Transcript: Thanh Thiếu Niên Phật Tử

[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:23]Mời quý thầy, quý Phật tử ngồi xuống ạ. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Thì cũng như bữa nay là bữa cuối trong cái mùa hạ này, coi như ban trị sự yêu cầu chúng tôi nói chuyện trong cái khóa bồi dưỡng trụ trì. Đây là lần thứ hai cũng là lần cuối của năm nay. Đề tài hôm nay là vấn đề thanh thiếu niên Phật tử. Cái đề tài này chúng ta triển khai là dành cho những người làm công tác về trụ trì, tri sự, chúng ta phải quan tâm đến cái đối tượng thanh thiếu niên Phật tử. Và vì sao? Bởi vì luôn luôn chúng ta cần những đội ngũ kế thừa mà tiếp tục giữ gìn, hoằng dương Phật pháp. Cái việc kế thừa này trong cả hai giới:

[1:12]một là giới xuất gia, hai là giới tại gia. Giới xuất gia cũng vậy, chúng ta cần những người trẻ tuổi được đào tạo, được vun bồi để kế thừa cái sự nghiệp mà các bậc tôn túc đã để lại, đã phát huy sau khi các vị lần lượt đi về với Phật. Và trong giới tại gia cũng vậy, tức là những cái người Phật tử thuần thành đã lớn tuổi, lần lần rồi cũng về với Phật, chứ không về đâu đâu. Mình nói chết nghe buồn, nói về với Phật. Thì chúng ta cũng cần những cái người Phật tử trẻ tuổi nối tiếp như vậy để đứng bên ngoài mà hoằng dương, mà hộ trì Tam bảo. Bởi vì cái cốt lõi là chư Tăng giữ gìn Phật pháp, phát huy Phật pháp, hoằng dương Phật pháp,

[2:04]nhưng chúng ta cần những người cư sĩ đứng ở bên ngoài để nhiệt tâm hộ đạo. Cái việc mà nhiệt tâm hộ đạo của người cư sĩ á là thường là hai việc: Một á là ủng hộ về tài vật cho Tăng Ni. Chúng ta Tăng Ni thì không có làm gì ra tiền, chúng ta chỉ lo tu rồi lo giáo hóa, nên cái người cư sĩ làm ở ngoài đời sống vất vả lăn lộn có tiền để chia sẻ bớt ra để ủng hộ cho Tăng Ni tu học. Cái thứ hai nữa là cái người cư sĩ là người trung gian để cho chúng ta đem Phật pháp phả vào cái cuộc sống này. Vì có nhiều điều tốt đẹp từ Phật pháp, nhưng mà sự thực là chúng ta không thể trực tiếp mình làm hết mọi điều, mà chúng ta phải nhờ những người cư sĩ tiếp tay.

[2:52]Chứ Tăng Ni thực sự là không phải là người mà trực tiếp làm mọi điều đâu, chúng ta chỉ làm giám đốc thôi. Ví dụ như là cái việc làm từ thiện á, đi nơi này cứu trợ, nơi kia làm nhà tình thương, nơi nọ làm y tế, thì sự thực là chúng ta không có nên trực tiếp làm hết, chúng ta chỉ nên là hướng dẫn, góp ý để người Phật tử làm thôi. Là vì sao vậy? Bởi vì chúng ta còn có một cái nữa là phải dành thì giờ để đi vào tâm linh nữa. Chính cái mà chúng ta tu học mà nhất là dành thời gian để đi sâu vào tâm linh á thì chúng ta mới sáng chói trí tuệ, đức hạnh mà nói lời nào chắc lời đó, để giữ vững được cái cột trụ của Phật pháp mà giữ cái cốt lõi tu tập của đạo Phật.

[3:36]Còn nếu chúng ta lăn ra ngoài trực tiếp đi làm thì cũng được đó, nhưng mà chúng ta không có thời gian đi vào tâm linh thì đạo Phật sẽ yếu dần. Bên ngoài coi hay coi mạnh nhưng bên trong yếu dần, vì cái tâm linh thiền định vẫn là cái quan trọng, cái cốt lõi chúng ta phải bám theo. Do đó mà mình thấy người tu mà cứ lăn xả đi làm từ thiện, thấy thì có hay á mà sự thật là lạc hướng rồi đó. Quý thầy nhớ điều đó ha. Chứ không phải tự nhiên sau này mình nguyện là: "Con nguyện nữa con học xong rồi con đi con làm từ thiện xã hội", trật á, chứ không phải. Đạo nào khác thì được. Ví dụ những cái đạo khác, những người tu sĩ của họ có quyền lăn xả làm từ thiện

[4:12]được, đáng ca ngợi, tốt, nhưng trong đạo Phật thì đó là lạc hướng á. Bởi vì sao vậy? Bởi vì các đạo khác họ không có con đường sâu thẳm tâm linh, chỉ đạo Phật mới có. Mình còn phải chứng cho được cái trí tuệ vô ngã, đó là cái mà không biết kiếp nào mới chứng được, nếu từng kiếp từng kiếp không nỗ lực không chứng nổi cái điều đó. Do đó là chúng ta phải dành thời gian rất nhiều để tu tập. Vì vậy mà chúng ta cần có những người Phật tử kế thừa. Nhưng mà những người Phật tử đó cũng là người mà thực hiện cái hoài bão của chúng ta đối với xã hội này, chứ không phải mọi điều chúng ta trực tiếp làm. Cái vai trò người Phật tử quan trọng là vậy.

[4:54]Bây giờ theo như quý thầy, quý Phật tử chúng ta thử mình ước tính coi trong 100 người đi đến chùa thì mấy người xuất gia?

[5:06]Quý thầy nhắm thử coi. Mấy người? Không biết. Hả? An Hậu nhắm là mấy người?

[5:20]Con nói thật chính xác á. Đúng rồi, hầu như không có người nào. Đúng như vậy đó. Nên quý thầy thấy cái người xuất gia hiếm hoi như vậy. Dĩ nhiên Phật tử thương yêu những người xuất gia là cũng bởi vì hiếm. Thế gian đầy rẫy những hấp dẫn mà người tu mình chấp nhận từ bỏ hết niềm vui thế gian bước vào đạo hiếm lắm, hiếm. 100 người chưa chắc được một người xuất gia, đúng. Nhưng mà thôi, giờ mình rộng rãi chút xíu mình cho một người, phải không? 100 người được một người xuất gia. Thì như vậy còn lại 99 người đi đâu? Đi về đâu hỡi em? Hả? 99 người đi đâu? Dĩ nhiên họ sẽ tiếp tục cái cuộc sống bình thường phải không?

[6:03]Lớn lên sẽ lập gia đình, cũng sẽ làm ăn, kinh tế gì đó, thì đó. Thì như vậy cái con số mà 99 người so với một người là con số lớn. Một người đó thì hiếm quý thiệt nhưng mà cái con số 99 người là một lực lượng rất quan trọng, là một số người rất đông mà chúng ta phải quan tâm giáo dục, đào tạo trong 100 người đi đến chùa như vậy. Một người xuất gia coi quý thiệt nhưng có một người, còn 99 người không đi tu, con số đó rất quan trọng, rất có ý nghĩa đối với chúng ta, nên chúng ta phải làm sao đào tạo. Mà đào tạo những người đó để làm cái gì? Ba điều: Đào tạo để những người đó sau này trở thành những Phật tử thuần thành thật sự.

[6:42]Thứ hai là những người công dân tốt của đất nước, công dân gương mẫu của đất nước. Thứ ba là những con người ưu tú của nhân loại. Chúng ta nói từng bước như vậy: Nghĩa hẹp là người Phật tử thuần thành, lớn lên vừa biết sống với gia đình nhưng mà cũng biết tu tại gia, biết làm nhiều điều việc từ thiện; Là một người công dân gương mẫu của đất nước là người này hễ như làm ở trong môi trường nào đều đem đến sự tốt đẹp cho môi trường đó, cơ quan đó, công sở đó; Và cái thứ ba thì mình nói tổng quát là những con người ưu tú của nhân loại, là những con người mà có trái tim rộng mở không có biên giới, lúc nào cũng có yêu chuộng hòa bình thế giới, ví dụ vậy.

[7:23]Thì đó là cái ý nghĩa mà chúng ta phải đào tạo như vậy. Chúng ta thấy ví dụ bây giờ đối với nhà nước, họ nhìn một cái người mà đi theo tôn giáo thì họ có thể có cái nhìn khách quan, tại vì đây là nhà nước thế quyền. À chúng ta phân biệt ra hai loại nhà nước chút xíu: loại nhà nước thế tục hay là gọi là nhà nước thế quyền và nhà nước giáo quyền, hay là nhà nước của tôn giáo. Vì có những loại nhà nước á là do tôn giáo họ khống chế, chỉ huy hết. Như thời trước á, có một số nước là họ theo Kitô giáo, thì ông vua cũng theo Kitô giáo, mọi các giáo sĩ dường như nắm quyền lãnh đạo. Lãnh chúa ở địa phương chứ còn phải lệ thuộc ông giám mục,

[8:02]ông cha xứ, mà trên hết tất cả Vatican lãnh đạo hết các đất nước đó. Thì như vậy có gọi là nhà nước giáo quyền, nhà nước cứ bị tôn giáo chi phối. Hoặc là Hồi giáo cũng vậy, quốc gia Hồi giáo họ áp dụng cái luật của Hồi giáo vào trong đất nước đó hết, đó là nhà nước giáo quyền. Nhưng mà rồi sau này người ta mới phản kháng vì người ta thấy khi mà tôn giáo lãnh đạo đất nước rồi, nhiều vị giáo sĩ không có chuyên môn lãnh đạo đất nước theo cảm tính rồi cũng làm bậy bạ rồi cũng áp bức, bất công y như là người đời. Nên họ phản đối, họ mới lập ra một cái thể chế gọi là cộng hòa đó là bắt đầu cái gọi là nhà nước thế tục hay nhà nước thế quyền.

[8:39]Tức là cái những người trong chính phủ không có dính líu gì hết tới tôn giáo trơn, phải khách quan độc lập với các tôn giáo. Luật lệ quốc gia không liên quan đến luật lệ tôn giáo. Thì như Thổ Nhĩ Kỳ vậy, đất nước Hồi giáo nhưng mà nhà nước đang là nhà nước thế quyền á, không có bị ảnh hưởng của tôn giáo. Thì những người mà làm tôn giáo thì cũng đang rình rập, canh me để mà lật đổ chính quyền leo lên nắm lại. Như ở Iran cũng vậy, Iran hồi trước là vua, vua cai trị, rồi những người Hồi giáo họ làm một cuộc cách mạng Hồi giáo, họ lên họ nắm quyền hết, nên nhà nước đó trở thành nhà nước Hồi giáo. Mã Lai cũng đang như vậy.

[9:15]Mã Lai thì một đất nước theo thể chế cộng hòa nhưng đa số những người Hồi giáo lãnh đạo hết thì đang từ từ biến thành nhà nước giáo quyền như vậy. Mà Việt Nam mình thì rõ ràng là nhà nước thế quyền, nhà nước không quan tâm đến tôn giáo, không liên quan đến tôn giáo, mà đôi khi còn nghĩ tôn giáo có một chút mê tín. Thì sau này thì tình hình có đỡ hơn một chút, đỡ hơn. Tuy nhiên thế này, bây giờ chúng ta đặt vấn đề: Ví dụ ở đây là một nhà nước thế quyền, họ không có quan tâm đến tôn giáo nhiều, thì bây giờ họ biết đó là một người Phật tử hay đến chùa, nhưng mà khi họ quan sát họ thấy cái người đó khi làm

[9:47]trong công sở là một người tận tụy, Ví dụ ở gia đình nó là một người mẫu mực, ở làng xóm là đóng góp những công tác từ thiện, xã hội, xóm làng tốt thì như vậy họ có thiện cảm với đạo Phật không? Có thiện cảm, chắc chắn họ có. Thì dù họ có thể họ không tin tôn giáo đi, nhưng mà họ vẫn có cái niềm tin rằng à, cũng người này hay đi chùa, từ nơi chùa nên người này có cái đạo đức như vậy. Và chúng ta thấy cái giá trị của đạo Phật nó nằm ở chỗ đó đó. Không phải là chúng ta tự xưng tụng đạo Phật mình một cách là sáng chói mà thành ra đạo Phật có giá trị, không phải. Đạo Phật mình có giá trị ở cái chỗ

[10:26]là mình đã tạo thành những con người tốt cho xã hội. Đó là cái sứ mạng, cái trách nhiệm của quý thầy mình đó. Bởi vì ở đây, chúng ta là người đi tu, à chúng ta không có sản xuất về vật chất như đạo hữu hôm trước hỏi, không có. Chúng ta chỉ đóng góp về tinh thần. Mà nhiều khi có những cái trách nhiệm khác của cuộc đời mình không tham gia. Nhưng mà cái giá trị đặc biệt của mình, cái mình hoàn thành cái sứ mạng, cái bổn phận của mình trong cuộc sống này là mình đã xây dựng được tâm hồn của rất nhiều người, để rồi những người đó sống tốt đẹp trong xã hội. Đó. Chứ không phải chúng ta đi tìm cái vinh quang của đạo Phật

[11:03]trên tổ chức, trên hình thức, trên những cuộc hơn thua, đấu tranh, giành giựt qua lại, mà cái là mình âm thầm, nhẹ nhàng, lặng lẽ, mình xây dựng những người Phật tử đến với chùa, làm cho họ thành những con người tốt, mẫu mực, đặc biệt, đạo đức tràn đầy, đó là chúng ta hoàn thành sứ mạng của mình, bổn phận của người tu. Ngày nào đó mình cũng về với Phật, nhưng mà mình mỉm cười mình ra đi, bởi vì suốt cuộc đời vừa rồi của mình mình đã vất vả và đào tạo được, xây dựng được rất nhiều cái con người để họ lại gửi lại trần gian. Đó. Cái điều mà chúng ta gửi lại trần gian sau khi chết là điều đó, mình không đem theo được điều gì. Như Phạm Duy có nói đó:

[11:44]"Rồi mai tôi sẽ chết, sẽ đi về nơi cõi hết. Tôi sẽ đem theo với tôi những gì đây?". Thì ổng nói cuối cùng không đem được điều gì hết, không đem được gì. Ổng vui lòng ổng bỏ lại hết, không đem được điều gì. Còn chúng ta cũng vậy, cũng không đem được điều gì. Có thể có tội, có phước, nhưng mà nói lại nhưng mà chúng ta không đem theo nhưng chúng ta gửi lại. Và những điều chúng ta gửi lại trên cuộc đời này là những điều tốt đẹp, tốt đẹp. Cái người Phật tử tương lai á phải có cả đủ hai mặt là vừa giỏi, vừa tốt, tức là vừa có tài, vừa có đức. Thì thường thường á cái tài là những cái nghề này nghề kia như vậy đó, còn cái đức là đạo đức.

