:17]Nên khi ta nghe ai nói về những cách giải quyết sự đau khổ, những cách tu hành mà nghe trong một vài chữ đơn giản thì nhớ đừng tin nha, đừng tin. Họ họ vội vã quá, họ đơn giản quá, sơ sài, không thấu đáo. Giống như nghe nói cầu bất đắc thì khổ, ta đừng cầu. Thử không cầu đi, có được không? Không bao giờ ta không cầu. Tâm chúng sinh là mong cầu, cuộc sống này là mong cầu, luân hồi sinh tử này là mong cầu. Có trốn nó chỉ được năm giây thôi là nó trở lại ta liền. Cũng giống như nói: "Buông đi là hết khổ", thử buông đi. Ta chỉ buông được vài giây thôi là bắt đầu phải nắm trở lại liền. Cái cuộc sống này là như vậy.
[39:02]Chỉ khi nào ta thực hành đầy đủ Bát Chánh Đạo thôi, chứ còn mọi cái kết luận vội vã để gọi là không đau khổ đều sai lầm, đều thất bại một lần nữa. Là cái nói: "Không cầu", cái đó cũng sẽ là một cái sai, "Buông đi" cũng là một cái sai. Không bao giờ có một cái buông đơn giản nó như vậy cả. Bây giờ ta liệt kê coi ta thường ta mong cầu những điều gì trong cuộc đời này.
[39:28]Cái công việc ta làm được hoàn thành phải không ạ? Ta muốn làm việc gì ta làm tới nơi tới chốn. Ví dụ như hôm nay vậy, ta đến ta nghe giảng qua một thời giảng thành công, ổn định, ta hiểu biết. Sau đó ở lại dùng miếng cơm trưa với chùa rồi ra về, về tới nơi tới chốn, gọi là một công việc hoàn thành. Đó cũng là một cái gì? Niềm vui nho nhỏ và cũng bớt đi cái cầu bất đắc khổ của ngày hôm nay. Hoặc là ngày hôm nay vậy, à ta muốn đi về quê thăm bố mẹ mình một chút, chạy về quê khoảng sáu, bảy chục cây số. Về nơi gặp được bố mẹ, đem cho bố mẹ mình một cái miếng bánh, miếng trái gì, ngồi chơi với bố mẹ,
[40:16]ăn bữa cơm trưa rồi quay trở về thành phố để mai đi làm tiếp. Việc đó hoàn thành, coi như chúng ta cũng có một chút vui và bớt cái đau khổ. Hoặc không đau khổ. Nhưng ngược lại, trên cuộc đời cũng có rất nhiều công việc ta không hoàn thành được, không hoàn thành và đó là điều đau khổ. Ta muốn cái hành trình ta được hoàn tất, một chuyến đi tới nơi ta về tới chốn, một hành trình. Ta muốn những cái rắc rối ta được giải quyết. Trong cuộc đời này vậy, cứ hết rắc rối này xảy ra rồi tới những rắc rối khác. Cuộc đời này là như vậy, bởi vì nghiệp mà chúng ta đã gieo từ nhiều kiếp. Khi ta ngu si, khi ta vô minh,
[41:06]ta tạo cũng nhiều cái ác nghiệp chứ không phải là không. Giờ ngồi nhìn mặt nhau vậy thấy ai cũng đẹp, ai cũng hiền, nhưng nếu chúng ta có sực nhớ lại được cái tiền kiếp, tất cả chúng ta đều sẽ giật mình hết. Vì những kiếp xưa, ta đều đã lỡ làm những điều sai trái cả, không ai tránh khỏi, không ai tránh khỏi cả. Vì là những kiếp xưa, lúc ta còn vô minh, còn ngu si, không thấu rõ tội phước, cứ thấy làm vậy là đúng và khư khư quyết làm cho bằng được cái ý muốn của mình, nhưng không ngờ ta đều phạm tội cả. Rồi đến khi ta trả quả báo cũng rất là vất vả. Mà có những cái có những cái quả báo vậy, chỉ cần làm một điều nhỏ mà trả rất là lâu.
[41:57]Như hôm qua vậy, trong cái khóa thiền thầy có kể một câu chuyện của ngài Sơ Sơn. Đến đây thầy kể lại chút xíu, ta mới thấy cái nhân quả rất là lạ. Hôm đó là ngài Hương Nghiêm Trí Nhàn, ngài là một người thiền sư ngộ đạo cũng nổi tiếng. Là người cái chuyện mà cái ngài ngài bỏ hết mọi chuyện tu hành vì thất vọng á, vì không hiểu đạo, ngài thất vọng, ngài bỏ ngài Quy Sơn ngài đi đến cái tháp của ngài Quốc sư Huệ Trung ngài ở. Thì một hôm ngài cuốc đất, cái cầm cái cục sỏi, ngài vô tình ngài chọi, nó rớt vô cái cái bụi tre nghe cái cóc một cái cái ngài bừng ngộ liền. Cái ngài mới thắp hương hướng về Quy Sơn ngài lạy, ngài nói:
[42:37]"Ơn Hòa thượng từ bi như cha mẹ. Nếu ngày xưa mà trả lời cái câu đó cho con thì ngày hôm nay con không có ngộ đạo." À, ngài Quy Sơn ngài ở đó mấy ngàn dặm mà ngài nghe được liền. Ngài mới nói với ngài Ngưỡng Sơn là thủ tọa: "Trí Nhàn ngộ đạo rồi đó." Nói: "Ừ, ờ thôi con phải tới nơi kiểm tra." Tại ngài Ngưỡng Sơn thì chưa đủ cái thần thông như ngài Quy Sơn, cho nên ngài lặn lội ngài tới kiểm tra. Kiểm tra qua những lúc đối đáp thì ngài Ngưỡng Sơn công nhận là ngài Hương Nghiêm Trí Nhàn ngộ đạo. Rồi sau đó ngài Hương Nghiêm Trí Nhàn bắt đầu nổi tiếng lên rồi ngài cũng giáo hóa. Thì đây là cái câu chuyện này. Trong một buổi thuyết pháp, thì có một cái người
[43:15]tăng đứng lên hỏi ngài Hương Nghiêm Trí Nhàn: "Khi mà không còn những tình cảm, mong ước đối với những bậc thánh, ngay cả đối với cái công phu của mình, đối sự thanh tịnh của mình mà mình cũng không có không có cái gì là quý hóa thì như thế nào?" Thì ngài Hương Nghiêm mới Trí Nhàn mới trả lời là: "Muôn cơ thôi bỏ, ngàn thánh chẳng đeo." Cái câu của ngài giống như là chấp nhận cái câu của ông nói, cái người cái trạng thái đó. Thì bỗng nhiên trong chúng đang ngồi nghe giảng vậy có một cái tiếng ói, cái tiếng ủa vang lên. Cái ngài mới hỏi: "Ai vậy?" Chúng tăng mới nói: "Dạ, sư thúc Khuông Nhân Sơ Sơn." Mới nói là:
[43:55]"Tại sao ông phát ra tiếng ủa khi ta trả lời? Ông không bằng lòng câu trả lời của ta chăng?" Ngài Sơ Sơn mới nói: "Đúng là ta không bằng lòng câu trả lời đó." "Như vậy ông nói, vậy nếu ông thì ông sẽ trả lời như thế nào?" Ngài Sơ Sơn mới nói: "Muốn ta nói thì lạy ta ba lạy." Ngài Hương Nghiêm trên pháp tòa bước xuống lạy ba lạy liền. "Rồi ông trả lời đi." Thì ngài Sơ Sơn mới trả lời: "Nếu mà chấp nhận những điều đó thì không được là một sự toàn vẹn của tâm linh." Cái ngài Hương Nghiêm mới nói: "Tưởng ông trả lời làm sao, ông trả lời cái câu đó không phải là gì độc đáo. Từ đây cho tới 30 năm sau, ông ăn cái gì phải ói ra.
