[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Ngày hôm nay có duyên lành, chúng tôi về đây thăm chùa Mậu Chử, thăm Thượng toạ Trụ trì, thăm Tăng chúng ở đây và có chia sẻ vài cái lời đạo lý mà nhân cái dịp mà Thầy Trụ trì gọi là tạ lễ Đức Quan Âm. Kính thưa chư tôn đức, kính thưa quý Phật tử, thường thì người ta thích vui, không có thích buồn, người ta không thích khổ. Ở cái kiếp người này, thường là khi thì vui, khi thì buồn, mà ngẫm lại thì nhiều đau khổ. Cho nên vì vậy, con người lúc nào cũng mong đi tìm về một cái nơi nào đó thật là vui. Và thế là các tôn giáo ra đời. Các tôn giáo hiểu được cái tâm lý đó nên
[1:07]hay hứa hẹn với mọi người rằng nếu ta theo một cái tôn giáo nào đó, ta ngoan đạo thì sau khi chết ta sẽ được về cái cõi rất là vui, thường là như vậy. Và vì mọi người sống qua một đời mệt mỏi, vất vả, khổ cực, nhọc nhằn, đi tìm miếng ăn miếng mặc rất là nhọc nhằn. Cho nên, ai cũng mong rằng khi chết là ta được về một nơi, cái cảnh giới mà không phải lo ăn lo mặc nữa, cái gì cũng đầy đủ sẵn, muốn ăn có ăn muốn mặc có mặc. Đó là cái tâm lý ta rất thường tình. Và các tôn giáo thi nhau dựng nên các hình ảnh về các cõi giới sau khi ta chết. Thì trong đạo Phật cũng vậy, trong đạo Phật cũng có cái cõi trời,
[2:01]nhiều cái tầng trời khác nhau, mỗi cái tầng trời có một cái đặc tính. Và và cũng chưa thỏa mãn được với cõi trời, sau này sau Phật 700 năm thì có một vị nào đó viết những bộ kinh giới thiệu về cõi Tịnh Độ còn cao hơn cõi trời nữa, vi diệu hơn nữa, và cứ như vậy chúng ta cứ đi tìm một cái cõi giới sau khi bị chết. Cho đến một ngày nào đó thì các vị thánh mới cảnh tỉnh con người về cái đạo lý này.
[2:32]Là khi thấy người ta cứ mãi đi tìm một cái cõi vui sau cái chết, thì các vị mới cảnh tỉnh rằng là: thực sự cái vui không phải là cái mục tiêu của ta đi tìm trong cái đạo giải thoát giác ngộ này, mà cái tịnh, cái thanh tịnh mới là cái mục tiêu ta đi tìm. Tức là tâm bình an, đó mới là cái cứu cánh chứ không phải là cái vui. Vì sao vậy? Vì cái vui vẫn là cái động, cái động loạn. Mà đã là động thì phải còn trầm luân sinh tử. Cái đó là cái nguyên tắc. Nên các vị cảnh giác, thế là ta giật mình, đúng như vậy. Con người ta cứ trốn khổ để tìm vui, nhưng mà đâu ngờ rằng khổ là động, loạn, mà vui cũng động loạn chẳng kém gì.
[3:26]Và cái cuộc vui nào kéo dài rồi cũng đều trở thành nhàm chán. Thí dụ nói với mọi người cứ nhìn vào cái cuộc sống á, khi người ta vui người ta bày tiệc ra ăn uống, bày rượu bày trà, ca hát, ngả nghiêng ăn uống, rồi trai xinh gái đẹp trong buổi tiệc xôn xao như thế, nhưng mà buổi tiệc đó kéo được bao lâu? Thâu đêm suốt sáng, rồi người ta mới dùng cái chữ là đã đến lúc trà nghiêng rượu nhạt, phải không ạ? Trà nghiêng rượu nhạt tức là sao? Trà thơm ngon vậy đó để vất va vất vưởng, bình đầu này, tách đầu nọ, còn rượu uống thì cái mùi thơm vậy đó đến lúc nào đó thì mất mùi, nhạt, vì người ta đã say khướt, mùi vị không còn thấy thơm ngon,
[4:15]mà thức ăn ăn mãi đã no ách bụng rồi, bắt đầu ăn vào là thảm họa, chỉ ói ra thôi. Cho nên cái cuộc vui nào kéo dài rồi cũng trở thành nhàm chán, mà nếu kéo dài nữa thành thảm họa, thành đau khổ chứ chẳng còn nữa. Nên vì vậy, những bậc thánh đức, những bậc giác ngộ cho ta biết một điều: cái ta đi tìm mà để được sự bền vững á không phải là cái vui để chống lại cái khổ này, để thay thế cái khổ này, mà chính là cái gì? Cái cái tịnh, cái thanh tịnh. Cái đó mới bền vững, cái đó mới không hoại diệt. Bởi vì sao? Không khổ không vui, bất động mới thoát được trầm luân sinh tử. Cái đó mới là mục tiêu. Vậy cái tìm cái đó ở đâu?
[5:05]Và các ngài nhắc ta một cái câu thế này: "Tâm tịnh thì độ tịnh, tâm tịnh thì độ tịnh." Nghĩa là nếu tâm ta thanh tịnh thì cái quốc độ ta ở cũng sẽ thanh tịnh. Các ngài nói một câu ngắn gọn: "Tâm tịnh thì độ tịnh." Nếu tâm ta thanh tịnh thì quốc độ của ta cũng sẽ thanh tịnh. Và cái câu ngắn gọn này chứa đựng trong đó không biết bao nhiêu là đạo lý cao quý. Nên vì vậy, hôm nay về đến chùa Mậu Chử ở Hà Nam này, ta sẽ nói với nhau cái ý nghĩa thế nào gọi là tâm tịnh thì độ tịnh, để làm cái món quà phẩm vật ta cúng dường lên chư Phật, ta cúng dường đến Thầy Trụ trì, ta cúng dường đến Tăng chúng, và là quà tặng cho quý Phật tử trong cái ngày hôm nay:
[6:01]"Tâm tịnh thì độ tịnh".
[6:05]Cái chữ "Tâm tịnh thì độ tịnh" này có nhiều nghĩa. Nghĩa thứ nhất thuộc về nhân quả nghiệp báo, là nếu ai lúc đang còn sống như thế này mà tu tập để tâm được thanh tịnh thì người đó chết sinh về cõi tịnh, đó là nhân quả. Cho nên nếu tâm còn loạn thì cái chỗ ta về sẽ là một chỗ bất an. Đó là cái nhân quả như thế. Thế nào là tâm ta loạn thì sinh về chỗ bất an? Tâm ta loạn tức là tâm ta cứ động, vẫn còn sân si, hơn thua, ích kỷ, vẫn còn phiền não, thì khi chết ta về một cõi bất an, cõi bất an là cõi gì ạ? Cõi bất an thì không biết, có thể là một tầng trời thấp thấp, có thể là cõi a-tu-la, có thể là về cõi người,
[6:57]mà nặng hơn nữa là súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục, đó là những cõi bất an. Nếu tâm ta động loạn thì chết sinh về các cõi bất an đó liền. Còn nếu lúc sống thế này mà ta có một cái đời sống tu hành thánh thiện, thanh tịnh, thì bỏ cái thân này, tự nhiên ta sẽ về một cõi thanh tịnh. Cõi thanh tịnh đó là cõi nào? Đó là những tầng trời khá cao. Mà những tầng trời như ngài Hư Vân nói á, khi đến cái tầng trời đó tâm của mọi người vui như ở trong tam thiền. Bước vào cõi đó là mọi người đều thấy vui như cõi tam thiền. Nên khi mà hoàng hậu Ma-da sau khi sinh ra, hạ sinh ra thái tử Tất-đạt-đa trong bảy ngày thì bà bỏ thân sinh về cõi trời Đao Lợi.
[7:50]Mà sau này Hòa thượng Hư Vân của ta ở Trung Hoa, ngài lúc có một lần ngài xuất thần lên cõi trời Đao Lợi, ngài về ngài nói rằng: cái cõi đó vui như cõi tam thiền. Tức là cả cái không gian đó bàng bạc trong cả không khí và trong lòng người, lúc nào cũng thanh tịnh, và cái niềm vui, cái hỷ lạc nhẹ nhàng nhẹ nhàng nó như người nhập được trong cái thiền định ở mức mức thứ ba. Hay như vậy. Cho nên, cái cõi tịnh nó ứng với cái cõi tâm của ta. Vì vậy, ta tu gì đó tu, phải làm sao mà giữ tâm mình thanh tịnh thì đó là cái con đường đi về cõi tịnh. Vậy có người hỏi nói: "Vậy thưa thầy con niệm Phật có được không?
[8:37]Vì nghe nói là có người niệm Phật chết được sinh về cõi Tịnh Độ." Nói: "Ai? Ai niệm Phật được sinh về cõi Tịnh Độ?" Nói là thấy sách nói, nói người đó lúc niệm Phật, lúc chết cái có thấy có những dấu hiệu này, dấu hiệu kia giống như là là được sinh về cõi Tịnh Độ. Nói: "Thấy dấu hiệu thôi chứ mình không có kết luận được." Có người nói: "Ờ, rờ coi cái đỉnh đầu còn ấm chắc là vãng sinh." Có ai thấy vãng sinh không? Chỉ rờ đỉnh đầu còn ấm mà nói là vãng sinh, cái kết luận, ta kết luận vội vàng. Hoặc nói là cái người vãng sinh là cái thân mềm, nên cái người này chết rồi một lát cái thân mềm ra chắc là vãng sinh.