[12:22]Thì trong hai cái đó, chùa mình đào tạo cho người Phật tử cái gì? Cái lĩnh vực nào? Đạo đức phải không? Mình đào tạo về đạo đức. Thường là mình nghĩ như vậy, là cái tài mình sẽ giao cho nhà trường lo. Ừ rồi học hành này kia nọ gia đình lo, đại học lo, cao đẳng lo, gì gì đó. Còn riêng chùa mình thì người Phật tử đến sẽ được đào tạo về đạo đức. À mình nghĩ như vậy, nhưng mà sự thực không phải như vậy hẳn. Tài và đức á có liên quan với nhau. Cái tài là cái chỗ mà cái đạo đức nó bày tỏ ra, cũng như cái đạo đức là cái tài nó cần để nó nó thúc đẩy nó thực hiện. Mình nói ví dụ như là một người làm cầu đường

[13:03]á, là cái khả năng làm cầu đường là thuộc về tài, thuộc về khả năng. À nhưng mà phải có cái đạo đức nghề nghiệp, lương tâm chức nghiệp ở trỏng á thì người này làm cầu làm đường mới tốt, không ăn xén, ăn bớt. Cho nên nhờ có cái nghề mà có cái đạo đức lồng ở trỏng người ta mới ứng dụng cái tài người ta mới phát huy được trọn vẹn được là nhờ cái đạo đức nó lồng ở trỏng. Thì cũng vậy, bây giờ cái người này nói là người có đạo đức, "tôi thương yêu con người, tôi thương yêu cuộc đời", ừ chỉ nói miệng thôi. Nhưng mà quan trọng là bày tỏ cái thương yêu đó là gì, tức là mình phải có cái việc làm, có cái nghề gì trong cuộc đời

[13:36]này thì mình mới đem cái đạo đức ứng dụng vào trong cái nghề đó. Như vậy cái tài, đức mình không có tách riêng được. Nói đức phải nói tới tài, nói tài phải nói tới đức, chứ không có mà hai cái đó tách ra. Vì vậy, chùa chúng ta sau này tuy mình chủ yếu là dạy đạo đức cho thanh thiếu niên Phật tử, nhưng mà vẫn phải dạy cho họ một số kỹ năng trong cuộc sống, nhất là các chùa nhà quê. Cái điều mà nhiều khi tôi hơi buồn, nhiều khi Tăng Ni lên thành phố học rồi cái muốn tìm cách ở lại thành phố, trong khi ở thành phố khó làm Phật sự lắm, việc giáo hóa không có hay bằng ở nhà quê. Bài ngày hôm nay, cái bài mà thanh thiếu niên Phật tử này chúng ta

[14:15]sẽ thấy cái môi trường nhà quê chúng ta làm được việc rất là tốt. Một điều khi mà giáo dục thanh thiếu niên Phật tử thì chúng ta nhớ là cái tuổi của họ nó có có cái tâm sinh lý đó là họ còn cái tánh ham vui, ham chơi, hiếu động, cái tuổi như vậy. Nên do đó là chúng ta phải có cái cách giáo dục họ cho thích hợp, nó có cái vui. Họ đến với đạo, học được đạo lý, đạo đức, nhưng mà cái cách học, cách dạy nó vui thì bền bỉ, họ thích hơn, vì cái tuổi nó đang như vậy. Mà đó là cái xu hướng chung của mọi người. Như a bây giờ các chùa đó nhiều khi cũng nghĩ tới việc mà giáo hóa Phật tử nên tổ chức Bát Quan Trai là cho Phật tử tới chùa tu cả ngày.

[14:57]Mới đầu tổ chức Phật tử cũng thích lắm tại Phật tử mình chắc cũng tính cũng tha tu. Lúc đầu được tới 50 người, rồi từ từ 40, 30, 20, 10, còn hai ba người rồi dẹp luôn. Hỏi: "Nguyên nhân tại sao?", nói: "Nó buồn quá à. Vô tụng bài kinh gõ mõ cóc cóc cóc cóc nhớ nhà, nhớ má gì đâu á." Bởi vì sao vậy? Bởi vì thực sự là cái sinh hoạt Bát Quan Trai nó nó chìm lắng quá, chỉ thích hợp với những người già, tâm hồn đã trầm lắng, họ đi sâu vào thì được, chứ lớp trẻ tu Bát Quan Trai chịu không nổi. Nên mấy Bát Quan Trai mà đi tìm một người mà ví dụ trong cái Bát Quan Trai ở cả ngày chùa tu tập mà nếu có những người trẻ mà tham dự thì mình phải hiểu rằng là:

[15:39]một là những người trẻ đó là căn cơ đặc biệt, hai là những người đó hết còn cái gì ham muốn trên cuộc đời như người già rồi mới vô nổi. Chứ còn cái tuổi trẻ thường thường bây giờ nó không không tu nổi, nội vô chùa bây giờ nghe tụng kinh nó cũng không thèm vô nghe nữa. Tôi hỏi mấy người rồi, nó nói: "Nghe tụng kinh buồn quá thầy ơi!". Vì nó quen cái lối âm nhạc hiện đại. Ngày xưa đó, chư Tổ họ dùng cái nhạc của thời đó, họ chỉnh chút xíu cho nghiêm trang lại, biến thành kinh tụng, cái giọng tụng kinh của mình. Nhớ cái giọng tụng kinh của mình rất gần với giọng cổ, quý thầy có thấy không? Rất gần. Tức là nhạc vọng cổ mà quần chúng đang thích thì các chư Tổ đem

[16:14]vô làm tụng kinh liền, chỉ sửa lại cái điệu cho nghiêm chút. Thì bây giờ, quần chúng họ đang thích nhạc hiện đại thì mình cũng vậy, cũng phải điều chỉnh cho nghiêm trang lại, đưa vào trong để tụng. Nhưng mà nhạc hiện đại bởi vì cái lý thuyết nó khó nên mình không có vươn tới và hiện nay cái nghi thức của mình cũng như điệu tụng của mình đang tụt hậu so với cái sự tiến bộ của thời đại bên ngoài, đang cần một sự điều chỉnh vậy. Vì tôi nhớ có mấy lần vậy. Hồi đó tôi hay đi giảng mà đi trên xe đò á, mỗi lần đi về đi xe xe đò chứ lúc đó chưa có xe hơi. Đi xe 50 chỗ nó hay để cái màn hình video lên nó trình hát ca

[16:49]nhạc á, mình đi riết rồi mình cũng đâm ra phải coi nhạc thường xuyên, riết nhiều bài cũng phát muốn thuộc luôn vậy á. Nói thuộc thì không để ý nhưng cũng nhiều bài như vậy. Thì có một lần nghe để ý mấy bài nhạc cái điệu nhạc giựt nhưng mà lắng nghe thì cái lời nhạc nó sầu não ruột. Tức là cũng anh bỏ em, em chết rồi gì đủ thứ trơn, mà nhạc thì phải giựt thì mới than được chứ không giựt không than được. Thì không biết sao giờ vậy, cái gì. Rồi có một lần tôi vào cái tiệm để tìm mua cái máy để đi thâu băng, thì lúc ấy có một có cái cô nào đó cô cũng đến tìm mua máy thâu băng, thì cổ mở cái bài nhạc cổ nghe thử

[17:26]thì tôi thấy đang ở giữa đông người, giữa cái phố chợ đông người, cổ cầm cái máy cổ nhúng nhúng nhúng nhúng theo cái điệu nhạc thì tôi nhìn cái hiện tượng mình thấy lạ, tại mình đi tu trong chùa mình không thấy chuyện đó, lại gặp quý thầy ít khi thì thấy ai nhúng. Tôi thấy cổ đứng cổ nhúng nhúng thì cái cái điệu nhạc nó hơi giựt giựt thì tôi hơi ngạc nhiên nhưng mà khi lắng nghe một tí thì nghe cái cái lời nhạc buồn bã không thể tưởng được. Cái gì á: "Giờ đây anh biết anh biết gì em bỏ anh" gì đó, không biết nữa, mình không để ý lắm, không biết quý Phật tử có biết bài đó không? Cái gì "giờ đây anh biết, anh biết" gì đó, nhớ không? Gì đó.

[17:56]Cái lời thì coi như nghĩa là thất tình tương tư, nghĩa là sầu não nhưng mà nhạc thì phải giựt, nó giựt. Cái thời bây giờ vậy đó, nghĩa là phải giựt, phải vui, mà huống hồ là tu nữa, tu còn phải vui hơn nữa. Như vậy mới tu nổi, buồn không tu nổi. Đây là điều chúng ta để ý, đó cũng là lý do tại sao mà sau khi quan sát nhiều hiện tượng thì chúng tôi mới sửa cái bài mà "Đấng Pháp Vương vô thượng, ba cõi chẳng ai bằng" á, chúng tôi soạn thành điệu nhạc nghiêm trang rồi cho chùa tụng thử, tức là vào đầu thời tụng kinh là hát thử, rồi để cho Phật tử đi lên xuống chùa để theo dõi, mình lấy ý kiến thì tất cả mọi người đều thích á.

[18:35]Tôi nói cái này làm ăn được. Ít bữa nữa mà khi đi giảng ế không ai nghe nữa, ở nhà soạn tiếp những bài kinh tụng khác thành nhạc từ từ hết thì như vậy có thể là thích hợp. Đó. Nên chúng ta nhớ vậy đó, là quý thầy hãy nhớ một điều là sau này khi quý thầy giáo dục thanh thiếu niên Phật tử phải nghĩ tới yếu tố vui, nghĩ yếu tố đó, thì làm cách nào đó làm, phải cho vui. Tuy nhiên là thanh thiếu niên cũng cần được hướng dẫn về thiền định sớm để họ nhanh chóng trưởng thành và khôn ngoan. Là vì sao vậy? Bởi vì cái sự hiếu động là bộp chộp, lóc chóc á, nó làm của con người không khôn ngoan. Mình muốn cho đệ Phật tử mình phải giỏi để họ làm được nhiều việc trong cuộc

[19:15]đời này, họ phải khôn ngoan, họ phải trưởng thành, phải chín chắn. Mà cái dấu hiệu của sự khôn ngoan, trưởng thành, chín chắn là ở chỗ nào? Ở cái chỗ là họ điềm đạm, biết quan sát, biết lắng nghe. Cái người mà tuổi trẻ á chưa khôn ngoan á, nghĩ cái gì nói liền, nghĩ cái gì làm liền. Nhưng mà cái người lớn tuổi rồi va chạm nhiều thì luôn luôn biết dè dặt. Mình nghĩ ra điều gì không có tin rằng điều đó sẽ là đúng liền mà mình nghĩ ra rồi mình cân nhắc lại, đối chiếu, so sánh, dò xét rồi mình mới nói, rồi mình mới làm. Đó là dấu hiệu của người lớn á. Ở đây quý thầy cũng còn trẻ nhưng mà tuy nhiên rằng quý thầy đã

[19:54]vào chùa sớm thì chùa có những cái khuôn phép làm cho quý thầy đằm xuống, nên quý thầy so sánh với cái người đời ở tuổi quý thầy, quý thầy vẫn là một con người trưởng thành hơn. Nhưng mà thanh thiếu niên Phật tử bên ngoài thì họ không như vậy, thì bổn phận của chúng ta là những người ở chùa, mình hướng dẫn Phật tử, mình phải cho người Phật tử một cái sự điềm đạm sớm để họ nhanh chóng khôn ngoan bằng con đường thiền định. Vì cái người khôn ngoan á, mình nhìn họ biết không? Họ lắng nghe nhiều hơn, họ quan sát nhiều hơn. Biết người này khôn, đang trưởng thành. Còn cái người mà không có lắng nghe, không quan sát, luôn luôn là người nông nổi.

[20:31]Đó, đây là điều chúng ta để ý. Thì cái việc mà giáo dục thanh thiếu niên Phật tử á, chúng ta có hai cái loại hình tiêu biểu: một loại hình là theo cái Tổ chức Hướng đạo Thế giới, một loại hình là không tổ chức gì hết, đó. Thì ở đây, cái loại hình mà theo Tổ chức Hướng đạo Thế giới là nó như thế này, chúng ta nói sơ một chút: có cái Tổ chức Hướng đạo Thế giới gọi là scout boy. Quý thầy biết này chưa? Chữ scout này là trinh sát nè, scout boy là những đứa trẻ trinh sát. Mà qua Việt Nam, cái chữ trinh sát nghe có vẻ chiến tranh quá nên nhiều vị dịch ra Hướng đạo. Cái tổ của Hướng đạo là một ông người Anh,

[21:11]ông sĩ quan người Anh, ông là Baden-Powell. Ông này là một sĩ quan người Anh. Lúc đó người Anh họ cai trị cái thuộc địa châu Phi mênh mông. Bởi vì các nước Tây phương, Âu châu thời đó họ đi họ đánh chiếm nhiều thuộc địa trên thế giới để họ cai trị, Việt Nam mình thì bị Pháp cai trị. Còn những nước khác ví dụ như là ở châu Phi thì bị Anh cai trị. Thì trong cái số những người sĩ quan từ Anh sang châu Phi có một ông sĩ quan giỏi, tốt bụng là Baden-Powell. Sau khi ông ở bên đó xong rồi, hết thời hạn, ông về hưu, ông về như hết cái nhiệm vụ, ông trở về Anh lại. Thì lúc ông mới so sánh, ông thấy, ông thấy là một bên là những

[21:48]đứa trẻ châu Phi nó tháo vát, giỏi giắn, nó sống thích nghi được với những cái khó khăn của thiên nhiên, lanh lợi. Nhiều khi ở giữa sa mạc vậy mênh mông vậy, có khi nó tìm ra được nguồn nước. Ở rừng già vậy đầy thú dữ và rắn độc vậy, nó biết thích nghi, nó có thể nó sống luồn lách nó đối phó được. Còn về gặp những thiếu niên của Anh sống như công tử bột, không có lanh lợi, không tháo vát. Vì lý do đó, ông mới quyết định thành lập cái tổ chức là Scout Boy để quy tụ thanh thiếu niên đào tạo lại như là phân nửa quân đội. Những đứa trẻ được tập hợp vào, nó mặc đồng phục, mang giày như quân đội, mặc quần đùi, áo kaki tay ngắn có huy hiệu,

[22:27]có mũ, có cờ, có những cái dao rừng, những cái gậy, vân vân. Tập hợp thành đội ngũ rồi tập cho chúng biết vâng lời, rồi đào tạo chúng nhiều cái kỹ năng. Rồi ví dụ có những kỹ năng như là cứu thương, tìm dấu vết, thông tin, bơi lội, nhiều lắm. Mà trong đó ví dụ như cái phương pháp thông tin thì ngày đó chưa có cái điện thoại di động. Điện thoại di động giờ mình ở đâu mình cứ bấm mình gọi. Thời đó không có nên thời đó họ truyền theo phương pháp quân đội là Morse hoặc là Semaphore. Morse là cái lối mà đánh tích tích tích te te te tích te te này đó. Đó. Thì ví dụ mỗi chữ nó có quy định, ví dụ như ba cái gạch này biết là chữ s, đó.

[23:06]Chấm chấm chấm này là chữ o, ví dụ vậy. Hoặc là chấm gạch gì đó là chữ a chữ gì đó, lâu quá tôi cũng không nhớ hết. Thì ví dụ như họ đứng bên họ đánh nhấn nút bằng tổng đài hoặc là thổi còi. Đứng xa quá họ không thể nói với nhau được thì họ dùng cái còi họ thổi tích tích te te te tích. Thì một người đứng đằng kia lắng nghe, họ đếm từng tiếng này mà phải tập luyện cũng phải mấy năm trời mới giỏi được. Nghe tích tích te te te te tích tích tích vậy đó mà họ ghép lại thành một cái câu nói, họ biết bên kia muốn nói cái gì. Hoặc là Semaphore, đó là từ hai chiếc tàu đứng xa nhau trên biển không thể nói chuyện được hoặc là từ cái người ngọn đồi này đứng ngọn đồi

[23:40]bên kia không nói chuyện được, thì họ cầm cái cờ họ phất. Ví dụ một người đứng đây thì họ cầm cờ họ phất lên cái này họ biết là chữ A. Đó. Phất đây là chữ B đây hoặc là chữ này ghép là chữ R, chữ gì đó, hai tay hay một tay. Thì một người đứng bên đây cứ nhìn bên kia phất phất qua phất lại, lát họ ghép ghép lại họ biết bên kia muốn nói cái gì. Thì hồi đó là được học vậy á, còn giờ thì cứ học bấm điện thoại di động cho nó gọn hơn. Thì cái tổ chức này nó nhanh chóng được các bậc phụ huynh ủng hộ vì thấy con em mình gia nhập tổ chức này rồi tháo vát hẳn lên. Tháo vát hẳn lên, cái họ cho con em gia nhập.