[44:37]Dù có ở gần suối không có nước uống, dù ở trong rừng không có củi đốt, hãy nhớ lấy lời ta." Ngài thọ ký một cái rồi đúng từ đó là ngài Khuông Nhân Sơ Sơn ăn là cứ bị ói, ăn là cứ bị ói, cuộc sống vô cùng cơ cực. Mãi sau này ngài Khuông Nhân Sơ Sơn mới biết được cái lỗi của mình. Ngài bị ói suốt 27 năm trời. Ba năm còn lại mỗi lần ăn vô ngài tự móc cho ói ra cho đủ 30 năm theo lời thọ ký của ngài Hương Nghiêm, để mà tự trừng phạt mình vì cái tội cái tội xấc xược trong cái pháp hội đó. Tại vì cái câu trả lời của ngài không phải là độc đáo, không phải vượt hơn ngài Hương Nghiêm, mà bắt ngài Hương Nghiêm phải lạy mình.
[45:15]Mà ngài Hương Nghiêm là sư huynh, mà ngài Hương Nghiêm là một người có cái sức ngộ rất là cao, nên đùa với cái người có sức ngộ không có đơn giản tí nào. Thế là bị ngài Mà ngài Hương Nghiêm lúc đó ổng có thần thông rồi, nên ổng biết rồi. Ổng biết là ổng lạy nhưng mà biểu kia lạy thì cũng lạy, tức là cái ngã ngài cũng nhẹ, nhưng biết ông kia phạm một cái tội về nhân quả, sự kiêu mạn. Nói một cái liền: "Nhớ lấy lời ta, từ đây cho tới 30 năm sau ăn cái gì là ói ra." Vì nãy phát ra tiếng ủa, cái nhân quả nằm ngay đó nè. "Ở rừng không có củi đốt, ở suối không có nước uống." Đúng 30 năm sau là bị quả báo, chỉ có một câu nói.
[45:54]Nên ta cẩn thận trong cuộc đời vậy, ta vô lượng kiếp ta cũng đã phạm nhiều sai lầm. Ta bây giờ cuộc đời ta rất nhiều cái bất trắc, nhiều cái công việc không hoàn thành, nhiều cái hành trình không hoàn tất, nhiều cái rắc rối không giải quyết được. Cuộc đời là như vậy. Rồi ta mong ước điều gì nữa? Ta mong ước đầu tư được thắng lợi. Thì mình bỏ một số tiền ra thì phía trước thật sự là rủi ro. Ta nhớ nguyên tắc của kinh tế học là như vậy, là đầu tư mà không bao giờ nắm chắc được kết quả. Cái đầu tư mà không bao giờ nắm chắc được kết quả là quy luật của kinh tế. Và tất cả những nhà kinh tế học trên thế giới này
[46:37]là tìm cách đoán trước cái đầu tư của mình có thành công hay không. Ta học hết đại học này tới đại học kia, tới thạc sĩ, tới tiến sĩ. Thậm chí người học tới tiến sĩ kinh tế học, bây giờ chính cái ông tiến sĩ kinh tế học á, kêu ổng bỏ tiền đầu tư đi coi thành công không, cũng không chắc luôn, cũng có thể thất bại luôn. Bởi vì quy luật kinh tế nó có một cái đường đi riêng của nó cực kỳ khắc nghiệt, không lệ thuộc vào học vị. Dù anh học giỏi tới đâu giỏi, bỏ tiền ra anh cũng làm thua liền, cũng lỗ liền. Vậy đó, nên có một cái câu chuyện đùa ở trên TikTok á, thế là khi mà bạn thi đậu thì làm ơn hãy lại làm kết thân với cái thằng thi rớt.
[47:15]Vì sao vậy? Để vì về sau bạn sẽ đi làm cho nó, làm công nhân cho nó. Tại cái thằng thi rớt sau này nó lên làm chủ, còn bạn sẽ làm nhân viên cho nó. Người ta nói: "Ủa, sao kỳ vậy?" Ờ, cái quy luật của cuộc đời rất là lạ, không giải thích được. Mà rất nhiều người ngày xưa học dở, cái thằng đó chả ra cái gì bữa nay nó làm chủ, còn mình học lúc nào cũng hơn điểm nó, cho nó quay thấy mồ luôn bây giờ đi làm công cho nó. Chuyện rất là thường. Thì thì đó là khi ta đầu tư, có khôn cỡ nào khôn vẫn là có một cái rủi ro. Cái cầu bất đắc nó cứ chập chờn chập chờn trước mặt của ta như vậy. Mà có những cái cầu nho nhỏ thì đỡ đau khổ,
[47:53]còn đem hết vốn liếng thậm chí cầm cái nhà qua ngân hàng để mà lấy tiền mà đầu tư, mà thất bại một cái thì chuyện gì xảy ra? Cả nhà ra ngoài đường ở ạ. Những cái đau khổ đó còn ghê gớm vô cùng thấy không? Hoặc là ta chiến ta mong ước điều gì? Ta mong ước là ta chiến đấu thành công. Ví dụ như những chiến sĩ vậy. Khi mà bước vào một cuộc chiến đấu để bảo vệ Tổ quốc, thì cái điều canh cánh trong lòng, cái ước mơ, cái cháy bỏng là gì? Phải chiến thắng! Phải chiến thắng để bảo vệ để bảo vệ Tổ quốc. Và có những người cái cái tình yêu Tổ quốc đến nỗi mà họ sẵn sàng hy sinh cả cả tánh mạng. Nhưng mà nếu ta đứng trong một cuộc chiến rồi ta chiến
[48:32]thắng, thì đó là hạnh phúc vô bờ, hạnh phúc vỡ òa, thì đó là cái niềm vui của cả một dân tộc.