[9:17]Cũng có ai thấy đâu, cũng đoán phải không ạ? Cứ nhìn dấu hiệu này, dấu hiệu kia rồi đoán, đoán mò thôi, chứ chẳng ai kết luận được là vãng sinh hay không. Nói cái người mà vãng sinh Tịnh Độ về cõi trời hay cõi Phật á, những cái dấu hiệu nó phi thường chứ không có đơn giản. Là nơi cái cái người đó mất á, qua đời á là một cái chỗ sạch sẽ. Người đó mất trong cái tư thế rất là đẹp, cái nét mặt rất đẹp. Thường nếu trong đêm ta sẽ thấy ánh sáng chiếu cả vùng, và dù đêm hay ngày thường mùi thơm tỏa ra. Và cái xác người đó để dưới này quàn lâu ngày không bốc mùi, mà gương mặt cứ tươi tỉnh. Đêm thường có ánh sáng vì có chư thiên về đó.
[10:07]Thì cái người đó, những dấu hiệu phi thường như vậy thì mới gọi là sinh về cái cõi cao siêu. Chứ còn nếu không thì đừng kết luận. Thì bây giờ nói à nếu mà thấy một cái người như vậy có phải chăng là vì họ niệm Phật A Di Đà nên là được sinh về cõi Tịnh hay không? Nói chưa chắc, vì cái quan trọng là thế này, quan trọng là cái đời sống người đó nó thanh tịnh hay không. Ta sẽ thấy thế này, cùng niệm Phật A Di Đà giống nhau, nhưng sẽ có người lúc chết có những dấu hiệu được sinh lên cõi cao, nhưng có người lúc chết cũng không có dấu hiệu gì đặc biệt cả, đúng không ạ? Ta sẽ thấy nhiều người Phật tử mình đó,
[10:49]cũng niệm Phật, cũng đi chùa, nhưng khi chết chẳng có dấu hiệu gì đặc biệt. Nhưng có một vài người có dấu hiệu phi thường, chứng tỏ là sinh lên cõi cao. Là vì sao? Ta nhìn cái đời sống người đó sẽ thấy. Ta nhìn cái đời sống người đó sẽ thấy là lúc sống người đó sống thanh tịnh, đạo đức, hiền lành, vị tha, tử tế. Có những dấu hiệu đó, có những cái nhân quả đó, thì cộng thêm với lúc chết có những dấu hiệu phi thường thì người đó sinh về cõi Tịnh. Thì đúng là tâm tịnh thì độ tịnh, nó vậy. Vì chúng tôi cũng vậy, một đời đi tu rồi cũng quan sát nhiều cái chết của người này người kia, kể cả của những bậc tôn túc.
[11:36]Thì có một lần gặp một sư bà mất à thì nhìn cái sư bà, cái dấu hiệu của sư bà là dấu hiệu được sinh về cõi cao. Thì tôi mới hỏi là cái lúc lúc mà sư bà mất ở đâu, nói là lúc đang ngồi tụng kinh niệm Phật trước cái chánh điện. Ngay lúc đó ngồi kiết già chắp tay rồi đi luôn, nói đó là một dấu hiệu đẹp, phải không ạ? Mất trong cái tư thế đẹp, trong một cái vị trí đẹp, rồi quàn không thấy mùi, đêm xuống thấy có ánh sáng trên bầu trời như đó. Nó có những dấu hiệu đầy đủ thì tôi nói đúng, đây dấu hiệu sư bà được về cõi lành, cõi Phật hay cõi trời cao mình không biết, nhưng về cõi cao. Mà đặc biệt bởi vì tôi biết đời sống của sư bà đó,
[12:25]từ lúc nhỏ tôi đi chùa đó, biết cái đời sống sư bà, sư bà sống một đời rất hiền lành, từ ái, à sống không chấp không nê, à từ bi. Cho nên với cái nhân quả đó thì cộng thêm cái tinh tấn tu tập, tâm linh, nhiếp tâm, thiền định, niệm Phật gì đó, thì đúng là chết và đi về cõi Tịnh. Còn có nhiều người cũng vậy đó, ráng niệm Phật nhưng mà sự thật quên mất cái tâm thanh tịnh, lúc chết cũng không có dấu hiệu gì đặc biệt cả. Tức là cái công đức một đời nó không đủ, thì khi chết không có gì đặc biệt, thường chỉ phải tái sinh để tu tiếp, hoặc là nếu chưa tái sinh thì cũng được gắn vào một ngôi chùa, lập một cái bài vị ở chùa,
[13:10]người thân đem gửi đến ngôi chùa vậy, để ở chùa đó mà mà tu tiếp thôi. Nếu mà ta có con mắt ta nhìn, ta sẽ thấy à cái vong người đó khi chết rồi, thân xác chôn rồi hay thiêu rồi, nhưng mà cái vong người đó vẫn ở trong chùa, quét lá rồi giữ gìn chùa, niệm Phật tụng kinh để đợi ngày mà tái sinh rồi tu trở lại. Thì trong cõi người này ta phải vất vả nhọc nhằn và gây tạo được những công đức. Đó, nên tâm tịnh thì độ tịnh, chứ ta đừng có nghĩ rằng bởi một cái gì, bởi một cái công thức gì đặc biệt mà dễ vãng sinh đâu, nó phải có cái giá rất là đắt. Vì cái cõi thanh tịnh nó đòi ta một cái giá rất là đắt
[13:50]lúc sống này chứ không phải là dễ đâu, như vậy. Đó là cái nghĩa thứ nhất theo nhân quả, là lúc sống tâm ta tịnh, chết ta sinh về cõi Tịnh. Cái ý nghĩa thứ hai của câu tâm tịnh thì độ tịnh là ý nghĩa thuộc về triết học. Nếu tâm ta thanh tịnh thì ta hóa giải được những xung đột chung quanh trong cuộc sống này và ta góp phần xây dựng một cái thế giới hòa bình, an lạc ngay trong hiện tại. Tâm tịnh thì độ tịnh là như vậy. Trong cuộc sống này vốn nhiều xung đột, phải không ạ? Ngay trong gia đình, bố mẹ cũng khi gây gổ xung đột với nhau, khi vì quyền lợi cha mẹ với con cái có khi cũng xung đột với nhau,
[14:31]vợ chồng cũng bất hòa, thân quyến cũng gây gổ khó chịu, rồi láng giềng, rồi mở rộng lên cả thế giới này cũng đánh giết nhau từng ngày. Cho nên thế giới này là một cái cõi đầy xung đột. Vậy làm sao cho thế giới này hết xung đột mà ta hay cầu nguyện cho thế giới hòa bình đó, thì làm sao? Thì chư tổ đức dạy ta, hãy làm cho tâm tịnh thì thế giới sẽ thanh tịnh. Các nhà chính trị thì bằng cái quyền lực của mình đi dàn xếp chuyện này, sắp xếp chuyện kia để mong cho con người đừng đánh giết nhau nữa, phải không ạ? Các nhà xã hội thì đi tìm cái phương pháp làm sao an sinh là dân số đừng tăng nhiều quá khiến cho người ta cần thêm lương thực,
[15:17]cần thêm nguồn nước thế nào cũng đánh nhau mà giành tài sản. Các nhà khoa học thì đi tìm cái giải pháp khác, làm sao chế tạo cái này, chế tạo cái kia để cho con người được ăn no đủ đừng đánh nhau, vân vân. Tức là mỗi người đều tìm cái cách nào để xử lý cho cái thế giới này đừng xung đột nữa. Nhưng mà những nhà đạo học như chúng tôi vào tiệm cơm chay thấy ghi câu này: Muốn hay nguồn gốc binh đao, hãy nghe quán thịt tiếng gào trong đêm. Là con người ta sát sinh, người ta giết hại súc vật, đó chính là cái nhân làm cho thế giới này loài người sẽ giết nhau. Đó là cái nhân quả, vì súc vật sẽ đầu thai thành người mang theo cái mối
[16:00]thù và đi gây chiến tìm cái người đã cắt cổ nó mà bắn giết trở lại. Nên ta thấy có những người mà giết người như điên như cuồng, giết người mà chẳng hiểu lý do tại sao, mà cứ đặt bom nổ đại chết ai chết, rất vô lý như vậy thì đều là cái mối thù nào đó còn nằm trong tim nó lúc nó còn là súc sinh. Cho nên là thì những nhà đạo học thì lại nói rằng con người ta nên hạn chế sát sinh thì thế giới này sẽ hòa bình an lạc. Đó là một cái cách như vậy. Còn các chư tổ, thánh đức thì dạy rằng tâm tịnh thì độ tịnh, tức là nếu con người từng người, từng người mà tu cho tâm mình được thanh tịnh thì tự nhiên thế giới này hết xung đột, đi bằng con đường tâm.