[24:13]Bây giờ tổ chức lan tràn cả thế giới luôn. Rồi nhiều cái tổ chức khác cũng lấy cái mô hình này để xây dựng mà giáo dục thanh thiếu niên của họ. Rồi Phật giáo cũng có một cái mô hình như vậy là là gì? Gia đình Phật tử, đúng. Gia đình Phật tử mình cũng lấy theo cái khuôn mẫu của Hướng đạo thế giới này. Hồi trước giải phóng, mình có một cái tổ chức khác nữa là Hướng đạo Phật tử nữa, nhưng mà sau không biết đâu mất luôn à. Nhưng mà riêng Gia đình Phật tử thì lại tồn tại. Thì Gia đình Phật tử này đó, người sáng lập là cư sĩ Tâm Minh Lê Đình Thám, bác Võ Đình Cường và Hòa thượng Minh Châu lúc Hòa thượng chưa đi tu.

[24:48]Thì cái tổ chức này đã quy tụ được rất là đông các thanh thiếu niên Phật tử hồi trước. Nhưng các chùa làng quê này kia nọ là được thành lập rất là nhiều. Cái tổ chức này đòi hỏi là một cái khung tổ chức cao, cán bộ huynh trưởng giỏi, có nhiều đẳng cấp, nhiều khóa đào tạo. Các thanh thiếu niên thì được đào tạo theo đội ngũ, theo cấp độ, được huấn luyện theo cái chương trình có sẵn, được vui chơi theo cái bài bản có sẵn, có đồng phục, huy hiệu, nghi thức cũng giống như vậy. Rồi có một cái chương trình giáo lý nề nếp từ trên xuống dưới như vậy. Rồi những bài học về chuyên môn đều đặn như vậy mà cứ thế hệ đi trước cứ truyền

[25:26]lại thế hệ đi sau, thế hệ đi trước cứ truyền lại thế hệ đi sau như vậy. Thì nói về ưu điểm á, chúng ta thấy là Gia đình Phật tử Việt Nam đã có công lớn trong việc đóng góp cho cái nền Phật giáo Việt Nam một mảng lớn về cái sinh hoạt thanh thiếu niên, quy tụ được cái giới trẻ trong đạo Phật rất là đông. Nhiều tăng ni có cái nguồn gốc từ là đoàn sinh Gia đình Phật tử. Ở đây có ai có không? Ở đây có ai trước đây là tham gia sinh hoạt Gia đình Phật tử không? Có không? Đây bộ ít ha? Miền Trung nhiều lắm. Miền Trung giới tăng ni có gốc là Gia đình Phật tử nhiều. Đó cũng là một cái thì mình nghĩ đó cũng là một cái tốt.

[26:08]Tức là đào tạo người cư sĩ, nếu họ không đi tu họ làm người cư sĩ tốt, còn không thì từ đó họ bước vào chùa luôn. Nó là cái gạch nối như vậy cũng hay. Có cái cảm động là nhiều cái huynh trưởng vậy tóc bạc phơ hết trơn rồi mà vẫn đến chùa để mà hướng dẫn các em. Nhiều vị ở nhà đó làm tới ông nội, thiếu điều muốn làm ông cố luôn á, nhưng mà vô tới sinh hoạt thì thua cháu nội mình nó kêu mình bằng anh à. Tại vì quy định của đoàn nó vậy. Cỡ nào già gì cũng anh cũng chị hết trơn. Chống gậy lồm khòm gần chui xuống mồ rồi gặp cũng kêu anh. Thì cái ưu điểm cũng như cái công lao của Gia đình Phật tử cũng rất là tốt.

[26:46]Bây giờ chúng ta nói nhược điểm. À tại sao chúng ta nói nhược điểm? Là bởi vì nếu sau này quý thầy mà tổ chức Gia đình Phật tử tại chùa mình thì quý thầy phải biết cái nhược điểm để mình bổ sung cho. Bổ sung cho nó hoàn chỉnh. Chứ còn mình không biết, mình giao người ta làm gì làm cái nữa nó tùm lum chuyện á. Thì một cái nhược điểm thứ nhất á là cái chương trình giáo lý đã lạc hậu, không còn đáp ứng kịp tâm tình của thanh thiếu niên thời đại nữa. Họ có một cái hệ thống chương trình về giáo lý, họ đã dạy cho đoàn sinh cứ từng bài từng bài. Mỗi bài có thi chấm điểm đều đặn. Nhưng mà cái giáo lý đó đó, cách đây chừng năm sáu chục năm thì phù hợp.

[27:24]Vì lúc đó cái trình độ Phật pháp của người miền Nam ít lắm, người mình ít, không có nhiều, cũng không có nhiều, cho nên những cái bài đó là vừa đủ. Nhưng mà đến ngày hôm nay thì cái trình độ giáo lý của toàn bộ quần chúng Phật tử đã tăng lên rất là mạnh. Thì những cái bài đó không đủ, không đủ thuyết phục. Nhất là trẻ bây giờ học bên trường ngoài đời á học lý luận chặt chẽ lắm. Mình nói những câu mà áp đặt buộc nó phải tin, không tin đâu, nó hỏi liền á. Ví dụ như học cái bài Quy y Tam bảo thì mình thờ kính Phật, Pháp, Tăng thì nó đặt vấn đề liền. Nó nói: "Tăng có bằng Phật không mà sao mình phải quy y?" Đó

[27:56]nó vậy, hỏi một câu rồi biết đường mà trả lời. Trả lời đi. Không, nhưng nên những cái bây giờ những bài học của mình phải chặt chẽ lại, chứ không phải đơn giản. Ví dụ như mình nói: "Nhân nào gây quả nấy", à mình học về bài nhân quả ha, lý luận sơ sơ là mình bố thí mình giàu, cúng hoa Phật thì được đẹp ví dụ vậy. Rồi nó hỏi: "Giờ chuột nó ăn đồ đạc con quá, giết nó được không?" Vì không giết thì nó cứ ăn đồ phá hư hoài, mà giết thì sợ mang tội sát sanh. Rồi trả lời đi, mấy thầy trả lời đi.

[28:29]"Ở nhà con làm lúa phải xịt sâu xịt rầy hoài. Bây giờ không xịt nữa sợ mang tội sát sanh thì không có lúa ăn, giờ không biết sao?" Đó, quý thầy ráng mà trả lời. Cho nên bây giờ những cái bài giáo lý nó không có đơn giản một chiều nữa. Mình phải vặn qua vẹo lại hợp lý, chặt chẽ mà trùm khắp hết, lý luận thuyết phục được hết. Nên do đó, chúng ta nói cái chương trình giáo lý của Gia đình Phật tử phải cải cách lại, không có đơn giản như vậy. Một cái nhược điểm nữa là những cái trò chơi đã quá cũ, không có so sánh được với cái mức độ trí tuệ, hấp dẫn của các game vi tính ở bên ngoài. Thường thường á cứ vậy, mấy cái trò chơi,

[29:06]mấy bài hát của Gia đình Phật tử mấy chục năm qua cứ y xì, không thay đổi. Mình bước tới mà thấy vô là bắt đầu cũng nhiêu đó: "Cùng nhảy múa chung quanh vòng, cùng nhảy múa cùng vui" gì thì cũng nhiêu đó chuyện hoài. Rồi cũng mấy trò chơi đó làm hoài, mấy ông già tóc bạc phơ cứ dạy lại nhiêu đó riết. Bây giờ ra ngoài tiệm điện tử bấm bấm hấp dẫn hơn nhiều, phải không? Bấm những cái tính toán đường bay của hỏa tiễn đồ, mưu lô rồi bắn nhau đồ nó hấp dẫn. Rồi có có những người Hỏa tinh đồ đáp xuống mình đấu làm sao này nọ, đủ thứ mấy trò chơi điện tử bấm bấm. Quý thầy có chơi chưa? Có chưa? Ừ thì chắc đây còn hiền, về thành phố đứa nào cũng bị nhiễm à. Ở dưới đây còn...

[29:43]còn ngây thơ vô số tội, về thành phố là bị hết. Đó như vậy, nó hấp dẫn, nó trí tuệ hơn mà coi bộ nó hiện đại, nó tân tiến hơn. Rồi những bài hát cũng vậy, bài hát mình mấy chục năm cứ mấy bài đó làm hoài. Trong khi ở bên ngoài karaoke mỗi ngày nó một tiến bộ, nó nhiều bài hấp dẫn lên. Như bữa vậy, đi ghé chỗ cái tiệm kiếng, cái nhìn qua bên kia đường, cái thấy giờ này Chủ nhật 12:00 trưa cứ thanh niên nam nữ nó từng tốp từng tốp kéo vô. Mới hỏi ông kiếng: "Ủa bên đó làm gì?", nói: "Dạ karaoke". Tôi ngồi tôi suy nghĩ, đúng là cái giải trí trong cái thời đại này nó hấp dẫn cái giới trẻ, chùa mình không đủ sức kéo lại.

[30:21]Mình không có cái phương pháp, không có kế hoạch, không đường lối để đưa trẻ về chùa lại mà giáo dục đạo đức cho chúng, đành buông lỏng cho tụi nó đi đâu đi, và những trò chơi của thế gian quá mạnh kéo tụi nó ra ngoài mất hết. Nên chúng ta phải suy nghĩ. Gia Đình Phật Tử cũng vậy, những bài hát phải đổi mới, phải hấp dẫn, luôn luôn mới luôn luôn mới, giống như bên ngoài mấy cái tiệm video mình đi ngang mình thấy luôn luôn có phim mới, giờ mình cũng vậy, phải để Gia Đình Phật Tử luôn luôn có nhạc mới. Rồi trò chơi đồ phải mới, phải soạn những trò chơi trí tuệ hơn nhiều và đạo đức hơn. Hồi xưa tất cả những trò chơi trên thế gian đều là

[30:56]giành, ai giành được, đè được người khác người đó sẽ thắng, chứ không có cái trò chơi mà ai giúp đỡ được người khác nhiều người đó sẽ thắng, chưa có. Nên quý thầy phải nằm đêm mà nặn óc ra nghĩ ra những trò chơi mới lại, sáng tạo lại, phải luôn luôn có trò chơi mới vậy. Đó cũng là một cái nhược điểm. Rồi một cái nhược điểm nữa Gia Đình Phật Tử là trên lý thuyết thì có mà trong thực hành không có là huấn luyện các kỹ năng cho các đoàn sinh, ví dụ nói về y tế, bơi lội cái nọ, coi vậy chứ các gia đình không có để ý huấn luyện. Cứ vô là làm trong đội ngũ, vui chơi, tập vâng lời, học ít giáo lý rồi quay về.

[31:33]Chứ nhiều cái kỹ năng quan trọng, ví dụ như về y tế không có đào tạo, không biết băng bó, sơ cứu vết thương, khiêng cáng là như thế nào. Rồi ví dụ cái người mà họ bị tai nạn bị gãy chân thì phải đưa họ đi như thế nào, đỡ làm sao, chứ không biết là xốc họ đeo thòng thòng lên họ la làng luôn, bị gãy chân đau dữ lắm phải không? Nên cái người đó phải chuyển lên băng ca phải chuyển khéo như thế nào, hoặc người bị gãy xương xương sống thì phải chuyển thế nào? Đó những cái căn bản, rồi bị cảm sơ sơ, sốt phải uống thuốc gì sơ sơ, không biết. Nên đó phải để ý lại, phải có nhiều cái kỹ năng mà áp dụng thực tế được trong cuộc

[32:06]sống thì trẻ mới thích đến, đến nó được học hỏi, có điều bổ ích hoàn toàn. Nên phải để ý điều này. Một cái nhược điểm lớn hiện nay á là các huynh trưởng Gia Đình Phật Tử là không có ổn định về cái quan điểm chính trị. Đất nước mình á có một cái mình gọi là cái nỗi đau là cứ bị chia rẽ. Cái chia rẽ của người Việt Nam mình á ngay từ cái hồi cái truyền thuyết à, truyền thuyết về Cha Lạc Long Quân và Mẹ Âu Cơ. Hai người biết đâu, người ở biển, ở núi gặp nhau là gắn bó thương yêu rồi đẻ ra một đống con cháu, cái rồi lại chia rẽ. Người thì 50 con theo mẹ về núi, 50 con là theo cha xuống biển, đó là cuộc chia ly đầu tiên của dân tộc mình.

[32:48]Nó là một cái điềm báo là suốt từ đó là người Việt Nam mình cứ chia rẽ miết. Gần nhất là cái thời Trịnh - Nguyễn phân tranh, lấy sông Gianh làm ranh giới, phía Bắc theo chúa Trịnh cai trị, phía Nam là chúa Nguyễn, là mà đánh nhau tơi bời hết trơn. Rồi gần hơn nữa thế là trong cái thời gian trước 75 thế là miền Bắc, miền Nam thấy không? Cũng là một cuộc chiến tranh đẫm máu vậy. Rồi cái khuynh hướng chia rẽ nó cứ tiềm tàng tiềm tàng trong con người Việt Nam mình, mình ít có đoàn kết. Người Nhật thấy họ đoàn kết lắm, quê hương của họ có ít có bị phân hóa, người Việt Nam bị phân hóa mạnh. Vì vậy là những huynh trưởng á họ cái nhìn cạn.

[33:25]Ở đây chứ mà họ cứ tin rằng ở bên kia bờ đại dương có những cái đất nước rất là tốt bụng là sẵn sàng giúp đỡ người Việt Nam. Rồi họ có những người đã vượt biên đi tìm cách là xúi giục lại, chống đối nhà nước lại. Luôn luôn họ muốn có cái mầm để mà nổi loạn á, để lật đổ, để đổi. Nên cái tư tưởng như vậy là nó bất ổn về chính trị. Chúng ta phải nhớ một điều là không bao giờ có một ngoại bang nào thương yêu Việt Nam mình bằng người Việt Nam hết. Không bao giờ, không bao giờ! Chúng ta phải hiểu cái điều đó, phải ghi xương khắc cốt điều đó. Tất cả các nước ngoại bang đều muốn phá đất nước mình ra nhiều mảng, nhiều thành phần,

[34:04]nhiều tổ chức, nhiều đảng phái để họ mới dễ thao túng, dễ cai trị. Còn mình đoàn kết thành khối, mình mạnh họ chi phối không nổi. Họ muốn phải nhiều phe, nhiều thành phần. Ví dụ mình bây giờ một đảng thì họ muốn cái một trong đảng phải chia rẽ ba bốn khối ra, họ mới đánh được từng khối từng khối rớt. Như vừa rồi vậy, họ xúi giục người Tây Nguyên là thành lập một chính phủ Cộng hòa Đề-ga tự trị tách ra. Đất nước mình tự nhiên tách ra một vùng thành nước khác mình đâu chấp nhận được. Mà họ muốn như vậy, muốn xé ra nhiều mảng như vậy, họ mới chi phối mới thao túng được. Mà ngay cả quý thầy tu của mình nhiều người không thấy

[34:37]điều đó, hoặc là có thấy nhưng bị đồng tiền mờ mắt. Bởi vì cái thế lực ngoại bang họ chung tiền mạnh lắm, họ đi mua từng người, họ đi mua từng thầy. Họ tới gõ cửa từng chùa, họ chồng tiền để đi theo họ. Và lúc đó mình chỉ việc là vâng lời họ và vâng lời phá cái Đạo Phật mình ra nhiều khối ra. Nghĩa là dù chưa làm được gì thì Đạo Phật đã suy yếu vì Đạo Phật đang có nhiều khối bên trong. Như vậy thì nhiều người không hiểu điều đó, không thấy rằng đất nước mình đang cần một cái cái nền chính trị ổn định để chúng ta xây dựng mọi điều tốt đẹp lên trên đó. Mà cứ muốn nổi loạn, cứ đập phá. Chúng ta hãy nhìn cái đất nước Nam Tư.