[48:43]Ta mong ước điều gì nữa? Ta mong ước là ta thu nhập được tài chính khá giả, mà cái này mới là quan trọng. Bởi cuối cùng cuộc sống này cần cái gì? Tiền. Không có tiền không có gì hết trơn á. À. Nên ta có nhiều cái vở kịch hay nhiều những đoạn ngắn á, kể: Nói anh đi anh anh anh anh anh lái xe anh anh anh sử dụng xe gì? Nói: Anh đi xe Lam. Nói: Tui không có chơi với anh, tui không biết anh này nha. Không, Lamborghini. Ủa vậy hả? Anh ở đâu? Nghĩa là là đổi thái độ liền. Tại mới nói chữ "Lam", bà kia tưởng là Lam Lambro hồi xưa mà chạy ba bánh á, thì bả ngừng cắt liên lạc liền. Nhưng bỗng nói thêm mấy chữ Lamborghini
[49:22]là đẳng cấp khác liền thì bả đổi thái độ liền, là: Em rất yêu anh, yêu em hơn cả mọi cuộc đời của anh gì vân vân, đổi thái độ liền. Nên ta thấy tiền nó quan trọng như vậy. Cho nên ước mơ của ta, nhiều ước mơ lắm, nhưng rồi có một cái ước mơ cháy bỏng: tiền. Đúng không? Nhưng mà có phải ai cũng có tiền không? Không, không phải ai cũng có tiền. Có khi ta thất bại, có khi ta thành công, dù ai cũng mơ ước điều đó. Rồi ta mơ ước điều gì nữa? Địa vị. Sống ở đời này phải có cái vị trí, có cái title gì để khi giới thiệu nha. Nghĩa là là xin giới thiệu là ông Trương Văn Lợi là Trưởng ban hốt rác, nói vậy.
[50:04]Cũng phải có Trưởng cái gì đó, dù hốt rác cũng phải Trưởng. Thì ta ta cần một cái địa vị, một cái title để nó áp cái giá trị lên cái tên của ta, gì đó, ờ và làm cho ta có cái ảo giác, làm cho ta có cái cảm giác là ta ta hạnh phúc, sung sướng. Cũng là những cái cái địa vị như vậy. Ta ầm à ta mong ước gì nữa? Ta mong ước là cái tình cảm của ta được được đáp ứng. Mình thương ai thì người đó thương lại, chứ mình thương người ta mà người ta không thương thì cũng cũng cũng xấu hổ lắm, chứ không phải không, cũng khổ sở lắm. Vậy đó, đừng có nói như kiểu người ta nói là: Cũng có những người thề hẹn kiếp sau sống chết với tui. Là ai vậy?
[50:46]Cái bà đó, tui lại tui tỏ tình bả nói: Thôi, kiếp sau đi em, như vậy. Rồi ta mơ ước cái gì? Ta mơ ước có nhà cao cửa rộng. Ta mơ ước cái gì? Nhan sắc. À. Ai cũng mong mình đẹp. Trừ mấy bà cụ già gần chết thì cái niềm mơ ước đó gác lại qua kiếp sau, hẹn kiếp sau. Chứ còn tất cả chúng ta đều mơ ước mình có nhan sắc một chút. Tại cái nhìn tâm lý là là ta thấy như vậy. Ai cũng cần mình hảo tướng một chút, nói trong đạo là hảo tướng một chút, đàng hoàng một chút. Và cái hảo tướng một chút, đàng hoàng một chút nhiều khi gây họa. Nhiều khi gây họa. Gây họa là sao? Ví dụ như ta thích đi sửa sắc đẹp. Nhiều khi phước không đủ, cái càng sửa thì càng càng xấu.
[51:41]Ờ nó hư rồi bỗng nhiên nó cứ hư luôn, càng sửa càng xấu. Mặc dù đó là điều mơ ước. Như có một cái nữ diễn viên cực kỳ đẹp, cực kỳ nổi tiếng, hơn cả Chaplin luôn á, bả nổi tiếng vậy đó, rồi cái bả cứ muốn đẹp hơn nữa, cũng là cái muốn, mà cái muốn này sai. Cứ sửa thì thấy xấu, sửa lại. Xấu hơn, sửa lại, cho tới cái ngày chụp hình bả mà thấy hết hồn luôn, rất là tội. Không biết cái nhân quả cái kiểu gì rất là lạ. Rồi vì có cái ông thầy, ổng là thầy tu cái người ta khen ổng là: Trời ơi, thầy hảo tướng, phúc hậu quá. Thì ổng mới phát hiện cái hảo tướng mặt mày phúc hậu của ổng là do mặt ổng tròn, đầy, tròn đầy, nên ổng lúc nào cũng ráng giữ cái
[52:24]khẩu phần ăn cho nó đầy đủ để giữ cái tròn đầy, phát tiểu đường luôn, tiểu đường suy thận luôn, chạy thận muốn khùng luôn. Cho nên thầy rút kinh nghiệm: Kệ, ốm mà chắc ăn hơn. Mặt ốm ốm, xấu xấu vậy mà nó bền.
[52:39]Kệ. Ai nói xấu thì xấu, kệ. Người ta nói xấu: Sao thầy xấu quá vậy? Kệ con ơi, thầy xấu mà không có tiểu đường con ơi, vậy nó an toàn. Vậy đó. Rồi ta mong ước điều gì nữa? Ta mong ước là sự tu tập. Đây là bắt đầu ta cao thượng rồi đó, mong ước sự tu tập. Ta mong ước gì? Ta mong ước làm được nhiều phước lành, ta mong ước một đời sống vị tha, hy sinh, thánh thiện. Ta mong ước ta yêu thương được tất cả mọi người. Đây là những phần mong ước phía sau, bắt đầu thánh thiện rồi. Thì những cái mong ước mà của sự cao thượng này có thất bại, ta cũng có buồn, có thất vọng nhưng không nhiều và không có hậu quả lắm.