[16:46]Nên ở đây, để cho thế giới này được hòa bình, ta nghe ra rất nhiều giải pháp phải không ạ? Một cái giải pháp của những nhà chính trị là dùng quyền lực dàn xếp với nhau, những nhà khoa học thì đi tìm các kỹ thuật để con người được ăn no mặc ấm, những nhà xã hội thì điều chỉnh cái lối sống, vân vân. Đó, những nhà đạo học thấy nhân quả thì nói con người đừng sát sinh, nên ăn chay nhiều. Và riêng những bậc mà thánh đức giác ngộ thì lại nói một cái câu là trúng trọng tâm: Cái hòa bình của thế giới bắt đầu từ cái nội tâm của tất cả loài người. Làm sao cho con người tâm được tịnh thì thế giới này sẽ thanh tịnh, hết xung đột.
[17:30]Mà bây giờ nói chuyện tâm tịnh thì thế giới này hết xung đột lớn quá, ta nói nhỏ lại một chút xíu là trong cái khung cảnh gần gũi chung quanh ta thôi, với gia đình ta, với bạn bè ta, với đồng nghiệp, với láng giềng. Nếu tâm ta thanh tịnh thì cuộc sống ta và cuộc sống mọi người chung quanh gần ta bỗng nhiên bớt xung đột. Mọi người có tin điều này không ạ? Có tin không? Thứ nhất là chính ta, thứ nhất là chính ta vậy. Là ta không oán thù ai, ta không ghét ai, ta không rót thêm cái sự xung đột vào trong cuộc đời này, phải không ạ? Cuộc đời này gây gổ, oán thù,
[18:22]ghét bỏ chỉ bởi vì có ta ở trong đó, ta góp thêm cái sự thù ghét vào cái cuộc đời này chung quanh ta, có đúng không ạ? Ta để ý có điều đó, sự thật là ta nói vài câu khiến người này ghét người kia, ha, ta nói vài câu ta chê người này chê người kia, cứ gây lộn xộn, xích đúi hoài. Nên chính ta đã góp vào cái sự thù ghét cho cái cuộc đời này chung quanh ta chứ chẳng phải ai cả. Giờ nếu bây giờ ta tu, tâm ta được thanh tịnh, ta không rót vào cuộc đời này thêm cái sự thù ghét nào nữa, mà nếu có rót vào, ta rót cái gì? Rót cái gì? Sự yêu thương, hiền lành, tử tế, cái từ bi đó. Ta nói những điều làm cho mọi người
[19:12]lắng tâm lại, không ghét nhau nữa thì đó chính là gì? Là chính vì tâm ta tịnh nên ta xây dựng cái thế giới chung quanh ta, cuộc sống chung quanh ta cũng bắt đầu thanh tịnh từ từ. Đúng không ạ? Đó, cái này cái này nó là thực tế vô cùng. Cái này thực tế không ai chối bỏ được là nếu từng người chúng ta tu hành mà tâm được thanh tịnh, ta không nói lời kích bác lẫn nhau, chống đối lẫn nhau, ghét bỏ nhau, hơn thua nhau, chê bai nhau, à ta chỉ nói những điều làm cho mọi người yêu thương nhau thêm thì đúng là cuộc sống chung quanh ta bỗng trở nên yên vui, thanh tịnh. Phải không ạ? Cho nên chúng tôi có nói câu này:
[19:59]Trước khi nói, hãy suy nghĩ xem sau lời nói này con người sẽ thương nhau hay ghét nhau? Ta hay nói có cái tật nói xong để mọi người ghét nhau, còn mình mình phủi tay mình bỏ đi mất á. Ví dụ mình chê một người một câu thôi. Nói, ồ cái ông đó coi vậy ổng hay đi chùa vậy chứ đạo đức giả lắm, ờ ở nhà gần tôi biết ông đó mà, trời ơi ổng hách dịch. Ta chê một câu thôi thì lẽ ra ông đó được nhiều người thương. Tại vì ổng đi chùa ổng cũng tinh tấn thì mọi người thấy ông cũng mến, à thấy ông cũng đạo mạo, ông tinh tấn. Thì đang yêu quý ổng bình thường, bỗng nhiên ta chêm một câu rồi ta phủi tay ta bỏ đi một cách vô trách nhiệm, nhưng sau đó mọi người bớt thương ổng.
[20:41]Đúng không ạ? Chỉ vì một câu nói xấu của ta mà ta nói rồi ta phủi tay vô trách nhiệm bỏ đi, nhưng mà làm cho cái tình yêu thương trong cuộc đời này nó bớt đi một chút, bớt cái lượng yêu thương trong cuộc đời một chút, và cuộc đời sẽ xung đột. Đó, như vậy nên vì tâm ta không thanh tịnh, ta cứ rót vào cuộc đời những điều thù ghét, hơn thua, người gây gổ để làm cho nó kích động từ tâm người này qua tâm người kia. Nên gia đình xung đột, họ hàng xung đột, láng giềng xung đột rồi cơ quan đồng nghiệp xung đột, cứ nói qua nói lại. Nên khởi từ cái tâm của ta, nếu tâm ta thanh tịnh, bỗng nhiên ta dừng lại những điều đó.
[21:25]Ta chỉ nói những điều từ ái, thông cảm, yêu thương, nhẫn nhục, chịu đựng và cái xung đột đáng lẽ phải xảy ra, người này đáng lẽ ghét người kia, ta nói một câu họ bớt ghét nhau, họ gần lại với nhau hơn. Thế là cái công đức từ đó phát sinh. Nên như vậy nói rằng cái tâm tịnh thì độ tịnh, là nếu tâm ta thanh tịnh thì cuộc sống chung quanh ta không còn xung đột nữa. Đó là cái lĩnh vực nhỏ đó. Mà đây là cái công đức rất rõ ràng. Chính vì cái công đức này, ta chết ta mới sinh về được cõi lành. Nghĩa là người nào trong khi sống mà làm cho mọi người chung quanh mình được an vui, tử tế với nhau, người đó chết sinh về cõi lành.
[22:11]Chưa nói gì cao siêu. Mà để có thể rằng lúc sống ta làm cho mọi người chung quanh ta an vui, thanh tịnh thì tâm ta phải phải thanh tịnh. Đó là nguyên tắc như vậy, nhân quả cũng là như vậy, mà thực tế cuộc sống cũng là như vậy. Nhưng ở đây các vị thánh đức, các ngài lại nói lớn hơn là không phải chỉ ta với những người chung quanh ta thôi, mà nếu nhiều người nhiều người tâm được thanh tịnh thì thế giới này sẽ thanh tịnh. Thế giới này sẽ chấm dứt cái xung đột. Cho nên vì vậy cái con đường mà để ta theo đuổi là làm sao ta tu tập thế nào để tâm ta được thanh tịnh và giúp cho mọi người tâm được được thanh tịnh.
[22:58]Đây là lý tưởng cao đẹp nhất của đời người. Ví dụ như bây giờ ta cho mọi người một miếng ăn lúc họ đói, ta giúp họ nói an ủi một một câu khi họ buồn, à ta đi tìm cho một công việc lúc họ thất nghiệp cũng quý lắm chứ không phải không. Những cái sự giúp đỡ như thế cũng quý lắm, nhưng mà nó không phải là đỉnh cao, nó không phải là bền vững. Nếu ta làm sao mà ta giúp được mọi người đi tìm được một nội tâm thanh tịnh, cái đó mới là cái hạnh phúc bền vững. Ta ta tặng cho họ, ta tặng cho đời. Vì cái cái cái tâm thanh tịnh mà nếu lây lan được người này sang người kia, cứ càng lúc càng nhiều càng lúc càng nhiều
[23:37]thì thế giới ta thành một cõi Tịnh Độ thiên đường. Xung đột sẽ biến mất, chiến tranh sẽ chấm dứt, con người sẽ sống với nhau trong cái tình yêu thương ngập tràn. Không từng cái giọt không khí, từng cái ánh nắng, từng cơn gió này đều chỉ là hạnh phúc nếu mà cả cái thế giới này được thanh tịnh như vậy. Nhưng mà để cho cả cái thế giới này được thanh tịnh thì chính chúng ta phải là những người đi truyền bá điều đó. Chính mình phải tu cho tâm mình được thanh tịnh và giúp cho mọi người cũng đi tìm được cái nội tâm thanh tịnh. Đó, chừng nào mà ta làm được điều này thì ta thế giới này thay đổi liền. Mà đúng như lời của Phật của tổ nói:
[24:18]Tâm tịnh thì độ tịnh. Đó là ý nghĩa thứ hai. Ý nghĩa thứ ba là như ta biết trong cuộc sống này vốn bất an, trắc trở, ừm nhiều cái thăng trầm thì cái nghiệp của ta ở đời trước cũng không phải là là tốt. Nhiều kiếp chúng ta vô minh, không biết đạo, chúng ta đã gây những nghiệp bất thiện. Ta đã từng hại người này, ta từng làm khổ người kia. Có không ạ? Giờ dám chối không, đâu nhớ đâu phải không? Nhưng mà chắc là có, chắc là có tại vì nhiều kiếp vô minh mà, phải không ạ? Ngay cả một người nhiều khi đời này biết tu đấy, nhưng mà nếu có cái trí để nhìn ngược lại kiếp trước cũng sẽ hết hồn, sẽ giật mình:
[25:14]Vì sao kiếp trước mình vô minh như thế? Vì sao kiếp trước mình đã sai lầm, đã tạo nhiều ác nghiệp như thế? Đó, đó là ngay cả những bậc tu hành chân chính đó mà nếu nhớ được những tiền kiếp của mình cũng còn giật mình, chứ đừng nói gì chúng ta. Mà chúng ta là những người phàm phu nên chắc rằng ở những kiếp xưa ta đã làm nhiều cái ác nghiệp không hay, đã gây khổ người này, gây khổ cho người kia. Và kiếp này thì sao? Quả báo sẽ tới. Quả báo sẽ tới khiến cho ta phải chịu nhiều nhiều cái đau khổ, nhiều cái bất trắc à trong cái cuộc sống này. Nhưng, nhưng nếu trong kiếp này ta biết tinh tấn tu tập để cho nội tâm được thanh tịnh thì
[26:02]đến lúc phải trả nghiệp thì ta được Hộ pháp che chở bớt, được chư thiên che chở bớt. Vì sao vậy? Vì các ngài yêu quý những người mà có một nội tâm thanh tịnh. Các ngài xem những người có một nội tâm thanh tịnh như là bạn tốt của mình. Dù ta không nhìn thấy các vị chư thiên Hộ pháp đâu, nhưng mà các ngài luôn nhìn thấy ta. Các ngài luôn nhìn thấy ta, nên thấy cái người nào, chúng sinh nào mà tâm được thanh tịnh thì các ngài luôn chở che, bảo hộ. Cho nên khi mà ta gặp những điều bất trắc thì các ngài ra tay giúp đỡ liền. Hôm qua mày có có những người Phật tử gặp chúng tôi, chúng tôi mới nói chuyện đùa.