[35:17]Nghĩa là họ dùng bạo lực, tiền bạc là lật đổ hết cả một cái chính quyền. Họ mua ông tổng thống bằng các hứa hẹn viện trợ và họ đến nhà gõ cửa riêng, họ chồng tiền cho những cái người mà đang có cái nhiệm vụ, họ mua đứt những người đó, họ ra lệnh những người đó bằng tiền hết. Và những người kia sẵn sàng bán đứng đất nước mình. Chúng ta thấy đồng tiền nó rất mạnh, nên nếu lý tưởng mà yếu thì hoặc là quan điểm mà không vững chúng ta sẽ trở thành tay sai ngoại bang mà không biết được. Cứ tưởng mình yêu nước, cứ tưởng mình có lý tưởng, đâu ngờ mình đang làm tay sai của ngoại bang. Nên về quan điểm chính trị phải vững vàng lại.

[35:53]Đây là điều mà quý thầy phải để ý. Nếu mà quý thầy thành lập Gia Đình Phật Tử tại chùa, phải cảnh giác, phải khuyến tấn, phải khuyến cáo những huynh trưởng về vấn đề quan điểm chính trị, không được để bị lung lay, lung lạc từ bên ngoài. Chúng ta phải thấy á như là Thái Lan là một đất nước là Đạo Phật là quốc giáo, nhưng mà đất nước đó bây giờ là một ổ tệ nạn xã hội, sống thác loạn, trụy lạc. Philippines thì Hồi giáo đang tấn công, cũng là những đất nước ăn chơi không, cái văn hóa Tây phương nó đánh vào là như vậy. Chúng ta phải bảo vệ cái văn hóa Đông phương của mình mà đang bị văn hóa của Tây phương đánh vỡ dần vỡ dần từng đất nước ra.

[36:34]Như nước Nhật là một nước nước mà sống rất là thầm lặng, thanh khiết, thanh cao, nhưng ngày hôm nay cái tuổi trẻ, giới trẻ của Nhật là sống thác loạn không nước nào bằng, vì họ giàu và họ bị ảnh hưởng văn hóa của phương Tây. Chúng ta còn một chút của Việt Nam này phải ráng mà bảo vệ cái văn hóa của Á Đông. Những văn hóa mà làm nên cái đời sống hiếu hòa, lễ độ, nhường nhịn của các con người Á Đông mình, đừng để phương Tây họ tràn vào. Bởi vậy, nhiều khi tôi buồn tôi nói thế này: Tôi nói là nếu mà các cái vũ trường á mà nó cứ mọc lên đều đều phải hiểu rằng mình đang mất quê hương. Bởi vì sao? Bởi vì tất cả những vũ trường đều là những ổ tội lỗi, tệ nạn xã hội.

[37:18]Có những thanh niên nó chưa hư, nhưng bạn bè nó rủ đi chơi vũ trường rồi là nó trở thành đứa con hư của gia đình liền. Thì vô đó là cái ổ bán ma túy, nhà nước không kiểm soát nổi. Hiện nay vì là do báo chí phanh phui là một số vũ trường bị dẹp, nhưng cũng có một số viên chức nhà nước bị mua chuộc cứ muốn mở vũ trường. Tại vì cái vũ trường mở là siêu lợi nhuận. Nghĩa là một ngày người dân của mình kiếm 100.000 đồng không ra, chứ một cái vũ trường một ngày doanh thu của nó nó có thể kiếm lời khoảng mấy trăm triệu. Cỡ nào nó cũng mua hết, nó mua để nó có được cái giấy phép mở vũ trường. Trong đó cả ngàn cái thanh thiếu niên tập trung vào đó,

[37:55]nhảy cuồng loạn theo những điệu nhạc, nghĩa là ồn ào và họ dùng ma túy để họ tăng thêm cái phấn khích đó. Rồi sau đó bất chấp mọi cái gia đình, không có trách nhiệm với gia đình, với xã hội, chỉ biết vui chơi bản thân mình. Cho nên có nhiều cái điều để chúng ta phải buồn, nhưng một điều buồn là từng cái mụ... vũ trường nó mọc lên là đất nước chúng ta đang bị tàn phá, đang bị biến mất, chúng ta không còn quê hương nữa. Khi mà cái văn hóa thác loạn của Tây phương nó tràn vào, chúng ta đang mất dần quê hương của mình. Do đó cái trách nhiệm của quý thầy rất là quan trọng. Quý thầy phải ráng tu để bảo vệ lại cái đạo đức,

[38:33]cái giềng mối, cái nề nếp của tổ tiên mình lại, để bảo vệ quê hương lại. Có những người khác họ sẽ không hiểu điều đó. Đôi khi có những người cán bộ chính quyền á, một vài người cũng không hiểu điều đó, nhưng chúng ta không được quyền không hiểu. Chúng ta phải là những người ý thức rõ điều này để mà chung tay góp sức, bản thân mình thì tu tập và xây dựng thanh thiếu niên Phật tử một cuộc sống lành mạnh theo những cái đạo đức thanh cao của Á Đông để giữ gìn quê hương, giữ gìn đất nước này lại. Có một cái nhược điểm nữa là các huynh trưởng Gia Đình Phật Tử muốn Gia Đình Phật Tử là một cơ chế độc

[39:10]lập so với Giáo hội, với chùa, dù họ rất cần sự ủng hộ của chùa. Giờ trong một cái đề thi giáo lý vậy, có câu hỏi là, "Các em đoàn sinh nghe lời ai?" Câu hỏi: A là Giáo hội; B, thầy trụ trì; C là huynh trưởng; D, không nghe lời ai hết. Thì khi câu trả lời đó, dĩ nhiên là câu trả lời D là không được phải không? Thì em nào mà chấm là A, nghe lời Giáo hội là bị gạch, câu đó sai. Em nào chọn B, nghe lời thầy trụ trì, gạch câu đó sai. Chỉ được chọn C là nghe lời huynh trưởng thì được chấm điểm tốt câu đó. Như vậy rõ ràng các huynh trưởng có cái ý đồ tách tập hợp thanh thiếu niên lại thành lực lượng để đi theo mình riêng hẳn, không lệ thuộc chùa.

[39:51]Đó là nhược điểm lớn. Bởi vậy sau khi họ sinh hoạt một thời gian rồi, giữa cái trụ trì chùa với Gia Đình Phật Tử hay có mâu thuẫn. Họ ghét nhau. Hồi đó tôi thấy hoài, tôi không hiểu tại sao. Hồi trước khi đi tu cũng vậy, tôi vẫn có tham gia gần gũi với một Gia Đình Phật Tử, nhưng tôi không có vào làm đoàn sinh vì biết mình sắp đi tu rồi, chỉ đến chơi cho vui. Thì thấy cái ni sư trụ trì bả ghét mấy cái người huynh trưởng gì đâu. Thì tôi thấy mình là Phật tử thuần thành đến thì bà cũng thương thôi, có gì đâu. Mà tại sao bả ghét mấy người huynh trưởng? Mãi sau này mới hiểu tại vì ngấm ngầm cái gia đình họ tách

[40:25]rời, họ muốn tách rời một lực lượng đi riêng đi theo họ. Đây là điều quý thầy cảnh giác. Quý thầy phải nắm. Nếu mà thành lập Gia Đình Phật Tử tại chùa là mình phải trực tiếp nắm cho được đoàn sinh, không có để huynh trưởng họ kéo tách rời ra. Như thầy Viên Giác là thầy có mô hình Gia Đình Phật Tử rất là thành công, bởi vì thầy nắm trực tiếp, không cho huynh trưởng kéo các em đi ra ngoài. Nên ở Sài Gòn như vậy chứ nói về mà xây dựng một Gia Đình Phật Tử mà tốt nhất là thầy Viên Giác ở chùa Từ Tân. Đoàn mạnh nhất, mấy cái chùa khác không xây dựng được tốt như vậy. Một vài huynh trưởng Gia Đình Phật Tử còn có cái

[41:00]tâm kiêu mạn, nghĩ mình giỏi hơn các tăng ni. Dù đạo hạnh của họ thì không có gì đặc biệt. Vì sao vậy? Vì họ học tới cái cấp huynh trưởng cao, cấp Tấn, cấp Tín hay Kiên, Trì, Định Lực gì đó thì họ học được những bài kinh cao: Niết Bàn, Hoa Nghiêm, Lăng Nghiêm, tùm lum, Duy Ma Cật, đủ thứ. Nhiều những bài kinh đó quý thầy mình chưa học nên họ có cái kiêu mạn. Nên đây là điểm mà làm tổn phước và làm cho Gia Đình Phật Tử không phát triển được nữa là vì như vậy. Nên đây là một vài cái nhược điểm thì nêu ra để chúng ta nắm rõ mà sau này khi quý thầy mà thành lập cái Gia Đình Phật Tử tại chùa mình, quý thầy hãy nhớ bổ sung những cái nhược điểm này lại, đừng để xảy ra.

[41:43]Thì được như vậy cũng rất là tốt. Còn bây giờ chúng ta nói tới một loại hình là không có tổ chức, loại hình này để cho thanh thiếu niên tự do đến, tự do đi với chùa. Nhưng mà nhờ là mình khéo léo, mình tổ chức nhiều cái sinh hoạt hấp dẫn, bổ ích tại chùa mà thanh thiếu niên tự động đến, tự động gắn bó với chùa. Đó là cái cái loại hình thứ hai chúng ta sắp nói như vậy là không có tổ chức. Là do chùa mình thôi, mình cứ tự động tạo ra nhiều cái sinh hoạt lành mạnh, bổ ích. Về cái thứ nhất là mở cái lớp giáo lý, chủ yếu cho thanh thiếu niên Phật tử, mở hàng tuần. Ví dụ như là mỗi tối thứ bảy hoặc là mỗi sáng chủ nhật

[42:24]là sau khi đến tụng bài kinh ngắn rồi, mình có mở một lớp giáo lý mình dạy. Thì không phải là luôn luôn mình dạy, nhưng mà có thể mình dạy nà, huynh đệ trong chùa dạy, mình mời mấy huynh đệ các chùa khác cũng lại dạy đều đặn như vậy. Mình soạn ra một cái khung 100 bài giáo lý căn bản, mình cứ dạy từ bài 1 tới bài 100, hết bài 100 quay lại dạy lại bài 1 lại. Tại vì sao vậy? Tại vì là cái việc là các em thanh thiếu niên Phật tử đến chùa đó thì chúng đến không đều đâu. Có bữa khi 50 đứa tới dự dớp lớp giáo lý, có bữa năm đứa à, có bữa không có đứa nào. Mà khi mà hễ không có đứa nào tới học nữa thì mình,

[43:01]mình đừng giảng nữa, mình đổi giảng sư là vừa rồi. Thì mình giảng quá siêu nên không tới nữa. Thì có mấy đứa mà khi nó bận, mới đầu nó cũng chưa có, có bị cuốn hút bởi đạo lắm. Khi nó dự cái bài giáo lý số năm, khi nó dự bài giáo lý số bảy, rồi nó bẵng đi một thời gian cái quay lại nó dự bài giáo lý số 30, 51, rồi tới bài 100 cái quay lại số một cái được học lại. Đó. Đứa nào mà theo được chừng tới đứa chín mươi mấy, một trăm là tụi nó thấm từ từ, nó sẽ bắt đầu tìm lại những bài đầu tiên để học. Nên do đó là chúng ta soạn 100 bài giáo lý căn bản rồi quay vòng vòng trở lại, dạy lại bài số một, bài trăm, cứ vòng tới vòng lui hoài.

[43:38]Chỉ lâu lâu bắt đầu mình bổ sung đi, những bài nào mà thấy có nhiều người nghe quá mình thay bằng bài khác. Chứ còn không là cứ học đi học lại hoài 100 bài đó rất là được. Thì như vậy đó là một cái sinh hoạt bổ ích. Giảng dạy, nên có nhiều người nói cần chi nhiều giảng sư, có vài giảng sư đi đây đi kia giảng được rồi. Nói đó quan điểm sai lầm. Đạo Phật mình đang thiếu giảng sư trầm trọng. Vì ví dụ như có thể có một vài vị giảng hay, thu băng, cái băng đó được đem nơi này nơi kia nghe, nhưng không bằng, không bằng ví dụ như chùa buổi sám hối hay buổi lễ đó tổ chức có giảng pháp, có ông thầy ổng ngồi đó

[44:16]ổng giảng, đứng đó ổng giảng đàng hoàng, Phật tử vẫn thấy thích hơn. Mà đáp ứng cho hết tất cả mọi trên đất nước mình là giảng sư đâu có đủ. Cho nên đừng có nghĩ rằng chỉ cần trong nước cần vài giảng sư giỏi là được, không có, không có chuyện đó đâu, cần rất nhiều giảng sư. Quý thầy mỗi thầy phải là một giảng sư. Đó, nên tôi cứ ước mơ là hướng dẫn một lớp diễn giảng hoài mà điều chưa có cái môi trường, cái điều kiện. Đó, mỗi thầy phải giảng như vậy. Mà mình vậy, mình trong cái việc mà giảng dạy, mình đừng có ôm đồm. Nghĩa là mình phải tạo điều kiện cho những huynh đệ mình đến giảng. Ví dụ mình là trụ trì cái chùa đi

[44:52]thì cái tuần này mình giảng, tuần sau mình mời người khác, tuần sau người khác, cứ luân phiên nhau như vậy nó vui hơn, nó vui hơn mà nó sinh động hơn thì Phật tử sẽ thích hơn. Rồi một cái loại hình để mà hấp dẫn thanh thiếu niên nữa là chúng ta lập ra một cái thư viện có sách và có băng giảng. Đó, nghĩa là để những cái kệ sách, những cái ghế ngồi đọc sách, rồi có những cái máy để cái phone nghe băng, cái máy đó mình bắt vít chết vào tường để cho các em nghe rồi đừng có bưng máy đi được. Thì có những băng giảng nó lựa, thích nó đến ngồi nghe và cái ghế ngồi rất thoải mái. Mình có uống trà đá và có kẹo cho ngồi vừa đọc sách vừa có kẹo ngậm nữa.

[45:32]Mình đối đãi rất ân cần, chi vậy? Chi vậy? Chúng ta ở ngoài đời, chúng ta nhìn vào cái cửa hàng, chúng ta thấy đề là, "Khách hàng là là gì? Thượng đế." Đó, thấy họ cưng khách hàng cỡ đó. Họ cưng khách hàng như họ chìu như vậy, họ coi trọng cái giá trị của người khách hàng như vậy để làm chi vậy? Để? Để móc túi khách hàng. Vì chính cái người khách hàng có tiêu thụ sản phẩm thì họ mới có công ăn việc làm, công nhân mới có công việc, nhà máy mới có việc làm. Chứ khách hàng không mua hàng nữa, kinh tế sập đổ liền, chúng ta nhớ điều đó. Trong đạo Phật cũng vậy. Có Phật tử đến chùa chúng ta mới làm được cái nhiệm vụ của một ông thầy là giáo hóa.

