[0:28]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Thưa quý thầy cô, quý Phật tử.
[0:36]Nay mùng ba Tết, à mùng ba Tết năm nay vắng hơn năm trước rất là nhiều, vì ai cũng cảnh giác với dịch bệnh, cũng sợ rồi mình à tiếp xúc với a dịch, mình nhiễm rồi lây cho người khác, nên cẩn thận cũng không dám đi chùa.
[0:58]Các chùa cũng đều vắng, chùa mình cũng vắng. Và những người đi chùa là những người liều mạng hổng sợ chết nè. Mấy người...
[1:10]Sáng nay thì ta cũng không có những a... ca mới trong toàn quốc của mình. Hôm qua có mấy chục ca nhưng mà nằm trong các khu cách ly hết. Nói chung là nhà nước ta ứng phó lại dịch bệnh rất là giỏi. Những lực lượng chức năng truy vết rất là nhanh. Vừa phát hiện một ca là lập tức tìm mấy trăm người có liên quan chặn liền, không để cho coi như cái ca lây nhiễm thêm nữa. Mà cái việc mà
[1:47]tìm những người đó, truy cái người đó đã từng tiếp xúc ai, rồi chạy đến tìm những cái người đã liên quan, hỏi coi họ từng tiếp xúc ai, cái công việc đó, cái khối lượng công việc nó cực kỳ lớn. Cái lực lượng chức năng phải rất giỏi, mà phải rất đông. Thì ta may mắn là nhà nước ta cũng đào tạo được những lực lượng như vậy. Tốn công, tốn sức, tốn tiền lắm đấy. Hiện nay trong khu cách ly ta cũng còn hơn một trăm ngàn người, mà nhà nước cũng phải nuôi hết. Mà ăn ăn uống nghe nói cũng linh đình lắm, cũng ngon, nên nhiều người cũng muốn cách ly luôn không cần phải ra ngoài làm chi, cho nó sướng. Nhờ chính nhờ như vậy mà ta đỡ căng thẳng,
[2:31]đất nước mình đỡ căng thẳng, rồi có cơ hội để làm ăn, học tập, phát triển kinh tế lại. Ngay từ khởi đầu dịch, mà nhà nước ta cũng ứng phó rất là nhanh như vậy, nên ta đã chiến thắng. Còn một số nước đã do dự, cái khoảng do dự chỉ cần nửa tháng thôi, rồi cả đất nước vỡ luôn, dịch bệnh tràn lan không kéo lại được nữa. Ngày hôm nay vì những nước như Mỹ, Brazil, Ấn Độ, rồi Philippines thấy bệnh là đem bệnh viện không xử lý gì được, vì không đủ sức, bệnh viện cũng quá tải. Những lực lượng chức năng đối phó không được đào tạo, không được chuẩn bị trước, cũng không đủ người. Còn nhà nước Việt Nam ta đã nhìn thấy trước cái dịch bệnh
[3:20]có thể xuất hiện và đã đào tạo, huấn luyện hết. Cho nên ta thấy rằng là cái sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước ta cực giỏi. Qua cái dịch bệnh rồi cái người ta mới thấy bản lĩnh của Việt Nam. Nếu mà nói rằng trong một cuộc đua thì nào giờ cứ thấy Việt Nam mình nghèo, nhưng qua cái dịch bệnh rồi mọi người mới thấy Việt Nam rất giỏi. Chỉ vì những hoàn cảnh ngày xưa, cái ta đi một cái con đường, cái quan điểm kinh tế nó khác, cái thời phong kiến, rồi cái tài nguyên mình ít, đất nước mình hẹp, vân vân, rồi ta bị nhiều nước ăn hiếp. Nhưng cái tinh thần thông minh, quật cường, rồi nhất là có cái sự lãnh đạo của Đảng
[4:10]Cộng sản Việt Nam, phải nói thẳng một câu vậy, ta giành lại được độc lập, ta đi từ thắng lợi này sang thắng lợi khác. Mà cái cái cuộc đua, cái thước đo với thế giới là trong cái lần dịch bệnh này thế giới ngưỡng mộ ta luôn. Ban đầu còn nói: "Việt Nam không thể giỏi được bằng các nước. Chắc là giấu dịch chứ sao ít bệnh?". Nhưng mà thời gian chứng tỏ rằng Việt Nam làm công khai, minh bạch, rõ ràng. Ta phải nói hết sức là may mắn như vậy. Tuy nhiên là nó cũng có cái tương tác, cái tương tác trên nhân quả là thế này.
[4:52]Ví dụ như ta nói rằng có một cái cuộc bầu cử để chọn người lãnh đạo của một cái quốc gia nào đó,
[5:04]thì trong cái vài ba người bước ra để lãnh đạo quốc gia đó đó, thì cũng có người giỏi, cũng có người dở.
[5:12]Thực sự đừng nghĩ rằng người dân sẽ chọn được cái người giỏi, đừng nghĩ rằng luôn luôn cái số đông của người dân sẽ bầu phiếu chọn được người lãnh đạo giỏi cho đất nước mình, đừng nghĩ như vậy. Rất nhiều đất nước, người dân đã bỏ phiếu chọn đúng người lãnh đạo dở, nên đất nước tơi bời, tùm lum luôn. Như có một lần có một cái nước Nam Mỹ, thầy không tiện nói tên, bầu một cái ngôi sao nhạc rock lên làm tổng thống. Ổng lên rồi tối ngày ổng đi hát không à. Ổng dựng ban nhạc ổng đi hát, lên trình lên thềm với một cái mấy cô nữ, rồi ổng hát rồi mấy cô đứng nhảy nhảy, rồi ổng cũng nhảy theo, hết cái show này tới cái show kia.