[53:19]Nên vì vậy, khi ta nhìn vào tâm mình mà ta phát hiện mình có những cái mong cầu thì hãy phân tích là cái mong cầu đó thuộc loại cao thượng hay là thấp hèn, nhớ điều đó. Và còn tránh mong không mong cầu là không có đâu, nhớ vậy đó. Không không có, lúc nào cũng bị. Nhưng mà ta chọn lựa để có cái mong cầu cao thượng, lỡ có thất bại thì cũng không có thất nghiệp, nhớ như vậy. Bây giờ cũng vậy, ta nói là à như vậy là giảm mong cầu sai trái, giảm những mong cầu ích kỷ, giảm những mong cầu thấp hèn cũng là một cách để bớt bớt đau khổ. Vì sự thật, khi ta giảm những cái mong cầu sai trái, giảm những mong cầu ích kỷ, giảm những mong cầu thấp
[54:08]hèn, nó đã lọt vào Bát Chánh Đạo một phần. Nó lọt vào một phần trong Bát Chánh Đạo, và như vậy làm cho ta bớt đau khổ. Hôm nay ta nói tổng quan như vậy là cái cầu bất đắc. Bây giờ ta nói tới cái đau khổ cuối cùng Đức Phật dạy, đó là ngũ ấm xí thạnh khổ. Đây là một loại đau khổ. Và do cái ngôn ngữ hồi xưa là "ngũ ấm xí thạnh", ta chả biết là gì, thực sự nó là điên thôi. Đó, cái người điên loạn là người rất đau khổ. Không tin, điên cái biết liền. Không tin, điên biết liền. Điên liệt điên loạn là cực độ của sự đau khổ. Nên Phật nói cuối cùng: ngũ ấm xí thạnh khổ. Xí thạnh tức là tăng, căng thẳng, là stress, là ờ là tăng động quá sức.
[54:56]Cả một cái hệ thống năm ấm của mình, cả hành ấm, thức ấm, ngũ tưởng ấm gì cũng căng thẳng lên, hoạt động quá sức, giống như một cái nồi nước bị sôi trào. Đó là đau khổ. Thì đó có nghĩa là gì? Là điên. Điên loạn là đau khổ. Và như vậy, thấy chừng nào hết điên? Không. Điên là đau khổ, nhưng điên là cái nhân để đưa đến một cái đau khổ khiếp hơn, là địa ngục. À. Tất cả những người điên sau khi chết đều xuống địa ngục, chứ không có hết điên nha, không có hết điên. Nói: Tại sao mà điên là đã khổ rồi mà sau khi chết lại không hết khổ mà lại xuống địa ngục? Bởi vì trong lúc họ điên, họ làm điều rất nhiều
[55:43]điều bậy bạ, suy nghĩ rất nhiều điều sai trái. Nói: Họ điên thì họ đâu có chịu trách nhiệm? Đó là luật pháp của con người thôi. Ví dụ khi một người họ phạm tội giết người, khi giám định tâm thần là điên thì bên người ta ta không kết tội nữa, vì cho vì người điên nên sẽ làm sai trái, cầm dao đâm người khác chết, nhưng giám định tâm thần ông này ổng điên thật thì thôi đem ổng vô nhà thương điên, chứ không kết tội hình sự ở tù. Đó là con người, đó là luật pháp con người. Còn cái luật pháp của âm phủ, luật pháp của nhân quả thì không cần biết anh điên hay không điên, hễ anh làm sai thì trả quả báo.
[56:23]Anh cầm dao đâm người ta trong lúc anh điên hay không điên đều phải trả quả báo. Vì anh điên anh nghĩ bậy nghĩ bạ trong đầu, anh phải xuống địa ngục, chứ đừng nói: Tại tui điên nên tui nghĩ bậy, không có, không có tại. Nên sau này cũng vậy. Hồi xưa trong cái luật pháp nói: Ông này ổng gây tai nạn giao thông bởi vì ổng có men. Thì luật bây giờ họ không nói, luật nói là: Tại anh đang tỉnh, tại sao anh lại uống rượu và anh làm cho anh say, chứ không phải là vô cớ anh say, mà chính anh làm cho anh say nên anh gây tai nạn, tội nặng hơn. Thì cái chỗ này là bắt đầu đúng với luật nhân quả. Nhưng mà cái chỗ điên thì bây giờ vẫn chưa
[57:03]người ta vẫn chưa đạt được tới mức độ của luật nhân quả. Còn luật nhân quả, anh điên kệ anh, hễ anh làm bậy thì cứ xuống địa ngục. Và tất cả những người điên đều nghĩ bậy và đều làm bậy, nên sau khi chết, người điên nào cũng xuống địa ngục. Nên là cái khổ chồng chất thêm khổ, rất là tội. Vậy sau khi xuống địa ngục xong rồi đi đâu? Thường trở lại cuộc sống súc sinh. Tại không có cái nhân để trở lại một cuộc đời bình tĩnh nữa. Nên ta làm gì làm, nhớ đừng để bị điên. Bị điên rồi không có ngày trở lại. Bị điên rồi là tâm hồn ta đã không còn giá trị của con người, xuống địa ngục, hết cái thời gian địa ngục rồi qua súc sinh hết,
[57:41]thành một loại ngu si, không biết gì, ta cẩn thận cái đó. Mà điên là một loại đau khổ. Đau khổ là cảm thọ. Ta nhớ nha, cuối cùng đau khổ chỉ là cảm giác, nhưng cảm giác đó ta không gỡ bỏ được. Cảm giác khổ đó ta không gỡ bỏ được bằng bất cứ cách thức gì, ta nhớ như vậy, vì cảm giác khổ là một loại quả báo. À. Ta nhớ, bây giờ ví dụ thế này:
[58:20]Trước đây ta đánh ai, cái họ đau. Họ đau gì? Họ đau gì? Họ đau cơ thể và đau gì? Đau tinh thần. Nhớ, khi ta tát ai một bạt tai, là không phải họ chỉ đau cái mặt thôi, mà họ nhục nhã và họ đau khổ cái tinh thần nữa. Nên ta tát họ một bạt tai, thực sự ta đánh họ cả hai, vừa là thân vừa là tâm, nhớ như vậy. Thì đến lúc nào đó ta trả quả báo, thì ta cũng phải đau cả hai, vừa đau thân, vừa đau tâm, vừa khổ tâm. Nhưng mà chỉ có một cái, ví dụ như trước khi ta bị trả quả báo thì ta có tu, ta có lễ kính Phật, ta có ngồi thiền, thì ta cũng bị đau thân lại, cũng bị ai đánh lại, nhưng tâm ta bớt đau khổ,