[46:19]Vì vậy mình phải cưng Phật tử, nên chỉ khác nhau ở chỗ này chút là ở bên ngoài họ nói khách hàng là thượng đế để họ móc túi khách hàng, còn trong chùa mình nói Phật tử là thượng đế là để mình, mình dạy dỗ Phật tử. Chứ mình không có cái tâm móc túi Phật tử, khác điều đó. Còn nếu họ cứ tới chùa gắn bó hoài á thì họ thế nào cũng nhiễm, cũng thấm, như đi trong sương lâu ngày cũng ướt. Thì chúng ta tạo điều kiện làm cho họ thích tới chùa mà cái đầu tiên nhất là cái thái độ ân cần của chúng ta, của những người trong chùa. Cái người Phật tử đó, họ đều có một cái tâm trạng giống nhau chỗ này là đến chùa gặp quý thầy lớn thì thích lắm,

[46:59]tại quý thầy lớn ai cũng, cũng hiếu khách, ai cũng ân cần. Nhưng gặp quý thầy nhỏ nhỏ là lơ là, vì không biết tiếp khách. Trong cái bài quan điểm Phật sự mà chúng ta học, bởi vì gấp quá chúng ta phải nghỉ sớm mà có 10 bài. Thì có một bài quan trọng là bài tri khách đó, cái cách để tiếp khách là toàn chúng ai cũng phải biết làm tri khách. Cái bữa đó họ đến, tuy có thầy trụ trì, tri sự không có, bất cứ người chúng nào cũng tiếp khách một cách ân cần. Họ đến chùa nhiều khi là họ bực bội chuyện gia đình, nhưng họ đến chùa thấy luôn luôn họ nhận được cái thái độ thương yêu của quý thầy, quý cô. Họ thích tới hoài.

[47:36]Ví dụ họ có thể nóng giận, họ có thể lầm lỗi nhưng họ đến, họ biết quý thầy, quý cô nghiêm khắc với họ nhưng thương họ và họ dễ, họ nhận được nụ cười ưu ái. Còn ở ngoài thế gian chứ nhiều khi nhìn nhau gườm gườm. Nhưng đến quý thầy thấy lòng quý thầy thanh thản, nhẹ nhàng và thương yêu, họ thấy họ được tươi mát, họ thấy thanh thản, họ dễ chịu, họ được thư giãn ra. So với cuộc đời bực bội phải đấu tranh đủ thứ hết, lâu lâu họ thấy thôi vào chùa một chút cho thoải mái. Như vậy là cái chùa đó là chùa tốt đó. Mỗi khi họ muốn thoải mái mà họ xách xe họ chạy vào chùa một chút, tôi đánh giá chùa đó là chùa tốt.

[48:11]Vì những lần trước họ đến, họ thấy thoải mái. Thì như vậy mỗi khi họ thấy cái lòng họ phiền động, họ nghĩ tới chùa liền là ông thầy ở chùa đó là ông thầy tốt. Chúng ta phải tạo như vậy, tất cả chùa đều là như vậy, đều là nơi cái tổ ấm của thanh bình và cái suối nguồn của thương yêu. Làm người Phật tử họ thích đến chùa. Mình mình phải dụ họ tới để họ được tu tập, chứ không phải để móc túi nha, hồi nãy mình nói. Thì như vậy, ví dụ mình có cái thư viện thì ngày nào họ rảnh họ tới. Thì lúc đó mình đâu phải lúc nào cũng tổ chức thuyết pháp. Với vấn đề mà cứ ngồi tiếp xúc với Phật tử mà ngồi nói pháp hoài, nhiều khi nó thành cái bệnh nói nhiều.

[48:50]Do đó, mình lập cái thư viện, những cái băng giảng họ đến đó họ, họ tham khảo. Mà khi đến họ được cái không khí yên tĩnh mà ấm áp, á là tự nhiên họ tới từ từ hoài. Hễ rảnh rảnh cái tự nhiên nhớ chùa chạy vô hoài là thành công lớn của quý thầy. Mà dạy cho chúng ai cũng phải biết tiếp khách như vậy hết. Đó là cái mô hình thứ hai. Cái loại hình thứ ba nữa là lâu lâu chúng ta tổ chức những cái công việc từ thiện, những việc công ích, từ thiện, mình kêu gọi thanh thiếu niên họ tham gia. Cái này hiệu quả, hiệu quả hay lắm. Ví dụ như mình bữa nào mình đi đám, mình qua một cái làng cái mình thấy cái khúc đường nó bị hư, nó có nhiều cái hố, đi qua lại nguy hiểm.

[49:33]Cái về cái mình gặp mấy người Phật tử vô chùa, mấy người thanh thiếu niên mình nói: "Tuần tới tụi con kiếm cho thầy chừng năm ba đứa đi với thầy qua lấp cái con đường lại, cái làng của nó hư hết trơn." Tới Chủ nhật quất tới một chục đứa. Nghe ham vui, thế là mình qua bên đó, đẩy xe, gánh đất, mình ban cái hố lại rồi về chùa ăn cơm. Bảo đảm tụi nó vui cả tuần. Bởi vì cái việc làm từ thiện nó đem lại cho người ta một cái niềm vui chân thật bền bỉ hơn tất cả những trò giải trí trên thế gian này. Ví dụ tụi nó đi hát karaoke một buổi, vui vui, vẫn không bằng tụi nó đi làm việc từ thiện một buổi, vì đó là lẽ phải, đó là chân lý.

[50:10]Quý thầy thử đi. Ở đây mà ai đã từng làm việc từ thiện rồi đều nhận được cái niềm vui đó hết. Đúng không? Đúng không? Đúng là như vậy đó. Cho nên nghĩa là chúng ta tạo nhiều cái niềm vui ở chùa để cho người Phật tử, thanh thiếu niên đến chùa, không gì bằng tạo ra cái việc từ thiện hết. Chúng ta phải đi rình rập cái việc từ thiện mà kêu gọi thanh niên họ làm, họ sẽ có cái niềm vui và họ thích đến chùa hoài. Ví dụ như bữa nào đó có ai cháy nhà hay có cơn lốc nào nó làm sập nhà người ta vậy, thì mình dẫn thanh thiếu niên tới, người đem que, dựng cái nhà người ta lại tạm đỡ người ta sống trước khi người ta có thể xây một căn nhà.

[50:48]Mình dựng lại cho người ta mái hiên lại, người ta qua mưa gió ở đỡ. Mấy đứa xúm đi làm chứ nó về nó vui cả tháng á. Lần sau rủ đi nữa. Nên đó là cái mà việc làm từ thiện vừa là những cái sinh hoạt lành mạnh bổ ích mà giáo dục cái tâm vị tha cho cái người thanh thiếu niên như vậy. Mà hổng lẽ mình vái trời nhà người ta sập? Làm chứ sự thật là vậy, như là mình giúp được người khác những việc từ thiện như vậy thì thiệt là hay vậy đó. Có một cái loại hình sinh hoạt để mà hấp dẫn thanh thiếu niên nữa tôi mơ ước mà chưa có làm được. Nghĩa là hiện nay đó là học sinh đi học ngoài luôn luôn được học vi tính, nhưng mà ít có máy thực hành lắm.

[51:31]Nhà nghèo đâu có máy thực hành, nhà quê mà. Thành phố thì họ có chứ nhà quê đâu có. Mà đi ra cái chỗ thực hành mấy điểm dịch vụ vi tính thực hành nó vừa xa mà vừa tốn tiền, nhà nghèo đâu có. Nên họ ước gì chùa có năm ba máy vi tính để đó, thì tự nhiên là Phật tử, mấy em nhỏ nhỏ thích chạy vô chùa để nhờ thực hành. Tôi nghĩ điều đó thì ông sư huynh tôi cũng lên nói vậy. Sư huynh ổng lên nói: "Thấy mấy đứa nhỏ nó cứ nói phải chi chùa thầy có máy vi tính tụi con tới tụi con thực hành cho đỡ tốn tiền." Tôi mới nói đúng ý nhưng mà không biết làm sao. Không biết làm sao để thực hành, để mà mình thực hiện được cái điều này

[52:07]là nữa mỗi chùa phải có chừng năm ba máy vậy cho các em nó tới lui nó thực hành. Thu hút có lẽ là đầu tiên nó tới nó không phải vì đạo, vì chùa, chỉ vì cái máy vi tính thôi, nhưng mà đến gần quý thầy thế nào từ từ cũng nhiễm. Thấy quý thầy từ bi, trí tuệ, đức độ, thế nào cũng nhiễm. Như nội cái việc ở ngoài tụi nó thích bắn chim, bắn sẻ, vô chùa cái thấy quý thầy nhiều khi đưa chân lên giẫm xuống, có một cái cái con con dế, con gì dưới quý thầy rút chân lại, không dám giết, đánh vào tâm hồn tụi nó liền, một bài học lớn liền. Thay vì nói một bài đừng sát sanh, chỉ thấy quý thầy suýt đạp con dế quý thầy rút chân

[52:44]lại, không cho đạp, một bài học lớn suốt đời tụi nó ghi nhớ. Nên cứ tới tới chùa để thực hành vi tính thôi, nhưng mà nhìn thấy quý thầy cái lối quý thầy ăn nói chuyện với nhau nhã nhặn, lễ độ, nhường nhịn, thương yêu, từ từ thâm nhiễm, mấy người đó. Như có một lần bữa lúc đó tôi vừa mới lên núi vậy, có khe suối, dưới khe suối có mấy cái con cua nhỏ nhỏ. Thì lúc đó có một đứa bé, cái gia đình nó Thiên Chúa, mà hổng biết đúng là cái bên họ quen sát sinh sao á, vừa thấy cái con cua nhỏ nhỏ cái đứa bé mới mấy tuổi nhiêu cái nó cầm cục đá tính đập. Cái tôi lật đật chạy lại đỡ cục đá đó, bảo vệ con cua và ngăn nó, khuyên nó đừng có giết.

[53:24]Thì cha mẹ nó đang đứng đó, cha nó mẹ nó đang đứng nó nhìn, họ nhìn họ im lặng họ không nói gì. Nhưng mà lúc đó tôi chợt nhận ra rằng trong tâm họ họ hiểu được đạo Phật là như vậy, thương yêu đến cả những cái sinh vật nhỏ bé. Một bài học lớn trong cuộc đời của họ, một chút xíu đó thôi. Nên chúng ta vậy, khi mà để cho thanh thiếu niên cứ tới chùa hoài thì nhiều khi chưa được nghe giảng nhưng tâm tụi nó đã tốt từ từ. Ví dụ lúc nào đó thay vì tụi nó sừng sộ lên tụi nó đánh lộn, nhưng mà vừa ở trong chùa ra tụi nó kềm chế lại được. Phải cái đó rất là hay. Một cái loại hình để sinh hoạt hấp dẫn nữa là ví dụ như chùa

[54:02]mình tổ chức dạy Anh văn miễn phí cho trẻ em trong xóm. Quý thầy mình có học Anh văn đó hoặc là mình nhờ những người cư sĩ nào biết Anh văn cứ một tuần đến chừng mấy buổi vậy họ dạy từ thiện giùm. Chúng ta thấy cái nhu cầu về học Anh văn rất là lớn trong xã hội mình, nhưng mà hiện nay vẫn thiếu, nhất là ở làng quê thiếu lắm. Mà nếu mà chùa mà tổ chức dạy Anh văn được là trẻ em nó sẽ đến học. Như tôi biết ngoài Bà Rịa cũng có cái chùa nhà quê đó, ở trong chúng sao có ông thầy đó ổng giỏi Anh văn. Cái ổng xin thầy trụ trì tổ chức cái dạy Anh văn miễn phí. Thầy trụ trì đồng ý, ổng mở lớp ổng dạy.

[54:35]Trời ơi, trẻ em trong làng nó đến học quá chừng, kể cả trẻ em Thiên Chúa giáo, bởi vì nhu cầu về học Anh văn rất là lớn. Rồi mấy ổng thầy đó ổng khôn, vừa tới cái ổng bắt phải ngồi thiền 30 phút mới dạy, thì Thiên Chúa, Thiên Chiếc gì cũng phải ngồi thiền hết trơn rồi từ từ cũng thấm nhiễm. Nhưng mà như vậy là một loại hình hấp dẫn vì đó là những nhu cầu có thực. Trẻ em lớn lên cần Anh văn để mà học vi tính, để mà đối tiếp, bởi vì nó lần lần như trở thành ngôn ngữ quốc tế, mà những đứa em ở nhà quê họ bị thiệt thòi không có trường để học, mà mỗi lần đi học gì phải tốn tiền, mà đâu phải là dễ bán từng thùng lúa ra để đổi lấy tiền mà trả tiền giáo viên.

[55:13]Cho nên chùa mình mình cứ vậy cứ tạo cái điều kiện miễn phí cho các em được học hành thì sẽ là cái điều kiện tốt để các em gắn bó với chùa rồi được thâm nhiễm cái đạo đức lần lần lần lần như vậy tốt. Rồi một cái loại hình hấp dẫn nữa là chùa mình tổ chức dạy võ nữa. Cái này hấp dẫn lắm á. Như bên Trung Hoa vậy, chùa Thiếu Lâm á là dạy võ cho người cư sĩ nhiều lắm, mà cha mẹ vậy thích gởi con mình lên chùa Thiếu Lâm học võ vài năm rồi cho về. Mà đứa nào về đứa nấy nó cứng cáp, khỏe mạnh cả cuộc đời như vậy, nên người Trung Hoa họ dễ có võ lắm. Ở trong làng trong xóm vậy họ cứ dạy nhau bình thường à.

[55:53]Còn người Việt Nam mình hay giấu nghề, một vị ổng đã biết nhiều khi tới chết chưa dạy được ai, rồi nó mất nghề từ từ, chứ người Trung Hoa là họ dạy lần lần. Cho nên chùa mình phải tổ chức dạy võ để mình bảo vệ cái võ thuật cổ truyền của dân tộc mình, không cho mai một. Mà nơi chùa là hay nhất, vì sao vậy? Vì mình vừa dạy, mình vừa ra những cái lời tâm nguyện về đạo đức khi học võ để cho trẻ nó học võ nó được khỏe mạnh, nó bảo vệ võ thuật cổ truyền mà nó được học những cái lời thề về đạo đức của một người võ sinh, rất là có lợi. Chứ cái phong trào võ thuật Việt Nam mình nó yếu, ở làng ở xóm từ từ biết.

[56:29]Như mình đi hễ mình đụng chuyện gây lộn mà gây lộn nhằm người Tàu coi chừng á, coi chừng quánh không lại á, biết võ. Đụng người Việt Nam mình dễ quánh hơn, ít ai biết võ. Đó là một cái dở của mình. Chứ ngày xưa võ thuật của cha ông mình giỏi lắm. Quân Mông Cổ nó mạnh mẽ như vậy đó, mình lừa qua lừa lại mình có những trận đánh mà giáp mặt tiến công mà đánh thắng luôn á. Ví dụ mình đánh du kích thì không nói, nhưng khi mà cần mà giáp mặt đánh nghĩa là trận địa chiến, đối mặt mặt đối mặt mà đánh nhau, có khi mình, cái người Việt Nam mình vậy ngày xưa mình oánh thắng quân Mông Cổ luôn, mà quân Mông Cổ họ vạm vỡ lắm. Bởi vì sao?

[57:05]Vì cha ông mình có cái võ thuật cổ truyền cũng rất là giỏi, như thời Hai Bà Trưng cũng vậy, đánh thắng liên tiếp bao nhiêu trận, sau này bị thua mưu của Mã Viện. Chúng ta thấy hai người đàn bà mà lãnh đạo được cả một cái dân tộc thì phải biết là võ tầm thường lãnh đạo nổi không? Không à nghe, vì thời đó cái sự nghiệp con người, đánh giá khả năng con người là qua võ thuật, chứ thời đó văn học chưa có phát triển. Cái người nào giỏi võ người đó làm sếp. Thời đó vậy. Nên cái chuyện mà ngày xưa một người con gái mà nhảy từ dưới đất nhảy nóc nhà là một chuyện bình thường, có thật. Bây giờ thì những cái bí quyết để tập nó thất truyền,

[57:43]chúng ta không biết chúng ta cứ tưởng là đeo bao cát tập nhảy, không có. Họ có những bí thuật tập nội công làm cho người nhẹ đi khi nhảy. Những cái đó bây giờ, ở đây quý thầy có ai biết võ không? Quý thầy đây ai biết võ giơ tay lên? Về chùa mình mở mà mở dạy võ cho người ta. Một cái loại hình hấp dẫn nữa là mình mở lớp giáo dục hôn nhân cho Phật tử.