[26:50]Nói cái người đó mới than nói là: "Con là người rất là tinh tấn tu tập, rất làm những điều phúc thiện, tin Phật, nhưng mà chồng con không được như vậy, nói hoài nó không nghe. Thì con không biết phải làm sao." Chúng tôi mới nói thế này: "Nếu như vậy thì nhân quả nữa hai vợ chồng khi chết thì người đi một đường. Tại vì nhân quả đâu có giống nhau. Vợ lên cõi trời. Tại vì đời này người vợ tu hành tinh tấn nè, lên cõi trời. Còn ổng thì ổng rớt trở lại cõi người. Nếu ổng không quá ác thì ổng rớt lại cõi người, còn nếu ác thì ổng đọa luôn địa ngục á. Nhưng ổng không quá ác thì ổng trở lại cõi người và cũng sáng
[27:24]say, chiều xỉn rồi thế này thế kia và sống rất là khổ. Còn cái người vợ làm nhiều công đức lên cõi trời nhưng mà cũng còn lòng thương chồng mình chưa có hết hẳn đâu. Ở trên đó cứ nhìn nhìn xuống ổng hoài. Nhìn xuống à nay thấy ổng bồ bà này, mai ổng thấy ổng vợ bồ ông kia, cũng biết hết á, nhưng mà thôi kệ, nhìn cái cõi đời ô uế không quan trọng. Nhưng mà tới lúc mà ổng bị xe cán thì sao? Lại kéo ổng ra liền. Dùng cái thần lực của một chư thiên che chở ổng để ổng ổng đừng có bị xe cán nát chân. Tại cái nghiệp ổng phải bị xe cán, cán qua, nhưng mà mà vợ thấy cũng còn cái tình nghĩa ngày xưa đã dùng cái thần lực của mình che chắn khiến cho ổng bị tông xe một cái.
[28:03]Mới là ổng uống miếng rượu mà đi xe cái bị xe tông một cái vô ngay trực diện thì đúng ra là chết ngay giữa đường hoặc là bị thương tật cả đời, nhưng tại sao ổng văng một cái, văng vào trong bờ nằm, loi ngoi ngồi dậy chỉ trầy sơ sơ không thấy gì hết, cũng không ai hiểu. Các anh công an giao thông lại xem xét hiện trường rồi cũng ngạc nhiên, nói: "Cái ông này mạng lớn thật, rồi sao xe tông như vậy nát chiếc xe máy ổng hết, ổng bay luôn vô bờ cỏ chả sao cả." Thì ra là nhờ người vợ kiếp trước á, người vợ kiếp trước là là còn thương chồng mà che chở. Cái chuyện đó có thường lắm nha, chuyện đó có thường lắm.
[28:37]Và bây giờ thì không phải chuyện đó mà chuyện thế này, là không phải vợ chồng gì hết nhưng mà tâm ta thanh tịnh thì cái quả báo đời trước đáng lẽ ta phải gặp nhiều điều cái vùi dập, khổ đau nhưng mà chư thiên đều ra tay che chở liền cho cái người đó. Để cho người đó dù có bị quả báo đã đến lúc phải trả, nhưng cũng bớt khổ, không quá nặng nề. Nên vì vậy, nên chư tổ hay nói câu này là thế nào là sám hối chân chính? Sám hối chân chính tức là ráng làm cho tâm mình được thanh tịnh. Mà cũng điều lạ như vậy, là khi quả báo ngày xưa tới, bỗng nhiên được hóa giải rất nhẹ nhàng. Là vì tâm ta thanh tịnh, mà cũng vì được chư thiên hộ pháp che chở ta. Vậy.
[29:29]Nên có cái câu chuyện trong cuốn Góp nhặt cát đá, là một cái người kiếm sĩ lừng danh. À. Thời Nhật ngày xưa mà, ai kiếm sĩ giỏi được trọng vọng, thì đi đến với một vị quan cái vùng đó. Khi đến đó thì anh say mê cái người vợ của ông quan, và người vợ cũng say mê ông. Hai người tư tình, cái bị ông quan phát hiện, cái ổng giết ông quan đem bà vợ đi luôn. Khi đem bà vợ đi, thì cái người vợ mà xinh đẹp mà làm cho mình say mê đó, bây giờ phát hiện ra là một người trong lòng đầy tham sân, tham lam ích kỷ nhỏ mọn và tầm thường. Trong khi anh là một người kiếm sĩ lúc mà hạ sơn để hành hiệp, thì có lời thề đối với tổ với thầy
[30:13]là một đời sống nghĩa hiệp giúp người. Chỉ vì mê đắm cái người phụ nữ này mà lỡ tạo một cái nghiệp ác là cướp vợ và giết người. Thì những tưởng rằng thôi mình bù đắp lại cái tội lỗi đó bằng cách thôi sống yêu thương với cái người phụ nữ này, sống đàng hoàng và ẩn ẩn cư. Nhưng không ngờ cái người đàn bà này lòng tham vô đáy, sân si nhỏ mọn, ông hối hận và ổng bỏ đi luôn. Nhưng mà cái người con trai còn nhỏ, biết được sự tình, mới đi tìm thầy để học võ. Khi mà thành danh rồi, thì mới đi tìm cái kẻ thù ngày xưa để báo thù. Và lúc đi tìm lại được cái người kiếm sĩ ngày xưa, thì bây giờ đã là một ông già lớn tuổi rồi.
[31:00]Đến nơi thì thấy ông đang đục một cái đường hầm đi qua cái núi. Vì cái đoạn đường đèo đó nguy hiểm quá, người ta đi qua người ta cứ rớt xuống cái đường đèo người ta chết. Mà nếu đục cái đường hầm đi qua, thì người ta không phải lên đèo rồi rơi xuống. Nên ông đã chuộc lại cái lỗi lầm bằng cách là ông cứ tu tập tâm thanh tịnh và lặng lẽ đục khoét cái đường đèo cho mọi người, đường hầm á cho mọi người đi qua. Thì tới nơi, khi gặp ông thì ông chỉ nói thế này, ông nói: "Ta sẽ nộp mạng cho anh, nhưng mà anh ráng chờ để ta đục xong cái đường hầm này cho mọi người đi." Thì à anh này thấy thôi cũng không nỡ,
[31:36]đập, mà ở không cũng không làm gì, thôi phụ ổng đục cho lẹ. Tại mình đục cho lẹ rồi mình mới giết ổng được. Thế là hai người cứ cắm cúi mà cứ đục cái đường hầm. Ban ngày ra buổi sáng thì đi xuống làng đi xin ăn, mang được ít cơm về để đó bắt đầu đục đường hầm. Ráng qua hôm sau đi xin ăn, cứ như vậy và ngót hơn mười năm, hai người đục xuyên qua cái đường hầm luôn. Ánh sáng rồi gọt giũa đồ đàng hoàng hết. Thì cái người ông già đó, cái người kiếm sĩ ngày xưa đó mới cúi đầu xuống, quỳ cúi đầu xuống: "Bây giờ đầu ta đây, anh hãy lấy đi." Thì cái người mà cái người con của ông quan lại cũng quỳ xuống, lạy ông mới nói:
[32:15]"Làm sao con có thể cắt đầu thầy được?" Nghĩa là sao? Nghĩa là suốt mười năm mà ngồi đục cái đường hầm chung với ông này, thì những tưởng đó là kẻ thù mà mình phải giết, nhưng mà không ngờ phát hiện ra ông này tâm ổng thanh tịnh, ổng trầm lắng như hư vô. Và ổng sám hối bằng cái gì? Bằng một cái công đức là đục cái đường hầm và giữ tâm thanh tịnh, độ lượng, yêu thương mọi người, tử tế, nhẫn nhục, chịu đựng, từng lời nói nhỏ nhỏ đều ẩn chứa cái đạo lý sâu xa. Và anh mới thấy rằng đây không phải kẻ thù mình, mà đây chính là thầy của mình, dạy cho mình bao nhiêu điều tuyệt vời trong đạo lý. Và anh không không tôn làm thầy bởi vì lỡ coi là kẻ thù.