[5:57]Sau đó chịu hết thấu rồi Quốc hội phải họp lại phế truất luôn, và cho rằng ổng không đủ khả năng tâm thần để làm tổng thống, phải phế truất xuống. Mà trước đó thì chính dân bầu đó, bầu trực tiếp, đa số bầu. Cho nên đừng nghĩ rằng thấy là người dân sẽ luôn luôn bầu chính xác cái người giỏi. Đây là một cái sai của cái người khi mà họ lập ra cái chế độ dân chủ tư sản, và cho rằng cái số đông người dân sẽ chọn được người tốt, không có đâu. Rất nhiều lần, rất nhiều lần trong lịch sử cái số đông người dân đã chọn sai người lãnh đạo. Hitler do ai chọn? Dân Đức bầu chứ ai. Bầu lên nhưng bầu lên Hitler xong đánh một trận tơi bời cả thế giới này,
[6:43]chết biết bao nhiêu người, rồi chính nước Đức cũng tan vỡ hết luôn. Đừng nghĩ... Như vậy cái lý do gì, cái nguyên nhân nào, yếu tố bí mật nào khiến cho người dân họ chọn được cái người lãnh đạo tốt?
[7:03]Ta nói cái nhân quả bí mật chi phối. Nếu những người dân, đa số người dân có biết tu hành, tự nhiên họ sẽ chọn được cái người lãnh đạo tốt. Đây là bí mật của nhân quả. Còn cái người dân không biết tu hành, họ sẽ chọn người lãnh đạo xấu. Đây là bí mật. Thì ở đây vậy, ta khen đi rồi cũng khen lại, ta ca ngợi cái sự lãnh đạo của Đảng với Nhà nước, nhưng ta cũng ca ngợi người dân. Tức là trong cái người dân của ta cũng có cái sự tích lũy âm thầm tu tập nào đó, nên khiến Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Việt Nam cũng có nhiều cái cơ may để thành công, thắng lợi hết chuyện này đến chuyện khác. Đây là cái sự tương tác giữa lãnh đạo và nhân dân, chứ không phải chỉ một chiều.
[8:00]Không nói tại dân tốt nên lãnh đạo tốt, cũng phải tại lãnh đạo tốt nên dân tốt, đây là sự tương tác cả hai. Nên vì vậy, qua cái dịch bệnh này thì ta mới nể phục cái sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, nhưng ta cũng ca ngợi âm thầm trong đó coi vậy chứ cái bí mật cũng có cái sự tu hành của người dân của ta trong đó, cái người dân cũng biết tu tập, nên khiến đất nước ta cũng nhiều cái may mắn bất ngờ. Thầy nói ví dụ như là cái chi phí mà để chống dịch không đơn giản chút nào.
[8:40]Chi phí lớn lắm, ta không thích. Và những và những cái điều đó thực sự vượt ngoài ngân sách của ta. Ta có kế hoạch rồi, nhưng để làm được cái kế hoạch đó đòi hỏi tốn rất nhiều tiền, vượt khỏi ngân sách của ta. Nhưng rồi vừa là sự lãnh đạo tài tình của nhà nước, vừa là cái phước của toàn dân, nên khiến mọi điều ta đều có, mọi điều kiện thuận lợi ta có hết. Cho nên ta mới chống dịch thành công như vậy. Đến ngày hôm nay, ta về đây vui xuân. Bữa nay mùng 3 vắng, chớ ngày mùng 1, mùng 2 với giao thừa chùa ta cũng cũng đông lắm. Thì ta vui xuân được thoải mái như vậy cũng là nhờ cái cái dịch bệnh cũng bớt căng thẳng.
[9:28]Chớ nếu chớ nếu ví dụ như ngay Bà Rịa - Vũng Tàu này xuất hiện chừng 5 ca, thì lực lượng chức năng tới đứng ở cổng chùa mình liền, không cho vô nữa, yêu cầu về liền. Tại vì chùa mình là cái điểm nóng, điểm nóng là rất là đông, mà điểm mà đông như vậy thì nguy cơ lây lan dịch không kiểm soát được. Ví dụ như vừa rồi vậy, cái Lễ Thành Đạo của ta hơn bốn chục nghìn người về, bất ngờ, chùa mình cũng không lường được. Mình nghĩ trong mùa dịch và ngày trong tuần thì chắc là không bao nhiêu người đi, vậy mà hơn bốn mươi nghìn người. Xong lễ rồi, khoảng 8 tới 10 ngày sau thì mới phát hiện dịch xuất hiện ở ngoài Bắc.
[10:13]Mà khi đem những người đó truy vết họ đi, thì không một người nào tám ngày trước có vào chùa Phật Quang dự Lễ Thành Đạo, không ai hết. Chớ nếu chỉ cần một người khai: "Dạ, tám ngày trước có vô chùa Phật Quang dự Lễ Thành Đạo", thì vỡ toang liền. Làm sao mà vô đây đi tìm bốn mươi mấy ngàn người đã từng đến dự lễ. Nên ta may mắn trong đường tơ kẽ tóc. Nên đây cũng là cũng phải nói là cái phước, cũng là cái phước gì đó rất là lạ thôi.
[10:44]Rồi mấy cái ngày xuân mấy cái ngày thế này cũng vậy, ta cũng có cái nhu cầu vui chơi. Nhưng cũng rất may là tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu mới có một nghi một ca F1 ở dưới ngay gần đây, nhưng rồi người đó cũng âm tính luôn cái rồi thôi. Cho nên việc ta về chùa vui xuân cũng không căng thẳng, không làm gì, rồi cũng nhẹ nhàng, cứ thôi cứ đeo khẩu trang, giãn cách, rửa tay, rồi đứng xa xa nhau, rồi đừng tụ tập quá 50 người. Đó, cái này là là hơi vi phạm đó nha, hơi vi phạm, đại khái như vậy. Thôi ta nói qua một chút như vậy để thấy rằng là để ta đóng góp với công lao của nhà nước thì ta cần cái gì? Tu. Ta tu dưỡng đạo đức, ta làm phước, vậy chớ là ta đang ủng hộ nhà nước rất nhiều.
[11:38]Đây nè quý phật tử. Chứ sự thật những chính sách nhà nước quyết liệt, mạnh mẽ, người dân không làm gì được đâu. Người dân ta chỉ tuân thủ thôi. Tuy nhiên, bên cạnh cái tuân thủ, ta âm thầm tu hành, biết lễ Phật, biết tụng kinh, ngồi thiền, biết giúp đỡ nhau, khiêm tốn tu dưỡng đạo đức, vậy đó là thật ra chính ta cũng đang đang ủng hộ nhà nước. Đó, rất là hay. Hôm nay Thầy nói với đề tài: "Đạo tràng huynh đệ mến thương". Đề tài hôm nay là như vậy: "Đạo tràng huynh đệ mến thương".