[58:11]Mở lớp giáo dục, mình mời những thuyết trình viên đến nói chuyện, những những người Phật tử mà họ uyên bác á, họ đã đi qua cái đời sống hôn nhân, họ có nghiên cứu, họ đến họ trình bày lại, nhất là những cái ông nào mà đi qua hai ba đời vợ thì kinh nghiệm đầy mình. Là vì sao? Mà không biết sao thầy Viên Giác cũng rành. Hồi sáng đi trên xe nghe thầy nói chuyện cười chết luôn á. Về đời sống hôn nhân gia đình nó có những cái phức tạp lắm, mà từng trẻ không được chuẩn bị. Vì họ lớn lên họ thương ai cái cha mẹ cho cưới, rồi thực ra trong đó phức tạp nhiều vấn đề lắm. Hôn nhân rất phức tạp. Đạo làm vợ chồng, đạo cha mẹ làm cha làm mẹ, những cái đó nó không phải đơn giản.

[58:55]Nhiều người làm cha mẹ không biết nuôi dạy con, không biết, theo cảm tính mà sống, không ai dạy, không ai hướng dẫn trước đó, hoặc là đời sống vợ chồng nó phức tạp lắm, khó khăn mà tôi nói vậy chứ tôi cũng không biết phức tạp cỡ nào, tại thấy họ gây lộn hoài nên nghĩ là chắc trong đó khó lắm. Mà người trước khi lấy vợ lấy chồng không được đào tạo, hiện nay ở Sài Gòn đó họ có tổ chức những cái lớp mà hướng dẫn hôn nhân, nhiều người cũng bắt đầu ghi danh học. Nhưng mà ở đó họ dạy những chuyện tào lao lắm, họ dạy những chuyện bậy bạ. Nhưng mà nếu mà chùa mình mà hướng dẫn hôn nhân á mình sẽ dạy về đạo lý, thì như vậy có lợi cho người Phật tử hơn.

[59:33]Họ xây dựng một gia đình nó mẫu mực, có đạo lý, có cái hạnh phúc, có cái êm ấm, vừa biết tu mà cùng hướng về Phật pháp, mà vừa sống một đời sống thế tục được. Vì vậy là chùa nên lâu lâu mở những cái lớp hôn nhân như vậy để đào tạo, để mà hướng dẫn Phật tử. Đó là điều cần thiết chứ không phải không. Rồi lâu lâu chùa mình nên mở những cái lớp mà dạy nghề nho nhỏ, ngă ngắn, sơ sơ cho Phật tử. Ví dụ như mình nói cái nhân cái dịp mà cất chùa đi, cái mình treo cái bảng, mình viết lên bảng là chùa đang hướng dẫn cái lớp mà điện nhà cho thanh thiếu niên Phật tử, thanh thiếu niên Phật tử nào muốn học thì tới chùa học.

[1:00:16]Thì khi mà tới như vậy đó, sẵn thợ họ đi dây đó, cái mình cho họ học về lý thuyết rồi đi dây, dây nóng làm sao, dây nguội sao, bắt công tắc thì phải câu sao, mà bắt ổ cắm thì phải câu khác làm sao. Vì thấy hai dây hết, nhưng mà hai dây đi vào công tắc là khác, mà hai dây đi vào ổ cắm là khác, không có giống nhau. Rồi bắt ổn áp là làm sao, bắt máy nước nóng làm sao, nguyên tắc tủ lạnh làm sao, bởi vì bây giờ là đang điện khí hóa nông thôn á, hầu hết lần lần ở nông thôn có điện hết, nhưng mà kiến thức về điện thì rất là thấp, rất là ít, nên họ câu cái điện bị rò rỉ đi, cái nó hao điện. Tại sao đường đi xa bị hao?

[1:00:49]Bởi vì họ câu sai hết trơn à, họ bắt dây từ nhà này qua nhà kia bắt trật cái nó rò rỉ điện, nó mất điện, hoặc là họ nguy hiểm dễ bị giật chết người. Mình mở những cái lớp như vậy mình hướng dẫn, thì chừng vài Chủ nhật thôi. Để Chủ nhật này học hai tiếng, Chủ nhật sau hai tiếng, ba bữa là họ biết căn bản. Đó. Thì gia đình nói: "Ủa, sao thấy cái thằng con mình á đi chùa mấy bữa về cái nó hay, nó biết sửa điện, thấy điện nó biết dán keo, biết nối cầu chì đồ thấy có lý rồi thôi cho nó đi nữa." Đó cũng là một cái hay. Hoặc mình mở cái lớp về y tế, cái mình mời các y sĩ, bác sĩ Phật tử mình á, ở Long An nè, cái mình về cái chùa cái mình hướng dẫn cho Phật tử.

[1:01:26]Thì cái lớp ví dụ như là băng bó vết thương sao cho hợp lý, có loại nào thì băng cái miếng gạc lớn, có loại nào băng cái băng băng keo cá nhân nhỏ. Rồi những cái người bị tai nạn, sơ cứu thế nào để chuyển lên bệnh viện? Rồi phải biết thủ sẵn những cái điện thoại, những cái địa chỉ mà cấp cứu chở tới đâu trước hết trước hết. Rồi biết nhận định cái bệnh coi nó nguy hiểm hay không nguy hiểm mà xử lý. Ví dụ như biết nhận định cái sốt này là sốt cảm thường như thế nào thì mình chữa trị làm sao, nghỉ ngơi, uống nước nhiều, uống vitamin C sao, vân vân. Còn có loại sốt mà mình phát hiện sốt này không phải sốt thường,

[1:01:59]sốt cấp tính thì phải lật đật đưa đi bệnh viện cấp cứu, đưa không kịp chết liền. Thì những đứa trẻ trước khi mà nó được học y tế nó lơ là bệnh tật của người chung quanh lắm, không để ý. Nhưng mà khi nó được học một lớp y tế ở chùa rồi đó, học chừng 3, 4 tháng rồi bỗng nhiên nó có cái quan tâm. Ví dụ thấy người trong gia đình mình mà bị trầy tay, trầy chân nó không có lơi lúc trước, biết băng cách nào để sát trùng, băng cái nào hợp lý, thay băng mỗi ngày. Hoặc là thấy người gia đình sốt thì nó không coi thường nữa, bởi vì nó được học rồi, sốt mà nguy hiểm, có những loại sốt cấp tính chết người, nhưng mà sốt thường không sao,

[1:02:32]nên hễ thấy sốt nó lại nó hỏi, nó thăm dò những dấu hiệu rồi mời người tới khám liền chứ không coi thường như lúc trước nữa. Ví dụ nghe nói đau bụng, hồi xưa nhà đau bụng ai đau nấy chịu. Đi ra kiếm trái khế ăn cho đỡ đau hay sao không biết sao, nhưng mà bây giờ nghe nói đau bụng, vì nó được học rồi, nó nhận định liền. Ví dụ đau bụng gió, cạo gió hết, khác; mà đau bụng ruột thừa để lâu chết liền. Có dấu hiệu sốt hay không, đau ở mé nào, vân vân, đau lan tỏa làm sao, vì được học để ý, như vậy nó có lợi. Đó là những cái lớp về nghề nho nhỏ. Hoặc là mình sẵn đang xây chùa mình thông báo là có cái lớp dạy làm hồ.

[1:03:10]Thanh thiếu niên nào muốn học tới học. Thì mình không dạy cao đâu, dạy căn bản thôi, dạy là trộn hồ non là mấy cát mấy xi măng hả con, hồ già mấy cát mấy xi măng, khi xây đặt cục gạch phải nhắm mực, nhắm thước làm sao. Đó. Thì lần lần thì về thì nó cũng chưa đủ để mà nó đi làm thợ đâu, nhưng mà ở nhà nó hư cái sàn nước cái nó biết mua xi măng về nó trộn nó sửa, nó trầy gì nó biết sửa lại, biết quét vôi sơ sơ. Dĩ nhiên còn hễ muốn xây nhà lớn thì vẫn kêu thợ kêu thầu tới, nhưng mà hư sơ sơ sửa được. Hoặc là mình dạy làm mộc, thì nhà hư sơ sơ cái cửa họ sửa được. Thấy vậy thì cha mẹ thấy: "Ủa, nó đi chùa sao tự nhiên nó giỏi,

[1:03:45]nó biết nhiều nghề." Mà chính vì nó biết nghề nó cũng vui, nó thích hơn, còn không nghề không ngỗng đi chơi mệt lắm, đi nhậu mệt lắm. Nên chùa mình mình có những cái dạy như vậy căn bản như vậy, sơ sơ chứ không cần sâu, nhưng cũng làm lợi ích cho thanh thiếu niên họ có nhiều nghề. Như bữa vậy, tôi gặp mấy người ông ông thầy dòng tu bên cái chủng viện, ổng nói trong chủng viện tụi con đòi hỏi một người tu sĩ muốn vào tu là phải xong lớp 12 và có một cái nghề. Thế là trước khi để được đi tu, con phải chạy xuống tới miền Tây ở trọ luôn con học cái nghề thợ mộc. Có nghề rồi chủng viện mới nhận. Thật là khôn ngoan.

[1:04:20]Cái người tu sĩ vậy, bởi vì sau này nếu lỡ họ không tu được họ có nghề họ sống, chứ còn theo vào học kinh điển không, tới chừng không buồn không thèm tu nữa nhảy ra cái không nghề không gì hết trơn rồi lấy gì mà nuôi cái người mà bưng mình ra? Đó. Phải lo mà. Bên đó họ kỹ lưỡng. Thì ở đây đó, thì quý thầy mình liều mạng đi tu không cần nghề ngỗng gì thôi kệ, thì ráng chịu, nhưng mà có cái mình phải hướng dẫn cho người Phật tử họ là một người biết nhiều việc có lợi ích, thấy không? Hoặc lâu lâu mình mở cái lớp âm nhạc, nó đến học nhạc được vài tháng như vậy thì nó cũng hiểu thế nào là nốt Sol, Fa, Mi rồi gì đó, rồi cái điệu tiết tấu hát sao cho ăn khớp thì cũng rất là hay.

[1:05:01]Bởi vì sau này cái âm nhạc sẽ được sử dụng rất là chặt chẽ trong cái nghi lễ của Phật giáo, nên quý thầy mình phải biết. Ở trên chùa tôi cũng vậy, là tôi phải cho học mấy tháng âm nhạc hết rồi mới nghỉ đó. Cái người có khiếu thì họ sẽ sử dụng được luôn, còn người không có khiếu họ vẫn có khái niệm về âm nhạc như vậy. Đó. Một cái sinh hoạt hấp dẫn nữa là lâu lâu mình tổ chức đi tham quan du lịch. Du lịch như là đi sinh hoạt dã ngoại, đi thăm những cái già lam thắng cảnh hoặc đi thăm vấn những cái vị thiện tri thức ở xa mà nổi tiếng. Cái gì chứ đi chơi là nghe khoái, bảo đảm. Nhất là nghe chùa bao nữa.

[1:05:42]Mình nói vậy nói coi như là Chủ nhật tới chùa tổ chức đi du lịch Vũng Tàu tắm biển, phải không? Là hoàn toàn miễn phí. Hoàn toàn miễn phí. Nghĩa là thanh thiếu niên nào mà đi tham dự là chỉ có đóng góp 200.000 để cho thầy mua đồ ăn thôi. Chứ hoàn toàn miễn phí hết. Nè đi như vậy. Thì cái đó là hấp dẫn dữ lắm á.

[1:06:10]Đó là cái hai loại hình mà chúng ta nói, một loại hình là theo tổ chức Hướng đạo thế giới, còn một loại hình là không tổ chức nhưng mà do ở chùa mình tổ chức quá nhiều cái sinh hoạt bổ ích, hấp dẫn, thế là thanh thiếu niên bị hấp dẫn mà tới chùa, bị cuốn hút tới chùa, rồi từ đó họ được học về đạo đức như vậy. Cái điều nữa chúng ta nói là vấn đề là tạo một sự gắn bó giữa thanh thiếu niên với chùa chúng ta nhớ tạo một sự gắn bó vừa phải. Vừa phải thôi. Là sao vậy? Là vì thế này: là bởi vì thanh thiếu niên họ còn bổn phận đối với gia đình, họ còn phải đi học, hoặc là còn có những việc làm đối với xã hội, với đoàn thể.

[1:06:49]Cho nên mình đừng có mà tổ chức hoạt động thanh thiếu niên ở chùa đó mà lôi cuốn họ về chùa nhiều thời gian quá, chiếm mất nhiều thời gian của họ, thì như vậy không có bền. Lâu ngày nó đụng chạm tới quyền lợi của gia đình của họ, của xã hội họ, đoàn thể họ, cái họ bứt à. Mà nó không bền, nên mình cứ rỉ rả lâu thôi, lâu dần lâu dần, mà lâu ngày rồi cái mưa dầm thấm đất, họ sẽ được thấm nhuần Phật pháp từ từ. Còn nếu mà mình cứ lôi cuốn họ về lâu quá, cái từ từ họ bỏ chùa. Ở đây một điều với lại điều chúng ta nghĩ thế này nữa, là chúng ta xây dựng thanh thiếu niên để cho họ được giáo dục rồi họ đem những cái điều hay

[1:07:32]đó họ về họ đối xử với gia đình họ, với xóm làng, với xã hội, chứ chúng ta không phải chúng ta đào tạo một cái lực lượng thanh thiếu niên để rồi cho cái lực lượng đó phục vụ cho chùa, đó là một quan điểm sai lầm. Trong tâm chúng ta phải vô vụ lợi, trong tâm chúng ta là phải luôn luôn đem lợi ích cho cuộc đời, chứ mình không có cái ý đồ phía sau, bí mật phía sau là để cho thanh thiếu niên họ phục vụ cho chùa. Chúng ta phải như vậy, phải sống phải cao cả như vậy, phải cao thượng như vậy. Chứ có nhiều khi mình có cái ý đồ ngầm à mình giáo dục mấy đứa này để mai mốt là mình có cần chuyện gì mình nhờ tụi nó,

[1:08:08]thì đó là một ý đồ lợi dụng, và như vậy chúng ta không có đạo đức. Hễ mình có cái mầm mống không đạo đức, sau này có hậu quả, có quả báo á. Cho nên trong thâm sâu tâm hồn mình á, những người tu mình phải hoàn toàn vô vụ lợi. Mình chỉ mong một điều là mình giáo dục thanh thiếu niên Phật tử để cho những người này sống tốt với những người khác, chứ mình không cần sống cho mình, không cần họ phải phục vụ cho mình. Đó, đó là cái tâm của người xuất gia, mà cái tâm niệm này mình phải kiểm soát cho kỹ nha, đừng để hở á. Để hở cái tâm ích kỷ nó chen vô, cái tâm lợi dụng nó chen vô cái mình hư, sau này mình hư cuộc đời tu của mình vì mấy cái điểm lặt vặt như thế này.