[33:02]Lỡ coi là kẻ thù nên cứ vậy, rồi hai người cứ sống nhau như như một đôi bạn, như đồng nghiệp. Đến cái ngày cuối cùng khi hoàn thành thì anh quỳ xuống, anh xin được làm đệ tử. Thù xưa biến mất. Ở đây ta thấy cái sự chuyển nghiệp. Nha. Nếu theo nhân quả thì giết người phải sao? Phải trả mạng. Nếu theo luật pháp, giết người sao? Phải đền tội, phải không à? Nhưng mà chỉ bởi vì ông này làm được một công đức lớn, đập một đục một cái đường hầm đi xuyên qua cho mọi người đi cho an toàn, và trong suốt thời gian đó ông tu tĩnh nội tâm thanh tịnh, bỗng nhiên tất cả tội lỗi biến mất luôn, tất cả tội lỗi biến mất luôn.
[33:44]Và cái người mà mang cái mối thù, từ một cái tâm thù hận biến thành cái tâm tôn kính. Ta thấy cái sự vi diệu của cái nội tâm thanh tịnh chưa ạ? Đó. Từ một cái tâm là tham dục, hiếu sắc và trong lúc mà quýnh quáng để giết người là tâm ác độc. Thế mà sau một thời gian gần hai mươi năm, biến thành cái tâm thanh tịnh thì ông không còn là kẻ thù của ai nữa hết, và ổng trở thành thầy của người mà ông bị coi là kẻ thù. Đó một sự thay đổi đến kỳ lạ, đến nhiệm mầu. Thì đó là câu chuyện có thật. Thì trở lại trong cuộc sống này cũng vậy. Trong kiếp quá khứ, có thể ta cũng đã làm rất nhiều lỗi lầm. Ta cũng làm rất nhiều lỗi lầm, nhưng nếu kiếp này
[34:35]ta tu hành giữ tâm thanh tịnh và làm những điều công đức cho đời, giúp người, giúp đời, hy sinh tận tụy, thì sự mầu nhiệm sẽ lật ngược lại. Ta không phải là con người cũng kiếp xưa ác độc, hẹp hòi nữa, mà sẽ là thầy của mọi người. Đúng không à? Ví dụ như bây giờ, ví dụ như chúng tôi ngồi đây, chúng tôi ngồi đây với tư cách là một giảng sư giảng dạy về đạo pháp, là với tư cách là thầy của những vị quý vị phải không ạ? Có đồng không biết có chịu không biết nữa. Tự nhiên tôi chúng tôi tôi xưng là mình làm thầy của mọi người không biết có ai cự không. Thôi thôi tạm được nha, vậy tạm được. Là vì kiếp này, chứ nếu biết đâu nhìn ngược lại kiếp xưa,
[35:23]chúng tôi cũng là một con người tầm thường, nhiều khi lầm lỗi nữa. Không biết chừng phải không à? Mà có khi nhiều khi đứng bên đường đi ăn xin quý Phật tử á, quý Phật tử cho ít đồng bây giờ kiếp này trả lại, bằng đạo pháp. Nhưng mà khi kiếp này chúng tôi tinh tấn tu hành, quyết chí tu hành, thì bỗng nhiên thay đổi lại, mình trở thành thầy của người khác. Đó là do cái quyết chí tu. Cũng như quý thầy đây cũng vậy, quý thầy bây giờ là mặc áo cà sa, là một vị tỳ kheo, à làm thầy của Phật tử. Thì bây giờ đứng ở vai trò thầy nhưng mà nếu ngược lại kiếp xưa biết đâu quý thầy đây cũng có lầm lỗi, phải không à? Đâu ai biết chắc.
[36:03]Nhưng mà trong kiếp này theo Phật một lòng tinh tấn, ráng kềm giữ nội tâm, sửa đổi nội tâm cho thanh tịnh, thì tự nhiên ta nhìn vào ta công nhận đây là thầy. "Đây là thầy tôi." Ta công nhận và lòng mình yêu quý thật sự, đúng không à? Mình không có không có gì thấy bị vướng víu hết trơn á, thấy công nhận quý thầy là thầy vì sao? Vì thấy quý thầy đi ra đi vào oai nghi, nghiêm chỉnh, đó, lời nói nhã nhặn đúng với đạo lý, và nhìn vào cái nét mặt quý thầy đó coi hiền lành từ bi, nét mặt hiền lành từ bi, không biết quý thầy từ bi thiệt không ta, chắc có chứ, vậy. Đó, khi là tâm thanh tịnh thì cái số phận được thay đổi.
[36:46]Vì vậy ở đây là cái tâm tịnh thì độ tịnh, cái nghĩa nó là thế này: có thể trước đây ta đã phạm nhiều lầm lỗi, nhưng nếu bây giờ ta tu hành, ta sám hối bằng cách làm cho tâm mình thanh tịnh thì ta được che chở khi quả báo nó đến, và quả báo có khi được xóa mất luôn. Cho nên vì vậy, ta hãy ráng tu hành để cho tâm mình được được được thanh tịnh nha, đó là ý nghĩa thứ ba. Ý nghĩa thứ tư là cuộc đời này vốn nó như thế, là bất an, là xao động, khi thì thuận với ta, khi thì nghịch với ta, nhưng mà người tâm thanh tịnh thì sao? Bất động trước trước ngoại cảnh. Gọi là tâm tịnh thì độ tịnh, nghĩa là cái quốc độ này,
[37:37]cái cuộc sống này có khi thăng, khi trầm, khi thuận, khi nghịch, nhưng lòng ta sao? Bất động. Vì lòng ta bất động cho nên cái cuộc đời này sao, nó cũng thanh tịnh luôn. Coi như thanh tịnh, coi như thôi, chứ nó không phải là nó thanh tịnh vì nó đang khổ mà. Nó khi khổ khi vui, khi thăng khi trầm, khi thuận khi nghịch, nhưng mà vì lòng ta bất động nên cũng coi như cái cõi giới này cũng là thanh tịnh luôn, chẳng có gì cả. Nên cái tâm bất động là như vậy. Và ở đây, ví dụ như là người ta khen mình một câu thì mình vui, người ta chê mình một câu thì mình buồn. Bây giờ nếu tâm ta tịnh, ta bất động trước cái lời khen,
[38:20]lời chê, thì bây giờ như vậy cái lời khen cũng là gì? Cũng là thanh tịnh, lời chê cũng là thanh tịnh, vì cả hai lời đó đều không làm tâm ta động. Như vậy tâm tịnh tức là độ độ tịnh. Cái ý nghĩa này mới là cao siêu nè. Đây là ta tu làm sao để được tới cái mức độ này. Là ví dụ như một người khi giàu, à khi giàu, cái nhân duyên gì trong cái giai đoạn đó ta được nhiều tiền của, ta sống thoải mái, rồi có lúc bỗng nhiên ta nghèo, à sống chật vật, à một bữa ăn chỉ có lọn rau, ít nước tương với cơm, nhưng mà sao? Lòng vẫn thanh thản. Lúc giàu xe, nhà rồi ầm ĩ người ra kẻ vào, bạn bè tứ xứ tới đông, lòng mình vẫn bất động, chẳng xem đó là là tự hào.
[39:14]Đến khi ta nghèo, chẳng ai tới lui, chỉ một cái bát cơm, bó rau chấm với tương, nhưng lòng sao? Cũng bất động. Thì như vậy dù nghèo hay dù giàu không động được vào lòng ta, thì như vậy giàu cũng là thanh tịnh, mà nghèo cũng là thanh tịnh. Đó là tâm tịnh thì độ tịnh. Còn nếu ta tâm ta không thanh tịnh thì giàu ta vui mà nghèo ta khổ. Tức là tâm ta không được tịnh thì cái cõi này nó không có thanh tịnh, cõi này nó nó thăng nó trầm, nó thuận nó nghịch, nó làm tâm ta cũng loạn lên. Còn bây giờ tâm ta tịnh, giàu cũng là thanh tịnh vì chẳng làm ta vui thêm, nghèo cũng là tịnh bởi vì chẳng làm ta khổ chút nào cả.