[12:17]Chùa Phật Quang ta có cái hệ thống đạo tràng rải rác nơi tỉnh này, tỉnh kia. Còn người trẻ thì có Chúng Thanh Niên cũng nơi tỉnh này với tỉnh kia, để cùng nhau tu hành. Và cứ đến cuối năm, vào ngày Lễ Thành Đạo, ta tổng kết cái hoạt động của đạo tràng và Chúng Thanh Niên. Mà ai đến dự cũng hết hồn, nói: "Một cái chùa mà làm như là một cái giáo hội, tỉnh này tỉnh kia đủ thứ tùm lum hết trơn." Ai cũng sợ. Mà tại sao mình bày chuyện như vậy? Tu hành chi mà nó bày chuyện phức tạp, rắc rối như vậy? Thực ra là nó có cái nguyên cớ. Nguyên cớ là cái thế này.
[13:04]Hồi đó có một lần Thầy vào một cái xóm ở Phú Nhuận, cái xóm có cái hẻm hẻm đi luồn luồn luồn đường đứng chật lắm. Rồi vô Thầy thăm lại cái gia đình đó, gia đình phật tử mà quy y chùa mình. Nguyên cái xóm đó quy y chùa mình rất là nhiều. Thầy mới hỏi: "Thằng kia đâu rồi?" Nói: "Dạ, nó chết vì sida." Nói: "Thằng kia rồi?" "Dạ, đi vô tù vì nghiện ngập." Hỏi: "Thằng nọ?" "Dạ, nó cũng chết luôn rồi vì sida." Té ra là cái xóm đó sau khi quy y xong về, tụi nó hút chích, chết hết. Lúc đó thì Thầy mới thấy Thầy là Thầy có cái thiếu sót, Thầy đã không đủ trách nhiệm của một người thầy, nên những người đệ tử quy y mình rồi họ có một cái kết cuộc bi thảm như vậy.
[13:55]Gia đình họ cũng thất vọng, buồn rầu, rồi cũng bỏ chùa luôn.
[14:01]Sau đó Thầy mới quyết định là thôi phải thành lập những đạo tràng theo từng cái khu vực để huynh đệ nương tựa, nhắc nhở nhau mà tu. Chớ tu mà tu một mình, hầu hết người ta thất bại. Còn tu một mình mà thành công, đúng là thực sự là phải căn cơ của một bậc Độc giác Phật, Bích-chi Phật. Thì cái người đó họ mạnh mẽ, kiên cường, có đạo tâm, có ý chí mà mà mà
[14:35]kiên định đặc biệt, một mình một bóng cô đơn mà vẫn giữ vững được cái đạo tâm, không bị nghịch cảnh xô ngã, không bị cám dỗ lôi kéo, thì người đó thật là phi thường. Đa phần tất cả chúng ta đều không đủ cái sức mạnh đó. Ta không phải là Bích-chi Phật, ta không phải căn cơ đó, nên ta cần huynh đệ, cần đại chúng để nương tựa. Nghĩ như vậy nên bắt đầu Thầy có cái ý định thành lập đạo tràng từ từ. Cứ nơi nào có những đệ tử mình thì kêu kiếm người làm chúng trưởng, chúng phó, kiếm nơi tu mà cùng nhắc nhở nhau tu hành. Ban đầu chỉ là như vậy thôi. Ban đầu chỉ là như vậy. Rồi lập dần dần dần dần, rồi các huynh đệ thấy có đạo tràng cũng
[15:23]vui, thấy cũng ấm lòng, nên từ từ cái xin, xin lập đạo tràng. Thật là do huynh đệ tự nguyện xin, chớ Thầy không có không có chủ động tổ chức. Nhiều nơi huynh đệ thấy có cùng biết là cùng một thầy, cùng đường lối tu, rồi thấy có điều kiện gắn bó nhau, cái mới đến đây xin thành lập, cái Thầy đặt cho cái tên, chọn cái người trong ban điều hành. Huynh đệ từ đó gắn bó với nhau tu tập. Mà thấy rõ ràng là từ khi có đạo tràng, các huynh đệ tinh tấn hơn, cùng nhau làm được nhiều điều phúc lành hơn, hiệu quả lớn hơn rất nhiều. Chứ còn nếu cứ thả lỏng thả lỏng, thì cái hiệu quả tu hành thực sự rất là kém, rất là kém.
[16:14]Đây là một cái điều hiển nhiên như vậy. Và ta thấy rằng là
[16:20]từ thời Đức Phật cũng vậy. Đức Phật cũng có những lúc ngài dạy tỳ-kheo phải sống cô độc để thiền định, nhưng Đức Phật luôn khuyến khích người sống trong đại chúng để được nương tựa lẫn nhau. Cái đạo tràng cái giá trị đạo tràng là như vậy. Rồi đến khi có nhiều các em trẻ tham gia. Tham gia thì cái người trẻ với người già lại không cái tính cách không giống nhau. Người trẻ thì năng nổ, cái tuổi phải cống hiến để làm phước. Còn người lớn tuổi thì cái sức năng nổ nó giảm, người ta cần đi sâu vào cái sự tu tập hơn. Lúc đó là cô Thuần Phổ mới đề nghị là thôi lập cái cái Chúng Thanh Niên riêng. Thế là từ đó ta lập cái Chúng Thanh Niên.
[17:05]Và rõ ràng như vậy, khi lập Chúng Thanh Niên với những cái đặc trưng tu hành riêng, thì các em phát huy được cái sức trẻ của mình, đóng góp, cống hiến được rất là nhiều. Và những khi ngày lễ cũng vậy, những ngày lễ về đây, cái chính lực lượng thanh niên đó đã hỗ trợ rất nhiều cho những phật tử lớn tuổi: đem bưng cơm nước tới tận nơi, dọn dẹp vệ sinh, phục vụ trên mọi lĩnh vực. Đấy, cái sức trẻ được có cơ hội để cống hiến. Và Thầy tin rằng như vậy, từ khi còn trẻ các em đã biết đạo mà biết cống hiến, thì cuộc đời các em sau này sẽ được nhiều may mắn, vì nhân quả là công bằng, nhân quả là công bằng.