[59:13]ta bớt được một cái phần thân, á phần tâm đau khổ là do có cái phước của cái sự tu hành. Còn thân vẫn phải trả cái quả báo đó. Và điên là một loại đau khổ. Đau khổ như thế nào? Đó là một cảm giác, và cảm giác đó chỉ người điên mới mới hiểu. Mà người điên có hiểu không? Không. Đấy nè, cái khổ là người điên không hiểu rằng mình đang đau khổ. Chỉ thấy mình đang bứt rứt, tức giận, nóng nảy, ờ là căm thù và nghĩ bậy, mà không biết rằng đó chính là là đau khổ. Cái bứt rứt, cái nóng giận, cái gào thét, cái áp lực trong tâm của họ, cuồn cuộn trong tâm họ là một loại đau khổ nhưng họ không biết. Họ bị sai sử theo hoàn toàn,
[1:00:01]để họ mắng người này, họ chửi người kia, họ rượt người nọ. Ờ đó là đau khổ nhưng họ không thấy đâu, họ không biết họ đang đau khổ. Như hôm trước cái cái bài mà đầu tiên chúng ta nói về Khổ Đế vậy đó. Cái đau khổ nhất của chúng sinh là không biết mình đau khổ để mà thoát khổ. Nên tại sao Phật dạy Tứ Diệu Đế là dạy Khổ Đế đầu tiên? Vì cái trí tuệ đầu tiên của chúng ta cần để có cho sự tu tập là biết rằng mình đang đang khổ. Bài sau ta sẽ phân tích về chỗ này một chút xíu để kết thúc cái phần Khổ Đế. Cái quan trọng là biết mình đang khổ. Và tất cả chúng sinh, con cá ở dưới nước, con chim ở trên trời, con sâu trong cành cây,
[1:00:40]con trăn, con rắn, con hổ, con báo, không con nào biết mình đang khổ, không đủ trí tuệ để biết mình đang khổ. Chỉ trừ con người mà con người có thiện căn mới biết mình đang đau khổ. Còn con người tầm thường cũng không biết mình đang đau khổ. Bây giờ ta ra ta mà gặp hai cái ông nhậu, nhậu một lát bắt đầu xúm lại oánh nhau. Ta hỏi, "Anh có thấy đó là khổ không?" Ổng nói, "Không, khổ gì? Tao oánh nó chết chứ khổ gì." Họ không bao giờ biết. Nhưng mình đứng bên ngoài bình tĩnh mình nhìn vô, cảnh đó là cảnh gì? Quá khổ đi. Cảnh quá khổ. Hoặc là bây giờ, ta tới thăm gia đình người bạn. Thấy nó mặc cái quần xà lỏn nha, nó chạy qua chỗ này nó chẻ củi,
[1:01:25]chạy qua kia nó nấu cơm, còn vợ nó chửi nó tét tát vô mặt. Ờ cái mình đứng đó mình, trời hồi xưa nó cũng bạn học với mình, nó cũng phong lưu đài các lắm, sao bây giờ nó lấy vợ khổ vậy nà? Ba bốn đứa con nheo nhóc này kia, lo ăn đứa này, nấu chén mà vợ thì chửi. Mà bây giờ vợ chửi nhiều hơn là chồng chửi thì phải, thành thử ra bây giờ thấy ngộ vậy. Thì quá cái mình đứng đó nhìn, nói rồi mình lại hỏi, "Mày, mày mày có thấy mày khổ không?" "Đâu có khổ gì mày, vui mà." Cái bắt đầu nó lăn lộn đi làm tiếp. Còn mình thì ngao ngán lắc đầu thôi, "Tao không ở lại chơi với mày." "Nó ở lại ăn cơm với tao mày."
[1:01:57]Nhòm cái bàn ăn nó bóp đây xíu, ba bốn đứa, vợ nó cứ liếc liếc lườm lườm. Thấy bạn tới liếc lườm lườm ngồi ăn không nổi làm sao mà ngồi đó ăn. Tức là thấy cái thằng này nó là nô lệ trong nhà chứ đâu phải là thằng bạn mà làm chủ gia đình mà nó được quyền mời mình. Nó mời mà nó lấm la lấm lét, nó mời mình ở lại ăn cơm mà nó lấm la lấm lét, nó còn liếc vợ nữa, để coi vợ nó có chịu không. Mà vợ nó cứ lườm lườm lườm thế này thôi ăn gì nổi. Mà mình hỏi nó khổ không thì nó cứ nói không. Bởi vì nếu mà nó nói khổ thì nó chết với vợ nó.
[1:02:27]Hỏi, "Khổ không?" "Không, sung sướng vô cùng, hạnh phúc vô cùng." Thì về lát còn vợ còn cười cười. Còn nói, "Tao khổ quá!" chết với bả liền. Khách về rồi là chết liền. Cho nên vậy, cái khổ của chúng sinh là không biết mình mình khổ, hoặc là giấu mình đang khổ như những ông đó vậy, giấu mình đang khổ. Chỉ rất ít chúng sinh mới biết mình đau khổ, chỉ những chúng sinh có thiện căn với Phật pháp, được học lời dạy của Đức Phật, hiểu sâu về Khổ Đế mới biết mình khổ. Và người điên là người không biết mình khổ. Cũng như cái ổng lè nhè ổng dắt xe ổng đi ngoài đường, cảnh sát giao thông chặn lại, "Anh say phải không?" Nói,
[1:03:05]"Đâu có say, say gì!" Giờ này, giờ này, mới có ba ly. Là ổng lè nhè, không bao giờ ổng chịu ổng nói ổng say. Ổng nói ổng đang tỉnh táo mà. À nhưng mà nhìn vô thấy ổng đi ngã qua ngã lại biết ổng say. Cũng như ông điên, nói "Anh điên hả?", họ oánh mình liền, họ đâu có điên đâu. Họ không thấy. "Anh khổ hả?" Không, không hề khổ. Như bây giờ trên trời họ đang nhìn xuống chúng ta thấy chúng ta làm sao? Khổ không? Rất là khổ. Mỗi một thân phận, mỗi một suy nghĩ chúng ta thật ra đều là đang đang đau khổ. Nhưng mà nên cái người điên là vậy, cái cảm giác căng thẳng, bực bội, bất an. Và cái kẹt nhất của người điên là ý nghĩ bậy cứ tuôn trào,
[1:03:45]cái nghiệp địa ngục nó cứ hiện ra hiện ra theo cấp số nhân, rất là đáng sợ.
[1:03:52]Như chúng ta biết tu vậy đó, mình cẩn thận từng ý nghĩ. Không để cho ý nghĩ bậy nó tuôn, nó nó khởi lên. Mà hễ có khởi lên, mình sám hối, mình chặn lại, nó không khởi nữa. Đó là mình biết tu. Nhưng người điên thì ý nghĩ bậy tự nó tuôn trào ầm ầm ầm ầm, không kềm lại được, không kềm lại được. Và cái bực bội, cái bất an, họ đau khổ mà họ không biết họ đang đau khổ. Đó là cái, cái rất là tội như vậy đó.
[1:04:21]Có một cái điều nữa là cái người điên là đã họ hiện cái tướng địa ngục ra và họ hiện cái tướng súc sinh ra. Trong những cái tướng súc sinh họ hiện ra là họ không thích mặc quần áo. Ngay cả trời lạnh cũng không thích mặc quần áo, vì họ cái suy nghĩ của họ nó đến gần với với loài thú.