[40:04]Đó là tâm tịnh thì độ tịnh. Đồng ý chưa? Cái nghĩa này mới là cao siêu. Ta tu làm sao đạt được tới chỗ này mới là cao siêu. À... Và cái tâm tịnh thì độ tịnh này cũng có cái nghĩa là sâu cạn khác nhau. Nói tịnh chứ không phải là ai tịnh đều là ngang cái mức giống nhau cả. Có người tâm rất tịnh, tịnh rất sâu, nhưng có người tâm hơi hơi tịnh thôi. Phải không ạ? À... Có người mà tịnh rất sâu, bất động hoàn toàn thì cái người này khi chết về cõi giới rất cao. Là cõi giới những cõi Trời rất cao. Nhưng có người cũng tịnh mà tịnh hơi hơi thì về cõi giới thấp hơn. Đó, có sâu có cạn. Rồi khi trở lại cõi này cũng vậy, có những vị trở lại cõi này để tiếp tục tu hành
[40:58]và giáo hóa thì những vị mà tâm tịnh mà cạn á thì trở lại vất vả hơn, tu hành gắng công hơn rồi mới có cái kết quả, việc giáo hóa cũng hạn chế hơn. Còn cái vị mà họ cái tịnh của họ sâu hơn, mà nếu họ phải trở lại cõi này thì họ nhanh chóng đắc những quả vị cao siêu, thành những vị Tổ lừng lẫy, truyền đời lại lâu dài. Nên à cái nói là tâm tịnh thì độ tịnh, thì cái tịnh này có cạn sâu khác nhau. Vì do đó ta cố gắng mà tu hành để tâm thanh tịnh và càng sâu thì càng càng tốt.
[41:39]Nhưng bây giờ ta làm sao để được tâm thanh tịnh? Nó có hai điều: một là công đức phải lớn, hai là phải tu cho đúng với Chánh pháp. Có hai điều đó thì cái kết quả sẽ xảy ra, tâm ta sẽ từ từ được thanh tịnh. Cái công đức rất lớn là sao? Công đức rất lớn là ta phải sống cả một đời này không sống cho mình nữa, mà sống cho ai? Sống cho nhân quần, sống cho chúng sinh và sống cho đạo pháp, phải không ạ? Đó. Nhớ như vậy là sống cho nhân quần, sống cho chúng sinh, sống cho đạo pháp, sống cho đất nước và sống cho nhân loại. Tức là lòng mình xác định một điều: không sống cho mình nữa. Chỉ câu đó thôi. Cái câu đó mà ai xác định được
[42:30]thì từ từ mở ra vô số điều tốt đẹp cho cuộc đời mình. Chỉ cái câu đơn giản: không sống cho mình nữa. Cái câu này để gọi là không sống cho mình nữa, mỗi quý Phật tử như vậy, mỗi người như vậy phải suy tư 3 năm. Phải suy tư, suy nghiệm về nó 3 năm mới bắt đầu hiểu ra và mới bắt đầu mới mới bắt đầu từ từ mà làm được. Còn bây giờ nói câu là: Thôi, quý Phật tử đừng sống cho mình nữa nha. Nói: Dạ, mô Phật, vâng ạ, A Di Đà Phật, nhưng có hiểu không? Về nhà có làm được không? Không, quên liền. Vẫn tiếp tục hơn thua, hận thù, ích kỷ, ganh tị, sân si. Cho nên khi mà ở trên quý thầy nói với quý Phật tử rằng:
[43:14]Quý Phật tử đừng sống cho mình nữa, thì quý Phật tử phải ghi nhớ câu này và suy nghiệm nó bao nhiêu? 3 năm. Nhớ nha. Suy nghiệm 3 năm. Hiểu coi tại sao mà mình không sống cho mình nữa. Vậy lúc mình ăn, thế nào mà gọi là không sống cho mình? Lúc mình ngủ, thế nào gọi là không ngủ vì mình? Thế là mình đi làm kiếm tiền là vì ai? Rồi mỗi khi mình leo lên chiếc xe là vì ai? Vậy mình phải suy nghiệm câu đó để hiểu thế nào là đừng sống cho mình nữa mà sống vì tất cả. Làm sao để hiểu cho được là thế nào là sống vì nhân quần, vì xã hội, vì đất nước, vì nhân loại, vì đạo pháp? Làm sao hiểu cho ra điều này?
[43:59]Mà hôm nay thầy không giảng câu này. Hôm nay thầy không giảng cái câu thế nào là không sống vì mình, hôm nay thầy không giảng, mà mỗi Phật tử phải sao? Tự nghiệm cho ra. Và mỗi quý Phật tử ngồi đây, sau khi nghiệm ra rồi thì làm sao? Đem cái câu này mà giảng cho mọi người chung quanh mình bằng cả cái cuộc đời của mình, nha. Quý Phật tử phải suy nghiệm 3 năm về cái câu này: Không sống cho mình nữa, rồi bắt đầu thực hành cho bằng được và đem cái đạo lý này dạy cho tất cả mọi người chung quanh trong cuộc đời này, dạy cho cõi người và dạy luôn cho cõi Trời. Được không ạ? Phải dạy cho bằng được nha!
[44:35]Và mỗi một lời nói của mình được chứng thực bằng nội tâm của mình, bằng cả cái cuộc sống của mình là một bằng cớ, bằng chứng, chứ không phải nói bằng miệng, bằng mồm ngoài đầu môi chóp lưỡi. Nên cái cái công đức để mà gây tạo là chỉ bằng một câu đơn sơ thôi: Đừng sống vì mình nữa, không sống cho mình nữa. Nhưng mà để hiểu được câu này, ta phải suy nghiệm nát óc trong 3 năm và bắt đầu thực hành cả một cuộc đời còn lại, và phải đem cái đạo lý không sống cho mình nữa mà truyền dạy hết cho con cháu mình, cho bạn bè mình, hàng xóm láng giềng, đồng nghiệp và cho tất cả chư Thiên, quỷ thần cùng nghe.
[45:12]Chung quanh ta còn có nhiều người vô hình: chư Thiên, quỷ thần là các vong các vong linh đều cần được nghe cái đạo lý này: Không sống cho mình nữa. Và quý Phật tử phải là người đi tuyên dạy điều đó cho cho cả trời đất này, sau khi chính mình đã suy nghiệm rất là sâu xa và thực hành cho bằng được. Đó là cái yếu tố đầu tiên để lập thành một cái công đức vô lượng. Thứ hai: tu đúng Chánh pháp. Hai cái này cộng lại là công đức lớn bởi một đời sống không sống cho mình cộng với cái tu đúng Chánh pháp, cộng hai cái đó lại mới được cái tâm tịnh, tâm thanh tịnh. Thì tâm thanh tịnh rồi thì độ mới tịnh, quốc độ mới thanh tịnh.
[45:59]Nên ta vừa nói là cái công đức lớn là làm gì? Thì nói một câu một cho đơn giản, cho dễ nhớ: Đừng sống vì mình nữa. Nhưng mà để hiểu câu này, làm câu này cả một đời còn lại nha, đó là yếu tố tạo thành công đức. Yếu tố thứ hai là tu đúng với Chánh pháp. Tu đúng với Chánh pháp là sao? Đức Phật dạy nhiều bài kinh, nhưng mà sự thật có một cái lõi duy nhất thôi. Ta làm sao nắm được cái lõi duy nhất đó là ta đi đúng với Chánh pháp, không có đi lệch. Chứ hiện nay rất nhiều người cũng dạy gọi là dạy đạo Phật, ta cũng nghe cái từ đạo Phật nhưng đừng tin vội. Ví dụ nói thiền, ta cũng nghe nhiều nơi dạy thiền, khoan tin vội.
[46:43]À, có nhiều nơi cũng nói là đạo, cũng khoan tin vội. Đó chỉ là cái nhãn hiệu thôi, nhớ đừng tin, đừng tin. Mà phải tìm hiểu cho kỹ. Vì đạo Phật mênh mông, vô lượng, phủ trùm nhưng chỉ có một cái lõi duy nhất, và ta phải làm sao lấy được cái lõi đó ra để ứng dụng mà mà tu hành. Cái lõi đó là gì? Cái lõi đó thứ nhất: luật nhân quả. Quý Phật tử phải hiểu luật nhân quả cho kỹ. Nhân gì sinh ra quả gì, mình phải nghiệm cho kỹ. Và thầy trụ trì của ta đây có có nguyên cái những cái bức tranh ở bên bức tường nói về nhân quả. Thấy không ạ? Bên hông bức tường bên chánh điện á có những bức hình nói về nhân quả,
[47:26]tức là thầy trụ trì của ta chính là người đã nắm được cái lõi đạo Phật, mà muốn đem cái lõi đó cho quý Phật tử thành một bài pháp không cần phải nhắc đi nhắc lại nữa, làm thành những bức hình treo bên cái tường kia. Lát nữa thỉnh quý Phật tử đến đó xem nha, và suy ngẫm. Nên cái lõi của đạo Phật, nhất là nhân quả. Thứ hai là thiền định vô ngã. Tu thiền cái kỹ thuật đúng kỹ thuật để đạt được cái vô ngã. Cái lõi đạo Phật chỉ có nhiêu đó. Nhưng mà nói ra thì thành vô lượng pháp môn, vô lượng bài kinh. Nhưng nhớ giùm thôi: Có hai điều để tạo thành một nội tâm thanh tịnh: Thứ nhất là... quên rồi. Thứ hai là...