[1:08:48]Nhiều cái tâm niệm nho nhỏ chứ sau này nó phá tan cuộc đời mình á ha. Như hồi trưa này nghe thầy à Thầy Minh Thiện, Thầy Viên Giác, Thầy kể câu chuyện nói ừ trong cái phép của Tỳ kheo mà trong mùa hạ phải kỹ lưỡng là hễ mà muốn ăn chiều á thì không tự mình ăn được, phải có người Sa-di họ bày ra, họ đến họ mời, đến thỉnh thì mới ăn được. Nhưng mà nhiều khi quý vị Tỳ kheo buổi trưa buổi sáng ăn không được nhiều đó, chiều cần phải ăn thêm, đói mệt phải ăn thêm mới tụng kinh nổi. Thì mới kêu Sa-di đi gọt, cắt trái cây, dọn bánh. Thì Thầy Minh Thiện kể, có cái người Sa-di đó dọn bánh ra không, họ gắp họ ăn luôn, họ không mời. Thì làm cái gì bây giờ?

[1:09:30]Tại vì biết không mời thì người kia không được quyền ăn, Tỳ kheo không được quyền ăn. Vì buổi chiều rồi. Thì cái quả báo là những người đó ra đời hết á. Cái tâm vì chút đó thôi. Thầy Viên Giác Thầy cũng kể chuyện, Thầy nói ở ngoài chùa hồi nhỏ vậy, cũng có những người điệu là biết cái luật Tỳ kheo là không được ăn cái đồ cúng linh, nên mỗi khi mà dọn cúng là cúng đồ linh thiệt nhiều, cúng chè, cúng đồ thiệt nhiều, để lát quý thầy lớn không ăn mình bưng xuống mình ăn. Thì những người đó cũng hoàn tục hết luôn. Những cái tâm nho nhỏ như vậy. Thì cái chúng ta cũng vậy, khi chúng ta giáo dục cho người Phật

[1:10:01]tử đến chùa được tu học, trong thâm tâm mình đừng bao giờ có ý lợi dụng Phật tử, là muốn cho Phật tử cúng dường mình, à nói: "Mình giáo dục những người này, mình giảng Pháp mấy người này nghe để người này lần lượt cúng chùa", cái tâm đó sau này coi chừng hư đạo, hư đạo. Cho nên mình phải tuyệt đối không có vụ lợi, là khi mình cực khổ mình giáo hóa Phật tử, giáo hóa thanh thiếu niên, là hoàn toàn chỉ muốn cho họ tốt, để họ thương yêu những cái người chung quanh họ. Vì mình không thể vươn cái vòng tay mình ôm hết cái thế giới này, mình phải nhờ những người Phật tử. Vì vậy, mình đào tạo người Phật tử

[1:10:38]để họ biết thương yêu, rồi họ đem cái tình thương đó, họ đối xử tốt hết người này tới người kia chung quanh họ. Họ thực hiện được cái hoài bão mà người xuất gia mình không thể thực hiện được hết. Cái trái tim của chúng ta thì ôm ấp cả cái thế giới này, nhưng vòng tay của chúng ta nhỏ bé ngắn ngủi, chúng ta không thể ôm hết thế giới này. Nên vì vậy mà chúng ta mới giáo dục những người Phật tử để những người này nối tiếp cái bàn tay của chúng ta mà xây dựng, mà giúp đỡ cái cuộc sống trên cái thế giới này được tốt đẹp hơn. Đó, đây là điều chúng ta để ý như vậy. Nhưng mà rồi cái quả báo lành nó sẽ tới, là giữa những thanh thiếu niên Phật

[1:11:20]tử mà đến chùa như vậy đó, từ từ sẽ nổi lên những cái khuôn mặt ưu tú. Những cái người mà họ tới chùa mến chùa hoài, không thèm đi về nhà. Nghĩa là tới chùa mê sao không thèm đi về nhà, cứ rảnh là cứ chạy tới chùa, thích tụng kinh tụng kệ. Thì những người đó là mình thấy có dấu hiệu gì? Dấu hiệu gì? Dấu hiệu tương lai là sẽ cạo đầu, không còn tóc nữa, không còn xài lược nữa. Đó là những người mà sau này còn cơ hội để dùng lược nữa. Thì những người đó là chúng ta sẽ quan tâm mà đào tạo họ kỹ hơn, chúng ta dạy họ nhiều cái bí quyết của người xuất gia hơn. Hồi sáng tôi giảng xong có người Phật tử tới:

[1:12:05]"Thầy, cái bí quyết người xuất gia gì Thầy chỉ trước cho con đi." Thầy nói: "Chừng nào Thầy nhắm mà thích xuất gia Thầy mới chỉ, tại người xuất gia có nhiều cái bí quyết độc đáo lắm." Thì khi mình giáo dục thanh thiếu niên Phật tử á, mình giáo dục chung chung hết á, nhưng mà cái người mà ưu tú nổi lên thì mình hãy giữ riêng lại để mình dạy riêng cho họ nhiều cái điều đặc biệt. Như quý thầy đã được học những cái điều đặc biệt gì ở trong đạo thì mình sẽ bí mật mình dạy những người đó. Tôi nói câu này Phật tử nghe là sẽ tò mò sẽ đi kiếm quý thầy mà học. Quý thầy ráng mà có bí quyết nha, chớ chừng người ta hỏi không có bí quyết gì hết người ta cười.

[1:12:41]Thì như vậy mình mình quan tâm mình đào tạo thêm để mình lựa lọc từ những người Phật tử đó ra những người xuất gia ưu tú sau này, nhớ như vậy. Lựa ưu tú thôi chứ đừng có mạnh ai mình cũng rủ xuất gia, vì có nhiều người coi vậy chớ đời sống xuất gia khó. Họ tu không được rồi mà tu sàn sàn làm cái người tu sau này bị danh bị lợi chi phối rồi thì tội nghiệp cho Phật Pháp. Thì họ là những gánh nặng của Phật Pháp, làm mất uy tín của đạo. Cho nên chúng ta lựa những người nào mà thấy có lý tưởng, họ thiết tha vì đạo, thiết tha thương yêu chúng sinh, trong tâm không có ích kỷ, không danh không lợi, nên những người đó mình đào tạo từ từ để thành người xuất gia như vậy.

[1:13:22]Rồi chúng ta tạo thành một cái cơ chế gắn bó giữa gia đình nè, chùa và thanh thiếu niên. Đó. Mà tạo cái cơ chế đó không phải bằng một cái cái gì cực khổ hết, mà chỉ bằng lời nói thôi. Là khi gặp mà thanh thiếu niên á tới chùa, mình phải hỏi về cha mẹ. Nói: "Cha mẹ con lúc này sao, khỏe không? Làm việc gì?" Mình cứ hỏi tới hỏi tới hoài cái từ từ cái tụi nó bị buộc nó phải suy nghĩ về cha mẹ, phải quan tâm tới cha mẹ. Lúc đầu á có khi nhiều đứa chứ nó cũng thờ ơ hờ hững với cha mẹ lắm, cha mẹ thương con chứ con lại đi thương hàng xóm, khổ vậy. Thì ở đây đó mình cứ gặp nó mình cứ hỏi về cha mẹ của nó

[1:14:06]cái từ từ buộc nó phải quan tâm lại với cha mẹ mình. Nó về nhà nó sẽ để ý về cha mẹ mình nhiều hơn, tức là chúng nó sẽ có hiếu hơn. Thì cha mẹ sẽ thấy vui, ờ thấy con mình nó đi chùa rồi về bắt đầu thấy có vẻ nó lo cho cha mẹ hơn. Đó. Mà gặp cha mẹ thì hỏi về con, a ha. Gặp cha mẹ Phật tử hỏi sao con của anh lúc này học tới đâu rồi? Học học sinh giỏi hay học sinh xuất sắc gì không? À tụi nó thích cái gì? Vân vân. Bạn bè nó là những ai? Cứ hỏi về tụi nó. Thế là buộc lòng cha mẹ bắt đầu phải quan tâm con cái. Chứ nhiều khi cứ đi lo làm ăn rồi nó chơi với ai không biết, không biết cái bạn nó tốt hay xấu nữa.

[1:14:42]Nhưng mà bị gặp ông thầy, ông thầy cứ hỏi riết về nó cái về nhà phải để ý lại. Đó, chỉ bằng cái câu hỏi của mình thôi, bằng cái lời nói thôi mà làm cho con cái và cha mẹ và chùa gắn bó nhau thành một khối. Chúng ta nhớ cái đây là điều quan trọng. Chứ nhiều khi ví dụ như mình chỉ gắn bó đào tạo thanh thiếu niên mà cha mẹ nó không có quan tâm tới chùa là một cái thất bại. Hoặc là cha mẹ gắn bó với chùa tu mà con cái không có gắn bó với chùa cũng là một cái thất bại về giáo dục Phật tử. Nên ở đây rồi chúng ta tạo cái cơ chế đó cho chặt, mà chỉ bằng cái sự khéo léo lời nói hỏi han của mình mà sẽ thành tựu.

[1:15:20]Một điều chúng ta để ý nữa là trong cái chương trình mà giáo dục thanh thiếu niên Phật tử á chúng ta đừng có làm ồ ạt rồi tắt mất sớm. Chúng ta phải vạch cái chương trình lâu dài, hết năm này tới năm kia. Những cái loại hình sinh hoạt về cái lớp giáo lý, về cái thư viện, về máy vi tính, về lớp Anh văn, lớp dạy nghề, lớp âm nhạc vân vân vậy, lớp dạy võ vậy. Thì chúng ta làm rỉ rả đều đều đều đều, làm hoài hết năm này qua năm kia hoài. Ví dụ dù mình vắng thì trong chùa có những người thay thế để mà thực hiện cái điều đó hoài, dạy dỗ hoài. Đó là cái mà chút chút nhưng mà bền bỉ thì sẽ thành công,

[1:15:55]chứ đừng có nghe mình hưng trí lên cái mình làm ào ào ào ào rồi ít bữa cái mệt sẹp tiệm, dẹp luôn cái thôi, không nên. Một điều hiện nay nữa là vấn đề tệ nạn trong thanh thiếu niên, tệ nạn xã hội. Hiện nay chúng ta biết á thanh thiếu niên đang bị lôi vào những cái loại hình tệ nạn xã hội như là ma túy nè, cờ bạc nè, nhậu nhẹt nè, gọi là gì, gọi là mại dâm. Những cái điều đó gọi là những văn hóa đồi trụy, phim sex, phim đồ bậy bạ vậy. Thì khi mà giáo dục thanh thiếu niên, mình phải biết cái cảnh giác là những cái thứ đó ở bên ngoài những cái bóng tối đó nó đang bao vây thanh thiếu niên, nó chờ chực nó lôi kéo.

[1:16:37]Vì sao vậy? Vì những cái người mà kinh doanh những cái loại đó nó có lợi nhuận, mà nhiều người sa ngã thì tụi nó có lợi. Ví dụ như nhậu nhẹt, cái người mà nhậu nhiều thì cái người bán rượu bán thịt có lợi, phải không? Cái người mà đánh bài nhiều á thì cái người chủ sòng có lợi. Cái người xài ma túy nhiều thì cái tay buôn bán ma túy nó có lợi, cho nên nó luôn luôn lôi kéo hết người này tới người kia để mà dính vào cái bẫy của bóng tối tội lỗi đó. Chúng ta phải tìm cách giữ thanh thiếu niên thoát ra khỏi những tệ nạn đó. Thì cái phương pháp mà để giữ thanh thiếu niên thoát ra khỏi tệ nạn á thì nó có hai cái nhân, mình dựa vào nhân quả.

[1:17:13]Cái nhân quả thứ nhất á là cái điều gì mình muốn cho người khác thì mình sẽ được. Ví dụ như mình muốn cho người khác tốt tự nhiên mình sẽ tốt. Mình muốn người khác xấu, mình sẽ xấu. Nguyên nhân. Mình muốn cho người khác sa đọa mình sẽ sa đọa. Nhưng mình muốn cho người khác nghĩa là thanh khiết, cao thượng thì chính mình sẽ được cái thanh khiết, cao thượng. Đó là luật nhân quả. Nhớ như vậy. Thì ví dụ như quý thầy vậy, ví dụ mình muốn cho người khác đẹp, mình muốn người khác giỏi thì tự nhiên mình sẽ đẹp, mình sẽ giỏi. Nên quý thầy cứ nhìn gương và sẽ biết cái tâm mình ra sao. Ví dụ khi mình nhìn gương mình thấy mình đẹp trai thì mình phải

[1:17:52]hiểu rằng trong quá khứ mình đã muốn cho người khác đẹp. Còn nếu mình nhìn vào gương mình thấy gương mặt mình rùng rợn thì lúc trước là mình đã muốn cho người khác xấu. Đó, là như vậy. Thì cũng vậy, mình sẽ dạy cho thanh thiếu niên Phật tử thế này: "Con phải có cái tâm muốn cho bạn bè con thoát ra những cái tội lỗi, tệ nạn đó. Nghĩa là bạn con mà con thấy đứa nào mà ham nhậu, con phải thuyết phục nó cho bằng được nó bỏ nhậu." Thì cái nhân quả đó, chính cái người thanh thiếu niên Phật tử của mình thoát ra được cái nhậu. Nghĩa là: "Con thấy bạn con mà nó lén phén tới đám ma túy, con phải quyết liệt can ngăn, chứ không được xìu xìu để mạnh ai

[1:18:29]nấy chết, không được." Là chính cái mà mình can ngăn bạn bè mình nó tạo thành cái phước trong tâm mình, chính mình thoát khỏi ma túy. Thấy bạn bè con thích cờ bạc, con phải cản quyết liệt. Thì như vậy chính con tự nhiên không ham thích cờ bạc. Đó là cái nhân quả, mình phải dạy Phật tử như vậy. Thì như vậy nhờ cái lực lượng thanh thiếu niên Phật tử, nó có bao nhiêu bạn bè là nó là nó lôi kéo những người bạn bè chung quanh nó thoát ra khỏi cái tệ nạn xã hội. Là nhờ cái lực lượng Phật tử trên cùng khắp cái đất nước này làm được công việc đó. Cái nhân thứ hai nữa là nó có thế này, mình khinh ai chuyện gì thì mình sẽ bị cái chuyện đó.

[1:19:07]Ví dụ mình khinh bỉ người điên, sau này mình sẽ điên. Mình khinh bỉ một cái người tội lỗi, sau này mình sẽ vướng vào tội lỗi. Vì vậy, mình sẽ dạy thanh thiếu niên Phật tử là khi con thấy cái người lỡ vướng vào tội lỗi, con chỉ được thương xót chứ con không được khinh bỉ. Vì con thương xót thì con có cái tâm muốn cho họ thoát ra khỏi tội lỗi. Đó. Còn nếu con khinh bỉ thì sau này chính con sẽ rơi vào đúng tội lỗi đó để con phải bị khinh bỉ trở lại. Đó là cái nhân quả, như vậy. Mình dạy thanh thiếu niên Phật tử để họ biết mà chống lại cái tệ nạn xã hội. Rồi đồng thời mình tổ chức nhiều cái hoạt động lành mạnh

[1:19:47]để mà làm cho thanh thiếu niên họ có cái tâm tốt. Ví dụ như là việc làm từ thiện hồi nãy chúng ta nói, tổ chức lâu lâu tổ chức chống ma túy, tổ chức chống lại những cái vũ trường mà trụy lạc, những cái văn hóa xấu, dạy cho họ được tập khí công. Cái khí công quan trọng lắm. Hiện nay đó nhà nước cũng kiểm kê lại nói rằng cái thể lực người Việt Nam mình yếu hơn các dân tộc khác trên thế giới. Đó là một trong những lý do mà Việt Nam mình không giàu được. Bởi vì thể lực người Việt Nam mình yếu quá. Mà nếu mình tập theo cái lối mà tập thể dục thông thường á, không bao giờ mình tập lại các nước khác hết.