[1:04:42]Sau này gặp nhiều trường hợp như vậy thì mới phát hiện một cái quy luật của người điên là thích cởi quần cởi áo, thích lõa lồ. Mới khi mình so sánh trên nghiệp thì đúng là cái nghiệp của họ đi về phía phía thú rồi. Tuy là còn hình hài con người, chưa chết đọa thành thú, nhưng nhân quả của họ, đẳng cấp của họ đã đi về, đã đi về phía thú. Phải hiểu như vậy. Hầu hết những suy nghĩ của người điên là đúng hay sai? Sai. Tại sao? Tại vì cái quả báo từ trước đây không chịu chấp nhận điều đúng,
[1:05:25]bẻ cong sự thật, cố tình che lấp sự thật, cố tình nói điều sai trái, sau này phát điên liền. Và trong lúc mình điên, tất cả mọi suy nghĩ đều là sai lầm, không có đâu đúng đâu cả. Và cứ nghiệp thì chồng thêm nghiệp, cái nghiệp nó nặng lên theo cấp số nhân, mà chết thì cứ đọa địa ngục rất là sợ như vậy. Cho nên vì vậy, bây giờ đang còn tỉnh táo, đang còn biết đạo, ta cố gắng kiểm soát từng suy nghĩ của mình, đừng tạo nghiệp. Cố gắng đi tìm lấy sự thật, hiểu đúng về sự thật, hiểu đúng về đạo lý. Nói bây giờ ông tu mà ông phát điên là làm sao? Vì hiểu sai về đạo lý. Nói ủa thấy hồi trước thì nó bình thường lắm,
[1:06:16]tới chừng nó đi theo ông thầy nào nó tu cái bây giờ nó về nó điên, nó lảng lảng, nó điên. Là sao vậy? Bởi vì ông thầy đó cung cấp cho nó tà kiến, nó hiểu sai, nó cũng phát điên. Khi ta hiểu sai là nhân quả của cái điên loạn, mà hiểu sai những vấn đề nhỏ nhỏ, sau này ta chỉ bị quả báo ngu chứ không điên. Còn hiểu sai những vấn đề lớn thì ta bị mắc quả báo điên luôn, ghê như vậy. Hiểu sai vấn đề nhỏ nhỏ thì thôi, chút thôi, sau này mắc quả báo ngu. Nên vì vậy, muốn cho nhiều đời nhiều kiếp lúc nào ta cũng có trí tuệ sáng suốt, tỉnh táo, bình yên thì đừng suy nghĩ sai, đừng nhận thức sai, đừng hiểu sai vấn đề, nhớ như vậy.
[1:07:04]Có chết cũng không bao giờ từ chối cái sự thật, từ chối cái lẽ phải. Lẽ phải là lẽ phải. Sống vì lẽ phải và chết vì lẽ phải, không bao giờ có cái sợ hãi, thì đời đời kiếp kiếp ta được cái phước của trí tuệ, của sự sáng suốt. Còn ta vì bất cứ cái lý do gì, vì ích kỷ, vì quyền lợi, vì cái điều riêng tư gì đó mà ta phủ nhận một sự thật, kiếp sau ta sẽ bị ngu và có thể bị điên luôn. Nên cẩn thận về nhân quả này, cẩn thận về nhân quả. Cái người điên á đầu tiên là họ mất ngủ, rồi bắt đầu ảo thanh nghe tiếng nói bên tai. Cái ảo thanh nghe tiếng nói bên tai mà ta đến khám bác sĩ thì bác sĩ nói đây là một bệnh lý về tâm thần đã được ghi trong
[1:07:59]y văn, là tiếng nói cứ nói lải nhải lải nhải bên tai. Thì bác sĩ cho rằng đó là tự não bộ mình nói. Tuy nhiên, nó có hai dạng tiếng nói bên tai: một dạng là chính cái não của mình nó sáng tạo, nó nói lải nhải cho mình nghe; hai: vong nhập. Vì cái người tâm thần rất dễ bị vong nhập. Tại sao vậy? Vì khi ta bị tâm thần là bộ não ta đã suy yếu, nên ta có cánh cửa để cho vong nhập vào. Nên khi ta đến gặp ông thầy pháp thì ổng nói: "Nó điên gì, nó bị ma nhập!" Thế là ổng chữa ma. Nhưng ta đến bác sĩ thì bác sĩ nói: "Đâu có ma nào nhập, nó bị tâm thần." Hai người, một người nói tâm thần, người nói ma nhập, cả hai đều đúng.
[1:08:47]Vì khi ta bị vong nhập, tinh thần ta sẽ yếu. Khi tinh thần ta yếu, ma sẽ nhập. Nên thấy một người bị tâm thần, ta nhớ một điều có vong ở trong đó rồi, bên cạnh rồi. Mà thấy cái người mà cứ vong nhập hoài, cái tâm thần đã tới một bên rồi. Nên phải chữa là vậy, chữa là chữa cả hai. Và chữa cứ bằng bằng phước thôi, cứ bằng phước, tôn kính Phật, khiêm hạ, từ bi, làm những điều công đức lành, vậy chứ mà tinh thần ta ổn định lại. Nha, bà con nhớ vậy, đừng để vong nhập nhiều quá. Vong nhập nhiều quá là nó hư mất cái bộ não của ta. Mấy đứa bé nhỏ tự kỷ cũng là một dạng tâm thần bởi vì vong nhập đó. Khi nó còn nhỏ, trong cái gia đình
[1:09:33]ít người quá, giao cho một cái bà vú, thì bà vú bả mắc mải làm chuyện của bả, rồi vong nó tới với đứa nhỏ, nó tác động, nên đứa nhỏ nó từ chối loài người liền, nó chơi với vong. Đó là dạng tự kỷ, tự kỷ cũng là một dạng tâm thần. Còn ngày xưa, một căn nhà dù ta nghèo nhưng ta sống nhiều thế hệ: ông bà, con cháu. Hổng có người này có người kia, nên đứa bé lúc nào nó cũng được bao vây bởi loài người, vong không áp sát nó. Nhờ vậy cái thời xưa ta ít bị tự kỷ. Còn thời nay, gia đình ít người quá nên mấy đứa bé dễ bị tự kỷ là do vong tác động, cũng là một loại như vậy. Nên nhớ cái vong tác động với bệnh tâm thần nó đi đôi với nhau, vậy đó.
[1:10:18]Dưới cái bệnh điên, ta có một dạng tâm thần tâm lý mà các nhà y học cảnh báo là dạng stress, tức là căng thẳng. Căng thẳng là suy nghĩ không dừng được, đưa đến bệnh huyết áp cao, nhịp tim nhanh lên, suy thận, tiểu đường.