[48:12]quên luôn. Thấy không? Thầy nói đi nói lại, nói đi lại, hỏi lại quên liền. Giờ nhắc lại nha. Hôm nay ta nói cái bài đề tài gì? Quên tuốt. Đúng rồi, Tâm tịnh thì độ tịnh, đó, nãy giờ ta nói quá chừng, bây giờ ta mới nói là muốn làm cho tâm thanh tịnh thì ta cần hai điều. Điều thứ nhất là... công đức lớn, phải không ạ? Điều thứ hai là... tu đúng với Chánh pháp. Nhớ giùm nha! Để ai hỏi mình phải thuộc. Giờ thầy lặp lại, hỏi lại nữa, kiểm tra ngay tại chỗ, chấm điểm ngay tại chỗ nha. Hôm nay ta học bài gì? Tâm tịnh thì độ tịnh, đó. Mà muốn cho tâm thanh tịnh thì ta cần hai yếu tố: Thứ nhất là... công đức lớn, thứ hai là...
[49:06]tu đúng với Chánh pháp, phải không ạ? Đó. Giờ hỏi lại cái nữa: Để đạt được công đức vô lượng thì ta nhớ câu gì? Đừng... đừng sống cho mình nữa. Ở đây đâu khoảng 10 người thuộc, còn bao nhiêu người không thuộc. Thì như vậy ta chấm điểm phạt như thế nào đây? Thỉnh quý thầy, thỉnh quý thầy cho cái biện pháp nha. Thưởng sao mà phạt thế nào? Nha, nhớ một câu là đó: Để được công đức lớn thì đừng sống cho mình nữa. Còn cái mà tu đúng Chánh pháp thì giáo pháp thì mênh mông nhưng có một cái lõi. Cái lõi đó là gì? Luật nhân quả và... và... thiền định vô ngã, thiền định để đi tới vô ngã, không còn cái ta.
[49:53]Thuộc chưa ạ? Nhìn mặt nghi quá, để hỏi lại nữa.
[50:01]Nghĩa là hôm nay chúng ta nghe pháp xong thì phải thuộc luôn, nha. Thuộc luôn tại đây, về có thể nhắc lại cho người nhà ta nghe được: hôm nay ta nghe được bài pháp như thế này thế này thế này, nói cho mọi người sợ luôn, nha. Nói cho mọi người nể mình luôn, thế là kéo nhau cùng lên chùa Mậu Chử mà tu, nha. Giờ kiểm tra lại. Giờ thỉnh hai thầy quan sát giùm ở dưới. Con ngồi xuống con, con ngồi xuống con ngồi xuống, để cho hai thầy quan sát ở dưới, để coi mà ai mà thuộc để quý thầy thưởng nha. Lát quý thầy cho ăn nhiều cơm rồi cho cơm ngon. Còn nếu mà ai mà không thuộc, lát quý thầy phạt, quý thầy bắt là phải bưng cơm dọn nước cho người khác, nha, quý thầy phạt nha.
[50:40]Giờ hỏi lại, hôm nay ta học bài gì?
[50:45]Thầy thầy thầy, thầy dòm xuống giùm coi ai coi coi trả lời được để lát thầy thưởng. Đúng rồi, Tâm tịnh thì Độ tịnh nha. Rồi, đúng rồi. Mà để được tâm tịnh thì ta gồm mấy yếu tố? Hai. Thứ nhất là gì? Công đức lớn. Thứ hai? Tu đúng chánh pháp. Quý thầy quan sát kỹ giùm nha, lát mấy thầy mới ra oai cầm roi cầm đồ mới mới sợ nha. Rồi, để được công đức lớn thì ta có một cái câu thần chú gì?
[51:13]"Đừng sống cho mình nữa", giỏi, giỏi. Được đâu khoảng được 15 người thuộc hà thầy à. Quý thầy coi lại giùm nha, có nhiều người cứ cười cười không à. Nha, rồi. Rồi để được cái tu đúng chánh pháp thì ta phải nắm cái lõi của Phật pháp, phải không ạ? Giáo pháp thì mênh mông nhưng chỉ có một cái lõi, và cái lõi đó là gì? Luật nhân quả và Thiền định vô ngã, nha. Rồi, thôi cho tràng pháo tay.
[51:42]Mấy người vỗ tay nhiều là mấy người không thuộc á. Đợi người ta nói xong rồi vỗ tay.
[51:50]Rồi vậy vậy là giỏi lắm rồi, cho 10 điểm. Mà tại sao ta phải cần tới hai cái yếu tố đó? Tức là vừa công đức lớn, vừa tu đúng chánh pháp thì mới tâm ta mới tịnh? Vì sao vậy? Bởi vì tâm ta sở dĩ không tịnh vì những phiền não nằm trong đó. Phải không ạ? Ích kỷ nè, tham lam, sân si, giận hờn, đố kỵ, hơn thua, ờ mê đắm, hưởng thụ, úi xui xoa đủ thứ phải không ạ? Tâm nhiều lắm. Nói không biết có đúng không kìa? Phải không? Tâm nhiều cái xấu, cái bất thiện, những phiền não bất thiện ở trong. Và để diệt được cái đó thì cần phải hai cái yếu tố đó: một là công đức lớn và tu đúng chánh pháp. Hai cái điều đó mới trị nổi cái nội tâm của ta,
[52:38]cái nội tâm mà đầy giặc xấu ở trong đó, đầy cái hơn thua, tham lam, hận thù, ích kỷ, ganh tị, chấp ngã quá chừng. Không thể nào tưởng tượng được, quá chừng cái xấu ở trong tâm ta từ vô lượng kiếp tới nay. Cho nên ta phải thiền định vô ngã, hiểu được luật nhân quả, đó, sống không vì mình nữa vân vân, vô số những cái đạo lý cao siêu đó mới trừ diệt được những cái phiền não bất thiện trong tâm ta, đó. Thì tâm ta mới thanh tịnh được. Đây là những vấn đề lớn mà hôm nay ta không thể nói hết được. Bây giờ mà thầy lôi ra từng cái thầy nói, nói tới sang năm chưa xong, nha. Cho nên ta chỉ nói sơ sơ để mọi người hiểu cái vấn đề nó nghiêm trọng,
[53:21]sở dĩ tâm ta không thanh tịnh vì nhiều cái phiền não xấu còn ở trong nhiều quá. Do đó ta phải cần cái công đức rất là lớn và cũng cần phải tu cho đúng với với chánh pháp nha, thế nên là vậy. Mà trong cuộc sống này để ý điều này: ta đừng sống bằng mưu mô, thủ đoạn, tính toán mà cố gắng sống bằng đạo lý.
[53:46]Mà thường á, ta hay theo cái thói quen của cuộc sống, theo cái sự khôn ngoan mà được truyền dạy thì ta hay sống bằng tính toán, mưu mô, thủ đoạn. Ta hay bị như vậy. Nhiều khi việc không đáng ta cũng có cái mưu mô nhỏ, việc lớn thì lại mưu mô lớn chứ không sống bằng đạo lý. Là à thế nào là gọi là sống mà có tính toán mà không sống bằng đạo lý?
[54:20]Nói ví dụ thế này thôi, ví dụ thế này ví dụ như là bây giờ cái ừm trong một gia đình bố mẹ đem về một loạt các xấp vải à à chia cho các con, chia các con. Ví dụ như nhà có nhà xưa cũng hay đông con, bốn năm người con, bố mẹ đem về bốn năm xấp vải. Thì cái người một người con mới nhìn cái xấp vải mà liếc qua cái xấp vải mà mình ưng ý nhất, à thích và sợ rằng có người khác giành. Cho nên cái mới đứng lên xung phong: Ồ bố mẹ mua vải đẹp quá! Mới khen, toàn là khen những xấp vải khác thôi: Vải này anh Hai là mặc vừa, anh Cả mặc vừa. Cái miếng vải này là ôi chị Ba là thôi tuyệt vời. Làm chia hết cho mọi người, rồi chừa lại cái phần
[55:09]cái xấp vải mà mình không khen, mình giữ lại: Thôi cái xấp vải này để con mặc. Nhưng sự thật mình mới đánh giá cái xấp đó là đẹp nhất. Thì cái cách như vậy bên ngoài miệng rất là ngọt ngào, khen ngợi, nhưng bên trong là cái gì? Là tính toán. Cái đó gọi là sống bằng cái mưu mô tính toán chứ không phải sống bằng đạo lý. Đúng không ạ? Mà ta thường bị như vậy, đúng không ạ? Nói có đúng tim đen không ạ? Bây giờ sống bằng đạo lý: nhìn cái xấp vải mà ta thấy thích nhất thì ta nghĩ rằng nếu cái xấp tốt như vậy, cái ta thích là cái ta phải hy sinh, phải nhường nhịn trước. Tự mình bắt mình phải nhường dù chưa ai chọn, chưa ai khen xấp nào tốt.