[17:52]Thêm một điều nữa, vừa rồi ta nghe tin một cái nghệ sĩ nào đó cũng có tiếng tăm, ổng sống một mình, buổi sáng đi tập thể dục, thay vì đi thang máy ổng đi thang bộ để tập, giữa thang bộ ổng đột quỵ, không ai bên cạnh. Đến khi có người biết được ổng đem vô bệnh viện cấp cứu thì quá muộn, ổng mất. Đó. Rồi kế đó một cái nhạc sĩ Việt Nam, một ca sĩ Việt Nam qua Mỹ cũng đột quỵ, chết. Rồi kế đó cái có một cái diễn viên, không biết bữa nay có về chùa không biết, thì ba cô mất, hai ngày không ai biết tại ổng sống mình, gia đình cũng chia tay làm sao đó rồi ổng sống mình, rồi ổng chết một mình hai ngày mới phát hiện ra, rồi làm đám tang.
[18:48]Rồi cái việc mà nhiều người bên Nhật cũng vậy, bên Nhật người ta phát hiện ra có cái gia đình đâu chết đâu hai người. Lý do? Đói. Đây là một điều khủng hoảng cả nước Nhật luôn. Một nước Nhật hùng mạnh như vậy, nền kinh tế đứng thứ nhì thế giới như vậy, bây giờ là chắc thứ ba, mà có tình trạng con người chết không ai biết và chết vì đói, vì già. Nó nhục nhục quốc thể quá! Đến vừa rồi các mới lập ra một cái bộ, có chỉ định một ông bộ trưởng là bộ chăm cho người già cô đơn.
[19:25]Vì cái tình trạng mà người già đi dần vào cô đơn là điều có thật trên cuộc đời này.
[19:34]Ngày xưa cái tình trạng người già cô đơn chết một mình rất ít xảy ra, rất ít. Đó là những người cực kỳ, cái hoàn cảnh cực kỳ đặc biệt chứ hiếm lắm. Thường có những gia đình mà tứ đại đồng đường, cố, ông nội, bố, con, cháu sống chung trong một mái nhà, nên chung quanh vang tiếng cười, sống nền nếp, ổn định, lễ phép, trên kính dưới nhường, rất hay. Nhưng cái thời đại mới này thì tình trạng cha mẹ, ông bà sống một mình rất là nhiều.
[20:14]Chỉ là quê lên tỉnh là đã khác rồi. Hầu hết chúng ta xuất thân từ một cái vùng quê nào đó, rồi khi lớn lên vì tương lai con cháu, cha mẹ phải chấp nhận cho con cháu đi về thành phố học. Học rồi đi về quê lại làm cái gì? Ở quê không có cơ hội, lại ở lại thành phố để đi tìm việc làm, rồi đi học thêm. Và cha mẹ vì yêu thương con cái, nghĩ đến tương lai con cái, nên chấp nhận, chấp nhận cho con cái mình lập nghiệp ở xa mình, rồi một mình bố mẹ ở miền quê chăm giữ cái từ đường, sống lủi thủi. Mà bây giờ đưa về, đưa về thành phố sống với con cái, con cái chưa đủ sức nuôi nó. Không phải con cái nào cũng đủ giàu sang
[21:02]tạo nên một sự nghiệp đón bố mẹ từ quê lên ở, nên nhiều người vẫn tiếp tục để mẹ cha ở ở quê, mình cứ làm việc lâu lâu chạy về thăm. Rồi tình trạng đó nhiều, và đó là còn ở quê lâu lâu chạy về thăm, và có những vùng quê rất là xa, có người ở miền Bắc, con cái về tới miền Nam đi làm, thì cái cơ hội mà để về thăm thường xuyên là không có, lâu lâu cả năm mới về một lần, và cha mẹ phải chịu cảnh cô đơn. Lúc đó vui với ai? Vui với hàng xóm. Mà hàng xóm là ai? Cũng chỉ là những người già, con cái họ đi mất hết rồi. Làng quê bây giờ khó tìm được người trẻ. Rồi bây giờ đến cái tình trạng du học, ra nước ngoài định cư.
[21:48]Nói đi nào khá thì bảo lãnh bố mẹ đi theo, nhưng bây giờ thì sau khi hiểu nước Mỹ là cái gì, bố mẹ nói: "Thôi thôi con ở bển, bố mẹ không dám qua nữa, tại qua bển quá khổ luôn." Và thế là con cứ đi tìm sự nghiệp, tương lai, bố mẹ đành chấp nhận cái cô đơn tuổi già. Cái tình trạng đó nhiều, rồi thêm nữa cái tình trạng là dân số già từ từ. Tính ra cái tỉ lệ người trẻ bắt đầu ít dần, cái tỉ lệ người già tăng cao nhiều hơn thì ta gọi là đó là giai đoạn dân số già, là người già bắt đầu nhiều hơn người trẻ. Mà người già nhiều hơn người trẻ thì cái tình trạng người già cô đơn lại càng bức bách nhiều hơn nữa.
[22:35]Nên đây ta đối mặt với một cái thực tế có tính khoa học, có tính quy luật là người già sẽ cô đơn.
[22:47]Tương lai chúng ta cũng sẽ như vậy. Và để giải quyết cái tình trạng người già cô đơn này thì làm sao?
[22:59]Mà khi ta già rồi nhớ một điều nữa là ta không còn đủ sức lo cho mình được nữa, vì quy luật sinh, già, bệnh, chết. Thấy còn trẻ, còn song xổng như vậy, bước tới vài năm khi mà tuổi già tới, tất cả các tạng phủ, cơ quan ta nó suy thoái dần dần. Mắt bắt đầu kém, tai kém, thận kém, tim kém, xương khớp kém, sinh hoạt đi đứng cái gì cũng khó khăn. Thực sự ta rất cần người hỗ trợ, nhưng lúc đó người hỗ trợ không có, mà cũng không phải đủ để tiền thuê ô sin giúp đỡ, vì ô sin bây giờ cũng rất khó tìm.