[1:10:41]Đó là cái stress. Mà cái stress đó nếu không dừng lại được, không chữa được, ta tới cái bệnh điên cũng không xa lắm. Nên ta nghe ai nói: "Trời, lúc này tôi bận quá, đầu óc căng thẳng ngủ không được" là rồi rồi đó, bắt đầu ta đi tới cái mé của bệnh tâm thần. Nếu ngang đó không chữa, không dừng được, tâm thần tới liền. Mà nhất là nếu những điều ta bận tâm là những điều tội lỗi, thấp hèn, cá nhân, ích kỷ, thì cái căng thẳng đó rất dễ dắt ta vào, lọt vào tâm thần luôn. Còn nếu những điều ta bận tâm, lo toan, căng thẳng nhưng nó có cái tính vị tha, vì người, vì cái điều chung, thì ta được cái phước chặn lại để không rớt vào bệnh tâm thần, từ từ ta gỡ đi ra.
[1:11:32]Còn nếu cái stress của ta, cái căng thẳng của ta có tính cá nhân, rất dễ bị điên luôn. Đây là điều ta phải cẩn thận một chút. Nãy giờ ta nói là cái ngũ ấm xí thạnh khổ là một loại khổ, khổ căng thẳng và khổ nhất. Mà cái khổ nhất là người đó không biết mình đang khổ để thoát ra, để tìm cách thoát ra. Cái tội nhất là như vậy. Nên tại sao mà Đức Phật giảng Khổ đế đầu tiên là để đánh thức cái con người biết rằng mình mình đang khổ. Hầu hết chúng sinh không ai biết mình đang khổ, cho tới cái ngày Đức Phật xuất hiện nói về chân lý Khổ đế. Và đây là một điều đặc biệt. Chưa từng có một triết gia, một nhà đạo học,
[1:12:14]một nhà tôn giáo nào khi dạy đạo nói về chân lý khổ trước hết. Vì điều này khó nhận ra quá. Chỉ có bậc đại giác mới nhìn thấy cái điều này để nói cho chúng ta nghe. Và có những chân lý trên đời ta cần phải giác ngộ, yêu cầu vui lòng đầu tiên giác ngộ, ý thức trước hết là nỗi khổ của chúng sinh. Và nỗi khổ có nhiều loại, nhiều tầm, nhiều dạng, nhưng vui lòng biết mình đang khổ cái đã, rồi sau đó mới nói tiếp những chân lý khác. Còn nếu ta chưa nhận ra mình đang khổ thì ta không có con đường nào để đi nữa. Và ở cái khổ cuối cùng của cái ngũ ấm xí thạnh khổ này là ta mất hết giá trị của con người.
[1:13:00]Sau khi chết, đọa địa ngục. Và địa ngục thì khổ hơn là điên nữa. Tại vì nơi cái địa ngục ta bị đày đọa, bị hành hạ. Lúc đó ta biết mình đang khổ. Còn lúc điên thì không biết mình đang khổ. Lúc điên là lúc mà rất căng thẳng, rất tạo nghiệp, nhưng ai hỏi: "Có khổ không?" thì nói: "Không!" Sau đó họ mới rớt xuống địa ngục, lúc đó thật sự là biết mình đang khổ, phải rên la. Trước đây lúc điên á thì là gào thét, chửi bới, nhưng rớt xuống địa ngục rồi là bắt đầu rên la. Rên la là đã hiểu rằng mình khổ rồi. Lúc đó mới chịu hiểu rằng mình khổ rồi. Vì sao? Vì địa ngục là hành hạ, là đày đọa. Địa ngục cũng có nhiều lớp, nhiều tầng.
[1:13:47]Có những địa ngục chỉ giam thôi, chứ cũng không hành hạ lắm, là lúc trước ta có phạm số tội mà ở trên thế gian này ta chưa trả hết, xuống trả tiếp dưới địa ngục. Ta đừng tưởng địa ngục xa xôi nha, địa ngục bên cạnh lưng mình đó. Chớ đừng tưởng tôi ở loài người chắc tôi không đọa, thực sự là địa ngục rất gần với ta, sơ sẩy cái xuống liền à. Mà có nhiều loại, có loại chỉ giam thôi. Mà nhớ địa ngục không có đèn điện, không có đèn điện nha, không có đèn led, không có đèn neon, không có đèn huỳnh quang, có nghĩa là tối thui. Chúng sinh chỉ nhận ra nhau bằng mờ mờ, bằng cảm giác thôi. Và hôi thối, lạnh lẽo hoặc là nóng bức.
[1:14:27]Ở trong cái cảnh đó cực kỳ khốn khổ, hôi hám, dơ bẩn, tối tăm. Và có loại địa ngục là có hành hạ, có trừng phạt như cưa, cắt, đâm, xé, nấu, nướng, vân vân, cái đó là hành hạ. Mặc dù nó chỉ là hình thức nhưng làm cho ta đau, đau đớn tột cùng. Cái đau đó là đau cảm giác của của thể xác. Dưới địa ngục đau đớn tột cùng, nó lộ hết toàn bộ cái nỗi khổ của cái điên ra. Cái điên là một loại khổ của tinh thần mà người điên không ý thức được, nhưng rớt xuống địa ngục rồi, nó hiện cụ thể ra thành cái điên của thành cái đau của cơ thể và lúc đó thực sự là khổ và thổ khổ khủng khiếp, tột cùng của khổ. Nên bây giờ nói cái gì là khổ nhất?
[1:15:12]Xuống địa ngục là khổ nhất. Nhưng mà chưa xuống địa ngục thì cái điên loạn là một loại đau khổ mà ta nhìn thấy được ở trên cõi đời này, còn xuống địa ngục rồi là thật sự là đau khổ vô cùng. Mà ta đừng tưởng là địa ngục ở xa ta, nhiều khi chính chúng ta đang còn nghiệp địa ngục mà chưa hết đâu. Ví dụ như mình thấy mình ngồi đẹp đẽ như vậy, sự thực mình đang ẩn chứa một nghiệp địa ngục còn tồn tại. Tuy nhiên chưa đến lúc ta đọa, vì sao vậy? Vì ta còn biết đi chùa, biết tụng kinh, biết lễ Phật, biết ngồi thiền, biết làm phước. Cái nghiệp địa ngục đó nó không đẩy ta xuống địa ngục nhưng mà nó còn nằm trong người ta á.
[1:15:51]Đó là lý do mà thầy dặn khi ta ngồi thiền mình để tâm ở đáy bụng để nhớ rằng mình vẫn còn nghiệp địa ngục tồn tại đó chưa có hết đâu. Cho nên cái địa ngục là một loại siêu khổ. Mà thường thì ta đọa địa ngục là bao lâu? Ta hay nghe kể người này đọa địa ngục ngàn năm, người kia đọa địa ngục trăm năm, thực sự nó không có con số đo thực tế, mà chỉ cần ta 5 phút đọa địa ngục thôi là biết liền, nó dài hơn một một thế kỷ.