[1:20:19]Phải làm sao mình tập được cái bí quyết khí công, tập nhẹ nhàng nhưng mà mạnh mà nó có hiệu quả lớn. Nên do đó, chúng ta phải đi tìm các bí quyết khí công mà học, mà dạy lại cho Phật tử. Thì mình có được cái tìm được khí công nó mới cải thiện cái sức khỏe của dân tộc mình lên. Đó, cái khí công rất quan trọng, phải để ý. Lâu lâu mình tổ chức cho đi lượm rác chơi. Thầy trò kéo nhau xuống đường đi lượm rác. Mình mặc áo đẹp nhất, áo Nhật Bình quý thầy lựa áo nào mà để dành Tết mặc á thì bữa đi lượm rác mặc cái áo đó. Rồi thanh thiếu niên cũng vậy, mặc đồ đẹp đi, cầm cái giỏ, cầm cái gắp gắp rác bỏ đường bỏ vô, tới nơi gom lại bỏ thùng rác công cộng.

[1:20:57]Thì cái hình ảnh ông thầy nghiêm trang đẹp đẽ đi với đoàn Phật tử nghiêm trang như vậy đó mà đi lượm rác trên đường á thì sau này đố ai dám xả rác ngoài đường. Mình sẽ không còn thấy cái màn mà coi như là lột cái kẹo xong quăng cái vỏ kẹo rồi bỏ kẹo miệng mình, ăn xong cái kem rồi quăng cái vỏ kem xuống đất, bừa bãi, sẽ biết đem tới cái thùng rác mà bỏ xuống. Đó là mình không nói mà mình làm bằng hành động. Mà khi làm được vài lần như vậy thì dạy được rất nhiều người. Hoặc là lâu lâu mình tổ chức trồng cây xanh, ở nơi nào có thể trồng được, vậy. Hoặc thăm hỏi những người già neo đơn trong xóm.

[1:21:31]Vì sau này chúng ta sẽ bắt gặp nhiều người già cô đơn, cô độc lắm. Con cái lớn lên đi làm ăn nơi này nơi kia, nhiều khi người nhà ở nhà thủi thui một mình, người già ở nhà thủi thui một mình. Nên mình phải tổ chức thanh thiếu niên Phật tử đi tới thăm hỏi như vậy, đỡ đần như vậy. Những việc làm mà gọi là từ thiện lành mạnh á sẽ củng cố được cái tâm hồn đạo đức của người Phật tử. Chứ còn nếu mà chỉ nói miệng không mà không làm việc từ thiện á, cái tâm hồn họ vẫn yếu lắm, họ không không có cái sức mạnh để chống lại cái tội lỗi. Phải làm từ thiện mình mới có cái sức mạnh trong tâm hồn mình, phải làm chứ đừng có nói.

[1:22:06]Hoặc lâu lâu mình tổ chức cái hội thảo đề tài bạn bè, mời nhiều người tới nói chuyện thì Phật tử nghe những đề tài đó rồi biết mình nên chọn bạn nào mà chơi. Bạn nào mình phải quyết liệt dạy nó, bạn nào mình có thể học hỏi chứ không phải đụng đứa nào mà rủ vui vui là làm bạn được hết, hư cuộc đời mình. Tổ chức những cái lớp thiền quán cho tập như vậy, ừ. Lâu lâu mình tổ chức gọi là văn nghệ Phật giáo là cho thanh thiếu niên tổ chức ca hát. Ngoài những bài nhạc Phật giáo thì có những bài nhạc ở bên ngoài không phải Đạo Phật, nhưng mà những tình cảm cao thượng mình cũng cho hát luôn, như tình yêu quê hương, tình cha tình mẹ như bài Cha Yêu, Mẹ Ơi Mau Về.

[1:22:45]Như có cái bài Mẹ Yêu đó, "Sinh con ra trên cõi đời" đó, "mẹ thương yêu con hơn yêu cuộc sống, mong cho con nên người", lớn khôn, quý thầy biết bài đó không? "Tình thương cho con bao la biết mấy. Những đêm ôm con trên vai, khóc ướt vai con, mẹ biết con yêu mẹ nhiều, dù câm nín nhưng con thật lòng muốn nói: Ánh sao đêm cho con soi là mẹ yêu, khúc hát ru con trong suốt đời là mẹ yêu".

[1:23:13]Quý thầy nào biết nhớ hát, lát hát cho mọi người nghe. Vậy, hoặc là lâu lâu mình tổ chức là triển lãm tranh hội họa trong chùa. Những Phật tử mình vẽ tranh á mình mời đem đến mình lãm cho Phật tử mình tới mình ngắm tranh và nhận định cái ý nghĩa trong đó. Tại vì khi mà thưởng thức tranh á, ngoài những cái thưởng thức cái vẽ khéo nó còn có những cái ý nghĩa ở trong đó nữa. Ví dụ như bức tranh mà thấy một người mẹ già nhòa nhòa nhòa nhòa sau cái nền, còn ở bức tranh vẽ rõ ra đó là cái cây đa, ngôi nhà, cánh đồng ruộng, những đứa trẻ. Thì mình hỏi coi tác giả muốn nói điều gì? Cái gì mà có một người mẹ già lớn đầy hết cả bức tranh,

[1:23:56]nhòa nhòa nhòa nhòa mờ mờ phía sau mà hiện rõ thực ra là cái ngôi nhà, con sông, là con đường, là cánh diều bay, là cánh đồng lúa? Tác giả muốn vẽ cái gì đây? Đề chữ "Mẹ" thôi. Thì mình hiểu thế này, tác giả cái bức tranh này muốn nói rằng mẹ là tất cả, mẹ là quê hương, mẹ là cánh diều bay, mẹ là cánh đồng, mẹ là căn nhà, mẹ là tổ ấm, ý muốn nói như vậy. Tức là trong tất cả những điều mà chúng ta gắn bó với cuộc sống này đều có cái bóng dáng của mẹ chúng ta, đều có cái tình thương yêu của mẹ chúng ta phả ở trong đó hết. Đấy, mình nhìn bức tranh như vậy nên ngớ ngơ mình ngắm tranh nó nhiều cái lý thú lắm.

[1:24:38]Hoặc là một bức tranh vẽ một cái gốc cây cổ thụ ngã nằm xuống bật rễ lên trời hết, bên cạnh đó một cái cọng cỏ nhỏ đang vươn lên, những cọng cỏ nhỏ đang vươn lên, nhìn coi. Cái tựa đề là "Bão Tố" thì đúng là bão tố thổi lật cái gốc cây lớn mà, lật luôn. Tác giả muốn nói điều gì? Mới ngồi bàn với nhau. Thì có khi mình tìm ra được một ý nghĩa là à tác giả muốn nói rằng cái cây to lớn cứng như vậy đó, gió bão ngã nhưng mà cọng cỏ mềm á khi gió thổi nó rạp xuống, khi hết gió bão rồi vươn lên trở lại dưới ánh mặt trời. Thì tác giả muốn nói chúng ta rằng trong cuộc sống này vậy, sẽ có nhiều cái sóng gió.

[1:25:15]Nhưng mà nhiều khi một người cái tâm của mình nó khiêm hạ, hiền lành như một cọng cỏ, như một cọng cỏ lau, như một cọng cỏ sậy, như một cọng cỏ cú. Vậy mà mình sống qua được cái bão táp cuộc đời. Còn những người mà tâm mình như là lớn, kiêu mạng và cứng cáp quá có khi phải gãy đổ, phải không? Nghĩa là chúng ta thưởng ngoạn những bức tranh mà mình học ra được, đọc ra được những ý nghĩa của tác giả thì rất là thú vị, vậy. Rồi trong việc mà giáo dục thanh thiếu niên Phật tử, có một điều tế nhị khó nói đó là cái tình yêu nam nữ của tuổi mới lớn. Ví dụ như quý thầy tập hợp được mấy đứa trẻ vài ba đứa thì không có chuyện gì.

[1:25:55]Nhưng mà nếu mà quý thầy tổ chức giáo dục tốt quá, mình cứ để là nếu mà quý thầy tổ chức tốt á là dạy được năm ba chục đứa tới chùa, thế nào cũng có chuyện, thế nào cũng có nam có nữ á, đứa này liếc qua đứa kia dòm lại một lát là từ từ từ sinh chuyện. Nhưng mà đây là điều mình không cấm được, bởi vì cái tuổi mới lớn luôn luôn nó bị cái tình cảm như vậy. Không có luật nào mà cấm người ta yêu nhau hết trơn á. Nhưng mà mình biết mình hướng dẫn thôi. Thì mình mới kêu lại, mình kêu hai đứa lại mình nói thế này: "Thầy biết tụi con là cũng có cái thiện cảm với nhau, nhưng mà đây thầy dặn tụi con điều này.

[1:26:32]Tụi con phải nhớ rất nhiều người trong cuộc đời khi tuổi mới lớn cũng thương yêu, nhưng mà rất nhiều cuộc tình phải tan vỡ. Không phải thương nhau là đi đến được hôn nhân đâu. Tụi con phải hiểu điều đó. Đây là những cái tình cảm buổi đầu, tụi con chưa biết gì nhiều về nhau, chưa có thăm dò, chưa chắc là phải duyên nợ, chỉ là mới cái tình cảm thôi. Rồi có khi tụi con lớn lên chút rồi cái tình cảm này nó đổ vỡ, con đi lấy người khác chứ không phải lấy cái người mình thương yêu này. Do đó, tụi con không được nông nổi, bồng bột, tụi con phải biết giữ khoảng cách. Phải biết giữ khoảng cách, phải xem nhau như người bạn tốt,

[1:27:07]cùng tu, cùng học, cùng làm việc thiện, chứ đừng có vội vã, nông nổi mà để xảy ra những hậu quả không hay. Bởi vì sao vậy? Bởi vì trên đời này đâu phải cuộc tình nào rồi cũng đi đến hôn nhân tốt đẹp. Cũng như thầy ngày xưa vậy". Dặn phải nói, "Thầy cũng là thất bại rồi thầy mới đi tu đây, thấy không?" Đó nên tụi con đừng có mà nông nổi vội vã quá, vậy. Ta biết nên cái đạo lý mà "nam nữ thọ thọ bất thân" á là cái đạo lý đẹp của Đông phương, tụi con phải gìn giữ, phải biết giữ cái khoảng cách. Thì đây là những cái điều mà tế nhị nhưng mà nó sẽ luôn luôn xảy ra. Chứ con cái, ví dụ như cha mẹ họ tin tưởng chùa, họ cho con cái đi chùa.

[1:27:53]Con cái đi chùa một thời gian cái tự nhiên đâu nó yêu cái thằng nào rồi cái nó cứ về nó đòi phải lấy cho bằng được, thấy mình thấy mất uy tín chùa, phải không? Còn ở đây được hướng dẫn, được hướng dẫn là ví dụ như là được chùa dạy dỗ đàng hoàng, cái tụi nó muốn gặp nhau là nó đến chùa, nó chào gia đình đàng hoàng, nói chuyện ngay phòng khách nghiêm chỉnh. Hoặc là ví dụ nó muốn đi ăn kem với nhau, nó xin phép đàng hoàng. Thì cha mẹ nó thấy: "Ờ, hai đứa này nó là Phật tử, nó cùng đi chùa Thiên Khánh nè. Tụi nó có tình cảm với nhau nhưng mà thấy tụi nó thể hiện cái tình cảm đó đàng hoàng, trong sáng".

[1:28:27]Vậy gia đình người ta cũng tin tưởng chùa, tin tưởng thầy. Mà đây là điều quý thầy phải để ý nha, sẽ xảy ra, sẽ xảy ra. Như trên chùa của tôi cũng vậy. Bình thường không có gì, tới chừng cất chùa công quả nhiều á cũng tùm lum chuyện. Không để ý, tới chừng nghe báo cáo này tùm lum hết trơn. Người tặng khăn qua, người tặng kẹp lại, cười thấy mồ luôn.

[1:28:51]Nhưng mà không cấm được, nhưng mà phải biết hướng dẫn. Thì hôm nay đó chúng ta nói chuyện về đề tài là "Giáo dục thanh thiếu niên Phật tử" thì chúng ta thấy rằng mình phải có bổn phận đào tạo cái lớp người kế thừa cho Phật pháp. Rồi chúng ta có nêu ra hai cái loại hình để đào tạo: một là loại hình mà theo cái Hướng đạo thế giới, đó là Gia đình Phật tử, trong đó chúng ta phân tích ưu điểm và khuyết điểm để mình biết bổ sung; một loại hình là không có tổ chức nhưng mà do là chúng ta tạo ra được nhiều cái sinh hoạt bổ ích, lành mạnh mà hấp dẫn thanh thiếu niên đến với chùa để rồi họ được học về đạo lý.

[1:29:31]Chúng ta cũng nhắc nhở về vấn đề gắn bó ở trong đạo là vừa phải chứ đừng có chiếm hết thời gian của thanh thiếu niên. Cái nguy cơ về cái tệ nạn xã hội đang lan dần vào cái lớp thanh thiếu niên. Chúng ta cũng nói tới một vấn đề tế nhị là vấn đề tình cảm nam nữ của tuổi mới lớn mà chúng ta phải có bổn phận hướng dẫn chúng, đừng để cho chúng đi lệch hướng, sa đà mà mang tiếng chùa, là như vậy. Có ai hỏi gì không?

[1:30:07]Dạ thưa thầy cho con hỏi hai câu. Cái câu thứ nhất là, con có một cái chuyện này là chẳng hạn như là sáng sớm đó cái, có người ta buôn bán đó sáng sớm rồi, như vậy có một cái người đi xin nào đó, người ta mới mở cửa hàng thôi, người ta chưa có buôn bán gì hết thì đã có một người đi xin, thì có người đó gay gắt, lầm bầm rồi lấy cho vài ngàn, tống quái đi khuất cho rồi, thấy không? Rồi ông đó ổng sẽ qua nhà kế bên, nhà đó nghèo, chồng đạp xích lô, thì qua xin thì vợ nói đi đạp xích lô không có tiền, mà tôi thấy cái cảnh nghèo tôi cũng khổ lắm, thôi trưa ông có ghé lại chồng tôi có về thì cho tiền.

[1:30:42]Như vậy cái chuyện này đó là người kia tuy không có cái tâm nhưng mà người ta cho tiền, mua được kí gạo sống ngày đó, người này có cái lòng tâm từ nhưng mà không có đồng bạc nào thì không sống được ngày đó. Như vậy là ai được? À, một người có đức, người có phước. Đức là sao? Là cái tốt trong tâm, còn cái phước là làm lợi cho người khác. Khi mình làm lợi cho người khác mình mới có phước, còn mình tốt ở trong tâm mà mình chưa làm lợi người khác thì mình chỉ có đức mà chưa có phước. Cái người có đức mà không có phước á thì tuy rất tốt mà vẫn nghèo. Còn cái người có phước á mà không có đức á, rất giàu nhưng mà ác.

[1:31:22]Thì trong cái cuộc đời này vậy đó. Có thường á là có đức rồi mới có phước, tức là tâm mình tốt rồi thì mình mới giúp người khác, đó là thông thường. Nhưng có rất nhiều trường hợp có người tâm tốt mà chưa giúp được ai, hoặc có người làm được lợi cho nhiều người mà tâm không tốt. Đó, đây cuộc đời nó lạ như vậy, thì hai người đó một bên thì sẽ có phước, tại vì cái mình cho người ta sẽ có phước, sẽ có cái quả báo của nó. Nhưng mà cái tâm mà lầm bầm làm người ta buồn cũng có quả báo của nó. Còn cái ông kia có tâm tốt á thì ông có được cái đức, nhưng mà không cho ai được đồng nào thì không có phước xảy ra.

[1:31:56]Nhưng mà cái lời nói mát lòng cũng có cái phước của người ta. Cái lời nói không đã có phước, còn