[23:42]Cái cái ta thấy trước là tương lai ảm đạm của tuổi già. Tuổi già sự đe dọa càng lúc càng lớn vì già, bệnh tới một bên. Mà già đã khổ, bệnh đã khổ, chết thê thảm, cô độc là nỗi khổ.
[24:01]Nên bây giờ ai còn trẻ đừng nghĩ mình tuổi trẻ hoài. Tuổi già nó đe dọa trước mắt rồi đó. Bây giờ phải làm sao? Thầy có khuyến khích đạo tràng, chúng thanh niên là cố gắng để ý nơi cái khu vực mình ở có những người già cô đơn, hãy tìm tới thăm họ. Nhưng mà có ở thăm thường xuyên được không? Không. Hay lắm một tuần tới một lần, chia nhau tuần tới một lần là đã đạo đức lắm rồi, chứ không thể ở thường xuyên, mà người già một tuần mới có người tới thăm mình một lần, còn những ngày còn lại thì mình làm sao? Cũng chịu đựng cái cảnh già khổ, cô đơn. Vấn đề là ở chỗ đó.
[24:50]Nên vừa rồi vậy, có cái trường hợp cũng có cái đám tang của một người cô đơn chết trong cô độc vậy. Đến khi người nhà phát hiện ra thì thật ra chính cái người gia đình cũng không có ai để lo đám tang. Gia đình cũng không có người, một hai người. Hàng xóm thì từ lâu họ cũng không có quan hệ, tại cũng xa xa họ cũng không quan hệ, thì may mắn cái người con đó trong đạo tràng, cả cái đạo tràng kéo tới lo cái đám tang. Đám tang rất ấm cúng, có tụng kinh, có người viếng, có có chôn cất, rồi cũng ra một cái đám đàng hoàng, mặc dù trước đó cũng cô độc. Lúc đó thầy mới phát hiện một điều: đạo tràng thật là có ích lợi, nhất là khi mình chết.
[25:45]Nhưng mà thực sự là chưa chết mà nếu là đã là người trong đạo tràng đã đỡ khổ rất là nhiều. Thì vì đạo tràng khi ta còn chưa bệnh, chưa yếu mà ta tham gia với đạo tràng, ta cùng huynh đệ tu tập, rồi nhiều khi cùng nhau làm những việc thiện, rồi cũng đã thăm hỏi, giúp đỡ, chăm sóc nhau, nó xuất hiện một cái gọi là cái tình đạo, à. Và tình là gì?
[26:19]Tình là gì? Nếu ai coi phim cổ trang Trung Hoa thì hay nghe cái câu đó: "Người hỡi tình là cái thứ chi?" đó.
[26:29]Thì ta nói nghĩa là trong phim cổ trang sau khi thất tình rồi cái nữ diễn viên đã than thở: "Tình, hỡi người trong năm tình là cái thứ chi?". À, còn nếu ta gặp một cái anh chàng trai mà vừa mới thất tình thì sẽ nói tình là sự hao tốn, tốn nhiều quá, khi yêu tốn nhiều quá. Nhưng mà nếu ta hỏi một người biết đạo lý, ta hỏi: "Tình là cái chi?" thì câu trả lời: tình là cái trách nhiệm với nhau. Đúng không ạ? Tình là cái trách nhiệm với nhau.
[27:05]Và một cô gái muốn biết xem cái chàng trai đó có thương mình thật hay không thì hãy coi coi cái tinh thần trách nhiệm của chàng trai đó đối với mình thôi. Anh nói anh thương mình, anh chỉ nói thôi,
[27:23]rủ đi uống cà phê còn thiếu điều gợi ý để mình trả tiền giùm, vân vân nhiều thứ, thì coi chừng, rất cẩn thận. Người này yêu mà không có trách nhiệm thì cái yêu này nó meaningless, vô nghĩa.
[27:40]Yêu phải có trách nhiệm. Nên cái tình là cái trách nhiệm. Cha mẹ thương con có trách nhiệm với con, con thương cha mẹ có trách nhiệm với cha mẹ, vợ chồng thương nhau phải có trách nhiệm với nhau, anh em thương nhau phải có trách nhiệm với nhau, bạn bè thương nhau cũng phải có trách nhiệm với nhau. Cho nên khi chữ "tình" nó xuất hiện thì cái trách nhiệm nó xuất hiện theo đó. Thì cũng vậy, khi ta đến với đạo tràng tu tập, tu lâu ngày cái tình đạo nó đằm ấm lên dần dần thì nó xuất hiện ngay lập tức tình ở đâu thì trách nhiệm ở đó, chứ không phải là thất thất vọng như trong phim cổ trang: "Hỡi người trăm năm tình là cái thứ chi?",
[28:21]không phải, mà cái tình xuất hiện ở đâu thì trách nhiệm nó xuất hiện ở đó. Thì bỗng nhiên ta có trách nhiệm với các huynh đệ của mình trong đạo tràng và ngược lại các huynh đệ của ta cũng có trách nhiệm với ta. Bỗng nhiên cuộc đời này ngay lập tức không còn cô độc. Ta mất cái nghiệp bị cô độc liền. Chứ nếu trước đây ta bị cô độc thì tham gia đạo tràng thì cái nghiệp cô độc đó bị chuyển mất liền. Chứ có những người thật sự bị cái nghiệp cô độc. Có những người vậy. Vì đời xưa họ suy nghĩ cái gì đó, họ nói năng cái gì đó, họ làm một cái gì đó, họ hay khiến cho mọi người ghét nhau. Kiếp này họ bị cái nghiệp cô độc kỳ lạ.