[55:52]Nhưng mà hễ mình thấy xấp nào tốt nhất thì chính mình phải nhường nhịn, chính mình phải thật lòng mình khen cái xấp đó: xấp này đẹp nhất. Khen thật lòng và sau đó mình nghĩ ai là người xứng đáng nhất mình đề nghị người ấy. Tức là không, đó là bằng đạo lý, chứ không có bằng một cái động tác diễn kịch giả vờ để rồi lấy được cái lợi về cho mình, theo đúng được ý mình. Nên cái mà can đảm để sống cho đúng đạo lý chân thật, cái đó khó. Mà được như vậy tâm mới thanh tịnh, được như vậy thì ta mới có công đức. Được như vậy mới gọi là không sống cho mình nữa. Đúng không ạ? Phải từng chút từng chút trong cuộc sống, từng chút từng chút trong cuộc sống
[56:33]là đừng mưu mô, thủ đoạn, tính toán mà cố gắng sống bằng đạo lý thôi. Ờ đây là đạo lý từ bi, đây là đạo lý vị tha, đây là khiêm hạ, đây là nhẫn nhục. Cứ như vậy mà sống theo đúng lời Phật dạy, chứ đừng có luồn lách để được việc cho mình nhưng mà mình mất đi cái cái đạo lý. Đó từ mỗi một lời nói nhỏ, từ cái điều đối xử với nhau cứ bằng đạo lý Phật dạy, à như thế này là sống vị tha, là vì con người, yêu thương con người, tử tế con người chứ không có lịch sự đãi bôi bên ngoài ạ. Hễ mình tử tế là thật lòng tử tế, yêu thương là thật lòng yêu thương, còn khi nghiêm khắc dạy dỗ là thật lòng nghiêm khắc dạy dỗ, không có đãi bôi.
[57:19]Như vậy ta mới đến gần gần với đạo hơn nha, như vậy. Và ta biết một điều thế này: là cái chiến đấu với lỗi lầm của mình là một quá trình vất vả, phải không, lâu dài và cao quý. Vì Phật dạy mà, không có chiến thắng nào oanh liệt bằng chiến thắng chính mình, phải không ạ? Dẫu tại bãi chiến trường thắng muôn ngàn quân địch, chẳng bằng nơi tâm mình chiến thắng được lỗi lầm. Phật đã dạy như vậy, cho nên chiến thắng chính mình, lỗi lầm mình mới là chiến thắng cao quý nhất, oanh liệt nhất, vẻ vang nhất nhưng vất vả nhất và lâu dài nhất. Do đó cái con đường ta tu hành để đạt được cái tâm tịnh để độ tịnh, cái cõi tịnh, nhân sinh tịnh, chúng sinh tịnh
[58:08]thì đó là một cuộc chiến đấu với nội tâm mình lâu dài và và vất vả. Và như vậy cái con đường tu nào mà nói trước rằng đây là con đường lâu dài, vất vả thì đó là con đường đúng, phải không ạ? Con đường nào nói với ta rằng ta phải tu qua rất nhiều kiếp để chiến đấu với chính mình để làm tịnh hóa tâm hồn mình, đó là cái lời nói chân chính. Còn nếu cái lời nói mà ta tu mau chứng mau đắc dễ dàng, nếu mà nói rằng tu mau chứng, tu dễ chứng bằng một cái phương pháp nào đó thì đó chỉ là lời nói nói cái từ người Bắc á gì đó? "Điêu" ấy hả? Ờ đó, người Bắc nói "điêu", biết rồi. Cho nên khi ta bắt đầu bước vào một cuộc tu hành,
[58:55]tức là ta bước vào một cuộc chiến đấu. Mà cuộc chiến đấu đó làm sao? Cô độc vô cùng. Vì sao? Vì trước mặt mình không có quân thù, phải không ạ? Ta phải cầm gươm, ta phải múa kiếm nha, ta phải chiến đấu mà không có quân thù trước mặt, không có người đồng hành đi theo bên cạnh ta mà chỉ có ai? Chỉ có chính ta mà thôi. Đó là cuộc chiến đấu vất vả, lãng mạn nhưng mà cao quý. Ờ như vậy từ đây ta đã đến chùa rồi là ta đã bước vào cuộc chiến đó rồi, phải không ạ? Cái người chưa đến chùa thì không bước vào cuộc chiến đó vì còn mải gì? Mải rong chơi ngoài bụi đời hư ảo. Còn ta đã đặt chân đến chùa, quỳ xuống dưới Phật rồi,
[59:41]quy y Phật xin làm đệ tử Phật rồi thì ta đã thật sự bước vào một cuộc chiến đấu, cũng nhìn vào thấy sa trường tung bụi, khói bụi mịt mờ nha, là nhưng mà làm sao? Cực kỳ cô độc, chỉ một mình ta chiến đấu với với chính ta.
[1:00:00]Cái cuộc chiến đấu này mới là là vinh quang đấy. Bây giờ để biết thế nào là tâm ta đã tịnh hay chưa, thì ta thấy thế này: thứ nhất là đời sống của mình bớt sai lầm từ từ, lời nói mình bớt sai lầm từ từ, và ý nghĩ của mình chân chính từ từ. Làm sao biết chân chính, làm sao biết bớt sai? Tự ta biết, có phải không? Khi ta tiến bộ thì ta nhìn lại quá khứ mình ta biết à lúc trước mình đã sai. Ví dụ thế này, ví dụ như à ta gặp một anh bạn già ở hàng xóm, à thì anh cũng là anh bạn già với ta ở hàng xóm lâu năm mấy chục năm ở bên cạnh nhau mà, biết nhau cả. Thì nào giờ cũng chẳng gây hấn gì, cũng vui vẻ với nhau cả thôi, chẳng có gì.
[1:00:51]Thì cũng chẳng có lỗi gì với anh và anh chẳng có lỗi gì với mình. Nhưng đến hôm nay, khi ta tu được một một bước tiến dài, tâm ta được thanh tịnh thì ta nhìn thấy anh, ta mới phát hiện ra nhiều điều. Ồ thứ nhất, cái anh này anh sống làm sao? Coi vậy chứ anh là người sống có tình có nghĩa với ta bao nhiêu năm, có những lúc ta cần ta thấy anh rõ ràng anh là người có thái độ biết giúp đỡ. À thứ hai là ta đi chùa lâu rồi mà ta chưa rủ anh đi.
[1:01:27]Rồi thứ ba là có những lúc mà ta thấy nhà anh có cái việc gì đó cũng là cần, nhưng mà ta hờ hững không giúp đỡ. Ta mới phát hiện ra ba điều đối với anh: thứ nhất là anh là người tốt mà nào giờ ta không biết để ta yêu quý, ta khen; thứ hai, ta đi chùa ta không rủ anh; và thứ ba, có những lúc việc anh cũng cần mà ta lại hờ hững không giúp, nhiều khi anh nhờ ta lại nói ta mắc bận chuyện này, bận chuyện kia. Nghĩa là ba mươi mấy năm sống bên cạnh nhau bình thường, trong một thoáng ngày hôm nay khi ta, đạo lực ta bước lên một bước, ta phát hiện ra mình có ba cái lỗi với anh hàng xóm. Đúng không ạ? Phát hiện ra: "Ờ", thì mới thấy:
[1:02:03]"Ồ, thế ra mấy chục năm qua ta phạm cái lỗi này đối với anh này." Mà đó là mới một anh hàng xóm, còn với cha mình, với mẹ mình, với vợ chồng mình, với con cái mình, với những người khác, ta mới phát hiện ra: thì ra ta sơ suất quá nhiều trong cuộc sống này. Có những người đó là ta phải yêu quý cái ưu điểm của họ, ta phải khen rồi từ lâu rồi, tại sao ngày hôm nay ta mới thấy rõ cái ưu điểm, bây giờ ta mới chịu cất một tiếng khen? Tại sao ta hà tiện lời khen? Phải chăng cái bản ngã của ta đã che đậy nên ta không thích khen ai, không muốn ai hơn mình cả? Phải chăng bây giờ bản ngã ta nhẹ xuống, ta mới thấy cái ưu điểm người khác nổi
[1:02:43]lên và bây giờ mình mới mở lời khen ai và khen tận trong đáy lòng mình? Bây giờ mới bước được một bước rồi mới thấy ngày tháng qua đều là lỗi lầm. Đúng không ạ? Đó những chuyện rất nhỏ như vậy. Và cái đời sống của ta như vậy, nó chân chính dần dần, nó tốt đẹp lên dần dần, ta mới nhìn thấy lỗi của ngày ngày trước, đó là cuộc chiến đấu với chính mình. Và như vậy tức là tâm ta đang tịnh dần dần. Tức là ta đúng hơn, ta nhìn chuẩn hơn, thấy được cái lỗi của ngày qua từ từ, từ từ như vậy. Và khi như vậy, ta hiểu rằng ta đã đúng hơn một chút, đúng hơn một chút, chân chính hơn một chút, tức có nghĩa là tâm mình đang tịnh dần dần.
[1:03:20]Và cứ như vậy, cứ tâm mình đang tịnh dần dần thì quốc độ này làm sao? Đang cũng đang trở nên thanh tịnh dần dần. Ta đang rót vào cuộc đời những điều yêu thương, tử tế, an vui, hạnh phúc từ từ. Và làm sao nữa? Ở trên chư thiên đang bắt đầu mỉm cười nhìn ta ưu ái.
[1:03:41]Xin kính chúc cho chư đại chúng, Tăng Ni và Phật tử đạt được nội tâm thanh tịnh để tịnh hóa cả cái cõi nhân gian này nhé. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.