[1:16:26]Vì cái đó cái thời gian đó là thời gian của tâm lý. Còn cái chuyện mà nói rằng thời gian, ví dụ như nói một ngày trên cõi trời bằng mấy trăm năm ở cõi đất, thì hẹn xin mời tới lễ Vu Lan, thầy sẽ giải thích cho nghe tại sao một ngày trên cõi trời là mấy trăm năm ở dưới cõi người, cái cơ chế nó như thế nào mà thời gian nó sai lệch như vậy thì ở Vu Lan sẽ nghe. Còn ta đang nói cái thời gian ở địa ngục là thời gian của tâm lý, chỉ cần 5 phút thôi là thấy dài hơn thế kỷ, mà đâu có ai đọa địa ngục 5 phút, phải không à? Có ai đọa địa ngục 5 phút không? Không, nhớ phải không? Không nhớ, mấy người đâu nhớ, đâu quên mất rồi.
[1:17:02]Nên thường ta đọa địa ngục cũng phải vài chục năm, mà vài chục năm mà chịu hành hạ kinh khủng vô cùng. Luật nhân quả là vậy đó, luật nhân quả cực kỳ khắt khe. Nếu ta biết được cái sự khắt khe của luật nhân quả rồi, ta sợ điếng người luôn, không dám làm điều gì sai. Thà có chết thì chết chứ không dám làm điều sai, vì tới khi trả quả báo rất là rất là vất vả.
[1:17:28]Nó có một loại khổ nữa là bị đọa súc sinh.
[1:17:36]Súc sinh là một loại khổ mà không bao giờ biết mình khổ. Và súc sinh có nhiều loại, có những loại súc sinh cao cấp, có trí tuệ, có cái mức độ thông minh nào đó và có những loại súc sinh thì hoàn toàn sống theo bản năng, không có chút cái thông minh nào. À và ta nhìn cái cái đời sống của súc sinh, nếu ta ta dừng cái tâm mình lại và ta cảm nhận được cái đời sống của súc sinh, ta sẽ thấy rất là tội nghiệp cho loài súc sinh. Điều đầu tiên không bao giờ họ có thể giác ngộ được. Như Đức Phật dạy, con khỉ chúa với con voi chúa mà theo hầu Đức Phật trong ba tháng hạ, đòi theo Phật, Phật mới nói câu này:
[1:18:23]"Trong kiếp này, tụi con không bao giờ có thể nhập được thiền định, bởi vì đang còn mang thân súc sinh mà. Vì cái cấu trúc não của súc sinh là không bao giờ nhiếp được tâm vào thiền định." Rồi sau đó hai con vật vào trong rừng và tìm cách nó chết để được tái sinh làm người, mà có thể là tu tập được thiền định. Nên ta có được cái bộ não quý giá của con người là có thể tu tập thiền định, chứ còn cái cấu trúc bộ não của súc sinh là không thể tu tập thiền định. Nên ngày hôm nay, ai là con người, mang hình tướng con người, mang thân phận con người và mang bộ não con người, mang tâm hồn con người thì nên cố gắng tu tập thiền định.
[1:19:04]Vì nếu ta có bộ não của một con người mà ta không tu tập thiền định, đó là một sự phí phạm vô cùng. Mà sau này mà mất cái bộ não đó rồi, tìm không lại. Cũng giống như vậy, cái người có tiền mà không biết sử dụng cho đúng, cứ phung phí xài tầm bậy tầm bạ, sau này không có tiền nữa. Cũng vậy, ta có cái bộ não có thể tu tập thiền định thì ráng mà tu tập thiền định, mất cái bộ não đó rồi, không tu tập lại được. Rồi còn những loại súc sinh mà ở những cái cấp thấp, thấp dần thấp dần như những con sâu, con bọ rồi con cá lăng quăng rồi con trùng, con giun, con dế rồi, rồi nó nhìn nó mình mình mình thất vọng, mình tuyệt vọng.
[1:19:44]Tại không biết ngày nào nó có thể lên lại làm người, ngày nào nó có thể trở lại thành một loài có trí tuệ để biết tu tập, biết nhân quả, biết đạo lý, biết tôn kính Phật. Ta không biết ngày nào. Nhìn con dế nó bò bò, nhìn con sâu nó bò trên thân cây, ta thực sự thương xót mà không làm gì được. Vì cái quả báo của nó những đời xưa tự nó nó phá hết những cái công đức lành của nó rồi, tự nó nó phá sạch hết không còn gì, bây giờ đọa làm cái thân châu chấu, rọng sâu róm gì đó. Ta nhìn nó ta hỡi ôi, thương nó thì thương, thôi đành chịu. Đành chịu, chả làm gì được. Đó cũng là một loại cực kỳ đau khổ, súc sinh cũng là một loại cực kỳ đau khổ.
[1:20:26]Mà súc sinh có những loài có thời hạn, ví dụ như con đó nó đọa làm súc sinh bao nhiêu kiếp nó trở lại làm người, giống như ông già chồn đọa năm trăm kiếp rồi được khai ngộ trở lại làm người. Nhưng có những loại súc sinh không có thời hạn, mà càng làm súc sinh thì càng đọa luôn. Tại vì cứ cắn xé lẫn nhau, cứ tạo ác nghiệp, càng ngày đọa dần đọa dần vào những loài càng lúc càng thấp hơn, nên thấy không còn con đường để đi lên. Nên Đức Phật mới nói cái là để trở lại thân người là một điều siêu khó, như con rùa mù mà nổi lên biển mò mò có cái bọng cây nào để bám vào, chứ cứ lội trong nước cực quá, bám vào cây để mà cái cây nó trôi
[1:21:04]dần dần vào bờ mà còn lên xuống mà không có cơ hội. Mắt bị mù không thấy có cái khúc cây qua lại, mò mò bằng cái tay của mình không biết cái có cái bọng cây nào để mình bám vào hay không. Đức Phật nói vậy, cái cái súc sinh để mà có cái hy vọng mà lên làm người là một điều gần như bất khả thi, mission impossible.
[1:21:27]Nên hôm nay vậy, ta nói đến cái khổ cuối cùng là ngũ ấm xí thạnh khổ. Cầu bất đắc khổ, ngũ ấm xí thạnh khổ vậy. Qua lần sau, chắc là ngoài Bắc, thầy sẽ tổng kết lại các loại khổ. Trước khi mà ta đi vào Tập đế, những cái cái chân lý Tứ Diệu Đế mà Đức Phật nói là chân lý vô cùng vĩ đại, chỉ có những con người có thiện căn, có trí tuệ mới có thể lắng nghe, mới có thể hiểu biết được. Và khi ta hiểu được cái nỗi khổ của kiếp người rồi, bắt đầu ta sẽ tự mình có động lực để để tu hành nha.