[29:10]Không thương ai được và cũng chẳng ai thương họ được, không đến với ai được lâu dài. Thấy ai dễ thương mình tới thăm thăm về rồi ít bữa cũng nhạt nhẽo rồi xa cách nhau. Có những người cái bị nghiệp cô độc như vậy. Đó là trong quan hệ bạn bè đó, mà cô độc tới cái mức độ ế trong tình cảm hôn nhân gia đình luôn, có những người như vậy. Có những người cứ Tết tới là bị ám ảnh bởi cái câu hỏi của người thân: "Chừng nào lấy chồng con?", đau khổ vô cùng. Chồng đâu mà dễ lấy như vậy? Đâu phải chồng đồ trong túi rồi móc ra muốn lấy là lấy lấy ra đâu. Chồng con của nhà người ta đâu phải tới đó mà dễ mà lấy, nhưng mà gặp ai cũng hỏi:
[29:47]"Sao, lấy chồng đi con?", khổ tâm vô cùng. Vì cái nghiệp đó là nghiệp ế. Thầy cứ nhớ hồi đó thầy đi học có một cô bạn học, Cô học ờ lúc học chung đại học thì thấy cô cũng đàng hoàng, cũng xinh xắn, cũng siêng năng, học cũng giỏi. Rồi một hôm cô mới viết bức thư cho thầy. Cô nói: "Tại thầy mà em không lấy chồng được." Cái sư nói: "Ủa! Mắc gì mới học với nhau có một, hai năm mà mắc mớ gì đổ thừa thầy?" Sao không, nói: "Sao vậy?" Nói: "Em đi coi bói nói tại thầy mà em không lấy chồng." Nghĩa là làm sao? "Thầy phải cắt duyên, tiền duyên gì với em." Thấy có duyên gì với cô đâu, không biết cô đổ thừa cô nói cô ế tại thầy.
[30:34]Thì không biết sao. Rồi sau khi mà ra trường thầy cũng trốn cô luôn, không bao giờ gặp lại, giờ không biết cô hết ế chưa không biết. Tự nhiên đổ thừa thầy, mà mình là ông thầy tu rõ ràng đây, ai cũng dòm thấy, tự nhiên đổ thừa mình. Thì mà mà đúng là thầy nhìn cô thầy thấy là nếu mà nói rằng để có cái nhân duyên có một cái người chồng này kia nọ thì cô đủ điều kiện. Đạo đức, đàng hoàng, học giỏi, có công ăn việc làm, cũng xinh xắn. Thì kiếm người vợ như vậy là đàn ông lý tưởng lắm. Nhưng mà ngộ một điều nha, không có duyên, không ai thương. Không kết tình duyên với ai được. Trong khi thì cũng rất mong đợi điều đó,
[31:15]tại tới cái tuổi rồi người ta cũng mong đợi ổn định gia đình cho rồi. Đó. Nhưng mà cái nghiệp nó như vậy, do cái đời xưa mình đã gieo một cái duyên gì mình không biết được. Còn ở trong cuộc sống này vậy, vì có những người họ cô đơn vì đời trước họ hay nói những lời, à đây một cái nghiệp bí mật rồi nha, chê bai. Mình gặp người A mình chê người B, mình gặp người B mình chê người C. Mà khi mình gặp người A mình chê người B, thì trong tâm của người A nghĩ gì về người B? Mất cái cảm tình liền phải không, mất cái thiện cảm với người B liền. Tại nghe mình nói xấu người B xong cái người A mất thiện cảm với người B,
[31:53]tức là mất một cái mối tình, một tình cảm tương quan giữa người và người. Mình gặp người B mình nói xấu người C, thì cái người B họ cũng mất thiện cảm với người C liền, tức là ta mất một phần tình cảm giữa cuộc đời này. Là ta chuyên môn nói xấu, chứ cũng không phải ác ý gì, nhưng mà cứ cái miệng nói xấu, thế là ta delete dần dần những cái tình cảm trong cuộc đời của thế gian này với nhau. Con người mất dần tình thương với nhau, mất dần tình thương với nhau. Quả báo là gì? Quả báo kiếp sau không ai thương ta cả. Nên vì vậy, để có thể giải cái nghiệp cô đơn, cô độc này, nhớ trong cuộc sống hằng ngày ta thường khen nhau.
[32:37]Ta gặp người A khen người B, gặp người B khen người C, gặp người C khen người D, tìm những cái ưu điểm mà khen. Thì làm cho xuất hiện trong tâm cái người này họ thêm một cái thiện cảm với người kia. Người A họ thêm thiện cảm với người B, người B thêm thiện cảm với người C, người C thêm thiện cảm với người D, tức là cái tổng số tình cảm trong cái xã hội này nó nhích lên từ từ bởi cái miệng của ta, đúng không ạ? Thì quả báo là gì? Quả báo là tự nhiên mình đi tới đâu cũng dễ có những người có thiện cảm với mình, bỗng nhiên cuộc đời hết cô đơn hẳn à. À, chỉ vậy thôi. Chỉ cái miệng khen lẫn nhau lẫn nhau thôi mà cuộc đời mình bỗng nhiên hết cô đơn.
[33:16]Cái nhân quả là vậy, nên có những người cô đơn nói: "Sao con gieo cái nhân gì con cô độc?", thực ra tại cái miệng chê. Nhân quả nó đi lắt léo khó hiểu vô cùng. Rồi cái luật nhân quả coi vậy chứ rất là khó hiểu. Thì bây giờ vậy, ta có một đạo tràng, ta có những huynh đệ mến thương. Ta vào đạo tràng trước hết chỉ để cùng nhau tu thôi, cùng nhau tu tập theo chung một con đường của Bổn Sư mình, cùng nhau tu hành.
[33:48]Do cùng nhau tu tập nên nó xuất hiện cái tình cảm, tình huynh đệ. Mà tu hoài cũng chán, phải làm sao? Cùng nhau làm từ thiện, cùng nhau đi nhặt rác, đắp đường, trồng cây, phóng sinh, tặng quà cho người nghèo, thăm người già neo đơn, hiến máu nhân đạo, nhiều nhiều nhiều việc trên cuộc đời. Thì chia sẻ với nhau những điều phúc thiện cái mình thương nhau dần dần, thương nhau dần dần. Khi thương nhau vậy ta có trách nhiệm với nhau. Mỗi khi nghe hôm nay có người bệnh, rồi lên Facebook hỏi sao, khỏe không? Hay là có gì mình chạy qua, nói chạy qua nấu cháo cho, vậy từ từ cái mình có cái hành động. À ta có những người thương nhau.
[34:33]Mà cái thương nhau trên cái tiêu chuẩn đạo lý à nó khác với cái thương nhau theo những cái tiêu chuẩn của thế gian.
[34:45]Khác nhau. Cái người mà thương nhau theo tiêu chuẩn thế gian đó, trong đó nó có so đo, tính toán, hơn thua và nhiều khi ô nhiễm. Nhưng ta thương nhau trên cái đạo lý á thì cái tình đó nó nó lành mạnh, trong sạch, cao thượng.
[35:06]Cái cái tính chất của tình đạo nó cao thượng hơn rất nhiều là như vậy. Do đó ta cứ vun đắp cái tình đạo này mãi, cái trách nhiệm đối với nhau cứ càng lúc càng bền chặt thì nó có cái kết quả của nó, nó có cái hệ quả của nó. Cái hệ quả là đến khi ta già, ta yếu, nhiều khi những người trong gia đình ruột thịt của ta không không có thể lo cho ta, không muốn lo cho ta hay không đủ điều kiện lo cho ta, thì ngay lập tức ta có nguyên một đạo tràng huynh đệ mến thương lo cho ta, không ai bỏ ta được cả vì đã có trách nhiệm với nhau rồi. Và ta bảo đảm ta có một cái chết đầm ấm luôn, không bị một cái chết gọi là chết mất phẩm giá,
[35:58]không bị một cái chết cô độc, lủi thủi, té đâu ngoài đường không ai hay. Không có, bảo đảm. Mà khi ta già yếu, coi vậy chứ huynh đệ sẽ chăm sóc ta, những người họ chưa bệnh, chưa mệt, còn sức họ sẽ chăm sóc ta. Và cả ta cũng vậy, khi ta còn sức khỏe, ta sẽ chăm sóc cho những người huynh đệ già yếu. Đến khi ta già yếu thì sao? Sẽ có những huynh đệ khác chăm sóc ta trở lại. Đó là nhân quả. Nên khi ta bước vào đạo tràng thì ta được hai điều lợi:
[36:31]Một điều lợi thứ nhất, ta tìm thấy một gia đình mới
[36:38]mà gia đình này lấy tiêu chuẩn đạo đức là sự gắn kết chứ không lấy tiêu chuẩn máu mủ là sự gắn kết.
[36:51]Mà đa phần do bản năng, con người ta tin vào cái máu mủ hơn là đạo đức. Chơi với nhau đạo đức không quan trọng, nhưng mà vì người đó có máu mủ với tôi nên tôi tin hơn. Nhưng thực tế cho thấy máu mủ không bảo đảm một cái mối liên hệ bền vững, tốt đẹp, hạnh phúc. Anh em giết nhau vì gia tài được, đúng không ạ? Thậm chí con cái dám đầu độc bố mẹ mình để cướp gia tài, cướp tài sản. Nên máu mủ không bảo đảm, nhưng ta cứ tin vào máu mủ nhiều hơn, đó là cái bản năng. Nhưng khi ta đến với đạo tràng, toàn những người không máu mủ nhưng cái tiêu chuẩn ta gắn kết là đạo đức. Anh sai đạo đức, anh đi khỏi đạo tràng liền,
[37:41]bị đuổi khỏi liền, không ai chấp nhận anh nữa. Chỉ khi nào anh còn đạo đức thì anh còn đứng lại trong đạo tràng. Và do vì cái tiêu chuẩn của ta khắt khe về đạo đức cho nên ta mới thấy rằng đạo đức mới là sự bảo đảm không ai hại ai được, không ai ghét ai được, không ai làm điều xấu ai được. Mà buộc sao? Vì đạo đức cho nên tất cả phải thương nhau, phải giúp nhau, phải có trách nhiệm với nhau. Mà trên cuộc sống này mình cần cái gì? Rõ ràng cái đó mới là cái mình cần. Cái mà mình cần thương nhau, cần giúp nhau, cần có trách nhiệm với nhau, cái đó mới là cái mình cần, chứ còn cái máu coi cuối cùng thật sự rất đáng ngờ.
[38:27]Nếu có chung một dòng máu mà không có chung tiêu chuẩn đạo đức vẫn ghét nhau, vẫn hại nhau như thường. Còn dù không có máu mủ nhưng chung nhau cái đạo đức, chung nhau dòng máu từ bi, coi vậy sống bên nhau rất hạnh phúc. Nên có những người đã có cảm nhận điều đó, nhiều khi về gia đình ruột thịt mình thấy không vui bằng về đạo tràng. Về đạo tràng cùng một cái đạo đức, cùng đạo lý, bỗng nhiên mình yên tâm, tin cậy, cởi mở. Còn về gặp ông anh, bà chị ổng không có cùng tu chung á, nói chuyện nghe một lát phát mệt. Nói hơn cái này, thua cái kia, tranh này, giành kia, khoe khoang điều này rồi con cháu này than
[39:05]phiền điều này, than phiền điều kia, phát mệt luôn vậy đó. Nhưng mà tới đạo tràng rồi, mọi cái đau khổ mọi người phải biết kiềm chế lại, không đem cái đau khổ bên ngoài ụp vào trong đạo tràng. Có gì thì cùng chia sẻ với nhau, cùng gắn bó, cùng có trách nhiệm và tin cậy được. Rõ ràng đến đây ta mới thấy cái gia đình thứ hai, đạo tràng là một gia đình thứ hai cực kỳ đáng tin cậy hơn cái gia đình máu mủ thứ nhất ạ. Đó là cái lợi thứ nhất. Cái lợi thứ nhất, ta tìm thấy một cái gia đình thứ hai mà sự gắn kết là đạo đức, công nhận hạnh phúc hơn, hiệu quả hơn rất là nhiều. Cái lợi ích thứ hai ta có được khi đến với đạo tràng là sự tinh tấn tu tập.
[39:51]Nếu ta tu một mình ta dãi đãi, bữa được bữa không, bữa có bữa không. Nay tụng kinh, mai mệt nghỉ; nay ngồi thiền, mai mệt nghỉ. Mà nghỉ thì nó tấn từ, nó cứ nghỉ dần nghỉ dần rồi bỏ luôn. Nhưng vì có đạo tràng, huynh đệ tu chẳng lẽ mình không tu, rồi rủ nhau đến cùng ngồi thiền tu. Cứ do như vậy nên ta có cái thói quen, ta hình thành được cái cái sự bền bỉ, cái thói quen để cứ ngồi thiền, cứ tụng kinh, cứ lễ Phật. Nên khi ta gắn với nhau, ta khuyến khích nhau, động viên nhau, nhắc nhở nhau, cái sức tinh tấn ta vượt lên liền. Mà trong cái sự tu hành, hễ có tinh tấn thì ta có công đức, còn nếu không tinh tấn thì mất cái sự công đức.
[40:34]Mà đạo tràng sẽ cho ta cái sự tinh tấn đó, cái này mới còn quý hơn là vàng. À. Cái lợi thứ nhất coi hạnh phúc, mà coi vậy giá trị không bao nhiêu. Cái lợi ích thứ nhất mà ta có cái sự gắn kết về đạo đức để có sự yên tâm, tin cậy, coi vậy chứ không lớn bằng cái lợi ích thứ hai là đạo tràng huynh đệ mến thương cho ta sự tinh tấn tu tập. Cái này quý gấp mười, một ngàn lần, quý hơn vàng. Nên vì vậy là ta cố gắng tìm về với đạo tràng, gắn bó với đạo tràng. Mà nếu nơi nào chưa có đạo tràng, chính ta là người đứng ra vận động xây dựng đạo tràng, đạo tràng thành một cái hạt nhân quy tụ huynh đệ mình lại cùng tu hành với nhau.
[41:24]Nhưng mà nó đòi hỏi cũng không phải dễ là muốn lập đạo tràng là lập, nó còn có những điều kiện. Điều kiện thứ nhất, ta có một cái tổ đình đàng hoàng, nghiêm túc. Ví dụ như khi nói đạo tràng của Phật Quang thì ta yêu cầu cái chùa Phật Quang phải là một cái chùa tu hành đàng hoàng, nghiêm túc. Chứ nếu nơi cái chùa này bê bối, không ai đủ sức để hướng về, phải không ạ? Điều kiện đó là cái thứ nhất. Nơi cái chùa tổ đình của ta, ông thầy mình cũng phải đàng hoàng một chút, các thầy cô tu hành đó cũng phải đàng hoàng một chút, mình mới có niềm tin để mà lập đạo tràng chứ. Cái thứ hai, ta có đường lối tu tập rõ ràng,
[42:07]chắc, logic, hợp lý, tuần tự, bước nào đầy đủ, đúng với ý Phật. Cái này Thứ ba, ta có những con người tâm huyết để tụ hội được huynh đệ, ta gọi là ban điều hành. Thứ tư, ta có một hội chúng, một nhóm huynh đệ cùng đồng lòng. Thứ năm, ta có cái nơi để có thể gặp nhau cùng tu hành. Nên ta cần những điều kiện như vậy mới lập được đạo tràng, chứ không phải dễ. Mà lập được đạo tràng, cái người mà lập được đạo tràng, cái người đó công đức rất là lớn, vì ta tạo ra một cái gia đình mới, một gia đình đạo đức cho nhiều huynh đệ về cùng nương tựa tu hành, phước đó rất là lớn, phước đó lớn lắm. Nên vì vậy là
[43:03]ta nhớ một điều thế này: Đừng tu một mình. Thế giới càng lúc càng già, và cái nguy cơ của tuổi già bệnh tật, khổ đau, cô độc là có thật mà cả thế giới báo động. Và bây giờ một mình ta cũng không đủ sức để xoa dịu cái nỗi đau của người già cô độc khắp nơi, và chính bản thân ta cũng đang đi lần tới cái giai đoạn già yếu và cô độc. Nên vì vậy, cái một giải pháp vừa lợi cho mình, vừa lợi cho cộng đồng chính là những đạo tràng huynh đệ mến thương.
[43:46]Có cái đạo tràng này, ta có được một gia đình mà sự gắn kết là từ bi của Đức Phật, dòng máu từ bi của Phật, chứ không phải cái máu mủ của thế gian. Có đạo tràng này, ta được cơ hội để nhắc nhở nhau cùng tinh tấn tu tập. Mà khi ta có cái công đức của sự tinh tấn tu tập, cái phước này mang theo hết kiếp này đến kiếp khác, cái lợi đó lớn vô cùng, không phải chỉ cái lợi trong chỉ một kiếp này mà thôi. Nên vì vậy, Thầy mới kêu gọi các huynh đệ nơi nào mình chưa có đạo tràng phải cố gắng mà
[44:28]thành lập đạo tràng, bàn với nhau cùng nhau thành lập đạo tràng. Và mình phải xin với Phật gia hộ cho mình thành lập được đạo tràng, hết lòng để thành lập đạo tràng, đem hết công, hết sức, hết trái tim, hết tấm lòng, hết năng lực, hết thời gian của mình để thành lập đạo tràng. Vì khi ta có đạo tràng, ta sẽ bảo đảm được cái sự tu hành của mình, bảo đảm được cái tuổi già của rất nhiều huynh đệ, giúp cho nhiều huynh đệ họ bớt cái khổ, cô độc của tuổi già. Nhớ như vậy.
[45:07]Thì để thành lập đạo tràng, ta liên lạc về với thầy Khải Bảo. Ta lấy cái số điện thoại, có gì thì Thầy sẽ cung cấp cái nơi gần đó có các phó tổng đạo tràng mà ta biết cách mà được hướng dẫn thành lập như thế nào. Nha. Như vậy: Nhiều khi cuộc sống sẽ cô đơn, ai cũng lo cho mình nhiều hơn. Có tình huynh đệ như ruột thịt, đưa bước nhau qua những tủi hờn. Huynh đệ về đây tay nắm tay, con đường Phật pháp hoa trời bay. Từ bi dòng máu là cao cả, bên nhau hạnh phúc những tháng ngày. Nam Mô Bổn Sư Thích
[46:11]Ca
[46:21]Mâu Ni Phật.